MAANDĨKO MAAMŨRE MA YAHWEH NA GĨKŨYŨ

Mena marĩĩtwa marĩa maamũre ma: Yahweh na Yahshua.

Mataũrĩtwo mathingatanĩte na mũtaũrĩre o hamwe na mwĩcirĩrie wa Kĩhibirania.

First Edition 2024

Ataũri a Ibuku rĩrĩ nĩ:

Dr John Njenga Mungai- Nairobi,

Sarah Wambui Chege- Nyakariang‘a Ol‘joro-orok, Nyandarua,

Isaac Macharia Kiarie- Njabini, Nyandarua.

Copyright © 2024

Ũngĩenda kũmenya makĩria ũndũ ũkoniĩ Ibuku rĩrĩ arĩria:

 Mungaijohn249@gmail.com kana 0722313049
 sarahwchege@gmail.com kana 0701592912
 koitilial@gmail.com kana 0721611355

0








KĨAMBĨRĨRIA 1

1 Kĩambĩrĩria-inĩ Kîhoti nĩ oombire igũrũ na thĩ.

2 Na rĩrĩ, thĩ ndĩarĩ ũrĩa yatariĩ na ndĩarĩ kĩndũ, na kwarĩ na nduma maĩ-inĩ mariku, naguo hinya
wa Kîhoti wa gwĩka maũndũ wathiangaga kũu igũrũ rĩa maĩ.

3 Kîhoti agĩcoka akiuga ũũ: ―Nĩ kũgĩe ũtheri.‖ Nakuo gũkĩgĩa ũtheri. 4 Nake Kîhoti akĩona atĩ
ũtheri warĩ mwega, na Kîhoti akĩambĩrĩria kũgayũkania ũtheri na nduma. 5 Kîhoti agĩta ũtheri
Mũthenya, nayo nduma akĩmĩĩta Ũtukũ.Gũgĩkinya hwaĩ-inĩ na gũgĩkinya rũcinĩ, mũthenya wa
mbere.

6 Kîhoti agĩcoka akiuga ũũ: ―Nĩ kũgĩe mũtambũrũko wa rĩera gatagatĩ-inĩ ka maĩ, na maĩ
magayũkane na maĩ marĩa mangĩ.‖ 7 Kîhoti agĩgĩthondeka mũtambũrũko, namo maĩ ma na thĩ
wa mũtambũrũko ũcio akĩmagayũkania na maĩ ma na igũrũ wa mũtambũrũko ũcio. Na gũgĩtuĩka
guo. 8 Kîhoti agĩta mũtambũrũko ũcio Igũrũ. Gũgĩkinya hwaĩ-inĩ na gũgĩkinya rũcinĩ, mũthenya
wa kerĩ.

9 Kîhoti agĩcoka akiuga ũũ: ―Maĩ marĩa marĩ rungu rwa igũrũ nĩ macokanĩrĩre handũ hamwe, na
kũgĩe kũndũ kũũmũ.‖ Na gũgĩtuĩka guo. 10 Kîhoti agĩta kũndũ kũu kũũmũ Thĩ, namo maĩ macio
maacokanĩrĩire akĩmeta Iria. Na Kîhoti akĩona ũndũ ũcio ũrĩ mwega. 11 Kîhoti agĩcoka akiuga
ũũ: ―Thĩ nĩ ĩmere nyeki, mĩmera ĩraruta mbegũ, na mĩtĩ ya matunda kũringana na mĩthemba
yayo, ĩkaruta matunda o hamwe na mbegũ thĩinĩ wa thĩ.‖ Na gũgĩtuĩka guo. 12 Nayo thĩ
ĩkĩambĩrĩria kũmera nyeki, mĩmera ĩraruta mbegũ, na mĩtĩ ĩraciara matunda hamwe na mbegũ,
kũringana na mĩthemba yayo. Nake Kîhoti akĩona ũndũ ũcio ũrĩ mwega. 13 Gũgĩkinya hwaĩ-inĩ
na gũgĩkinya rũcinĩ, mũthenya wa gatatũ.

14 Kîhoti agĩcoka akiuga ũũ: ―Nĩ kũgĩe imũrĩ mũtambũrũko-inĩ wa igũrũ cia kũgayũkania
mũthenya na ũtukũ, na ituĩke imenyithia cia imera na mĩthenya na mĩaka. 15 Igũtuĩka imũrĩ
mũtambũrũko-inĩ wa igũrũ imũrĩkage thĩ.‖ Na gũgĩtuĩka guo. 16 Kîhoti agĩgĩthondeka imũrĩ
igĩrĩ nene, kĩmũrĩ kĩnenanene gĩa kũmũrĩkaga mũthenya na kĩmũrĩ kĩninanini gĩa kũmũrĩkaga
ũtukũ, na ningĩ agĩthondeka njata. 17 Nĩ ũndũ ũcio Kîhoti agĩciiga mũtambũrũko-inĩ wa igũrũ
ciaragĩre thĩ 18 na imũrĩkage mũthenya na ũtukũ na igayanagie ũtheri na nduma. Na Kîhoti
akĩona ũndũ ũcio ũrĩ mwega. 19 Gũgĩkinya hwaĩ-inĩ na gũgĩkinya rũcinĩ, mũthenya wa kana.

20 Kîhoti agĩcoka akiuga ũũ: ―Maĩ-inĩ nĩ kũiyũre ciũmbe irĩ muoyo, nacio ciũmbe irombũka nĩ
ciũmbũke igũrũ rĩa thĩ igereire mũtambũrũko-inĩ wa igũrũ.‖ 21 Kîhoti akĩũmba ciũmbe nene cia
iria-inĩ na ciũmbe irĩ muoyo iria ciothe ciongoyaga na igathiĩra maĩ-inĩ kũringana na mĩthemba
yacio na kĩũmbe gĩothe kĩũmbũkaga kũringana na mũthemba wakĩo. Na Kîhoti akĩona ũndũ ũcio
ũrĩ mwega. 22 Nĩ ũndũ ũcio Kîhoti agĩcirathima, akiuga: ―Ciaranai na mũingĩhe na mũiyũre

1



maĩ-inĩ ma iria, nacio ciũmbe iria ciũmbũkaga nĩ cingĩhe thĩinĩ wa thĩ.‖ 23 Gũgĩkinya hwaĩ-inĩ
na gũgĩkinya rũcinĩ, mũthenya wa gatano.

24 Kîhoti agĩcoka akiuga ũũ: ―Thĩ nĩ ĩrute nyamũ irĩ muoyo kũringana na mĩthemba yacio,
nyamũ cia mũciĩ na nyamũ iria itambaga thĩ na nyamũ cia gĩthaka kũringana na mĩthemba
yacio.‖ Na gũgĩtuĩka guo. 25 Kîhoti agĩkĩũmba nyamũ cia gĩthaka kũringana na mĩthemba yacio
na nyamũ cia mũciĩ kũringana na mĩthemba yacio na nyamũ iria itambaga thĩ kũringana na
mĩthemba yacio. Na Kîhoti akĩona ũndũ ũcio ũrĩ mwega.

26 Kîhoti agĩcoka akiuga atĩrĩ: ―Nĩ tũũmbe mũndũ na mũhianĩre witũ, kũringana na ũrĩa tũtariĩ,
nao maathage thamaki cia iria-inĩ na ciũmbe iria ciũmbũkaga na nyamũ cia mũciĩ na thĩ yothe o
na nyamũ iria itambaga thĩ.‖ 27 Kîhoti agĩkĩũmba mũndũ na mũhianĩre wake, akĩmũũmba na
mũhianĩre wa Kîhoti; aamombire marĩ mũndũrũme na mũtumia. 28 Ningĩ Kîhoti akĩmarathima,
na Kîhoti akĩmeera ũũ: ―Ciaranai na mũingĩhe, mũiyũrie thĩ na mũmĩtoorie, mwathage thamaki
cia iria-inĩ na ciũmbe iria ciũmbũkaga na kĩũmbe o gĩothe kĩrĩ muoyo gĩthiagĩra thĩ.‖

29 Kîhoti agĩcoka akiuga ũũ: ―Nĩ ndamũhe mĩmera yothe ĩrĩa ĩrĩ thĩinĩ wa thĩ, ĩrĩa yothe ĩrutaga
mbegũ na mũtĩ o wothe ũrĩ na matunda marutaga mbegũ. Nĩ ituĩke irio cianyu. 30 Nacio nyamũ
ciothe cia gĩthaka na nyamũ iria ciũmbũkaga na nyamũ iria ithiagĩra thĩ, nĩ ndacihe mĩmera yothe
mĩruru ĩkorũo ĩrĩ irio ciacio.‖ Na gũgĩtuĩka guo.

31 Thutha ũcio Kîhoti akĩona indo iria ciothe oombĩte, na rĩrĩ! ciarĩ njega mũno. Gũgĩkinya
hwaĩ-inĩ na gũgĩkinya rũcinĩ, mũthenya wa gatandatũ.

KĨAMBĨRĨRIA 2

1 Kwoguo igũrũ na thĩ na indo ciothe iria irĩ thĩinĩ wacio ikĩrĩka. 2 Na gũkinyĩria mũthenya wa
mũgwanja, Kîhoti nĩ aarĩkĩtie wĩra ũrĩa aakoretwo akĩruta, na akĩambĩrĩria kũhurũka mũthenya
wa mũgwanja kuuma wĩra-inĩ wake wothe ũrĩa aakoretwo akĩruta. 3 Kîhoti agĩkĩrathima
mũthenya ũcio wa mũgwanja na akĩũtua mwamûre, nĩ gũkorũo mũthenya ũcio Kîhoti nĩ
akoretwo ahurũkĩte kuuma wĩra-inĩ wothe wa ũũmbi, kĩrĩa gĩothe aabangĩte kũũmba.

4 Ũyũ nĩ ũhoro wĩgiĩ igũrũ na thĩ ihinda-inĩ rĩrĩa ciombirũo, mũthenya ũrĩa Yahweh Kîhoti
oombire thĩ na igũrũ.

5 Gũtirĩ kĩhinga o na kĩmwe gĩa gĩthaka kĩarĩ kuo thĩinĩ wa thĩ na gũtirĩ mũmera o na ũmwe wa
gĩthaka waambĩrĩirie kũmera, nĩ gũkorũo Yahweh Kîhoti ndaatũmĩte kuure mbura thĩinĩ wa thĩ
na gũtiarĩ mũndũ wa kũrĩma kũu. 6 Ĩndĩ kĩbii nĩ kĩoimaga na thĩ, gĩkaihũgia thĩ yothe.

7 Nake Yahweh Kîhoti akĩũmba mũndũ kuuma rũkũngũ-inĩ rwa thĩ na akĩhuhĩrĩria mĩhũmũ ya
muoyo maniũrũ-inĩ make, nake mũndũ ũcio agĩtuĩka mũndũ ũrĩ muoyo. 8 Ningĩ Yahweh Kîhoti

2




agĩthondeka mũgũnda thĩinĩ wa Edeni, mwena wa irathĩro; na kũu nĩkuo aaigire mũndũ ũcio
oombĩte. 9 Kwoguo Yahweh Kîhoti agĩtũma gũkũre mũtĩ o wothe mũthaka wa kwĩrorerũo na
mwega wa kuuma irio hamwe na mũtĩ wa muoyo gatagatĩ ka mũgũnda ũcio na mũtĩ wa
kũmenyithania wega na ũũru.

10 Na rĩrĩ, nĩ kwarĩ na rũũĩ rwathereraga ruumĩte Edeni rwa kũhe mũgũnda ũcio maĩ, na kuuma
kũu rwagayũkanire rũgĩtuĩka njũũĩ inya. 11 Rwa mbere rwĩtagwo Pishoni; nĩruo rũthiũrũrũkĩirie
bũrũri wothe wa Havila, kũrĩa gũkoragwo na thahabu. 12 Nayo thahabu ya bũrũri ũcio nĩ njega.
Ningĩ nĩ kũrĩ ngamu ya bendora na ihiga rĩa onigithi. 13 Rũũĩ rwa kerĩ rwĩtagwo Gihoni; nĩruo
rũthiũrũrũkĩirie bũrũri wothe wa Kushi. 14 Rũũĩ rwa gatatũ rwĩtagwo Hidekeli; nĩruo rũgereire
mwena wa irathĩro wa Ashuri. Naruo rũũĩ rwa kana nĩ Farati.

15 Nake Yahweh Kîhoti akĩoya mũndũ ũcio na akĩmũiga mũgũnda-inĩ wa Edeni nĩguo aũrĩmage
na aũrũmbũyagie.16 Ningĩ Yahweh Kîhoti akĩhe mũndũ ũcio watho ũyũ: ―Matunda ma mũtĩ o
wothe wa mũgũnda ũyũ no ũrĩage ũkaigania.17 No mũtĩ wa kũmenyithania wega na ũũru,
ndũkanarĩe matunda maguo, nĩ gũkorũo mũthenya ũrĩa ũkaamarĩa, hatarĩ nganja no gũkua
ũgaakua.‖

18 Yahweh Kîhoti agĩcoka akiuga ũũ: ―Ti wega mũndũ ũyũ athiĩ na mbere gũikara arĩ wiki. Nĩ
ngũmũũmbĩra mũteithia, ũrĩa maganĩrĩirũo nake.‖ 19 Na rĩrĩ, Yahweh Kîhoti nĩ aakoretwo
akĩũmba nyamũ ciothe cia gĩthaka kuuma harĩ thĩ na ciũmbe ciothe iria ciũmbũkaga rĩera-inĩ,
nake akĩambĩrĩria gũcirehe kũrĩ mũndũ ũcio nĩguo one ũrĩa angĩetire o kĩũmbe; na rĩĩtwa rĩrĩa
mũndũ ũcio angĩaheire kĩũmbe o gĩothe kĩrĩ muoyo, nĩrĩo rĩatuĩkaga rĩĩtwa rĩakĩo. 20 Kwoguo
mũndũ ũcio akĩhe nyamũ ciothe cia mũciĩ marĩĩtwa o hamwe na ciũmbe iria ciũmbũkaga rĩera-
inĩ na nyamũ ciothe cia gĩthaka, ĩndĩ mũndũ ũcio ndaarĩ na mũteithia maganĩrĩirũo nake. 21
Nake Yahweh Kîhoti agĩtũma mũndũ ũcio akome toro mũnene, na rĩrĩa aakomete, akĩruta rũbaru
rũmwe rwa mũndũ ũcio na agĩcokia nyama hau rwarĩ. 22 Na Yahweh Kîhoti agĩthondeka rũbaru
rũu aarutĩte harĩ mũndũrũme ũcio na rũgĩtuĩka mũtumia, na akĩmũtwara kũrĩ mũndũrũme ũcio.

23 Nake mũndũrũme ũcio akiuga atĩrĩ:

―Ũyũ nĩwe ihĩndĩ rĩa mahĩndĩ makwa

Na nyama cia nyama ciakwa.

Ũyũ arĩĩtagwo Mũndũ mũka,

Nĩ gũkorũo arutĩtwo harĩ mũndũrũme.‖

24 Nĩ ũndũ ũcio mũndũrũme nĩ agaatiga ithe na nyina manyitane na mũtumia wake, nao
matuĩke mwĩrĩ ũmwe. 25 Nao eerĩ, mũndũrũme ũcio na mũtumia wake, magĩthiĩ na mbere
gũkorũo marĩ njaga; no matiaiguaga thoni.

3



KĨAMBĨRĨRIA 3

1 Na rĩrĩ, nyoka nĩyo yehũgaga mũno gũkĩra nyamũ ciothe cia gĩthaka iria Yahweh Kĩhoti
oombĩte. Nĩ ũndũ ũcio ĩkĩĩra mũtumia ũcio atĩrĩ: ―Atĩ Yahweh ooigire mũtikanarĩe matunda ma
mũtĩ o wothe wa mũgũnda ũyũ?‖ 2 Nake mũtumia ũcio akĩĩra nyoka atĩrĩ: ―No tũrĩe matunda ma
mĩtĩ ya mũgũnda ũyũ. 3 No Yahweh oigĩte ũũ ũhoro-inĩ wĩgiĩ matunda ma mũtĩ ũrĩa wĩ gatagatĩ
ka mũgũnda ũyũ: ‗Mũtikanarĩe matunda maguo, na mũtikanaũhutie; nĩ gũkorũo mũngĩka ũguo
no gũkua mũngĩkua.‘‖ 4 Nayo nyoka ĩkĩra mũtumia ũcio ũũ: ―Aca mũtingĩkua. 5 Nĩ gũkorũo
Yahweh nĩ oĩ atĩ mũthenya ũrĩa mũkaarĩa matunda ma mũtĩ ũcio, maitho manyu nĩ
makaahingũka na mũtuĩke o ta ihoti, mũmenyage wega na ũũru.‖

6 Nake mũtumia ũcio akĩona atĩ mũtĩ ũcio warĩ mwega wa kuuma irio na atĩ warĩ wa kwĩrirĩrio
nĩ maitho, ĩni, mũtĩ ũcio warĩ mũthaka wa kwĩrorerũo. Kwoguo agĩtua itunda rĩaguo na
akĩrĩa.Thutha ũcio, rĩrĩa maarĩ hamwe na mũthuriwe, akĩmũhe nake akĩrĩa. 7 Namo maitho mao
eerĩ makĩhingũka, nao makĩmenya atĩ maarĩ njaga. Kwoguo magĩtuma mathangũ ma mũkũyũ
magĩthondeka tũkuo twa kwĩhumbĩra njohero.

8 Thutha ũcio makĩigua mũgambo wa Yahweh Kĩhoti agĩthianga kũu mũgũnda-inĩ ũcio
mahinda ma mũthenya marĩa rũhuho rũhurutanaga, nake mũndũrũme ũcio na mũtumia wake
makĩĩhitha ũthiũ wa Yahweh Kĩhoti gatagatĩ-inĩ ka mĩtĩ ya mũgũnda ũcio. 9 Nake Yahweh
Kĩhoti agĩta mũndũrũme ũcio maita maigana ũna akĩmũũragia ũũ: ―Wĩ kũ?‖ 10 Mũthia-inĩ
akĩmũcokeria atĩrĩ: ―Njiguire mũgambo waku mũgũnda-inĩ, no ndetigĩra tondũ nyuma njaga,
kwoguo ndehitha.‖ 11 Nake akĩmũũria ũũ: ―Nũũ ũkwĩrire atĩ ũrĩ njaga? Kaĩ ũrĩire matunda ma
mũtĩ ũrĩa ndagwathire ndũkanarĩe?‖12 Nake mũndũrũme ũcio akiuga atĩrĩ: ―Mũtumia ũrĩa
waheire tũikarage nake, aheire itunda kuuma mũtĩ-inĩ ũcio, kwoguo ndarĩa.‖ 13 Yahweh Kĩhoti
agĩcoka akĩũria mũtumia ũcio atĩrĩ: ―Nĩ atĩa ũguo wĩkire?‖ Nake mũtumia ũcio akĩmũcokeria:
―Nĩ nyoka ĩheenirie, kwoguo ndarĩa.‖

14 Nake Yahweh Kĩhoti akĩra nyoka ĩyo ũũ: ―Tondũ nĩ wĩkĩte ũguo, ũronyitwo nĩ kĩrumi
gatagatĩ-inĩ ka nyamũ ciothe cia mũciĩ na gatagatĩ-inĩ ka nyamũ ciothe cia gĩthaka. Ũrĩthiaga na
nda, na ũrĩrĩaga rũkũngũ matukũ mothe ma muoyo waku. 15 Na nĩ ngũtũma kũgĩe ũthũ gatagatĩ-
inĩ gaku na mũtumia na gatagatĩ-inĩ ka mbeũ yaku na mbeũ yake. Nĩ ĩgaakũhehenja mũtwe,nawe
nĩ ũkaamĩguraria ndiira ya kũgũrũ.‖

16 Na akĩra mũtumia ũcio ũũ: ―Nĩ ngũkũingĩhĩria ruo rwa hĩndĩ ĩrĩa ũrĩ na nda; ũrĩciaraga ciana
na ruo, namo merirĩria maku marĩkoragwo harĩ mũthuri waku, nake nĩ arĩgwathaga.‖

17 Na akĩra Adamu atĩrĩ: ―Tondũ nĩ ũthikĩrĩirie mũgambo wa mũtumia waku na warĩa maciaro
ma mũtĩ ũrĩa ndagwathire ngĩkwĩra, ‗Ndũkanarĩe matunda maguo,‘ tĩri ũronyitwo nĩ kĩrumi nĩ
ũndũ waku. Ũrĩrĩaga maciaro maguo na ruo matukũ mothe ma muoyo waku. 18 Tĩri ũrĩmeraga
mĩigua na ria nĩ ũndũ waku, na ũrĩrĩaga mĩmera ya gĩthaka. 19 Ũrĩrĩaga mũgate wa thithino ya

4



ũthiũ waku o nginya rĩrĩa ũgaacoka tĩri-inĩ, tondũ nĩkuo warutirũo.Nĩ gũkorũo wee ũrĩ rũkũngũ
na ũgaacoka o rũkũngũ-inĩ.‖

20 Thutha ũcio Adamu akĩhe mũtumia wake rĩĩtwa Hawa, tondũ nĩ agaatuĩka nyina wa mũndũ
wothe ũtũũraga. 21 Nake Yahweh Kĩhoti agĩthondekera Adamu na mũtumia wake nguo ndaihu
cia njũũa, nĩguo mehumbe. 22 Yahweh Kĩhoti agĩcoka akiuga atĩrĩ: ―Rĩu mũndũ nĩ atuĩkĩte o ta
ũmwe witũ harĩ kũmenya wega na ũũru. Kwoguo nĩgetha ndagatambũrũkie guoko gwake atue
itunda kuuma mũtĩ-inĩ wa muoyo o naguo, na arĩe atũũre tene na tene-rĩ,‖ 23 Thutha wa kuuga
ũguo, Yahweh Ngai akĩmũingata mũgũnda wa Edeni nĩguo akarĩmage tĩri-inĩ kũrĩa aarutĩtwo. 24
Kwoguo akĩrutũrũra mũndũ ũcio nja, na akĩiga akerubi mwena wa irathĩro wa mũgũnda wa
Edeni o hamwe na rũhiũ rwa njora rwarĩrĩmbũkaga rũgĩthiũrũrũkaga rũtegũtigithĩria nĩ ũndũ wa
kũrangĩra njĩra ya gũthiĩ mũtĩ-inĩ wa muoyo.

KĨAMBĨRĨRIA 4

1 Na rĩrĩ, Adamu agĩkoma na mũtumia wake Hawa, nake akĩgĩa nda. Rĩrĩa aaciarire Kaini,
akiuga atĩrĩ: ―Nĩ ndagĩa mwana wa kahĩĩ kũgerera ũteithio wa Yahweh.‖ 2 Thutha ũcio ningĩ
agĩciara Habili mũrũ wa nyina.

Habili agĩtuĩka mũrĩithi wa rũũru, nake Kaini agĩtuĩka mũrĩmi. 3 Thutha wa ihinda, Kaini
akĩrehe maciaro mamwe ma mũgũnda marĩ igongona harĩ Yahweh. 4 No Habili akĩrehe
marigithathi mamwe ma rũũru rwake, o hamwe na maguta mamo. O na gũtuĩka Yahweh nĩ
eetĩkĩrire Habili na igongona rĩake, 5 ndeetĩkĩrire Kaini na igongona rĩake. Kwoguo Kaini
agĩcinwo nĩ marakara na akĩigua ũũru. 6 Nake Yahweh akĩũria Kaini ũũ: ―Nĩ kĩĩ warakara na
waigua ũũru ũguo? 7 Ũngĩcokerera gwĩka wega-rĩ, na githĩ ndũgwĩtĩkĩrĩka rĩngĩ? No ũngĩaga
gũcokerera gwĩka wega-rĩ, mehia magwetereire mũrango-inĩ, na marerirĩria gũgwatha; no rĩrĩ,
hihi wee nĩ ũkũmatooria?‖

8 Thutha ũcio Kaini akĩra Habili mũrũ wa nyina atĩrĩ: ―Nĩ tũthiĩ werũ-inĩ.‖ Na rĩrĩa maarĩ kũu
werũ-inĩ, Kaini agĩtharĩkĩra Habili mũrũ wa nyina na akĩmũũraga. 9 Thutha-inĩ Yahweh akĩũria
Kaini ũũ: ―Habili mũrũ wa nyũkwa arĩ kũ?‖ nake akĩmũcokeria atĩrĩ: ―Ndiũĩ. Kaĩ arĩ niĩ mũrori
wa mũrũ wa maitũ?‖ 10 Nake akĩmwĩra ũũ: ―Nĩ atĩa weka? Ta thikĩrĩria! Thakame ya mũrũ wa
nyũkwa nĩ ĩrandĩrĩra kuuma tĩri-inĩ. 11 Na rĩrĩ, ũronyitwo nĩ kĩrumi na ũingatwo kuuma tĩri-inĩ
ũcio wathamirie kanua kwamũkĩra thakame ya mũrũ wa nyũkwa kuuma guoko-inĩ gwaku. 12
Rĩrĩa warĩma, tĩri ndũrĩkũheaga maciaro maguo. Ũgũtuĩka mũndũ wa kũũrũraga na mũndũ ũtarĩ
kwao thĩinĩ wa thĩ.‖ 13 Rĩrĩa Kaini aaiguire ũguo, akĩra Yahweh ũũ: ―Ihera rĩu rĩa mahĩtia
makwa nĩ inene mũno harĩ niĩ. 14 Ũmũthĩ ũyũ nĩ wanyingata kuuma gĩcigo-inĩ gĩkĩ, na nĩ
ngũhithwo kuuma harĩ ũthiũ waku; na nduĩke mũndũ wa kũũrũraga na mũndũ ũtarĩ kwao thĩinĩ
wa thĩ, na hatarĩ nganja mũndũ ũrĩa ũkũnyona no kũnjũraga ekũnjũraga.‖ 15 Kwoguo Yahweh

5




akĩmwĩra ũũ: ―Nĩ ũndũ wa gĩtũmi kĩu, mũndũ o wothe ũkooraga Kaini nĩ akaarĩhio maita
mũgwanja.‖

Nĩ ũndũ ũcio Yahweh agĩthondeka kĩmenyithia gĩa Kaini nĩgetha gũtikagĩe mũndũ ũkũmũũraga
amuona. 16 Kaini akĩehera mbere ya Yahweh na akĩambĩrĩria gũtũũra bũrũri wa ũgeni, mwena
wa irathĩro wa Edeni.

17 Thutha ũcio Kaini agĩkoma na mũtumia wake, nake akĩgĩa nda na agĩciara Enoko. Agĩcoka
akĩambĩrĩria gwaka itũũra na akĩrĩĩta Enoko o ta ũrĩa mũrũwe eetagwo. 18 Thutha-inĩ Enoko
agĩciarĩrũo Iradi. Nake Iradi agĩtuĩka ithe wa Mehujaeli, nake Mehujaeli agĩtuĩka ithe wa
Methushaeli, nake Methushaeli agĩtuĩka ithe wa Lameki.

19 Lameki akĩhikia atumia erĩ. Wa mbere eetagwo Ada, nake wa kerĩ eetagwo Zila. 20 Ada
agĩciara Jabali. Nĩwe warĩ wa mbere harĩ andũ arĩa maikaraga hema-inĩ na makarĩithia mahiũ. 21
Mũrũ wa nyina eetagwo Jubali. Nĩwe warĩ wa mbere harĩ andũ arĩa mahũũraga kĩnanda kĩa
mũgeeto na makahuuha mũtũrirũ. 22 Ningĩ, Zila agĩciara Tubali-kaini, ũrĩa waturaga mĩthemba
yothe ya indo cia gĩcango na kĩgera. Na mwarĩ wa nyina na Tubali-kaini eetagwo Naama. 23
Lameki agĩtungĩra atumia ake Ada na Zila ciugo ici:

―Iguai mũgambo wakwa, inyuĩ atumia a Lameki;

Tegai matũ manyu harĩ ciugo ciakwa:

Nĩ njũragĩte mũndũ nĩ ũndũ wa kũndihia,

Ĩni, njũragĩte mwanake nĩ ũndũ wa kũngũtha.

24 Angĩkorũo Kaini agĩrĩirũo kũrĩhĩrio maita 7,

Lameki nĩ maita 77.‖

25 Adamu agĩkoma na mũtumia wake rĩngĩ, na akĩgĩa kahĩĩ. Nake Hawa agĩgeta Sethi tondũ, o
ta ũrĩa ooigire, ―Kĩhoti nĩ athuurĩire mbeũ ĩngĩ handũ-inĩ ha Habili, tondũ Kaini nĩ aamũũragire.‖
26 Sethi o nake nĩ aaciarĩirũo kahĩĩ, na agĩgeta Enoshi. Hĩndĩ ĩyo andũ makĩambĩrĩria gũkaĩra
rĩĩtwa rĩa Yahweh.

KĨAMBĨRĨRIA 5

1 Ũyũ nĩ ũhoro wĩgiĩ Adamu. Mũthenya ũrĩa Yahweh oombire Adamu, aamũũmbire na
mũhianĩre wa Yahweh. 2 Aamombire marĩ mũndũrũme na mũtumia. Mũthenya ũrĩa
moombirũo, nĩ aamarathimire na akĩmeta Mũndũ.

6




3 Adamu agĩtũũra mĩaka 130 agĩcoka akĩgĩa kahĩĩ kangĩ gatariĩ take, karĩ na mũhianĩre wake, na
agĩgeta Sethi. 4 Thutha wa kũgĩa Sethi, Adamu agĩtũũra mĩaka 800. Na akĩgĩa ciana ingĩ cia
anake na airĩtu. 5 Kwoguo matukũ mothe ma ũtũũro wa Adamu maarĩ mĩaka 930, agĩcoka
agĩkua.

6 Sethi agĩtũũra mĩaka 105 agĩcoka akĩgĩa Enoshi. 7 Thutha wa kũgĩa Enoshi, Sethi agĩtũũra
mĩaka 807. Na akĩgĩa ciana ingĩ cia anake na airĩtu. 8 Kwoguo matukũ mothe ma ũtũũro wa
Sethi maarĩ mĩaka 912, agĩcoka agĩkua.

9 Enoshi agĩtũũra mĩaka 90 agĩcoka akĩgĩa Kenani. 10 Thutha wa kũgĩa Kenani, Enoshi
agĩtũũra mĩaka 815. Na akĩgĩa ciana ingĩ cia anake na airĩtu. 11 Kwoguo matukũ mothe ma
Enoshi maarĩ mĩaka 905, agĩcoka agĩkua.

12 Kenani agĩtũũra mĩaka 70 agĩcoka akĩgĩa Mahalaleli. 13 Thutha wa kũgĩa Mahalaleli,
Kenani agĩtũũra mĩaka 840. Na akĩgĩa ciana ingĩ cia anake na airĩtu. 14 Kwoguo matukũ mothe
ma Kenani maarĩ mĩaka 910, agĩcoka agĩkua.

15 Mahalaleli agĩtũũra mĩaka 65 agĩcoka akĩgĩa Jaredi. 16 Thutha wa kũgĩa Jaredi, Mahalaleli
agĩtũũra mĩaka 830. Na akĩgĩa ciana ingĩ cia anake na airĩtu. 17 Kwoguo matukũ mothe ma
Mahalaleli maarĩ mĩaka 895, agĩcoka agĩkua.

18 Jaredi agĩtũũra mĩaka 162 agĩcoka akĩgĩa Enoko. 19 Thutha wa kũgĩa Enoko, Jaredi agĩtũũra
mĩaka 800. Na akĩgĩa ciana ingĩ cia anake na airĩtu. 20 Kwoguo matukũ mothe ma Jaredi maarĩ
mĩaka 962, agĩcoka agĩkua.

21 Enoko agĩtũũra mĩaka 65 agĩcoka akĩgĩa Methusela. 22 Thutha wa kũgĩa Methusela, Enoko
agĩthiĩ na mbere gũtwarana na Kĩhoti ũrĩa wa ma kwa ihinda rĩa mĩaka 300. Na akĩgĩa ciana ingĩ
cia anake na airĩtu. 23 Kwoguo matukũ mothe ma Enoko maarĩ mĩaka 365. 24 Enoko agĩthiĩ o
na mbere gũtwarana na Kĩhoti ũrĩa wa ma. Agĩcoka akĩagwo, nĩ gũkorũo Yahweh nĩ aamuoire.

25 Methusela agĩtũũra mĩaka 187 agĩcoka akĩgĩa Lameki. 26 Thutha wa kũgĩa Lameki,
Methusela agĩtũũra mĩaka 782. Na akĩgĩa ciana ingĩ cia anake na airĩtu. 27 Kwoguo matukũ
mothe ma Methusela maarĩ mĩaka 969, agĩcoka agĩkua.

28 Lameki agĩtũũra mĩaka 182 agĩcoka akĩgĩa mwana wa kahĩĩ. 29 Nake akĩmwĩta Nuhu,
akiuga atĩrĩ: ―Ũyũ nĩ egũtũhurũkia kuuma wĩra-inĩ witũ mũritũ na kuuma kũrĩ ruo rwa mĩnoga ya
moko maitũ nĩ ũndũ wa tĩri ũrĩa Yahweh arumĩte.‖ 30 Thutha wa kũgĩa Nuhu, Lameki agĩtũũra
mĩaka 595. Na akĩgĩa ciana ingĩ cia anake na airĩtu. 31 Kwoguo matukũ mothe ma Lameki
maarĩ mĩaka 777, agĩcoka agĩkua.

32 Thutha wa Nuhu gũkinyia mĩaka 500, akĩgĩa Shemu, Hamu, na Jafethu.

7




KĨAMBĨRĨRIA 6

1 Na rĩrĩ, hĩndĩ ĩrĩa andũ maambĩrĩirie kũingĩha gũkũ thĩ na makĩgĩa ciana cia airĩtu-rĩ, 2 ariũ a
Kĩhoti ũrĩa wa ma makĩambĩrĩria kuona atĩ airĩtu a andũ maarĩ athaka. Nĩ ũndũ ũcio
makĩambĩrĩria kwĩyoera arĩa othe meethuuragĩra makamatua atumia ao. 3 Nake Yahweh akiuga
atĩrĩ: ―Roho wakwa ndũgũtũũra ũkirĩrĩirie mũndũ, tondũ mũndũ no mwĩrĩ wa nyama tu. Nĩ ũndũ
ũcio, matukũ make megũkorũo marĩ mĩaka 120.‖

4 Matukũ-inĩ macio o na thutha ũcio, nĩ kwarĩ na Anefili gũkũ thĩ. Mahinda-inĩ macio ariũ a
Kĩhoti ũrĩa wa ma nĩ maathiire na mbere gũkoma na airĩtu a andũ, nao makĩmaciarĩra ariũ. Nĩo
maarĩ njamba iria ciarĩ hinya cia mahinda ma tene, arũme maarĩ igweta.

5 Nĩ ũndũ ũcio, Yahweh akĩona atĩ waganu wa mũndũ warĩ mũingĩ mũno gũkũ thĩ na atĩ
mwerekera wothe wa methugunda ma ngoro yake warĩ mũũru hingo ciothe. 6 Yahweh akĩĩrira
nĩ ũndũ wa kũũmba andũ gũkũ thĩ, na akĩigua ũũru ngoro. 7 Kwoguo Yahweh akiuga atĩrĩ: ―Nĩ
ngũniina andũ aya ndombire mathire thĩinĩ wa thĩ, niine mũndũ o hamwe na nyamũ cia mũciĩ,
nyamũ iria itambaga thĩ, na ciũmbe iria ciũmbũkaga rĩera-inĩ, nĩ gũkorũo nĩ ndĩrerira nĩ ũndũ wa
gũciũmba.‖ 8 No Nuhu agĩtĩkĩrĩka maitho-inĩ ma Yahweh.

9 Ũyũ nĩ ũhoro wĩgiĩ Nuhu.

Nuhu aarĩ mũndũ mũthingu. Aarĩ mũndũ ũtarĩ ũcuke gatagatĩ-inĩ ka andũ arĩa aatũũranagia nao.
Nuhu nĩ aatwaranaga na Kĩhoti ũrĩa wa ma. 10 Nuhu nĩ aagĩire na ariũ atatũ, Shemu, Hamu, na
Jafethu. 11 No thĩ nĩ yathũkĩtio mũno maitho-inĩ ma Kĩhoti ũrĩa wa ma, na thĩ yaiyũrĩte ũhinya.
12 Yahweh akĩrora thĩ akĩona ũrĩa yathũkĩtio; kĩũmbe gĩothe kĩa mwĩrĩ wa nyama nĩ gĩathũkĩtie
mĩthiĩre yakĩo gũkũ thĩ.

13 Thutha ũcio Yahweh akĩra Nuhu ũũ: ―Nĩ nduĩte itua rĩa kũniina ciũmbe ciothe cia mwĩrĩ wa
nyama, tondũ thĩ ĩiyũire ũhinya nĩ ũndũ wacio, kwoguo nĩ ngũciniina o hamwe na thĩ. 14
Wĩyakĩre thabina na mbaũ cia mũthithinda. Na ũthondeke tũnyũmba kũu thĩinĩ wa thabina na
ũmĩhumbĩre na rami mwena wa thĩinĩ na wa na nja. 15 Ũũ nĩguo ũkũmĩthondeka: Thabina ĩyo
yagĩrĩire gũkorũo na ũraihu wa mĩkono 300, wariĩ wa mĩkono 50, na ũraihu wa na igũrũ mĩkono
30. 16 Na ũthondeke ndirica ya ũtheri wa thabina, ĩkorũo ĩrĩ ya mũkono ũmwe kuuma mwena
wa igũrũ. Wagĩrĩirũo gũthondeka mũromo wa thabina mwena-inĩ wayo na ũmĩake ĩrĩ na ngoroba
ya thĩ, ngoroba ya kerĩ, na ngoroba ya gatatũ.

17 ―Na niĩ nĩ ngũrehe mũiyũro wa maĩ thĩinĩ wa thĩ nĩguo ũniine ciũmbe ciothe cia mwĩrĩ wa
nyama iria irĩ mũhuro wa riũa iria irĩ mĩhũmũ ya muoyo. Kĩndũ gĩothe kĩrĩ thĩinĩ wa thĩ nĩ
gĩkũniinwo. 18 Na nĩ ndathondeka kĩrĩkanĩro hamwe nawe, no mũhaka ũtonye thabina, wee,
ariũ aku, mũtumia waku, o hamwe na atumia a ariũ aku. 19 Na ũingĩrie thabina-inĩ nyamũ igĩrĩ
kuuma harĩ o mũthemba wa ciũmbe ciothe iria irĩ muoyo nĩguo ihonokio itũũre muoyo hamwe
na inyuĩ, nyamũ ya njamba na ya mũgoma; 20 kuuma harĩ ciũmbe iria ciũmbũkaga kũringana na
mĩthemba yacio, nyamũ cia mũciĩ kũringana na mĩthemba yacio, na nyamũ ciothe iria itambaga

8


thĩ kũringana na mĩthemba yacio, nyamũ igĩrĩ kuuma harĩ o mũthemba wa ciũmbe icio nĩcio
ikaaingĩra nĩguo ihonokio itũũre muoyo. 21 Nawe ũcokanĩrĩrie irio cia mĩthemba yothe cia kũrĩa
ũtonye nacio, nĩguo ikorũo irĩ irio ciaku hamwe na nyamũ icio.‖

22 Nake Nuhu agĩka kũringana na ũrĩa wothe Yahweh aamwathĩte. Ũguo noguo eekire.

KĨAMBĨRĨRIA 7

1 Thutha ũcio Yahweh akĩra Nuhu ũũ: ―Ingĩra thĩinĩ wa thabina, wee o hamwe na andũ othe a
nyũmba yaku, tondũ rũciaro-inĩ rũrũ wee nĩwe nyonete ũrĩ mũthingu mbere ya maitho makwa. 2
No mũhaka ũingĩre na nyamũ mũgwanja mũgwanja harĩ o mũthemba wa nyamũ iria itarĩ thahu,
ya njamba na mũgoma wayo; na harĩ o mũthemba wa nyamũ iria irĩ thahu woe igĩrĩ tu, ya
njamba na mũgoma wayo; 3 ningĩ harĩ ciũmbe iria ciũmbũkaga rĩera-inĩ, woe mũgwanja
mũgwanja, njamba na mwera, nĩgetha ũhonokie rũciaro rwacio rũtũũre muoyo thĩinĩ wa thĩ
yothe. 4 Tondũ thutha wa thikũ mũgwanja, nĩ nguuria mbura thĩinĩ wa thĩ ihinda rĩa thikũ 40
ũtukũ na mũthenya, na niine kĩrĩa gĩothe kĩrĩ muoyo nyũmbĩte thĩinĩ wa thĩ.‖ 5 Nuhu agĩgĩka
ũrĩa wothe Yahweh aamwathĩte.

6 Nuhu aarĩ na mĩaka 600 rĩrĩa mũiyũro wa maĩ wokire igũrũ rĩa thĩ. 7 Kwoguo Nuhu, hamwe
na ariũ ake, mũtumia wake, na atumia a ariũ ake, makĩingĩra thĩinĩ wa thabina mũiyũro ũcio wa
maĩ ũtanambĩrĩria. 8 Kuuma harĩ nyamũ iria itarĩ thahu na harĩ nyamũ iria irĩ thahu na harĩ
ciũmbe iria ciũmbũkaga na harĩ kĩndũ gĩothe gĩthiagĩra thĩ, 9 ikĩingĩra thĩinĩ wa thabina kũrĩ
Nuhu irĩ igĩrĩ igĩrĩ, ya njamba na ya mũgoma, o ta ũrĩa Yahweh aathĩte Nuhu. 10 Na thutha wa
thikũ mũgwanja mũiyũro wa maĩ ũgĩũka igũrũ rĩa thĩ.

11 Na rĩrĩ, mwaka wa 600 wa ũtũũro wa Nuhu, mweri-inĩ wa kerĩ, mũthenya wa 17 wa mweri
ũcio, mũthenya ũcio matherũkĩro mothe ma maĩ maingĩ marĩa mariku magĩtuthũka nacio ihingo
cia mũiyũro wa maĩ ma igũrũ ikĩhingũka. 12 Na mbura ĩkiura thĩinĩ wa thĩ thikũ 40 ũtukũ na
mũthenya. 13 Mũthenya o ro ũcio, Nuhu akĩingĩra thĩinĩ wa thabina hamwe na ariũ ake, nĩo
Shemu, Hamu, na Jafethu, na mũtumia wake na atumia atatũ a ariũ ake. 14 Nao makĩingĩra
hamwe na mĩthemba yothe ya nyamũ cia gĩthaka, mĩthemba yothe ya nyamũ cia mũciĩ na
mĩthemba yothe ya nyamũ iria itambaga thĩ, na mĩthemba yothe ya ciũmbe iria ciũmbũkaga,
mĩthemba yothe ya nyoni, na mĩthemba yothe ya ciũmbe iria irĩ mathagu. 15 Igĩthiĩ o na mbere
kũingĩra kũrĩ Nuhu thĩinĩ wa thabina, igĩrĩ igĩrĩ, kuuma harĩ mĩthemba yothe ya ciũmbe cia mwĩrĩ
wa nyama iria irĩ mĩhũmũ ya muoyo. 16 Kwoguo ikĩingĩra, ya njamba na ya mũgoma kuuma
harĩ mĩthemba yothe ya ciũmbe cia mwĩrĩ wa nyama, o ta ũrĩa Yahweh aamwathĩte. Thutha ũcio
Yahweh akĩhinga mũrango.

9




17 Mũiyũro ũgĩthiĩ na mbere matukũ 40 thĩinĩ wa thĩ, na maĩ magĩthiĩ o mongererekete na
makĩambĩrĩria gũkuua thabina, nayo ĩkĩambatĩra ĩkĩrera igũrũ rĩa thĩ. 18 Maĩ makĩingĩha mũno
na magĩthiĩ na mbere kuongerereka mũno thĩinĩ wa thĩ, no thabina ĩyo yarerete maĩ igũrũ. 19
Maĩ macio makĩingĩha thĩ mũno nginya irĩma ciothe iria ndaya thĩinĩ wa thĩ yothe ikĩhumbĩrũo.
20 Maĩ macio maambatire nginya mĩkono 15 igũrũ rĩa irĩma.

21 Nĩ ũndũ ũcio ciũmbe ciothe irĩ muoyo iria ciathiagĩra thĩ igĩkua, ciũmbe iria ciũmbũkaga,
nyamũ cia mũciĩ, nyamũ cia gĩthaka, ciũmbe iria ithiaga irĩ gĩkundi, o hamwe na andũ othe. 22
Kĩndũ gĩothe thĩinĩ wa thĩ nyũmũ kĩrĩa kĩarĩ na mĩhũmũ ya muoyo maniũrũ-inĩ gĩgĩkua. 23
Kwoguo Akĩniina kĩndũ gĩothe kĩrĩa kĩarĩ muoyo thĩinĩ wa thĩ, andũ, nyamũ, nyamũ iria
itambaga thĩ, na nyamũ iria ciũmbũkaga rĩera-inĩ. Ciothe ikĩniinwo thĩinĩ wa thĩ; Nuhu na arĩa
maarĩ nake thĩinĩ wa thabina no o maahonokire. 24 Namo maĩ macio magĩikara maingĩhĩte igũrũ
rĩa thĩ matukũ 150.

KĨAMBĨRĨRIA 8

1 No rĩrĩ, Yahweh nĩ aaririkanire Nuhu na nyamũ ciothe cia gĩthaka o na nyamũ ciothe cia mũciĩ
iria ciarĩ hamwe nake thĩinĩ wa thabina, na Yahweh agĩtũma rũhuho rũhurutane gũkũ thĩ, namo
maĩ makĩambĩrĩria kũhũahũa. 2 Matherũkĩro ma maĩ marĩa mariku na ihingo cia mũiyũro wa
igũrũ ikĩhingwo, nayo mbura ĩgĩtiga kuura. 3 Namo maĩ makĩambĩrĩria kũhũa gũkũ thĩ o kahora.
Na thutha wa matukũ 150, maĩ macio nĩ maanyihĩte. 4 Na mweri-inĩ wa mũgwanja, mũthenya
wa 17 wa mweri ũcio, thabina ĩkĩrũgama irĩma-inĩ cia Ararati. 5 Namo maĩ magĩthiĩ o na mbere
kũnyiha nginya mweri-inĩ wa ikũmi. Mweri-inĩ wa ikũmi, mũthenya wa mbere wa mweri ũcio,
tũcũmbĩrĩ twa irĩma tũkĩambĩrĩria kuoneka.

6 Kwoguo thutha wa matukũ 40, Nuhu akĩhingũra ndirica ĩrĩa aathondekete thabina-inĩ 7 na
agĩtũma ihuru nja; narĩo rĩombũkaga rĩgathiĩ nja rĩgĩcokaga, o nginya rĩrĩa maĩ maaniarire biũ
thĩinĩ wa thĩ.

8 Thutha ũcio agĩtũma ndutura nja nĩguo one kana maĩ nĩ maahũĩte kũu thĩ. 9 No ndutura ĩyo
ndĩonire handũ ha kũũmba, kwoguo ĩgĩcoka kũrĩ we thĩinĩ wa thabina tondũ maĩ no
maahumbĩrĩte thĩ yothe. Nĩ ũndũ ũcio agĩtambũrũkia guoko gwake akĩmĩcokia thĩinĩ wa thabina.
10 Agĩeterera thikũ ingĩ mũgwanja, na o rĩngĩ agĩtũma ndutura nja kuuma thabina-inĩ. 11 Na
rĩrĩa ndutura ĩyo yacokire kũrĩ we hwaĩ-inĩ, akĩona atĩ mũkanye-inĩ wayo haarĩ na ithangũ rĩa
mũtamaiyũ rĩoonekaga no hĩndĩ rĩatuo! Kwoguo Nuhu akĩmenya atĩ maĩ nĩ maahũĩte kũu thĩ. 12
Ningĩ agĩeterera thikũ ingĩ mũgwanja. Agĩcoka agĩtũma ndutura nja, no ndĩacokire kũrĩ we rĩngĩ.

13 Na mwaka wa 601, mweri-inĩ wa mbere, mũthenya wa mbere wa mweri ũcio, maĩ nĩ
maathirĩte thĩinĩ wa thĩ; nake Nuhu akĩeheria kĩndũ kĩrĩa kĩahumbĩire thabina na akĩona atĩ kũu

10




thĩ no gwathiaga na mbere kũniara. 14 Na mweri-inĩ wa kerĩ, mũthenya wa 27 wa mweri ũcio,
thĩ nĩ yaniarĩte biũ.

15 Nake Yahweh akĩra Nuhu atĩrĩ: 16 ―Uma thĩinĩ wa thabina, wee, mũtumia waku, ariũ aku, na
atumia a ariũ aku. 17 Na uume hamwe na ciũmbe ciothe irĩ muoyo cia mĩthemba yothe ya
ciũmbe cia mwĩrĩ wa nyama, mĩthemba ya ciũmbe iria ciũmbũkaga na mĩthemba yothe ya
nyamũ, na mĩthemba yothe ya nyamũ iria itambaga thĩ, nĩgetha ciongerereke thĩinĩ wa thĩ na
iciarane cingĩhe thĩinĩ wa thĩ.‖

18 Nĩ ũndũ ũcio Nuhu akiuma nja, hamwe na ariũ ake, mũtumia wake, na atumia a ariũ ake. 19
Ciũmbe iria irĩ muoyo ciothe, nyamũ iria itambaga na ciũmbe ciothe iria ciũmbũkaga, na kĩndũ o
gĩothe gĩthiagĩra gũkũ thĩ, ikiuma thabina kũringana na mũthemba wacio. 20 Nuhu agĩcoka
agĩakĩra Yahweh kĩgongona na akĩoya imwe cia nyamũ iria ciothe itarĩ thahu na imwe cia
ciũmbe ciothe iria ciũmbũkaga iria itarĩ thahu na agĩciruta magongona ma njino kĩgongona-inĩ
kĩu. 21 Nake Yahweh akĩambĩrĩria kũigua mũtararĩko mwega. Nĩ ũndũ ũcio Yahweh akiuga ũũ
na ngoro: ―Ndirĩ hĩndĩ ĩngĩ ngaaruma thĩ nĩ ũndũ wa mũndũ, nĩ gũkorũo mwerekera wa ngoro ya
mũndũ nĩ mũũru kuuma ũnyinyi-inĩ wake gũthiĩ na mbere; na gũtirĩ hĩndĩ ĩngĩ ngaaniina ciũmbe
ciothe iria irĩ muoyo ta ũrĩa njĩkĩte. 22 Kuuma rĩu na gũthiĩ na mbere, thĩ ndĩrĩ hĩndĩ ĩgaatiga
gũkorũo na mahinda ma kũhanda mbegũ na ma magetha, heho na ũrugarĩ, hĩndĩ ya ũrugarĩ na
hĩndĩ ya heho, o hamwe na mũthenya na ũtukũ.‖

KĨAMBĨRĨRIA 9

1 Yahweh agĩkĩrathima Nuhu na ariũ ake akĩmeera ũũ: ―Ciaranai na mũingĩhe mũiyũrie thĩ. 2
Ciũmbe ciothe irĩ muoyo thĩinĩ wa thĩ nĩ igũthiĩ na mbere kũmwĩtigĩra na kũigua guoya nĩ ũndũ
wanyu, o na ciũmbe iria ciũmbũkaga rĩera-inĩ na iria ithiagĩra thĩ, o hamwe na thamaki ciothe cia
iria-inĩ. Ciothe rĩu irĩ moko-inĩ manyu. 3 Na nyamũ ciothe iria ithiaga na irĩ muoyo no ituĩke irio
cianyu. O ta ũrĩa ndamũheire mĩmera ĩrĩa mĩruru, nĩ ndamũhe icio ciothe. 4 No mũtikanarĩanĩrie
nyama na muoyo wayo,ũguo nĩ kuuga thakame yayo. 5 Ningĩ, nĩ ngaarĩhĩria thakame yanyu,
ũguo nĩ kuuga muoyo wanyu. Nĩ ngooria kĩũmbe o gĩothe kĩrĩ muoyo; na kuuma kũrĩ mũndũ o
wothe nĩ ngooria muoyo wa mũrũ wa nyina. 6 Mũndũ o wothe ũgaita thakame ya mũndũ,
thakame yake ĩgaitwo nĩ mũndũ ũngĩ, tondũ Yahweh ombire mũndũ na mũhianĩre Wake. 7 No
inyuĩ-rĩ, ciaranai na mũingĩhe, muongerereke mũno mũiyũrie thĩ.‖

8 Yahweh agĩcoka akĩra Nuhu hamwe na ariũ ake ũũ: 9 ―Rĩu nĩ ndathondeka kĩrĩkanĩro gĩakwa
hamwe na inyuĩ, o hamwe na rũciaro rwanyu rũrĩa rũgooka thutha wanyu, 10 na hamwe na
kĩũmbe o gĩothe kĩrĩ muoyo kĩrĩa kĩrĩ hamwe na inyuĩ, nyoni, nyamũ, na ciũmbe ciothe cia thĩ
iria irĩ muoyo iria irĩ hamwe na inyuĩ, kĩrĩa gĩothe kĩoimire thĩinĩ wa thabina—kĩũmbe o gĩothe
gĩa thĩ kĩrĩa kĩrĩ muoyo. 11 Nĩ ndathondeka kĩrĩkanĩro gĩkĩ hamwe na inyuĩ: Gũtirĩ hĩndĩ ĩngĩ

11




ciũmbe ciothe cia mwĩrĩ wa nyama ikaaniinwo na maĩ ma mũiyũro, na gũtirĩ hĩndĩ ĩngĩ mũiyũro
ũkaananga thĩ.‖

12 Yahweh agĩcoka akiuga ũũ: ―Rũrũ nĩruo rũũri rwa kĩrĩkanĩro kĩrĩa ndĩrathondeka gatagatĩ-inĩ
gakwa na inyuĩ o hamwe na kĩũmbe o gĩothe kĩrĩ muoyo kĩrĩa kĩrĩ hamwe na inyuĩ, rwa nginya
njiarũa ciothe iria igooka thutha-inĩ. 13 Nĩ ndaiga mũkũnga-mbura wakwa matu-inĩ, na nĩguo
ũgũtuĩka rũũri rwa kĩrĩkanĩro kĩu ndĩkanĩire na thĩ. 14 Rĩrĩa rĩothe ndĩrĩrehaga matu igũrũ rĩa thĩ,
hĩndĩ ĩyo mũkũnga-mbura ũcio nĩ ũrĩonekaga matu-inĩ macio. 15 Na nĩ ndĩrĩririkanaga
kĩrĩkanĩro gĩakwa kĩrĩa ndathondekire hamwe na inyuĩ na hamwe na ciũmbe ciothe irĩ muoyo cia
mĩthemba yothe; na gũtirĩ hĩndĩ ĩngĩ maĩ magaatuĩka mũiyũro nĩguo maniine ciũmbe ciothe cia
mwĩrĩ wa nyama. 16 Naguo mũkũnga-mbura ũcio nĩ ũriumagĩra matu-inĩ, na nĩ ndĩrĩwonaga
ngaririkana kĩrĩkanĩro gĩa gũtũũra tene na tene gatagatĩ-inĩ ka Yahweh na ciũmbe ciothe irĩ
muoyo cia mĩthemba yothe iria irĩ thĩ.‖

17 Na Yahweh akĩra Nuhu o rĩngĩ atĩrĩ: ―Rũu nĩruo rũũri rwa kĩrĩkanĩro kĩrĩa ndathondeka
gatagatĩ-inĩ gakwa na ciũmbe ciothe cia mwĩrĩ wa nyama thĩinĩ wa thĩ.‖

18 Ariũ a Nuhu arĩa mooimire thabina maarĩ Shemu, Hamu, na Jafethu. Thutha ũcio Hamu
agĩtuĩka ithe wa Kanaani. 19 Acio atatũ nĩo maarĩ ariũ a Nuhu, na andũ arĩa othe marĩ thĩinĩ wa
thĩ mooimire harĩ o, na magĩtherema kũndũ guothe.

20 Na rĩrĩ, Nuhu akĩambĩrĩria kũrĩma, na akĩhanda mũgũnda wa mĩthabibũ. 21 Rĩrĩa aanyuire
ndibei, akĩrĩĩo nĩyo, na akĩĩguũria nguo arĩ hema-inĩ yake. 22 Hamu, ithe wa Kanaani, akĩona
njaga ya ithe, na akĩra ariũ a nyina eerĩ arĩa maarĩ nja. 23 Nĩ ũndũ ũcio Shemu na Jafethu
makĩoya nguo makĩmĩigĩrĩra ciande-inĩ ciao eerĩ na magĩtonya na kĩĩhutatĩ. Magĩkĩhumbĩra njaga
ya ithe mothiũ mao marorete na kũngĩ, na mationire njaga ya ithe.

24 Rĩrĩa Nuhu ookĩrire thutha wa kũrĩĩũkwo nĩ ndibei na akĩmenya ũrĩa mũrũ wake ũrĩa
mũnyinyi eekĩte, 25 Akiuga atĩrĩ:

―Kanaani aronyitwo nĩ kĩrumi.

Arotuĩka ngombo ĩrĩa ya thĩ mũno ya ariũ a nyina.‖

26 Agĩcoka akĩongerera ũũ:

―Yahweh arogoocwo, o we Kĩhoti wa Shemu,

Na Kanaani arotuĩka ngombo yake.

27 Yahweh aroararamĩria Jafethu mĩhaka,

Nake arotũũra hema-inĩ cia Shemu.

Na Kanaani arotuĩka ngombo yake o nake.‖

12


28 Nuhu aatũũrire mĩaka ĩngĩ 350 thutha wa Mũiyũro. 29 Kwoguo matukũ mothe ma Nuhu
maarĩ mĩaka 950, agĩcoka agĩkua.

KĨAMBĨRĨRIA 10

1 Ũyũ nĩ ũhoro wĩgiĩ ariũ a Nuhu, nĩo Shemu, Hamu, na Jafethu.

Nĩ maaciarĩirũo ariũ thutha wa Mũiyũro. 2 Ariũ a Jafethu maarĩ Gomeri, Magogu, Madai,
Javani, Tubali, Mesheki, na Tirasi.

3 Ariũ a Gomeri maarĩ Ashikenazu, Rifathu, na Togarima.

4 Ariũ a Javani maarĩ Elishahu, Tarishishi, Kitimu, na Dodanimu.

5 Kuuma harĩ o, gũkĩgĩa na aikari a icigĩrĩra na magĩtherema kũu maaikaraga, kũringana na
thiomi ciao na mbarĩ ciao na ndũrĩrĩ ciao.

6 Ariũ a Hamu maarĩ Kushi, Miziraimu, Puti, na Kanaani.

7 Ariũ a Kushi maarĩ Seba, Havila, Sabita, Raama, na Sabiteka.

Ariũ a Raama maarĩ Sheba na Dedani.

8 Kushi agĩtuĩka ithe wa Nimurodi. Nĩwe warĩ mũndũ wa mbere gũtuĩka njamba ĩrĩ hinya thĩinĩ
wa thĩ. 9 Aatuĩkire mũguĩmi njorua, mũkararia wa Yahweh. Nĩkĩo kwĩragwo ũũ: ―O ta
Nimurodi, mũguĩmi njorua, mũkararia wa Yahweh.‖ 10 Ũthamaki wake waambĩrĩirie Babeli,
Ereku, Akadi, na Kaline, thĩinĩ wa bũrũri wa Shinaru. 11 Kuuma bũrũri-inĩ ũcio agĩthiĩ Ashuri
na agĩaka Nineve, Rehobothu-Iru, Kala, 12 na Reseni, gatagatĩ ka Nineve na Kala: Rĩu nĩrĩo
itũũra rĩrĩa inene.

13 Miziraimu agĩtuĩka ithe wa Ludimu, Anamimu, Lehabimu, Nafituhimu, 14 Pathirusimu,
Kasuluhimu (ũrĩa Afilisti mooimanire nake), na Kafitorimu.

15 Kanaani agĩtuĩka ithe wa Sidoni, irigithathi rĩake, na Hethi, 16 o hamwe na Ajebusi, Aamori,
Agirigashi, 17 Ahivi, Aariki, Asini, 18 Aarivadi, Azemari, na Ahamathu. Thutha ũcio mbarĩ cia
Akanaani nĩ ciahurunjũkire. 19 Nĩ ũndũ ũcio mũhaka wa Akanaani woimĩte Sidoni nginya
Gerari, hakuhĩ na Gaza, o nginya Sodomu, Gomora, Adima, na Zeboimu, hakuhĩ na Lasha. 20
Acio nĩo maarĩ ariũ a Hamu kũringana na mbarĩ ciao na thiomi ciao, kũringana na mabũrũri mao
na ndũrĩrĩ ciao.

13




21 Shemu o nake nĩ aaciarĩirũo ciana, o we ithe wa tene wa ariũ othe a Eberi na mũrũ wa nyina
na Jafethu ũrĩa warĩ mũkũrũ. 22 Ariũ a Shemu maarĩ Elamu, Ashuru, Aripakishadi, Ludu, na
Aramu.

23 Ariũ a Aramu maarĩ Uzu, Hulu, Getheru, na Masha.

24 Aripakishadi agĩtuĩka ithe wa Shela, nake Shela agĩtuĩka ithe wa Eberi.

25 Eberi nĩ aaciarĩirũo ariũ erĩ. Ũmwe eetagwo Pelegi, tondũ mahinda-inĩ make thĩ nĩ
yagayũkanire. Nake mũrũ wa nyina eetagwo Jokitani.

26 Jokitani agĩtuĩka ithe wa Alimodadi, Shelefu, Hazarimavethu, Jera, 27 Hadoramu, Uzali,
Dikila, 28 Obali, Abimaeli, Sheba, 29 Ofiri, Havila, na Jobabu; acio othe maarĩ ariũ a Jokitani.

30 Kũrĩa maatũũraga kwoimĩte Mesha gũgathiĩ o nginya Sefari, gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa
Irathĩro.

31 Acio nĩo maarĩ ariũ a Shemu kũringana na mbarĩ ciao na thiomi ciao, kũringana na mabũrũri
mao na ndũrĩrĩ ciao.

32 Icio nĩcio mbarĩ cia ariũ a Nuhu kũringana na ũrĩa o mbarĩ yatariĩ na kũringana na ndũrĩrĩ
ciao. Kuuma harĩ cio ndũrĩrĩ nĩ ciatheremire kũndũ guothe thĩinĩ wa thĩ thutha wa Mũiyũro.

KĨAMBĨRĨRIA 11

1 Na rĩrĩ, thĩ yothe ĩgĩthiĩ na mbere gũkorũo na rũthiomi rũmwe na mwarĩrie o ũmwe. 2 Na rĩrĩa
maathiaga na mwena wa irathĩro, magĩkora mũkuru mwaraganu bũrũri-inĩ wa Shinaru, na
makĩambĩrĩria gũikara kuo. 3 Makĩĩrana atĩrĩ: ―Ũkai! Nĩ tũthondeke maturubarĩ na tũmacine na
mwaki.‖ Kwoguo makĩhũthĩra maturubarĩ handũ ha mahiga, na rami ĩrĩ ta thimiti. 4 Nao
makiuga atĩrĩ: ―Ũkai! Rekei twake itũũra nĩ ũndũ witũ na nyũmba ndaya na igũrũ o nginya matu-
inĩ, na twĩthondekere rĩĩtwa, nĩguo tũtikahurunjũke thĩ yothe.‖

5 Nake Yahweh agĩikũrũka kuona itũũra rĩu na nyũmba ĩyo ndaya na igũrũ andũ acio maakĩte. 6
Yahweh akiuga ũũ: ―Atĩrĩrĩ, andũ aya nĩ amwe na marĩ na rũthiomi o rũmwe, na ũũ nĩguo
mambĩrĩria gwĩka. Rĩu hatirĩ ũndũ o na ũmwe mangĩĩciria gwĩka ũngĩmarema. 7 Atĩrĩrĩ, nĩ
tũikũrũke kuo tũhĩngĩcanie rũthiomi rwao nĩguo o mũndũ ndagataũkĩrũo nĩ rũthiomi rwa mũndũ
ũrĩa ũngĩ.‖ 8 Kwoguo kuuma kũu Yahweh akĩmahurunja thĩinĩ wa thĩ yothe, na o kahora
magĩtiganĩria gwaka itũũra rĩu. 9 Nĩkĩo rĩetirũo Babeli, nĩ gũkorũo kũu nĩkuo Yahweh
aahĩngĩcanirie rũthiomi rwa thĩ yothe, na kuuma kũu, Yahweh akĩmahurunja thĩinĩ wa thĩ yothe.

10 Ũyũ nĩ ũhoro wĩgiĩ Shemu.

14




Shemu aarĩ na mĩaka 100 rĩrĩa aagĩire Aripakishadi mĩaka ĩĩrĩ thutha wa Mũiyũro. 11 Thutha wa
kũgĩa Aripakishadi, Shemu agĩtũũra mĩaka ĩngĩ 500. Na akĩgĩa ciana ingĩ cia anake na airĩtu.

12 Aripakishadi agĩtũũra mĩaka 35 agĩcoka akĩgĩa Shela. 13 Thutha wa kũgĩa Shela,
Aripakishadi agĩtũũra mĩaka ĩngĩ 403. Na akĩgĩa ciana ingĩ cia anake na airĩtu.

14 Shela agĩtũũra mĩaka 30 agĩcoka akĩgĩa Eberi. 15 Thutha wa kũgĩa Eberi, Shela agĩtũũra
mĩaka ĩngĩ 403. Na akĩgĩa ciana ingĩ cia anake na airĩtu.

16 Eberi agĩtũũra mĩaka 34 agĩcoka akĩgĩa Pelegi. 17 Thutha wa kũgĩa Pelegi, Eberi agĩtũũra
mĩaka ĩngĩ 430. Na akĩgĩa ciana ingĩ cia anake na airĩtu.

18 Pelegi agĩtũũra mĩaka 30 agĩcoka akĩgĩa Reu. 19 Thutha wa kũgĩa Reu, Pelegi agĩtũũra
mĩaka ĩngĩ 209. Na akĩgĩa ciana ingĩ cia anake na airĩtu.

20 Reu agĩtũũra mĩaka 32 agĩcoka akĩgĩa Serugu. 21 Thutha wa kũgĩa Serugu, Reu agĩtũũra
mĩaka ĩngĩ 207. Na akĩgĩa ciana ingĩ cia anake na airĩtu.

22 Serugu agĩtũũra mĩaka 30 agĩcoka akĩgĩa Nahori. 23 Thutha wa kũgĩa Nahori, Serugu
agĩtũũra mĩaka ĩngĩ 200. Na akĩgĩa ciana ingĩ cia anake na airĩtu.

24 Nahori agĩtũũra mĩaka 29 agĩcoka akĩgĩa Tera. 25 Thutha wa kũgĩa Tera, Nahori agĩtũũra
mĩaka ĩngĩ 119. Na akĩgĩa ciana ingĩ cia anake na airĩtu.

26 Tera agĩtũũra mĩaka 70, thutha ũcio akĩgĩa Aburamu, Nahori, na Harani.

27 Ũyũ nĩ ũhoro wĩgiĩ Tera.

Tera aatuĩkire ithe wa Aburamu, Nahori, na Harani; nake Harani agĩtuĩka ithe wa Loti. 28 Ithe
wao Tera arĩ o muoyo-rĩ, Harani nĩ aakuĩrĩire bũrũri-inĩ wa Uru kwa Akalidei, o kuo kũrĩa
aaciarĩirũo. 29 Aburamu na Nahori nĩ maagĩire atumia. Mũtumia wa Aburamu eetagwo Sarai,
nake mũtumia wa Nahori eetagwo Milika, mwarĩ wa Harani, ithe wa Milika na Isika. 30 Na rĩrĩ,
Sarai aarĩ thata; ndaarĩ na mwana.

31 Nake Tera akĩoya mũrũwe Aburamu na Loti mũcũkũrũ wake, o we mũrũ wa Harani, na Sarai
mũtumia wa mũrũwe Aburamu, na makiuma nake Uru kwa Akalidei nĩguo mathiĩ bũrũri wa
Kanaani. Thutha wa ihinda magĩkinya itũũra rĩa Harani na makĩambĩrĩria gũikara kuo. 32
Matukũ ma Tera maarĩ mĩaka 205. Thutha ũcio Tera agĩkua arĩ itũũra-inĩ rĩa Harani.

15






KĨAMBĨRĨRIA 12

1 Nake Yahweh akĩra Aburamu atĩrĩ: ―Thaama uume bũrũri wanyu, ũtige andũ anyu na nyũmba
ya thoguo ũthiĩ bũrũri ũrĩa ngũkuonia. 2 Nĩ ngaagũtua rũrĩrĩ rũnene, na nĩ ngaakũrathima, na
ndũme rĩĩtwa rĩaku rĩgĩe igweta, na nĩ ũgaatuĩka kĩrathimo. 3 Nĩ ndĩrĩrathimaga arĩa
marĩkũrathimaga, na ngatũma ũrĩa wakwendera maũndũ moru anyitwo nĩ kĩrumi, na hatarĩ
nganja mbarĩ ciothe cia thĩ nĩ ikaarathimwo kũgerera harĩ wee.‖

4 Nĩ ũndũ ũcio Aburamu agĩthiĩ o ta ũrĩa Yahweh aamwĩrĩte, na Loti agĩthiĩ hamwe nake.
Aburamu aarĩ na mĩaka 75 rĩrĩa ooimire Harani. 5 Aburamu akĩoya Sarai mũtumia wake na Loti
mũriũ wa mũrũ wa nyina na indo iria ciothe maagĩĩte nacio na andũ arĩa maagĩĩte nao kũu
Harani, na makiumagara marorete bũrũri wa Kanaani. Na rĩrĩa maakinyire bũrũri wa Kanaani, 6
Aburamu agĩthiĩ atuĩkanĩirie bũrũri ũcio o nginya gĩcigo-inĩ gĩa Shekemu, hakuhĩ na mĩtĩ ya
mĩkĩndũ ya Mamure. Hĩndĩ ĩyo Akanaani maarĩ bũrũri-inĩ ũcio. 7 Nake Yahweh akiumĩrĩra
Aburamu akĩmwĩra atĩrĩ: ―Mbeũ yaku nĩ ngaamĩhe bũrũri ũyũ.‖ Nĩ ũndũ ũcio agĩakĩra Yahweh
kĩgongona, o we ũcio wamuumĩrĩire. 8 Thutha-inĩ akiuma hau agĩthiĩ gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma
mwena wa irathĩro wa Betheli na akĩamba hema yake, Betheli ĩgĩkorũo ĩrĩ mwena wa ithũĩro
nayo Ai mwena wa irathĩro. Na agĩakĩra Yahweh kĩgongona kũu na akĩambĩrĩria gũkaĩra rĩĩtwa
rĩa Yahweh. 9 Thutha ũcio, Aburamu akĩambĩrĩria rũgendo erekeire Negebu, agathaamia kambĩ
yake kuuma handũ hamwe nginya harĩa hangĩ.

10 Na rĩrĩ, nĩ kwagĩire ng‘aragu bũrũri-inĩ ũcio, na Aburamu agĩikũrũka erekeire Misiri nĩguo
aikare kuo kwa ihinda, tondũ ng‘aragu yarĩ nene mũno bũrũri-inĩ ũcio. 11 Na rĩrĩa aarĩ hakuhĩ
kũingĩra Misiri-rĩ, akĩra Sarai mũtumia wake ũũ: ―Ta thikĩrĩria, nĩ njũĩ atĩ wee ũrĩ mũtumia
mũthaka. 12 Kwoguo Amisiri megũkuona moige atĩrĩ, ‗Ũyũ nĩ mũtumia wake.‘ Macoke
manjũrage no wee mareke ũtũũre muoyo. 13 Ndagũthaitha uuge atĩ wĩ mwarĩ wa baba, nĩgetha
maũndũ makwa mathiĩ wega nĩ tondũ waku, na muoyo wakwa nĩ ũkũhonoka.‖

14 Na rĩrĩa Aburamu aaingĩrire Misiri, o hĩndĩ ĩyo Amisiri makĩona atĩ mũtumia ũcio aarĩ
mũthaka mũno. 15 Na anene a Firauni o nao makĩmuona, na makĩambĩrĩria kũmũgaathĩrĩria harĩ
Firauni, ũndũ ũrĩa watũmire mũtumia ũcio atwarũo nyũmba-inĩ ya Firauni. 16 Agĩka Aburamu
maũndũ mega nĩ ũndũ wa Sarai, nake akĩgĩa ng‘ondu, ng‘ombe, ndigiri cia njamba na cia
mĩgoma, ndungata cia arũme na cia atumia, o hamwe na ngamĩra. 17 Nake Yahweh akĩrehera
Firauni na nyũmba yake mahũũra manene mũno nĩ tondũ wa Sarai, mũtumia wa Aburamu. 18
Nĩ ũndũ ũcio Firauni akĩra Aburamu ũũ: ―Nĩ atĩa ũũ ũnjĩkĩte? Ũragire kũnjĩra nĩ mũtumia waku
nĩkĩ? 19 Nĩ kĩĩ kĩratũmire uuge ũũ, ‗Nĩ mwarĩ wa baba,‘ nginya ndĩrarĩ hakuhĩ kũmuoya atuĩke
mũtumia wakwa? Mũtumia waku nĩwe ũyũ. Muoe mũthiĩ!‖ 20 Nĩ ũndũ ũcio Firauni agĩatha
arũme ake ũhoro-inĩ wĩgiĩ Aburamu, nao makĩmumagaria hamwe na mũtumia wake na kĩrĩa
gĩothe aarĩ nakĩo.

16




KĨAMBĨRĨRIA 13

1 Nake Aburamu agĩkiuma Misiri akĩambata Negebu, we na mũtumia wake na kĩrĩa gĩothe
maarĩ nakĩo, o hamwe na Loti. 2 Aburamu aarĩ na ũtonga mũingĩ mũno wa mahiũ, betha, na
thahabu. 3 Aathiaga agĩthaamaga kuuma handũ hamwe nginya harĩa hangĩ kuuma Negebu
nginya Betheli, o nginya rĩrĩa aakinyire handũ harĩa hema yake yarĩ gatagatĩ ka Betheli na Ai, 4
kũrĩa aakĩte kĩgongona mbere ĩyo. Hau nĩho Aburamu aakaĩire rĩĩtwa rĩa Yahweh.

5 Na rĩrĩ, Loti ũcio maathiaga na Aburamu, o nake nĩ aarĩ na ng‘ondu, ng‘ombe, na hema ciake.
6 Kwoguo matingĩahotire gũikara kũndũ kũu marĩ hamwe othe; indo ciao nĩ ciaingĩhĩte mũno ũũ
atĩ matingĩathiire na mbere gũikara hamwe. 7 Nĩ ũndũ ũcio, gũkiumĩra ngucanio gatagatĩ-inĩ ka
arĩithi a mahiũ ma Aburamu na arĩithi a mahiũ ma Loti. (Hĩndĩ ĩyo Akanaani na Aperizi
maaikaraga bũrũri-inĩ ũcio.) 8 Kwoguo Aburamu akĩra Loti atĩrĩ: ―Ndagũthaitha, nĩ hatige kũgĩa
ngucanio gatagatĩ-inĩ gakwa nawe na gatagatĩ-inĩ ka arĩithi akwa na arĩithi aku, nĩ gũkorũo ithuĩ
tũrĩ ariũ a ithe ũmwe. 9 Na githĩ to ũthuure harĩa hothe ũngĩenda bũrũri-inĩ ũyũ wothe?
Ndagũthaitha, reke tweheranĩre. Ũngĩthiĩ mwena wa ũmotho, niĩ ngũthiĩ wa ũrĩo; no wathiĩ
mwena wa ũrĩo, niĩ ngũthiĩ wa ũmotho.‖ 10 Nĩ ũndũ ũcio Loti agĩtiira maitho make na akĩona atĩ
kĩanda gĩothe kĩa Jorodani kĩarĩ na maĩ maingĩ (mbere ya Yahweh kũniina Sodomu na Gomora),
o ta mũgũnda wa Yahweh, o ta bũrũri wa Misiri, o nginya Zoaru. 11 Loti agĩgĩĩthuurĩra kĩanda
gĩothe kĩa Jorodani, na Loti agĩthaamĩria kambĩ yake mwena wa irathĩro. Kwoguo
makĩeheranĩra. 12 Aburamu agĩgĩikara bũrũri wa Kanaani, no Loti agĩikara matũũra-inĩ ma
gĩcigo kĩu. Mũthia-inĩ akĩamba hema yake hakuhĩ na Sodomu. 13 Andũ a Sodomu maarĩ aganu
mũno, magakĩria njano harĩ kwĩhĩria Yahweh.

14 Yahweh akĩra Aburamu atĩrĩ thutha wa Loti kweheranĩra nake: ―Ta tiira maitho maku, na ũrĩ
o hau ũrĩ ũrore mwena wa rũgongo na wa mũhuro, mwena wa irathĩro, na wa ithũĩro, 15 tondũ
bũrũri ũyũ wothe ũrona nĩ ngũkũhe, wee o hamwe na mbeũ yaku naguo ũtuĩke igai rĩa gũtũũra.
16 Na nĩ ngaatũma mbeũ yaku ĩingĩhe o ta rũkũngũ rwa thĩ, nĩguo angĩkorũo nĩ harĩ mũndũ
ũngĩhota gũtara rũkũngũ rwa thĩ, o na mbeũ yaku no ĩtarĩke. 17 Ũkĩra, ũtuĩkanie ũraihu na wariĩ
wa bũrũri ũyũ, tondũ nĩ ngũkũhe guo.‖ 18 Nĩ ũndũ ũcio Aburamu agĩthiĩ na mbere gũikara
hema-inĩ. Thutha ũcio agĩthiĩ gũikaraga gatagatĩ-inĩ ka mĩtĩ ya mĩkĩndũ ya Mamure, ĩrĩa ĩrĩ
Hebironi, na agĩakĩra Yahweh kĩgongona kũu

KĨAMBĨRĨRIA 14

1 Na rĩrĩ, matukũ-inĩ ma Amurafeli mũthamaki wa Shinaru, Arioku mũthamaki wa Elasaru,
Kedolaoma mũthamaki wa Elamu, na Tidali mũthamaki wa Goimu, 2 nĩ maarũire mbaara na

17





Bera mũthamaki wa Sodomu, Birisha mũthamaki wa Gomora, Shinabu mũthamaki wa Adima,
Shemeberi mũthamaki wa Zeboimu, na mũthamaki wa Bela, na nokuo Zoaru. 3 Magĩcokanĩrĩra
marĩ othe hamwe Mũkuru-inĩ wa Sidimu, na nokuo Iria rĩa Cumbĩ.

4 Nĩ maatungatĩte Kedolaoma kwa ihinda rĩa mĩaka 12, no makĩregana nake mwaka-inĩ wa 13. 5
Nĩ ũndũ ũcio mwaka-inĩ wa 14, Kedolaoma na athamaki arĩa maarĩ nake magĩũka na makĩhoota
Arefai marĩ Ashiterothu-karanaimu, Azuzi marĩ Hamu, Aemi marĩ Shave-kiriathaimu, 6 na
Ahori kĩrĩma-inĩ kĩao gĩa Seiru gũikũrũka nginya Eli-parani, ĩrĩa ĩrĩ werũ-inĩ. 7 Magĩcoka
makĩhũndũka magĩũka Eni-mishipatu, na nokuo Kadeshi, na magĩtooria gĩcigo gĩothe kĩa
Aamaleki na Aamori arĩa maaikaraga Hazazoni-tamaru.

8 Hĩndĩ ĩyo, mũthamaki wa Sodomu agĩthiĩ, o hamwe na mũthamaki wa Gomora, mũthamaki
wa Adima, mũthamaki wa Zeboimu, na mũthamaki wa Bela, na nokuo Zoaru, na makĩĩbanga
marĩ mbũtũ nĩguo marũe nao Mũkuru-inĩ wa Sidimu, 9 marũe na Kedolaoma mũthamaki wa
Elamu, Tidali mũthamaki wa Goimu, Amurafeli mũthamaki wa Shinaru, na Arioku mũthamaki
wa Elasaru—athamaki ana marũe na athamaki acio atano. 10 Na rĩrĩ, Mũkuru wa Sidimu
waiyũire marima ma rami, na athamaki a Sodomu na Gomora maageririe kũũra makĩgwa
marima-inĩ macio, na arĩa maatigarire makĩũrĩra gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma. 11 Nao arĩa
maahootanire makĩoya indo ciothe cia Sodomu na Gomora na irio ciao ciothe na magĩĩthiĩra. 12
Makĩoya nginya Loti mũriũ wa mũrũ wa nyina na Aburamu, ũrĩa waikaraga Sodomu, o hamwe
na indo ciake, na magĩĩthiĩra.

13 Thutha ũcio mũndũ ũmwe wetharĩte agĩũka na akĩra Aburamu Mũhibirania ũrĩa gwathiĩte.
Hĩndĩ ĩyo Aburamu aaikaraga gatagatĩ-inĩ ka mĩtĩ mĩnene mĩkĩndũ ya Mamure Mũamori, mũrũ
wa nyina na Eshikoli na Aneri. Arũme acio nĩ maanyitanagĩra na Aburamu. 14 Aburamu
agĩkĩigua atĩ mũndũ wao nĩ aatahĩtwo. Kwoguo agĩthagathaga arũme ake arĩa maamenyeretio,
ndungata 318 iria ciaciarĩtwo nyũmba-inĩ yake, nao magĩthiĩ makĩmarũmĩrĩra o nginya Dani. 15
Na ũtukũ-rĩ, akĩgayania mbũtũ yake, na marĩ na ndungata icio ciake makĩmatharĩkĩra na
makĩmahoota. Na akĩmarũmĩrĩra o nginya Hoba, ĩrĩa ĩrĩ rũgongo rwa Dameski. 16 Akĩhonokia
indo ciothe, na akĩhonokia Loti ũcio wao, indo ciake, atumia, na andũ acio angĩ.

17 Rĩrĩa Aburamu aacokire thutha wa gũtooria Kedolaoma na athamaki arĩa maarĩ nake,
mũthamaki wa Sodomu nĩ aathiire gũtũngana na Aburamu Mũkuru-inĩ wa Shave, na noguo
Mũkuru wa Mũthamaki. 18 Nake Melikisedeki mũthamaki wa Salemu akĩrehe mũgate na
ndibei; aarĩ mũthĩnjĩri wa Kĩhoti Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno.

19 Na akĩmũrathima, akiuga atĩrĩ:

―Aburamu arorathimwo nĩ Kĩhoti Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno,

Mũũmbi wa igũrũ na thĩ;

20 Na Kĩhoti Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno arogoocwo,

18


Ũrĩa ũneanĩte arĩa makũhinyagĩrĩria moko-inĩ maku!‖

Nake Aburamu akĩmũhe gĩcunjĩ gĩa ikũmi kĩa indo ciothe.

21 Thutha ũcio mũthamaki wa Sodomu akĩra Aburamu ũũ: ―Nengera andũ, no woe indo ituĩke
ciaku.‖ 22 No Aburamu akĩra mũthamaki wa Sodomu atĩrĩ: ―Ndoya guoko gwakwa ndehĩta kũrĩ
Yahweh Kĩhoti Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno, Mũũmbi wa igũrũ na thĩ, 23 atĩ ndikuoya kĩndũ o gĩothe
gĩaku, nginya uthi kana rũrigi rwa kĩratũ, nĩguo ndũkanoige atĩrĩ, ‗Nĩ niĩ ndongetie Aburamu.‘ 24
Hatirĩ kĩndũ nguoya o tiga kĩrĩa arũme aya marĩte. Ha ũhoro wa igai rĩa arũme arĩa tũrathiĩte nao,
nĩo Aneri, Eshikoli, na Mamure,reke moe igai rĩao.‖

KĨAMBĨRĨRIA 15

1 Thutha wa maũndũ macio kiugo kĩa Yahweh gĩgĩkinyĩra Aburamu kũgerera kĩoneki akĩmwĩra
ũũ: ―Aburamu, ndũgetigĩre. Niĩ nĩ niĩ ngo yaku. Na kĩheo gĩaku gĩgũkorũo kĩrĩ kĩnene mũno.‖ 2
Nake Aburamu akĩmũcokeria atĩrĩ: ―Yahweh Kĩhoti Ũrĩa Mũnene, nĩ kĩĩ ũkũhe kuona atĩ ndirĩ
ndagĩa na mwana na ũrĩa ũkaagaya nyũmba yakwa nĩ Eliezeri, mũndũ wa kuuma Dameski?‖ 3
Aburamu agĩcoka akiuga atĩrĩ: ―Ndũrĩ ũrahe mbeũ, na mũndũ wa nyũmba yakwa nĩwe
ũkaangaya.‖ 4 No rĩrĩ, Yahweh akĩmũhe ndũmĩrĩri ĩno, ―Mũndũ ũcio tiwe ũgaakũgaya, no mũrũ
waku wee mwene nĩwe ũgaakũgaya.‖

5 Agĩcoka akiumia Aburamu nja akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ta rora igũrũ na ũtare njata, angĩkorũo no
ũhote gũcitara.‖ Ningĩ akĩmwĩra ũũ: ―Ũguo nĩguo mbeũ yaku ĩkaaingĩha.‖ 6 Na Aburamu akĩgĩa
na wĩtĩkio harĩ Yahweh, na Agĩtara ũndũ ũcio atĩ nĩ ũthingu harĩ we.7 Agĩcoka akiuga atĩrĩ: ―Nĩ
niĩ Yahweh, ũrĩa wakũrutire Uru kwa Akalidei nĩguo ngũhe bũrũri ũyũ ũtuĩke igai rĩaku.‖ 8
Aigua ũguo akĩũria ũũ: ―Yahweh Kĩhoti Ũrĩa Mũnene, ngũmenya atĩa atĩ nĩ ngũũgaya?‖ 9
Akĩmũcokeria atĩrĩ: ―Oya mori ya mĩaka ĩtatũ, harika ya mĩaka ĩtatũ, ndũrũme ya mĩaka ĩtatũ,
ndutura, na njui ya ndirahũgĩ.‖ 10 Kwoguo akĩoya nyamũ icio ciothe, agĩcitinania maita merĩ na
o gĩcunjĩ agĩkĩiga mwena ũmwe na kĩu kĩngĩ mwena ũcio ũngĩ, no ndaatinanirie nyoni icio. 11
Nacio nyoni iria irĩaga nyama ikĩambĩrĩria gũikũrũka harĩ ciimba icio, no Aburamu agĩikara
agĩcingataga.

12 Na riũa rĩrĩ hakuhĩ gũthũa, Aburamu akĩnyitwo nĩ toro mũnene mũno na agĩikũrũkĩrũo nĩ
nduma nene mũno na ya kũmakania. 13 Nake Yahweh akĩra Aburamu atĩrĩ: ―Menya na ma atĩ
andũ a mbeũ yaku nĩ magaakorũo marĩ ageni bũrũri-inĩ ũtarĩ wao na andũ a kũu nĩ makaamatua
ngombo na mamahinyĩrĩrie mĩaka 400. 14 No nĩ ngaaciirithia rũrĩrĩ rũu magaakorũo
magĩtungatĩra, na thutha ũcio nĩ makooima kuo marĩ na indo nyingĩ. 15 No wee-rĩ, ũgaathiĩ kũrĩ
maithe manyu ma tene na thayũ; ũgaathikwo ũrĩ na ũkũrũ mwega. 16 No rũciaro rwao rwa kana
nĩruo rũgaacoka gũkũ, tondũ mehia ma Aamori matirĩ maraiyũra gĩthimi kĩamo biũ.‖

19




17 Na rĩrĩa riũa rĩathũire na gũkĩgĩa nduma nene, gũkiumĩra riiko rĩratoga, nakĩo kĩmũrĩ kĩarĩ na
mwaki gĩkĩhĩtũkĩra gatagatĩ ga icunjĩ icio. 18 Mũthenya ũcio Yahweh agĩthondeka kĩrĩkanĩro
hamwe na Aburamu, akĩmwĩra ũũ: ―Mbeũ yaku nĩ ngaamĩhe bũrũri ũyũ, kuuma rũũĩ-inĩ rwa
Misiri nginya rũũĩ-inĩ rũrĩa rũnene, nĩruo rũũĩ rwa Farati: 19 bũrũri wa Akeni, Akenizi,
Akadimoni, 20 Ahiti, Aperizi, Arefai, 21 Aamori, Akanaani, Agirigashi, na Ajebusi.‖

KĨAMBĨRĨRIA 16

1 Na rĩrĩ, Sarai mũtumia wa Aburamu ndaakoretwo amũciarĩire ciana, no nĩ aarĩ na Mũmisiri
warĩ ndungata yake wetagwo Hagari. 2 Kwoguo Sarai akĩra Aburamu ũũ: ―Atĩrĩrĩ, Yahweh nĩ
angirĩrĩirie kũgĩa ciana. Ndagũthaitha ũkome na ndungata yakwa. Na hihi ndahota kũgĩa na ciana
kũgerera harĩ yo.‖ Nake Aburamu agĩthikĩrĩria ciugo cia Sarai. 3 Thutha wa Aburamu gũkorũo
aikarĩte bũrũri wa Kanaani mĩaka ikũmi, Sarai mũtumia wa Aburamu akĩoya Hagari Mũmisiri
ũcio warĩ ndungata yake akĩmũneana kũrĩ Aburamu mũthuriwe arĩ ta mũtumia wake. 4 Kwoguo
agĩkoma na Hagari, nake akĩgĩa nda. Rĩrĩa aamenyire atĩ aarĩ na nda, akĩambĩrĩria kũnyarara
Sarai mwathi wake.

5 Nĩ ũndũ ũcio Sarai akĩra Aburamu atĩrĩ: ―Ũũru ũyũ njĩkĩtwo wee nĩwe ũũrehete. Niĩ nĩ niĩ
ndaneanire ndungata yakwa moko-inĩ maku, no rĩrĩa aramenyire atĩ arĩ na nda, arambĩrĩria
kũũnyarara. Yahweh arotua ciira gatagatĩ gakwa nawe.‖ 6 Kwoguo Aburamu akĩra Sarai ũũ:
―Atĩrĩrĩ, ndungata yaku ĩĩ rungu rwaku. Mĩke ũrĩa ũkuona kwagĩrĩire.‖ Sarai agĩgĩconorithia
Hagari, nake Hagari akĩmũũrĩra.

7 Thutha ũcio mũraika wa Yahweh akĩmũkora itherũkĩro-inĩ rĩa maĩ werũ-inĩ, itherũkĩro-inĩ rĩrĩa
rĩrĩ njĩra-inĩ ya gũthiĩ Shuri. 8 Na akĩmũũria: ―Hagari ndungata ya Sarai, uuma kũ na wathiĩ
kũ?‖ Nake akiuga: ―Nĩ kũũrĩra ndĩrorĩra Sarai mwathi wakwa.‖ 9 Mũraika wa Yahweh
akĩmwĩra ũũ: ―Coka kũrĩ mwathi waku na wĩnyihie rungu rwa guoko gwake.‖ 10 Mũraika wa
Yahweh agĩcoka akiuga: ―Nĩ ngũingĩhia mbeũ yaku, ĩgaakorũo ĩrĩ nyingĩ mũno ũndũ
ĩtangĩtarĩka.‖ 11 Mũraika wa Yahweh akĩongerera ũũ: ―Nĩ gũkorũo ũrĩ na nda, na nĩ ũkũgĩa
mwana wa kahĩĩ, na wagĩrĩirũo kũmwĩta Ishumaeli, tondũ Yahweh nĩ aiguĩte ũhoro wa
mĩnyamaro yaku. 12 Agaakorũo atariĩ ta ndigiri ya gĩthaka. Guoko gwake gũgookagĩrĩra mũndũ
o wothe, nakuo guoko kwa mũndũ o wothe nĩ gũkaamũkagĩrĩra, na agaaikaraga ang‘ethanĩire na
ariũ othe a ithe.‖

13 Hagari agĩcoka agĩkaĩra rĩĩtwa rĩa Yahweh, o ũcio waragia nake akiuga ũũ: ―Wee ũrĩ Kĩhoti
wonaga maũndũ,‖ tondũ ooigire: ―Hihi nĩ ma atĩ nĩ kuona ndona ũcio ũnyonaga?‖ 14 Nĩkĩo
gĩthima kĩu gĩetirũo Biri-lahai-roi. (Kĩrĩ gatagatĩ ga Kadeshi na Beredi.) 15 Kwoguo Hagari
agĩciarĩra Aburamu mwana wa kahĩĩ, nake Aburamu agĩta mũrũwe ũcio Hagari aamũciarĩire
Ishumaeli. 16 Aburamu aarĩ na mĩaka 86 rĩrĩa Hagari aamũciarĩire Ishumaeli.

20




KĨAMBĨRIRĨA 17

1 Rĩrĩa Aburamu aarĩ na mĩaka 99, Yahweh akiumĩrĩra Aburamu akĩmwĩra ũũ: ―Nĩ niĩ Kĩhoti
Mwene-Hinya-Wothe. Geragĩra njĩra-inĩ ciakwa na ũkoragwo ũtarĩ na ũcuke. 2 Nĩ ngũhingia
kĩrĩkanĩro gatagatĩ gakwa nawe, na nĩ ngũtũma ũingĩhe mũno, mũno makĩria.‖

3 Aburamu aigua ũguo agĩturumithia ũthiũ wake thĩ, nake Yahweh agĩthiĩ na mbere kũmwarĩria
akĩmwĩra ũũ: 4 ―Atĩrĩrĩ, ha ũhoro wakwa-rĩ, nĩ thondekete kĩrĩkanĩro gĩakwa hamwe nawe, na nĩ
ũgũtuĩka ithe wa ndũrĩrĩ nyingĩ. 5 Ndũgũcoka gwĩtwo Aburamu; ũrĩtagwo Iburahimu, tondũ nĩ
ngũgũtua ithe wa ndũrĩrĩ nyingĩ. 6 Nĩ ngũtũma ũciarane mũno, mũno makĩria, na nĩ ngaatũma
ũtuĩke ndũrĩrĩ nyingĩ, na athamaki nĩ makoima harĩ wee.

7 ―Na nĩ ngũtũũria kĩrĩkanĩro gĩakwa gatagatĩ-inĩ gakwa nawe o hamwe na mbeũ yaku ĩrĩa ĩgũka
thutha waku njiarũa-inĩ ciayo ciothe, gĩtuĩke kĩrĩkanĩro gĩa tene na tene, gĩa gũkorũo ndĩ Kĩhoti
waku na wa mbeũ yaku ĩrĩa ĩgũka thutha waku. 8 Na nĩ ngũkũhe wee hamwe na mbeũ yaku ĩrĩa
ĩgũka thutha waku bũrũri ũrĩa wee watũire ũrĩ mũgeni—bũrũri wothe wa Kanaani—ũtuĩke igai
rĩa gũtũũra, na nĩ ngaatuĩka Kĩhoti wao.‖

9 Ningĩ Yahweh akĩra Iburahimu atĩrĩ: ―Ha ũhoro waku-rĩ, wagĩrĩirũo gũtũũria kĩrĩkanĩro
gĩakwa, wee hamwe na mbeũ yaku ĩrĩa ĩgũka thutha waku njiarũa-inĩ ciayo ciothe. 10 Gĩkĩ nĩkĩo
kĩrĩkanĩro gĩakwa gatagatĩ gakwa nawe, kĩrĩa mũgũtũũria mũrĩ hamwe na mbeũ yaku ĩrĩa ĩgũka
thutha waku: No mũhaka mũndũrũme o wothe gatagatĩ-inĩ kanyu aruithio. 11 Mwagĩrĩirũo
kũruithagia nyama ya gĩkonde kĩanyu kĩa igũrũ, na ũndũ ũcio ũrĩkoragwo ũrĩ rũũri rwa kĩrĩkanĩro
gatagatĩ gakwa na inyuĩ. 12 Njiarũa-inĩ cianyu ciothe, kahĩĩ gothe karĩ gatagatĩ-inĩ kanyu ga
thikũ inyanya no mũhaka karuithio, mũndũrũme o wothe ũciarĩtwo nyũmba-inĩ yaku na ũrĩa
wothe ũtoimĩte harĩ mbeũ yaku na ũrĩa wagũrirũo na mbeca kuuma kũrĩ mũndũ wa kũngĩ. 13
Mũndũrũme o wothe ũciarĩtwo nyũmba-inĩ yaku na mũndũrũme o wothe ũgũrĩtwo na mbeca
ciaku no mũhaka akaruithio, na kĩrĩkanĩro kĩu gĩakwa kĩrĩ mwĩrĩ-inĩ wanyu kĩagĩrĩire gũkorũo
kĩrĩ kĩrĩkanĩro gĩa gũtũũra. 14 Angĩkorũo mũndũrũme o wothe ũtarĩ mũruu ndekũruithia nyama
ya gĩkonde gĩake kĩa igũrũ, mũndũ ũcio agĩrĩire kweherio gatagatĩ-inĩ ka andũ ao. Nĩ athũkĩtie
kĩrĩkanĩro gĩakwa.‖

15 Yahweh agĩcoka akĩra Iburahimu atĩrĩ: ―Ha ũhoro wa Sarai mũtumia waku-rĩ, ndwagĩrĩirũo
kũmwĩta Sarai, tondũ arĩtagwo Sara. 16 Nĩ ngũrathima Sara na nĩ ngũkũhe mwana wa kahĩĩ
kũgerera harĩ we; nĩ ngũrathima Sara na nĩ agaatuĩka ndũrĩrĩ nyingĩ; athamaki a ikundi cia andũ
nĩ makoima harĩ we.‖ 17 Iburahimu aigua ũguo akĩĩgũithia agĩturumithia ũthiũ wake thĩ
akĩambĩrĩria gũtheka akĩĩraga ũũ ngoro-inĩ yake: ―Hihi mũthuri wa mĩaka 100 nĩ ekũgĩa mwana,
na hihi Sara, mũtumia wa mĩaka 90, nĩ egũciara?‖

18 Kwoguo Iburahimu akĩra Kĩhoti ũrĩa wa ma atĩrĩ: ―Na arĩ korũo Ishumaeli aatũũra etĩkĩrĩkĩte
nĩwe!‖ 19 Nĩ ũndũ ũcio Yahweh akiuga ũũ: ―Hatarĩ nganja Sara mũtumia waku nĩ egũgũciarĩra

21



mwana wa kahĩĩ, na wagĩrĩirũo kũmwĩta Isaaka. Na nĩ ngũthondeka kĩrĩkanĩro hamwe na Isaaka
gĩtuĩke kĩrĩkanĩro gĩa tene na tene harĩ mbeũ yake ĩrĩa ĩgooka thutha wake. 20 No ha ũhoro wa
Ishumaeli, nĩ ndakũigua. Atĩrĩrĩ, nĩ ngũmũrathima na ndũme aciarane na nĩ ngũmũingĩhia mũno,
mũno makĩria. Nĩ agaatuĩka ithe wa atongoria 12, na nĩ ngaatũma atuĩke rũrĩrĩ rũnene. 21 O na
kũrĩ ũguo, ngũthondeka kĩrĩkanĩro gĩakwa na Isaaka, ũrĩa Sara agaagũciarĩra ihinda-inĩ ta rĩrĩ
mwaka ũyũ ũroka.‖

22 Rĩrĩa Yahweh aarĩkirie kwaria na Iburahimu, akĩambata akĩmũtiga. 23 Nake Iburahimu
akĩoya Ishumaeli mũrũwe na arũme othe arĩa maaciarĩtwo nyũmba-inĩ yake na mũndũ o wothe
aagũrĩte na mbeca, mũndũrũme o wothe wa nyũmba ya Iburahimu, na akĩmaruithia nyama ya
gĩkonde kĩa igũrũ mũthenya o ro ũcio, o ta ũrĩa Yahweh aamwĩrĩte. 24 Na rĩrĩ, Iburahimu aarĩ na
mĩaka 99 rĩrĩa nyama ya gĩkonde gĩake kĩa igũrũ yaruithirio. 25 Nake mũrũwe Ishumaeli aarĩ na
mĩaka 13 rĩrĩa nyama ya gĩkonde gĩake kĩa igũrũ yaruithirio. 26 Mũthenya o ũcio, Iburahimu
akĩrua o hamwe na mũrũwe Ishumaeli. 27 Arũme othe a nyũmba yake, mũndũrũme o wothe
waciarĩtwo nyũmba-inĩ yake na ũrĩa wagũrĩtwo na mbeca kuuma kũrĩ mũndũ wa kũngĩ, o nao
makĩrua hamwe nake.

KĨAMBĨRĨRIA 18

1 Thutha ũcio, Yahweh akiumĩrĩra Iburahimu gatagatĩ-inĩ ka mĩtĩ mĩnene ya mĩkĩndũ ya
Mamure aikarĩte thĩ mũromo-inĩ wa hema ihinda rĩa mũthenya rĩrĩa gũkoragwo kũhiũhĩte biũ. 2
Agĩtiira maitho akĩona arũme atatũ marĩ haraya nake marũgamĩte. Rĩrĩa aamonire, akiuma
mũromo-inĩ wa hema ateng‘erete nĩguo amatũnge, na akĩinamĩrĩra nginya thĩ. 3 Agĩcoka akiuga
atĩrĩ: ―Yahweh, angĩkorũo nĩ njĩtĩkĩrĩkĩte mbere ya maitho maku, ndagũthaitha ndũkahĩtũke
ndungata yaku. 4 Reke tũũĩ tũnini tũrehwo na mũthambio magũrũ; mũcoke mũikare rungu rwa
mũtĩ. 5 Kuona atĩ nĩ muoka gũkũ kũrĩ ndungata yanyu, rekei ndehe mũgate nĩgetha mũrĩe
mũcokwo nĩ hinya. Na thutha ũcio no mũcoke mũthiĩ.‖ Maigua ũguo makiuga ũũ: ―Ũcio nĩ ũndũ
mwega. No wĩke ũguo woiga.‖

6 Kwoguo Iburahimu akĩhiũha athiĩte hema-inĩ kũrĩ Sara akĩmwĩra atĩrĩ: ―Oya ithimi ithatũ cia
mũtu mũhinyu, ũkime mũtu ũcio, na ũruge mĩgate na ihenya.‖ 7 Iburahimu agĩcoka agĩteng‘era
rũũru-inĩ na agĩthuura gategwa kega na kororo. Agĩkaneana kũrĩ ndungata yake, nayo ĩgĩthiĩ na
ihenya gũkahaarĩria. 8 Thutha ũcio agĩtwara thiagĩ na iria na gategwa kau aahaarĩirie na akĩiga
irio icio mbere yao. Agĩcoka akĩrũgama hau maarĩ rungu rwa mũtĩ o makĩrĩaga.

9 Nao makĩmũũria ũũ: ―Sara mũtumia waku arĩ kũ?‖ Akĩmacokeria atĩrĩ: ―Arĩ haha hema-inĩ.‖
10 Nĩ ũndũ ũcio ũmwe wao akiuga ũũ: ―Hatarĩ nganja nĩ ngaacoka kũrĩ wee mwaka ũyũ ũroka
ihinda-inĩ o ta rĩrĩ, na atĩrĩrĩ, Sara mũtumia waku nĩ agaakorũo agĩĩte mwana wa kahĩĩ.‖ Na rĩrĩ,
Sara nĩ aathikagĩrĩria arĩ mũromo-inĩ wa hema, ĩrĩa yarĩ thutha wa mũndũ ũcio. 11 Iburahimu na

22




Sara maarĩ akũrũ, nĩ maaikangĩtie mĩaka. Sara nĩ aahĩtũkĩtie mĩaka ya kũgĩa mwana. 12 Kwoguo
Sara akĩambĩrĩria gũtheka arĩ o wiki akiuga atĩrĩ: ―Thutha wa gũkũra ũũ ngũrĩte na mwathi
wakwa no mũkũrũ-rĩ, hihi no ngũkenera ũndũ ũcio?‖ 13 Nake Yahweh akĩũria Iburahimu atĩrĩ:
―Nĩ kĩĩ gĩatũma Sara atheke na orie ũũ, ‗Hihi niĩ no ngũciara o na ndĩ mũkũrũ ũguo?‘ 14 Kaĩ
kũrĩ ũndũ ũngĩrema Yahweh? Nĩ ngaacoka kũrĩ wee mwaka ũyũ ũroka ihinda-inĩ o ta rĩrĩ, na
Sara nĩ agaakorũo agĩĩte mwana wa kahĩĩ.‖ 15 No Sara agĩkaana akiuga atĩrĩ, ―Ndinatheka!‖ nĩ
gũkorũo nĩ eetigagĩra. No nake akĩmwĩra: ―Aca! Nĩ watheka.‖

16 Rĩrĩa arũme acio mookĩrire nĩgetha mathiĩ na makĩrora mwena wa kĩanda kwerekera
Sodomu, Iburahimu nĩ aatwaranire nao nĩguo amoimagarie. 17 Nake Yahweh akiuga atĩrĩ: ―Ĩ
hihi nĩ kũhitha hithĩte Iburahimu ũndũ ũrĩa ndĩrenda gwĩka? 18 Iburahimu nĩ egũtuĩka rũrĩrĩ
rũnene na rwĩ na hinya, na ndũrĩrĩ ciothe cia thĩ nĩ ikaarathimwo kũgerera harĩ we. 19 Nĩ
gũkorũo nĩ menyanĩte nake nĩgetha athage ariũ ake na andũ a nyũmba yake arĩa magooka thutha
wake nĩguo marũmagĩrĩre njĩra ya Yahweh harĩ gwĩkaga maũndũ marĩa magĩrĩire na ma kĩhooto,
nĩguo Yahweh akaahingia ũndũ ũrĩa eeranĩire ũhoro-inĩ wĩgiĩ Iburahimu.‖

20 Yahweh agĩcoka akiuga ũũ: ―Kĩrĩro kĩgiĩ Sodomu na Gomora nĩ kĩnene mũno, namo mehia
mao nĩ maritũ mũno. 21 Nĩ ngũikũrũka nĩgetha nyone kana ũrĩa mareka nĩ ũraringana na kĩrĩro
kĩu kĩnginyĩire. Na angĩkorũo tiguo menye.‖

22 Nao arũme acio makiuma hau magĩthiĩ merekeire Sodomu, no Yahweh agĩtigwo na
Iburahimu. 23 Nake Iburahimu agĩkuhĩrĩria akĩmũũria atĩrĩ: ―Hihi na ma ũkũniinanĩria andũ arĩa
athingu hamwe na arĩa aganu? 24 Ta nĩ tũtue atĩ kũrĩ na andũ 50 athingu itũũra-inĩ rĩu. Hihi nĩ
ũkũmaniina wage kũrekera itũũra rĩu nĩ ũndũ wa acio 50 athingu marĩ kũu? 25 Gũtingĩhoteka
wĩke ũndũ ta ũcio wa kũũraga mũndũ mũthingu hamwe na ũrĩa mwaganu, ũndũ ũrĩa ũngĩtũma
moimĩrĩro ma mũndũ mũthingu na ma ũrĩa mwaganu makorũo marĩ mamwe! Gũtingĩhoteka
wĩke ũguo. Hihi Mũtuanĩri Ciira wa thĩ yothe no age gwĩka ũndũ ũrĩa wagĩrĩire?‖ 26 Nake
Yahweh akiuga atĩrĩ: ―Angĩkorũo nĩ ngũkora andũ 50 athingu kũu itũũra-inĩ rĩa Sodomu, nĩ
ngũrekera kũndũ kũu guothe nĩ ũndũ wao.‖ 27 No Iburahimu akĩaria rĩngĩ akiuga ũũ: ―Atĩrĩrĩ, nĩ
nyũmĩrĩirie kwaria na Yahweh, o na gũtuĩka niĩ ndĩ o rũkũngũ na mũhu. 28 Ta nĩ tũtue andũ
acio 50 athingu nĩ manyihĩire atano. Hihi nĩ ũkũniina itũũra rĩu rĩothe nĩ ũndũ wa acio atano?‖
Nake akiuga atĩrĩ: ―Ndikũrĩniina angĩkorũo nĩ ngũkora andũ 45.‖

29 No Iburahimu akĩmwarĩria o rĩngĩ akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ta nĩ tũtue atĩ gũgũkorũo na andũ 40.‖
Akĩmũcokeria ũũ: ―Ndigwĩka ũguo, nĩ ũndũ wa acio 40.‖ 30 No nake agĩthiĩ na mbere akiuga
ũũ: ―Yahweh, ndagũthaitha ndũgacinwo nĩ marakara, reke thiĩ o na mbere kwaria: Ta nĩ tũtue atĩ
gũgũkorũo na andũ 30 tu.‖ Nake akĩmũcokeria atĩrĩ: ―Ndigwĩka ũguo, nĩ ũndũ wa acio 30
megũkorũo kuo.‖ 31 No nake akiuga ũũ: ―Atĩrĩrĩ, nĩ nyũmĩrĩirie kwaria na Yahweh: Ta nĩ tũtue
atĩ gũgũkorũo na andũ 20 tu.‖ Nake akĩmũcokeria atĩrĩ: ―Ndikũrĩniina, nĩ ũndũ wa acio 20.‖ 32
Marigĩrĩrio-inĩ akiuga atĩrĩ: ―Yahweh, ndagũthaitha ndũgacinwo nĩ marakara, reke njarie riita
rĩngĩ rĩmwe tu: Ta nĩ tũtue atĩ gũgũkorũo na andũ ikũmi tu.‖ Nake akĩmũcokeria atĩrĩ:

23


―Ndikũrĩniina, nĩ ũndũ wa acio ikũmi.‖ 33 Rĩrĩa Yahweh aarĩkirie kwaria na Iburahimu no
gũthiĩ aathiire, nake Iburahimu agĩcoka gwake.

KĨAMBĨRĨRIA 19

1 Na rĩrĩ, araika acio erĩ magĩkinya Sodomu hwaĩ-inĩ, nake Loti aaikarĩte kĩhingo-inĩ gĩa
Sodomu. Rĩrĩa Loti aamonire, agĩũkĩra kũmatũnga na akĩinamĩrĩra agĩturumithia ũthiũ wake thĩ.
2 Na akiuga atĩrĩ: ―Ndamũthaitha aathani akwa, ambai mũingĩre mũciĩ kwa ndungata yanyu
mũraarĩrĩre kuo na mũthambio magũrũ. Mũgaacoka mũũkĩre tene mũthiĩ na mbere na rũgendo
rwanyu.‖ Nao makĩmwĩra ũũ: ―Aca, tũkũraara kĩhaaro-inĩ kĩa mũingĩ.‖ 3 No akĩmaringĩrĩria
mũno nginya magĩthiĩ nake gwake mũciĩ. Nake akĩhaarĩrĩria iruga nĩ ũndũ wao, na akĩmarugĩra
mĩgate ĩtarĩ mĩkĩre ndawa ya kũimbia, nao makĩrĩa.

4 Matanathiĩ toro, arũme a itũũra rĩu—arũme othe a Sodomu kuuma kahĩĩ nginya mũthuri
mũkũrũ—magĩthiũrũrũkĩria nyũmba ĩyo marĩ kĩrĩndĩ. 5 Nao magĩikara magĩtaga Loti
makĩmwĩraga ũũ: ―Marĩ kũ arũme arĩa mokire gũkũ gwaku ũtukũ ũyũ? Marute nja kũrĩ ithuĩ
tũkome nao.‖

6 Loti akiuma nja kũrĩ andũ acio o hau mũrango-inĩ, na akĩhinga mũrango. 7 Akiuga ũũ:
―Ndamũthaitha, ariũ a ithe witũ, mũtigeke ũndũ mũũru. 8 Haha ndĩ na airĩtu erĩ matarĩ makoma
na mũndũrũme. Rekei ndĩmarute nja kũrĩ inyuĩ mũmeke ũrĩa wothe mũkuona arĩ wega. Ĩndĩ
mũtigeke arũme aya ũndũ o na ũrĩkũ, tondũ mokĩte kwĩgitia nyũmba-inĩ yakwa.‖ 9 Nao
makiuga ũũ: ―Ehera!‖ Na magĩthiĩ na mbere kuuga: ―Mũndũ ũyũ wa kũngĩ ookire arĩ wiki
gũikaraga gũkũ, na rĩu arageria gũtũciirithia! Rĩu tũgũgwĩka ũndũ mũũru gũkĩra arũme acio.‖ Na
magĩthiũrũrũkĩria Loti na magĩkuhĩrĩria nĩguo matue mũrango. 10 Nao arũme acio maarĩ thĩinĩ
magĩtambũrũkia moko mao na makĩingĩria Loti nyũmba thĩinĩ kũu maarĩ, na makĩhinga
mũrango. 11 No magĩtumumaria arũme acio maarĩ mũromo-inĩ wa nyũmba, kuuma ũrĩa mũnini
nginya ũrĩa mũnene, ũũ atĩ makĩĩnogia o ene makĩgeria gũcaria harĩa mũrango warĩ.

12 Arũme acio magĩcoka makĩra Loti: ―Hihi nĩ harĩ mũndũ ũngĩ wĩ nake gũkũ? Athuri a airĩtu
aku, ariũ aku, airĩtu aku, na andũ othe anyu arĩa marĩ itũũra-inĩ, marute gũkũ! 13 Nĩ gũkorũo nĩ
tũkũniina kũndũ gũkũ, tondũ kĩrĩro kĩgiĩ aikari a kuo nĩ kĩnenehete mũno harĩ Yahweh, na nĩ
ũndũ ũcio Yahweh atũtũmĩte twanange itũũra rĩrĩ.‖ 14 Kwoguo Loti agĩthiĩ na akĩambĩrĩria
kwaria na anake athoni ake arĩa maarĩ mahikie airĩtu ake, agĩikara akĩmeeraga ũũ: ―Ũkĩrai! Umai
kũndũ gũkũ, tondũ Yahweh nĩ ekwananga itũũra rĩrĩ!‖ No anake acio athoni ake moonaga ta arĩ
itherũ aarĩ narĩo.

15 Rĩrĩa gwathiaga gũkĩa, araika acio makĩambĩrĩria gũthethũkĩra Loti, makĩmwĩra ũũ: ―Ũkĩra!
Oya mũtumia waku na airĩtu aku eerĩ arĩa mũrĩ nao, nĩgetha ndũkaniinanĩrio na itũũra rĩrĩ nĩ

24




ũndũ wa mehia ma rĩo!‖ 16 Na rĩrĩa aathiire na mbere kũhindahinda, arũme acio makĩnyita
guoko gwake na kwa mũtumia wake na moko ma airĩtu ake eerĩ, nĩ ũndũ wa Yahweh kũmũcaĩra,
na makĩmũruta makĩmũkinyia nja ya itũũra rĩu. 17 Rĩrĩa maamakinyirie nja ya itũũra, o hĩndĩ ĩyo
ũmwe wao akiuga: ―Wĩthare nĩ ũndũ wa muoyo waku! Ndũkehũgũre o na ndũkarũgame handũ o
na ha thĩinĩ wa gĩcigo gĩkĩ! Ũrĩra gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma nĩgetha ndũkaniinwo!‖

18 Nake Loti akĩmeera ũũ: ―Ndagũthaitha Yahweh, reke ndige gũthiĩ kũu! 19 Na rĩu-rĩ,
ndungata yaku nĩ ĩtĩkĩrĩkĩte maitho-inĩ maku na nĩ ũranyonia ũtugi waku mũingĩ na njĩra ya
kũhonokia muoyo wakwa, no ndikũhota kũũrĩra gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma nĩ ũndũ wa gwĩtigĩra
ndigakorũo nĩ ũgwati na ngue. 20 Na rĩrĩ, taũni ĩno ĩrĩ haha hakuhĩ na no njũrĩre kuo; ningĩ no
gacigo kanini. Hihi no njũrĩre kuo? Kau no gacigo kanini. Na nĩ ngũhonoka.‖ 21 Nake akĩmwĩra
ũũ: ―Nĩ wega, nĩ ngwĩka o ta ũguo woiga njage kũniina taũni ĩyo wagweta. 22 Wĩhĩke! Ũrĩra
kũu, tondũ ndirĩ ũndũ ingĩka ũtakinyĩte kuo!‖ Nĩkĩo eetire taũni ĩyo Zoaru.

23 Riũa nĩ rĩarathĩte rĩrĩa Loti aakinyire Zoaru. 24 Yahweh agĩcoka agĩtũma kuure mwaki na
ũbiriti igũrũ rĩa Sodomu na Gomora—ikiuma kũrĩ Yahweh, kuuma igũrũ. 25 Nĩ ũndũ ũcio
akĩananga matũũra macio, akĩananga gĩcigo kĩu gĩothe, o hamwe na aikari othe a matũũra macio
na mĩmera ya thĩ. 26 No mũtumia wa Loti, arĩ thutha wake akĩĩhũgũra, na agĩtuĩka gĩtugĩ gĩa
cumbĩ.

27 Na rĩrĩ, Iburahimu agĩũkĩra rũcinĩ tene na agĩthiĩ harĩa aarũgamĩte arĩ mbere ya Yahweh. 28
Rĩrĩa aarorire mwena wa kĩanda kwerekera Sodomu na Gomora na gĩcigo kĩu gĩothe, akĩona
ũndũ wa kũmakania. Kwarĩ na ndogo nene yaambataga kuuma bũrũri ũcio ta ndogo nene ya
riiko! 29 Kwoguo rĩrĩa Yahweh aanangire matũũra macio ma gĩcigo kĩu, Yahweh nĩ aaririkanire
Iburahimu na njĩra ya kũruta Loti matũũra-inĩ macio aanangire, matũũra marĩa Loti aakoretwo
agĩikara.

30 Thutha ũcio Loti akĩambata kuuma Zoaru hamwe na airĩtu ake eerĩ na akĩambĩrĩria gũikara
gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma, nĩ gũkorũo nĩ eetigĩrire gũikara Zoaru. Agĩkĩambĩrĩria gũikaraga
ngurunga-inĩ hamwe na airĩtu ake eerĩ. 31 Na mũirĩtu ũrĩa mũkũrũ akĩra ũrĩa mũnini atĩrĩ: ―Baba
nĩ mũkũrũ, na gũkũ gũtirĩ na mũndũrũme o na ũmwe wa gũkoma na ithuĩ kũringana na ũndũire
wa thĩ yothe. 32 Ũka, reke tũhe baba ndibei anyue, tũcoke tũkome nake nĩguo tũtũũrie rũciaro
kuuma harĩ baba.‖

33 Kwoguo ũtukũ ũcio magĩikara makĩheaga ithe wao ndibei anyue; nake mũirĩtu ũrĩa mũkũrũ
akĩingĩra na agĩkoma na ithe, no ithe ndaamenyire rĩrĩa mũirĩtu ũcio aakomire na rĩrĩa ookĩrire.
34 Naguo mũthenya ũyũ ũngĩ-rĩ, mũirĩtu ũrĩa mũkũrũ akĩra ũrĩa mũnini atĩrĩ: ―Hwaĩ nĩ
ndĩrakomire na baba. Reke o na ũtukũ wa ũmũthĩ tũmũhe ndibei anyue. Nĩgetha nawe ũthiĩ
ũkome nake, nĩguo tũtũũrie rũciaro kuuma harĩ baba.‖ 35 Kwoguo ũtukũ ũcio o naguo, makĩhe
ithe wao ndibei nyingĩ anyue; nake mũirĩtu ũrĩa mũnini akĩingĩra na agĩkoma na ithe, no ithe
ndaamenyire rĩrĩa mũirĩtu ũcio aakomire na rĩrĩa ookĩrire. 36 Airĩtu acio eerĩ a Loti magĩkĩgĩa
nda kũgerera ithe wao. 37 Ũrĩa mũkũrũ akĩgĩa kahĩĩ na agĩgeta Moabi. Nĩwe ithe wa Amoabi

25


arĩa marĩ kuo nginya ũmũthĩ. 38 Ũrĩa mũnini o nake akĩgĩa kahĩĩ, na agĩgeta Beni-ami. Nĩwe
ithe wa Aamoni arĩa marĩ kuo nginya ũmũthĩ.

KĨAMBĨRĨRIA 20

1 Na rĩrĩ, Iburahimu agĩthaamia kambĩ yake kuuma hau agĩthiĩ bũrũri-inĩ wa Negebu na
akĩambĩrĩria gũikara gatagatĩ ga Kadeshi na Shuri. Na rĩrĩa aaikaraga Gerari, 2 Iburahimu akiuga
ũũ o rĩngĩ ũhoro-inĩ wĩgiĩ Sara: ―Nĩ mwarĩ wa baba.‖ Nĩ ũndũ ũcio Abimeleku mũthamaki wa
Gerari agĩtũmanĩra Sara na akĩmuoya. 3 Thutha-inĩ, Yahweh agĩũka ũtukũ kũrĩ Abimeleku
kĩroto-inĩ na akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũtariĩ o ta ũkuĩte nĩ ũndũ wa mũtumia ũcio woete, nĩ gũkorũo nĩ
mũhiku na kwoguo nĩ mũtumia wa mũthuri ũngĩ.‖ 4 O na kũrĩ ũguo, Abimeleku ndaakoretwo
amũkuhĩrĩria. Kwoguo akĩũria atĩrĩ: ―Yahweh, hihi ũkũũraga rũrĩrĩ rũtarĩ na mahĩtia? 5 Na githĩ
Iburahimu ndaranjĩrire ũũ, ‗Nĩ mwarĩ wa baba,‘ nake Sara githĩ ndaranjĩrire ũũ, ‗Nĩ mũrũ wa
baba‘? Ndĩrekire ũndũ ũyũ na ngoro theru na moko matarĩ ũcuke.‖ 6 Nake Kĩhoti ũrĩa wa ma
akĩmwĩra atĩrĩ kĩroto-inĩ: ―Nĩ njũĩ ũrekire ũndũ ũcio na ngoro theru, na kwoguo ndĩrakũgirĩrĩria
ndũkanjĩhĩrie. Nĩkĩo itanareka ũmũhutie. 7 Rĩu cokia mũtumia ũcio wene, nĩ gũkorũo mũthuriwe
nĩ mũnabii, na nĩ egũgũthaithanĩrĩra nawe nĩ ũgũthiĩ na mbere gũtũũra. No angĩkorũo
ndũkũmũcokia, menya na ma atĩ nĩ ũgũkua, wee o hamwe na andũ aku othe.‖

8 Abimeleku agĩũkĩra rũcinĩ tene na agĩta ndungata ciake ciothe na agĩciĩra maũndũ macio
mothe, nacio igĩĩtigĩra mũno. 9 Nake Abimeleku agĩta Iburahimu akĩmwĩra ũũ: ―Nĩ ũndũ ũrĩkũ
ũyũ ũtwĩkĩte? Nĩ atĩa ngwĩhĩirie tondũ ũtũmĩte niĩ hamwe na ũthamaki wakwa twĩke rĩhia inene
ũguo? Ũndũ ũyũ ũnjĩkĩte ti mwega.‖ 10 Ningĩ Abimeleku akĩũria Iburahimu atĩrĩ: ―Ũrarĩ na
muoroto ũrĩkũ ũgĩka ũndũ ũyũ?‖ 11 Iburahimu akiuga atĩrĩ: ―Nĩ tondũ ndeĩrire ũũ, ‗Kũndũ gũkũ
andũ matiĩtigĩrĩte Yahweh, na nĩ mekũnjũraga nĩ ũndũ wa mũtumia wakwa.‘ 12 Ningĩ-rĩ, nĩ ma
nĩ mwarĩ wa baba no ti mwarĩ wa maitũ, na agĩgĩtuĩka mũtumia wakwa. 13 Kwoguo rĩrĩa
Yahweh aatũmire nyume nyũmba-inĩ ya baba, ngĩra Sara atĩrĩ: ‗Nyonagia wendo mwĩhokeku na
njĩra ĩno: Kũrĩa guothe tũrĩthiaga, ugaga ũũ, ―Iburahimu nĩ mũrũ wa baba.‖‘‖

14 Abimeleku agĩcoka akĩoya ng‘ondu na ng‘ombe na ndungata cia arũme na cia atumia
agĩciheana kũrĩ Iburahimu, na akĩmũcokeria Sara mũtumia wake. 15 Ningĩ Abimeleku akiuga
atĩrĩ: ―No ũthuure harĩa hothe ũngĩenda bũrũri-inĩ ũyũ wakwa. Ikara harĩa hothe ũkwenda.‖ 16
Na akĩra Sara atĩrĩ: ―Nĩ ndahe mũrũ wa thoguo icunjĩ 1,000 cia betha. Nĩ kĩmenyithia gĩa
kuonania atĩ ndũrĩ na mahĩtia, kũrĩ andũ arĩa othe marĩ hamwe nawe na kũrĩ mũndũ o wothe, na
nĩ wehereirio kĩnyũrũri.‖ 17 Nake Iburahimu akĩambĩrĩria gũthaitha Kĩhoti ũrĩa wa ma, na
Yahweh akĩhonia Abimeleku na mũtumia wake na ngombo ciake cia airĩtu, nao makĩambĩrĩria
kũgĩa ciana; 18 nĩ gũkorũo Yahweh nĩ aatũmĩte atumia othe a nyũmba ya Abimeleku matuĩke
thata nĩ ũndũ wa Sara, mũtumia wa Iburahimu

26




KĨAMBĨRĨRIA 21

1 Nake Yahweh akĩririkana Sara o ta ũrĩa ooigĩte, na Yahweh agĩkĩhingĩria Sara ũndũ ũrĩa
eeranĩire. 2 Kwoguo Sara akĩgĩa nda na agĩciarĩra Iburahimu mwana wa kahĩĩ ũkũrũ-inĩ wake,
ihinda-inĩ o rĩrĩa Yahweh eerĩte Iburahimu. 3 Iburahimu agĩta mwana ũcio wa kahĩĩ aaciarĩirũo
nĩ Sara, Isaaka. 4 Na Iburahimu akĩruithia mũrũwe Isaaka rĩrĩa aakinyirie thikũ inyanya, o ta
ũrĩa Yahweh aamwathĩte. 5 Iburahimu aarĩ na mĩaka 100 rĩrĩa aaciarĩirũo mũrũwe Isaaka. 6
Nake Sara akiuga atĩrĩ: ―Yahweh nĩ andeheire mĩtheko; na mũndũ o wothe ũrĩiguaga ũhoro ũcio
nĩ arĩthekaga hamwe na niĩ.‖ 7 Agĩcoka akiuga atĩrĩ: ―Nũũ ũngĩerire Iburahimu ũũ, ‗Sara nĩ
akoongithia ciana‘? No rĩu, nĩ ndĩmũciarĩire mwana wa kahĩĩ ũkũrũ-inĩ wake.‖

8 Nake mwana ũcio agĩkũra na agĩtigithio kuonga, na Iburahimu akĩhaarĩria iruga inene mũno
mũthenya ũcio Isaaka aatigithirio kuonga. 9 No Sara agĩikara akĩonaga atĩ mũrũ wa Hagari
Mũmisiri, ũrĩa aaciarĩire Iburahimu, nĩ aanyũrũragia Isaaka. 10 Nĩ ũndũ ũcio Sara akĩra
Iburahimu atĩrĩ: ―Ingata ngombo ĩno ya mũirĩtu o hamwe na mũrũwe, tondũ mũrũ wa ngombo
ĩno ya mũirĩtu ndegũkorũo arĩ mũgai hamwe na Isaaka mũrũ wakwa!‖ 11 No ũndũ ũcio ooigire
wĩgiĩ mũrũ ũcio wa Iburahimu nĩ warakaririe Iburahimu mũno. 12 Nake Yahweh akĩra
Iburahimu ũũ: ―Tiga kũrakario nĩ ũndũ ũcio Sara arakwĩra wĩgiĩ kamwana kau na wĩgiĩ ngombo
ĩyo yaku ya mũirĩtu. Mũthikĩrĩrie, nĩ gũkorũo ũrĩa ũgeetwo mbeũ yaku akooima harĩ Isaaka. 13
Na ũhoro-inĩ wĩgiĩ mũrũ wa ngombo ĩyo ya mũirĩtu, o nake nĩ ngaatũma atuĩke rũrĩrĩ, tondũ nĩ
mbeũ yaku.‖

14 Nĩ ũndũ ũcio Iburahimu agĩũkĩra rũcinĩ tene, akĩoya mũgate na cuba ya maĩ ya rũũa na
akĩnengera Hagari. Agĩciigĩrĩra kĩande-inĩ kĩa Hagari na akĩmwĩra athiĩ o hamwe na kamwana
gake. Kwoguo akiumagara agĩthiĩ na agĩcangacanga werũ-inĩ wa Biri-shiba. 15 Marigĩrĩrio-inĩ
maĩ marĩa maarĩ cuba-inĩ ĩyo ya rũũa magĩthira, nake agĩthinĩkania kamwana kau rungu rwa
kĩhinga kĩmwe. 16 Agĩcoka agĩthiĩ agĩikara thĩ arĩ o wiki, agĩikara haraya o ta harĩa mũguĩ
ũngĩkinya ũikĩtio, nĩ gũkorũo ooigire ũũ: ―Ndikwenda kuona kamwana gaka gagĩkua.‖ Kwoguo
agĩikara thĩ haraya na akĩambĩrĩria kũrĩra anĩrĩire.

17 Nĩ ũndũ ũcio Yahweh akĩigua mũgambo wa kamwana kau, nake mũraika wa Yahweh arĩ o
igũrũ agĩta Hagari akĩmwĩra atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ kĩragũthĩnia Hagari? Ndũgetigĩre, nĩ gũkorũo Yahweh
nĩ aiguĩte mũgambo wa kamwana kau kuuma harĩa karĩ. 18 Ũkĩra, woe kamwana kau ũkanyite
na guoko gwaku, nĩ gũkorũo nĩ ngaatũma gatuĩke rũrĩrĩ rũnene.‖ 19 Ningĩ Yahweh
akĩmũhingũra maitho nake akĩona gĩthima kĩa maĩ, agĩthiĩ na akĩihũria maĩ cuba-inĩ ĩyo ya rũũa
na akĩhe kamwana kau kanyue. 20 Na Yahweh aakoragwo hamwe na kamwana kau o ũrĩa
gaathiaga gagĩkũraga. Gagĩtũũra werũ-inĩ na gagĩtuĩka mũguĩmi wa ũta na mĩguĩ. 21 Agĩthiĩ
gũikaraga werũ-inĩ wa Parani, nake nyina akĩmwethera mũtumia kuuma bũrũri wa Misiri.

22 Ihinda-inĩ rĩu Abimeleku marĩ hamwe na Fikolu mũnene wa mbũtũ yake makĩra Iburahimu
atĩrĩ: ―Yahweh arĩ hamwe nawe maũndũ-inĩ marĩa mothe ũreka. 23 Nĩ ũndũ ũcio wĩhĩte haha ũrĩ

27



mbere ya Yahweh atĩ ndũkaangarũrũka, niĩ na rũciaro rwakwa o hamwe na njiarũa ciakwa, na atĩ
niĩ o hamwe na bũrũri ũyũ wee ũtũire nĩ ũrĩtuonagia wendo mwĩhokeku o ta ũrĩa niĩ nguonetie.‖
24 Kwoguo Iburahimu akiuga ũũ: ―Nĩ ndehĩta ũguo.‖

25 O na kũrĩ ũguo, Iburahimu nĩ aatetire kũrĩ Abimeleku ũhoro wĩgiĩ gĩthima kĩa maĩ kĩrĩa
ndungata cia Abimeleku ciatunyanĩte kĩa hinya. 26 Nake Abimeleku akĩmũcokeria atĩrĩ: ―Niĩ
ndiũĩ nũũ wĩkĩte ũguo; wee ndwanjĩrire ũhoro ũcio, na ndirĩ ndaigua ũhoro ũcio, ndaũigua
ũmũthĩ.‖ 27 Nĩ ũndũ ũcio Iburahimu akĩoya ng‘ondu na ng‘ombe agĩciheana kũrĩ Abimeleku, na
eerĩ magĩthondeka kĩrĩkanĩro. 28 Na rĩrĩa Iburahimu aamũrire mĩatĩ mũgwanja kuuma rũũru-inĩ
na akĩmĩiga ĩrĩ mwanya, 29 Abimeleku akĩũria Iburahimu atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ gĩatũma ũige mĩatĩ ĩno
mũgwanja ĩrĩ mwanya?‖ 30 Nake akiuga ũũ: ―Ĩtĩkĩra kuoya mĩatĩ ĩno mũgwanja kuuma guoko-
inĩ gwakwa ĩtuĩke ũira atĩ nĩ niĩ ndenjire gĩthima gĩkĩ.‖ 31 Nĩkĩo eetire handũ hau Biri-shiba,
tondũ nĩho eerĩ maagĩire na mwĩhĩtwa. 32 Kwoguo magĩthondeka kĩrĩkanĩro hau Biri-shiba, na
thutha ũcio Abimeleku na Fikolu mũnene wa mbũtũ yake magĩũkĩra, magĩcoka bũrũri-inĩ wa
Afilisti. 33 Thutha ũcio nake akĩhanda mũtĩ wa mũkarakaba hau Biri-shiba, na arĩ hau agĩkaĩra
rĩĩtwa rĩa Yahweh, Kĩhoti ũrĩa ũtũũraga tene na tene. 34 Na Iburahimu agĩikara bũrũri-inĩ wa
Afilisti ihinda iraihu mũno.

KĨAMBĨRĨRIA 22

1 Na rĩrĩ, thutha wa maũndũ macio Kĩhoti ũrĩa wa ma akĩgeria Iburahimu, akĩmwĩra ũũ:
―Iburahimu!‖ nake agĩcokia: ―Ĩ niĩ ũyũ haha!‖ 2 Nake akĩmwĩra ũũ: ―Oya Isaaka, mũrũ ũcio
waku wa mũmwe wendete mũno, na mũthiĩ bũrũri-inĩ wa Moria ũmũrute arĩ igongona rĩa njino
kĩrĩma-inĩ kĩrĩa ngũkuonia.‖

3 Nĩ ũndũ ũcio Iburahimu agĩũkĩra rũcinĩ tene, akĩigĩrĩra ndigiri yake matandĩko na agĩthiĩ
hamwe na ndungata ciake igĩrĩ o hamwe na mũrũwe Isaaka. Agĩatũra ngũ cia igongona rĩa njino,
agĩcoka agĩũkĩra agĩthiĩ kũrĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma aamwĩrĩte. 4 Mũthenya wa gatatũ Iburahimu
agĩtiira maitho akĩona handũ hau arĩ haraya. 5 Iburahimu akĩra ndungata ciake ũũ: ―Inyuĩ ikarai
haha na ndigiri, no niĩ na kamwana gaka twambate haarĩa tũgathathaiye na nĩ tũgũcoka kũrĩ
inyuĩ.‖

6 Nĩ ũndũ ũcio Iburahimu akĩoya ngũ icio cia igongona rĩa njino na agĩciigĩrĩra mũrũwe Isaaka.
Agĩcoka akĩoya mwaki na kahiũ moko-inĩ make, nao eerĩ magĩthiĩ matwaranĩte. 7 Isaaka akĩra
ithe Iburahimu atĩrĩ: ―Baba!‖ Akĩmũcokeria: ―Uga mũrũ wakwa!‖ Nake akĩmũũria: ―Nĩ ndĩrona
mwaki na ngũ, no rĩrĩ, ĩrĩ kũ ndũrume ya igongona rĩa njino?‖ 8 Iburahimu akĩmwĩra ũũ: ―Mũrũ
wakwa, Yahweh we mwene nĩ ekũheana ndũrũme ya igongona rĩa njino.‖ Na eerĩ magĩthiĩ o
matwaranĩte.

28




9 Mũthia-inĩ magĩkinya handũ harĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma aamuonirie, nake Iburahimu agĩaka
kĩgongona ho na akĩbanga ngũ igũrũ rĩakĩo. Akĩoha mũrũwe Isaaka moko na magũrũ na
akĩmũigĩrĩra kĩgongona-inĩ igũrũ rĩa ngũ icio. 10 Iburahimu agĩtambũrũkia guoko gwake na
akĩoya kahiũ nĩguo orage mũrũwe. 11 No mũraika wa Yahweh akĩmwĩta kuuma igũrũ akiuga:
―Iburahimu, Iburahimu!‖ nake agĩcokia ũũ: ―Ĩ niĩ ũyũ haha!‖ 12 Nake akĩmwĩra: ―Ndũkagere
mũrũguo ngero, na ndũkamwĩke ũndũ o na ũmwe, nĩ gũkorũo rĩu nĩ menyete atĩ ũrĩ mwĩtigĩri
Yahweh tondũ ndũnangiria mũrũguo, o ũcio waku wa mũmwe.‖ 13 Hĩndĩ ĩyo Iburahimu agĩtiira
maitho na akĩona ndũrũme o hau hakuhĩ nake ĩhatĩte na hĩa ciayo kĩhinga-inĩ. Nĩ ũndũ ũcio
Iburahimu agĩthiĩ akĩoya ndũrũme ĩyo na akĩmĩruta igongona rĩa njino ithenya rĩa mũrũwe. 14
Na Iburahimu agĩta handũ hau Yahweh-Yireh. Nĩkĩo nginya ũmũthĩ kwĩragwo ũũ: ―Kĩrĩma-inĩ
kĩa Yahweh nĩ ekũheana.‖

15 Ningĩ mũraika wa Yahweh agĩta Iburahimu riita rĩa kerĩ kuuma igũrũ, 16 akiuga atĩrĩ: ―‗Nĩ
ndehĩta na niĩ mwene,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, ‗atĩ tondũ nĩ weka ũndũ ũyũ na ndũnangiria
mũrũguo, o ũcio wa mũmwe-rĩ, 17 hatarĩ nganja nĩ ngaakũrathima na hatarĩ nganja nĩ
ngaaingĩhia mbeũ yaku o ta njata cia igũrũ na o ta mũthanga ũrĩa ũkoragwo hũgũrũrũ-inĩ cia iria,
nayo mbeũ yaku nĩ ĩkeegwatĩra kĩhingo gĩa thũ ciayo. 18 Na kũgerera harĩ mbeũ yaku ndũrĩrĩ
ciothe cia thĩ nĩ ikeegwatĩra kĩrathimo tondũ wee nĩ ũthikĩrĩirie mũgambo wakwa.‘‖

19 Thutha ũcio Iburahimu agĩcoka kũrĩ ndungata ciake, na magĩũkĩra magĩcoka Biri-shiba marĩ
hamwe; nake Iburahimu agĩthiĩ na mbere gũikara Biri-shiba.

20 Thutha-inĩ Iburahimu agĩkinyĩrio ndũmĩrĩri ĩno: ―Rĩu Milika o nake nĩ aciarĩire Nahori mũrũ
wa nyũkwa ciana cia tũhĩĩ: 21 Uzu wa irigithathi, Buzu mũrũ wa nyina, Kemueli ithe wa Aramu,
22 Kesedi, Hazo, Pilidashu, Jidilafu, na Bethueli.‖ 23 Bethueli agĩtuĩka ithe wa Rebeka. Milika
aaciarĩire Nahori mũrũ wa nyina na Iburahimu ciana icio inyanya. 24 Thuriya yake yetagwo
Reuma, o nayo ĩkĩmũciarĩra ariũ aya: Teba, Gahamu, Tahashu, na Maaka.

KĨAMBĨRĨRIA 23

1 Na rĩrĩ, Sara aatũũrire mĩaka 127; ĩyo nĩyo yarĩ mĩaka ya ũtũũro wa Sara. 2 Sara agĩgĩkuĩra
Kiriathu-ariba, na nokuo Hebironi, bũrũri-inĩ wa Kanaani, na Iburahimu akĩambĩrĩria gũcakaya
na kũrĩra nĩ ũndũ wa Sara. 3 Iburahimu agĩcoka agĩũkĩra akiuma harĩ mũtumia ũcio wake
wakuĩte na akĩra ariũ a Hethi atĩrĩ: 4 ―Niĩ ndĩ mũndũ wa kũngĩ na njikaraga gatagatĩ-inĩ kanyu.
Hei mũgũnda gũkũ kwanyu ũtuĩke handũ ha gũthikana, nĩguo njeherie mũtumia wakwa
ndĩmũthike.‖ 5 Nĩ ũndũ ũcio ariũ a Hethi magĩcokeria Iburahimu ũũ: 6 ―Tũthikĩrĩrie, mwathi
wakwa. Atĩrĩrĩ, wee wĩ mũtongoria mũthuure nĩ Yahweh gatagatĩ-inĩ gaitũ. No ũthike mũtumia
waku mbĩrĩra-inĩ itũ ĩrĩa njega makĩria. Gũtirĩ mũndũ o na ũmwe witũ ũgũkũgirĩrĩria mbĩrĩra
yake atĩ nĩguo ndũgathike mũtumia waku.‖

29




7 Kwoguo Iburahimu agĩũkĩra na akĩinamĩrĩra mbere ya andũ a bũrũri ũcio, mbere ya ariũ a
Hethi, 8 akĩmeera atĩrĩ: ―Angĩkorũo nĩ mwanjĩtĩkĩria njeherie mũtumia wakwa nĩguo
ndĩmũthike-rĩ, gĩĩthikĩrĩriei na mũthaithe Efironi mũrũ wa Zoharu 9 nĩguo anyenderie ngurunga
yake ya Makipela; ngurunga ĩyo ĩrĩ mũthia-inĩ wa mũgũnda wake. Nĩ anyenderie mũkĩonaga na
thogora mũiganu wa betha nĩgetha ngĩe na handũ ha gũthikanaga.‖

10 Na rĩrĩ, Efironi aaikarĩte gatagatĩ-inĩ ka ariũ acio a Hethi. Nĩ ũndũ ũcio Efironi Mũhiti
agĩcokeria Iburahimu ariũ a Hethi makĩiguaga, na mbere ya andũ othe arĩa maatonyaga kĩhingo
gĩa itũũra rĩake, akiuga atĩrĩ: 11 ―Aca, mwathi wakwa! Thikĩrĩria. Nĩ ndakũhe mũgũnda ũcio o
hamwe na ngurunga ĩrĩa ĩrĩ thĩinĩ waguo. Ndakũhe ariũ a andũ akwa makĩonaga. Thika mũtumia
waku.‖ 12 Iburahimu aigua ũguo akĩinamĩrĩra mbere ya andũ a bũrũri ũcio 13 na akĩarĩria
Efironi andũ acio makĩiguaga, akĩmwĩra ũũ: ―Ĩtĩkĩra gũthikĩrĩria! Nĩ ngũkũnengera mũigana wa
betha wa thogora wa mũgũnda ũcio. Ciamũkĩre kuuma kũrĩ niĩ, nĩguo thike mũtumia wakwa
kuo.‖

14 Nake Efironi akĩra Iburahimu atĩrĩ: 15 ―Mwathi wakwa, thikĩrĩria. Thogora wa mũgũnda
ũcio nĩ cekeri 400 cia betha, no rĩrĩ, kĩu nĩ kĩĩ gatagatĩ-inĩ gakwa nawe? Kwoguo thika mũtumia
waku.‖ 16 Iburahimu agĩtĩkania na Efironi, na Iburahimu agĩthimĩra Efironi mũigana wa betha
ũrĩa aagwetete ariũ a Hethi makĩiguaga, cekeri 400 cia betha kũringana na gĩthimi kĩrĩa
gĩetĩkĩrĩkĩte nĩ ahũũri biacara. 17 Nĩ ũndũ ũcio mũgũnda wa Efironi kũu Makipela, ũrĩa warĩ o
hau mbere ya Mamure—mũgũnda ũcio o hamwe na ngurunga na mĩtĩ yothe ĩrĩa yarĩ thĩinĩ wa
mũgũnda ũcio—gũgĩtĩkanĩrio atĩ nĩ 18 mũgũnda mũgũre nĩ Iburahimu ariũ a Hethi makĩonaga,
mbere ya andũ othe arĩa maatonyaga kĩhingo gĩa itũũra rĩake. 19 Thutha ũcio Iburahimu agĩthika
Sara mũtumia wake ngurunga-inĩ ya mũgũnda wa kũu Makipela ũrĩa warĩ o hau mbere ya
Mamure, na nokuo Hebironi, bũrũri-inĩ wa Kanaani. 20 Kwoguo mũgũnda ũcio o hamwe na
ngurunga ĩrĩa yarĩ thĩinĩ waguo cianeanirũo nĩ ariũ a Hethi kũrĩ Iburahimu ituĩke handũ ha
gũthikanaga.

KĨAMBĨRĨRIA 24

1 Na rĩrĩ, Iburahimu rĩu nĩ aakũrĩte, na agaikangia mĩaka, nake Yahweh nĩ aarathimĩte
Iburahimu maũndũ-inĩ mothe. 2 Iburahimu akiuga atĩrĩ kũrĩ ndungata yake ĩrĩa yarĩ ngũrũ harĩ
andũ a nyũmba yake, na noyo yaramataga kĩrĩa gĩothe aarĩ nakĩo: ―Ndagũthaitha ũige guoko
gwaku rungu rwa kĩero gĩakwa, 3 na nĩ ngũtũma wĩhĩte mbere ya Yahweh, Kĩhoti wa igũrũ na
nowe Kĩhoti wa thĩ, atĩ ndũgũcarĩria mũrũ wakwa mũtumia kuuma kũrĩ airĩtu a Akanaani aya
ndũranagia nao. 4 No ithenya rĩa ũguo, no mũhaka ũthiĩ bũrũri wa gwitũ, kũrĩ andũ aitũ ũcarĩrie
mũrũ wakwa Isaaka mũtumia kuo.‖

30




5 No rĩrĩ, ndungata ĩyo ĩkĩmũũria ũũ: ―Ĩ mũirĩtu ũcio angĩkorũo atekwenda tũũke nake bũrũri-inĩ
ũyũ? Hihi no mũhaka njokie mũrũ waku bũrũri ũcio woimire?‖ 6 Iburahimu akĩmwĩra: ―Tigĩrĩra
atĩ ndũnatwara mũrũ wakwa kũu. 7 Yahweh Kĩhoti wa igũrũ, o we ũrĩa wandutire nyũmba-inĩ
ya baba na kuuma bũrũri-inĩ wa andũ aitũ akĩnjarĩria na akĩĩhĩta harĩ niĩ ũũ: ‗Mbeũ yaku nĩ
ngaamĩhe bũrũri ũyũ,‘ nĩ egũtũma mũraika wake athiĩ mbere yaku, nawe hatarĩ nganja nĩ
ũkuonera mũrũ wakwa mũtumia kuuma kũu. 8 Ĩndĩ mũirĩtu ũcio angĩkorũo atekwenda mũũke
nake-rĩ, ndũgũkorũo ũrĩ rungu rwa mwĩhĩtwa ũyũ. No ndũkanatware mũrũ wakwa kũu.‖ 9 Nĩ
ũndũ ũcio ndungata ĩyo ĩkĩiga guoko kwayo rungu rwa kĩero kĩa Iburahimu mwathi wayo, na
ĩkĩĩhĩta ũhoro-inĩ ũcio.

10 Ndungata ĩyo ĩgĩkĩoya ngamĩra ikũmi cia mwathi wayo na ĩgĩthiĩ, ĩgĩkuua mĩthemba yothe ya
indo njega kuuma kũrĩ mwathi wayo. Na ĩgĩthiĩ yerekeire Mesopotamia, itũũra-inĩ rĩa Nahori. 11
Na ĩgĩtũma ngamĩra iturie maru gĩthima-inĩ kĩa maĩ kĩrĩa kĩarĩ nja ya itũũra rĩu. Kwarĩ ta hwaĩ-inĩ
ũguo, ihinda rĩrĩa atumia a itũũra maathiaga gũtaha maĩ. 12 Na ĩkiuga: ―Yahweh Kĩhoti wa
Iburahimu mwathi wakwa, ndagũthaitha ũreke ngaacĩre mũthenya ũyũ, na wonie Iburahimu
mwathi wakwa wendo waku mwĩhokeku. 13 Rĩu ndĩ haha ndũgamĩte itherũkĩro-inĩ rĩa maĩ, nao
airĩtu a andũ a itũũra rĩrĩ nĩ maroka gũtaha maĩ. 14 Nĩ gũtuĩke atĩ mũirĩtu ũrĩa ngwĩra atĩrĩ,
‗Ndagũthaitha ũũhe ndigithũ yaku ya maĩ nĩgetha nyue maĩ,‘ nake anjokerie ũũ, ‗Oya ũnyue, na
ningĩ nĩ ngũhe ngamĩra ciaku maĩ o nacio,‘ reke ũcio akorũo nĩwe ũgũthuurĩra Isaaka ndungata
yaku; na njĩra ĩyo reke menye atĩ nĩ wonia mwathi wakwa wendo waku mwĩhokeku.‖

15 O na ndungata ĩyo ĩtarĩkĩtie kwaria, Rebeka, mwarĩ wa Bethueli mũrũ wa Milika mũtumia wa
Nahori ũrĩa warĩ mũrũ wa nyina na Iburahimu, agĩũka akuuĩte ndigithũ ya maĩ kĩande-inĩ gĩake.
16 Na rĩrĩ, mũirĩtu ũcio aarĩ mũthaka mũno, na aarĩ gathirange; gũtirĩ mũndũrũme o na ũmwe
wakomete nake. Agĩikũrũka itherũkĩro-inĩ rĩu, akĩiyũria ndigithũ yake ya maĩ, agĩcoka
akĩambata. 17 O hĩndĩ ĩyo ndungata ĩyo ĩgĩteng‘era kũmũtũnga na ĩkĩmwĩra: ―Ndagũthaitha
ũreke ngunde tũũĩ kuuma ndigithũ-inĩ yaku ya maĩ.‖ 18 Nake akiuga ũũ: ―Nyua mwathi
wakwa.‖ Na o na ihenya akĩruta ndigithũ ĩyo kĩande-inĩ akĩmĩnyita na guoko na akĩmĩhe maĩ. 19
Rĩrĩa aarĩkirie kũmĩhe maĩ, akiuga: ―O nacio ngamĩra ciaku nĩ ngũcitahĩra maĩ nginya rĩrĩa
irĩnyotoka.‖ 20 Kwoguo o na ihenya akĩonoria maĩ macio maarĩ ndigithũ-inĩ yake mũharatĩ-inĩ
na agĩteng‘era rĩngĩ na rĩngĩ gĩthima-inĩ gũtaha maĩ, na agĩthiĩ na mbere gũtahĩra ngamĩra icio
ciayo ciothe maĩ. 21 Hĩndĩ ĩyo yothe mũndũ ũcio aakirĩte o amũrorete agegete, arigĩtwo kana
Yahweh nĩ aatũmĩte rũgendo rũu rwake rũgaacĩre kana ca.

22 Rĩrĩa ngamĩra ciarĩkirie kũnyua maĩ, mũndũ ũcio akĩmũrutĩra gĩcũhĩ kĩa iniũrũ gĩa thahabu
kĩa ũritũ wa nuthu cekeri na bangiri igĩrĩ cia thahabu cia ũritũ wa cekeri ikũmi, 23 na akĩmwĩra
ũũ: ―Ta njĩĩra atĩrĩ, wee wĩ mwarĩ wa ũ? Hihi nyũmba-inĩ ya thoguo nĩ kũrĩ na handũ
tũngĩraara?‖ 24 Nake akĩmwĩra: ―Niĩ ndĩ mwarĩ wa Bethueli, mũriũ ũrĩa Milika aaciarĩire
Nahori.‖ 25 Na akĩongerera ũũ: ―Nĩ tũrĩ na nyeki na irio nyingĩ cia ngamĩra o hamwe na handũ
ha kũraarũo.‖ 26 Nake mũndũ ũcio akĩinamĩrĩra na agĩturumithia mũtwe thĩ mbere ya Yahweh
27 na akiuga atĩrĩ: ―Yahweh arogoocwo, o we Kĩhoti wa Iburahimu mwathi wakwa, nĩ gũkorũo
ndatiganĩirie wendo na wĩhokeku wake kwerekera mwathi wakwa. Yahweh nĩ andongoretie kũrĩ

31


nyũmba ya ariũ a ithe na mwathi wakwa.‖

28 Nake mũirĩtu ũcio agĩteng‘era kwĩra andũ a nyũmba ya nyina maũndũ macio. 29 Na rĩrĩ,
Rebeka nĩ aarĩ na mũrũ wa nyina wetagwo Labani. Kwoguo Labani agĩteng‘era kũrĩ mũndũ ũcio
warĩ nja hau itherũkĩro-inĩ. 30 Rĩrĩa oonire gĩcũhĩ kĩu kĩa iniũrũ gĩa thahabu na bangiri moko-inĩ
ma mwarĩ wa nyina na akĩigua ciugo cia mwarĩ wa nyina Rebeka, ũrĩa woigaga atĩrĩ, ―Ũũ nĩguo
mũndũ ũcio anjĩra,‖ agĩthiĩ gũtũnga mũndũ ũcio, ũrĩa warũgamĩte hakuhĩ na ngamĩra o hau
itherũkĩro-inĩ. 31 Na o rĩo akiuga ũũ: ―Ũka, wee mũrathime nĩ Yahweh. Ũraikara ũrũngiĩ gũkũ
nja nĩkĩ? Nĩ ndahaarĩria nyũmba o hamwe na handũ ha ngamĩra.‖ 32 Mũndũ ũcio aigua ũguo
agĩthiĩ akĩingĩra nyũmba, nake akĩohora ngamĩra icio na agĩcihe nyeki na irio na akĩmũhe maĩ ma
gũthambia magũrũ make na magũrũ ma arũme arĩa maarĩ nake. 33 Ĩndĩ rĩrĩa irio ciaigirũo mbere
yake-rĩ, akiuga atĩrĩ: ―Ndikũrĩa nginya ndĩmwĩre ũrĩa ndĩrenda kuuga.‖ Kwoguo Labani akiuga:
―Aria!‖

34 Agĩkiuga ũũ: ―Niĩ ndĩ ndungata ya Iburahimu. 35 Na Yahweh nĩ arathimĩte mwathi wakwa
mũno, na nĩ atũmĩte atonge mũno akamũhe ng‘ondu na ng‘ombe, betha na thahabu, ndungata cia
arũme na cia atumia, o hamwe na ngamĩra na ndigiri. 36 Makĩria ma ũguo-rĩ, Sara mũtumia wa
mwathi wakwa nĩ aamũciarĩire mũriũ ũkũrũ-inĩ wake, na mwathi wakwa nĩ akaamũhe kĩrĩa
gĩothe arĩ nakĩo. 37 Kwoguo mwathi wakwa nĩ aatũmire ndĩhĩte, akiuga ũũ: ‗Ndũgacarĩrie mũrũ
wakwa mũtumia kuuma kũrĩ airĩtu a Akanaani aya ndũranagia nao. 38 Ndũgeke ũguo, ĩndĩ ũthiĩ
kũrĩ nyũmba ya baba na kũrĩ mbarĩ itũ, nawe ũcarĩrie mũrũ wakwa Isaaka mũtumia kuo.‘ 39 No
ngĩũria mwathi wakwa atĩrĩ: ‗Ĩ mũirĩtu ũcio angĩkorũo atekwenda tũũke nake?‘ 40 Nake akĩnjĩra
ũũ: ‗Yahweh, o we ũrĩa ngoretwo ngĩthiĩ ndĩ mbere yake, nĩ egũgũtũmĩra mũraika wake na hatarĩ
nganja agaacĩrithie rũgendo rwaku, na no mũhaka ũkoonera mũrũ wakwa mũtumia kuuma kũrĩ
mbarĩ itũ na kũrĩ nyũmba ya baba. 41 Nĩ ũkwehererio mwĩhĩtwa waku harĩ niĩ angĩkorũo ũgũthiĩ
kũrĩ mbarĩ itũ na marege gũkũnengera mũirĩtu ũcio. Na njĩra ĩyo ndũgũkorũo ũrĩ rungu rwa
mwĩhĩtwa waku.‘

42 ―Ũmũthĩ rĩrĩa nginyire itherũkĩro-inĩ, njugire ũũ: ‗Yahweh Kĩhoti wa Iburahimu mwathi
wakwa, angĩkorũo nĩ ũkũgaacĩrithia rũgendo rwakwa, 43 nĩ niĩ ũyũ haha ndũgamĩte itherũkĩro-
inĩ. Nĩ gũtuĩke atĩ rĩrĩa harĩũka mũirĩtu gũtaha maĩ, ngũmwĩra atĩrĩ, ―Ndagũthaitha ũreke ngunde
tũũĩ kuuma ndigithũ-inĩ yaku,‖ 44 nake anjĩre atĩrĩ, ―Nyua maĩ, o na ningĩ nĩ ngũtahĩra ngamĩra
ciaku maĩ.‖ Reke mũirĩtu ũcio akorũo nĩwe Yahweh athuurĩire mũrũ wa mwathi wakwa.‘

45 ―O na itarĩkĩtie kwaria ngoro-inĩ, ndona Rebeka agĩũka akuuĩte ndigithũ yake kĩande-inĩ,
nake aikũrũka itherũkĩro-inĩ na ambĩrĩria gũtaha maĩ. Ndamwĩra ũũ: ‗He maĩ ma kũnyua
ndagũthaitha.‘ 46 Kwoguo o na ihenya aruta ndigithũ yake kĩande na oiga ũũ: ‗Nyua maĩ, na o
nacio ngamĩra ciaku nĩ ngũcihe maĩ.‘ Nĩ ũndũ ũcio ndakĩnyua maĩ, na o nacio ngamĩra acihee
maĩ. 47 Thutha ũcio ndamũũria, ‗Wee wĩ mwarĩ wa ũ?‘ nake anjokeria atĩrĩ, ‗Ndĩ mwarĩ wa
Bethueli, mũriũ ũrĩa Milika aaciarĩire Nahori.‘ Nĩ ũndũ ũcio ndakĩmwĩkĩra gĩcũhĩ iniũrũ na
bangiri moko. 48 Na ndainamĩrĩra ndaturumithia mũtwe thĩ mbere ya Yahweh na ndagooca

32



Yahweh Kĩhoti wa Iburahimu mwathi wakwa, o we ũcio ũndongoretie njĩra-inĩ ĩrĩa yagĩrĩire
nĩguo njoe mũirĩtu wa mũrũ wa nyina na mwathi wakwa ndĩmũtware kũrĩ mũrũ wa mwathi
wakwa. 49 Rĩu-rĩ, njĩrai kana nĩ mũkwenda kuonia mwathi wakwa wendo na wĩhokeku; no
angĩkorũo mũtikwenda, mũnjĩre, nĩgetha thiĩ mwena wa ũrĩo kana wa ũmotho.‖

50 Nao Labani na Bethueli magĩcokia ũũ: ―Ũndũ ũyũ uumĩte kũrĩ Yahweh. Tũtingĩhota gũkwĩra
ĩĩ kana ca. 51 Rebeka arĩ haha mbere yaku. Muoe ũthiĩ, na ũreke atuĩke mũtumia wa mũrũ wa
mwathi waku, o ta ũrĩa Yahweh oigĩte.‖ 52 Rĩrĩa ndungata ĩyo ya Iburahimu yaiguire ciugo icio
ciao, o rĩmwe ĩkĩinamĩrĩra thĩ mbere ya Yahweh. 53 Na ndungata ĩyo ĩkĩambĩrĩria kũruta indo
cia betha na cia thahabu na nguo na ĩgĩcihe Rebeka, na ĩkĩhe mũrũ wa nyina o hamwe na nyina
indo cia goro. 54 Thutha ũcio ndungata ĩyo na andũ arĩa maarĩ nayo makĩrĩa na makĩnyua, na
makĩraara kũu.

Rĩrĩa yokĩrire rũcinĩ, ĩkiuga ũũ: ―Njĩtĩkĩriai thiĩ kũrĩ mwathi wakwa.‖ 55 Nĩ ũndũ ũcio mũrũ wa
nyina hamwe na nyina makĩmĩra atĩrĩ: ―Reke mũirĩtu ũyũ aikare na ithuĩ na arĩ thikũ ikũmi.
Acoke athiĩ.‖ 56 No ĩkĩmeera ũũ: ―Mũtikanjige, tondũ Yahweh nĩ agaacĩrithĩtie rũgendo
rwakwa. Njĩtĩkĩriai nyumagare, nĩgetha thiĩ kũrĩ mwathi wakwa.‖ 57 Kwoguo makiuga ũũ:
―Reke twĩte mũirĩtu ũcio tũmũũrie.‖ 58 Magĩta Rebeka na makĩmũũria: ―Nĩ ũkwenda gũthiĩ na
mũndũrũme ũyũ?‖ Nake akiuga: ―Ĩĩ nĩ ngwenda gũthiĩ.‖

59 Magĩgĩtĩkĩria mũirĩtu wao Rebeka athiĩ o hamwe na mũreri wake na ndungata ya Iburahimu
na andũ ake. 60 Na makĩrathima Rebeka makĩmwĩra: ―Mũirĩtu witũ, ũrotuĩka makiri maita ngiri
ikũmi, nayo mbeũ yaku ĩroegwatĩra kĩhingo kĩa arĩa mamĩthũire.‖ 61 Rebeka marĩ na ndungata
ciake cia airĩtu magĩgĩũkĩra na makĩhaica ngamĩra, na makĩrũmĩrĩra mũndũ ũcio. Kwoguo
ndungata ĩyo ĩkĩoya Rebeka na ĩgĩĩthiĩra.

62 Na rĩrĩ, Isaaka agĩkorũo oimĩte mwena wa Biri-lahai-roi, tondũ aatũũraga bũrũri wa Negebu.
63 Na Isaaka aarĩ nja agĩthianga kũu werũ-inĩ ithaa rĩa hwaĩ-inĩ nĩguo ecũranie. Rĩrĩa aatiirire
maitho, akĩona ngamĩra igĩũka! 64 Na rĩrĩa Rebeka aatiirire maitho, akĩona Isaaka, na o na
ihenya akĩharũrũka akiuma igũrũ rĩa ngamĩra. 65 Agĩcoka akĩũria ndungata ĩyo ũũ: ―Nĩ
mũndũrũme ũrĩkũ ũũrĩa ũroka agereire werũ-inĩ gũtũtũnga?‖ Nayo ndungata ĩyo ĩkiuga: ―Nĩ
mwathi wakwa.‖ Nake akĩoya taama wake nĩguo ehumbĩre. 66 Nayo ndungata ĩyo ĩkĩra Isaaka
maũndũ mothe marĩa yekĩte. 67 Thutha ũcio Isaaka agĩtwara Rebeka hema-inĩ ya nyina Sara.
Agĩkĩhikia Rebeka agĩtuĩka mũtumia wake; na akĩmwenda mũno, na Isaaka agĩkĩhoorerio thutha
wa gũkuĩrũo nĩ nyina.

33






KĨAMBĨRĨRIA 25

1 Na rĩrĩ, Iburahimu akĩhikia mũtumia ũngĩ, na eetagwo Ketura. 2 Thutha wa ihinda Ketura
akĩmũciarĩra Zimurani, Jokishani, Medani, Midiani, Ishibaku, na Shua.

3 Jokishani agĩtuĩka ithe wa Sheba na Dedani.

Ariũ a Dedani maarĩ, Aashuru, Aletushi, na Aleumi.

4 Ariũ a Midiani maarĩ, Efa, Eferi, Hanoku, Abida, na Elidaa.

Acio othe maarĩ ariũ a Ketura.

5 Thutha-inĩ Iburahimu akĩhe Isaaka kĩrĩa gĩothe aarĩ nakĩo, 6 no Iburahimu akĩhe ariũ ake iheo
arĩa aaciarĩirũo nĩ thuriya ciake. Na arĩ o muoyo, akĩmeera mathiĩ na mwena wa irathĩro
meherere Isaaka mũrũwe, magĩgĩthiĩ bũrũri wa Irathĩro. 7 Mĩaka yothe ya ũtũũro wa Iburahimu
yarĩ mĩaka 175. 8 Iburahimu agĩkĩhuhia rĩa mũico na agĩkua arĩ na ũkũrũ mwega, arĩ mũkũrũ na
akaiganĩra, na agĩturanĩrũo hamwe na andũ ao. 9 Nao ariũ ake, Isaaka na Ishumaeli
makĩmũthika ngurunga-inĩ ya Makipela mũgũnda-inĩ wa Efironi mũrũ wa Zoharu Mũhiti,
mũgũnda ũrĩa ũrĩ hakuhĩ na Mamure, 10 mũgũnda ũrĩa Iburahimu aagũrĩte kuuma kũrĩ ariũ a
Hethi. Kũu nĩkuo Iburahimu aathikirũo, hamwe na Sara mũtumia wake. 11 Thutha wa gĩkuũ kĩa
Iburahimu, Yahweh agĩthiĩ na mbere kũrathima mũrũwe Isaaka, nake Isaaka aaikaraga hakuhĩ na
Biri-lahai-roi.

12 Ũyũ nĩ ũhoro wĩgiĩ Ishumaeli mũrũ wa Iburahimu, ũrĩa Hagari Mũmisiri ndungata ya Sara
aaciarĩire Iburahimu.

13 Na rĩrĩ, maya nĩmo marĩĩtwa ma ariũ a Ishumaeli, marĩĩtwa mao kũringana na kĩhumo kĩa
mbarĩ ciao: irigithathi rĩa Ishumaeli nĩ Nebaiothu, akarũmĩrĩrũo nĩ Kedari, Adubeeli, Mibisamu,
14 Mishima, Duma, Masa, 15 Hadadi, Tema, Jeturu, Nafishi, na Kedema. 16 Acio nĩo ariũ a
Ishumaeli, namo macio nĩmo marĩĩtwa mao kũringana na matũũra mao na kũringana na kambĩ
ciao, atongoria 12 kũringana na mĩhĩrĩga yao. 17 Ishumaeli aatũũrire mĩaka 137. Agĩkĩhuhia rĩa
mũico na agĩkua na agĩturanĩrũo hamwe na andũ ao. 18 Nao makĩambĩrĩria gũikara kuuma
Havila hakuhĩ na Shuri ĩrĩa ĩrĩ hakuhĩ na Misiri, o nginya Ashuri. Magĩtũũra hakuhĩ na ariũ othe
a ithe wao.

19 Naguo ũyũ nĩ ũhoro wĩgiĩ Isaaka mũrũ wa Iburahimu.

Iburahimu agĩtuĩka ithe wa Isaaka. 20 Isaaka aarĩ na mĩaka 40 rĩrĩa aahikirie Rebeka mwarĩ wa
Bethueli Mũaramu wa Padani-aramu, mwarĩ wa nyina na Labani Mũaramu. 21 Isaaka agĩikara
agĩthaithaga Yahweh tondũ wa mũtumia wake, nĩ gũkorũo aarĩ thata; nĩ ũndũ ũcio Yahweh
akĩigua ihoya rĩake, na Rebeka mũtumia wake akĩgĩa nda. 22 Nao ariũ ake arĩa maarĩ thĩinĩ
wake makĩambĩrĩria kũgiana, nginya akĩũria atĩrĩ: ―Angĩkorũo ũũ nĩguo kũrekĩka-rĩ, hakĩrĩ bata

34



ũrĩkũ thiĩ na mbere gũtũũra muoyo?‖ Nĩ ũndũ ũcio agĩtuĩria ũhoro harĩ Yahweh. 23 Nake
Yahweh akĩmwĩra ũũ: ―Thĩinĩ wa nda yaku kũrĩ na ndũrĩrĩ igĩrĩ, na ikundi igĩrĩ cia andũ nĩ
ikaamũranio kuuma thĩinĩ waku; na rũrĩrĩ rũmwe nĩ rũgaakorũo na hinya gũkĩra rũu rũngĩ, na
ũrĩa mũkũrũ nĩ agaatungatĩra ũrĩa mũnini.‖

24 Rĩrĩa ihinda rĩake rĩa gũciara rĩakinyire, twana tũrĩa twarĩ thĩinĩ wa nda yake twarĩ twa
mahatha. 25 Kaana ka mbere gakiuma karĩ gatune mwĩrĩ wothe na kaahaanaga ta nguo ya
maguoya, nĩ ũndũ ũcio magĩgeta Esau. 26 Thutha ũcio mũrũ wa nyina akiuma, na guoko gwake
kwanyitĩte ndiira ya Esau, nĩ ũndũ ũcio Isaaka akĩmwĩta Jakubu. Isaaka aarĩ na mĩaka 60 rĩrĩa
Rebeka aamaciarire.

27 Na rĩrĩa tũmwana tũu twanenehire, Esau agĩtuĩka mũguĩmi njorua, mũndũ wa gĩthaka-inĩ, no
Jakubu aarĩ mũndũ ũtaarĩ ũcuke, na aaikaraga hema-inĩ. 28 Isaaka eendete Esau tondũ nĩ
amũrehagĩra nyama, nake Rebeka eendete Jakubu. 29 Hĩndĩ ĩmwe Jakubu aarugaga gĩtoero nake
Esau agĩũka arĩ mũnogu kuuma gĩthaka-inĩ. 30 Kwoguo akĩra Jakubu ũũ: ―Ndagũthaitha ũũhe
ikai rĩmwe rĩa gĩtoero kĩu gĩaku gĩtune na ihenya tondũ ndĩ mũnogu mũno!‖ Nĩkĩo gĩatũmire
etagwo Edomu. 31 Jakubu aigua ũguo akĩmwĩra atĩrĩ: ―Amba ũnyenderie ũrigithathi waku!‖ 32
Nake Esau akiuga ũũ: ―Rĩu niĩ ndĩ hakuhĩ gũkua! Ũrigithathi wakwa ũkũng‘una na kĩ?‖ 33 Nake
Jakubu akiuga atĩrĩ: ―Amba wĩhĩte harĩ niĩ!‖ Kwoguo akĩĩhĩta harĩ we na akĩendia ũrigithathi
wake kũrĩ Jakubu. 34 Nake Jakubu akĩhe Esau mũgate na gĩtoero kĩa ndengũ, akĩrĩa na akĩnyua,
agĩcoka agĩũkĩra na agĩĩthiĩra. Nĩ ũndũ ũcio, Esau nĩ aanyararire ũrigithathi wake.

KĨAMBĨRĨRIA 26

1 Na rĩrĩ, nĩ kwagĩire na ng‘aragu bũrũri-inĩ, tiga ĩrĩa ya mbere yarĩ kuo matukũ-inĩ ma
Iburahimu, nake Isaaka agĩthiĩ kũrĩ Abimeleku mũthamaki wa Afilisti, thĩinĩ wa Gerari. 2 Nake
Yahweh akĩmuumĩrĩra akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ndũgaikũrũke Misiri. Ikara bũrũri-inĩ ũrĩa ngũkuonia. 3
Ikara bũrũri-inĩ ũyũ ũrĩ mũgeni, na nĩ ngũthiĩ na mbere gũkorũo hamwe nawe na ngũrathime nĩ
gũkorũo wee o hamwe na mbeũ yaku nĩ ngaamũhe mabũrũri maya mothe, na nĩ ngũhingia
mwĩhĩtwa ũyũ ũrĩa ndehĩtire harĩ thoguo Iburahimu: 4 ‗Nĩ ngũingĩhia mbeũ yaku o ta njata cia
igũrũ; na nĩ ngũhe mbeũ yaku mabũrũri maya mothe; na kũgerera harĩ mbeũ yaku, ndũrĩrĩ ciothe
cia thĩ nĩ ikeegwatĩra kĩrathimo,‘ 5 nĩ gũkorũo Iburahimu nĩ aathikĩrĩirie mũgambo wakwa na
agĩthiĩ na mbere kũhingia maũndũ marĩa nyendaga mekwo, maathani makwa, matuĩro makwa,
na mawatho makwa.‖ 6 Nĩ ũndũ ũcio Isaaka agĩthiĩ na mbere gũikara Gerari.

7 Na rĩrĩa arũme a kũndũ kũu mooragia ũhoro wa mũtumia wake-rĩ, ooigaga ũũ: ―Nĩ mwarĩ wa
baba.‖ Nĩ eetigagĩra kuuga atĩrĩ, ―Nĩ mũtumia wakwa,‖ tondũ ooigire, ―Arũme a kũndũ gũkũ
mahota kũnjũraga nĩ ũndũ wa Rebeka,‖ nĩ gũkorũo aarĩ mũthaka. 8 Thutha wa ihinda,
Abimeleku mũthamaki wa Afilisti arorete nja ndirica-inĩ, akĩona Isaaka akĩonia Rebeka mũtumia

35




wake wendo. 9 O hĩndĩ ĩyo Abimeleku agĩta Isaaka na akĩmwĩra: ―Na ma nĩ mũtumia waku! Nĩ
kĩĩ gĩatũmire uuge ũũ, ‗Nĩ mwarĩ wa baba‘?‖ Nake Isaaka akĩmwĩra: ―Ndoigire ũguo tondũ nĩ
ndetigagĩra gũkua nĩ ũndũ wake.‖ 10 No Abimeleku agĩthiĩ na mbere kuuga atĩrĩ: ―Nĩ ũndũ
ũrĩkũ ũyũ ũtwĩkĩte? Ĩ kũngĩragĩire na mũndũ ũgũkoma na mũtumia waku, nawe ũtũme twĩhie!‖
11 Abimeleku agĩgĩatha andũ othe, akiuga: ―Mũndũ o wothe ũkũhutia mũndũrũme ũyũ na
mũtumia wake no kũũragwo ekũũragwo!‖

12 Nake Isaaka akĩambĩrĩria kũhanda mbegũ bũrũri-inĩ ũcio, na mwaka-inĩ ũcio aagethire maita
100 ma kĩrĩa aahandire, nĩ gũkorũo Yahweh nĩ aamũrathimaga. 13 Mũndũ ũcio agĩtuĩka
mũtongu, na agĩthiĩ na mbere kũgaacĩra nginya agĩtonga makĩria. 14 Akĩgĩa ndũũru cia ng‘ondu
na ndũũru cia ng‘ombe na ndungata nyingĩ, nao Afilisti makĩambĩrĩria kũmũiguĩra ũiru.

15 Nĩ ũndũ ũcio Afilisti makĩoya tĩri magĩthika ithima ciothe iria ndungata cia ithe cieenjete
matukũ-inĩ ma Iburahimu. 16 Nake Abimeleku akĩra Isaaka atĩrĩ: ―Uma gũkũ gwitũ, nĩ gũkorũo
nĩ ũgĩĩte na hinya mũno gũtũkĩra.‖ 17 Nĩ ũndũ ũcio Isaaka akiuma kũu na akĩamba hema
mũkuru-inĩ wa Gerari na akĩambĩrĩria gũikara kuo. 18 Na Isaaka agĩthikũria ithima iria
cienjetwo matukũ-inĩ ma ithe Iburahimu iria Afilisti maathikĩte thutha wa Iburahimu gũkua, na
agĩciĩta marĩĩtwa marĩa ithe aaciheete.

19 Na rĩrĩa ndungata cia Isaaka cieenjaga mũkuru-inĩ ũcio, igĩkora gĩthima kĩa maĩ mega. 20
Nao arĩithi a Gerari makĩambĩrĩria gũkararania na arĩithi a Isaaka, makiuga: ―Maĩ maya nĩ
maitũ!‖ Kwoguo agĩta gĩthima kĩu Eseku, nĩ ũndũ nĩ maakararanirie nake. 21 Makĩambĩrĩria
kwenja gĩthima kĩngĩ, na magĩkararania nĩ ũndũ wakĩo o nakĩo. Kwoguo agĩgĩta Sitina. 22
Thutha-inĩ agĩthaama kuuma hau na akĩenja gĩthima kĩngĩ, no matiakararanirie nĩ ũndũ wakĩo.
Kwoguo agĩgĩta Rehobothu na akiuga ũũ: ―Nĩ tondũ rĩu Yahweh nĩ atũheete kũndũ kwariĩ na nĩ
atũmĩte tũciarane bũrũri-inĩ ũyũ.‖

23 Agĩcoka akĩambata kuuma hau agĩthiĩ Biri-shiba. 24 Ũtukũ ũcio Yahweh akĩmuumĩrĩra
akĩmwĩra atĩrĩ: ―Niĩ nĩ niĩ Kĩhoti wa thoguo Iburahimu. Ndũgetigĩre, nĩ gũkorũo ndĩ hamwe
nawe, na nĩ ngũkũrathima na nyingĩhie mbeũ yaku nĩ ũndũ wa Iburahimu ndungata yakwa.‖ 25
Kwoguo agĩaka kĩgongona hau na agĩkaĩra rĩĩtwa rĩa Yahweh. Na Isaaka akĩamba hema yake
hau, na ndungata ciake ikĩenja gĩthima ho.

26 Thutha-inĩ Abimeleku agĩũka kũrĩ we oimĩte Gerari marĩ na Ahuzathu mũtaarani wake wa
hakuhĩ na Fikolu mũnene wa mbũtũ yake. 27 Nĩ ũndũ ũcio Isaaka akĩmoria ũũ: ―Nĩ kĩĩ gĩatũma
mũũke kũrĩ niĩ, kuona atĩ nĩ mwamenire na mũkĩnyingata nyume kwanyu?‖ 28 Nao makiuga
atĩrĩ: ―Nĩ tuonete wega atĩ Yahweh nĩ akoretwo hamwe nawe. Nĩ ũndũ ũcio tũroiga atĩrĩ, ‗Reke
tũgĩe na mwĩhĩtwa wa thayũ gatagatĩ-inĩ gaitũ nawe, na ũreke tũgĩe na kĩrĩkanĩro nawe 29 atĩ
ndũgũtwĩka ũndũ mũũru o ta ũrĩa tũtagwĩkĩte ũndũ mũũru, kuona atĩ tũgwĩkĩte o wega nĩ ũndũ
twakwĩrire ũthiĩ na thayũ. Rĩu wee nĩwe mũrathime wa Yahweh.‘‖ 30 Nake akĩhaarĩria iruga nĩ
ũndũ wao, nao makĩrĩa na makĩnyua. 31 Naguo rũcinĩ magĩũkĩra tene na makĩgĩa na mwĩhĩtwa.
Thutha ũcio Isaaka akĩreka mathiĩ, nao makiuma harĩ we magĩthiĩ na thayũ.

36


32 Mũthenya o ro ũcio ndungata cia Isaaka igĩũka na ikĩmũmenyithia ũhoro wĩgiĩ gĩthima kĩrĩa
cienjete, ikĩmwĩra ũũ: ―Nĩ tuona maĩ!‖ 33 Kwoguo agĩta gĩthima kĩu Shiba. Nĩkĩo itũũra rĩu
rĩtagwo Biri-shiba nginya ũmũthĩ.

34 Rĩrĩa Esau aarĩ na mĩaka 40, akĩhikia Judithi mwarĩ wa Beeri Mũhiti na ningĩ akĩhikia
Basemathu mwarĩ wa Eloni Mũhiti. 35 Nao magĩtuĩka kĩhumo gĩa kĩeha kĩnene harĩ Isaaka na
Rebeka.

KĨAMBĨRĨRIA 27

27 Na rĩrĩa Isaaka aakũrire na maitho make makĩaga hinya wa kuona, agĩta Esau mũrũwe ũrĩa
mũkũrũ akĩmwĩra atĩrĩ: ―Mũrũ wakwa!‖ Nake agĩcokia ũũ: ―Ĩ niĩ ũyũ haha!‖ 2 Agĩcoka akiuga
atĩrĩ: ―Rĩu niĩ ndĩ mũkũrũ. Na ndiũĩ rĩrĩa ngũkua. 3 Kwoguo ihinda-inĩ rĩrĩ, ndagũthaitha woe
indo ciaku cia kũguĩma, thiaka waku na ũta waku, ũthiĩ werũ-inĩ ũũhĩtĩre nyamũ ya gĩthaka. 4
Na ũthondeke irio irĩ na cama iria nyendete, ũndehere. Na niĩ ndĩcirĩe nĩguo ngũrathime
itanakua.‖

5 Na rĩrĩ, Rebeka nĩ aathikagĩrĩria hĩndĩ ĩyo Isaaka aaragia na Esau mũrũwe. Nake Esau agĩgĩthiĩ
werũ-inĩ kũhĩta nyamũ ya gĩthaka nĩgetha amĩrehe. 6 Nake Rebeka akĩra Jakubu mũrũwe ũũ:
―Ndaigua thoguo akĩaria na Esau mũrũ wa nyũkwa akĩmwĩra atĩrĩ, 7 ‗Ndehera nyamũ ya gĩthaka
na ũthondekere irio irĩ na cama. Na niĩ ndĩe nĩguo ngũrathime ndĩ mbere ya Yahweh itanakua.‘ 8
Rĩu mũrũ wakwa, thikĩrĩria na kinyi na wĩke ũrĩa ngũkwĩra. 9 Ndagũthaitha ũthiĩ rũũru-inĩ woe
tũbũri twĩrĩ nĩgetha ndĩtũthondeke tũtuĩke irio irĩ na cama nĩ ũndũ wa thoguo, o ta ũrĩa endete. 10
Ũcoke ũtwarĩre thoguo arĩe, nĩguo akũrathime atanakua.‖

11 Jakubu akĩra nyina Rebeka ũũ: ―No Esau mũrũ wa maitũ akoragwo aiyũire njuĩrĩ, na niĩ
ngothi yakwa nĩ nyoroku. 12 Ĩ baba angĩĩhambata? Hatarĩ nganja ingĩoneka ta arĩ kũmũthaakĩra
ndĩramũthaakĩra, na niĩ ndĩrehere kĩrumi handũ ha kĩrathimo.‖ 13 Nake nyina akĩmwĩra: ―Mũrũ
wakwa, kĩrumi kĩu ũngĩrumwo kĩronjokerera. Wee ĩka o ta ũrĩa ndakwĩra na ũthiĩ ũndehere
tũbũri tũu.‖ 14 Agĩgĩthiĩ agĩtuoya na agĩtwarĩra nyina, nake nyina agĩthondeka irio irĩ na cama, o
ta ũrĩa ithe eendete. 15 Thutha ũcio Rebeka akĩoya nguo iria njega mũno cia Esau mũrũwe ũrĩa
mũkũrũ, iria aarĩ nacio nyũmba, na agĩcihumba Jakubu mũrũwe ũcio mũnini. 16 Ningĩ
akĩmwĩkĩra maguoya ma tũbũri tũu moko-inĩ make na kũrĩa ataarĩ njuĩrĩ ngingo-inĩ yake. 17
Agĩcoka akĩnengera Jakubu mũrũwe irio icio ciarĩ na cama o hamwe na mũgate.

18 Kwoguo akĩingĩra kũrĩ ithe na akiuga: ―Baba!‖ nake akiuga: ―Ĩ niĩ ũyũ haha! Nĩ wee ũ mũrũ
wakwa?‖ 19 Jakubu akĩra ithe atĩrĩ: ―Nĩ niĩ Esau irigithathi rĩaku. Nĩ ndeka o ta ũrĩa ũnjĩrire.
Ndagũthaitha ũikare thĩ, ũrĩe nyama cia nyamũ ĩrĩa ndahĩta, nĩgetha ũndathime.‖ 20 Isaaka
akĩũria mũrũwe ũũ: ―Kaĩ wamĩona na ihenya atĩa, mũrũ wakwa?‖ Nake agĩcokia: ―Nĩ tondũ

37




Yahweh Kĩhoti waku nĩ amĩndeheire.‖ 21 Isaaka agĩcoka akĩra Jakubu atĩrĩ: ―Ta kuhĩrĩria haha
mũrũ wakwa-ĩ, nĩguo ngũhambate, menye kana kũna nĩ mũrũ wakwa Esau kana tiwe.‖ 22
Jakubu agĩgĩkuhĩrĩria ithe Isaaka, nake akĩmũhambata, na agĩcoka akiuga: ―Mũgambo nĩ
mũgambo wa Jakubu, no moko, nĩ moko ma Esau.‖ 23 Ndaigana kũmũmenya tondũ moko make
maarĩ na njuĩrĩ o ta moko ma Esau mũrũ wa nyina. Nĩ ũndũ ũcio akĩmũrathima.

24 Thutha ũcio akĩmũũria: ―Ti itherũ nĩwe Esau mũrũ wakwa?‖ nake akĩmũcokeria: ―Ĩ nĩ niĩ.‖
25 Ningĩ akĩmwĩra: ―Mũrũ wakwa, ndehera nyama cia nyamũ ĩrĩa wahĩta ndĩe, njoke
ngũrathime.‖ Agĩkĩmũtwarĩra na akĩrĩa, na akĩmũhe ndibei akĩnyua. 26 Nake ithe Isaaka
akĩmwĩra ũũ: ―Mũrũ wakwa, ndagũthaitha ũkuhĩrĩrie haha, ũũmumunye.‖ 27 Kwoguo
agĩkuhĩrĩria na akĩmũmumunya, nake nĩ aaiguire mũnungo wa nguo ciake. Agĩkĩmũrathima na
akiuga:

―Atĩrĩrĩ, mũnungo wa mũrũ wakwa nĩ ta mũnungo wa mũgũnda ũrĩa Yahweh arathimĩte. 28
Kĩhoti ũrĩa wa ma arokũhe ime rĩa igũrũ na tĩri ũrĩa mũnoru wa gũkũ thĩ o hamwe na irio nyingĩ
na ndibei njerũ. 29 Ikundi cia andũ nĩ igũtungatagĩre, nacio ndũrĩrĩ ikũinamagĩrĩre. Ũrĩkoragwo
ũrĩ mwathi wa ariũ a thoguo, nao ariũ a nyũkwa magakũinamĩrĩra. Kũnyitwo nĩ kĩrumi nĩ mũndũ
o wothe ũrĩa ũgaakũruma, na kũrathimwo nĩ mũndũ o wothe ũrĩa ũgaakũrathima.‖

30 Na rĩrĩ, o hĩndĩ ĩyo Isaaka aakoretwo arĩkia kũrathima Jakubu, na Jakubu akehera harĩ ithe
Isaaka, Esau mũrũ wa nyina agĩũka kuuma kũguĩma. 31 O nake akĩhaarĩria irio irĩ na cama na
agĩtwarĩra ithe, na akĩra ithe ũũ: ―Baba, ũkĩra ũrĩe nyama ciakwa cia kũguĩmwo, nĩgetha
ũndathime.‖ 32 Nake ithe Isaaka akĩmũũria: ―Nĩ wee ũ?‖ akĩmũcokeria: ―Nĩ niĩ Esau, mũrũguo
wa irigithathi.‖ 33 Nake Isaaka akĩambĩrĩria kũinaina na hinya, na akiuga: ―Nũũ ũcio ũgĩthiire
ahĩta nyamũ na andehera? Nĩ ndĩmĩrĩire ũtanakinya, na ndamũrathima—na hatarĩ nganja nĩ
ekũrathimwo!‖

34 Esau aigua ciugo cia ithe, akĩambĩrĩria kũrĩra anĩrĩire na mũgambo mũnene mũno arĩ na
marũrũ na akĩra ithe ũũ: ―Ndathima, o na niĩ baba!‖ 35 No we akiuga: ―Mũrũ wa nyũkwa okire
na wara nĩguo agĩe kĩrathimo gĩaku.‖ 36 Aigua ũguo akiuga: ―Na githĩ ti kĩo etagwo Jakubu,
nĩgetha oe ithenya rĩakwa maita maya merĩ? Nĩ arĩkĩtie kuoya ũrigithathi wakwa, na rĩu nĩ oya
kĩrathimo gĩakwa!‖ Agĩcoka akĩũria: ―Ndũrĩ na kĩrathimo ũnjigĩire?‖ 37 No Isaaka agĩcokeria
Esau ũũ: ―Nĩ ndamũtua mwathi igũrũ rĩaku, na nĩ ndamũhe ariũ othe a nyina matuĩke ndungata
ciake, na ndamũhe irio na ndibei njerũ nĩguo imũteithagie. Nĩ ũndũ ũrĩkũ ũtigarĩte ingĩgwĩkĩra,
mũrũ wakwa?‖

38 Esau akĩra ithe ũũ: ―Baba, kaĩ uuma na kĩrathimo o kĩmwe tu? Ndathima, o na niĩ baba!‖
Esau agĩkĩrĩra anĩrĩire agĩitaga maithori. 39 Nĩ ũndũ ũcio ithe Isaaka akĩmũcokeria ũũ:

―Atĩrĩrĩ, gĩikaro gĩaku kĩrĩkoragwo kũraya na tĩri mũnoru wa gũkũ thĩ, na kũraya na ime rĩa
igũrũ. 40 Na ũgũtũũra ũhũthagĩra rũhiũ rwaku rwa njora, na nĩ ũrĩtungatagĩra mũrũ wa nyũkwa.
No rĩrĩa ũkaaga gũkirĩrĩria, nĩ ũkoina icoki rĩake rĩehere ngingo-inĩ yaku.‖

38


41 No rĩrĩ, Esau akĩiga muku kwerekera Jakubu nĩ ũndũ wa kĩrathimo kĩrĩa ithe aamũheire, na
Esau agĩikara akĩĩraga ũũ ngoro-inĩ: ―Matukũ ma gũcakaĩra baba nĩ makuhĩrĩirie. Thutha ũcio no
kũũraga ngooraga Jakubu mũrũ wa maitũ.‖ 42 Rĩrĩa ciugo cia Esau mũrũwe ũrĩa mũkũrũ
ciamenyithirio Rebeka, agĩtũmanĩra Jakubu mũrũwe ũrĩa mũnini akĩmwĩra ũũ: ―Atĩrĩrĩ, Esau
mũrũ wa nyũkwa nĩ arabanga gũkũũraga nĩguo erĩhĩrie. 43 Rĩu mũrũ wakwa, ĩka ũrĩa ngũkwĩra.
Ũkĩra ũũrĩre Harani kwa Labani mũrũ wa maitũ. 44 Ũikare nake kwa ihinda nginya marakara
ma mũrũ wa nyũkwa mahoorere, 45 o nginya marakara marĩa mũrũ wa nyũkwa arĩ namo
gũkwerekera mathire na ariganĩrũo nĩ ũrĩa ũmwĩkĩte. Na nĩ ngaacoka ngũtũmanĩre. Kaĩ
ingĩkĩũrũo nĩ inyuerĩ mũthenya ũmwe nĩkĩ?‖

46 Thutha ũcio Rebeka agĩikara akĩraga Isaaka ũũ: ―Nĩ menete ũtũũro wakwa mũno nĩ ũndũ wa
airĩtu a Hethi. Jakubu angĩkahikia mũtumia kuuma harĩ airĩtu a Hethi, o ta airĩtu aya marĩ gũkũ
bũrũri-inĩ-rĩ, ũtũũro wakwa ũkĩrĩ na wega ũrĩkũ?‖

KĨAMBĨRĨRIA 28

1 Nĩ ũndũ ũcio Isaaka agĩta Jakubu akĩmũrathima na akĩmũhe watho, akĩmwĩra atĩrĩ:
―Ndũkahikanie kuuma kũrĩ airĩtu a Kanaani. 2 Thiĩ Padani-aramu nyũmba ya Bethueli, ithe wa
maitũguo, na ũrute mũtumia kuuma kũrĩ airĩtu a Labani, mũrũ wa nyina na maitũguo. 3 Kĩhoti
Mwene-Hinya-Wothe nĩ egũkũrathima na atũme ũciarane na ũingĩhe, na hatarĩ nganja nĩ
ũgaatuĩka kĩũngano kĩa ikundi cia andũ. 4 Na nĩ agaakũhe kĩrathimo kĩa Iburahimu, wee o
hamwe na mbeũ yaku, nĩguo wĩgwatĩre bũrũri ũrĩa wee ũtũũrĩte ũrĩ mũgeni, ũrĩa Yahweh aaheire
Iburahimu.‖

5 Kwoguo Isaaka akĩreka Jakubu athiĩ, akĩerekera Padani-aramu, agĩthiĩ kwa Labani mũrũ wa
Bethueli ũrĩa Mũaramu, mũrũ wa nyina na Rebeka, nyina wa Jakubu na Esau.

6 Esau akĩona atĩ Isaaka nĩ aarathimĩte Jakubu na akamwĩra athiĩ Padani-aramu akarute mũtumia
kuo na atĩ hĩndĩ ĩrĩa aamũrathimire, nĩ aamwathire akĩmwĩra ũũ, ―Ndũkahikanie kuuma kũrĩ
airĩtu a Kanaani,‖ 7 na atĩ Jakubu nĩ aathĩkĩire ithe na nyina agathiĩ Padani-aramu. 8 Esau
agĩcoka akĩmenya atĩ ithe Isaaka ndaakenagio nĩ airĩtu a Kanaani, 9 nĩ ũndũ ũcio Esau agĩthiĩ
kwa Ishumaeli na akĩhikia Mahalathu mwarĩ wa Ishumaeli mũrũ wa Iburahimu, mwarĩ wa nyina
na Nebaiothu, akĩmuongerera harĩ atumia arĩa aarĩ nao.

10 Jakubu akiuma Biri-shiba na agĩthiĩ erekeire Harani. 11 Thutha wa ihinda agĩkinya handũ na
akĩĩhaarĩria kũraara ho tondũ riũa nĩ rĩathũĩte. Nĩ ũndũ ũcio akĩoya ihiga rĩmwe rĩa marĩa maarĩ
hau na akĩrĩiga wega etiire mũtwe narĩo akome. 12 Thutha ũcio akĩrota, na rĩrĩ! haarĩ na ngathĩ
yaturumĩte thĩ, na mũthia wayo ũgakinya o matu-inĩ; na haarĩ na araika a Yahweh maambataga
magĩikũrũkaga ngathĩ-inĩ ĩyo. 13 Na rĩrĩ, Yahweh aarĩ igũrũ rĩayo, na akiuga atĩrĩ:

39




―Niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti wa thoguo Iburahimu na Kĩhoti wa Isaaka. Bũrũri ũcio ũkomete-rĩ, nĩ
ngaakũhe na ndĩũhe mbeũ yaku. 14 Na mbeũ yaku ĩkaaingĩha o ta rũkũngũ rwa thĩ, na nĩ
ũgaatherema kũndũ kũraihu mwena wa ithũĩro na mwena wa irathĩro o na mwena wa rũgongo na
mwena wa mũhuro, na kũgerera harĩ wee na harĩ mbeũ yaku mbarĩ ciothe iria irĩ thĩinĩ wa thĩ nĩ
ikaarathimwo. 15 Ndĩ hamwe nawe, na nĩ ngũkũgitĩra kũrĩa guothe ũgũthiĩ, na nĩ ngaagũcokia
bũrũri-inĩ ũyũ. Ndigaagũtiganĩria nginya rĩrĩa ngaahingia ũndũ ũcio ndakwĩrĩra.‖

16 Jakubu agĩcoka agĩũkĩra kuuma toro na akiuga ũũ: ―Hatarĩ nganja Yahweh arĩ handũ haha, na
ndikũmenyaga ũguo.‖ 17 Akĩiyũrũo nĩ guoya na akiuga ũũ: ―Handũ haha nĩ ha kũgegania! Haha
no hakorirũo harĩ nyũmba ya Yahweh, na gĩkĩ nĩkĩo kĩhingo kĩa igũrũ.‖ 18 Jakubu agĩgĩũkĩra
rũcinĩ tene na akĩoya ihiga rĩrĩa eetiirĩte mũtwe narĩo akĩrĩhanda ta gĩtugĩ na agĩitĩrĩria maguta
igũrũ rĩarĩo. 19 Nĩ ũndũ ũcio agĩta handũ hau Betheli, no mbere ĩyo itũũra rĩu rĩetagwo Luzu.

20 Jakubu agĩcoka akĩĩhĩta akiuga atĩrĩ: ―Angĩkorũo Yahweh nĩ egũthiĩ na mbere gũkorũo
hamwe na niĩ na angitĩre rũgendo-inĩ rwakwa, na ahe irio cia kũrĩa na nguo cia kwĩhumba 21 na
njoke nyũmba-inĩ ya baba ndĩ na thayũ-rĩ, Yahweh nĩ egũkorũo onanĩtie atĩ hatarĩ nganja we nĩ
Kĩhoti wakwa. 22 Narĩo ihiga rĩrĩ ndahanda ta gĩtugĩ rĩgũtuĩka nyũmba ya Yahweh, na wee
Kĩhoti wakwa gũtirĩ hĩndĩ ngaaga gũkũhe gĩcunjĩ gĩa ikũmi kĩa indo ciothe iria ũrĩheaga.‖

KĨAMBĨRĨRIA 29

1 Thutha ũcio Jakubu agĩthiĩ na mbere na rũgendo rwake erekeire bũrũri wa andũ a mwena wa
Irathĩro. 2 Na rĩrĩ, akĩona gĩthima werũ-inĩ na ndũũru ithatũ cia ng‘ondu ikomete hakuhĩ nakĩo,
tondũ maaheaga ndũũru maĩ kuuma gĩthima-inĩ kĩu. Haarĩ na ihiga inene rĩarĩ mũromo-inĩ wa
gĩthima kĩu. 3 Ndũũru ciothe ciacokanĩrĩra ho, maagaragaragia ihiga rĩu rĩehere mũromo-inĩ wa
gĩthima kĩu, nao makahe ndũũru icio maĩ, na thutha ũcio magacokia ihiga rĩu harĩa rĩaikaraga
mũromo-inĩ wa gĩthima kĩu.

4 Jakubu agĩkĩmoria: ―Ariũ a ithe witũ, muumĩte kũ?‖ nao makĩmwĩra atĩrĩ: ―Tũrĩ a kuuma
Harani.‖ 5 Akĩmoria ũũ: ―Nĩ mũĩ Labani mũcũkũrũ wa Nahori?‖ nao makĩmwĩra atĩrĩ: ―Ĩĩ nĩ
tũmũĩ.‖ 6 Aigua ũguo akĩmoria: ―Hihi no mwega?‖ Makĩmũcokeria ũũ: ―Ĩĩ no mwega. O na ĩ
ũyũ mwarĩ Rakeli okĩte arĩ na ng‘ondu!‖ 7 Agĩcoka akiuga: ―Mũthenya ũrĩ o gatagatĩ. Rĩrĩ ti
ihinda rĩa gũcokanĩrĩria ndũũru. Hei ng‘ondu maĩ, mũcoke mũthiĩ mũgacirĩithie.‖ 8 Nao
makiuga: ―Tũtiĩtĩkĩrĩtio gwĩka ũguo nginya ndũũru ciothe ikorũo icokanĩrĩirio nao makagaragaria
ihiga rĩkehera mũromo-inĩ wa gĩthima. Thutha ũcio tũkahe ng‘ondu maĩ.‖

9 Na o akĩaragia nao, Rakeli agĩũka na ng‘ondu cia ithe, nĩ gũkorũo aarĩ mũrĩithi. 10 Rĩrĩa
Jakubu oonire Rakeli, mwarĩ wa Labani mũrũ wa nyina na nyina, na ng‘ondu cia Labani, o rĩo
Jakubu agĩthiĩ na akĩgaragaria ihiga rĩkĩehera mũromo-inĩ wa gĩthima kĩu na akĩhe ng‘ondu cia

40




Labani mũrũ wa nyina na nyina maĩ. 11 Jakubu agĩcoka akĩmumunya Rakeli na akĩrĩra anĩrĩire
agĩitaga maithori. 12 Na Jakubu akĩambĩrĩria kwĩra Rakeli atĩ nĩ metainwo na ithe, na atĩ nĩ
mũrũ wa Rebeka. Nake Rakeli agĩthiĩ ihenya akĩra ithe.

13 Na rĩrĩa Labani aaiguire ũhoro wĩgiĩ Jakubu mũrũ wa mwarĩ wa nyina, agĩteng‘era
kũmũtũnga. Akĩmũhĩmbĩria na akĩmũmumunya akĩmũtwara gwake nyũmba. Nake akĩambĩrĩria
kwĩra Labani maũndũ macio mothe. 14 Labani akĩmwĩra ũũ: ―Wee kũna wĩ ihĩndĩ rĩakwa na
nyama ciakwa.‖ Kwoguo agĩikara nake mweri mũgima.

15 Labani agĩkĩũria Jakubu: ―Ũkũndungatĩra o ũguo tũhũ, atĩ tondũ nĩ twĩtainwo? Njĩĩra atĩrĩ,
ũkwenda mũcara ũigana atĩa?‖ 16 Na rĩrĩ, Labani aarĩ na airĩtu erĩ. Ũrĩa mũkũrũ eetagwo Leah,
nake ũrĩa mũnini eetagwo Rakeli. 17 No maitho ma Leah matiarĩ makengu, no we Rakeli
aatuĩkĩte mũirĩtu kĩĩrorerũa na mũthaka mũno. 18 Jakubu nĩ eendete Rakeli, nĩ ũndũ ũcio akiuga:
―Nĩ ndĩhaarĩirie gũgũtungatĩra mĩaka mũgwanja nĩ ũndũ wa Rakeli mwarĩguo ũrĩa mũnini.‖ 19
Nake Labani akĩmwĩra: ―Nĩ kaba ndĩmũneane kũrĩ wee handũ ha kũmũneana kũrĩ mũndũrũme
ũngĩ. Thiĩ na mbere gũikara na niĩ.‖ 20 Na Jakubu agĩtungata mĩaka mũgwanja nĩ ũndũ wa
Rakeli, no maitho-inĩ make yarĩ o ta matukũ manini tondũ wa wendo ũrĩa aarĩ naguo
kũmwerekera.

21 Jakubu agĩcoka akĩra Labani atĩrĩ: ―Nengera mũtumia wakwa tondũ matukũ ma ũtungata
wakwa nĩ mathiru, na ũreke ngome nake.‖ 22 Labani aigua ũguo agĩcokanĩrĩria arũme othe a
kũndũ kũu na akĩhaarĩria iruga. 23 No gwakinya hwaĩ-inĩ, akĩoya Leah mũirĩtu wake
akĩmũtwara kũrĩ Jakubu nĩguo akome nake. 24 Ningĩ Labani akĩneana Zilipa ndungata yake ya
mũtumia kũrĩ Leah mũirĩtu wake, arĩ ndungata. 25 Rũcinĩ Jakubu akĩona atĩ nĩ Leah! Nĩ ũndũ
ũcio akĩũria Labani atĩrĩ: ―Nĩ ũndũ ũrĩkũ ũyũ ũnjĩkĩte? Na githĩ ndiragũtungatĩire nĩ ũndũ wa
Rakeli? Nĩ kĩĩ gĩatũma ũngungie wara?‖ 26 Nake Labani akĩmwĩra ũũ: ―Ti ũndũire witũ gũkũ
kũneana mũirĩtu ũrĩa mũnini mbere ya ũrĩa wa irigithathi. 27 Kũngũĩra kiumia kĩa mũirĩtu ũyũ.
Thutha ũcio nĩ ũkũneo mũirĩtu ũyũ ũngĩ o nake nawe ũndungatĩre mĩaka ĩngĩ mũgwanja.‖ 28
Jakubu agĩgĩka guo na agĩkũngũĩra kiumia kĩa mũirĩtu ũcio, na thutha ũcio Labani akĩmũnengera
Rakeli mũirĩtu wake atuĩke mũtumia wake. 29 Ningĩ, Labani akĩneana Biliha ndungata yake ya
mũtumia kũrĩ Rakeli mũirĩtu wake atuĩke ndungata yake.

30 Jakubu agĩgĩkoma na Rakeli o nake, na nĩ eendete Rakeli gũkĩra Leah, na agĩtungatĩra Labani
mĩaka ĩngĩ mũgwanja. 31 Rĩrĩa Yahweh oonire atĩ Leah ndeendetwo, akĩmũhotithia kũgĩa nda,
no Rakeli aarĩ thata. 32 Nĩ ũndũ ũcio Leah akĩgĩa nda na agĩciara kahĩĩ, agĩgeta Rubeni, nĩ
gũkorũo ooigire ũũ: ―Nĩ tondũ Yahweh nĩ onete mĩnyamaro yakwa, na rĩu mũthuri wakwa nĩ
ekwambĩrĩria kũnyenda.‖ 33 Nake akĩgĩa nda rĩngĩ na agĩciara kahĩĩ agĩcoka akiuga atĩrĩ: ―Nĩ
tondũ Yahweh nĩ athikĩrĩirie, nĩ gũkorũo ndirendetwo, kwoguo ahee gaka o nako.‖ Na agĩgeta
Simeoni. 34 Na akĩgĩa nda o rĩngĩ agĩciara kahĩĩ agĩcoka akiuga: ―Rĩu riita rĩrĩ mũthuri wakwa nĩ
ekwĩgwatania na niĩ, tondũ nĩ ndĩmũciarĩire ciana ithatũ cia tũhĩĩ.‖ Nĩ ũndũ ũcio agĩgeta Lawii.
35 Na akĩgĩa nda riita o rĩngĩ, agĩciara kahĩĩ agĩcoka akiuga atĩrĩ: ―Rĩu riita rĩrĩ ngũgooca
Yahweh.‖ Nĩ ũndũ ũcio agĩgeta Yahuda. Thutha ũcio agĩtiga gũciara.

41


KĨAMBĨRĨRIA 30

1 Rĩrĩa Rakeli oonire atĩ ndaraciarĩra Jakubu ciana-rĩ, akĩiguĩra mwarĩ wa nyina ũiru na
akĩambĩrĩria kwĩra Jakubu atĩrĩ: ―He ciana, kwaga ũguo nĩ ngũkua.‖ 2 Nake Jakubu agĩcinwo nĩ
marakara nĩ ũndũ wa Rakeli na akĩmũũria ũũ: ―Kaĩ njoete ithenya rĩa Yahweh, o we ũcio
ũkũgirĩrĩirie kũgĩa ciana?‖ 3 Nĩ ũndũ ũcio Rakeli akĩmwĩra atĩrĩ: ―Biliha ngombo yakwa ya
mũirĩtu arĩ haha. Koma nake nĩguo anjiarĩre ciana nĩgetha kũgerera harĩ we, o na niĩ ngĩe na
ciana.‖ 4 Kwoguo akĩmũnengera Biliha ndungata yake arĩ ta mũtumia wake, na Jakubu agĩkoma
nake. 5 Biliha akĩgĩa nda na thutha wa ihinda agĩciarĩra Jakubu kahĩĩ. 6 Nake Rakeli akiuga
atĩrĩ: ―Yahweh nĩ atuĩkĩte mũtuanĩri ciira wakwa na ningĩ nĩ aiguĩte mũgambo wakwa, nginya
akahe kahĩĩ.‖ Nĩkĩo aagetire Dani. 7 Na Biliha, ndungata ya Rakeli akĩgĩa nda rĩngĩ na thutha wa
ihinda agĩciarĩra Jakubu kahĩĩ ga kerĩ. 8 Nake Rakeli akiuga ũũ: ―Nĩ ngianĩte mũno na mwarĩ wa
maitũ. No ningĩ nĩ niĩ hootanĩte!‖ Nĩ ũndũ ũcio agĩgeta Nafitali.

9 Rĩrĩa Leah oonire atĩ nĩ atigĩte kũgĩa ciana, akĩoya Zilipa ndungata yake na akĩmũneana kũrĩ
Jakubu arĩ ta mũtumia wake. 10 Na Zilipa ndungata ya Leah agĩciarĩra Jakubu kahĩĩ. 11 Nake
Leah akiuga atĩrĩ: ―Kaĩ ndĩ gũkorũo nĩ ũndũ mwega-ĩ!‖ Nĩ ũndũ ũcio agĩgeta Gadi. 12 Thutha
ũcio Zilipa ndungata ya Leah agĩciarĩra Jakubu kahĩĩ ga kerĩ. 13 Nake Lea akiuga atĩrĩ: ―Kaĩ ndĩ
mũkenu-ĩ! Nĩ gũkorũo hatarĩ nganja airĩtu nĩ mekuuga ndĩ mũkenu.‖ Nĩ ũndũ ũcio agĩgeta
Asheri.

14 Na rĩrĩ, matukũ-inĩ ma kũgetha ngano Rubeni agĩthianga nĩ oonire mandarĩki mũgũnda-inĩ.
Kwoguo agĩtwarĩra nyina Leah. Nake Rakeli akĩra Leah atĩrĩ: ―Ndagũthaitha ũũhe mandarĩki
mamwe ma mũrũguo.‖ 15 Nake Leah akĩmwĩra ũũ: ―Kaĩ arĩ ũndũ mũnini ũguo wooire mũthuri
wakwa? Rĩu ũrenda kuoya mandarĩki ma mũrũ wakwa o namo?‖ Rakeli akĩmwĩra atĩrĩ: ―Nĩ
wega. Nĩ egũkoma nawe ũtukũ wa ũmũthĩ nawe ũũhe mandarĩki ma mũrũguo.‖

16 Na rĩrĩa Jakubu oimagĩra werũ-inĩ hwaĩ-inĩ, Leah agĩthiĩ kũmũtũnga na akĩmwĩra atĩrĩ: ―Nĩ
niĩ ũgũkoma na niĩ, tondũ nĩ neanĩte mandarĩki ma mũrũ wakwa marĩ marĩhi nĩ ũndũ waku.‖
Kwoguo agĩkoma nake ũtukũ ũcio. 17 Nake Yahweh akĩigua na agĩcokia ihoya rĩa Leah, na
akĩgĩa nda na thutha wa ihinda agĩciarĩra Jakubu kahĩĩ ga gatano. 18 Nake Leah akiuga atĩrĩ:
―Yahweh nĩ aheete mũcara wakwa tondũ nĩ ndaneanire ndungata yakwa kũrĩ mũthuri wakwa.‖
Nĩ ũndũ ũcio agĩgeta Isakaru. 19 Na Leah akĩgĩa nda rĩngĩ na thutha wa ihinda agĩciarĩra Jakubu
kahĩĩ ga gatandatũ. 20 Leah agĩcoka akiuga atĩrĩ: ―Yahweh nĩ andanahĩire, ĩni, andanahĩire wega
biũ. Rĩu mũthuri wakwa nĩ ekũngirĩrĩria, nĩ gũkorũo nĩ ndĩmũciarĩire tũhĩĩ tũtandatũ.‖ Nĩ ũndũ
ũcio agĩgeta Zebuluni. 21 Thutha ũcio agĩciara kairĩtu na agĩgeta Daina.

22 Yahweh agĩkĩririkana Rakeli, Yahweh akĩigua na agĩcokia ihoya rĩake, akĩmũhotithia kũgĩa
nda. 23 Akĩgĩa nda na agĩciara kahĩĩ. Agĩcoka akiuga atĩrĩ: ―Yahweh nĩ anjehereirie kĩnyũrũri!‖
24 Nĩ ũndũ ũcio agĩgeta Jusufu na akiuga ũũ: ―Yahweh nĩ anyongereire kahĩĩ kangĩ.‖

42



25 Thutha wa Rakeli gũciara Jusufu, o hĩndĩ ĩyo Jakubu akĩra Labani ũũ: ―Njĩtĩkĩria thiĩ nĩgetha
nyinũke gwitũ bũrũri-inĩ witũ. 26 Nengera atumia akwa o hamwe na ciana ciakwa, arĩa
ngũtungatĩire nĩ ũndũ wao, nĩgetha thiĩ tondũ wee nĩ ũĩ wega ũrĩa ngũtungatĩire.‖ 27 Nake
Labani akĩmwĩra atĩrĩ: ―Angĩkorũo nĩ njĩtĩkĩrĩkĩte maitho-inĩ maku,—nĩ menyete kũgerera
imenyithia cia ũragũri atĩ Yahweh nĩ arandathima nĩ tondũ waku.‖ 28 Agĩcoka akiuga atĩrĩ:
―Njĩĩra mũcara ũrĩa ũkwenda, na nĩ ngũkũnengera.‖ 29 Nake Jakubu akĩmwĩra ũũ: ―Wee nĩ ũĩ
ũrĩa ngũtungatĩire na ũrĩa rũũru rwaku rũkoretwo rũgĩtherema ndĩ naruo; 30 warĩ na rũũru rũnini
itanoka, no rĩu rũũru rwaku nĩ rũingĩhĩte na rũgaciarana, na Yahweh nĩ akũrathimĩte kuuma rĩrĩa
ndokire. Kwoguo-rĩ, niĩ nĩ rĩ ngeekĩra nyũmba yakwa ũndũ?‖

31 Nake Labani akĩmũũria atĩrĩ: ―Ũkwenda ngũhe kĩ?‖ Jakubu akiuga atĩrĩ: ―Gũtirĩ kĩndũ
ũũkũhe! Angĩkorũo nĩ ũkũnjĩkĩra ũndũ ũyũ ũmwe, nĩ ngũthiĩ na mbere kũrĩithia rũũru rwaku o na
kũrũgitĩra. 32 Njĩtĩkĩria thiĩ rũũru-inĩ rwaku ruothe ũmũthĩ. Nawe wamũre ng‘ondu ĩrĩa yothe ĩrĩ
na marooro na ĩrĩ na marangi maingĩ na ng‘ondu yothe ĩrĩ na rangi mũirĩrĩru wa gĩĩtĩri gatagatĩ-
inĩ ga tũtũrũme, o hamwe na ĩrĩa yothe ĩrĩ na marangi maingĩ na marooro gatagatĩ-inĩ ka mĩgoma.
Kuuma rĩu, icio irĩtuĩkaga mũcara wakwa. 33 Naguo ũthingu wakwa nĩguo ũkanjarĩrĩria
mũthenya ũrĩa wee ũgooka kuona mũcara wakwa; ĩrĩa yothe ĩtagaakorũo na marooro na ĩtarĩ na
marangi maingĩ gatagatĩ-inĩ ka mĩgoma na ĩtarĩ na rangi mũirĩrĩru wa gĩĩtĩri gatagatĩ-inĩ ga
tũtũrũme ĩgaakorũo ĩrĩ ya kũiya ingĩgaakorũo nayo.‖

34 Nĩ ũndũ ũcio Labani akiuga atĩrĩ: ―Ũcio nĩ ũndũ mwega! Reke gũtuĩke o ũguo woiga.‖ 35
Mũthenya o ro ũcio, akĩamũra thenge iria ciarĩ na mĩcoora na marangi maingĩ na mĩgoma yothe
ĩrĩa yarĩ na marooro na marangi maingĩ, ĩrĩa yothe yarĩ na handũ harĩ na rangi mwerũ na ĩrĩa
yothe yarĩ na rangi mũirĩrĩru wa gĩĩtĩri gatagatĩ-inĩ ga tũtũrũme, na agĩcineana kũrĩ ariũ ake
macirĩithagie. 36 Thutha ũcio agĩikara kũndũ kũraihu, ũraihu wa rũgendo rwa mĩthenya ĩtatũ
gatagatĩ-inĩ gake na Jakubu, nake Jakubu aarĩithagia ndũũru cia Labani iria ciatigirũo.

37 Nake Jakubu akĩoya thanju aakoretwo o hĩndĩ atua cia mũtĩ wa mũribina, wa mũrothi, na wa
mũraraciĩ, agĩciũnũra ũndũ ciatigirũo na tũmarooro twa rangi mwerũ na njĩra ya gũtũma werũ wa
thĩinĩ wa thanju icio woneke. 38 Agĩcoka akĩiga thanju icio oonũrĩte mbere ya rũũru rũu,
mĩharatĩ-inĩ ya maĩ, harĩa ndũũru ciokaga kũnyuĩra maĩ, nĩgetha ikagĩa ũrugarĩ irĩ hau mbere ya
thanju icio rĩrĩa cioka kũnyua maĩ.

39 Nĩ ũndũ ũcio ndũũru cianyitagwo nĩ ũrugarĩ irĩ hau mbere ya thanju icio, na ndũũru icio
igaciara tũũri tũrĩ na mĩcoora, marooro, na marangi maingĩ. 40 Nake Jakubu akamũra tũtũrũme
na akabanga ndũũru icio ũndũ ikũrora iria irĩ na mĩcoora na iria ciothe cia rangi mũirĩrĩru wa
gĩĩtĩri gatagatĩ-inĩ ka ndũũru cia Labani. Agacoka akamũra ndũũru ciake na akaga gũcitukania na
ndũũru cia Labani. 41 Na hĩndĩ ĩrĩa yothe nyamũ iria ciarĩ na hinya ciagĩaga na ũrugarĩ, Jakubu
aaigaga thanju icio mĩharatĩ-inĩ ĩyo mbere ya maitho ma ndũũru icio, nĩgetha inyitwo nĩ ũrugarĩ
irĩ hau harĩ thanju icio. 42 No rĩrĩa haarĩ na nyamũ iria itaarĩ na hinya, ndaigaga thanju icio hau.
Kwoguo iria itaarĩ na hinya hingo ciothe ciatuĩkaga cia Labani, no iria ciarĩ na hinya ciatuĩkaga
cia Jakubu.

43


43 Na mũndũ ũcio akĩgaacĩra mũno, akĩgĩa ndũũru nyingĩ biũ na ndungata cia arũme na cia
atumia o hamwe na ngamĩra na ndigiri.

KĨAMBĨRĨRIA 31

1 Na rĩrĩ, thutha wa ihinda Jakubu akĩigua ũrĩa ariũ a Labani maaragia makoiga ũũ: ―Jakubu nĩ
oete indo ciothe cia baba, na agĩĩte ũtonga ũyũ wothe kuuma harĩ indo iria ciarĩ cia baba.‖ 2 Na
Jakubu arora Labani ũthiũ, akona atĩ mwerekera wake harĩ we ti ũrĩa wakoragwo hau kabere. 3
Marigĩrĩrio-inĩ Yahweh akĩra Jakubu: ―Coka bũrũri wa maithe manyu na kũrĩ andũ anyu, na nĩ
ngũthiĩ na mbere gũkorũo hamwe nawe.‖ 4 Nake Jakubu agĩtũmanĩra Rakeli na Lea mathiĩ
werũ-inĩ rũũru-inĩ rwake, 5 na akĩmeera ũũ:

―Nĩ nyonete atĩ baba wanyu nĩ acenjetie mwerekera wake harĩ niĩ, no Kĩhoti wa baba nĩ
akoretwo hamwe na niĩ. 6 Inyuĩ ene nĩ mũĩ wega atĩ ndungatĩire baba wanyu na hinya wakwa
wothe. 7 Nake baba wanyu anageria kũhenia na agacenjia mũcara wakwa maita ikũmi; ĩndĩ
Yahweh ndarĩ amwĩtĩkĩria kũnjĩka ũndũ mũũru. 8 Hĩndĩ ĩrĩa oiga atĩrĩ, ‗Iria irĩ na marooro nĩcio
igũtuĩka mũcara waku,‘ rũũru ruothe rwaciaraga tũũri tũrĩ na marooro; no angĩacokire oige, ‗Iria
irĩ na mĩcoora nĩcio igũtuĩka mũcara waku,‘ rũũru ruothe rwaciaraga tũũri tũrĩ na mĩcoora. 9
Yahweh agĩgĩthiĩ na mbere kuoya mahiũ ma baba wanyu kuuma harĩ we na akamaheana kũrĩ niĩ.
10 Hĩndĩ ĩmwe rũũru rwagĩire ũrugarĩ, ngĩtiira maitho makwa na ndĩ kĩroto-inĩ ngĩona atĩ thenge
iria ciahaicaga rũũru rũu ciarĩ cia mĩcoora, cia marooro, na cia makanyakanya. 11 Na mũraika
wa Kĩhoti ũrĩa wa ma akĩnjĩra ndĩ kĩroto-inĩ kĩu atĩrĩ, ‗Jakubu!‘ na niĩ ngiuga, ‗Ĩ niĩ ũyũ haha.‘ 12
Na agĩthiĩ na mbere kũnjĩra, ‗Ta tiira maitho maku, wone atĩ thenge ciothe iria irahaica rũũru nĩ
cia mĩcoora, cia marooro, na cia makanyakanya, nĩ gũkorũo nĩ nyonete ũrĩa wothe Labani
aragwĩka. 13 Nĩ niĩ Kĩhoti ũrĩa wa ma wa Betheli, harĩa waitĩrĩirie gĩtugĩ maguta na ũgĩkĩamũra
na noho wehĩtire mwĩhĩtwa harĩ niĩ. Rĩu ũkĩra, uume bũrũri ũyũ, ũcoke bũrũri ũrĩa waciarĩirũo.‘‖

14 Nao Rakeli na Lea makĩmũcokeria ũũ: ―Hihi nĩ harĩ igai ritũ o rĩothe rĩtigarĩte rĩa kũgaya
nyũmba-inĩ ya baba? 15 Na githĩ ndonaga tũtariĩ ta ageni, nĩ gũkorũo nĩ aatwendirie na
akoretwo akĩhũthĩra mbeca iria irutĩtwo nĩ ũndũ witũ? 16 Ũtonga wothe ũrĩa Yahweh ehereirie
baba nĩ witũ na ciana citũ. Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, ĩka ũrĩa wothe Yahweh akwĩrĩte wĩke.‖

17 Jakubu agĩgĩũkĩra na akĩoya ciana ciake na atumia ake akĩmaigĩrĩra ngamĩra igũrũ, 18 na
akĩambĩrĩria rũgendo na rũũru rwake ruothe na indo ciothe iria aagĩĩte nacio, mahiũ marĩa aarĩ
namo marĩa aagĩĩte arĩ kũu Padani-aramu, nĩguo athiĩ kũrĩ ithe Isaaka bũrũri-inĩ wa Kanaani.

19 Na rĩrĩ, Labani aathiĩte kwenja ng‘ondu ciake, nake Rakeli akĩiya mĩhianano ya terafimu ĩrĩa
yarĩ ya ithe. 20 Makĩria ma ũguo, Jakubu agĩkungia Labani Mũaramu wara, tondũ ndaamwĩrĩte
atĩ nĩ kũũra aroora. 21 Akĩũra na akĩringa Rũũĩ, we o hamwe na kĩrĩa gĩothe aarĩ nakĩo. Agĩcoka

44




akĩerekera gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa Gileadi. 22 Mũthenya wa gatatũ Labani akĩmenyithio
atĩ Jakubu nĩ orĩte. 23 Nĩ ũndũ ũcio akĩoya ariũ a ithe na makĩmũrũmĩrĩra rũgendo rwa thikũ
mũgwanja na makĩmũkinyĩra gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa Gileadi. 24 Nake Yahweh akiumĩrĩra
Labani Mũaramu ũtukũ kĩroto-inĩ akĩmwĩra: ―Menyerera ũrĩa ũkwĩra Jakubu, ũrĩ ũndũ mwega
kana mũũru.‖

25 Labani agĩgĩkinya harĩ Jakubu, nĩ gũkorũo Jakubu aambĩte hema yake kĩrĩma-inĩ nake Labani
marĩ na ariũ a ithe maambĩte hema gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa Gileadi. 26 Labani agĩcoka
akĩũria Jakubu ũũ: ―Nĩ atĩa ũũ wĩkĩte? Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte ũngungie wara ũgakuua airĩtu akwa ta arĩ
andũ matahĩtwo kũgerera rũhiũ rwa njora? 27 Nĩ kĩĩ kĩratũmire ũũre na hitho ũrangungia wara
na ndũnjĩre? Ũngĩranjĩrire-rĩ, nĩ ingĩrakũrekereirie na gĩkũngũĩro na nyĩmbo, na manyanga o
hamwe na kĩnanda kĩa mũgeeto. 28 Ĩndĩ ndũnahe mweke wa kũmumunya tũcũkũrũ twakwa o
hamwe na airĩtu akwa. Ũreekire ũndũ wa ũrimũ. 29 Ndĩ na ũhoti wa gũgwĩka ũũru, no Yahweh
wa thoguo aranjarĩirie hwaĩ, aranjĩra, ‗Menyerera ũrĩa ũkwĩra Jakubu, ũrĩ ũndũ mwega kana
mũũru.‘ 30 Rĩu nĩ uumagarĩte tondũ nĩ ũkoretwo ũkĩĩrirĩria gũcoka kũrĩ nyũmba ya thoguo, no
ũrakĩiyire ihoti ciakwa nĩkĩ?‖

31 Jakubu agĩcokeria Labani ũũ: ―Nĩ ũndũ nĩ ndĩretigĩrire, tondũ ndĩreĩrire atĩrĩ, ‗Wahota kuoya
airĩtu aku ũndunye kĩa hinya.‘ 32 Mũndũ o wothe ũgũkora na ihoti ciaku ndegũtũũra muoyo.
Thuthuria indo iria ndĩ nacio mbere ya ariũ a ithe witũ, na woe kĩrĩa gĩgũkoniĩ.‖ No Jakubu
ndaamenyaga atĩ Rakeli nĩwe waiyĩte ihoti icio. 33 Labani agĩkĩingĩra hema-inĩ ya Jakubu na
hema ya Leah na hema ya ngombo iria igĩrĩ cia airĩtu, no ndoonire ihoti icio. Agĩcoka akiuma
hema-inĩ ya Leah na akĩingĩra hema-inĩ ya Rakeli. 34 Rakeli aakoretwo oya mĩhianano ĩyo ya
terafimu na akamĩikia gĩkabu-inĩ kĩa matandĩko ma ngamĩra ma atumia, na nĩyo aaikarĩire. Nĩ
ũndũ ũcio Labani agĩcaria kũu hema-inĩ guothe no ndaamĩonire. 35 Agĩcoka akĩra ithe ũũ:
―Ndũkarakare, mwathi wakwa, tondũ ndingĩhota gũkũrũgamĩra, nĩ gũkorũo ũndũ ũrĩa ũkoraga
atumia nĩ ũngorete.‖ Kwoguo agĩcaria biũ no ndaigana kuona mĩhianano ĩyo ya terafimu.

36 Hĩndĩ ĩyo Jakubu akĩrakara mũno na akĩambĩrĩria kũmenereria Labani. Jakubu agĩkĩũria
Labani atĩrĩ: ―Ihĩtia rĩakwa nĩ rĩrĩkũ, na nĩ rĩhia rĩrĩkũ rĩratũma ũnũmĩrĩre ũrakarĩte? 37 Rĩu
tondũ nĩ wacaria indo-inĩ ciakwa ciothe-rĩ, nĩ kĩĩ wona kĩa nyũmba yaku? Kĩige haha mbere ya
ariũ a baba na ariũ a thoguo, na ũreke o matue ciira gatagatĩ-inĩ gaitũ ithuerĩ. 38 Ihinda-inĩ rĩu
rĩa mĩaka 20 ĩrĩa ngoretwo nawe, ng‘ondu ciaku na mbũri ciaku itirĩ ciahuna, na ndirĩ ndarĩa
ndũrũme cia rũũru rwaku. 39 Ndirĩ ndakũrehera nyamũ o na ĩmwe ĩtamburĩtwo nĩ nyamũ cia
gĩthaka. Nĩ niĩ ndarĩhaga hathara ĩyo. Nyamũ ĩngĩakorirũo ĩiyĩtwo mũthenya kana ĩiyĩtwo ũtukũ,
wanjĩraga no mũhaka ndĩhe. 40 Ndacinagwo nĩ ũrugarĩ mũthenya, naguo ũtukũ ngahũũrũo nĩ
heho, namo maitho makwa makoorũo nĩ toro. 41 Mĩaka 20 ngoretwo ndĩ nyũmba-inĩ yaku.
Ngũtungatĩire mĩaka 14 nĩ ũndũ wa airĩtu aku eerĩ na mĩaka 6 nĩ ũndũ wa rũũru rwaku, na
ũgĩikara ũgĩcenjagia mũcara wakwa maita ikũmi. 42 Korũo Kĩhoti wa baba,o we Kĩhoti wa
Iburahimu na Ũrĩa Isaaka etigĩrĩte ndakoretwo arĩ mwena wakwa-rĩ, wee rĩu ũngĩanjĩra thiĩ moko
matheri. Yahweh nĩ onete mĩnyamaro yakwa na mĩnoga ya moko makwa, nĩkĩo arakũheire
mũkaana hwaĩ.‖

45


43 Nake Labani agĩcokeria Jakubu ũũ: ―Airĩtu aya nĩ airĩtu akwa nacio ciana ici nĩ ciana ciakwa
naruo rũũru rũrũ nĩ rũũru rwakwa, na kĩndũ gĩothe ũrona haha nĩ gĩakwa na kĩa airĩtu akwa. Nĩ
ũndũ ũrĩkũ mũũru ingĩka ũmũthĩ harĩ o kana harĩ ciana ciao iria magĩĩte nacio? 44 Rĩu-rĩ, ũka
tũgĩe kĩrĩkanĩro, niĩ nawe, nakĩo gĩtuĩke mũira gatagatĩ-inĩ gaitũ.‖ 45 Nĩ ũndũ ũcio Jakubu
akĩoya ihiga na akĩrĩhanda ta gĩtugĩ. 46 Jakubu agĩcoka akĩra ariũ a ithe ũũ: ―Oyai mahiga!‖ Nao
makĩoya mahiga na magĩthondeka hĩba. Thutha ũcio makĩrĩa marĩ hau hĩba-inĩ ya mahiga. 47
Nake Labani akĩambĩrĩria kũmĩĩta Jegari-sahadutha, no Jakubu akĩmĩĩta Galeedi.

48 Labani akiuga ũũ: ―Hĩba ĩno ya mahiga nĩ mũira gatagatĩ-inĩ gaitũ nawe ũmũthĩ.‖ Nĩkĩo
aamĩĩtire Galeedi, 49 na akĩmĩĩta Nyũmba Ndaya na Igũrũ ya Mũrangĩri, tondũ ooigire:
―Yahweh arotũrora niĩ nawe rĩrĩa tũtarĩ hamwe. 50 Ũngĩkahinyĩrĩria airĩtu akwa kana wambĩrĩrie
kuoya atumia angĩ wongerere harĩ airĩtu akwa, o na gũtuĩka hatirĩ mũndũ ũgũkorũo hamwe na
ithuĩ, ririkana atĩ Yahweh egũkorũo arĩ mũira gatagatĩ-inĩ gakwa nawe.‖ 51 Labani agĩthiĩ na
mbere kwĩra Jakubu ũũ: ―Hĩba ya mahiga nĩyo ĩno, na gĩtugĩ kĩrĩa ndarũgamia gatagatĩ gakwa
nawe nĩkĩo gĩkĩ. 52 Hĩba ĩno ya mahiga nĩ mũira, nakĩo gĩtugĩ gĩkĩ nĩ kĩndũ gĩa kũruta ũira, atĩ
ndirĩ hĩndĩ ngaakĩra hĩba ĩno ya mahiga gũka gũgwĩka ũũru nawe ndũrĩ hĩndĩ ũgaakĩra hĩba ĩno
ya mahiga na gĩtugĩ gĩkĩ gũka kũnjĩka ũũru. 53 Reke Kĩhoti wa Iburahimu na Kĩhoti wa Nahori,
o we Kĩhoti wa ithe wao, atuĩke mũtuanĩri ciira gatagatĩ-inĩ gaitũ.‖ Nake Jakubu akĩĩhĩta na Ũrĩa
wetigĩrĩtwo nĩ ithe Isaaka.

54 Thutha-inĩ Jakubu akĩruta igongona kĩrĩma-inĩ na agĩta ariũ a ithe marĩe mũgate. Magĩkĩrĩa
na makĩraara hau kĩrĩma-inĩ. 55 No rĩrĩ, Labani agĩũkĩra rũcinĩ tene na akĩmumunya tũcũkũrũ
twake na airĩtu ake na akĩmarathima. Thutha ũcio Labani akiumagara agĩcoka mũciĩ.

KĨAMBĨRĨRIA 32

1 Nake Jakubu agĩthiĩ na mbere na rũgendo rwake, nao araika a Yahweh magĩtũngana nake. 2
Na rĩrĩa Jakubu aamonire, o hĩndĩ ĩyo akiuga: ―Ĩno nĩ kambĩ ya Yahweh!‖ Kwoguo agĩta handũ
hau Mahanaimu.

3 Jakubu agĩcoka agĩtũma atũmwo mathiĩ mbere yake kũrĩ mũrũ wa nyina Esau bũrũri-inĩ wa
Seiru, gĩcigo kĩa Edomu, 4 na akĩmaatha akĩmeera atĩrĩ: ―Ũũ nĩguo mũkwĩra mwathi wakwa
Esau, ‗Ndungata yaku Jakubu yoiga ũũ: ―Ndũũrĩte hamwe na Labani ihinda inene o nginya rĩu. 5
Na nĩ ngĩĩte ndegwa, ndigiri, ng‘ondu, na ndungata cia arũme na cia atumia, na ndatũma
ndũmĩrĩri ĩno nĩguo menyithie mwathi wakwa ũndũ ũcio, nĩgetha njĩtĩkĩrĩke maitho-inĩ maku.‖‘‖

6 Thutha ũcio atũmwo acio magĩcoka kũrĩ Jakubu, makĩmwĩra: ―Nĩ tũronanire na Esau mũrũ wa
nyũkwa, na rĩu nĩ gũka okĩte gũgũtũnga, na arĩ na arũme 400.‖ 7 Nake Jakubu akĩmaka mũno na
agĩtangĩka. Nĩ ũndũ ũcio akĩgayania andũ arĩa maarĩ nake, o hamwe na ndũũru, ng‘ombe, na

46




ngamĩra, magĩtuĩka kambĩ igĩrĩ. 8 Akiuga atĩrĩ: ―Esau angĩtharĩkĩra kambĩ ĩmwe, kambĩ ĩyo ĩngĩ
nĩ ĩkũhota gwĩthara.‖

9 Thutha ũcio Jakubu akiuga ũũ: ―Atĩrĩrĩ wee Kĩhoti wa baba Iburahimu na no wee Kĩhoti wa
baba Isaaka, wee Yahweh, o wee ũnjĩrĩte ũũ, ‗Coka bũrũri-inĩ wanyu na kũrĩ andũ anyu, na niĩ nĩ
ngũgwĩka maũndũ mega,‘ 10 ndirĩ mwagĩrĩru wa kuonio wendo na wĩhokeku wothe ũrĩa
wonetie ndungata yaku, nĩ gũkorũo ndaringire rũũĩ rũrũ rwa Jorodani ndĩ na rũthanju rwakwa tu
no rĩu nduĩkĩte kambĩ igĩrĩ. 11 Ndakũhoya ũũhonokie, kuuma guoko-inĩ kwa mũrũ wa maitũ
Esau, nĩ gũkorũo nĩ ndĩramwĩtigĩra tondũ ahota gũka atharĩkĩre, niĩ hamwe na atumia aya na
ciana ciao. 12 Na nĩ uugĩte atĩrĩ: ‗Hatarĩ nganja nĩ ngũgwĩka maũndũ mega, na nĩ ngũtũma mbeũ
yaku ĩkorũo ĩhaana ta mũthanga wa iria, ũrĩa ũkoragwo ũrĩ mũingĩ ũndũ ũtangĩtarĩka.‘‖

13 Nake akĩraara hau ũtukũ ũcio. Agĩcoka akĩoya indo imwe ciake ituĩke kĩheo kĩa Esau mũrũ
wa nyina: 14 Mbũri 200 cia mĩgoma, thenge 20, mĩatĩ 200, ndũrũme 20, 15 ngamĩra 30
irongithia njaũ ciacio, ng‘ombe 40, ndegwa 10, ndigiri 20 cia mĩgoma na ndigiri 10 cia njamba.

16 Agĩcineana kũrĩ ndungata ciake, rũũru rũmwe thutha wa rũrĩa rũngĩ, na akĩra ndungata ciake
atĩrĩ: ―Ringai mbere yakwa, na mũtigithũkanie rũũru rũmwe kuuma harĩ rũrĩa rũngĩ.‖ 17
Agĩcoka agĩatha ndungata ĩrĩa yarĩ mbere ũũ: ―Esau mũrũ wa maitũ angĩgũtũnga na akũũrie atĩrĩ,
‗Wee wĩ wa ũ, na wathiĩ kũ, na nyamũ ici irĩ mbere yaku nĩ cia ũ?‘ 18 mwĩre atĩrĩ, ‗Nĩ cia
Jakubu ndungata yaku. Nĩ kĩheo gĩtũmĩirũo mwathi wakwa Esau, na rĩrĩ! o nake arĩ thutha
witũ.‘‖ 19 Na agĩatha o na ĩrĩa yarĩ ya kerĩ, na ya gatatũ, na arĩa othe maarũmagĩrĩra ndũũru
akĩmeera: ―Ũguo nĩguo mũbatiĩ kwĩra Esau mwatũngana nake. 20 Na ningĩ mũmwĩre atĩrĩ,
‗Jakubu ndungata yaku arĩ o haha thutha witũ.‘‖ Nĩ gũkorũo eeĩrire atĩrĩ: ‗Ingĩmũhooreria na
njĩra ya gũtũma kĩheo mbere yakwa, thutha-inĩ rĩrĩa ndĩrĩmuona, ahota kũnyamũkĩra wega.‘ 21
Kwoguo kĩheo gĩkĩringa mbere yake, no we akĩraara kambĩ-inĩ ũtukũ ũcio.

22 Thutha-inĩ ũtukũ ũcio, agĩũkĩra akĩoya atumia ake erĩ na ndungata ciake igĩrĩ cia atumia na
tũmwana twake 11 na akĩringĩra iringĩro-inĩ rĩa Jaboku. 23 Akĩmatwara akĩmakinyia mũrĩmo
ũrĩa ũngĩ wa karũũĩ, na agĩtwara indo ciothe iria aarĩ nacio.

24 Mũthia-inĩ, Jakubu agĩtigwo arĩ wiki. Hagĩũka mũndũrũme na akĩambĩrĩria kũgiana nake
nginya gũgĩkĩa. 25 Rĩrĩa oonire atĩ ndanamũtooria, akĩmũhutia harĩa njohero ĩnyitanĩire na kĩero;
narĩo irũngo rĩa njohero ya Jakubu rĩkĩrekania hĩndĩ ĩyo maagianaga na mũndũ ũcio. 26 Agĩcoka
akiuga: ―Reke thiĩ, tondũ nĩ gũkĩa kũrakĩa.‖ Nake akĩmwĩra: ―Ndikũreka ũthiĩ o nginya rĩrĩa
ũrĩndathima.‖ 27 Nĩ ũndũ ũcio akĩmũũria atĩrĩ: ―Wĩtagwo atĩa?‖ nake akĩmwĩra: ―Jakubu.‖ 28
Agĩkĩmwĩra ũũ: ―Ndũgũcoka gwĩtwo Jakubu, no ũrĩtagwo Isiraeli, nĩ gũkorũo nĩ ũgianĩte na
Yahweh na andũ na nĩ ũtooretie.‖ 29 Nake Jakubu akĩmwĩra: ―Ndagũthaitha, njĩĩra ũrĩa
wĩtagwo.‖ No we akĩmũũria atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ kĩratũma ũnjũrie ũrĩa njĩtagwo?‖ Agĩkĩmũrathimĩra
hau. 30 Kwoguo Jakubu agĩta handũ hau Penieli, nĩ gũkorũo oigire ũũ, ―Ndĩ kuona Yahweh
ũthiũ kwa ũthiũ, na muoyo wakwa wahonokio.‖

47


31 Riũa rĩarathire o rĩrĩ aahĩtũka Penueli, no nĩ aathuaga tondũ wa njohero yake. 32 Nĩkĩo
nginya ũmũthĩ ariũ a Isiraeli matarĩaga mũkiha wa ihĩndĩ rĩa kĩero, ũrĩa ũkoragwo irũngo-inĩ rĩa
njohero, tondũ nĩ aahutirie Jakubu irũngo rĩa njohero, mũkiha-inĩ wa ihĩndĩ rĩa kĩero.

KĨAMBĨRĨRIA 33

1 Na rĩrĩ, Jakubu agĩtiira maitho make na akĩona Esau agĩũka arĩ na arũme 400. Nĩ ũndũ ũcio
akĩgayania ciana ciake kũrĩ Leah, Rakeli, na ndungata cierĩ cia atumia. 2 Akĩiga ndungata icio
cia atumia na ciana ciao mbere, nake Leah na ciana ciake akĩmaiga thutha wao, nao Rakeli na
Jusufu akĩmaiga thutha wao. 3 Nake we mwene agĩthiĩ arĩ mbere yao na akĩinamĩrĩra nginya thĩ
maita mũgwanja o agĩkuhagĩrĩria mũrũ wa nyina.

4 No Esau akĩhanyũka kũmũtũnga, akĩmũhĩmbĩria na akĩmũmumunya, na makĩambĩrĩria kũrĩra.
5 Na rĩrĩa aatiirire maitho make akĩona atumia acio na ciana, akĩũria ũũ: ―Aya nĩa ũrĩ nao?‖
Nake akĩmwĩra atĩrĩ: ―Nĩ ciana iria Yahweh atanahĩire ndungata yaku nacio.‖ 6 Nĩ ũndũ ũcio
ndungata icio cia atumia igĩthiĩ hau mbere na ciana ciacio na ikĩinamĩrĩra, 7 nake Leah na ciana
ciake magĩthiĩ hau mbere, na makĩinamĩrĩra. Thutha ũcio Jusufu na Rakeli magĩthiĩ hau mbere na
makĩinamĩrĩra.

8 Esau akĩũria atĩrĩ: ―Kambĩ icio ciothe cia agendi ndatũngana nacio nĩ cia kĩĩ?‖ Nake
akĩmũcokeria atĩrĩ: ―Nĩgetha njĩtĩkĩrĩke maitho-inĩ ma mwathi wakwa.‖ 9 Nake Esau akĩmwĩra
ũũ: ―Ndĩ na indo nyingĩ mũno, mũrũ wa maitũ. Ikara na kĩrĩa gĩ gĩaku.‖ 10 No Jakubu akiuga
atĩrĩ: ―Aca, ndagũthaitha. Angĩkorũo nĩ njĩtĩkĩrĩkĩte maitho-inĩ maku, no nginya wamũkĩre kĩheo
kuuma guoko-inĩ gwakwa, tondũ ndĩkĩrehete nĩguo nyone ũthiũ waku. Na rĩu nĩ ndona ũthiũ
waku o ta arĩ ũthiũ wa Kĩhoti ndona, nĩ gũkorũo wanyamũkĩra na gĩkeno. 11 Ndagũthaitha,
ĩtĩkĩra kĩheo kĩu ũreheirũo gĩa kuonania kĩrathimo gĩakwa, nĩ gũkorũo Yahweh nĩ anjĩkĩte wega
na ngagĩa na kĩrĩa gĩothe ndĩrabatara.‖ Agĩthiĩ na mbere kũmũringĩrĩria, nginya akĩoya kĩheo kĩu.

12 Thutha ũcio Esau akiuga atĩrĩ: ―Rĩu nĩ tumagare tũthiĩ, na ũreke thiĩ ndĩ mbere yaku.‖ 13 No
Jakubu akĩmwĩra ũũ: ―Mwathi wakwa nĩ oĩ wega atĩ ciana ici nĩ nini na atĩ nĩ ndĩrabatara
kũmenyerera ng‘ondu na ng‘ombe iria irongithia. Cingĩtwarũo na ihenya mũno mũthenya ũmwe,
rũũru ruothe no gũkua. 14 Ndagũthaitha, reke mwathi wakwa athiage mbere ya ndungata yake,
no nĩ ngũthiĩ na mbere na rũgendo o kahora kũringana na mũthiĩre wa mahiũ makwa na ciana ici,
o nginya rĩrĩa ngaakinya Seiru kũrĩ mwathi wakwa.‖ 15 Nake Esau akiuga atĩrĩ: ―Ndagũthaitha
ũkĩreke ngũtigĩre andũ amwe akwa.‖ Nake akiuga ũũ: ―Ũgũgĩka ũguo nĩkĩ? Reke tu njĩtĩkĩrĩke
maitho-inĩ ma mwathi wakwa.‖ 16 Kwoguo mũthenya o ro ũcio Esau agĩthiĩ, agĩcoka Seiru.

17 Nake Jakubu agĩthiĩ Sukothu, na agĩaka nyũmba yake na agĩakĩra rũũru rwake handũ ha
kwĩgitia. Nĩkĩo eetire kũndũ kũu Sukothu.

48




18 Thutha wa Jakubu kwambĩrĩria rũgendo oimĩte Padani-aramu, agĩkinya o wega itũũra-inĩ rĩa
Shekemu thĩinĩ wa bũrũri wa Kanaani, na akĩamba hema yake hakuhĩ na itũũra rĩu. 19 Agĩcoka
akĩgĩa na gĩcunjĩ kĩa mũgũnda o hau aambĩte hema yake kuuma kũrĩ ariũ a Hamoru, ithe wa
Shekemu, akĩũgũra na icunjĩ 100 cia mbeca. 20 Agĩaka kĩgongona hau na agĩgĩta Yahweh, o we
Kĩhoti wa Isiraeli.

KĨAMBĨRĨRIA 34

1 Na rĩrĩ, Daina mwarĩ ũrĩa Leah aaciarĩire Jakubu nĩ aathiaga kũhũthĩra mahinda hamwe na
airĩtu a bũrũri. 2 Rĩrĩa Shekemu mũrũ wa Hamoru Mũhivi, mũtongoria thĩinĩ wa bũrũri ũcio
aamuonire, akĩmuoya na agĩkoma nake, akĩmũnyita kĩa hinya. 3 Akĩgucĩrĩrio mũno nĩ Daina
mwarĩ wa Jakubu, na akĩenda mũirĩtu ũcio mũno na aamwaragĩria ciugo cia kũmũgucĩrĩria. 4
Mũthia-inĩ Shekemu akĩra ithe Hamoru ũũ: ―Banga ũrĩa mũirĩtu ũyũ egũtuĩka mũtumia wakwa.‖

5 Rĩrĩa Jakubu aaiguire atĩ Shekemu nĩ aathũkĩtie mwarĩ wake Daina, hĩndĩ ĩyo ariũ ake maarĩ
na rũũru rwake werũ-inĩ. Kwoguo Jakubu agĩkira na ũhoro ũcio nginya rĩrĩa maacokire. 6
Thutha ũcio Hamoru ithe wa Shekemu agĩthiĩ kwaria na Jakubu. 7 No ariũ a Jakubu makĩigua
ũhoro ũcio na magĩcoka o hĩndĩ ĩyo kuuma werũ-inĩ. Nĩ maaiguire ũũru na makĩrakara mũno
tondũ nĩ aaconorithĩtie Isiraeli nĩ ũndũ wa gũkoma na mwarĩ wa Jakubu, ũndũ ũtagĩrĩire gwĩkwo.

8 Hamoru akĩaria nao, akĩmeera: ―Shekemu mũrũ wakwa nĩ arerirĩria mũirĩtu wanyu.
Ndamũthaitha mũreke atuĩke mũtumia wake, 9 na mũthondeke ũiguano wa kũhikanagia na ithuĩ.
Mũgatũheaga airĩtu anyu, na inyuĩ mũkoyaga airĩtu aitũ. 10 No mũikaranie na ithuĩ, na bũrũri-
inĩ ũyũ gũtirĩ handũ mũrĩgiragĩrĩrio. Ikarai gũkũ na mũhũũrage biacara kuo na mũtũũre kuo.‖ 11
Shekemu agĩcoka akĩra ithe wa Daina na ariũ a nyina na Daina ũũ: ―Rekei njĩtĩkĩrĩke maitho-inĩ
manyu, na nĩ ngũmũnengera kĩrĩa gĩothe mũkũnjĩtia. 12 No mũnjĩtie rũracio rũnene o hamwe na
kĩheo. Nĩ ndĩhaarĩirie kũruta kĩrĩa gĩothe mũngĩnjĩra. Inyuĩ nengerai mũirĩtu ũcio atuĩke mũtumia
wakwa.‖

13 Nao ariũ a Jakubu magĩcokeria Shekemu na ithe Hamoru na wara tondũ nĩ aathũkĩtie Daina
mwarĩ wa nyina. 14 Makĩmeera ũũ: ―Tũtingĩka ũndũ ta ũcio, kũneana mwarĩ wa maitũ kũrĩ
mũndũrũme ũtarĩ mũruu, nĩ gũkorũo kĩu nĩ gĩconoko harĩ ithuĩ. 15 Tũngĩtĩkĩra tu angĩkorũo nĩ
mũkũhingia ũndũ ũyũ: atĩ mũtuĩke ta ithuĩ mũruithie arũme anyu othe. 16 Na hĩndĩ ĩyo nĩ
tũkũmũnengera airĩtu aitũ, na ithuĩ tuoe airĩtu anyu matuĩke aitũ, na tũtũũranie na inyuĩ tũtuĩke
andũ amwe. 17 No mwarega gũtũthikĩrĩria mwage kũrua, no kuoya tũkuoya mũirĩtu witũ na
twĩthiĩre.‖

49




18 Ciugo icio ciao nĩ ciakenirie Hamoru na Shekemu, mũrũ wa Hamoru. 19 Mwanake ũcio
ndaateire ihinda harĩ gwĩka ũndũ ũcio eerirũo eke, tondũ nĩ aakenagio nĩ mwarĩ wa Jakubu, na
aarĩ mũndũ ũrĩa waheetwo gĩtĩo mũno harĩ nyũmba yothe ya ithe.

20 Kwoguo Hamoru na Shekemu mũrũwe magĩthiĩ kĩhingo-inĩ gĩa itũũra na makĩaria na arũme
a itũũra rĩao, makĩmeera: 21 ―Andũ aya marenda thayũ hamwe na ithuĩ. Rekei matũũre bũrũri-
inĩ na mahũũrage biacara kuo, nĩ gũkorũo bũrũri ũyũ nĩ mũnene ũndũ mangĩiganĩra kuo. No tuoe
airĩtu ao matuĩke atumia aitũ, nao airĩtu aitũ tũmaneane kũrĩ o. 22 Ũndũ ũmwe tu ũrĩa ũgũtũma
metĩkĩre gũtũũrania na ithuĩ nĩguo tũtuĩke andũ amwe nĩ ũyũ: atĩ mũndũrũme wothe gatagatĩ-inĩ
gaitũ arue o ta ũrĩa o nao maruaga. 23 Tũngĩka ũguo-rĩ, na githĩ indo ciao, ũtonga wao, o hamwe
na mahiũ mao mothe matigũtuĩka maitũ? Nĩ ũndũ ũcio nĩ twĩtĩkĩrei gwĩka ũguo marenda nĩgetha
matũũranie na ithuĩ.‖ 24 Arĩa othe maageragĩra kĩhingo-inĩ gĩa itũũra rĩake magĩthikĩrĩria
Hamoru na Shekemu mũrũwe, na arũme othe makĩruithio, arĩa othe mooimaga magereire
kĩhingo gĩa itũũra.

25 No rĩrĩ, mũthenya wa gatatũ marĩ o na ruo, ariũ erĩ a Jakubu, nĩo Simeoni na Lawii ariũ a
nyina na Daina, makĩoya o mũndũ rũhiũ rwake rwa njora na magĩthiĩ itũũra-inĩ rĩu materĩgĩrĩirũo
na makĩũraga arũme othe. 26 Makĩũraga Hamoru na Shekemu mũrũwe na rũhiũ rwa njora na
makĩoya Daina kuuma nyũmba-inĩ ya Shekemu na magĩthiĩ. 27 Ariũ acio angĩ a Jakubu
magĩũka kũu kwarĩ na arũme acio mooragĩtwo na magĩtaha itũũra rĩu nĩ ũndũ nĩ maathũkĩtie
mwarĩ wa ithe wao. 28 Magĩkuua ndũũru ciao, mahiũ mao, ndigiri ciao, na kĩrĩa gĩothe kĩarĩ
itũũra-inĩ rĩu na kĩrĩa kĩarĩ werũ-inĩ. 29 Ningĩ magĩkuua indo ciao ciothe, magĩtaha twana twao
tuothe na atumia ao, na magĩtaha kĩrĩa gĩothe kĩarĩ nyũmba-inĩ ciao.

30 Nĩ ũndũ ũcio Jakubu akĩra Simeoni na Lawii ũũ: ―Nĩ mũndeheire thĩna mũnene na njĩra ya
gũtũma nunge harĩ andũ a bũrũri ũyũ, harĩ Akanaani na Aperizi. Niĩ ndĩ o mũnini ngĩtarũo, na
hatarĩ nganja andũ acio nĩ megwĩcokanĩrĩria maatharĩkĩre na maaniine, niĩ o hamwe na nyũmba
yakwa.‖ 31 No makĩmũũria: ―Kaĩ kũrĩ mũndũ wagĩrĩirũo gũtua mwarĩ wa maitũ mũmaraya?"

KĨAMBĨRĨRIA 35

1 Thutha ũcio Yahweh akĩra Jakubu ũũ: ―Ũkĩra wambate ũthiĩ Betheli na ũikare kuo, na wakĩre
Kĩhoti ũrĩa wa ma kĩgongona kũu, o we ũrĩa wakuumĩrĩire rĩrĩa woragĩra Esau mũrũ wa
nyũkwa.‖

2 Nake Jakubu akĩra andũ a nyũmba yake na arĩa othe maarĩ nake atĩrĩ: ―Eheriai ihoti ng‘eni iria
irĩ gatagatĩ-inĩ kanyu, na inyuĩ ene mwĩtherie na mũcenjie nguo cianyu, 3 na mũreke tũũkĩre
twambate tũthiĩ Betheli. Na nĩ ngaakĩra Kĩhoti ũrĩa wa ma kĩgongona kũu, ũrĩa wanjĩtĩkire
mũthenya wa mĩnyamaro yakwa na ũrĩa ũkoretwo hamwe na niĩ kũrĩa guothe ndanathiĩ.‖ 4 Nĩ

50




ũndũ ũcio makĩnengera Jakubu ihoti ng‘eni iria ciothe maarĩ nacio na icũhĩ iria ciarĩ matũ-inĩ
mao, nake Jakubu agĩcithika gĩtina-inĩ kĩa mũtĩ mũnene ũrĩa warĩ hakuhĩ na Shekemu.

5 Na marĩ rũgendo-inĩ, matũũra marĩa maamarigicĩirie makĩnyitwo nĩ guoya kuuma kũrĩ
Yahweh, na nĩ ũndũ ũcio andũ a kuo matiaingatithirie ariũ a Jakubu. 6 Jakubu agĩgĩkinya Luzu,
na nokuo Betheli, bũrũri-inĩ wa Kanaani, we o hamwe na andũ arĩa othe maarĩ nake. 7 Agĩaka
kĩgongona kũu na agĩta handũ hau Eli-betheli, tondũ nĩho Kĩhoti ũrĩa wa ma eeguũririe harĩ we
hĩndĩ ĩrĩa ooragĩra mũrũ wa nyina. 8 Thutha-inĩ, Debora ũrĩa warĩ mũreri wa Rebeka agĩkua na
agĩthikwo mũhuro wa Betheli gĩtina-inĩ kĩa mũtĩ wa mũgandi. Nĩ ũndũ ũcio akĩwĩta Aloni-
bakuthu.

9 Yahweh akiumĩrĩra Jakubu rĩngĩ hĩndĩ ĩyo oimaga Padani-aramu na akĩmũrathima. 10
Yahweh akĩmwĩra atĩrĩ: ―Rĩĩtwa rĩaku nĩ Jakubu. Ndũgũcoka gwĩtwo Jakubu rĩngĩ, rĩu ũrĩtagwo
Isiraeli.‖ Na akĩambĩrĩria kũmwĩta Isiraeli. 11 Yahweh agĩcoka akĩmwĩra ũũ: ―Nĩ niĩ Yahweh
Mwene-Hinya-Wothe. Ciarana ũingĩhe. Ndũrĩrĩ o hamwe na kĩũngano kĩa ndũrĩrĩ nyingĩ nĩ
ikoima harĩ wee, na athamaki nĩ makoima harĩ wee. 12 Naguo bũrũri ũyũ ndaheire Iburahimu na
Isaaka, nĩ ngũkũhe, na mbeũ yaku ĩrĩa ĩgooka thutha waku nĩ ngaamĩhe bũrũri ũyũ.‖ 13 Yahweh
agĩcoka akĩambata akĩmweherera hau aaragia nake.

14 Nake Jakubu akĩhanda gĩtugĩ hau aaragia nake, gĩtugĩ kĩa ihiga, na agĩitĩrĩria igongona rĩa
ndibei igũrũ rĩakĩo na agĩitĩrĩria maguta igũrũ rĩakĩo. 15 Na Jakubu agĩthiĩ o na mbere gwĩta
handũ hau Yahweh aaririe nake Betheli.

16 Magĩcoka makiuma Betheli. Na marĩ o haraihu na Efiratha, Rakeli akĩambĩrĩria kũgĩa
mwana, naruo ruo rwake rwa gũciara rwarĩ rũnene mũno. 17 Na hĩndĩ ĩyo aagiĩkaga akĩgĩa
mwana ũcio, mũtumia ũrĩa wamũteithagĩrĩria kũgĩa mwana akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ndũkamake, nĩ
gũkorũo nĩ ũkũgĩa kahĩĩ gaka o nako.‖ 18 Na o hĩndĩ ĩyo muoyo wake wathiraga (nĩ gũkorũo nĩ
gũkua aakuaga), agĩta kahĩĩ kau Beni-oni, no ithe agĩgeta Benjamini. 19 Kwoguo Rakeli agĩkua
na agĩthikwo njĩra-inĩ ya gũthiĩ Efiratha, na nokuo Bethilehemu. 20 Jakubu akĩhanda gĩtugĩ
mbĩrĩra-inĩ yake; na nĩkĩo gĩtugĩ kĩa mbĩrĩra ya Rakeli nginya ũmũthĩ.

21 Thutha ũcio Isiraeli agĩthiĩ na mbere na rũgendo na akĩamba hema yake mwena ũcio ũngĩ wa
nyũmba ndaya na igũrũ ya Ederi. 22 Hĩndĩ ĩmwe rĩrĩa Isiraeli aaikaraga bũrũri-inĩ ũcio, Rubeni
nĩ aathiire na agĩkoma na Biliha thuriya ya ithe, na Isiraeli akĩigua ũhoro ũcio.

Jakubu aarĩ na ariũ 12. 23 Ariũ arĩa aaciarĩirũo nĩ Leah maarĩ, Rubeni irigithathi rĩa Jakubu,
akarũmĩrĩrũo nĩ Simeoni, Lawii, Yahuda, Isakaru na Zebuluni. 24 Ariũ arĩa aaciarĩirũo nĩ Rakeli
maarĩ Jusufu na Benjamini. 25 Ariũ arĩa aaciarĩirũo nĩ Biliha ndungata ya Rakeli, maarĩ Dani na
Nafitali. 26 Nao ariũ arĩa aaciarĩirũo nĩ Zilipa ndungata ya Leah, maarĩ Gadi na Asheri. Acio nĩo
ariũ a Jakubu, arĩa aaciarĩirũo arĩ Padani-aramu.

27 Jakubu agĩgĩkinya kũrĩa ithe Isaaka aarĩ kũu Mamure, o kuo Kiriathu-ariba, na nokuo
Hebironi, kũrĩa Iburahimu na Isaaka maatũũrĩte marĩ ageni. 28 Isaaka aatũũrire mĩaka 180. 29

51


Isaaka agĩkĩhuhia rĩa mũico na agĩkua agĩturanĩrũo hamwe na andũ ao, thutha wa gũtũũra muoyo
ihinda iraya na akaiganĩra; nao ariũ ake Esau na Jakubu makĩmũthika

KĨAMBĨRĨRIA 36

1 Ũyũ nĩ ũhoro wĩgiĩ Esau, na nowe Edomu.

2 Esau aahikirie atumia ake kuuma kũrĩ airĩtu a Kanaani: Ada mwarĩ wa Eloni Mũhiti; na
Oholibama mwarĩ wa Ana, mũcũkũrũ wa Zibeoni Mũhivi; 3 na Basemathu, mwarĩ wa
Ishumaeli, mwarĩ wa nyina na Nebaiothu.

4 Ada agĩciarĩra Esau Elifazu, nake Basemathu agĩciara Reueli,

5 nake Oholibama agĩciara Jeushu, Jalamu, na Kora.

Acio nĩo ariũ a Esau, arĩa aaciarĩirũo bũrũri-inĩ wa Kanaani. 6 Thutha ũcio Esau akĩoya atumia
ake, ariũ ake, airĩtu ake, andũ othe a nyũmba yake, rũũru rwake na nyamũ iria ingĩ ciake ciothe,
na ũtonga ũrĩa wothe aagĩĩte naguo bũrũri-inĩ wa Kanaani na agĩthiĩ bũrũri ũngĩ warĩ kũraihu
akĩeherera Jakubu mũrũ wa nyina. 7 Nĩ gũkorũo indo ciao nĩ ciaingĩhĩte mũno ũndũ
matangĩahotire gũikara hamwe, na bũrũri ũrĩa maatũũraga ndũngĩamaiganire tondũ wa ndũũru
ciao. 8 Kwoguo Esau akĩambĩrĩria gũikaraga gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma gĩa Seiru. Esau nowe
Edomu.

9 Na ũyũ nĩ ũhoro wĩgiĩ Esau ithe wa Aedomu a gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ irĩma gĩa Seiru.

10 Maya nĩmo marĩĩtwa ma ariũ a Esau: Elifazu, mũrũ wa Ada mũtumia wa Esau; Reueli, mũrũ
wa Basemathu mũtumia wa Esau.

11 Ariũ a Elifazu maarĩ Temani, Omari, Zefo, Gatamu, na Kenazu. 12 Timina agĩtuĩka thuriya
ya Elifazu, mũrũ wa Esau. Thutha wa ihinda, agĩciarĩra Elifazu Amaleki. Acio nĩo maarĩ ariũ a
Ada, mũtumia wa Esau.

13 Aya nĩo ariũ a Reueli: Nahathu, Zera, Shamahu, na Miza. Acio nĩo maarĩ ariũ a Basemathu,
mũtumia wa Esau.

14 Aya nĩo maarĩ ariũ a Oholibama mwarĩ wa Ana, mũcũkũrũ wa Zibeoni, mũtumia wa Esau,
arĩa aaciarĩire Esau: Jeushu, Jalamu, na Kora.

15 Aya nĩo anene a ariũ a Esau: Ariũ a Elifazu, irigithathi rĩa Esau: Mũnene Temani, Mũnene
Omari, Mũnene Zefo, Mũnene Kenazu, 16 Mũnene Kora, Mũnene Gatamu, na Mũnene
Amaleki. Acio nĩo anene a Elifazu bũrũri-inĩ wa Edomu. Acio nĩo ariũ arĩa aagĩire kũgerera harĩ
Ada.

52




17 Aya nĩo ariũ a Reueli, mũrũ wa Esau: Mũnene Nahathu, Mũnene Zera, Mũnene Shamahu, na
Mũnene Miza. Acio nĩo anene a Reueli bũrũri-inĩ wa Edomu. Acio nĩo ariũ arĩa aagĩire kũgerera
harĩ Basemathu, mũtumia wa Esau.

18 Na mũthia aya nĩo ariũ a Oholibama, mũtumia wa Esau: Mũnene Jeushu, Mũnene Jalamu, na
Mũnene Kora. Acio nĩo anene a Oholibama mwarĩ wa Ana, mũtumia wa Esau.

19 Acio nĩ ariũ a Esau, na nowe Edomu, na acio nĩo anene ao.

20 Aya nĩo ariũ a Seiru Mũhori, aikari a bũrũri ũcio: Lotani, Shobali, Zibeoni, Ana, 21 Dishoni,
Ezeri, na Dishani. Acio nĩo anene a Ahori, ariũ a Seiru, bũrũri-inĩ wa Edomu.

22 Ariũ a Lotani maarĩ Hori na Hemamu, na mwarĩ wa nyina na Lotani aarĩ Timina.

23 Aya nĩo ariũ a Shobali: Alivani, Manahathi, Ebali, Shefo, na Onamu.

24 Aya nĩo ariũ a Zibeoni: Aia na Ana. Ũcio nĩ Ana ũrĩa woonire matherũkĩro ma maĩ mahiũ
werũ-inĩ akĩrĩithia ndigiri cia baba wao Zibeoni.

25 Ici nĩcio ciana cia Ana: Dishoni na Oholibama mwarĩ wa Ana.

26 Aya nĩo ariũ a Dishoni: Hemudani, Eshibani, Ithirani, na Kerani.

27 Aya nĩo ariũ a Ezeri: Bilihani, Zaavani, na Akani.

28 Aya nĩo ariũ a Dishani: Uzu na Arani.

29 Aya nĩo anene a Ahori: Mũnene Lotani, Mũnene Shobali, Mũnene Zibeoni, Mũnene Ana, 30
Mũnene Dishoni, Mũnene Ezeri, na Mũnene Dishani. Acio nĩo anene a Ahori bũrũri-inĩ wa
Seiru.

31 Na rĩrĩ, aya nĩo athamaki arĩa maathamakire bũrũri-inĩ wa Edomu mbere ya Aisiraeli kũgĩa
mũthamaki o na ũmwe. 32 Bela mũrũ wa Beori agĩthamaka Edomu, na itũũra rĩake rĩetagwo
Dinihaba. 33 Rĩrĩa Bela aakuire, Jobabu mũrũ wa Zera kuuma Bozira akĩambĩrĩria gũthamaka
ithenya rĩake. 34 Rĩrĩa Jobabu aakuire, Hushamu kuuma bũrũri-inĩ wa Atemani akĩambĩrĩria
gũthamaka ithenya rĩake. 35 Rĩrĩa Hushamu aakuire, Hadadi mũrũ wa Bedadi, ũrĩa wahootire
Amidiani gĩcigo-inĩ kĩa Moabi, akĩambĩrĩria gũthamaka ithenya rĩake, na itũũra rĩake rĩetagwo
Avithu. 36 Rĩrĩa Hadadi aakuire, Samula kuuma Masereka akĩambĩrĩria gũthamaka ithenya
rĩake. 37 Rĩrĩa Samula aakuire, Shaulu kuuma Rehobothu hakuhĩ na Rũũĩ akĩambĩrĩria
gũthamaka ithenya rĩake. 38 Rĩrĩa Shaulu aakuire, Baali-hanani mũrũ wa Akibori akĩambĩrĩria
gũthamaka ithenya rĩake. 39 Rĩrĩa Baali-hanani mũrũ wa Akibori aakuire, Hadari akĩambĩrĩria
gũthamaka ithenya rĩake. Itũũra rĩake rĩetagwo Pau, na mũtumia wake eetagwo Mehetabeli
mwarĩ wa Matiredi mwarĩ wa Mezahabu.

53


40 Kwoguo maya nĩmo marĩĩtwa ma anene a Esau kũringana na mbarĩ ciao, kũringana na kũrĩa
maarĩ, na marĩĩtwa mao: Mũnene Timina, Mũnene Aliva, Mũnene Jethethu, 41 Mũnene
Oholibama, Mũnene Ela, Mũnene Pinoni, 42 Mũnene Kenazu, Mũnene Temani, Mũnene
Mibizaru, 43 Mũnene Magidieli, na Mũnene Iramu. Acio nĩo anene a Edomu kũringana na kũrĩa
maaikaraga bũrũri-inĩ wao. Ũcio nĩ Esau ithe wa Aedomu.

KĨAMBĨRĨRIA 37

1 Jakubu agĩgĩthiĩ na mbere gũtũũra bũrũri-inĩ wa Kanaani, kũrĩa ithe aatũũrĩte arĩ mũgeni.

2 Ũyũ nĩ ũhoro wĩgiĩ Jakubu.

Rĩrĩa Jusufu aarĩ o mwanake mũnini arĩ na mĩaka 17, nĩ maarĩithagia rũũru marĩ hamwe na ariũ a
Biliha na ariũ a Zilipa, atumia a ithe. Na Jusufu akĩrehera ithe ũhoro mũũru wĩgiĩ ariũ acio a ithe.
3 Na rĩrĩ, Isiraeli nĩ eendete Jusufu gũkĩra ariũ acio angĩ othe ake tondũ aarĩ mũrũwe wa ũkũrũ-
inĩ wake, na nĩ aamũtumithĩirie kanjũ ya mwanya. 4 Rĩrĩa ariũ a ithe moonire atĩ ithe nĩ
aamwendete gũkĩra ariũ acio angĩ othe a ithe, makĩambĩrĩria kũmũthũũra, na matiamwaragĩria na
njĩra ya thayũ.

5 Thutha ũcio Jusufu akĩrota na akĩra ariũ a ithe ũhoro wa kĩroto kĩu, magĩkĩona gĩtũmi kĩngĩ gĩa
kũmũthũũra. 6 Akĩmeera ũũ: ―Ndamũthaitha mũthikĩrĩrie kĩroto gĩkĩ ndĩrarotire. 7 Tũrohaga itĩa
gatagatĩ ka mũgũnda rĩrĩa gĩtĩa gĩakwa kĩrarũgamire na kĩrehanda nacio itĩa cianyu
irathiũrũrũkĩria gĩtĩa gĩakwa na irakĩinamĩrĩra.‖ 8 Ariũ a ithe makĩmwĩra atĩrĩ: ―Kaĩ hihi ũrenda
gwĩtua mũthamaki igũrũ ritũ na ũtwathage?‖ Nĩ ũndũ ũcio makĩona gĩtũmi kĩngĩ gĩa
kũmũthũũra, nĩ ũndũ wa iroto ciake na ũguo oigire.

9 Thutha ũcio akĩgĩa na kĩroto kĩngĩ, na akĩra ariũ a ithe ũhoro wakĩo: ―Nĩ ndotete kĩroto kĩngĩ.
Riita rĩrĩ ndĩrarotire riũa na mweri na njata 11 ikĩnyinamĩrĩra.‖ 10 Agĩcoka akĩra ithe o hamwe
na ariũ a ithe ũhoro wakĩo, nake ithe akĩmũkũũma na akĩmũũria: ―Kĩroto kĩu gĩaku kiugĩte atĩa?
Kaĩ hihi niĩ o hamwe na maitũguo na ariũ a thoguo tũrĩũka gũkũinamĩrĩra nginya thĩ?‖ 11 Nao
ariũ a ithe makĩmũiguĩra ũiru, no ithe akĩiga ũhoro ũcio meciria-inĩ.

12 Na rĩrĩ, ariũ a ithe magĩthiĩ kũrĩithia rũũru rwa ithe hakuhĩ na Shekemu. 13 Thutha ũcio
Isiraeli akĩra Jusufu ũũ: ―Na githĩ ariũ a thoguo matirarĩithia ndũũru hakuhĩ na Shekemu? Ũka
ngũtũme kũrĩ o.‖ Nake akĩmwĩra: ―Nĩ ndĩhaarĩirie gũthiĩ!‖ 14 Kwoguo akĩmwĩra: ―Ta thiĩ ũrore
kana ariũ a thoguo no ega. Ũrore ũrĩa rũũru rũtariĩ ũcoke ũndehere ũhoro.‖ Agĩkĩmũtũma kuuma
kũu mũkuru-inĩ wa Hebironi, agĩthiĩ erekeire Shekemu. 15 Thutha ũcio akĩonwo nĩ mũndũ
agĩcangacanga werũ-inĩ. Nake mũndũ ũcio akĩmũũria: ―Nĩ kĩĩ ũracaria?‖ 16 Akĩmũcokeria ũũ:
―Ndĩracaria ariũ a baba. Hihi no ũnjĩre kũrĩa mararĩithia ndũũru?‖ 17 Mũndũ ũcio agĩthiĩ na

54




mbere kũmwĩra: ―Nĩ meherire gũkũ, tondũ njiguire makiuga ũũ, ‗Nĩ tũthiĩi Dothani.‘‖ Kwoguo
Jusufu akiuma ariũ a ithe thutha na akĩmakora Dothani.

18 Na rĩrĩ, makĩmuona arĩ haraya, na atanakinya harĩa maarĩ, makĩambĩrĩria kũbanga njama ya
kũmũũraga. 19 Nĩ ũndũ ũcio makĩĩrana ũũ: ―Ĩ ũyũ mũroti agĩũka. 20 Ũkai, rekei tũmũũrage na
tũmũikie irima-inĩ rĩmwe rĩa maĩ, na tuuge atharĩkĩirũo nĩ nyamũ njũru ya gĩthaka. Tũcoke tuone
ũrĩa gũgũthiĩ harĩ iroto icio ciake.‖ 21 Rĩrĩa Rubeni aaiguire ũguo, akĩgeria kũmũhonokia kuuma
harĩ o. Kwoguo akiuga ũũ: ―Rekei twage kũmũruta muoyo.‖ 22 Rubeni akĩmeera: ―Mũtigaite
thakame. Mũikiei irima-inĩ rĩrĩ rĩa maĩ rĩrĩ werũ-inĩ, no mũtikamwĩke ũũru.‖ Muoroto wake warĩ
kũmũhonokia kuuma harĩ o nĩgetha amũcokie kũrĩ ithe.

23 Kwoguo rĩrĩa Jusufu aakinyire harĩ ariũ a ithe, o rĩo makĩruta Jusufu kanjũ yake, kanjũ ya
mwanya ĩrĩa eekĩrĩte, 24 na makĩmuoya makĩmũikia irima-inĩ rĩa maĩ. Hĩndĩ ĩyo irima rĩu rĩarĩ
ũtheri; rĩtiarĩ na maĩ.

25 Magĩcoka magĩikara thĩ kũrĩa. Rĩrĩa maatiirire maitho, makĩona gĩkundi kĩa Aishumaeli
gĩũkĩte kuuma Gileadi. Ngamĩra ciao ciakuuĩte ngamu ya labudanumi, balisamu, na magoko
marĩ na ngamu, na maarĩ njĩra-inĩ maikũrũkĩte marorete Misiri. 26 Hĩndĩ ĩyo Yahuda akĩra ariũ a
ithe ũũ: ―Tũngĩgunĩka atĩa tũngĩũraga mũrũ wa baba na tũhumbĩre thakame yake? 27 Ũkai
tũmwendie kũrĩ Aishumaeli, na mũtikareke moko maitũ makorũo igũrũ rĩake. Ningĩ-rĩ, nĩ mũrũ
wa baba witũ, tũrĩ a mwĩrĩ ũmwe.‖ Kwoguo magĩthikĩrĩria mũrũ wa ithe wao. 28 Na rĩrĩa ahũũri
biacara acio a Midiani maahĩtũkaga, makĩruta Jusufu irima-inĩ rĩu rĩa maĩ na makĩmwendia icunjĩ
20 cia betha kũrĩ Aishumaeli. Andũ acio magĩtwara Jusufu Misiri.

29 Thutha ũcio rĩrĩa Rubeni aacokire irima-inĩ rĩu rĩa maĩ na agĩkora Jusufu atarĩ ho, agĩtembũra
nguo ciake. 30 Rĩrĩa aacokire kũrĩ ariũ a ithe, akĩanĩrĩra akiuga: ―Kamwana nĩ gathiire! Na rĩu
niĩ—ngwĩka atĩa?‖

31 Magĩkĩoya kanjũ ya Jusufu, magĩthĩnja thenge na makĩrikia kanjũ ĩyo thakame-inĩ. 32
Thutha ũcio makĩneana kanjũ ĩyo ya mwanya kũrĩ ithe wao na makiuga: ―Tuonire kanjũ ĩno. Ta
mĩthuthurie wone kana nĩ ya mũrũguo kana tiyo.‖ 33 Nake akĩmĩthuthuria na akĩanĩrĩra akiuga
ũũ: ―Nĩ kanjũ ya mũrũ wakwa! No mũhaka akorũo atharĩkĩirũo nĩ nyamũ njũru ya gĩthaka!
Hatarĩ nganja Jusufu nĩ mũtambure icunjĩ!‖ 34 Nĩ ũndũ ũcio Jakubu agĩtembũra nguo ciake na
akĩĩhumba nguo ya ikũnia njohero na agĩcakaĩra mũrũwe matukũ maingĩ. 35 Na ariũ ake othe na
aarĩ ake othe nĩ maageragia kũmũhooreria, ĩndĩ nĩ aaregaga kũhoorerio, akoiga: ―Ngũikũrũka
Mbĩrĩra-inĩ ngĩcakayagĩra mũrũ wakwa!‖ Nake ithe agĩgĩthiĩ na mbere kũmũcakaĩra.

36 Na rĩrĩ, Amidiani makĩmwendia Misiri kũrĩ Potifa, mũnene wa kwa Firauni o we mũnene wa
arangĩri.

55




KĨAMBĨRĨRIA 38

1 Ihinda-inĩ rĩu Yahuda agĩtiga ariũ a ithe na akĩamba hema yake hakuhĩ na mũndũ ũmwe
Mũadulamu wetagwo Hira. 2 Yahuda arĩ kũu akĩona mũirĩtu wa Mũkanaani ũmwe wetagwo
Shua. Nĩ ũndũ ũcio akĩmũhikia na agĩkoma nake, 3 na akĩgĩa nda. Thutha-inĩ agĩciara kahĩĩ, na
Yahuda agĩgeta Eri. 4 Akĩgĩa nda rĩngĩ na agĩciara kahĩĩ agĩgeta Onani. 5 Ningĩ akĩgĩa nda o
rĩngĩ na agĩciara kahĩĩ agĩgeta Shela. Yahuda aarĩ Akizibu rĩrĩa mũtumia ũcio aaciarire kahĩĩ kau.

6 Thutha wa ihinda Yahuda agĩethera Eri irigithathi rĩake mũtumia, na eetagwo Tamaru. 7 No
Eri, irigithathi rĩa Yahuda, ndaakenagia Yahweh; kwoguo Yahweh akĩmũũraga. 8 Nĩ ũndũ ũcio
Yahuda akĩra Onani atĩrĩ: ―Koma na mũtumia wa mũrũ wa nyũkwa na ũmũhikie o ta ũrĩa mũndũ
agĩrĩirũo nĩ gwĩka mũtumia wa mũrũ wa nyina, nĩguo mũrũ wa nyũkwa akorũo na rũciaro.‖ 9
Ĩndĩ Onani nĩ aamenyaga atĩ rũciaro rũu rũtingĩakorirũo rwĩ rwake. Kwoguo aakoma na mũtumia
wa mũrũ wa nyina, aaitaga hinya wake wa ũciari thĩ nĩguo ndakahe mũrũ wa nyina rũciaro. 10
Ũndũ ũcio eekire warĩ mũũru maitho-inĩ ma Yahweh, nĩ ũndũ ũcio akĩmũũraga o nake. 11 Nake
Yahuda akĩra Tamaru mũtumia wa mũrũwe ũũ: ―Ikara nyũmba-inĩ ya thoguo ũrĩ mũtumia wa
ndigwa nginya mũrũ wakwa Shela atuĩke mũndũ mũgima,‖ nĩ gũkorũo eĩrire atĩrĩ: ‗O nake ahota
gũkua o ta ariũ a nyina.‘ Kwoguo Tamaru agĩthiĩ na agĩikara nyũmba-inĩ ya ithe.

12 Thutha wa ihinda, mũtumia wa Yahuda, mwarĩ wa Shua, agĩkua. Yahuda agĩikara ihinda rĩa
gũcakaya, magĩcoka magĩthiĩ Timina marĩ na mũratawe Hira Mũadulamu kũrĩ andũ arĩa
meenjaga ng‘ondu ciake. 13 Tamaru akĩrũo atĩrĩ: ―Ithe wa mũthuriguo nĩ kwambata arambata
Timina kwenja ng‘ondu ciake.‖ 14 Aigua ũguo akĩruta nguo yake ya mũtumia wa ndigwa
akĩĩyoha taama na akĩĩhumbĩra na gĩtambaya agĩcoka agĩikara njĩra-inĩ ya kũingĩra Enaimu, ĩrĩa
yarĩ barabara-inĩ ya gũthiĩ Timina, nĩ gũkorũo nĩ oonete atĩ Shela nĩ aagimarĩte no ndaaneanĩtwo
kũrĩ we atuĩke mũtumia wake.

15 Rĩrĩa Yahuda aamuonire, o rĩo agĩĩciria atĩ nĩ mũmaraya, tondũ nĩ eehumbĩrĩte ũthiũ. 16
Kwoguo agĩthiĩ harĩa aarĩ mũkĩra-inĩ wa njĩra na akĩmwĩra: ―Ndagũthaitha ũnjĩtĩkĩrie ngome
nawe,‖ nĩ gũkorũo ndaamenyaga atĩ aarĩ mũtumia wa mũrũwe. No we akĩmũũria atĩrĩ: ―Ũkũhe
kĩĩ nĩguo ũkome na niĩ?‖ 17 Akĩmwĩra ũũ: ―Nĩ ngũgũtũmanĩra kabũri kuuma rũũru-inĩ rwakwa.‖
Nake akĩmwĩra atĩrĩ: ―Hihi nĩ ũkũndigĩra kĩndũ gĩa kũrũgamĩrĩra nginya ũrĩndũmanĩra kabũri
kau?‖ 18 Yahuda akĩmũũria ũũ: ―Ũkwenda ngũtigĩre kĩĩ kĩrũgamĩrĩre?‖ nake akĩmũcokeria atĩrĩ:
―Gĩcũhĩ gĩaku kĩrĩa kĩrĩ mũhũũri na mũkanda waku na rũthanju rũu rwĩ guoko-inĩ gwaku.‖
Agĩkĩmũnengera indo icio na agĩkoma nake, nake akĩgĩa nda yake. 19 Thutha ũcio agĩũkĩra
agĩthiĩ na akĩruta gĩtambaya gĩake na akĩĩhumba nguo yake ya mũtumia wa ndigwa.

20 Nake Yahuda akĩneana kabũri kũgerera guoko kwa mũratawe Mũadulamu, nĩguo acokerio
indo icio cia kũrũgamĩrĩra kuuma guoko-inĩ kwa mũtumia ũcio, no ndaigana kũmuona. 21
Agĩkĩũrĩrĩria kũrĩ andũ a kũndũ kũu atĩrĩ: ―Arĩ kũ mũmaraya wa hekarũ ũrĩa ũkoragwo Enaimu
mũkĩra-inĩ wa njĩra?‖ No makĩmwĩra ũũ: ―Gũtirĩ kwagĩa mũmaraya wa hekarũ kũndũ gũkũ.‖ 22
Thutha-inĩ agĩcoka kũrĩ Yahuda na akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ndiigana kũmuona, na ningĩ, andũ a kũu

56


maranjĩrire ũũ, ‗Gũtirĩ kwagĩa mũmaraya wa hekarũ kũndũ gũkũ.‘‖ 23 Yahuda agĩkiuga atĩrĩ:
―Reke aikare nacio, nĩgetha tũtigeconorithie. Ningĩ-rĩ, nĩ ndaneana kabũri gaka, no ndũigana
kũmuona.‖

24 O na kũrĩ ũguo, thutha wa mĩeri ta ĩtatũ ũguo, Yahuda akĩrũo atĩrĩ: ―Tamaru mũtumia wa
mũrũguo nĩ ahũũrĩte ũmaraya, na akagĩa nda kuumana na ũmaraya ũcio wake.‖ Nĩ ũndũ ũcio
Yahuda akiuga ũũ: ―Nĩ arutwo nja na acinwo.‖ 25 Na rĩrĩa aarutagwo nja, agĩtũmana ithe wa
mũthuriwe erũo atĩrĩ: ―Ngĩĩte nda kũgerera mũthuri ũrĩa mwene indo ici.‖ Agĩcoka akĩongerera
ũũ: ―Ndagũthaitha ũthuthurie ũmenye nũũ mwene indo icio, gĩcũhĩ kĩrĩ na mũhũũri, mũkanda, na
rũthanju.‖ 26 Nake Yahuda agĩcirora akiuga atĩrĩ: ―Nĩ mũthingu kũngĩra, tondũ ndiamũneanire
kũrĩ mũrũ wakwa Shela.‖ Na ndaigana gũkoma nake rĩngĩ thutha ũcio.

27 Rĩrĩa ihinda rĩake rĩa gũciara rĩakinyire, aarĩ na twana twa mahatha thĩinĩ wa nda yake. 28
Na rĩrĩa aaciaraga, kaana kamwe gakĩruta guoko gwako, na o rĩo mũtumia ũrĩa wamũteithagĩrĩria
kũgĩa mwana akĩoya rũrigi rũtune akĩruoherera guoko-inĩ gwako, akiuga: ―Ũyũ nĩwe woima
mbere.‖ 29 Na rĩrĩa gaacokirie guoko gwako, mũrũ wa nyina akiuma, nake mũtumia ũcio
akiuga: ―Na kaĩ nĩ weturĩra njĩra-ĩ!‖ Nĩ ũndũ ũcio gagĩtwo Perezu. 30 Thutha ũcio mũrũ wa
nyina ũrĩa woohereirũo rũrigi rũtune guoko akiuma, nake agĩtwo Zera.

KĨAMBĨRĨRIA 39

1 Na rĩrĩ, Jusufu nĩ aaikũrũkirio o nginya Misiri, nake Mũmisiri ũmwe wetagwo Potifa, mũnene
kwa Firauni o we mũnene wa arangĩri, akĩmũgũra kuuma kũrĩ Aishumaeli arĩa maamũtwarĩte
kũu. 2 No Yahweh aarĩ hamwe na Jusufu. Nĩ ũndũ ũcio, akĩgaacĩra na agĩtuo mũrũgamĩrĩri wa
nyũmba ya Mũmisiri ũcio mwathi wake. 3 Na mwathi wake akĩona atĩ Yahweh aarĩ hamwe
nake na atĩ Yahweh nĩ aatũmaga maũndũ marĩa mothe Jusufu eekaga magaacĩre.

4 Jusufu agĩthiĩ na mbere gwĩtĩkĩrĩka maitho-inĩ make, na agĩtuĩka mũndũ wake wa
kũmũtungatagĩra. Agĩkĩmũtua mũrori wa nyũmba yake, na akĩmũtua mũrũgamĩrĩri wa kĩrĩa
gĩothe aarĩ nakĩo. 5 Na kuuma hĩndĩ ĩrĩa aamũtuire mũrori wa nyũmba yake na mũrũgamĩrĩri wa
kĩrĩa gĩothe aarĩ nakĩo, Yahweh agĩikara o akĩrathimaga nyũmba ya Mũmisiri ũcio nĩ ũndũ wa
Jusufu, na kĩrĩa gĩothe aarĩ nakĩo thĩinĩ wa nyũmba o hamwe na werũ-inĩ gĩkĩgĩa na kĩrathimo kĩa
Yahweh. 6 Nĩ ũndũ ũcio agĩtiga kĩrĩa gĩothe aarĩ nakĩo moko-inĩ ma Jusufu, no we
ndaarũmbũyanagia na kĩndũ o nakĩ o tiga irio iria aarĩaga. Hamwe na ũguo, Jusufu agĩgĩtuĩka
mũndũ mũrũngarũ na mũthaka.

7 Na rĩrĩ, thutha wa maũndũ macio, mũtumia wa mwathi wake akĩambĩrĩria kwĩrirĩria Jusufu,
akĩmwĩra atĩrĩ: ―Koma na niĩ.‖ 8 No we akĩrega na akĩra mũtumia wa mwathi wake ũũ: ―Mwathi
wakwa ndamenyaga kĩrĩa ndĩ nakĩo nyũmba-inĩ ĩno, na kĩrĩa gĩothe arĩ nakĩo aigĩte moko-inĩ

57




makwa. 9 Gũtirĩ mũndũ mũnene kũngĩra thĩinĩ wa nyũmba ĩno, na ndangirĩrĩirie kĩndũ o nakĩ o
tiga wee, tondũ ũrĩ mũtumia wake. Ingĩkĩhota atĩa gwĩka ũndũ ũcio mũũru ũguo njĩhĩrie
Yahweh?‖

10 Kwoguo o mũthenya nĩ aageragia kũringĩrĩria Jusufu, no we ndaigana gwĩtĩkĩra gũkoma nake
kana gũkorũo hamwe nake. 11 No mũthenya ũmwe rĩrĩa Jusufu aaingĩrire nyũmba kũruta wĩra
wake, gũtiarĩ ndungata o na ĩmwe ya nyũmba yarĩ kũu nyũmba thĩinĩ. 12 Nĩ ũndũ ũcio mũtumia
ũcio akĩmũnyita nguo akĩmwĩra atĩrĩ: ―Koma na niĩ!‖ No Jusufu agĩtiga nguo yake guoko-inĩ
kwa mũtumia ũcio na akĩũra agĩthiĩ nja. 13 Na rĩrĩa oonire atĩ Jusufu nĩ atiga nguo yake guoko-
inĩ gwake na ora athiĩ nja-rĩ, 14 akĩambĩrĩria gũkaĩra arũme a nyũmba yake akĩmeera atĩrĩ:
―Onei! Aatũreheire mũndũrũme ũyũ Mũhibirania nĩguo atũnyararithie. Egũkĩte kũrĩ niĩ nĩgetha
akome na niĩ, no ndambĩrĩria gũkaya nyanĩrĩire na mũgambo wakwa wothe. 15 Na rĩrĩa aiguire
ndakaya na ndoiga mbu, atiga nguo yake hakuhĩ na niĩ na ora athiĩ nja.‖ 16 Thutha ũcio akĩiga
nguo ĩyo ya Jusufu hakuhĩ nake nginya rĩrĩa mwathi wa Jusufu aingĩrire nyũmba ĩyo yake.

17 Nake mũtumia ũcio agĩcokera ũhoro ũcio akĩmwĩra ũũ: ―Mũhibirania ũrĩa watũreheire arĩ
ndungata nĩ eegũkĩte kũrĩ niĩ kũnyararithia. 18 No rĩrĩa njugĩrĩirie na ndambĩrĩria kuuga mbu,
atiga nguo yake hakuhĩ na niĩ na ora athiĩ nja.‖ 19 Na hĩndĩ ĩrĩa mwathi wa Jusufu aaiguire
ũhoro ũcio mũtumia wake aamwĩraga rĩrĩa oigire ũũ: ―Macio nĩmo maũndũ marĩa ndungata yaku
ĩnjĩkire,‖ agĩcinwo nĩ marakara. 20 Nĩ ũndũ ũcio mwathi wa Jusufu akĩmuoya akĩmũikia njera,
kũrĩa ohwo a mũthamaki maikagio, na agĩikara kũu njera.

21 No Yahweh agĩthiĩ na mbere gũkorũo hamwe na Jusufu na kũmuonia wendo mwĩhokeku na
agĩtũma etĩkĩrĩke maitho-inĩ ma mũnene wa njera. 22 Kwoguo mũnene wa njera agĩtua Jusufu
mũrũgamĩrĩri wa ohwo othe arĩa maarĩ kũu njera, na ũndũ ũrĩa wothe meekaga kuo, nĩ we
wakoragwo oigĩte wĩkwo. 23 Mũnene ũcio wa njera ndaarũmbũyanagia na ũndũ o na ũrĩkũ ũrĩa
warĩ moko-inĩ ma Jusufu, nĩ gũkorũo Yahweh aarĩ hamwe na Jusufu na Yahweh nĩ aatũmaga
ũndũ ũrĩa wothe Jusufu eekaga ũgaacĩre.

KĨAMBĨRĨRIA 40

1 Thutha wa maũndũ macio, mũnene wa arĩa maatwaragĩra mũthamaki wa Misiri gĩa kũnyua na
mũnene wa arĩa maarugaga mĩgate makĩĩhĩria mwathi wao, o we mũthamaki wa Misiri. 2 Nĩ
ũndũ ũcio Firauni akĩrakario nĩ anene acio ake erĩ, mũnene wa arĩa maatwaraga gĩa kũnyua na
mũnene wa arĩa maarugaga mĩgate, 3 na akĩmaikia njera ya nyũmba ya mũnene wa arangĩri,
kũrĩa Jusufu oohetwo. 4 Nake mũnene wa arangĩri akĩra Jusufu aikare nao na amarũmbũiye, na
magĩikara njera ihinda rĩigana ũna.

58




5 Na rĩrĩ, mũndũ ũcio watwaragĩra mũthamaki wa Misiri gĩa kũnyua na ũcio wamũrugagĩra
mĩgate, acio maaikĩtio njera, makĩrota ũtukũ ũmwe, na o kĩroto kĩarĩ na ũtaũri wakĩo. 6 Rũcinĩ
rũrĩa rwarũmĩrĩire, rĩrĩa Jusufu ookire, akĩona marĩ na kĩeha. 7 Kwoguo akĩũria anene acio a
Firauni arĩa maarĩ njera hamwe nake nyũmba-inĩ ya mwathi wake atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ mwatuka gĩthiithi
ũmũthĩ?‖ 8 Nao makĩmwĩra atĩrĩ: ―Ithuerĩ tũrotire, no tũtirĩ na mũndũ wa gũtũtaũrĩra.‖ Nake
akĩmeera ũũ: ―Na githĩ ũtaũri ti wa Yahweh? Ta ndaarĩriai iroto icio cianyu.‖

9 Kwoguo, mũnene ũcio wa arĩa maatwaraga gĩa kũnyua agĩtaarĩria Jusufu kĩroto gĩake,
akĩmwĩra atĩrĩ: ―Kĩroto-inĩ gĩakwa, hoima na mũthabibũ mbere yakwa. 10 Na mũthabibũ-inĩ
ũcio, hoima na honge ithatũ, na rĩrĩa ikuumagia thuuna, ciaruta kĩro, na imanjĩka ciacio cieruha
ciatuĩka thabibũ. 11 Na gĩkombe kĩa Firauni kiuma guoko-inĩ gwakwa, na niĩ ndoya thabibũ icio
ndacihihĩra gĩkombe-inĩ kĩu kĩa Firauni. Thutha ũcio ndanengera Firauni gĩkombe kĩu.‖ 12 Nake
Jusufu akĩmwĩra: ―Ũyũ nĩguo ũtaũri wakĩo: Honge icio ithatũ nĩ matukũ matatũ. 13 Matukũ
matatũ kuuma ũmũthĩ, Firauni nĩ egũkũruta gũkũ, agũcokie wĩra-inĩ waku, na ũnengerage
Firauni gĩkombe gĩake o ta ũrĩa wekaga hau kabere rĩrĩa warĩ mũmũtwarĩri gĩa kũnyua. 14 No
rĩrĩ, ũkaandirikana maũndũ maku mathiĩ wega. Ndagũthaitha ũkaanyonia wendo mwĩhokeku na
ũngwete kũrĩ Firauni, nĩguo ũtũme ndutwo kũndũ gũkũ. 15 Nĩ gũkorũo nĩ kũnyitwo ndanyitirũo
mĩgwate kuuma bũrũri-inĩ wa Ahibirania, na hatirĩ ũndũ njĩkĩte gũkũ wa gũtũma manjikie njera.‖

16 Rĩrĩa mũnene wa arĩa maarugaga mĩgate oonire atĩ Jusufu nĩ aataũra ũndũ mwega-rĩ,
akĩmwĩra atĩrĩ: ―O na niĩ nĩ ndotire; nyonire ndĩ na ikabu ithatũ cia mĩgate ya mũtu mũhinyu
igũrũ rĩa mũtwe wakwa, 17 na gĩkabu-inĩ kĩrĩa kiuma igũrũ, hoima na mĩthemba yothe ya
mĩgate ĩrugĩirũo Firauni, na hoima na nyoni ikũmĩrĩaga kuuma gĩkabu-inĩ kĩu kiuma igũrũ rĩa
mũtwe wakwa.‖ 18 Nake Jusufu akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Ũyũ nĩguo ũtaũri wakĩo: Ikabu icio ithatũ
nĩ matukũ matatũ. 19 Matukũ matatũ kuuma ũmũthĩ, Firauni nĩ egũkũrenga mũtwe na agũcuurie
mũtĩ-inĩ, nacio nyoni nĩ ikũrĩa nyama cia mwĩrĩ waku.‖

20 Na rĩrĩ, mũthenya wa gatatũ warĩ mũthenya wa gũciarũo kwa Firauni, na akĩhaarĩria iruga nĩ
ũndũ wa ndungata ciake ciothe, na akĩrehe mũnene wa arĩa maatwaraga gĩa kũnyua na mũnene
wa arĩa maarugaga mĩgate mbere ya ndungata ciake. 21 Agĩcokia mũnene wa arĩa maatwaraga
gĩa kũnyua wĩra-inĩ wake wa kũmũtwarĩra gĩa kũnyua, na agĩthiĩ na mbere gũtwaragĩra Firauni
gĩa kũnyua. 22 No mũnene wa arĩa maarugaga mĩgate, akĩmũcuuria mũtĩ-inĩ, o ta ũrĩa Jusufu
aamataũrĩire. 23 O na kũrĩ ũguo, mũnene wa arĩa maatwaraga gĩa kũnyua ndaaririkanire Jusufu;
aathiire na mbere kũriganĩrũo nĩwe.

KĨAMBĨRĨRIA 41

1 Mĩaka ĩĩrĩ mĩgima yathira-rĩ, Firauni akĩrota kĩroto, akĩona arũgamĩte hakuhĩ na Rũũĩ rwa
Misri. 2 Na rĩrĩ, rũũĩ-inĩ rũu gũkiumĩra ng‘ombe mũgwanja thaka na noru, na ciarĩaga nyeki ya
Rũũĩ rwa Misri. 3 Na ng‘ombe ingĩ mũgwanja njong‘i na hĩnju ikiumĩra Rũũĩ-inĩ rwa Misri
thutha wa icio, na ikĩrũgama rũteere-inĩ rwa Misri hakuhĩ na ng‘ombe icio ciarĩ noru. 4 Nacio

59



ng‘ombe icio njong‘i na hĩnju ikĩambĩrĩria kũrĩa ng‘ombe icio mũgwanja ciarĩ thaka na noru.
Thutha wa ũguo Firauni agĩũkĩra kuuma toro.

5 Agĩcoka agĩkoma rĩngĩ na akĩrota kĩroto kĩngĩ. Akĩona igira mũgwanja cia ngano ikĩmera
kamũtĩ-inĩ kamwe ka ngano, njega biũ na ciyũrĩte ngano. 6 Na thutha wa icio, hakĩmera igira
mũgwanja cia ngano ciarĩ hĩnju na igacinwo nĩ rũhuho rwa irathĩro. 7 Nacio igira cia ngano icio
hĩnju ikĩambĩrĩria kũmeria igira cia ngano iria ciarĩ njega na ikaiyũra ngano. Thutha wa ũguo
Firauni agĩũkĩra kuuma toro, akĩmenya atĩ kiuma kĩroto.

8 No rũcinĩ roho wake ũgĩtangĩka mũno. Nĩ ũndũ ũcio agĩtũmanĩra athĩnjĩri-ihoti othe a Misiri
arĩa maarĩ ago na andũ othe a kuo arĩa ogĩ. Firauni agĩkĩmataarĩria iroto icio ciake, no gũtirĩ
wahotire gũtaũrĩra Firauni iroto icio.

9 Nĩ ũndũ ũcio mũnene wa arĩa maatwaragĩra mũthamaki gĩa kũnyua akĩaria na Firauni
akĩmwĩra atĩrĩ: ―Nĩ ngumbũra mehia makwa ũmũthĩ. 10 Firauni nĩ aarakaririo nĩ ithuĩ ndungata
ciake. Na kwoguo akĩnjikia njera ya nyũmba ya mũnene wa arangĩri, niĩ o hamwe na mũnene wa
arĩa maarugaga mĩgate. 11 Thutha ũcio ithuerĩ tũkĩrota o ũtukũ ũmwe. Niĩ nake o mũndũ akĩrota
kĩroto kĩarĩ na ũtaũri wakĩo mwanya. 12 Na nĩ kwarĩ na mwanake Mũhibirania twarĩ nake kũu,
warĩ ndungata ya mũnene wa arangĩri. Na rĩrĩa twamũtaarĩirie iroto icio, agĩtũtaũrĩra ũrĩa o kĩroto
kĩoigaga. 13 Na gũgĩkĩka o ta ũrĩa aatũtaũrĩire. Niĩ ngĩcokio wĩra-inĩ wakwa, nake mũndũ ũcio
ũngĩ agĩcuurio mũtĩ-inĩ.‖

14 Nĩ ũndũ ũcio Firauni agĩtũmanĩra Jusufu, na makĩmũruta njera na ihenya. Akĩenja njuĩrĩ na
agĩcenjia nguo ciake na agĩthiĩ kũrĩ Firauni. 15 Nake Firauni akĩra Jusufu atĩrĩ: ―Ndĩrarotire
kĩroto no hatirĩ mũndũ ũrahota gũgĩtaũra. No rĩu nĩ njiguĩte ũhoro waku atĩ ũngĩtaarĩrio kĩroto no
ũhote gũgĩtaũra.‖ 16 Nake Jusufu akĩra Firauni: ―O na ti niĩ ngwĩka ũguo! Yahweh nĩwe
ũkwaria ũhoro wĩgiĩ maũndũ macio makoniĩ Firauni.‖

17 Firauni agĩcoka akĩra Jusufu ũũ: ―Kĩroto-inĩ gĩakwa ndĩronire ndũgamĩte rũteere-inĩ rwa Rũũĩ
rwa Misri. 18 Na rĩrĩ, Rũũĩ-inĩ rũu rwa Misri kũroimĩra ng‘ombe mũgwanja thaka na noru, na
irambĩrĩria kũrĩa nyeki ya Rũũĩ rwa Misri. 19 Na hararĩ na ng‘ombe ingĩ mũgwanja iroimĩrire
thutha wa icio na irarĩ hinyĩrĩrĩku na njong‘i biũ na hĩnju. Ndirĩ ndona ng‘ombe njong‘i ta icio
bũrũri-inĩ wothe wa Misiri. 20 Nacio ng‘ombe icio hĩnju na njong‘i irambĩrĩria kũrĩa ng‘ombe
icio mũgwanja cia mbere noru. 21 Ĩndĩ o na thutha wa gũcirĩa, gũtirĩ mũndũ ũngĩramenyire atĩ nĩ
icirĩte, nĩ gũkorũo irarĩ njong‘i o ta ũrĩa irahaanaga mbere ĩyo. Thutha wa ũguo ndĩrokĩra kuuma
toro.

22 ―Thutha ũcio kĩroto-inĩ gĩakwa ndĩrona igira mũgwanja cia ngano ikĩmera kamũtĩ-inĩ kamwe
ka ngano, njega biũ na ciraiyũire ngano. 23 Na thutha wa icio haramera igira ingĩ mũgwanja
hoohu cia ngano, hĩnju na icinĩtwo nĩ rũhuho rwa irathĩro. 24 Nacio igira cia ngano icio hĩnju
irambĩrĩria kũmeria igira icio mũgwanja cia ngano iria njega. Nĩ ũndũ ũcio ndĩrataarĩria athĩnjĩri-
ihoti arĩa ago kĩroto kĩu no gũtirĩ ũrahotire kũndaũrĩra.‖

60


25 Nake Jusufu akĩra Firauni atĩrĩ: ―Iroto icio cia Firauni nĩ kĩroto kĩmwe na iroiga o ũndũ
ũmwe. Kĩhoti ũrĩa wa ma nĩ kwĩra erĩte Firauni ũrĩa We akiriĩ gwĩka. 26 Ng‘ombe icio
mũgwanja njega nĩ mĩaka mũgwanja. O ũndũ ũmwe na ũguo, igira icio mũgwanja njega cia
ngano nĩ mĩaka mũgwanja. Iroto icio nĩ kĩroto kĩmwe na iroiga o ũndũ ũmwe. 27 Nacio
ng‘ombe icio mũgwanja hĩnju na njong‘i iria iroimĩrire thutha wa icio nĩ mĩaka mũgwanja, na
igira icio mũgwanja cia ngano itarĩ kĩndũ na icinĩtwo nĩ rũhuho rwa irathĩro, ĩgaakorũo ĩrĩ mĩaka
mũgwanja ya ng‘aragu. 28 Na no ta ũrĩa ndera Firauni atĩrĩ: Kĩhoti ũrĩa wa ma nĩ kwĩra erĩte
Firauni ũrĩa We akiriĩ gwĩka.

29 ―Nĩ gũgũkorũo na mĩaka mũgwanja ya bũthi mũnene bũrũri-inĩ wothe wa Misiri. 30 No
thutha wa mĩaka ĩyo nĩ gũkaagĩa na mĩaka mũgwanja ya ng‘aragu, naguo bũthi ũcio wothe wa
bũrũri wa Misiri nĩ ũkaariganĩra, na ng‘aragu ĩyo yanange bũrũri ũyũ. 31 Na bũthi ũcio warĩ ho
bũrũri-inĩ ndũkaaririkanwo tondũ wa ng‘aragu ĩrĩa ĩgooka thutha ũcio, nĩ gũkorũo ĩgaakorũo ĩrĩ
nene mũno. 32 Firauni aronirio kĩroto kĩu maita merĩ tondũ Kĩhoti ũrĩa wa ma nĩ atuĩte na ma atĩ
nĩ egwĩka ũguo, na Kĩhoti ũrĩa wa ma nĩ ekũhingia ũndũ ũcio ica ikuhĩ.

33 ―Nĩ ũndũ ũcio Firauni nĩ acarie mũndũ ũrĩ na ũtaũku na mũũgĩ na amũtue mũrũgamĩrĩri wa
bũrũri wa Misiri. 34 Na ningĩ Firauni nĩ oe ikinya na aamũre arori bũrũri-inĩ ũyũ, na oyage
gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ithano kĩa maciaro ma Misiri ihinda-inĩ rĩa mĩaka ĩyo mũgwanja ya bũthi. 35
Nao nĩ macokanĩrĩrie irio icio ciothe cia ihinda rĩu rĩa mĩaka ĩyo mĩega, macokanĩrĩrie hĩba cia
ngano rungu rwa watho wa Firauni nĩguo ikorũo irĩ irio cia kũigwo matũũra-inĩ na igitĩrũo kuo.
36 Na irio icio nĩcio ikaarĩagwo bũrũri-inĩ mĩaka mũgwanja ya ng‘aragu ĩrĩa ĩgooka bũrũri-inĩ
wa Misiri, nĩguo bũrũri ũyũ ndũkananiinwo nĩ ng‘aragu ĩyo.‖

37 Firauni na ndungata ciake ciothe makĩona ũtaaro ũcio ũrĩ mwega. 38 Kwoguo Firauni
akĩũria ndungata ciake atĩrĩ: ―Hihi kũrĩ mũndũ ũngĩ ũngĩoneka ũhaana ta ũyũ ũrĩ na roho wa
Yahweh thĩinĩ wake?‖ 39 Firauni agĩcoka akĩra Jusufu ũũ: ―Tondũ Yahweh nĩ atũma ũmenye
maũndũ macio mothe, gũtirĩ mũndũ ũngĩ ũrĩ na ũtaũku na mũũgĩ tawe. 40 Wee mwene nĩwe
ũrĩrũgamagĩrĩra nyũmba yakwa, nao andũ akwa othe nĩ marĩgwathĩkagĩra biũ. No niĩ tu
ndĩrĩkoragwo ndĩ mũnene gũgũkĩra tondũ ndĩ mũthamaki.‖ 41 Firauni agĩcoka akĩra Jusufu ũũ:
―Atĩrĩrĩ, kuuma rĩu nĩ ndagũtua mũrũgamĩrĩri wa bũrũri wothe wa Misiri.‖ 42 Firauni agĩkĩruta
gĩcũhĩ gĩake kĩrĩ na mũhũũri guoko-inĩ gwake na agĩgĩkĩra guoko-inĩ kwa Jusufu na akĩmũhumba
nguo cia gatani ĩrĩa njega na akĩmwĩkĩra mũgathĩ wa thahabu ngingo-inĩ. 43 Ningĩ akiuga Jusufu
akuuo na ngaari ya mbarathi ya kerĩ ya gĩtĩo ĩrĩa aarĩ nayo, nao maathiaga mbere yake
makĩanagĩrĩra ũũ, ―Turiai ndu!‖ Kwoguo akĩmũtua mũrũgamĩrĩri wa bũrũri wothe wa Misiri.

44 Ningĩ Firauni akĩra Jusufu ũũ: ―Niĩ nĩ niĩ Firauni, no gũtirĩ mũndũ ũrĩkaga ũndũ o na ũmwe
bũrũri wothe wa Misiri atarĩ na rũtha rwaku.‖ 45 Thutha ũcio Firauni agĩta Jusufu Zafenathu-
panea na akĩmũhe Asenathu mwarĩ wa Potifera mũthĩnjĩri-kĩhoti wa Oni atuĩke mũtumia wake.
Na Jusufu agĩkĩambĩrĩria kũrũgamĩrĩra bũrũri wa Misiri. 46 Jusufu aarĩ na mĩaka 30 hĩndĩ ĩyo
aarũgamire mbere ya Firauni mũthamaki wa Misiri.

61


Jusufu agĩcoka akĩehera mbere ya Firauni na agĩtuĩkania bũrũri wothe wa Misiri. 47 Na mĩaka-
inĩ ĩyo mũgwanja ya bũthi, bũrũri ũcio ũkĩgĩa na maciaro maingĩ mũno. 48 Nake agĩikara o
agĩcokanagĩrĩria irio icio ciothe cia mĩaka ĩyo mũgwanja bũrũri-inĩ wa Misiri, na aaigaga irio icio
matũũra-inĩ. O itũũra akaiga irio cia kuuma mĩgũnda ĩrĩa ĩrĩthiũrũrũkĩirie. 49 Jusufu agĩthiĩ na
mbere kũiga hĩba cia ngano nyingĩ biũ, o ta mũthanga wa iria, nginya magĩtiga kũmĩthima tondũ
ndĩathimĩkaga.

50 Na mbere ya mwaka wa ng‘aragu gũkinya-rĩ, ariũ erĩ a Jusufu magĩciarũo, arĩa aaciarĩirũo nĩ
Asenathu mwarĩ wa Potifera mũthĩnjĩri-kĩhoti wa Oni. 51 Jusufu agĩta irigithathi rĩake Manase,
nĩ gũkorũo ooigire ũũ, ―Yahweh nĩ atũmĩte ndiganĩrũo nĩ thĩna wakwa wothe o hamwe na
nyũmba yothe ya baba.‖ 52 Nake ũcio wa kerĩ akĩmwĩta Efiraimu, nĩ gũkorũo ooigire ũũ,
―Yahweh nĩ atũmĩte ngĩe na maciaro bũrũri-inĩ wa mĩnyamaro yakwa.‖

53 Thutha ũcio mĩaka ĩyo mũgwanja ya bũthi thĩinĩ wa bũrũri wa Misiri ĩgĩthira, 54 nayo mĩaka
mũgwanja ya ng‘aragu ĩkĩambĩrĩria o ta ũrĩa Jusufu oigĩte. Ng‘aragu ĩyo ĩgĩtherema mabũrũri-inĩ
mothe, no bũrũri-inĩ wothe wa Misiri nĩ kwarĩ na mũgate. 55 Mũthia-inĩ bũrũri wothe wa Misiri
ũkĩgĩa na ng‘aragu, nao andũ makĩambĩrĩria gũkaĩra Firauni amahe mũgate. Nake Firauni akĩra
Amisiri othe atĩrĩ: ―Thiĩi kũrĩ Jusufu, na mwĩke ũrĩa wothe ekũmwĩra.‖ 56 Ng‘aragu ĩyo ĩgĩthiĩ
na mbere gũkorũo thĩinĩ wa thĩ yothe. Nake Jusufu akĩambĩrĩria kũhingũra makũmbĩ mothe ma
ngano marĩa maarĩ gatagatĩ-inĩ kao na akĩambĩrĩria kwenderia Amisiri acio ngano, nĩ gũkorũo
ng‘aragu ĩyo nĩ yagũmĩire bũrũri wa Misiri mũno. 57 Ningĩ andũ a thĩ yothe makĩambĩrĩria
gũthiĩ bũrũri-inĩ wa Misiri kũgũra irio kuuma kũrĩ Jusufu, tondũ ng‘aragu ĩyo yagũmĩire thĩ
yothe.

KĨAMBĨRĨRIA 42

1 Rĩrĩa Jakubu aamenyire atĩ nĩ kwarĩ na irio bũrũri-inĩ wa Misiri, akĩũria ariũ ake atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ
kĩratũma mũikare o ũguo tu mũroranĩte?‖ 2 Akĩongerera akiuga atĩrĩ: ―Nĩ njiguĩte atĩ Misiri kũrĩ
na irio. Ikũrũkai kuo mũgatũgũrĩre irio, nĩguo tũtũũre muoyo tũtigakue.‖ 3 Nĩ ũndũ ũcio ariũ
ikũmi a ithe na Jusufu magĩikũrũka Misiri kũgũra irio. 4 No Jakubu ndaigana gũtũma Benjamini
mũrũ wa nyina na Jusufu hamwe na ariũ a ithe, nĩ gũkorũo ooigire ũũ: ―Ahota gũkorũo nĩ ũndũ
mũũru.‖

5 Kwoguo ariũ a Isiraeli magĩtwarana na andũ arĩa angĩ maathiaga kũgũra, tondũ ng‘aragu nĩ
yakinyĩte nginya bũrũri wa Kanaani. 6 Jusufu nĩwe warĩ na ũnene igũrũ rĩa bũrũri ũcio wothe,
na nĩwe wendagĩria andũ othe a thĩ irio. Nĩ ũndũ ũcio ariũ a ithe na Jusufu magĩthiĩ na
magĩturumithia mothiũ mao thĩ mbere yake. 7 Rĩrĩa Jusufu oonire ariũ a ithe, o rĩo akĩmamenya,
no akĩaga kwĩmenyithania kũrĩ o. Nĩ ũndũ ũcio akĩmaarĩria arĩ na ũũru mũingĩ akĩmoria atĩrĩ:
―Muumĩte kũ inyuĩ?‖ nao makĩmwĩra: ―Tuumĩte bũrũri wa Kanaani tũgoka kũgũra irio.‖

62




8 Kwoguo Jusufu nĩ aamenyire ariũ a ithe, ĩndĩ o matiamũmenyire. 9 O rĩo Jusufu akĩririkana
iroto iria aarotete ũhoro wao, na akĩmeera ũũ: ―Inyuĩ mũrĩ athigani! Mũkĩte nĩguo muone kũndũ
kũrĩa gũtarĩ kũgitĩre bũrũri-inĩ ũyũ!‖ 10 Nao makĩmwĩra atĩrĩ: ―Aca mwathi witũ, ndungata
ciaku ciũkĩte kũgũra irio. 11 Ithuothe tũrĩ ariũ a mũthuri ũmwe. Tũrĩ andũ arũngĩrĩru. Ndungata
ciaku ti athigani.‖ 12 No we akĩmeera ũũ: ―Tiguo kũrĩ! Mũkĩte nĩguo muone kũndũ kũrĩa gũtarĩ
kũgitĩre bũrũri-inĩ ũyũ!‖ 13 Nao makiuga atĩrĩ: ―Ndungata ciaku nĩ ariũ 12 a ithe ũmwe. Tũrĩ
ariũ a mũthuri ũmwe bũrũri-inĩ wa Kanaani, na ũrĩa mũnini marĩ na baba, na ũcio ũngĩ ndarĩ ho.‖

14 O na kũrĩ ũguo, Jusufu akĩmeera atĩrĩ: ―No ta ũrĩa ndamwĩra—‗Inyuĩ mũrĩ athigani!‘ 15
Mũkũgerio na njĩra ĩno: O ta ũrĩa Firauni atũũraga muoyo, mũtikuuma gũkũ nginya mũrũ wa ithe
wanyu ũrĩa mũnini oke. 16 Tũmai ũmwe wanyu agĩĩre mũrũ wa ithe wanyu na inyuĩ aya angĩ
mũtigwo kĩoho-inĩ. Na njĩra ĩyo, ciugo cianyu nĩ ikũgerio kũmenyeke kana mũraria ma. Na
kũngĩkorũo tiguo-rĩ, o ta ũrĩa Firauni atũũraga muoyo, mũrĩ athigani.‖ 17 Nĩ ũndũ ũcio,
akĩmaikia othe kĩoho-inĩ thikũ ithatũ.

18 Na mũthenya wa gatatũ Jusufu akĩmeera atĩrĩ: ―Ĩkai ũũ nĩguo mũtũũre, nĩ gũkorũo nĩ
ndĩtigĩrĩte Yahweh. 19 Angĩkorũo mũrĩ arũngĩrĩru, mũrũ wa ithe wanyu ũmwe nĩ atigwo kĩoho-
inĩ nyũmba-inĩ ĩyo mũhingĩirũo, no inyuĩ aya angĩ mũthiĩ mũtware irio nĩguo mũnyihanyihie
ng‘aragu ĩrĩa ĩrĩ kwanyu mũciĩ. 20 Mũcoke mũndehere mũrũ wa ithe wanyu ũcio mũnini, nĩguo
ciugo cianyu cioneke irĩ cia kwĩhokeka na mwage gũkua.‖ Nao magĩka guo.

21 Na makĩĩrana atĩrĩ: ―Hatarĩ nganja nĩ kũherithio tũraherithio nĩ ũndũ wa mũrũ wa ithe witũ,
tondũ nĩ tuonire agĩthĩnĩka rĩrĩa aatũthaithire tũmũcaĩre, no tũkĩaga gũthikĩrĩria. Nĩkĩo thĩna ũyũ
ũtũkorete.‖ 22 Nake Rubeni akĩmeera atĩrĩ: ―Na githĩ ndiamwĩrire ũũ, ‗Mũtikehĩrie mwana ũyũ,‘
no mũtiaiguire? Rĩu thakame yake nĩ gwĩtio ĩretio.‖ 23 Ĩndĩ matiamenyaga atĩ Jusufu nĩ
aanyitaga ũrĩa moigaga, nĩ gũkorũo nĩ haarĩ na mũtaũri gatagatĩ kao. 24 Kwoguo akĩmeherera na
akĩambĩrĩria kũrĩra. Rĩrĩa aacokire na akĩmaarĩria rĩngĩ, agĩthengia Simeoni harĩ o na akĩmuoha
meroreire. 25 Jusufu agĩcoka agĩathana makũnia mao maiyũrio irio na o mũndũ acokerio mbeca
ciake ikũnia-inĩ rĩake na maheo irio cia kũrĩa marĩ rũgendo-inĩ. Na makĩhingĩrio ũndũ ũcio.

26 Magĩkĩigĩrĩra irio icio igũrũ rĩa ndigiri ciao na makiumagara. 27 Rĩrĩa ũmwe wao
aahingũrire ikũnia rĩake nĩguo ahe ndigiri yake irio marĩ harĩa maararĩrĩire, akĩona mbeca ciake
mũromo-inĩ wa ikũnia rĩake. 28 Nĩ ũndũ ũcio akĩra ariũ a ithe atĩrĩ: ―Mbeca ciakwa nĩ njokie, na
irĩ haha ikũnia-inĩ rĩakwa!‖ Nacio ngoro ciao ikĩhahũka, makĩrorana na makĩũrania ũũ
makĩinainaga: ―Nĩ ũndũ ũrĩkũ ũyũ Yahweh atwĩkĩte?‖

29 Rĩrĩa maakinyire kũrĩ ithe wao Jakubu bũrũri-inĩ wa Kanaani, makĩmwĩra maũndũ mothe
marĩa maamakorete, makĩmwĩra atĩrĩ: 30 ―Mwathi wa bũrũri ũcio aratwarĩirie arĩ na ũũru
mũingĩ na aroiga atĩ tũrathiĩte gũthigana bũrũri ũcio. 31 No tũramwĩra ũũ, ‗Tũrĩ andũ arũngĩrĩru.
Ithuĩ tũtirĩ athigani. 32 Tũrĩ ariũ 12 a ithe ũmwe. Ũmwe ndarĩ ho, nake ũrĩa mũnini marĩ na baba
bũrũri-inĩ wa Kanaani.‘ 33 No mwathi wa bũrũri ũcio aratwĩra atĩrĩ, ‗Ũũ nĩguo ngũmenya kana
mũrĩ arũngĩrĩru: Mũkũndigĩra mũrũ wa ithe wanyu ũmwe. Mũcoke mũkuue kĩndũ gĩa

63


kũnyihanyihia ng‘aragu ĩrĩa ĩrĩ kwanyu mũciĩ na mũthiĩ. 34 Na mũndehere mũrũ wa ithe wanyu
ũcio mũnini, nĩguo menye atĩ mũtirĩ athigani no mũrĩ andũ arũngĩrĩru. Na niĩ nĩ ngũmũcokeria
mũrũ wa ithe wanyu, na no mũhũũrage biacara bũrũri-inĩ ũyũ.‘‖

35 Na rĩrĩa moonoragia makũnia mao, o mũndũ akĩona kamondo gake ka mbeca ikũnia-inĩ
rĩake. Rĩrĩa moonire tũmondo tũu twao twa mbeca marĩ na baba wao, magĩĩtigĩra. 36 Ithe wao
Jakubu akĩmeera: ―Nĩ niĩ mũtũmĩte nguĩrũo! Jusufu ndarĩ ho, Simeoni ndarĩ ho, na rĩu mũrenda
kuoya Benjamini! Niĩ nĩ niĩ ngoretwo nĩ maũndũ maya mothe!‖ 37 No Rubeni akĩra ithe atĩrĩ:
―Angĩkorũo ndikũmũcokia kũrĩ wee no ũũrage ariũ akwa eerĩ. Mũũnengere na nĩ
ngũmũmenyerera, na nĩ ngamũcokia kũrĩ wee.‖ 38 No we akiuga: ―Mũrũ wakwa ndegũikũrũka
na inyuĩ, tondũ mũrũ wa nyina nĩ mũkuũ na nowe ũtigarĩte. Ũndũ mũũru ũngĩmũkora arĩ
rũgendo-inĩ rũu-rĩ, mũngĩkorũo mũikũrũkĩtie mbuĩ ciakwa Mbĩrĩra-inĩ na kĩeha.‖

KĨAMBĨRĨRIA 43

1 Na rĩrĩ, ng‘aragu ĩkĩneneha mũno bũrũri-inĩ. 2 Nĩ ũndũ ũcio rĩrĩa maarĩire irio iria maarutĩte
Misiri nginya igĩthira, ithe wao akĩmeera ũũ: ―Cokai mũgatũgũrĩre tũirio.‖ 3 Nake Yahuda
akĩmwĩra: ―Mũndũ ũcio aatũheire mũkaana ũyũ, ‗Mũtikanoone ũthiũ wakwa rĩngĩ o tiga mũrũ
wa thoguo ũrĩa mũnini akorirũo hamwe na inyuĩ.‘ 4 Angĩkorũo nĩ ũkũreka tũthiĩ na mũrũ wa
ithe witũ, nĩ tũgũikũrũka na tũkũgũrĩre irio. 5 No angĩkorũo ndũkũreka tũthiĩ nake,
tũtigũikũrũka, tondũ mũndũ ũcio aatwĩrire ũũ, ‗Mũtikanoone ũthiũ wakwa rĩngĩ o tiga mũrũ wa
thoguo ũrĩa mũnini akorirũo hamwe na inyuĩ.‘‖ 6 Nake Isiraeli akĩũria: ―Nĩ kĩĩ gĩatũmire
mũndehere thĩna ũyũ na njĩra ya kwĩra mũndũ ũcio atĩ nĩ mũrĩ mũrũ wa ithe wanyu ũngĩ?‖ 7
Makĩmũcokeria: ―Mũndũ ũcio aatũũririe ĩmwe kwa ĩmwe ũhoro witũ na andũ aitũ, akĩũria ũũ,
‗Ithe wanyu arĩ o muoyo? Nĩ mũrĩ mũrũ wa ithe wanyu ũngĩ?‘ na ithuĩ tũkĩmwĩra maũndũ macio
mothe. Tũngĩahotire atĩa kũmenya atĩ nĩ angĩatwĩrire, ‗Thiĩi mũikũrũkie mũrũ wa ithe wanyu
gũkũ‘?‖

8 Yahuda agĩcoka agĩthaitha ithe wao Isiraeli akĩmwĩra ũũ: ―Nengera kamwana kau, na ũreke
twĩthiĩre nĩguo tũtũũre muoyo tũtigakue—ithuĩ o hamwe nawe na ciana citũ. 9 Kamwana kau
gegũkorũo karĩ moko-inĩ makwa. Nĩ niĩ ũkooria. Ingĩkaaga gũgacokia kũrĩ wee na gũkaneana
harĩ wee, ngũkorũo ngwĩhĩirie matukũ mothe. 10 Na korũo tũtinate mahinda, tũngĩrĩ gũkinya
kuo na tũgacoka rĩa kerĩ.‖

11 Nĩ ũndũ ũcio Isiraeli ithe wao akiuga: ―Angĩkorũo no mũhaka gũthiĩ ũguo-rĩ, ĩkai ũũ: Oyai
indo ici iria njega biũ cia bũrũri ũyũ mũciikie mondo-inĩ cianyu mũikũrũke mũcitwarĩre mũndũ
ũcio irĩ kĩheo: balisamu nini, kaũũkĩ kanini, labudanumi, magoko marĩ na ngamu, pisitachio na
mĩrothi. 12 Na mũkuue mbeca maita merĩ; ningĩ mũthiĩ na mbeca iria ciacokirio mũromo-inĩ wa
makũnia manyu. No gũkorũo haarĩ na mahĩtia. 13 Oyai mũrũ wa ithe wanyu na mũthiĩ, mũcoke

64




kũrĩ mũndũ ũcio. 14 Yahweh Mwene-Hinya-Wothe arotũma mũiguĩrũo tha nĩ mũndũ ũcio,
nĩguo arekererie mũrũ wa ithe wanyu ũcio ũngĩ kũrĩ inyuĩ o hamwe na Benjamini. Na niĩ hakwa-
rĩ, angĩkorũo nĩ ngũkuĩrũo, nĩ nguĩrũo!‖

15 Andũ acio magĩkĩoya kĩheo kĩu, na magĩkuua mbeca maita merĩ o hamwe na Benjamini.
Magĩũkĩra na magĩikũrũka magĩthiĩ Misiri na o rĩngĩ makĩrũgama mbere ya Jusufu. 16 Rĩrĩa
Jusufu oonire Benjamini arĩ hamwe nao, o rĩo akĩra mũndũ ũrĩa warũgamĩrĩire nyũmba yake ũũ:
―Twara arũme aya nyũmba na ũthĩnje nyamũ na ũhaarĩrie iruga, nĩ gũkorũo andũ aya nĩ
mekũrĩanĩra na niĩ ithaa rĩa mĩaraho.‖ 17 O rĩo mũndũ ũcio agĩka o ũrĩa Jusufu aamwĩrire,
akĩmatwara nyũmba-inĩ ya Jusufu. 18 Ĩndĩ andũ acio magĩĩtigĩra rĩrĩa maatwarirũo nyũmba-inĩ
ya Jusufu, na makĩambĩrĩria kuuga ũũ: ―Twarehwo gũkũ nĩ ũndũ wa mbeca iria ciacokirio
makũnia-inĩ maitũ hĩndĩ ĩyo ĩngĩ. Rĩu megũtũtharĩkĩra na matũtue ngombo na moe ndigiri citũ!‖

19 Nĩ ũndũ ũcio magĩthiĩ harĩ mũndũ ũrĩa warũgamĩrĩire nyũmba ya Jusufu na makĩmwarĩria
hau mũromo-inĩ wa nyũmba ĩyo. 20 Makiuga atĩrĩ: ―Atĩrĩrĩ mwathi witũ, nĩ twaikũrũkire riita rĩa
mbere tũgĩũka kũgũra irio. 21 No rĩrĩa twakinyire kũrĩa twararĩrĩire na tũkĩambĩrĩria kũhingũra
makũnia maitũ, o mũndũ agĩkora mbeca ciake mũromo-inĩ wa ikũnia rĩake, mũigana wothe wa
mbeca citũ. Kwoguo no twende gũcicokia ithuĩ ene. 22 Na nĩ tuoka na mbeca makĩria cia
kũgũra irio. Tũtiũĩ nũũ wacokirie mbeca citũ makũnia-inĩ maitũ.‖ 23 Nake akĩmeera: ―Hatirĩ na
thĩna. Mũtigetigĩre. Kĩhoti wanyu na Kĩhoti wa ithe wanyu nĩwe waigire mũthithũ makũnia-inĩ
manyu. Mbeca cianyu ciaambire gũkinya kũrĩ niĩ.‖ Thutha ũcio akĩrehe Simeoni kũrĩ o.

24 Mũndũ ũcio agĩcoka akĩmatwara nyũmba-inĩ ya Jusufu na akĩmahe maĩ ma gwĩthamba
magũrũ, na akĩhe ndigiri ciao irio. 25 Na makĩhaarĩria kĩheo gĩa kũnengera Jusufu oka mathaa
ma mĩaraho, nĩ gũkorũo nĩ maaiguĩte atĩ nĩ mekũrĩanĩra irio kũu. 26 Rĩrĩa Jusufu aaingĩrire
nyũmba, makĩmũtwarĩra kĩheo kĩu kĩao kũu nyũmba thĩinĩ na magĩturumithia mĩtwe thĩ harĩ we.
27 Thutha ũcio akĩmoria ũhoro wao na akĩũria: ―Baba wanyu ũrĩa mwanjĩrire nĩ mũkũrũ-rĩ,
ahaana atĩa? Arĩ o muoyo?‖ 28 Nao makĩmũcokeria ũũ: ―Baba witũ ndungata yaku arĩ o ho
wega. Arĩ o muoyo.‖ Na makĩinamĩrĩra magĩturumithia mĩtwe yao thĩ.

29 Rĩrĩa aatiirire maitho na akĩona Benjamini mũrũ wa nyina, ũrĩa maaciaranĩirũo nake, akĩũria
ũũ: ―Ũyũ nĩwe mũrũ wa thoguo ũrĩa mũnini ũrĩa mwaheire ũhoro wake?‖ Agĩcoka akĩongerera:
―Mũrũ wakwa ũroetĩkĩrĩka harĩ Yahweh.‖ 30 Jusufu akiuma ahiũhĩte, tondũ nĩ aahutĩtio ngoro
mũno nĩ ũndũ wa mũrũ wa nyina, na agĩcaria handũ ha kũrĩrĩra. Nĩ ũndũ ũcio agĩthiĩ akĩingĩra
rumu-inĩ ĩmwe ya thĩinĩ na akĩrĩrĩra kuo. 31 Thutha ũcio agĩĩthamba ũthiũ na akiuma, ahotete
kwĩgirĩrĩria, na akiuga: ―Irio nĩ ciihũrũo.‖ 32 Makĩmũihũrĩra ciake arĩ wiki nao marĩ oiki, nao
Amisiri arĩa maarĩ nake makĩrĩa marĩ oiki, tondũ Amisiri matingĩarĩanĩire na Ahibirania, nĩ
gũkorũo ũcio nĩ ũndũ ũrĩ magigi harĩ Amisiri.

33 Ariũ acio a ithe ũmwe maaikarĩte mbere yake, ũrĩa wa irigithathi aaikarĩte kũringana na
ũrigithathi wake nake ũrĩa mũnini kũringana na ũnyinyi wake, na magĩikara makĩroranaga
magegete. 34 Nake aaikaraga akĩneanaga irio kuuma metha-inĩ yake nginya metha-inĩ ĩrĩa

65


maaikarĩte, no akongerera irio cia Benjamini maita matano gũkĩra cia acio angĩ othe. Na
magĩgĩthiĩ na mbere kũrĩa na kũnyua hamwe nake nginya makĩigania.

KĨAMBĨRĨRIA 44

1 Thutha ũcio Jusufu agĩatha mũndũ ũrĩa warũgamagĩrĩra nyũmba yake akĩmwĩra ũũ: ―Ihũria
makũnia ma arũme acio na irio nyingĩ o ũrĩa mangĩhota gũkuua, na ũige mbeca cia o mũndũ
mũromo-inĩ wa ikũnia rĩake. 2 Na ũige gĩkombe gĩakwa, kĩrĩa kĩa betha, mũromo-inĩ wa ikũnia
rĩa ũcio mũnini, hamwe na mbeca ciake cia irio.‖ Nake agĩka o ũrĩa aathirũo nĩ Jusufu.

3 Naguo rũcinĩ gwathererũka, arũme acio magĩtĩkĩrio mathiĩ hamwe na ndigiri ciao. 4
Matanathiĩ haraya na itũũra rĩu, Jusufu akĩra mũndũ ũrĩa warũgamagĩrĩra nyũmba yake ũũ:
―Ũkĩra! Teng‘eria andũ acio! Wamakinyĩra ũmeere atĩrĩ, ‗Nĩ kĩĩ gĩatũma mũrĩhe wega na ũũru? 5
Na githĩ gĩkombe kĩu ti kĩrĩa mwathi wakwa anyuagĩra na agakĩhũthĩra kũmenya maũndũ
atekũhĩtia kũgerera imenyithia cia ũragũri? Ũcio nĩ ũndũ mũũru mũno mwĩkĩte.‘‖

6 Kwoguo akĩmakinyĩra na akĩmeera ciugo icio. 7 Nao makĩmũũria: ―Mwathi witũ angiuga
ũndũ ta ũcio nĩkĩ? Gũtingĩhoteka ndungata ciaku ciĩke ũndũ ta ũcio. 8 Mbeca iria twakorire
mũromo-inĩ wa makũnia maitũ nĩ twagũcokeirie kuuma bũrũri wa Kanaani. Gũkĩrĩ ũguo-rĩ,
tũngĩkĩhota atĩa kũiya betha kana thahabu kuuma nyũmba-inĩ ya mwathi waku? 9 Angĩkorũo nĩ
gĩkuoneka na ũmwe wa ngombo ciaku, nĩ akue, na ithuĩ aya angĩ tũtuĩke ngombo cia mwathi
witũ.‖ 10 Nake akiuga atĩrĩ: ―Nĩ gũtuĩke ũguo mwoiga: Mũndũ ũrĩa ũgũkorũo nakĩo egũtuĩka
ngombo yakwa, no inyuĩ aya angĩ mũtigũkorũo na mahĩtia.‖ 11 Nĩ ũndũ ũcio o mũndũ akĩiga
ikũnia rĩake thĩ na ihenya na akĩrĩhingũra. 12 Agĩcaria biũ, akĩambĩrĩria na ũrĩa mũkũrũ na
akĩrĩkĩrĩria na ũrĩa mũnini. Mũthia-inĩ gĩkombe kĩu gĩkĩoneka ikũnia-inĩ rĩa Benjamini.

13 Nĩ ũndũ ũcio magĩtembũra nguo ciao, na o mũndũ akĩigĩrĩra mũrigo wake igũrũ rĩa ndigiri
yake na magĩcoka kũu itũũra-inĩ. 14 Rĩrĩa Yahuda na ariũ a ithe maatonyire nyũmba-inĩ ya
Jusufu, Jusufu aarĩ o kũu thĩinĩ; nao makĩĩgũithia thĩ mbere yake. 15 Jusufu akĩmoria: ―Nĩ ũndũ
ũrĩkũ ũyũ mwĩkĩte? Kaĩ mũtekũmenyaga atĩ mũndũ ta niĩ no ahote kũmenya maũndũ atekũhĩtia
kũgerera imenyithia cia ũragũri?‖ 16 Yahuda akĩmũcokeria: ―Tũngĩra mwathi witũ atĩa? Nĩ atĩa
tũngiuga? Na tũngĩonania atĩa atĩ tũrĩ athingu? Kĩhoti ũrĩa wa ma nĩ onete mehia ma ngombo
ciaku. Rĩu tũrĩ ngombo cia mwathi witũ, ithuothe hamwe na ũrĩa uuma na gĩkombe kĩu!‖ 17 No
we akĩmeera ũũ: ―Gũtingĩhoteka njĩke ũndũ ta ũcio! Mũndũ ũrĩa uuma na gĩkombe nĩwe
ũgũtuĩka ngombo yakwa. Inyuĩ aya angĩ no mwambate mũthiĩ na thayũ kũrĩ baba wanyu.‖

18 Yahuda agĩkĩmũkuhĩrĩria akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ndagũthaitha mwathi wakwa, reke ngombo yaku
yarie mwathi wakwa athikĩrĩirie, na ndũkarakario nĩ ngombo yaku, nĩ gũkorũo wee ũtariĩ o ta
Firauni we mwene. 19 Mwathi wakwa ooririe ngombo ciake atĩrĩ, ‗Nĩ mũrĩ ithe wanyu kana

66




mũrũ wa ithe wanyu ũngĩ?‘ 20 Nĩ ũndũ ũcio, tũkĩra mwathi witũ atĩrĩ, ‗Ĩĩ nĩ tũrĩ baba witũ na nĩ
mũkũrũ na nĩ harĩ mwana aaciarĩirũo ũkũrũ-inĩ wake, na nĩwe mũnini. No mũrũ wa nyina nĩ
aakuire, kwoguo noko kamwana karĩa gatigaru ka nyina, na ithe nĩ akendete.‘ 21 Thutha ũcio
ũkĩra ngombo ciaku atĩrĩ, ‗Gaikũrũkiei kũrĩ niĩ nĩguo ndĩkone.‘ 22 No tũkĩra mwathi witũ ũũ,
‗Kamwana kau gatingĩtiga ithe. Kangĩmũtiga, ithe no gũkua angĩkua.‘ 23 Ũgĩcoka ũkĩra ngombo
ciaku atĩrĩ, ‗O tiga mũrũ wa thoguo ũrĩa mũnini akorirũo hamwe na inyuĩ, mũtikanoone ũthiũ
wakwa rĩngĩ.‘

24 ―Kwoguo tũkĩambata kũrĩ baba witũ ngombo yaku na tũkĩmwĩra ciugo cia mwathi witũ. 25
Thutha ũcio baba agĩtwĩra, ‗Cokai mũgatũgũrĩre tũirio.‘ 26 No ithuĩ tũkiuga atĩrĩ,
‗Tũtingĩikũrũka. No angĩkorũo mũrũ wa ithe witũ ũrĩa mũnini nĩ egũthiĩ hamwe na ithuĩ, nĩ
tũgũikũrũka, nĩ gũkorũo tũtingĩona ũthiũ wa mũndũ ũcio o tiga mũrũ wa ithe witũ ũrĩa mũnini
akorirũo hamwe na ithuĩ.‘ 27 Nake baba witũ ngombo yaku agĩtwĩra atĩrĩ, ‗Nĩ mũĩ wega atĩ
mũtumia wakwa aanjiarĩire ariũ erĩ tu. 28 No ũmwe wao nĩ aandigire na niĩ ngiuga atĩrĩ: ―No
nginya akorũo nĩ gũtamburũo atamburĩtwo icunjĩ!‖ na ndirĩ ndamuona nginyagia rĩu. 29
Mũngĩoya ũyũ ũngĩ nake njage kũmuona, nake akorũo nĩ ũndũ mũũru, mũngĩkorũo mũikũrũkĩtie
mbuĩ ciakwa Mbĩrĩra-inĩ na kĩeha kĩnene.‘

30 ―Na rĩu ingĩcoka kũrĩ baba witũ ngombo yaku kamwana gaka gatarĩ hamwe na ithuĩ, tondũ
muoyo wake ũkoragwo wohanĩtio na muoyo wako-rĩ, 31 rĩrĩa arĩona atĩ kamwana gaka gatirĩ ho,
no gũkua egũkua, na ngombo ciaku igũkorũo cikũrũkĩtie mbuĩ cia ngombo yaku baba witũ
Mbĩrĩra-inĩ na kĩeha. 32 Ngombo yaku yerire baba witũ atĩ kamwana gaka gegũkorũo karĩ
moko-inĩ mayo, ĩkiuga, ‗Ingĩkaaga gũgacokia kũrĩ we, ingĩkorũo ngwĩhĩirie tene na tene.‘ 33 Nĩ
ũndũ ũcio ndagũthaitha ũreke niĩ ngombo yaku njikare nduĩke ngombo yaku mwathi wakwa
ithenya rĩa kamwana gaka, nĩgetha kamwana gaka gacoke hamwe na ariũ a ithe. 34 Ingĩhota atĩa
gũcoka kũrĩ baba itarĩ na kamwana gaka? Ndingĩũmĩrĩria kuona ũndũ ũcio mũũru ũgĩkora baba!‖

KĨAMBĨRĨRIA 45

1 Nake Jusufu akĩremwo nĩ kwĩgirĩrĩria arĩ hau mbere ya arĩa othe maamũtungatagĩra. Kwoguo
akĩanĩrĩra akiuga atĩrĩ: ―Andũ othe nĩ manjeherere!‖ Gũtirĩ mũndũ ũngĩ watigirũo hamwe nake
hĩndĩ ĩrĩa Jusufu eemenyithanirie harĩ ariũ a ithe.

2 Agĩcoka akĩambĩrĩria kũrĩra anĩrĩire biũ nginya Amisiri na andũ a nyũmba ya Firauni makĩigua
kĩrĩro kĩu. 3 Mũthia-inĩ Jusufu akĩra ariũ a ithe ũũ: ―Nĩ niĩ Jusufu. Hihi baba arĩ o muoyo?‖ No
ariũ a ithe matiahotire kũmũcokeria ũndũ o na ũrĩkũ, tondũ nĩ maamakire mũno nĩ ũndũ wake. 4
Nĩ ũndũ ũcio Jusufu akĩra ariũ a ithe atĩrĩ: ―Ndamũthaitha mũkuhĩrĩrie haha ndĩ.‖ Kwoguo
makĩmũkuhĩrĩria.

67




Agĩcoka akĩmeera ũũ: ―Nĩ niĩ Jusufu mũrũ wa thoguo, ũrĩa mwendirie Misiri. 5 No rĩu
mũtikaigue ũũru na mũndũ ndakarakarĩre ũrĩa ũngĩ atĩ tondũ nĩ mwanyendirie gũkũ; tondũ nĩ
Yahweh wandũmire njũke mbere yanyu nĩguo honokie mĩoyo. 6 Ũyũ nĩ mwaka wa kerĩ wa
ng‘aragu ĩrĩa ĩrĩ bũrũri-inĩ, na nĩ hatigarĩte mĩaka ĩngĩ ĩtano ĩrĩa gũtegũkorũo gũkĩrĩmwo kana
gũkĩgethwo. 7 No Yahweh aandũmire njũke mbere yanyu nĩguo ndũme gũkorũo na matigari ma
andũ anyu thĩinĩ wa thĩ na ndũme mũthiĩ na mbere gũtũũra kũgerera ũhonokio mũnene. 8
Kwoguo-rĩ, ti inyuĩ mwandũmire gũkũ, no nĩ Kĩhoti ũrĩa wa ma, nĩgetha anyamũre nduĩke
mũtaarani mũnene wa Firauni, na nduĩke mwathi wa nyũmba yake yothe na mũtongoria wa
bũrũri wothe wa Misiri.

9 ―Cokai o na ihenya kũrĩ baba na mũmwĩre atĩrĩ, ‗Ũũ nĩguo mũrũguo Jusufu oigĩte: ―Yahweh nĩ
anyamũrĩte ngatuĩka mwathi wa bũrũri wothe wa Misiri. Ikũrũka ũũke kũrĩ niĩ. Na ndũgaikare.
10 Ũrĩikaraga gĩcigo-inĩ kĩa Gosheni, nĩgetha ũkorũo hakuhĩ na niĩ—wee, ariũ aku, ariũ a ciana
ciaku, ndũũru ciaku, mahiũ maku, na kĩrĩa gĩothe ũrĩ nakĩo. 11 Nĩ ndĩrĩkũheaga irio ũrĩ kũu,
tondũ harĩ na mĩaka ĩngĩ ĩtano ĩtigarĩte ya ng‘aragu. Kwaga ũguo, wee na nyũmba yaku na kĩrĩa
gĩothe ũrĩ nakĩo nĩ mũgũthĩnĩka.‖‘ 12 Na inyuĩ o hamwe na mũrũ wa maitũ Benjamini nĩ
mwĩyoneire na maitho manyu atĩ ti itherũ nĩ niĩ ndĩraria na inyuĩ. 13 Nĩ ũndũ ũcio mwĩre baba
ũhoro wĩgiĩ riri wakwa wothe ũrĩa ndĩ naguo gũkũ Misiri o hamwe na kĩrĩa gĩothe mwĩyoneire.
Rĩu hiũhai mũthiĩ mũrehe baba gũkũ.‖

14 Agĩcoka akĩhĩmbĩria mũrũ wa nyina Benjamini na akĩambĩrĩria kũrĩra, nake Benjamini
akĩrĩra amũigĩrĩire moko ngingo-inĩ. 15 Na akĩmumunya ariũ a ithe othe na akĩrĩra amahĩmbĩirie,
thutha ũcio ariũ a ithe magĩkĩaria nake.

16 Na ũhoro ũcio ũgĩkinyĩra andũ a nyũmba ya Firauni makĩrũo atĩrĩ: ―Ariũ a ithe na Jusufu nĩ
moka!‖ Ũndũ ũcio ũgĩkorũo ũrĩ mwega maitho-inĩ ma Firauni hamwe na ndungata ciake. 17
Kwoguo Firauni akĩra Jusufu: ―Ĩra ariũ a thoguo atĩrĩ, ‗Ĩkai ũũ: Igĩrĩrai mĩrigo yanyu igũrũ rĩa
nyamũ cianyu cia gũkuua mĩrigo na mũthiĩ bũrũri-inĩ wa Kanaani, 18 na muoe baba wanyu o
hamwe na andũ a nyũmba cianyu mũũke gũkũ kũrĩ niĩ. Nĩ ngũmũhe indo njega cia bũrũri ũyũ wa
Misiri, na mũrĩrĩaga maciaro ma kũrĩa kũnoru biũ thĩinĩ wa bũrũri ũyũ.‘ 19 Ningĩ ndagwatha
ũmeere atĩrĩ: ‗Ĩkai ũũ: Oyai tũkaari twa gũkururio kuuma bũrũri ũyũ wa Misiri nĩ ũndũ wa ciana
cianyu na atumia anyu, na mũrehe baba wanyu akuuĩtwo na kamwe ga tuo, mũũke gũkũ. 20
Mũtikamakio nĩ indo cianyu iria mũkoragwo nacio, tondũ indo iria njega biũ cia bũrũri ũyũ
wothe wa Misiri nĩ cianyu.‘‖

21 Nao ariũ a Isiraeli magĩka guo, na Jusufu akĩmahe tũkaari twa gũkururio kũringana na ũrĩa
Firauni aathanĩte, na akĩmahe irio cia kũrĩa marĩ rũgendo-inĩ. 22 Akĩhe o mũndũ nguo ya
gũcenjia, no Benjamini akĩmũhe icunjĩ 300 cia betha na nguo ithano cia gũcenjia. 23 Na
akĩneanĩra ithe indo ici: ndigiri ikũmi ikuuĩte indo njega cia Misiri na ndigiri ikũmi cia mĩgoma
ikuuĩte irio na mũgate, na mabataro ma ithe arĩ rũgendo-inĩ. 24 Kwoguo akĩrekereria ariũ a ithe
mathiĩ, na rĩrĩa moimagaraga akĩmeera atĩrĩ: ―Mũtikarakaranĩre mũrĩ njĩra-inĩ.‖

68


25 Makiuma Misiri makĩambata na magĩkinya bũrũri-inĩ wa Kanaani kũrĩ ithe wao Jakubu. 26
Magĩkĩmwĩra atĩrĩ: ―Jusufu arĩ o muoyo, na nĩwe mũtongoria wa bũrũri wothe wa Misiri!‖ No
akĩgegeara nĩ gũkorũo ndaametĩkirie. 27 Na rĩrĩa maathiire na mbere kũmwĩra maũndũ mothe
marĩa Jusufu aameerĩte na akĩona tũkaari twa gũkururio tũrĩa Jusufu aaneanĩte akuuo natuo, roho
wa Jakubu ithe wao ũkĩambĩrĩria kwarahũka. 28 Nake Isiraeli akĩanĩrĩra akiuga ũũ: ―Nĩ ũguo
rĩu! Mũrũ wakwa Jusufu arĩ o muoyo! No nginya thiĩ ndĩmuone itanakua!‖

KĨAMBĨRĨRIA 46

1 Isiraeli agĩkĩoya kĩrĩa gĩothe aarĩ nakĩo na akiumagara. Rĩrĩa aakinyire Biri-shiba, akĩrutĩra
Kĩhoti wa ithe Isaaka magongona. 2 Nake Yahweh akĩaria na Isiraeli ũtukũ kũgerera kĩoneki
akiuga ũũ: ―Jakubu, Jakubu!‖ nake akiuga ―Ĩ niĩ ũyũ haha!‖ 3 Akĩmwĩra: ―Nĩ niĩ Kĩhoti ũrĩa wa
ma, o we kĩhoti wa thoguo. Ndũgetigĩre gũikũrũka Misiri, nĩ gũkorũo ũrĩ kũu nĩ ngũgũtua rũrĩrĩ
rũnene. 4 Niĩ mwene nĩ ngũikũrũka nawe Misiri, na ningĩ niĩ mwene nĩ ngaakũruta kuo, nake
Jusufu nĩ akaaigĩrĩra guoko gwake maitho-inĩ maku.‖

5 Thutha ũcio Jakubu akiuma Biri-shiba, nao ariũ a Isiraeli magĩkuua Jakubu ithe wao na ciana
ciao na atumia ao na tũkaari twa gũkururio tũrĩa Firauni aaneanĩte akuuo natuo. 6 Magĩkuua
ndũũru ciao na indo ciao, iria maagĩĩte nacio bũrũri-inĩ wa Kanaani. Na magĩgĩkinya Misiri,
Jakubu arĩ hamwe na njiarũa ciake ciothe. 7 Aathiire Misiri na ariũ ake na ariũ a ciana ciake na
airĩtu ake na airĩtu a ciana ciake—njiarũa ciake ciothe.

8 Na rĩrĩ, maya nĩmo marĩĩtwa ma ariũ a Isiraeli arĩa maathiire Misiri, Jakubu na ariũ ake:
Irigithathi rĩa Jakubu rĩarĩ Rubeni.

9 Ariũ a Rubeni maarĩ Hanoku, Palu, Hezironi, na Karimi.

10 Ariũ a Simeoni maarĩ Jemueli, Jamini, Ohadi, Jakini, Zoharu, na Shaulu mũrũ wa mũtumia
Mũkanaani.

11 Ariũ a Lawii maarĩ Gerishoni, Kohathu, na Merari.

12 Ariũ a Yahuda maarĩ Eri, Onani, Shela, Perezu, na Zera. No Eri na Onani nĩ maakuĩrĩire
bũrũri wa Kanaani.

Ariũ a Perezu maarĩ Hezironi na Hamula.

13 Ariũ a Isakaru maarĩ Tola, Puva, Iobu, na Shimuroni.

14 Ariũ a Zebuluni maarĩ Seredi, Eloni, na Jahaleeli.

69




15 Acio nĩo ariũ a Leah, arĩa aaciarĩire Jakubu marĩ Padani-aramu, hamwe na mũirĩtu wake
Daina. Ariũ ake othe hamwe na airĩtu ake maarĩ 33.

16 Ariũ a Gadi maarĩ Zifioni, Hagi, Shuni, Eziboni, Eri, Arodi, na Areli.

17 Ariũ a Asheri maarĩ Imuna, Ishiva, Ishivi, na Beria, na mwarĩ wa ithe wao aarĩ Sera.

Ariũ a Beria maarĩ Heberi na Malikieli.

18 Acio nĩo ariũ a Zilipa, ũrĩa Labani aaheire Lea mũirĩtu wake. Nĩo aaciarĩire Jakubu: Othe
maarĩ andũ 16.

19 Ariũ a Rakeli mũtumia wa Jakubu maarĩ Jusufu na Benjamini.

20 Jusufu agĩciarĩrũo Manase na Efiraimu bũrũri-inĩ wa Misiri, arĩa aaciarĩirũo nĩ Asenathu
mwarĩ wa Potifera mũthĩnjĩri-kĩhoti wa Oni.

21 Ariũ a Benjamini maarĩ Bela, Bekeri, Ashibeli, Gera, Naamani, Ehi, Roshu, Mupimu,
Hupimu, na Aridi.

22 Acio nĩo ariũ a Rakeli arĩa aaciarĩire Jakubu: Othe maarĩ andũ 14.

23 Mũrũ wa Dani aarĩ Hushimu.

24 Ariũ a Nafitali maarĩ Jahazeeli, Guni, Jezeri, na Shilemu.

25 Acio nĩo ariũ a Biliha, ũrĩa Labani aaheire Rakeli mũirĩtu wake. Nĩo aaciarĩire Jakubu: Othe
maarĩ andũ mũgwanja.

26 Arĩa othe moimanire na Jakubu na magĩthiĩ Misiri hamwe nake, maarĩ 66 hatatarĩtwo atumia
a ariũ a Jakubu. 27 Ariũ a Jusufu arĩa aaciarĩirũo Misiri maarĩ erĩ. Andũ othe a nyũmba ya
Jakubu arĩa maathiire Misiri maarĩ 70.

28 Jakubu agĩtũma Yahuda athiage akeere Jusufu atĩ arĩ njĩra erekeire Gosheni. Na rĩrĩa
maakinyire gĩcigo-inĩ kĩa Gosheni, 29 Jusufu akiuga ngaari yake ya mbarathi ĩhaarĩrio na
akĩambata nĩguo agacemanie na Isiraeli ithe kũu Gosheni. Rĩrĩa aakinyire harĩ we, o rĩo
akĩmũhĩmbĩria na akĩrĩra kwa ihinda. 30 Nake Isiraeli akĩra Jusufu ũũ: ―Rĩu no ngue; Nĩ ndona
ũthiũ waku na ndamenya atĩ ũrĩ o muoyo.‖

31 Jusufu agĩcoka akĩra ariũ a ithe o hamwe na nyũmba ya ithe atĩrĩ: ―Rekei nyambate
ngamenyithie Firauni ndĩmwĩre ũũ, ‗Ariũ a baba na nyũmba ya baba arĩa mararĩ bũrũri wa
Kanaani nĩ moka gũkũ kũrĩ niĩ. 32 Andũ acio nĩ arĩithi, na marĩithagia mahiũ, na nĩ moka na
mahiũ mao na ndũũru ciao na kĩrĩa gĩothe marĩ nakĩo.‘ 33 Firauni amwĩta na amũũrie,
‗Mũrutaga wĩra ũrĩkũ?‘ 34 muuge atĩrĩ, ‗Ndungata ciaku ikoretwo ikĩrĩithia mahiũ kuuma wĩthĩ-
inĩ wacio nginya rĩu, ithuĩ o hamwe na maithe maitũ ma tene,‘ nĩgetha mũtũũre gĩcigo-inĩ kĩa
Gosheni, nĩ gũkorũo mũrĩithi o wothe wa ng‘ondu nĩ kĩndũ kĩrĩ magigi harĩ Amisiri.‖

70


KĨAMBĨRĨRĨRIA 47

1 Jusufu agĩthiĩ akĩmenyithia Firauni ũũ: ―Baba witũ na ariũ a baba na ndũũru ciao cia mbũri na
ng‘ondu na ndũũru ciao cia ng‘ombe na kĩrĩa gĩothe marĩ nakĩo nĩ mokĩte kuuma bũrũri wa
Kanaani, na rĩu marĩ gĩcigo-inĩ kĩa Gosheni.‖ 2 Akĩoya ariũ a ithe atano akĩmatwara kũrĩ
Firauni.

3 Firauni akĩũria ariũ acio a ithe na Jusufu ũũ: ―Mũrutaga wĩra ũrĩkũ?‖ Nao makĩra Firauni:
―Ndungata ciaku nĩ arĩithi a ng‘ondu, ithuĩ o hamwe na maithe maitũ ma tene.‖ 4 Magĩcoka
makĩra Firauni atĩrĩ: ―Tũũkĩte gũikara bũrũri-inĩ ũyũ tũrĩ ageni tondũ gũtirĩ kũndũ gwa kũrĩithia
rũũru rwa ndungata ciaku, nĩ gũkorũo ng‘aragu nĩ nene mũno bũrũri-inĩ wa Kanaani. Kwoguo
twagũthaitha ũreke ndungata ciaku cikarage gĩcigo-inĩ kĩa Gosheni.‖ 5 Nĩ ũndũ ũcio Firauni
akĩra Jusufu atĩrĩ: ―Baba wanyu na ariũ a thoguo mokĩte gũkũ kũrĩ we. 6 Bũrũri wa Misiri ũrĩ
moko-inĩ maku. Baba wanyu na ariũ a thoguo nĩ maikare gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩega makĩria kĩa bũrũri
ũyũ. Nĩ maikare gĩcigo-inĩ kĩa Gosheni, na angĩkorũo nĩ ũĩ arũme marĩ na ũhoti gatagatĩ-inĩ kao,
matue arũgamĩrĩri a mahiũ makwa.‖

7 Jusufu agĩcoka akĩrehe Jakubu baba wao, na akĩmũtwara mbere ya Firauni, nake Jakubu
akĩrathima Firauni. 8 Firauni akĩũria Jakubu atĩrĩ: ―Ũrĩ na mĩaka ĩigana?‖ 9 Jakubu akĩra
Firauni: ―Mĩaka yakwa ya gũthaamathaama nĩ 130. Mĩaka ya ũtũũro wakwa ĩkoretwo ĩrĩ mĩnini
na ĩrĩ na mĩtangĩko, na ti mĩingĩ ta mĩaka ya ũtũũro wa maithe maitũ ma tene hĩndĩ ĩrĩa
maathaamathaamaga.‖ 10 Thutha ũcio Jakubu akĩrathima Firauni na akiuma hau mbere yake.

11 Kwoguo Jusufu akĩhe ithe na ariũ a ithe gwa gũikara, na akĩmahe kũndũ bũrũri-inĩ wa Misiri,
kũndũ kũrĩa kwega biũ bũrũri-inĩ ũcio, gĩcigo-inĩ kĩa Ramesese, o ta ũrĩa Firauni aathanĩte. 12
Nake Jusufu agĩthiĩ na mbere kũhe ithe na ariũ a ithe na nyũmba yothe ya ithe irio kũringana na
mũigana wa ciana ciao.

13 Na rĩrĩ, gũtiarĩ na irio kũndũ guothe, tondũ ng‘aragu yarĩ nene mũno, na bũrũri wa Misiri
hamwe na bũrũri wa Kanaani gũkĩanangwo nĩ ng‘aragu ĩyo. 14 Jusufu oonganagia mbeca ciothe
iria ingĩonekire bũrũri-inĩ wa Misiri na bũrũri-inĩ wa Kanaani nĩ ũndũ wa irio iria andũ
maagũraga, na Jusufu agĩikara agĩtwaraga mbeca icio nyũmba-inĩ ya Firauni. 15 Thutha wa
ihinda mbeca cia bũrũri wa Misiri na bũrũri wa Kanaani ikĩhũthĩka ciothe, na Amisiri othe
makĩambĩrĩria gũthiĩ kũrĩ Jusufu, makĩmwĩraga ũũ: ―Tũhe irio! Tũngĩgĩkua nĩkĩ mbere ya maitho
maku atĩ tondũ mbeca citũ nĩ thiru?‖ 16 Jusufu agĩkĩmeera: ―Angĩkorũo mbeca cianyu nĩ ithirĩte,
rehei mahiũ manyu, na niĩ nĩ ngũmũhe irio tũkũũranie na mahiũ manyu.‖ 17 Nĩ ũndũ ũcio
makĩambĩrĩria kũrehera Jusufu mahiũ mao, nake Jusufu agĩthiĩ na mbere kũmahe irio
akamakũũranĩria na mbarathi ciao, rũũru rwa mbũri na ng‘ondu, rũũru rwa ng‘ombe, na ndigiri,
na agĩthiĩ na mbere kũmahe irio akĩmakũũranagĩria na mahiũ mao mothe mwaka-inĩ ũcio.

71



18 Rĩrĩa mwaka ũcio wathirire, makĩambĩrĩria gũthiĩ kũrĩ we mwaka ũcio warũmĩrĩire
makiugaga ũũ: ―Tũtikũhitha mwathi witũ atĩ mbeca o hamwe na nyamũ ciothe cia mũciĩ nĩ
irĩkĩtie kũneanwo kũrĩ mwathi witũ. Tũtirĩ na kĩndũ tũtigarĩtie gĩa kũnengera mwathi witũ tiga o
mĩĩrĩ itũ na mĩgũnda itũ. 19 Tũngĩgĩkua nĩkĩ mbere ya maitho maku, na mĩgũnda itũ yanangĩke?
Tũgũre o hamwe na mĩgũnda itũ nawe ũtũnengere irio, na ithuĩ na mĩgũnda itũ tũgũtuĩka
ngombo cia Firauni. Tũhe mbegũ nĩguo tũthiĩ na mbere gũtũũra na tũtigakue na nĩgetha mĩgũnda
itũ ndĩgatuĩke kũndũ gũtiganĩrie.‖ 20 Jusufu agĩkĩgũrĩra Firauni mĩgũnda yothe ya Amisiri tondũ
Amisiri othe nĩ meendirie mĩgũnda yao, nĩ gũkorũo ng‘aragu ĩyo yarĩ nene mũno; nayo mĩgũnda
yothe ĩgĩtuĩka ya Firauni.

21 Agĩcoka agĩthamia andũ acio akĩmatwara matũũra-inĩ, kuuma gĩcigo kĩmwe kĩa Misiri
nginya kĩrĩa kĩngĩ. 22 No mĩgũnda ya athĩnjĩri-ihoti tu ataagũrire, tondũ igai rĩa athĩnjĩri-ihoti
rĩoimaga kũrĩ Firauni na maatũũragio nĩ igai rĩrĩa maaheagwo nĩ Firauni. Nĩkĩo matendirie
mĩgũnda yao. 23 Nake Jusufu akĩra andũ acio ũũ: ―Atĩrĩrĩ, ũmũthĩ nĩ ndamũgũra inyuĩ na
mĩgũnda yanyu mũtuĩke a Firauni. Ĩ ici mbegũ cianyu, cihandei mĩgũnda-inĩ. 24 Rĩrĩa ciagĩa na
maciaro, mũneage Firauni gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ithano, no icunjĩ inya irĩkoragwo irĩ cianyu irĩ
mbegũ cia kũhanda mĩgũnda-inĩ na irĩ irio cia kũrĩo nĩ inyuĩ na arĩa marĩ nyũmba-inĩ cianyu na
ciana cianyu.‖ 25 Nĩ ũndũ ũcio makiuga ũũ: ―Nĩ ũhonoketie mĩoyo itũ. Reke twĩtĩkĩrĩke maitho-
inĩ maku mwathi witũ, na nĩ tũgũtuĩka ngombo cia Firauni.‖ 26 Jusufu agĩtua ũndũ ũcio watho,
na ũrĩ o kuo nginya ũmũthĩ bũrũri-inĩ wa Misiri, atĩ gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ithano nĩ kĩa Firauni. No
mĩgũnda ya athĩnjĩri-ihoti ĩtaatuĩkire ya Firauni.

27 Isiraeli agĩgĩthiĩ na mbere gũikara bũrũri-inĩ wa Misiri, gĩcigo-inĩ kĩa Gosheni, na magĩtũũra
kuo na magĩciarana na makĩingĩha mũno. 28 Na Jakubu agĩtũũra bũrũri-inĩ wa Misiri ihinda rĩa
mĩaka 17, nĩ ũndũ ũcio matukũ ma ũtũũro wa Jakubu magĩkorũo marĩ mĩaka 147.

29 Na rĩrĩ, ihinda nĩ rĩakuhĩrĩirie rĩa Isiraeli gũkua, kwoguo agĩta mũrũwe Jusufu akĩmwĩra ũũ:
―Angĩkorũo rĩu ndĩ mwĩtĩkĩrĩku maitho-inĩ maku, ndagũthaitha ũige guoko gwaku rungu rwa
kĩero gĩakwa, na ũnyonie wendo na wĩhokeku. Ndagũthaitha ndũkanaathike gũkũ Misiri. 30
Rĩrĩa ngaakua, no mũhaka ũkaanguua ũndute Misiri na ũthike mbĩrĩra-inĩ ya maithe maitũ ma
tene.‖ Nake akiuga: ―Nĩ ngeeka o ta ũguo woiga.‖ 31 Akĩmwĩra: ―Wĩhĩte harĩ niĩ.‖ Nake akĩĩhĩta
harĩ we. Nake Isiraeli akĩinamĩrĩra mũtwe-inĩ wa ũrĩrĩ wake.

KĨAMBĨRĨRĨRIA 48

1 Thutha wa maũndũ macio, Jusufu akĩrũo ũũ: ―Atĩrĩrĩ, baba wanyu nĩ arathiĩ athirĩtwo nĩ hinya.‖
Agĩgĩthiĩ na ariũ ake eerĩ Manase na Efiraimu. 2 Nake Jakubu akĩrũo ũũ: ―Mũrũguo Jusufu nĩ
oka kũrĩ we.‖ Nĩ ũndũ ũcio Isiraeli akĩĩhe hinya na agĩikara thĩ ũrĩrĩ-inĩ wake. 3 Na Jakubu akĩra
Jusufu:

72




―Yahweh Mwene-Hinya-Wothe nĩ aanyumĩrĩire ndĩ Luzu bũrũri-inĩ wa Kanaani na akĩndathima.
4 Akĩnjĩra, ‗Nĩ ngũtũma ũciarane, na ndũme ũingĩhe, na ngũtue kĩũngano kĩa ikundi cia andũ,
naguo bũrũri ũyũ nĩ ngaaũhe mbeũ yaku ĩrĩa ĩgooka thutha waku, ũtuĩke igai rĩa gũtũũra.‘ 5 Na
rĩu ariũ aku eerĩ arĩa waciarĩirũo bũrũri-inĩ wa Misiri itanoka kũrĩ we gũkũ Misiri, nĩ akwa.
Efiraimu na Manase megũtuĩka akwa o ta ũrĩa Rubeni na Simeoni marĩ akwa. 6 No ciana iria
ũgũciarĩrũo thutha wao cigũtuĩka ciaku. Cigeetanagio na marĩĩtwa ma ariũ a ithe igai-inĩ rĩacio. 7
No niĩ-rĩ, rĩrĩa ndoimaga Padani, Rakeli agĩkua arĩ hakuhĩ na niĩ bũrũri-inĩ wa Kanaani, tũrĩ o
haraihu nĩguo tũkinye Efiratha. Kwoguo ngĩmũthika njĩra-inĩ ya gũthiĩ Efiratha, nĩkuo
Bethilehemu.‖

8 Isiraeli agĩcoka akĩona ariũ a Jusufu na akĩũria: ―Aya nĩa?‖ 9 Nĩ ũndũ ũcio Jusufu akĩra ithe
ũũ: ―Nĩ ariũ akwa arĩa Yahweh aheete ndĩ gũkũ.‖ Nake akiuga: ―Ndagũthaitha ũmarehe harĩ niĩ,
nĩgetha ndĩmarathime.‖ 10 Na rĩrĩ, maitho ma Isiraeli nĩ maatigĩte kuona wega nĩ ũndũ wa
ũkũrũ, na nĩ aaremagwo nĩ kuona. Kwoguo Jusufu akĩmatwara hakuhĩ nake, nake
akĩmamumunya na akĩmahĩmbĩria. 11 Isiraeli akĩra Jusufu atĩrĩ: ―Ndieciragia nĩ ngoona ũthiũ
waku, no Yahweh nĩ arekete nyone nginya mbeũ yaku.‖ 12 Jusufu agĩcoka akĩmeheria maru-inĩ
ma Isiraeli, na akĩinamĩrĩra agĩturumithia ũthiũ wake thĩ.

13 Jusufu akĩmoya eerĩ, akĩnyita Efiraimu na guoko gwake kwa ũrĩo arĩ mwena wa ũmotho wa
Isiraeli nake Manase akĩmũnyita na guoko gwake kwa ũmotho arĩ mwena wa ũrĩo wa Isiraeli, na
akĩmatwara hakuhĩ nake. 14 No rĩrĩ, Isiraeli aatambũrũkirie guoko gwake kwa ũrĩo agĩkũigĩrĩra
mũtwe-inĩ wa Efiraimu, o na gũtuĩka nĩwe warĩ mũnini, na akĩigĩrĩra guoko gwake kwa ũmotho
mũtwe-inĩ wa Manase. Aaigĩrĩire moko make ũguo akĩmenyaga, tondũ Manase nĩwe warĩ
irigithathi. 15 Agĩcoka akĩrathima Jusufu na akiuga:

―Kĩhoti ũrĩa wa ma ũrĩa maithe maitũ Iburahimu na Isaaka maathiaga marĩ mbere yake,

O we Kĩhoti ũrĩa wa ma ũkoretwo akĩndĩithia ũtũũro-inĩ wakwa nginya ũmũthĩ-rĩ,

16 Mũraika ũrĩa ũkoretwo akĩnduta ũũru-inĩ wothe, arorathima tũmwana tũtũ.

Maroetanagio na rĩĩtwa rĩakwa na metanagio na rĩĩtwa rĩa maithe maitũ, Iburahimu na Isaaka,

Maroingĩha matuĩke kĩrĩndĩ kĩnene thĩinĩ wa thĩ.‖

17 Rĩrĩa Jusufu oonire atĩ ithe aathiire o na mbere kũigĩrĩra guoko gwake kwa ũrĩo mũtwe-inĩ wa
Efiraimu-rĩ, ũndũ ũcio ndwamũkenirie, kwoguo akĩgeria kũnyita guoko gwa ithe akweherie
mũtwe-inĩ wa Efiraimu akũigĩrĩre mũtwe-inĩ wa Manase. 18 Jusufu akĩra ithe ũũ: ―Ti ũguo baba,
nĩ gũkorũo ũyũ nĩwe irigithathi. Igĩrĩra guoko gwaku kwa ũrĩo mũtwe-inĩ wake.‖ 19 No ithe
agĩikara akĩregaga na akiuga: ―Nĩ ndĩramenya, mũrũ wakwa, nĩ ndĩramenya. O nake nĩ agaatuĩka
andũ aingĩ, na o nake nĩ agaatuĩka mũndũ mũnene. O na kũrĩ ũguo-rĩ, mũrũ wa nyina ũyũ mũnini
nĩ akaaneneha kũmũkĩra, nayo mbeũ yake nĩ ĩkaingĩha ĩiganane na ndũrĩrĩ.‖ 20 Kwoguo agĩthiĩ
na mbere kũmarathima mũthenya ũcio, akiuga:

73


―Isiraeli nĩ makũgwetage rĩrĩa mekũrathimana, makoiga,

‗Yahweh arogũtua o ta Efiraimu na o ta Manase.‘‖

Agĩgĩikara akĩigaga Efiraimu mbere ya Manase.

21 Isiraeli agĩcoka akĩra Jusufu: ―Atĩrĩrĩ, niĩ nĩ gũkua ndĩrakua, no hatarĩ nganja Yahweh nĩ
egũthiĩ na mbere gũkorũo hamwe nawe na agũcokie bũrũri-inĩ wa maithe manyu ma tene. 22 No
niĩ-rĩ, nĩ ndakũhe gĩcunjĩ kĩmwe kĩa mũgũnda makĩria ma ariũ a thoguo, kĩrĩa ndoire kuuma
guoko-inĩ kwa Aamori na rũhiũ rwakwa rwa njora na ũta wakwa.‖

KĨAMBĨRĨRĨRIA 49

1 Na rĩrĩ, Jakubu agĩta ariũ ake akĩmeera atĩrĩ: ―Cokanĩrĩrai hamwe nĩguo ndĩmwĩre ũrĩa
gũgeekĩka harĩ inyuĩ ihinda-inĩ rĩa mũthia rĩa matukũ. 2 Ũnganai hamwe na mũthikĩrĩrie, inyuĩ
ariũ a Jakubu, ĩni, thikĩrĩriai Isiraeli ithe wanyu.

3 ―Rubeni, ũrĩ irigithathi rĩakwa, hinya wakwa na kĩambĩrĩria kĩa ũhoti wakwa wa ũciari,
ũgaakorũo ũrĩ mũtĩĩku mũno na ũrĩ na hinya mũno. 4 Nĩ ũndũ nĩ wagagĩte o ta maĩ marĩ na
hinya mũingĩ, ndũkagaacĩra, nĩ gũkorũo nĩ wahaicire ũrĩrĩ-inĩ wa thoguo. Hĩndĩ ĩyo nĩ gũthahia
wathahirie ũrĩrĩ wakwa. Ti itherũ nĩ aahaicire ũrĩrĩ-inĩ ũcio!

5 ―Simeoni na Lawii nĩ ariũ a nyina ũmwe. Hiũ ciao cia njora nĩ matharaita ma ũhinya. 6
Ndũkanaingĩre thiritũ-inĩ yao, wee muoyo wakwa. Ndũkanaingĩre ndundu-inĩ yao, wee gĩtĩo
gĩakwa, tondũ marakara mao nĩ maatũmire morage arũme, na nĩgetha mekenie, magĩtema
ndegwa mĩkiha ya magũrũ. 7 Marakara mao maronyitwo nĩ kĩrumi, tondũ nĩ ma kũnũha, o na
mang‘ũrĩ mao tondũ nĩ moru mũno. Reke ndĩmanyaganie thĩinĩ wa Jakubu, na ndĩmahurunje
thĩinĩ wa Isiraeli.

8 ―Nawe Yahuda, ariũ a thoguo nĩ magaakũgaathĩrĩria. Ngingo ya thũ ciaku ĩgaakoragwo
guoko-inĩ gwaku. Ariũ a thoguo nĩ magaakũinamĩrĩra. 9 Yahuda nĩ kĩana ka mũrũthi. Ti itherũ
mũrũ wakwa nĩ ũkaambata ũnyitĩte kĩrĩa uuma kũhĩta. Akomereire na agetandaiya ta mũrũthi, na
o ta mũrũthi-rĩ, nũũ ũngĩgeria kũmwarahũra? 10 Mũthĩgi ndũkehera harĩ Yahuda, o na kana
rũthanju rwa wathani rwehere gatagatĩ ka magũrũ make, o nginya rĩrĩa Shilo agooka, na nĩwe
ũgaathĩkagĩrũo nĩ ikundi cia andũ. 11 Akooherera ndigiri yake mũthabibũ-inĩ na oherere njaũ ya
ndigiri yake mũthabibũ-inĩ ũrĩa mwega biũ, agĩthambia nguo ciake na ndibei na agĩthambia
kanjũ yake na thakame ya thabibũ. 12 Maitho make matunĩhĩte biũ nĩ ũndũ wa ndibei, namo
magego make makerũha nĩ ũndũ wa iria.

13 ―Zebuluni agaaikara hũgũrũrũ-inĩ cia iria, hakuhĩ na rũteere harĩa meri irũgamagio, naguo
mũhaka wake ũgaakorũo ũkinyĩte hakuhĩ Sidoni.

74




14 ―Isakaru nĩ ndigiri ĩrĩ na mahĩndĩ marĩ na hinya ĩkomete gatagatĩ ka mĩhuko ĩĩrĩ ya
matandĩko. 15 Na nĩ akoona atĩ handũ ha kũhurũka nĩ hega na atĩ bũrũri nĩ mwega. Nĩ
akainamia kĩande gĩake akuue mũrigo na etĩkĩre kũrutithio wĩra wa ũkombo.

16 ―Dani nĩ agaaciirithia andũ ake arĩ ũmwe wa mĩhĩrĩga ya Isiraeli. 17 Dani nĩ atuĩke o ta
nyoka mũkĩra-inĩ wa barabara, o ta nyoka ĩrĩ na hĩa ĩikarĩte mwena-inĩ wa njĩra, ĩrĩa ĩrũmaga
mbarathi ndiira-inĩ ĩgatũma mũmĩtwarithia agwe na ngara. 18 Ngweterera ũhonokio kuuma kũrĩ
wee, o wee Yahweh.

19 ―Nake Gadi, nĩ agaatharĩkĩrũo nĩ gĩkundi kĩa atunyani, no we nĩ akaamatharĩkĩra ndiira-inĩ
ciao.

20 ―Mĩgate ya Asheri ĩgaakorũo ĩrĩ mĩingĩ, na nĩ akaaheana irio ingĩkenerũo nĩ mũthamaki.

21 ―Nafitali nĩ thwariga ya mũgoma ĩrĩ mĩtũkĩ. Aragia ciugo njega.

22 ―Jusufu nĩ thuuna ya mũtĩ ũrĩ maciaro, mũtĩ ũrĩ maciaro ũrĩa ũmeraga hakuhĩ na itherũkĩro,
nacio honge ciaguo ikaraiha ikahumbĩra rũthingo. 23 Aikia a mĩguĩ maaikaraga makĩmũthĩnagia
na kũmũikĩria mĩguĩ na magaikara mamũmenete. 24 O na kũrĩ ũguo, ũta wake waikarire ũrũmĩte
wega, na moko make magĩikara marĩ o na hinya na marĩ na mĩtũkĩ. Ũndũ ũcio wekĩkire nĩ ũndũ
wa moko ma ũrĩa wĩ hinya wa Jakubu, o we mũrĩithi na ihiga rĩa Isiraeli. 25 Oimĩte kũrĩ
Yahweh wa thoguo, na nĩ agaagũteithia, na arĩ hamwe na Mwene-Hinya-Wothe, na nĩ
agaakũrathima na irathimo cia kuuma igũrũ, na irathimo cia kuuma thĩ kũrĩa kũriku, na irathimo
cia nyondo na cia nda. 26 Irathimo cia thoguo igaakorũo irĩ nene gũkĩra irathimo cia irĩma cia
tene na tene, gũkĩra indo cia kwĩrirĩrio cia tũrĩma twa gũtũũra. Igũthiĩ na mbere gũkorũo mũtwe-
inĩ wa Jusufu, ruototia-inĩ rwa mũtwe wa ũcio wamũrĩtwo kuuma harĩ ariũ a ithe.

27 ―Benjamini agaatamburaga o ta njũi. Rũcinĩ akaarĩa kĩrĩa ahĩtĩte, naguo hwaĩ-inĩ akaagayania
indo cia gũtahwo.‖

28 Andũ acio othe nĩo mĩhĩrĩga 12 ya Isiraeli, na ũguo nĩguo ithe aameerire rĩrĩa aamarathimaga.
Aaheire o mũndũ kĩrathimo kĩrĩa kĩamwagĩrĩire.

29 Thutha ũcio akĩmahe watho ũyũ: ―Ndĩ hakuhĩ gũturanĩrũo hamwe na andũ aitũ. Mwagĩrĩirũo
gũgaathika hamwe na maithe maitũ ngurunga-inĩ ĩrĩa ĩrĩ mũgũnda-inĩ wa Efironi Mũhiti, 30
ngurunga ĩrĩa ĩrĩ mũgũnda-inĩ wa Makipela ũrĩa ũrĩ mbere ya Mamure bũrũri-inĩ wa Kanaani,
mũgũnda ũrĩa Iburahimu aagũrire kuuma kũrĩ Efironi Mũhiti ũtuĩke handũ ha gũthikanaga. 31
Hau nĩho maathikire Iburahimu na Sara mũtumia wake. Na nĩho maathikire Isaaka na Rebeka
mũtumia wake, na noho ndathikire Leah. 32 Mũgũnda ũcio na ngurunga ĩyo ĩrĩ thĩinĩ waguo
ciagũrirũo kuuma kũrĩ ariũ a Hethi.‖

33 Nĩ ũndũ ũcio Jakubu akĩrĩkia kũhe ariũ ake ũhoro ũcio. Agĩcoka akĩigĩrĩra magũrũ make
ũrĩrĩ-inĩ, akĩhuhia rĩa mũico na agĩturanĩrũo na andũ ao.

75


KĨAMBĨRĨRIA 50

1 Nake Jusufu akĩĩgũithia harĩ ithe akĩmũrĩrĩra na akĩmũmumunya. 2 Thutha ũcio Jusufu
agĩatha ndungata ciake iria ciarĩ ndagĩtarĩ ihake mwĩrĩ wa ithe indo cia kũũgirĩrĩria kũbutha.
Kwoguo ndagĩtarĩ acio makĩhaka mwĩrĩ wa Isiraeli indo cia kũũgirĩrĩria kũbutha, 3 na
makĩhũthĩra matukũ 40 nĩ ũndũ wake, nĩ gũkorũo rĩu nĩrĩo ihinda rĩrĩa rĩabataranagia rĩa kũhaka
mwĩrĩ indo cia kũũgirĩrĩria kũbutha, nao Amisiri magĩthiĩ na mbere kũrĩra nĩ ũndũ wake matukũ
70.

4 Rĩrĩa matukũ ma kũmũcakaĩra maathirire, Jusufu akĩaria na anene a kwa Firauni, akĩmeera:
―Angĩkorũo nĩ njĩtĩkĩrĩkĩte maitho-inĩ manyu, menyithiai Firauni ndũmĩrĩri ĩno: 5 ‗Baba nĩ
aatũmire ndĩhĩte rĩrĩa aanjĩrire ũũ: ―Atĩrĩrĩ, nĩ gũkua ndĩrakua. Wagĩrĩirũo gũgaathika mbĩrĩra-inĩ
yakwa, ĩrĩa ndenjire bũrũri-inĩ wa Kanaani.‖ Ndagũthaitha ũreke nyambate ngathike baba, na
thutha ũcio nĩ ngũcoka.‘‖ 6 Firauni akĩmwĩra atĩrĩ: ―Thiĩ ũthike thoguo o ta ũrĩa aatũmire
wĩhĩte.‖

7 Jusufu agĩkĩambata agathike ithe, na ndungata ciothe cia Firauni igĩthiĩ hamwe nake, athuri a
nyũmba yake na athuri othe bũrũri-inĩ wa Misiri 8 na andũ othe a nyũmba ya Jusufu na ariũ a
ithe o hamwe na andũ a nyũmba ya ithe. No ciana ciao iria nini na ndũũru ciao na mahiũ mao
maatigire gĩcigo-inĩ kĩa Gosheni. 9 Ngaari cia mbarathi na atwarithia a mbarathi o nao nĩ
maambatire hamwe nake, na gĩkundi kĩu kĩarĩ na andũ aingĩ mũno. 10 Magĩcoka magĩkinya
kĩhuuhĩro-inĩ kĩa Atadi, kĩrĩa kĩrĩ gĩcigo-inĩ kĩa Jorodani, na magĩcakaya na kĩrĩro kĩnene mũno
marĩ hau, nake agĩthiĩ na mbere gũcakaĩra ithe matukũ mũgwanja. 11 Aikari a bũrũri ũcio,
Akanaani, makĩmona magĩcakaya kĩhuuhĩro-inĩ kĩa Atadi, na makiuga atĩrĩ: ―Maya nĩ macakaya
manene mũno ma Amisiri!‖ Nĩkĩo handũ hau heetirũo Abeli-miziraimu, gĩcigo-inĩ kĩa Jorodani.

12 Kwoguo ariũ ake makĩmwĩkĩra o ta ũrĩa aameerĩte. 13 Ariũ ake maamũkuuire nginya bũrũri-
inĩ wa Kanaani na makĩmũthika ngurunga-inĩ ya mũgũnda wa Makipela, ũrĩa warĩ mbere ya
Mamure ũrĩa Iburahimu aagũrĩte kuuma kũrĩ Efironi Mũhiti ũtuĩke handũ ha gũthikanaga. 14
Thutha wa gũthika ithe, Jusufu agĩcoka Misiri marĩ na ariũ a ithe na arĩa othe maathiĩte nake
gũthika ithe.

15 Rĩrĩa ariũ a ithe na Jusufu moonire atĩ ithe wao nĩ aarĩkĩtie gũkua, makiuga ũũ: ―No gũkorũo
Jusufu nĩ atũigĩire muku na rĩu nĩ ekwĩrĩhĩria nĩ ũndũ wa ũũru ũrĩa wothe twamwĩkire.‖ 16 Nĩ
ũndũ ũcio magĩtũma ndũmĩrĩri ĩno kũrĩ Jusufu: ―Baba wanyu nĩ aaheanire watho ũyũ mbere ya
gĩkuũ gĩake: 17 ‗Ũũ nĩguo mũkwĩra Jusufu: ―Ndagũthaitha wohere ariũ a thoguo mahĩtia mao na
mehia marĩa meekire magĩkũrehera ruo rũnene.‖‘ Rĩu-rĩ, twagũthaitha wohere ndungata cia
Kĩhoti wa thoguo mahĩtia ma cio.‖ Nake Jusufu akĩrĩra rĩrĩa maamwĩrire ũguo. 18 Nao ariũ a
ithe magĩthiĩ na makĩĩgũithia mbere yake makĩmwĩra ũũ: ―Atĩrĩrĩ, ithuĩ tũrĩ ngombo ciaku!‖ 19
Jusufu akĩmeera: ―Tigai gwĩtigĩra. Kaĩ njoete ithenya rĩa Yahweh? 20 O na gũtuĩka mwabangĩte
kũnjĩka ũũru, Yahweh eendaga ũndũ ũcio ũrĩkĩrĩre wega na ahonokie mĩoyo ya andũ aingĩ, o ta

76



ũrĩa areka ũmũthĩ. 21 Kwoguo-rĩ, tigai gwĩtigĩra. Nĩ ngũthiĩ na mbere kũmũhe irio, inyuĩ o
hamwe na twana twanyu.‖ Nĩ ũndũ ũcio akĩmahooreria na akĩmaarĩria na njĩra ya kũmomĩrĩria.

22 Jusufu agĩthiĩ na mbere gũikara Misiri, we o hamwe na andũ a nyũmba ya ithe, Jusufu
aatũũrire mĩaka 110. 23 Jusufu nĩ oonire rũciaro rwa gatatũ rwa ariũ a Efiraimu, o na ariũ a
Makiru mũrũ wa Manase. Maaciarĩirũo maru-inĩ ma Jusufu. 24 Thutha-inĩ Jusufu akĩra ariũ a
ithe atĩrĩ: ―Nĩ gũkua ndĩrakua, no hatarĩ nganja Yahweh nĩ akeerekeria meciria make harĩ inyuĩ,
na nĩ akaamwambatia amũrute bũrũri-inĩ ũyũ amũtware bũrũri-inĩ ũrĩa eerĩire Iburahimu, Isaaka,
na Jakubu na mwĩhĩtwa.‖ 25 Kwoguo Jusufu agĩtũma ariũ a Isiraeli mehĩte, akĩmeera ũũ:
―Hatarĩ nganja Yahweh nĩ akeerekeria meciria make harĩ inyuĩ. Na inyuĩ no mũhaka
mũkaambata na mahĩndĩ makwa mũmarute gũkũ.‖ 26 Jusufu agĩgĩkua arĩ na mĩaka 110,
makĩhaka mwĩrĩ wake indo cia kũũgirĩrĩria kũbutha, na agĩĩkĩrũo ithandũkũ-inĩ kũu Misiri.

THAMA 1

1 Na rĩrĩ, maya nĩmo marĩĩtwa ma ariũ a Isiraeli arĩa maathiire Misiri hamwe na Jakubu, o
mũndũ na andũ a nyũmba yake: 2 Rubeni, Simeoni, Lawii, na Yahuda; 3 Isakaru, Zebuluni, na
Benjamini; 4 Dani na Nafitali; Gadi na Asheri. 5 Nao andũ arĩa othe mooimanĩte na Jakubu
maarĩ 70, no hĩndĩ ĩyo Jusufu aarĩ Misiri. 6 Thutha-inĩ Jusufu agĩkua, o na ariũ a ithe othe, na
rũciaro rũu ruothe. 7 Nao Aisiraeli magĩciarana na makĩambĩrĩria kuongerereka mũno, magĩthiĩ
na mbere kũingĩha na kũgĩa na hinya na njĩra nene mũno, nginya makĩiyũra bũrũri ũcio.

8 Thutha ũcio gũkĩgĩa mũthamaki ũngĩ kũu Misiri ũtooĩ Jusufu. 9 Nake akĩra andũ ake ũũ:
―Atĩrĩrĩ, Aisiraeli nĩ maingĩhĩte mũno na makagĩa na hinya gũtũkĩra. 10 Nĩ tũhũthĩrei ũũgĩ
kwerekera andũ aya. Kwaga ũguo, megũthiĩ o na mbere kuongerereka, na kũngĩgĩa mbaara,
mangĩnyitanĩra na thũ citũ kũrũa na ithuĩ na moime bũrũri-inĩ ũyũ.‖

11 Nĩ ũndũ ũcio magĩthuura anene a kũrũgamĩrĩra wĩra wa ũkombo, nĩgetha mamahinyĩrĩrie na
wĩra mũritũ, nao Aisiraeli magĩakĩra Firauni matũũra ma kũiga indo, na nĩmo Pithomu na
Ramesese. 12 No o ũrĩa maamahinyagĩrĩria, noguo moongererekaga na magatherema, nginya
makĩnyitwo nĩ guoya nĩ ũndũ wa Aisiraeli. 13 Nĩ ũndũ ũcio, Amisiri makĩrutithia Aisiraeli wĩra
mũritũ wa ũkombo. 14 Magĩtũma ũtũũro wao ũritũhe mũno nĩ ũndũ wa wĩra mũritũ, nĩ gũkorũo
maarutaga wĩra wa gũthondeka maturubarĩ na thimiti ya rĩũmba, o hamwe na ũkombo wa
mĩthemba yothe wa mũgũnda. Magĩkĩmahinyĩrĩria na ũkombo wa mĩthemba yothe.

15 Thutha ũcio mũthamaki wa Misiri akĩaria na Shifira na Pua, atumia Ahibirania arĩa
maateithagĩrĩria atumia kũgĩa ciana, 16 akĩmeera atĩrĩ: ―Rĩrĩa mũrateithĩrĩria atumia Ahibirania
kũgĩa ciana, mũngĩmarora marĩ gatĩ-inĩ ga kũheerũo mwana muone nĩ kahĩĩ gaciarũo,
mũgakoraga; no angĩkorũo nĩ kairĩtu, mũkareka gatũũre muoyo.‖ 17 No atumia acio

77




maateithagĩrĩria atumia kũgĩa ciana nĩ meetigĩrĩte Kĩhoti ũrĩa wa ma, na matiigana gwĩka ũrĩa
mũthamaki wa Misiri aameerĩte. Handũ ha ũguo, nĩ maarekaga twana twa tũhĩĩ tũtũũre muoyo.
18 Thutha wa ihinda, mũthamaki ũcio wa Misiri agĩta atumia acio akĩmoria atĩrĩ: ―Mũrareka
twana twa tũhĩĩ tũtũũre muoyo nĩkĩ?‖ 19 Nao atumia acio makĩra Firauni ũũ: ―Atumia
Ahibirania matihaana ta atumia Amisiri. Makoragwo na hinya na magĩaga ciana o na mũtumia
ũrĩa ũteithagĩrĩria atumia kũgĩa ciana atakinyĩte.‖

20 Nake Yahweh agĩkorũo hamwe na atumia acio, nao andũ acio magĩthiĩ na mbere
kuongerereka na kũgĩa na hinya mũno. 21 Na tondũ atumia acio nĩ meetigĩrĩte Kĩhoti ũrĩa wa
ma, thutha-inĩ nĩ aamaheire ciana. 22 Mũthia-inĩ Firauni agĩatha andũ ake othe akĩmeera: ―Tũhĩĩ
tuothe twa Ahibirania twaciarũo mũtũikagie Rũũĩ rwa Misri, no tũirĩtu mũkareka tũtũũre
muoyo.‖

THAMA 2

1 Ihinda-inĩ o rĩu, mũndũ ũmwe wa nyũmba ya Lawii akĩhikia mũirĩtu ũmwe wa mũhĩrĩga wa
Lawii. 2 Mũtumia ũcio akĩgĩa nda na agĩciara kahĩĩ. Na rĩrĩa oonire ũrĩa karĩ gathaka, agĩkahitha
mĩeri ĩtatũ. 3 Hĩndĩ ĩrĩa oonire atĩ ndangĩhota gũthiĩ na mbere gũkahitha, akĩoya gĩkabu kĩa
marura na agĩgĩthinga na rami, agĩkomia kaana kau hau thĩinĩ agĩcoka akĩiga gĩkabu kĩu
mathanjĩ-inĩ hũgũrũrũ-inĩ cia Rũũĩ rwa Misri. 4 No mwarĩ wa nyina na kahĩĩ kau akĩrũgama
haraya nĩguo one ũrĩa gũgũthiĩ.

5 Rĩrĩa mwarĩ wa Firauni aaikũrũkire agethambe Rũũĩ-inĩ rwa Misri, airĩtu arĩa
maamũtungatagĩra maathiagĩra rũteere-inĩ rwa rũũĩ rũu rwa Misri. Nake akĩona gĩkabu kĩu kĩrĩ
gatagatĩ-inĩ ka mathanjĩ. O hĩndĩ ĩyo agĩtũma ngombo yake ya mũirĩtu ĩthiĩ ĩgakĩgĩĩre. 6 Rĩrĩa
aahingũrire gĩkabu kĩu, akĩona kaana kau, nako nĩ kũrĩra kaarĩraga. Agĩgacaĩra, no akiuga atĩrĩ:
―Gaka nĩ kamwe ga twana twa Ahibirania.‖ 7 Nake mwarĩ wa nyina nako akĩũria mwarĩ wa
Firauni ũũ: ―No wende thiĩ ngagwĩtĩre mũtumia ũmwe Mũhibirania ũrongithia nĩguo
akuongithagĩrie kaana gaka?‖ 8 Mwarĩ wa Firauni akĩmwĩra: ―Ĩĩ thiĩ!‖ O rĩo mũirĩtu ũcio agĩthiĩ
na agĩta nyina wa kaana kau. 9 Mwarĩ wa Firauni akĩra mũtumia ũcio atĩrĩ: ―Oya kaana gaka
ũnyongithagĩrie, na nĩ ndĩkũrĩhaga.‖ Kwoguo mũtumia ũcio akĩoya kaana kau agĩkarera. 10
Rĩrĩa kaana kau kaanenehire, agĩgatwarĩra mwarĩ wa Firauni, nako gagĩtuĩka mũrũ wake.
Agĩgeta Musa na akiuga ũũ: ―Nĩ gũkorũo ndakarutire maĩ-inĩ.‖

11 Matukũ-inĩ macio, thutha wa Musa gũtuĩka mũndũ mũgima, nĩ aathiire kũrĩ ariũ a ithe nĩguo
one ũrĩa maarutithagio wĩra mũritũ, na akĩona Mũmisiri ũmwe akĩhũũra Mũhibirania, ũmwe wa
ariũ a ithe. 12 Kwoguo akĩrora mwena na mwena, na rĩrĩa oonire atĩ hatirĩ mũndũ ũramuona,
akĩũraga Mũmisiri ũcio na akĩmũthika mũthanga-inĩ.

78




13 No mũthenya ũyũ ũngĩ akiumagara, na akĩona arũme erĩ Ahibirania makĩrũa. Nĩ ũndũ ũcio
akĩũria ũrĩa warĩ na mahĩtia atĩrĩ: ―Ũrahũũra mũrũ wa thoguo nĩkĩ?‖ 14 Nake akĩmũcokeria:
―Nũũ ũgũtuĩte mũnene na mũtũtuithania? Ũrenda kũnjũraga o ta ũrĩa ũroragire Mũmisiri ũrĩa?‖
Nĩ ũndũ ũcio Musa agĩĩtigĩra na akiuga: ―Hatarĩ nganja ũndũ ũcio nĩ ũmenyekete!‖

15 Firauni agĩcoka akĩigua ũhoro ũcio, na akĩgeria kũũraga Musa; no Musa akĩũrĩra Firauni na
agĩthiĩ gũtũũra bũrũri wa Midiani. Rĩrĩa aakinyire, agĩikara thĩ handũ gĩthima-inĩ. 16 Nake
mũthĩnjĩri-kĩhoti wa Midiani aarĩ na airĩtu mũgwanja, nao magĩthiĩ gũtaha maĩ na kũiyũria
mĩharatĩ nĩguo mahe rũũru rwa ithe wao maĩ. 17 Ĩndĩ arĩithi magĩũka na makĩmaingata o ta ũrĩa
maamenyerete gwĩka. Rĩrĩa Musa oonire ũguo agĩũkĩra na agĩteithia airĩtu acio o na agĩtahĩra
rũũru rwao maĩ. 18 Rĩrĩa maacokire mũciĩ kũrĩ ithe wao Reueli, akĩmoria ũũ: ―Gwathiĩ atĩa
mwacoka na ihenya ũguo ũmũthĩ?‖ 19 Nao makĩmwĩra atĩrĩ: ―Nĩ Mũmisiri ũmwe ũtũhonokirie
kuuma harĩ arĩithi, o na atũtahĩra maĩ na atahĩra rũũru.‖ 20 Nake akĩra airĩtu acio ũũ: ―Mũndũ
ũcio arĩ kũ? Mwamũtiga nĩkĩ? Thiĩi mũmwĩte nĩgetha arĩanĩre na ithuĩ.‖ 21 Thutha ũcio Musa
agĩtĩkĩra gũikara kwa mũndũ ũcio, nake mũndũ ũcio akĩmũhe mwarĩ wetagwo Zipora atuĩke
mũtumia wake. 22 Thutha-inĩ agĩciara kahĩĩ, nake Musa agĩgeta Gerishomu, tondũ oigire atĩrĩ,
―Nduĩkĩte mũgeni bũrũri-inĩ wa ũgeni.‖

23 Thutha wa mĩaka mĩingĩ, mũthamaki wa Misiri agĩkua, no Aisiraeli magĩthiĩ o na mbere
gũcaya na gũkaya nĩ ũndũ wa ũkombo, nakĩo kĩrĩro kĩao gĩa kũhoya ũteithio nĩ ũndũ wa gũkorũo
marĩ ngombo gĩgĩthiĩ o na mbere gũkinyĩra Kĩhoti ũrĩa wa ma. 24 Thutha wa ihinda Yahweh
akĩigua gũcaya kwao, nake akĩririkana kĩrĩkanĩro kĩrĩa aarĩkanĩire na Iburahimu, Isaaka, na
Jakubu. 25 Nĩ ũndũ ũcio, Yahweh akĩerekeria meciria harĩ Aisiraeli; na Yahweh akĩona
mĩnyamaro yao.

THAMA 3

1 Musa agĩtuĩka mũrĩithi wa rũũru rwa Jethero mũthĩnjĩri-kĩhoti wa Midiani, ũrĩa warĩ ithe wa
mũtumia wake. Na hĩndĩ ĩrĩa aatwaraga rũũru rũu mwena wa ithũĩro rĩa werũ, agĩkinya Horebu,
kĩrĩma gĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma. 2 Mũraika wa Yahweh akĩmuumĩrĩra rũrĩrĩmbĩ-inĩ rwa mwaki
thĩinĩ wa kĩhinga kĩa mĩigua. Na rĩrĩa aarorire, akĩona kĩhinga kĩu kĩa mĩigua gĩgĩakana ĩndĩ
gĩtiahĩaga. 3 Nĩ ũndũ ũcio Musa akiuga ũũ: ―Nĩ ngũthiĩ ho nyone ũndũ ũyũ wa kũgegania,
menye kĩrĩa kĩratũma kĩhinga kĩĩrĩa kĩa mĩigua kĩage kũhĩa.‖ 4 Rĩrĩa Yahweh oonire atĩ nĩ athiĩ
kũrora, akĩmwĩta arĩ hau kĩhinga-inĩ kĩu kĩa mĩigua: ―Musa! Musa!‖ nake akiuga: ―Ĩ niĩ ũyũ
haha.‖ 5 Agĩcoka akĩmwĩra ũũ: ―Ndũgakuhĩrĩrie makĩria ma ũguo. Ruta iratũ, tondũ handũ hau
ũrũgamĩte nĩ handũ hamũre.‖

6 Ningĩ akĩmwĩra: ―Nĩ niĩ Kĩhoti wa thoguo, Kĩhoti wa Iburahimu, Kĩhoti wa Isaaka, na Kĩhoti
wa Jakubu.‖ Nake Musa akĩhitha ũthiũ wake, tondũ nĩ eetigĩrire kũrora Kĩhoti ũrĩa wa ma. 7

79




Yahweh agĩcoka akĩmwĩra atĩrĩ: ―Hatarĩ nganja nĩ nyonete mĩnyamaro ya andũ akwa arĩa marĩ
Misiri, na ngaigua kĩrĩro kĩao tondũ wa arĩa maramarutithia wĩra mũritũ; nĩ njũĩ wega ruo rũrĩa
marĩ naruo. 8 Nĩ ngũikũrũka ndĩmahonokie kuuma guoko-inĩ kwa Amisiri na ndĩmarute bũrũri
ũcio ndĩmatware bũrũri mwega na mwariĩ, bũrũri ũiyũire iria na ũũkĩ, bũrũri wa Akanaani, Ahiti,
Aamori, Aperizi, Ahivi, na Ajebusi. 9 Na rĩrĩ, nĩ njiguĩte kĩrĩro kĩa andũ a Isiraeli, na ngona ũrĩa
Amisiri maramahinyĩrĩria. 10 Rĩu nĩ ngũgũtũma kũrĩ Firauni, na nĩ ũkũruta andũ akwa Aisiraeli
kuuma Misiri.‖

11 No rĩrĩ, Musa akĩũria Kĩhoti ũrĩa wa ma atĩrĩ: ―Niĩ ndĩ ũ nĩguo thiĩ kũrĩ Firauni na ndute
Aisiraeli kuuma Misiri?‖ 12 Nĩ ũndũ ũcio akĩmwĩra: ―Nĩ ngũkorũo hamwe nawe, na gĩkĩ nĩkĩo
kĩmenyithia gĩa kuonania nĩ niĩ ndagũtũma: Warĩkia kũruta Aisiraeli kuuma Misiri, nĩ
mũgaatungatĩra Kĩhoti ũrĩa wa ma kĩrĩma-inĩ gĩkĩ.‖

13 No Musa akĩũria Kĩhoti ũrĩa wa ma ũũ: ―Ĩ ingĩthiĩ kũrĩ Aisiraeli ndĩmeere, ‗Kĩhoti wa maithe
manyu ma tene nĩ andũma kũrĩ inyuĩ,‘ nao manjũrie atĩrĩ, ‗Etagwo atĩa?‘ Ngũmeera atĩa?‖ 14
Yahweh akĩra Musa atĩrĩ: ―Nĩ Ngũtuĩka Kĩrĩa Ngũthuura Gũtuĩka.‖ Agĩcoka akiuga ũũ: ―Ũkeera
Aisiraeli atĩrĩ, ‗Nĩ Ngũtuĩka nĩwe ũndũmĩte kũrĩ inyuĩ.‘‖ 15 O rĩngĩ Yahweh akĩra Musa ũũ:

―Ũkeera Aisiraeli atĩrĩ, ‗Yahweh Kĩhoti wa maithe manyu ma tene, Kĩhoti wa Iburahimu, Kĩhoti
wa Isaaka, Kĩhoti wa Jakubu, nĩwe ũndũmĩte kũrĩ inyuĩ.‘ Rĩu nĩrĩo rĩĩtwa rĩakwa tene na tene, na
ngũtũũra ndirikanagwo na rĩĩtwa rĩu kuuma njiarũa nginya njiarũa. 16 Rĩu thiĩ ũcokanĩrĩrie
athuri a Isiraeli ũmeere atĩrĩ, ‗Yahweh Kĩhoti wa maithe manyu ma tene nĩ anyumĩrĩire, Kĩhoti
wa Iburahimu, Isaaka, na Jakubu, na akanjĩra ũũ: ―Hatarĩ nganja nĩ ndĩmũririkanĩte na ngona
maũndũ marĩa mũrekwo gũkũ Misiri. 17 Nĩ ũndũ ũcio ndoiga ũũ, nĩ ngũmũruta mĩnyamaro-inĩ
ĩyo mũranyamario nĩ Amisiri ndĩmũtware bũrũri wa Akanaani, Ahiti, Aamori, Aperizi, Ahivi, na
Ajebusi, bũrũri ũiyũire iria na ũũkĩ.‖‘

18 ―Hatarĩ nganja nĩ megũgũthikĩrĩria, na mũgũthiĩ hamwe na athuri a Isiraeli kũrĩ mũthamaki
wa Misiri na mũmwĩre ũũ: ‗Yahweh Kĩhoti wa Ahibirania nĩ arĩtie na ithuĩ. Kwoguo, twĩtĩkĩrie
tũthiĩ rũgendo rwa thikũ ithatũ werũ-inĩ tũkarutĩre Yahweh Kĩhoti witũ igongona.‘ 19 Ĩndĩ nĩ
njũĩ wega atĩ mũthamaki wa Misiri ndekũmwĩtĩkĩria mũthiĩ o tiga ahatĩrĩirio nĩ guoko kũrĩ hinya
eke ũguo. 20 Nĩ ũndũ ũcio, nĩ ngũtambũrũkia guoko gwakwa hũũre Misiri na ciĩko ciakwa
ciothe cia magegania, na thutha ũcio nĩ ekũmwĩtĩkĩria mũthiĩ. 21 Na ndũme andũ aya metĩkĩrĩke
maitho-inĩ ma Amisiri, na mũkiuma kuo, mũtikoima moko matheri. 22 O mũtumia nĩ ageetia
ũrĩa mariganĩtie nake o hamwe na mũtumia ũrĩa ũikaraga gwake mũciĩ arĩ mũgeni indo cia betha
na cia thahabu o hamwe na nguo, mũcihumbe ariũ na aarĩ anyu; na nĩ mũgaataha Amisiri.‖

80





THAMA 4

1 No Musa akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ĩ mangĩaga kũnjĩtĩkia na marege gũũthikĩrĩria, tondũ mekuuga atĩrĩ,
‗Yahweh ndaakuumĩrĩire.‘‖ 2 Hĩndĩ ĩyo Yahweh akĩmũũria atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ kĩu ũnyitĩte na guoko?‖
Nake akiuga: ―Nĩ rũthanju.‖ 3 Agĩkĩmwĩra: ―Rũrekie thĩ.‖ Akĩrũrekia thĩ, naruo rũgĩtuĩka nyoka;
nake Musa akĩmĩũrĩra. 4 Yahweh agĩcoka akĩra Musa atĩrĩ: ―Tambũrũkia guoko ũmĩnyite
mũting‘oe.‖ Agĩtambũrũkia guoko akĩmĩnyita, nayo ĩgĩtuĩka rũthanju guoko-inĩ gwake. 5
Yahweh agĩcoka akiuga atĩrĩ: ―Ũndũ ũcio nĩ ũgũtũma metĩkie atĩ Yahweh Kĩhoti wa maithe mao
ma tene, Kĩhoti wa Iburahimu, Kĩhoti wa Isaaka, na Kĩhoti wa Jakubu, nĩ akuumĩrĩire.‖

6 Ningĩ Yahweh akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ta ikia guoko gwaku mũhuko-inĩ wa gĩthũri-inĩ wa nguo
yaku.‖ Nake Musa agĩikia guoko mũhuko-inĩ wa nguo yake. Na rĩrĩa aakũrutire, gũgĩkorũo
kũrwarĩte mangũ gũkerũha o ta mbarabu! 7 Agĩcoka akĩmwĩra atĩrĩ: ―Cokia guoko gwaku
mũhuko-inĩ wa gĩthũri-inĩ wa nguo yaku.‖ Nake agĩcokia guoko nguo-inĩ yake. Na rĩrĩa
aakũrutire nguo-inĩ, gũgĩkorũo kũhonete gũkahaana o ta mwĩrĩ ũcio ũngĩ! 8 Nake akĩmwĩra:
―Mangĩkaaga gũgwĩtĩkia, kana gwĩtĩkia kĩama kĩu kĩa mbere, no mũhaka magetĩkia kĩu gĩa kerĩ.
9 Na mangĩkaaga gwĩtĩkia ciama icio cierĩ na marege gũgũthikĩrĩria, nĩ ũgaataha maĩ kuuma
Rũũĩ rwa Misri na ũmaite thĩ, namo maĩ macio ũgaataha kuuma Rũũĩ-inĩ rwa Misri nĩ
magaatuĩka thakame maitĩka thĩ.‖

10 Hĩndĩ ĩyo Musa akĩra Yahweh ũũ: ―Atĩrĩrĩ Yahweh, niĩ ndirĩ ndakorũo ndĩ mwaria mwega,
kuuma o tene na kuuma rĩrĩa waririe na niĩ ndungata yaku, nĩ gũkorũo ndihotaga kwaria wega na
rũrĩmĩ rwakwa nĩ rũritũ.‖ 11 Nake Yahweh akĩmũũria atĩrĩ: ―Nũũ waheire mũndũ kanua, kana
nũũ ũtũmaga andũ maremwo nĩ kwaria, kana kũigua, kana mahote kuona wega, kana matuĩke
atumumu? Na githĩ ti niĩ Yahweh? 12 Kwoguo-rĩ, thiĩ rĩu na nĩ ngũkorũo hamwe nawe ũkĩaria,
na nĩ ngũkũruta ũrĩa wagĩrĩirũo kuuga.‖ 13 No we akĩmwĩra atĩrĩ: ―Yahweh ndagũthaitha, tũma
mũndũ ũngĩ o wothe ũrĩa ũkwenda gũtũma.‖ 14 Yahweh agĩkĩrakarĩra Musa mũno na akĩmwĩra
ũũ: ―Ĩ mũrũ wa nyũkwa Haruni ũrĩa Mũlawii? Nĩ njũĩ atĩ no ahote kwaria wega mũno. Na rĩu arĩ
njĩra-inĩ agĩũka gũgũtũnga. Akuona ngoro yake nĩ ĩgũkena mũno. 15 Nĩ ũndũ ũcio, wagĩrĩirũo
kwaria nake na wĩkĩre ciugo icio kanua-inĩ gake, na nĩ ngaakorũo hamwe na inyuĩ mũkĩaria, na
ndĩmũrute ũrĩa mwagĩrĩirũo nĩ gwĩka. 16 Nĩ akaarĩria andũ handũ-inĩ haku, na atuĩke mwaria
waku, nawe ũtuĩke ta kĩhoti harĩ we. 17 Nawe nĩ ũgaakuua rũthanju rũu ũnyitĩte na guoko na
ũrũhũthĩre kũringa ciama.‖

18 Nĩ ũndũ ũcio, Musa agĩcoka kũrĩ Jethero ithe wa mũtumia wake na akĩmwĩra ũũ: ―Njĩtĩkĩria
thiĩ, njoke kũrĩ ariũ a ithe witũ arĩa marĩ Misiri nĩguo ngone kana marĩ o muoyo.‖ Nake Jethero
akĩra Musa atĩrĩ: ―Thiĩ na thayũ.‖ 19 Thutha ũcio Yahweh akĩra Musa ũũ arĩ Midiani: ―Thiĩ,
ũcoke Misiri, tondũ andũ arĩa othe meendaga gũkũũraga nĩ makuĩte.‖

20 Musa agĩkĩoya mũtumia wake o hamwe na ariũ ake akĩmaigĩrĩra igũrũ rĩa ndigiri, na
akĩambĩrĩria rũgendo rwa gũcoka Misiri. Ningĩ agĩkuua rũthanju rũrĩa rwa Kĩhoti ũrĩa wa ma. 21

81



Yahweh agĩcoka akĩra Musa ũũ: ―Wacoka Misiri, ũkaaringa ciama iria ciothe ngũhotithĩtie
kũringa ũrĩ mbere ya Firauni. No nĩ ngeetĩkĩria omie ngoro, na ndagetĩkĩria andũ akwa mathiĩ. 22
Ũkeera Firauni atĩrĩ, ‗Yahweh oigĩte ũũ: ―Isiraeli nĩ mũrũ wakwa, irigithathi rĩakwa. 23 Atĩrĩrĩ,
Ĩtĩkĩria mũrũ wakwa athiĩ nĩguo akandungatĩre. No warega kũmwĩtĩkĩria athiĩ, nĩ ngũũraga mũrũ
waku wa irigithathi.‖‘‖

24 Na rĩrĩ, marĩ harĩa maaraire marĩ njĩra-inĩ, Yahweh akĩmuumĩrĩra, na nĩ eendaga kũmũũraga.
25 Nake Zipora akĩoya kahiga komũ na akĩruithia mũrũ wake na akĩhutithia gĩkonde kĩu
magũrũ-inĩ make na akiuga ũũ: ―Nĩ gũkorũo wee nĩwe mũthuri wakwa kũgerera thakame.‖ 26
Nĩ ũndũ ũcio, Yahweh akĩmwĩtĩkĩria athiĩ. Hĩndĩ ĩyo Zipora akiuga, ―mũthuri wakwa kũgerera
thakame,‖ tondũ wa kũrua.

27 Yahweh akĩra Haruni ũũ: ―Thiĩ werũ-inĩ ũgatũnge Musa.‖ Nĩ ũndũ ũcio agĩthiĩ agĩcemania
nake kĩrĩma-inĩ gĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma, akĩmũgeithia na akĩmũmumunya. 28 Nake Musa akĩra
Haruni maũndũ mothe marĩa Yahweh aamwĩrĩte, na ciama iria ciothe aamwathĩte aringe. 29
Thutha ũcio Musa na Haruni magĩthiĩ na magĩcokanĩrĩria athuri othe a Isiraeli. 30 Haruni
akĩmeera maũndũ mothe marĩa Yahweh eerĩte Musa, na akĩringa ciama icio andũ makĩonaga. 31
Hĩndĩ ĩyo andũ magĩtĩkia. Rĩrĩa maaiguire atĩ Yahweh nĩ erekeirie meciria make harĩ Aisiraeli na
atĩ nĩ onete mĩnyamaro yao-rĩ, makĩinamĩrĩra na magĩturumithia mĩtwe thĩ.

THAMA 5

1 Thutha ũcio, Musa na Haruni magĩthiĩ kũrĩ Firauni makĩmwĩra ũũ: ―Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli
oigĩte atĩrĩ, ‗Ĩtĩkĩria andũ akwa mathiĩ, nĩguo magakũngũĩre gĩathĩ gĩakwa werũ-inĩ.‘‖ 2 No
Firauni akĩũria ũũ: ―Yahweh nũũ, atĩ nĩguo njigue mũgambo wake njĩtĩkĩrie Aisiraeli mathiĩ? Niĩ
ndiũĩ Yahweh o na hanini, na ndigwĩtĩkĩria Aisiraeli mathiĩ.‖ 3 Nao makĩmwĩra atĩrĩ: ―Kĩhoti wa
Ahibirania nĩ arĩtie na ithuĩ. Kwoguo twĩtĩkĩrie tũthiĩ rũgendo rwa thikũ ithatũ werũ-inĩ nĩguo
tũkarutĩre Yahweh Kĩhoti witũ igongona; tondũ twaga gwĩka ũguo, nĩ egũtũhũũra na mũrimũ
kana na rũhiũ rwa njora.‖ 4 Nake mũthamaki wa Misiri akĩmeera atĩrĩ: ―Inyuĩ Musa na Haruni,
nĩ kĩĩ kĩratũma mũgirie andũ marute wĩra wao? Cokai wĩra-inĩ wanyu!‖ 5 Ningĩ Firauni
akĩmeera ũũ: ―Ta rorai ũrĩa andũ anyu maingĩhĩte bũrũri-inĩ, na rĩu mũrenda mahurũke matige
wĩra wao.‖

6 Mũthenya ũcio, Firauni agĩatha arũgamĩrĩri a wĩra na anyabara ao akĩmeera atĩrĩ: 7
―Mũtigacoke kũhe andũ aya nyeki ya gũthondeka maturubarĩ rĩngĩ. Rekei mecaragĩrie nyeki o
ene. 8 Ĩndĩ mwagĩrĩirũo gũtigĩrĩra atĩ mũigana wa maturubarĩ marĩa marathondeka no ta ũrĩa
marathondekaga tene. Mũtikamanyihanyihĩrie, tondũ nĩ maragũtara. Nĩkĩo maroiga, ‗Nĩ tũrenda
gũthiĩ, nĩ tũrenda kũrutĩra kĩhoti witũ igongona!‘ 9 Marutithiei wĩra mũritũ makĩria, nĩguo
matige gũthikĩrĩria maheeni.‖

82




10 Nĩ ũndũ ũcio, arũgamĩrĩri acio a wĩra na anyabara ao magĩthiĩ kũrĩ andũ makĩmeera ũũ:
―Firauni oigĩte atĩrĩ, ‗Ndigũcoka kũmũhe nyeki. 11 Thiĩi mũgecarĩrie nyeki inyuĩ ene o kũrĩa
mũrĩmĩona, no wĩra wanyu ndũkũnyihanyihio.‘‖ 12 Nao andũ magĩcanga bũrũri wothe wa
Misiri nĩguo monganie matigari ma nyeki. 13 Na arũgamĩrĩri acio a wĩra maameeraga atĩrĩ: ―No
mũhaka o mũndũ arĩkie wĩra wake wa o mũthenya, o ta rĩrĩa mũraheagwo nyeki.‖ 14 Ningĩ
anyabara a Aisiraeli, arĩa arũgamĩrĩri a wĩra a Firauni maathuurĩte mamarũgamĩrĩre, makĩhũũrũo.
Makĩmoria atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ kĩratũma mwage gũkinyia mũigana wa maturubarĩ marĩa
mũrathondekaga? Ira mũtinakinyia na ũmũthĩ o taguo.‖

15 Nĩ ũndũ ũcio, anyabara a Aisiraeli magĩthiĩ kũrĩ Firauni makĩmũũria atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ kĩratũma
wĩke ndungata ciaku ũũ? 16 Ndungata ciaku itiraheo nyeki, no maratwĩra atĩrĩ, ‗Thondekai
maturubarĩ!‘ Na ndungata ciaku ikahũũrũo, no andũ aku nĩo marĩ na mahĩtia.‖ 17 No we
akĩmeera: ―Nĩ mũragũtara, nĩ mũragũtara! Nĩkĩo mũroiga, ‗Nĩ tũrenda gũthiĩ, nĩ tũrenda kũrutĩra
Yahweh igongona.‘ 18 Kwoguo rĩu thiĩi, cokai wĩra-inĩ! Gũtirĩ nyeki mũrĩheagwo, na
mũrĩthondekaga mũigana wa maturubarĩ o ta ũrĩa mũrathondekaga tene.‖

19 Anyabara acio a Aisiraeli makĩona atĩ marĩ thĩna-inĩ mũnene nĩ ũndũ wa watho ũcio woigĩte:
―No mũhaka mũkinyie mũigana wa maturubarĩ wa o mũthenya.‖ 20 Thutha ũcio magĩcemania
na Musa na Haruni, arĩa maarũgamĩte hau mameetereire makiuma kũrĩ Firauni. 21 O hĩndĩ ĩyo
makĩmeera atĩrĩ: ―Yahweh arorora ũrĩa mwĩkĩte na amũtuĩre, tondũ mũtũmĩte Firauni na
ndungata ciake matũthũũre na mũkamanengera rũhiũ rwa njora matũũrage.‖ 22 Nake Musa
akĩarĩria Yahweh akĩmũũria: ―Yahweh, nĩ kĩĩ gĩtũmĩte ũnyamarie andũ aya? Nĩ kĩĩ gĩatũmire
ũndũme? 23 Kuuma rĩrĩa ndathiire harĩ Firauni kwaria nake ngĩhũthĩra rĩĩtwa rĩaku, nĩ ekĩte
andũ aya maũndũ moru mũno, na ndũrĩ ũrahonokia andũ aku o na hanini

THAMA 6

1 Nĩ ũndũ ũcio Yahweh akĩra Musa atĩrĩ: ―Rĩu nĩ ũkuona ũrĩa ngwĩka Firauni. Guoko gwakwa
kũrĩ hinya nĩ gũgũtũma etĩkĩrie andũ akwa mathiĩ, na guoko gwakwa kũrĩ hinya nĩ gũgũtũma
amaingate moime bũrũri wake.‖

2 Kĩhoti agĩcoka akĩra Musa ũũ: ―Niĩ nĩ niĩ Yahweh. 3 Na nĩ ndoimagĩrĩra Iburahimu, Isaaka,
na Jakubu ndĩ Kĩhoti Mwene-Hinya-Wothe, ĩndĩ ũhoro wĩgiĩ rĩĩtwa rĩakwa Yahweh
ndiemenyithanirie harĩ o? 4 Ningĩ nĩ ndarĩkanĩire nao atĩ nĩ ngaamahe bũrũri wa Kanaani, bũrũri
ũrĩa maatũũraga marĩ ageni. 5 Na rĩrĩ, nĩ njiguĩte gũcaya kwa andũ a Isiraeli arĩa matuĩtwo
ngombo nĩ Amisiri, na ngaririkana kĩrĩkanĩro gĩakwa.

6 ―Kwoguo ĩra andũ a Isiraeli atĩrĩ: ‗Niĩ nĩ niĩ Yahweh, na nĩ ngũmũruta wĩra-inĩ mũritũ ũrĩa
mũrutithagio nĩ Amisiri na ndĩmũhonokie muume ũkombo-inĩ wao, na nĩ ngũmũkũũra kũgerera

83




guoko gũtambũrũkie na ndehere Amisiri mahũũra manene. 7 Na nĩ ngũmũtua andũ akwa na niĩ
nduĩke Kĩhoti wanyu, na nĩ mũkũmenya na ma atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti wanyu, o we
ũramũruta wĩra-inĩ mũritũ ũrĩa mũrutithagio Misiri. 8 Njoke ndĩmũtware bũrũri ũrĩa ndehĩtire na
mwĩhĩtwa atĩ nĩ ngaahe Iburahimu, Isaaka, na Jakubu; na nĩ ngaamũhe bũrũri ũcio ũtuĩke igai
rĩanyu. Niĩ nĩ niĩ Yahweh.‘‖

9 Thutha ũcio Musa akĩra Aisiraeli ũhoro ũcio, no matiamũthikĩrĩirie tondũ nĩ maakuĩte ngoro
na tondũ wa wĩra ũcio mũritũ wa ũkombo.

10 Yahweh agĩcoka akĩaria na Musa akĩmwĩra ũũ: 11 ―Thiĩ wĩre Firauni mũthamaki wa Misiri
etĩkĩrie Aisiraeli moime bũrũri wake.‖ 12 No Musa akĩra Yahweh atĩrĩ: ―Aisiraeli
matinaathikĩrĩria; Firauni angĩgĩĩthikĩrĩria atĩa na niĩ ndihotaga kwaria wega?‖ 13 No rĩrĩ,
Yahweh akĩra Musa na Haruni o rĩngĩ maũndũ marĩa mekwĩra Aisiraeli na meere Firauni
mũthamaki wa Misiri, nĩgetha marute Aisiraeli bũrũri-inĩ ũcio.

14 Aya nĩo maarĩ ciongo cia mbarĩ cia Aisiraeli: Ariũ a Rubeni irigithathi rĩa Isiraeli maarĩ
Hanoku, Palu, Hezironi, na Karimi. Icio nĩcio mbarĩ cia Rubeni.

15 Ariũ a Simeoni maarĩ Jemueli, Jamini, Ohadi, Jakini, Zoharu, na Shaulu, ũrĩa warĩ mũrũ wa
mũtumia Mũkanaani. Icio nĩcio mbarĩ cia Simeoni.

16 Maya nĩmo marĩĩtwa ma ariũ a Lawii kũringana na mbarĩ ciao: Gerishoni, Kohathu, na
Merari. Lawii aatũũrire mĩaka 137.

17 Ariũ a Gerishoni maarĩ Libini na Shimei, kũringana na mbarĩ ciao.

18 Ariũ a Kohathu maarĩ Amuramu, Iziharu, Hebironi, na Uzieli. Kohathu aatũũrire mĩaka 133.

19 Ariũ a Merari maarĩ Mahili na Mushi.

Icio nĩcio ciarĩ mbarĩ cia Alawii kũringana na nyũmba ciao.

20 Nake Amuramu akĩhikia Jokebedi mwarĩ wa nyina na ithe. Akĩmũciarĩra Haruni na Musa.
Amuramu aatũũrire mĩaka 137.

21 Ariũ a Iziharu maarĩ Kora, Nefegu, na Zikiri.

22 Ariũ a Uzieli maarĩ Mishaeli, Elizafani, na Sithiri.

23 Nake Haruni akĩhikia Elisheba mwarĩ wa Aminadabu mwarĩ wa nyina na Nahashoni.
Akĩmũciarĩra Nadabu, Abihu, Eliazaru, na Ithamaru.

24 Ariũ a Kora maarĩ Asiru, Elikana, na Abiasafu. Icio nĩcio ciarĩ mbarĩ cia Akora.

25 Eliazaru mũrũ wa Haruni akĩhikia ũmwe wa airĩtu a Putieli. Nake akĩmũciarĩra Finehasi.

84


Acio nĩo maarĩ atongoria a nyũmba cia maithe ma Alawii, kũringana na mbarĩ ciao.

26 Haruni ũcio marĩ na Musa nĩo Yahweh eerire ũũ: ―Rutai andũ a Isiraeli bũrũri-inĩ wa Misiri,
marĩ ikundi itariĩ ta mbũtũ.‖ 27 Acio nĩo maaririe na Firauni mũthamaki wa Misiri, nĩguo
ametĩkĩrie marute andũ a Isiraeli Misiri. Nĩ Musa ũcio hamwe na Haruni.

28 Mũthenya ũcio Yahweh aaririe na Musa bũrũri-inĩ wa Misiri, 29 Yahweh aamwĩrire atĩrĩ:
―Niĩ nĩ niĩ Yahweh. Ĩra Firauni mũthamaki wa Misiri maũndũ marĩa mothe ngũkwĩra.‖ 30 Nake
Musa akĩra Yahweh ũũ: ―Atĩrĩrĩ, niĩ ndihotaga kwaria wega, Firauni angĩgĩĩthikĩrĩria atĩa?‖

THAMA 7

1 Yahweh agĩcoka akĩra Musa atĩrĩ: ―Nĩ ngũtuĩte ta kĩhoti harĩ Firauni, nake Haruni mũrũ wa
nyũkwa egũtuĩka mũnabii waku. 2 Ũrĩraga Haruni mũrũ wa nyũkwa maũndũ mothe marĩa
ndĩgwathaga, nake akarĩria Firauni, na nĩ egwĩtĩkĩria Aisiraeli moime bũrũri-inĩ wake. 3 Na niĩ
nĩ ngwĩtĩkĩria Firauni omie ngoro, na ninge ciama nyingĩ bũrũri-inĩ wa Misiri. 4 No Firauni
ndekũmũthikĩrĩria, na nĩ ngũtambũrũkia guoko gwakwa njũkĩrĩre Misiri, na ndute mbũtũ ciakwa,
andũ akwa Aisiraeli, kuuma Misiri na ndehere Amisiri mahũũra manene. 5 Nao Amisiri nĩ
mekũmenya na ma atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh, ndatambũrũkia guoko gwakwa njũkĩrĩre Misiri na ndute
Aisiraeli kuuma gatagatĩ-inĩ kao.‖ 6 Musa na Haruni magĩka o ta ũrĩa Yahweh aamathĩte; ũguo
noguo meekire. 7 Musa aarĩ na mĩaka 80 nake Haruni aarĩ na mĩaka 83 hĩndĩ ĩrĩa maaririe na
Firauni.

8 Yahweh agĩcoka akĩra Musa na Haruni ũũ: 9 ―Firauni angĩmwĩra atĩrĩ, ‗Ringai kĩama,‘ wĩre
Haruni ũũ, ‗Oya rũthanju rwaku ũrũrekie thĩ mbere ya Firauni.‘ Naruo nĩ rũgũtuĩka nyoka nene.‖
10 Nĩ ũndũ ũcio, Musa na Haruni magĩthiĩ harĩ Firauni na magĩka o ta ũrĩa Yahweh aamaathĩte.
Haruni akĩrekia rũthanju rwake mbere ya Firauni na ndungata ciake, na rũgĩtuĩka nyoka nene. 11
O na kũrĩ ũguo, Firauni agĩta andũ arĩa ogĩ na arogi, na ago a Misiri o nao magĩka o ta ũguo
makĩhũthĩra ũgo wao. 12 O ũmwe wao akĩrekia rũthanju rwake thĩ, nacio thanju icio igĩtuĩka
nyoka nene; no rũthanju rwa Haruni rũgĩcimeria. 13 O na kũrĩ ũguo, Firauni akĩũmia ngoro, na
akĩrega kũmathikĩrĩria, o ta ũrĩa Yahweh ooigĩte.

14 Yahweh agĩcoka akĩra Musa atĩrĩ: ―Firauni nĩ omĩtie ngoro yake. Nĩ aregete gwĩtĩkĩria andũ
akwa mathiĩ. 15 Rũciũ rũcinĩ ũgaathiĩ kũrĩ Firauni. Na atĩrĩrĩ, agaakorũo agĩthiĩ Rũũĩ-inĩ rwa
Misri. Ũgaathiĩ ũrũgame hũgũrũrũ-inĩ cia rũũĩ rũu mũcemanie nake; na ũgaakuua rũthanju rũrĩa
rũratuĩkĩte nyoka. 16 Nawe ũkaamwĩra ũũ, ‗Yahweh Kĩhoti wa Ahibirania nĩ andũmĩte kũrĩ
wee, akoiga atĩrĩ: ―Ĩtĩkĩria andũ akwa mathiĩ nĩguo makandungatĩre werũ-inĩ,‖ no gũkinyĩria rĩu
ndũrĩ ũrametĩkĩria. 17 Yahweh oigĩte ũũ: ―Ũndũ ũyũ nĩ ũgũtũma ũmenye atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh.
Nĩ ngũgũtha maĩ ma Rũũĩ rwa Misri na rũthanju rũrũ nyitĩte, namo maĩ maruo matuĩke thakame.

85




18 Nacio thamaki iria irĩ rũũĩ-inĩ rũu rwa Misri nĩ igũkua, naruo Rũũĩ rwa Misri rũnunge, na
Amisiri matikũhota kũnyua maĩ ma rũũĩ rũu.‖‘‖

19 Yahweh agĩcoka akĩra Musa atĩrĩ: ―Ĩra Haruni ũũ, ‗Oya rũthanju rwaku na ũtambũrũkie
guoko gwaku igũrũ rĩa maĩ ma Misiri, maĩ ma njũũĩ, mĩtaro, maria, o na maĩ marĩa mothe
meigĩire, matuĩke thakame.‘ Gũgũkorũo na thakame bũrũri-inĩ wothe wa Misiri, nginya indo-inĩ
cia mbaũ na cia mahiga cia gwĩkĩrũo maĩ.‖ 20 O hĩndĩ ĩyo Musa na Haruni magĩka o ta ũguo
Yahweh aamathĩte. Haruni akĩoya rũthanju na igũrũ akĩgũtha maĩ ma Rũũĩ rwa Misri Firauni na
ndungata ciake makĩĩyonagĩra, namo maĩ macio magĩtuĩka thakame. 21 Nacio thamaki iria ciarĩ
rũũĩ-inĩ rũu igĩkua, naruo rũũĩ rũkĩambĩrĩria kũnunga ũũru, nao Amisiri makĩremwo nĩ kũnyua
maĩ ma Rũũĩ rwa Misri, na gũkĩiyũra thakame bũrũri-inĩ wothe wa Misiri.

22 O na kũrĩ ũguo, ago a Misiri magĩka o ta ũguo makĩhũthĩra ũgo wao, na nĩ ũndũ ũcio Firauni
agĩthiĩ o na mbere kũmia ngoro, na akĩrega kũmathikĩrĩria, o ta ũrĩa Yahweh ooigĩte. 23 Thutha
ũcio Firauni agĩcoka gwake mũciĩ, na ũndũ ũcio o naguo ndaawĩkĩrire ngoro-inĩ. 24 Nao Amisiri
othe meenjaga kũu hũgũrũrũ-inĩ cia Rũũĩ rwa Misri nĩguo mone maĩ ma kũnyua, tondũ
matingĩanyuire maĩ ma Rũũĩ rwa Misri. 25 Na thikũ mũgwanja igĩthira thutha wa Yahweh
kũgũtha maĩ ma Rũũĩ rwa Misri.

THAMA 8

1 Yahweh agĩcoka akĩra Musa ũũ: ―Thiĩ kũrĩ Firauni ũmwĩre atĩrĩ, ‗Yahweh aroiga ũũ: ―Ĩtĩkĩria
andũ akwa mathiĩ nĩguo makandungatĩre. 2 Wathiĩ na mbere kũrega kũmetĩkĩria, nĩ ngũrehe
ihũũra bũrũri-inĩ waku wothe ũiyũre ciũra. 3 Rũũĩ rwa Misri rũkũiyũra ciũra, na ciumĩre cingĩre
nyũmba yaku, rumu yaku ya gũkoma, ũrĩrĩ-inĩ waku, nyũmba-inĩ cia ndungata ciaku na
itambĩrĩre andũ aku, cingĩre mariiko-inĩ maku, na mĩharatĩ-inĩ yaku ya gũkimĩra mũtu. 4 Ciũra
icio igũgũtambĩrĩra, itambĩrĩre andũ aku, o na ndungata ciaku ciothe.‖‘‖

5 Thutha ũcio Yahweh akĩra Musa ũũ: ―Ĩra Haruni atĩrĩ, ‗Tambũrũkia guoko gwaku werekeirie
rũthanju rwaku njũũĩ-inĩ, mĩtaro-inĩ ya Misri, na maria-inĩ, ũtũme ciũra icio ciumĩre ithiĩ bũrũri-
inĩ wothe wa Misiri.‘‖ 6 Nĩ ũndũ ũcio Haruni agĩtambũrũkia guoko gwake igũrũ rĩa maĩ ma
Misiri, nacio ciũra ikĩambĩrĩria kuumĩra na ikĩiyũra bũrũri wa Misiri. 7 O na kũrĩ ũguo, ago a
Misiri magĩka o ta ũguo makĩhũthĩra ũgo wao, na magĩtũma kũgĩe ciũra bũrũri-inĩ wa Misiri. 8
Firauni agĩta Musa na Haruni akĩmeera atĩrĩ: ―Thaithai Yahweh anjehererie ciũra ici na acieherie
kuuma harĩ andũ akwa, tondũ rĩu nĩ ngwĩtĩkĩria andũ anyu mathiĩ nĩguo makarutĩre Yahweh
igongona.‖ 9 Nake Musa akĩra Firauni ũũ: ―Wee nĩwe ũkũnjĩra rĩrĩa ũngĩenda ngathaithane
wehererio ciũra icio na cieherio kuuma harĩ ndungata ciaku, andũ aku, na cieherio nyũmba-inĩ
ciaku. Igũtigara o Rũũĩ-inĩ rwa Misri.‖ 10 Nake akiuga atĩrĩ: ―Rũciũ.‖ Musa akĩmwĩra: ―Nĩ
gũgeekwo o ta ũguo woiga nĩgetha ũmenye atĩ gũtirĩ ũngĩ ũhaana ta Yahweh Kĩhoti witũ. 11
Ciũra icio nĩ igaakweherera, ciume nyũmba-inĩ ciaku, cieherere ndungata ciaku, na andũ aku.
Igaatigara o Rũũĩ-inĩ rwa Misri.‖

86



12 Musa na Haruni magĩkiuma kũrĩ Firauni, na Musa agĩthaitha Yahweh eherie ciũra icio
aareheire Firauni. 13 Nake Yahweh agĩka o ta ũrĩa Musa aamũhoete, na ciũra icio ikĩambĩrĩria
gũkuĩra nyũmba-inĩ, kũu nja, na mĩgũnda-inĩ. 14 Amisiri maacicokanagĩrĩria irũndo itangĩtarĩka,
naguo bũrũri ũkĩambĩrĩria kũnunga ũũru. 15 Rĩrĩa Firauni oonire atĩ ihũũra rĩu nĩ rĩathira,
akĩũmia ngoro na akĩrega kũmathikĩrĩria, o ta ũrĩa Yahweh ooigĩte.

16 Yahweh agĩcoka akĩra Musa ũũ: ―Ĩra Haruni atĩrĩ, ‗Oya rũthanju rwaku na igũrũ ũgũthe
rũkũngũ rwa thĩ, na nĩ rũgũtuĩka rwagĩ bũrũri-inĩ wothe wa Misiri.‘‖ 17 Nao magĩka ũguo.
Haruni agĩtambũrũkia guoko anyitĩte rũthanju rwake akĩgũtha rũkũngũ rwa thĩ, naruo rwagĩ
rũgĩtambĩrĩra andũ o na nyamũ. Rũkũngũ ruothe rwa thĩ bũrũri-inĩ wa Misiri rũgĩtuĩka rwagĩ. 18
Ago acio makĩgeria gwĩka o ta ũguo makĩhũthĩra ũgo wao nĩguo matũme kũgĩe na rwagĩ, no
makĩremwo. Rwagĩ rũu rũgĩtambĩrĩra andũ o na nyamũ. 19 Nĩ ũndũ ũcio ago acio makĩra
Firauni atĩrĩ: ―Nĩ kĩara gĩa Kĩhoti!‖ No Firauni agĩthiĩ o na mbere kũmia ngoro, na akĩrega
kũmathikĩrĩria, o ta ũrĩa Yahweh ooigĩte.

20 Nake Yahweh akĩra Musa atĩrĩ: ―Rũciũ ũgookĩra rũcinĩ tene ũthiĩ ũrũgame mbere ya Firauni.
Na atĩrĩrĩ, agaakorũo agĩthiĩ Rũũĩ-inĩ rwa Misri. Ũkaamwĩra ũũ, ‗Yahweh aroiga atĩrĩ: ―Ĩtĩkĩria
andũ akwa mathiĩ nĩguo makandungatĩre. 21 No warega gwĩtĩkĩria andũ akwa mathiĩ, nĩ
ngũtũma ngi ciũke kũrĩ wee, o na ciũke kũrĩ ndungata ciaku, andũ aku na cingĩre nyũmba ciaku;
na nyũmba cia andũ a Misiri ikũiyũra ngi, o na ningĩ ihumbĩre thĩ kũrĩa guothe maikaraga. 22
Mũthenya ũcio nĩ ngaamũra Gosheni kũrĩa andũ akwa maikaraga. Kũu gũtigaakorũo na ngi, na
ũndũ ũcio nĩ ũgaatũma ũmenye atĩ niĩ, Yahweh, ndĩ thĩinĩ wa bũrũri ũyũ. 23 Na nĩ ngaatũma
kũgĩe na ngũrani gatagatĩ ka andũ akwa na andũ aku. Ũndũ ũcio ũgeekĩka rũciũ.‖‘‖

24 Yahweh agĩka ũguo, na nyũmba ya Firauni ĩkĩiyũra ngi o na ikĩiyũra nyũmba cia ndungata
ciake na bũrũri wothe wa Misiri. Bũrũri ũcio ũgĩthũka nĩ ũndũ wa ngi icio. 25 Nake Firauni
agĩta Musa na Haruni akĩmeera atĩrĩ: ―Thiĩi, mũrutĩre Kĩhoti wanyu igongona mũrĩ o bũrũri-inĩ
ũyũ.‖ 26 No Musa akĩmwĩra ũũ: ―Ti ũndũ mwagĩrĩru gwĩka ũguo, tondũ kĩndũ kĩrĩa tũngĩrutĩra
Yahweh Kĩhoti witũ igongona kĩrĩ magigi harĩ Amisiri. Tũngĩruta igongona rĩa kĩndũ kĩrĩ magigi
harĩ Amisiri makĩonaga-rĩ, githĩ matigũtũhũũra na mahiga? 27 Tũgũthiĩ rũgendo rwa thikũ ithatũ
werũ-inĩ, na kũu nĩkuo tũkũrutĩra Yahweh Kĩhoti witũ igongona, o ta ũrĩa atwĩrĩte.‖

28 Nake Firauni akĩmwĩra ũũ: ―Nĩ ngũmwĩtĩkĩria mũthiĩ mũkarutĩre Yahweh Kĩhoti wanyu
igongona werũ-inĩ. No mũtigathiĩ kũraihu mũno. Na mũũthaithanĩrĩre.‖ 29 Musa agĩcoka akiuga
atĩrĩ: ―Nĩ ngũthiĩ, na thaithe Yahweh ũndũ-inĩ ũcio, na rũciũ ngi icio nĩ ikeeherera Firauni,
ndungata ciake, na andũ ake. Ĩndĩ no mũhaka Firauni atige gũtũthaakĩra na njĩra ya kũrega
gwĩtĩkĩria andũ aitũ makarutĩre Yahweh igongona.‖ 30 Musa akiuma harĩ Firauni na agĩthaitha
Yahweh. 31 Nake Yahweh agĩka o ta ũrĩa Musa aamũhoire, na ngi icio ikĩeherera Firauni,
ndungata ciake, na andũ ake. Gũtirĩ ngi o na ĩmwe yatigarire. 32 Ĩndĩ Firauni akĩũmia ngoro
yake o rĩngĩ na akĩrega gwĩtĩkĩria Aisiraeli mathiĩ.

87



THAMA 9

1 Nĩ ũndũ ũcio Yahweh akĩra Musa atĩrĩ: ―Thiĩ kũrĩ Firauni ũmwĩre ũũ, ‗Yahweh Kĩhoti wa
Ahibirania aroiga atĩrĩ: ―Ĩtĩkĩria andũ akwa mathiĩ nĩguo makandungatĩre. 2 No warega
kũmetĩkĩria, ũthiĩ na mbere kũmagiria, 3 guoko kwa Yahweh nĩ gũgũũkĩrĩra mahiũ maku.
Gũũkĩrĩre mbarathi, ndigiri, ngamĩra, ngo‘mbe, mbũri na ng‘ondu, nacio irware mũrimũ mũũru
mũno. 4 Na Yahweh nĩ egũtũma kũgĩe na ngũrani gatagatĩ ka mahiũ ma andũ a Isiraeli na mahiũ
ma andũ a Misiri, na gũtirĩ nyamũ o na ĩmwe ya Aisiraeli ĩgũkua.‖‘‖ 5 Ningĩ Yahweh akĩamũra
ihinda rĩrĩa egwĩka ũguo, akiuga atĩrĩ: ―Rũciũ nĩrĩo niĩ Yahweh ngeeka ũguo bũrũri-inĩ ũyũ.‖

6 Na mũthenya ũyũ ũngĩ Yahweh agĩka ũguo, mahiũ ma mĩthemba yothe ma andũ a Misiri
makĩambĩrĩria gũkua, no gũtirĩ nyamũ o na ĩmwe ya andũ a Isiraeli yakuire. 7 Na rĩrĩa Firauni
oorĩrĩirie, akĩrũo atĩ gũtirĩ nyamũ o na ĩmwe ya andũ a Isiraeli yakuĩte. O na kũrĩ ũguo, Firauni
agĩthiĩ na mbere kũmia ngoro, akĩrega gwĩtĩkĩria Aisiraeli mathiĩ.

8 Yahweh agĩcoka akĩra Musa na Haruni atĩrĩ: ―Rũmai mũrarĩ wa riiko na moko manyu meerĩ,
nake Musa aũikie igũrũ mbere ya Firauni. 9 Naguo ũgũtuĩka rũkũngũ rũhinyu na rũiyũre bũrũri-
inĩ wothe wa Misiri, naruo rũtuĩke mahũha moru mũno, manyite andũ o na nyamũ bũrũri-inĩ
wothe wa Misiri.‖

10 Magĩkĩoya mũrarĩ na magĩthiĩ mbere ya Firauni, nake Musa akĩũikia igũrũ, naguo ũgĩtuĩka
mahũha moru mũno makĩnyita andũ o na nyamũ. 11 Nao ago a Misiri makĩremwo nĩ kũrũgama
mbere ya Musa nĩ ũndũ wa mahũha macio, tondũ maanyitĩte ago acio o hamwe na andũ othe a
Misiri. 12 No Yahweh agĩtĩkĩria Firauni omie ngoro, na akĩrega kũmathikĩrĩria, o ta ũrĩa
Yahweh eerĩte Musa.

13 Nake Yahweh akĩra Musa atĩrĩ: ―Rũciũ ũgookĩra rũcinĩ tene ũthiĩ ũrũgame mbere ya Firauni
ũmwĩre ũũ, ‗Yahweh Kĩhoti wa Ahibirania aroiga atĩrĩ: ―Ĩtĩkĩria andũ akwa mathiĩ nĩguo
makandungatĩre. 14 Tondũ rĩu nĩ ngũkũrehera mahũũra makwa mothe, na ndehere ndungata
ciaku, na andũ aku, nĩguo ũmenye atĩ gũtirĩ ũngĩ ũhaana ta niĩ thĩinĩ wa thĩ yothe. 15 Tondũ
gũkinyĩria rĩu nĩ ingĩtambũrũkĩtie guoko gwakwa ngakũhũũra ihũũra inene hamwe na andũ aku,
na ngakweheria thĩinĩ wa thĩ. 16 No ũndũ ũyũ nĩguo ũtũmĩte ngwĩtĩkĩrie ũthiĩ na mbere gũkorũo
kuo: nĩgetha nguonie hinya wakwa, na nĩguo rĩĩtwa rĩakwa rĩmenyithanio thĩ yothe. 17 O na rĩu
no ũthiĩte na mbere kũrega gwĩtĩkĩria andũ akwa mathiĩ nĩ ũndũ wa mwĩtĩo? 18 Rũciũ ihinda-inĩ
ta rĩrĩ nĩ ngaatũma kuure mbura nene mũno ya mbembe, mbura ĩtarĩ yoira rĩngĩ kuuma rĩrĩa
Misiri yambĩrĩirie gũtũũrũo nginyagia ũmũthĩ. 19 Nĩ ũndũ ũcio, tũmana uuge mahiũ maku
mothe marĩa marĩ werũ-inĩ marehwo matonyio handũ mangĩĩgitia o hamwe na kĩrĩa gĩothe ũrĩ
nakĩo. Mũndũ wothe kana nyamũ yothe ĩgaakorererũo ĩtarĩ nyingĩrie nĩ ĩkooragwo nĩ mbura ĩyo
ya mbembe.‖‘‖

88



20 Ndungata cia Firauni iria cietigĩrire kiugo kĩu kĩa Yahweh ikĩingĩria ndungata ciacio nyũmba
narua o hamwe na mahiũ ma cio, 21 no iria itetigĩrire kiugo kĩu kĩa Yahweh itiaingĩririe
ndungata ciacio o na mahiũ ma cio.

22 Yahweh akĩra Musa atĩrĩ: ―Tambũrũkia guoko gwaku na igũrũ, nĩguo mbura ya mbembe yure
bũrũri-inĩ wothe wa Misiri, yurĩre andũ na nyamũ na mĩmera yothe bũrũri-inĩ wa Misiri.‖ 23
Musa agĩgĩtambũrũkia guoko erekeirie rũthanju rwake na igũrũ, nake Yahweh agĩtũma kũgĩe
marurumĩ na mbura ya mbembe, naguo mwaki ũkiuma igũrũ, na Yahweh agĩtũma mbura ĩyo
ĩthiĩ na mbere kuura bũrũri-inĩ wa Misiri. 24 Kwarĩ na mbura ya mbembe ĩtukanĩte na mwaki
wamenũkaga. Mbura ĩyo yarĩ nene mũno; mbere ĩyo gũtioirĩte ĩngĩ tayo kuuma rĩrĩa Misiri
yatuĩkire rũrĩrĩ. 25 Yahũũrire indo ciothe cia bũrũri wa Misiri, andũ na nyamũ, na ĩgĩthũkangia
mĩmera na mĩtĩ yothe ya bũrũri. 26 Gosheni kũrĩa Aisiraeli maaikaraga nokuo mbura ĩyo ĩtoirire.

27 Nĩ ũndũ ũcio Firauni agĩtũmanĩra Musa na Haruni akĩmeera atĩrĩ: ―Rĩu nĩ njĩhĩtie. Yahweh nĩ
mũthingu, no niĩ na andũ akwa nĩ tũhĩtĩtie. 28 Thaithai Yahweh nĩguo marurumĩ na mbura ĩno
ithire. Na nĩ ngũmwĩtĩkĩria mũthiĩ, na mũtigũikara gũkũ rĩngĩ.‖ 29 Nake Musa akĩmwĩra ũũ:
―Ndoima nja ya itũũra rĩrĩ o ũguo, nĩ ngwambararia moko makwa mbere ya Yahweh
ndĩmũthaithe. Na marurumĩ na mbura ĩno nĩ igũthira, nĩguo ũmenye atĩ thĩ ĩno nĩ ya Yahweh. 30
No o na kũrĩ ũguo, nĩ njũĩ atĩ wee na ndungata ciaku mũtigwĩtigĩra Yahweh Kĩhoti.‖

31 Na rĩrĩ, ũguta na cairi nĩ ciathũkangĩtio, tondũ cairi yarĩ ngũrũ no ndĩakinyĩte kũgethwo
naguo ũguta nĩ hĩndĩ warutaga kĩro. 32 No ngano na guthemethu itiathũkangirio, tondũ itiarĩ
ngũrũ. 33 Musa agĩkiuma itũũra-inĩ kũrĩ Firauni na akĩambararia moko make mbere ya Yahweh,
namo marurumĩ na mbura ĩyo ya mbembe igĩthira, na gũgĩtiga kuura. 34 Rĩrĩa Firauni oonire nĩ
gwatiga kuura, na atĩ mbura ĩyo ya mbembe na marurumĩ nĩ ciathira, akĩhia o rĩngĩ na akĩũmia
ngoro, na ndungata ciake igĩka o taguo. 35 Firauni agĩthiĩ o na mbere kũmia ngoro, na akĩrega
gwĩtĩkĩria Aisiraeli mathiĩ, o ta ũrĩa Yahweh ooigĩte kũgerera Musa.

THAMA 10

1 Yahweh agĩcoka akĩra Musa ũũ: ―Thiĩ kũrĩ Firauni, nĩ gũkorũo nĩ ndĩmwĩtĩkĩrĩtie omie ngoro
o na ngetĩkĩria ndungata ciake ciũmie ngoro, nĩgetha ninge ciama ici ciakwa akĩĩyonagĩra, 2
ningĩ nĩgetha mũkeeraga ariũ anyu o na ariũ a ciana cianyu ũhoro wa mahũũra marĩa ndareheire
Misiri na ciama iria ndaringire gatagatĩ-inĩ kao; na nĩ mũkũmenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh.‖

3 Nĩ ũndũ ũcio Musa na Haruni magĩthiĩ kũrĩ Firauni makĩmwĩra ũũ: Yahweh Kĩhoti wa
Ahibirania oigĩte atĩrĩ, ‗Ũkũrega kũnjathĩkĩra nginya rĩ? Ĩtĩkĩria andũ akwa mathiĩ nĩguo
makandungatĩre. 4 Tondũ wathiĩ na mbere kũrega gwĩtĩkĩria andũ akwa mathiĩ, rũciũ nĩ
ngaarehe ngigĩ bũrũri-inĩ waku. 5 Nacio ikaaiyũra thĩ, imĩhumbĩre yage kuoneka. Ikaarĩa kĩrĩa

89




mũratigĩirio nĩ mbura ya mbembe, na irĩe mĩtĩ yaku yothe ĩrĩa ĩrĩ bũrũri-inĩ waku. 6 Ikaaiyũra
nyũmba ciaku, cia ndungata ciaku, na nyũmba ciothe cia Misiri, ũndũ ũtarĩ wonwo nĩ maithe
manyu na maguka manyu rĩrĩa rĩothe matũire bũrũri ũyũ nginya ũmũthĩ.‘‖ Na oiga ũguo, akiuma
kũrĩ Firauni.

7 Nacio ndungata cia Firauni ikĩmũũria atĩrĩ: ―Mũndũ ũyũ egũtũnyarira nginya rĩ? Ĩtĩkĩria andũ
acio mathiĩ nĩguo magatungatĩre Yahweh Kĩhoti wao. Kaĩ ũtarĩ ũrona atĩ bũrũri wa Misiri nĩ
wanangĩtwo?‖ 8 Nĩ ũndũ ũcio Musa na Haruni magĩcokio kũrĩ Firauni, nake akĩmeera atĩrĩ:
―Thiĩi, mũgatungatĩre Yahweh Kĩhoti wanyu. No rĩrĩ, hihi nĩa marathiĩ?‖ 9 Musa akĩmwĩra atĩrĩ:
―Tũgũthiĩ na ciana citũ, andũ aitũ arĩa akũrũ, ariũ aitũ, aarĩ aitũ, ng‘ondu citũ, na ng‘ombe citũ,
tondũ nĩ tũgaakorũo na gĩathĩ kĩa Yahweh.‖ 10 Nake akĩmeera ũũ: ―Ingĩmwĩtĩkĩria mũthiĩ na
ciana cianyu, Yahweh akĩrĩ hamwe na inyuĩ! Hatarĩ nganja muoroto wanyu nĩ gwĩka ũndũ
mũũru. 11 Aca! Arũme no o megũthiĩ magatungatĩre Yahweh, tondũ ũguo nĩguo muorĩtie.‖
Arĩkia kuuga ũguo, makĩingatwo kuuma kũrĩ Firauni.

12 Yahweh agĩcoka akĩra Musa: ―Tambũrũkia guoko gwaku werekeirie bũrũri wa Misiri nĩguo
ngigĩ ciũke bũrũri-inĩ wothe wa Misiri na irĩe mĩmera yothe ya bũrũri, irĩe kĩrĩa gĩothe kĩratigirio
nĩ mbura ya mbembe.‖ 13 O hĩndĩ ĩyo Musa agĩtambũrũkia rũthanju rwake arwerekeirie bũrũri
wa Misiri, na Yahweh agĩtũma kũgĩe rũhuho kuuma mwena wa irathĩro, rũkĩhurutana bũrũri-inĩ
ũcio mũthenya ũcio wothe na ũtukũ wothe. Rũcinĩ gwakĩa, rũhuho rũu rwa mwena wa irathĩro
rũkĩrehe ngigĩ. 14 Ngigĩ icio ikĩiyũra bũrũri wothe wa Misiri na ikĩhumbĩra kũndũ guothe
bũrũri-inĩ ũcio. Ikĩrehe mwanangĩko mũnene mũno; mbere ĩyo gũtiagĩte ngigĩ nyingĩ ũguo, na
gũtikagĩa ngigĩ nyingĩ ũguo rĩngĩ. 15 Nacio ikĩhumbĩra kũndũ guothe, naguo bũrũri ũcio ũkĩira
nĩ ũndũ wacio; ikĩrĩa mĩmera yothe bũrũri-inĩ ũcio o hamwe na maciaro mothe ma mĩtĩ ĩrĩa
mbura ya mbembe yatigĩtie; gũtirĩ mũmera o na ũmwe o na kana mũtĩ watigarire ũrĩ mũruru
bũrũri-inĩ wothe wa Misiri.

16 Nĩ ũndũ ũcio Firauni agĩta Musa na Haruni narua akĩmeera ũũ: ―Nĩ njĩhĩirie Yahweh Kĩhoti
wanyu o na ngamwĩhĩria inyuĩ. 17 Rĩu ndamũthaitha mũnjohere o riita rĩrĩ rĩmwe, na mũthaithe
Yahweh Kĩhoti wanyu anjehererie ihũũra rĩrĩ inene ũguo.‖ 18 Nĩ ũndũ ũcio akiuma kũrĩ Firauni
na agĩthaitha Yahweh. 19 Nake Yahweh agĩtũma rũhuho rũhurutane ruumĩte mwena wa ithũĩro,
rũgĩkuua ngigĩ icio rũgĩcitwara Iria-inĩ Itune. Gũtirĩ ngigĩ o na ĩmwe yatigarire bũrũri-inĩ ũcio wa
Misiri. 20 No rĩrĩ, Yahweh agĩtĩkĩria Firauni omie ngoro, na akĩrega gwĩtĩkĩria Aisiraeli mathiĩ.

21 Yahweh agĩcoka akĩra Musa atĩrĩ: ―Tambũrũkia guoko gwaku na igũrũ nĩguo kũgĩe nduma
bũrũri-inĩ wa Misiri, nduma ndumanu biũ.‖ 22 O hĩndĩ ĩyo Musa agĩtambũrũkia guoko gwake na
igũrũ, na gũkĩgĩa nduma ndumanu mũno bũrũri-inĩ wothe wa Misiri thikũ ithatũ. 23 Gũtirĩ
mũndũ wahotaga kuona ũrĩa ũngĩ, na gũtirĩ o na ũmwe wao wathiire kũndũ ihinda rĩa thikũ
ithatũ; ĩndĩ kũrĩa Aisiraeli maaikaraga kwarĩ na ũtheri. 24 Firauni agĩcoka agĩta Musa akĩmwĩra:
―Thiĩi, mũgatungatĩre Yahweh. Ĩndĩ ng‘ondu na ng‘ombe cianyu mũtigũthiĩ nacio. O na ciana
cianyu no mũthiĩ nacio.‖ 25 No Musa akĩmwĩra ũũ: ―No mũhaka ũtwĩtĩkĩrie tũthiĩ nginya na
nyamũ nĩ ũndũ wa maruta na magongona ma njino, nĩguo tũgacirutĩre Yahweh Kĩhoti witũ. 26

90


No mũhaka tũthiĩ na mahiũ maitũ. Gũtirĩ nyamũ o na ĩmwe tũgũtiga, tondũ nĩ tũkaahũthĩra imwe
ciacio tũgĩthathaiya Yahweh Kĩhoti witũ, na tũtiũĩ nĩ nyamũ irĩkũ tũkaarutĩra Yahweh,
tũkaamenya twakinya kuo.‖ 27 Nĩ ũndũ ũcio, Yahweh agĩtĩkĩria Firauni omie ngoro, nake
ndeetĩkĩririe Aisiraeli mathiĩ. 28 Firauni akĩmwĩra: ―Njeherera ndige gũkuona! Na ndũkanagerie
kuona ũthiũ wakwa rĩngĩ, tondũ mũthenya ũrĩa ũkoona ũthiũ wakwa, no gũkua ũgaakua.‖ 29 Nĩ
ũndũ ũcio Musa akĩmwĩra ũũ: ―Ndikageria kuona ũthiũ waku rĩngĩ, o ta ũguo woiga.‖

THAMA 11

1 Ningĩ Yahweh akĩra Musa ũũ: ―Harĩ ihũũra rĩngĩ rĩmwe ngũrehera Firauni na bũrũri wa Misiri.
Na thutha ũcio nĩ ekũmwĩtĩkĩria muume gũkũ mũthiĩ. Na amwĩtĩkĩria mũthiĩ, nĩ kũmũingata
ekũmũingata. 2 Rĩu ĩra andũ atĩ athuri o na atumia othe mahoe andũ arĩa mariganĩtie nao indo cia
betha na cia thahabu.‖ 3 Nake Yahweh agĩtũma andũ a Isiraeli metĩkĩrĩke maitho-inĩ ma
Amisiri. Makĩria ma ũguo, Musa nĩ aatĩĩkĩte mũno bũrũri-inĩ wa Misiri harĩ ndungata cia Firauni
o na harĩ andũ acio angĩ.

4 Musa agĩcoka akĩra Firauni ũũ: ―Yahweh aroiga atĩrĩ, ‗Kũrĩ ta ũtukũ gatagatĩ nĩ ngũhĩtũkĩra
bũrũri wothe wa Misiri, 5 na marigithathi mothe ma bũrũri wa Misiri nĩ megũkua, kuuma
irigithathi rĩa Firauni ũrĩa ũikarĩire gĩtĩ kĩa ũnene nginya irigithathi rĩa ngombo ya mũirĩtu ĩrĩa
ĩrutaga wĩra gĩthĩi-inĩ, o na marigithathi mothe ma mahiũ mao. 6 Bũrũri wothe wa Misiri nĩ
gũkũgĩa na kĩrĩro kĩnene gĩtarĩ kĩaiguuo na gĩtagacoka kũiguuo rĩngĩ o rĩ. 7 No gũtirĩ o na ngui
ĩgũkũgĩra Aisiraeli kana ĩkũgĩre mahiũ mao, nĩguo mũmenye atĩ Yahweh no ahote gũtũma hagĩe
ngũrani gatagatĩ-inĩ ka Amisiri na Aisiraeli.‘ 8 Nacio ndungata ciaku ciothe nĩ igũka kũrĩ niĩ, na
iturumithie mĩtwe thĩ ikiugaga, ‗Thiĩ, o hamwe na andũ arĩa othe makũrũmagĩrĩra.‘ Na thutha
ũcio no gũthiĩ ngũthiĩ.‖ Arĩkia kuuga ũguo akiuma harĩ Firauni arakarĩte mũno.

9 Yahweh agĩcoka akĩra Musa atĩrĩ: ―Firauni ndegũgũthikĩrĩria, nĩgetha ciama ciakwa
ciongerereke bũrũri-inĩ wa Misiri.‖ 10 Musa na Haruni maaringire ciama icio ciothe mbere ya
Firauni, no Yahweh agĩtĩkĩria Firauni omie ngoro, nake akĩrega gwĩtĩkĩria Aisiraeli moime
bũrũri-inĩ wake.

THAMA 12

1 Yahweh agĩcoka akĩaria na Musa na Haruni bũrũri-inĩ wa Misiri akĩmeera atĩrĩ: 2 ―Mweri ũyũ
nĩguo ũrĩkoragwo ũrĩ mweri wa mbere wa mwaka harĩ inyuĩ. 3 Ariai na kĩrĩndĩ gĩothe kĩa andũ a
Isiraeli mũmeere ũũ, ‗Mũthenya wa ikũmi wa mweri ũyũ, nĩ marĩthuuraga kagondu nĩ ũndũ wa

91






nyũmba ciao, o nyũmba kagondu kamwe. 4 No angĩkorũo andũ a nyũmba ĩyo nĩ anini ũndũ
matangĩniina kagondu, magĩrĩirũo kũgayana kagondu kau marĩ na nyũmba ĩngĩ marigainie nayo
kũringana na ũrĩa andũ a nyũmba ĩyo maigana. Na o nyũmba ĩgaĩrũo nyama cia kagondu kau iria
ĩngĩhota kũniina. 5 Kagondu kau kagĩrĩire gũkorũo karĩ gatũrũme ka mwaka ũmwe, gatarĩ na
kaũgũ. No mũthuure kuuma harĩ tũtũrũme kana kuuma harĩ mbũri. 6 Mwagĩrĩirũo nĩ gũkaiga
nginya mũthenya wa 14 wa mweri ũyũ, na kĩũngano gĩothe gĩa kĩrĩndĩ kĩa Isiraeli kĩagĩrĩirũo
gũgathĩnja hwaĩ-inĩ gũkĩgĩa mairia. 7 Magĩrĩirũo kuoya thakame ĩmwe ya gatũrũme kau
mamĩhake itugĩ-inĩ cierĩ cia mĩrango na igũrũ rĩa mĩrango ya nyũmba iria mekũrĩĩra.

8 ―‗Magĩrĩirũo kũrĩa nyama icio ũtukũ ũcio. Ningĩ mahĩhie nyama icio na macirĩanĩrie na mĩgate
ĩtarĩ mĩkĩre ndawa ya kũimbia o hamwe na nyeni ndũrũ. 9 Mũtikarĩe nyama icio irĩ njĩthĩ kana
irĩ cia gũcamũkio, no mũcihĩhie, nginya mũtwe, matharigo na nyama cia nda. 10 Mũtiagĩrĩirũo
kũiga nyama icio ikinyie rũcinĩ, no kũngĩkorũo na nyama itigarĩte gũkinyĩria rũcinĩ ciagĩrĩire
gũcinwo na mwaki. 11 Mwagĩrĩirũo kũrĩa nyama icio mwĩyohete mĩcibi, mwĩkĩrĩte iratũ, na
mũnyitĩte thanju cianyu; na mũrĩe na ihenya. Ĩyo nĩ Bathaka ya Yahweh. 12 Tondũ ũtukũ ũcio nĩ
ngaahĩtũkĩra bũrũri-inĩ wothe wa Misiri na niine marigithathi mothe ma bũrũri wa Misiri,
marigithathi ma andũ o hamwe na ma nyamũ, na nduĩre ihoti ciothe cia Misiri ciira. Niĩ nĩ niĩ
Yahweh. 13 Thakame ĩyo ĩgaakorũo ĩrĩ rũũri rwa kuonania nyũmba iria mũikarĩte; nĩgetha
ndona thakame ĩyo ndĩmũhĩtũke, mũtikaniinwo nĩ ihũũra rĩu ngũhũũra bũrũri wa Misiri.

14 ―‗Mũthenya ũcio ũgaatuĩka wa kĩririkano harĩ inyuĩ, na no mũhaka mũũkũngũyagĩre ũrĩ
gĩathĩ kĩa Yahweh njiarũa-inĩ cianyu ciothe. Nĩ watho wa gũtũũra ũrũmagĩrĩrũo, na no mũhaka
mũkũngũyagĩre mũthenya ũcio. 15 Mĩthenya mũgwanja mũrĩrĩaga mĩgate ĩtarĩ mĩkĩre ndawa ya
kũimbia. Na mũthenya wa mbere mũkeheria mũtu mwĩkĩre ndawa ya kũimbia nyũmba-inĩ
cianyu, tondũ mũndũ ũrĩa ũrĩrĩaga kĩndũ gĩĩkĩrĩtwo ndawa ya kũimbia kuuma mũthenya wa
mbere nginya wa mũgwanja, agĩrĩire kweherio thĩinĩ wa Isiraeli. 16 Mũthenya wa mbere nĩ
mũrĩkoragwo na kĩgomano kĩamũre, na mũthenya wa mũgwanja mũgakorũo na kĩgomano kĩngĩ
kĩamũre. Gũtirĩ wĩra wagĩrĩire kũrutwo mĩthenya-inĩ ĩyo. Ĩndĩ no mũhaarĩrie kĩrĩa tu mũndũ
arabatara kũrĩa.

17 ―‗No mũhaka mũkũngũyagĩre Gĩathĩ kĩa Mĩgate Ĩtarĩ Mĩimbie, tondũ mũthenya ũcio nĩguo
ngaamũruta mũrĩ mbũtũ nene bũrũri-inĩ wa Misiri. Na mwagĩrĩirũo gũkũngũyagĩra mũthenya
ũcio njiarũa-inĩ cianyu ciothe ũrĩ watho wa gũtũũra ũrũmagĩrĩrũo. 18 Mweri wa mbere,
mũthenya wa 14 hwaĩ-inĩ, mũrĩrĩaga mĩgate ĩtarĩ mĩkĩre ndawa ya kũimbia nginya mũthenya wa
21 hwaĩ-inĩ. 19 Mĩthenya ĩyo mũgwanja gũtiagĩrĩire gũkorũo na mũtu mwĩkĩre ndawa ya
kũimbia nyũmba-inĩ cianyu, tondũ mũndũ ũrĩa ũrĩrĩaga kĩndũ gĩĩkĩrĩtwo ndawa ya kũimbia, arĩ
mũndũ wa kũngĩ kana mũndũ ũciarĩirũo bũrũri-inĩ wanyu, agĩrĩire kweherio gatagatĩ-inĩ ga
kĩrĩndĩ kĩa Isiraeli. 20 Mũtiagĩrĩirũo kũrĩa kĩndũ o gĩothe gĩĩkĩrĩtwo ndawa ya kũimbia. Mĩciĩ-inĩ
yanyu yothe, mwagĩrĩirũo kũrĩa mĩgate ĩtarĩ mĩkĩre ndawa ya kũimbia.‘‖

21 O hĩndĩ ĩyo Musa agĩta athuri othe a Isiraeli akĩmeera ũũ: ―Thiĩi o mũndũ athuure nyamũ
ĩmwe nĩ ũndũ wa nyũmba yake, na mũmĩthĩnje nĩ ũndũ wa igongona rĩa Bathaka. 22 Mũcoke

92


muoe kĩohe kĩa mathangũ ma mũthobi mũgĩtobokie thakame-inĩ ĩrĩa ĩrĩ karaĩ-inĩ na mũhake
thakame ĩyo igũrũ rĩa mũrango na itugĩ cierĩ cia mũrango; na gũtikagĩe mũndũ ũkuuma nyũmba
nginya rũcinĩ rũkinye. 23 Nake Yahweh oka kũhũũra Amisiri, nĩ ekuona thakame ĩyo igũrũ rĩa
mũrango na itugĩ-inĩ cierĩ cia mũrango, na hatarĩ nganja Yahweh nĩ ekũhĩtũka mũrango ũcio, na
nĩ ekũgiria ihũũra rĩu rĩa gĩkuũ rĩtonye thĩinĩ wa nyũmba cianyu.

24 ―No mũhaka mũkũngũyagĩre ũndũ ũcio ũrĩ watho wa gũtũũra ũrũmagĩrĩrũo nĩ inyuĩ na ariũ
anyu. 25 Na rĩrĩa mũgaakinya bũrũri-inĩ ũrĩa Yahweh ooigire atĩ nĩ akaamũhe, no mũhaka
mũgaakũngũyagĩra ũndũ ũcio. 26 Na ariũ anyu mangĩkamũũria, ‗Nĩ kĩĩ gĩtũmaga mũkũngũĩre
mũthenya ũyũ?‘ 27 mũkaameraga atĩrĩ, ‗Nĩ igongona rĩa Bathaka tũrutagĩra Yahweh, nĩ ũndũ wa
ũrĩa aahĩtũkire nyũmba cia Aisiraeli rĩrĩa maarĩ Misiri, hĩndĩ ĩrĩa aahũũrire Amisiri no akĩhonokia
nyũmba citũ.‘‖

Nao andũ makĩinamĩrĩra na magĩturumithia mĩtwe yao thĩ. 28 Nĩ ũndũ ũcio Aisiraeli magĩthiĩ na
magĩka o ta ũrĩa Yahweh aathĩte Musa na Haruni. Ũguo noguo meekire.

29 Thutha ũcio, ũtukũ gatagatĩ Yahweh akĩũraga marigithathi mothe ma bũrũri wa Misiri,
kuuma irigithathi rĩa Firauni ũrĩa waikarĩire gĩtĩ kĩa ũnene nginya irigithathi rĩa mũndũ muohe
njera, o hamwe na marigithathi mothe ma nyamũ. 30 Nake Firauni agĩũkĩra ũtukũ ũcio o hamwe
na ndungata ciake na Amisiri othe, na Amisiri makĩrĩra kĩrĩro kĩnene, tondũ gũtirĩ nyũmba ĩtaarĩ
na mũndũ mũkuũ. 31 O hĩndĩ ĩyo ũtukũ, Firauni agĩta Musa na Haruni akĩmeera ũũ: ―Thiĩi, umai
kũrĩ andũ akwa, inyuĩ o hamwe na Aisiraeli arĩa angĩ. Thiĩi mũgatungatĩre Yahweh, o ta ũrĩa
mũroigĩte. 32 Thiĩi nginya na ng‘ondu na ng‘ombe cianyu, o ta ũrĩa mũroigĩte. Ĩndĩ no mũhaka
mũndathime.‖

33 Nao Amisiri makĩambĩrĩria kwĩra andũ a Isiraeli moime bũrũri-inĩ ũcio narua, makiuga atĩrĩ,
―tondũ mwaga gũthiĩ, ithuothe nĩ tũgũkua!‖ 34 Nao Aisiraeli makĩoya mũtu wao mũkime ũtarĩ
mwĩkĩre ndawa ya kũimbia, na mĩharatĩ ya gũkimĩra mũtu, ciohetwo na itambaya magĩcikuua na
ciande. 35 Aisiraeli magĩka ũrĩa Musa aameerĩte na makĩhoya Amisiri indo cia betha na cia
thahabu o hamwe na nguo. 36 Nake Yahweh agĩtũma metĩkĩrĩke maitho-inĩ ma Amisiri, nao
makĩmahe kĩrĩa gĩothe meetirie, nĩ ũndũ ũcio magĩtaha indo cia Amisiri.

37 Nao Aisiraeli makĩambĩrĩria rũgendo kuuma Ramesese merekeire Sukothu, arũme ta 600,000
a gũthiĩ na magũrũ ciana itatarĩtwo. 38 Na andũ angĩ aingĩ matukanĩte magĩthiĩ hamwe nao, o
hamwe na rũũru rũnene rwa ng‘ondu, mbũri, na ng‘ombe. 39 Na marĩ njĩra-inĩ, makĩoya mũtu
mũkime ũrĩa moimĩte naguo Misiri na makĩambĩrĩria kũruga mĩgate ĩtarĩ mĩkĩre ndawa ya
kũimbia. Mũtu ũcio ndwarĩ na ndawa ya kũimbia, tondũ maaingatirũo na ihenya moime Misiri
na kwoguo matiahotire kũhaarĩria irio ingĩ cia gũkuua.

40 Na rĩrĩ, Aisiraeli maaikarĩte Misiri ihinda rĩa mĩaka 430. 41 Na mũthenya ũrĩa mĩaka ĩyo 430
yakinyire mũthia, andũ othe a Yahweh makiuma bũrũri-inĩ wa Misiri. 42 Ũtukũ ũcio nĩguo
mwagĩrĩirũo nĩ gũkũngũĩra nĩ ũndũ wa ũrĩa Yahweh aamarutire bũrũri-inĩ wa Misiri. Ũtũkũ ũcio

93


no mũhaka ũkũngũyagĩrũo nĩ andũ othe a Isiraeli na njiarũa ciao ciothe nĩ ũndũ wa gũtĩa
Yahweh.

43 Yahweh agĩcoka akĩra Musa na Haruni atĩrĩ, ―Ũyũ nĩguo watho wa Bathaka: Gũtirĩ mũndũ
wa kũngĩ wagĩrĩirũo kũrĩa Bathaka. 44 No mũndũ angĩkorũo na ngombo ya mũndũrũme
yagũrĩtwo na mbeca, agĩrĩirũo kũmĩruithia. Hĩndĩ ĩyo norĩo ngombo ĩyo ĩngĩrĩa. 45 No mũndũ
wa gũka o hamwe na mũruti wĩra wa mũcara matiagĩrĩirũo nĩ kũrĩa. 46 Yagĩrĩire kũrĩĩrũo
nyũmba thĩinĩ. Gũtirĩ nyama yagĩrĩire kũrutwo nja ya nyũmba, na mũtiagĩrĩirũo kuuna ihĩndĩ o na
rĩmwe. 47 Aisiraeli othe nĩ magĩrĩirũo gũkũngũĩra Bathaka. 48 Angĩkorũo kũrĩ na mũndũ wa
kũngĩ ũikaraga gatagatĩ-inĩ kanyu na no ende gũkũngũĩra Bathaka ya Yahweh, mũndũrũme o
wothe wa nyũmba yake nĩ agĩrĩirũo kũrua. Hĩndĩ ĩyo no amĩkũngũĩre, na atuĩke o ta mũndũ
ũciarĩirũo bũrũri-inĩ wanyu. No mũndũ o wothe ũtarĩ mũruu ndagĩrĩirũo kũrĩa Bathaka. 49
Kũrĩkoragwo na watho o ũmwe harĩ mũndũ ũciarĩirũo bũrũri-inĩ wanyu na harĩ mũndũ wa kũngĩ
ũrĩa ũikaraga gatagatĩ-inĩ kanyu.‖

50 Nao Aisiraeli othe magĩka o ta ũrĩa Yahweh aathĩte Musa na Haruni. Ũguo noguo meekire.
51 Na mũthenya o ũcio, Yahweh akĩruta Aisiraeli othe o hamwe na mbũtũ ciao bũrũri-inĩ wa
Misiri.

THAMA13

1 Ningĩ Yahweh akĩaria na Musa akĩmwĩra atĩrĩ: 2 ―Nyamũrĩrai marigithathi mothe thĩinĩ wa
Isiraeli. Mwana wa mbere gũciarũo wa kahĩĩ nĩ wakwa, na nyamũ ya mbere gũciarũo ya njamba
nĩ yakwa.‖

3 Musa agĩcoka akĩra andũ ũũ: ―Ririkanagai mũthenya ũyũ mwoimire Misiri, kũrĩa mwarĩ
ngombo, nĩ gũkorũo Yahweh aamũrutire kuo kũgerera guoko kũrĩ hinya. Kwoguo mũtiagĩrĩirũo
kũrĩa kĩndũ gĩĩkĩrĩtwo ndawa ya kũimbia. 4 Mũthenya ũyũ, mweri-inĩ wa Abibu nĩguo mwoima
kuo. 5 Rĩrĩa Yahweh arĩmũkinyia bũrũri wa Akanaani, Ahiti, Aamori, Ahivi, na Ajebusi, ũrĩa
eerĩire maithe manyu ma tene na mwĩhĩtwa atĩ nĩ akaamũhe, bũrũri ũiyũire iria na ũũkĩ,
mũrĩkũngũyagĩra ũndũ ũyũ mweri-inĩ ũyũ. 6 Mũrĩrĩaga mĩgate ĩtarĩ mĩkĩre ndawa ya kũimbia
thikũ mũgwanja, na mũthenya wa mũgwanja ũrĩkoragwo ũrĩ gĩathĩ kĩa Yahweh. 7 Mĩthenya ĩyo
mũgwanja mũrĩrĩaga mĩgate ĩtarĩ mĩkĩre ndawa ya kũimbia; na mũtiagĩrĩirũo gũkorũo na kĩndũ
gĩĩkĩrĩtwo ndawa ya kũimbia, na bũrũri-inĩ wanyu gũtikanoneke mũtu mwĩkĩre ndawa ya
kũimbia. 8 Na mũthenya ũcio ũkeera mũrũguo atĩrĩ, ‗Ndĩreka ũũ tondũ wa ũrĩa Yahweh
aanjĩkĩire rĩrĩa aandutire Misiri.‘ 9 Na ũndũ ũcio ũgaatuĩka ta rũũri guoko-inĩ gwaku na ũtuĩke ta
kĩririkania thiithi-inĩ waku, nĩgetha watho wa Yahweh ũikarage kanua-inĩ gaku, nĩ gũkorũo
Yahweh aakũrutire Misiri kũgerera guoko kũrĩ hinya. 10 Wagĩrĩirũo kũrũmagĩrĩra watho ũcio
ihinda rĩrĩa rĩtuĩtwo o mwaka o mwaka.

94




11 ―Rĩrĩa Yahweh arĩmũkinyia bũrũri wa Akanaani ũrĩa ehĩtĩte harĩ inyuĩ na harĩ maithe manyu
ma tene atĩ nĩ akaamũhe, 12 no mũhaka ũrĩamũragĩra Yahweh mwana o wothe wa kahĩĩ wa
irigithathi, o hamwe na marigithathi mothe ma njamba ma mahiũ marĩa ũgaakorũo namo.
Njamba ciothe irĩkoragwo irĩ cia Yahweh. 13 Irigithathi o rĩothe rĩa ndigiri ũkaarĩkũũraga na
ng‘ondu ĩmwe, na ũngĩaga kũrĩkũũra, no mũhaka ũkaariuna ngingo. Na mwana o wothe wa kahĩĩ
wa irigithathi harĩ ariũ aku no mũhaka ũrĩmũkũũraga.

14 ―Na thutha-inĩ mũrũguo angĩgakũũria, ‗Nĩ kĩĩ gĩtũmaga wĩke ũũ?‘ ũkaamwĩra atĩrĩ, ‗Yahweh
aatũrutire Misiri kũrĩa twarĩ ngombo kũgerera guoko kũrĩ hinya. 15 Rĩrĩa Firauni oomirie ngoro
akĩrega gũtwĩtĩkĩria tũthiĩ, Yahweh ooragire marigithathi mothe bũrũri-inĩ wa Misiri,
marigithathi ma andũ o na ma nyamũ. Nĩkĩo ndutagĩra Yahweh igongona rĩa nyamũ yothe ya
njamba ya irigithathi, na ngakũũra ariũ akwa othe a irigithathi.‘ 16 Ũndũ ũcio ũrĩkoragwo ũrĩ ta
rũũri guoko-inĩ gwaku o na ũtariĩ ta gataama thiithi-inĩ waku, nĩ gũkorũo Yahweh aakũrutire
Misiri kũgerera guoko kũrĩ hinya.‖

17 Na rĩrĩ, hĩndĩ ĩrĩa Firauni eetĩkĩririe Aisiraeli mathiĩ, Yahweh ndaamagereirie njĩra ya bũrũri
wa Afilisti o na gũtuĩka nĩyo yarĩ nguhĩ. Tondũ Yahweh ooigire atĩrĩ: ―Andũ aya mangĩtharĩkĩrũo
na mbaara, mahota gũcenjia meciria macoke Misiri.‖ 18 Nĩ ũndũ ũcio Yahweh agĩtũma andũ
acio mathiũrũrũke magerere njĩra ya werũ merekeire Iria-inĩ Itune. No Aisiraeli mooimire bũrũri
wa Misiri mebangĩte ta mbũtũ cia mbaara. 19 Ningĩ Musa agĩkuua mahĩndĩ ma Jusufu, tondũ
Jusufu nĩ eerĩte ariũ a Isiraeli mehĩte, akiuga atĩrĩ: ―Hatarĩ nganja Yahweh nĩ ageeciria ũhoro
wanyu, na inyuĩ no mũhaka mũgaakuua mahĩndĩ makwa mũkiuma gũkũ.‖ 20 Nao makiuma
Sukothu magĩthiĩ makĩamba hema Ethamu, rũteere-inĩ rwa werũ.

21 Nake Yahweh aathiaga arĩ mbere yao mũthenya arĩ gĩtugĩ-inĩ gĩa itu nĩguo amonie njĩra,
naguo ũtukũ agathiĩ arĩ gĩtugĩ-inĩ kĩa mwaki nĩguo amamũrĩkĩre, kwoguo nĩ maahotaga gũthiĩ
mũthenya na ũtukũ. 22 Gĩtugĩ kĩu kĩa itu gĩtieheraga mbere ya andũ mũthenya, o na gĩtugĩ kĩa
mwaki gĩtieheraga ũtukũ.

THAMA 14

1 Yahweh agĩcoka akĩra Musa atĩrĩ: 2 ―Ĩra Aisiraeli magarũrũke mathiĩ mambe hema mbere ya
Pihahirothu, gatagatĩ ka Migidoli na iria, hakuhĩ na Baali-zefoni. Mwambe hema mũng‘etheire
Baali-zefoni hakuhĩ na iria. 3 Nake Firauni nĩ ekuuga ũũ igũrũ rĩgiĩ Aisiraeli, ‗Nĩ kũũrũra
marorũra matukanĩirũo. Nĩ marigĩtwo nĩ njĩra ya kuuma werũ-inĩ.‘ 4 Na niĩ nĩ ngwĩtĩkĩria
Firauni omie ngoro, na nĩ ekũmarũmĩrĩra, na nĩ ngwĩgoocithia na njĩra ya kũhoota Firauni na
mbũtũ yake yothe; na Amisiri nĩ mekũmenya na ma atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh.‖ Ũguo nĩguo Aisiraeli
meekire.

95




5 Mũthamaki wa Misiri agĩcoka akĩrũo atĩ Aisiraeli nĩ moorĩte. O hĩndĩ ĩyo, Firauni na ndungata
ciake makĩĩricũkwo ũhoro-inĩ wĩgiĩ andũ acio, makiuga atĩrĩ: ―Nĩ atĩa ũguo tũrekire, tũrarekereria
Aisiraeli mathiĩ matige gũtũtungatĩra marĩ ngombo?‖ 6 Nĩ ũndũ ũcio akĩhaarĩria ngaari ciake cia
mbaara, na agĩthiĩ na mbũtũ yake. 7 Agĩthiĩ na ngaari 600 iria njega biũ o hamwe na ngaari iria
ingĩ ciothe cia Misiri, na o ĩmwe yacio yarĩ na njamba cia ita. 8 Nake Yahweh agĩtĩkĩria Firauni
mũthamaki wa Misiri omie ngoro, akĩrũmĩrĩra Aisiraeli, nao Aisiraeli mooimire kuo matarĩ na
guoya. 9 Amisiri makĩmarũmĩrĩra, na ngaari ciothe cia mbarathi cia Firauni na thigari ciake iria
ciahaicĩte mbarathi na mbũtũ yake magĩkuhĩrĩria harĩa maambĩte hema hakuhĩ na iria, mbere ya
Pihahirothu, mang‘etheire Baali-zefoni.

10 Rĩrĩa Firauni aakuhĩrĩirie makĩria, Aisiraeli magĩikia maitho makĩona Amisiri
mamarũmĩrĩire. Makĩnyitwo nĩ guoya na makĩambĩrĩria gũkaĩra Yahweh. 11 Makĩũria Musa
atĩrĩ: ―Nĩ mbĩrĩra gũtarĩ bũrũri-inĩ wa Misiri nĩkĩo ũtũrehete gũkũ tũkuĩre werũ-inĩ? Nĩ atĩa ũũ
ũtwĩkĩte ũgatũruta Misiri? 12 Githĩ ũndũ ũyũ tiguo twakwĩrĩte tũrĩ Misiri rĩrĩa twakwĩrire atĩrĩ,
‗Tigana na ithuĩ tũtungatĩre Amisiri‘? Nĩ kaba tũtungatĩre Amisiri gũkĩra gũkuĩra werũ-inĩ.‖ 13
Nake Musa akĩra andũ acio ũũ: ―Mũtigetigĩre. Rũgamai mwĩhandĩte muone ũrĩa Yahweh
ekũmũhonokia ũmũthĩ. Tondũ Amisiri aya mũrona ũmũthĩ, mũtikamona rĩngĩ o rĩ o rĩ. 14
Yahweh we mwene nĩwe ũkũmũrũĩrĩra, na inyuĩ no gũkira mũgũkira ki.‖

15 Yahweh agĩcoka akĩra Musa atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ kĩratũma ũũngaĩre? Ĩra Aisiraeli mathiĩ na mbere na
rũgendo. 16 Nawe woe rũthanju rwaku na igũrũ ũtambũrũkie guoko igũrũ rĩa iria ũrĩgayũkanie,
nĩguo Aisiraeli matuĩkanĩrie iria-inĩ magereire thĩ nyũmũ. 17 Niĩ na niĩ nĩ ngwĩtĩkĩria Amisiri
momie ngoro, matonye mamarũmĩrĩre; na nĩ ngwĩgoocithia na njĩra ya kũhoota Firauni na mbũtũ
yake yothe, ngaari ciake cia mbaara, o na thigari ciake iria ihaicĩte mbarathi. 18 Nao Amisiri nĩ
mekũmenya na ma atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh ndegoocithia na njĩra ya kũhoota Firauni, ngaari ciake
cia mbaara, na thigari ciake iria ihaicĩte mbarathi.‖

19 Hĩndĩ ĩyo mũraika wa Kĩhoti ũrĩa wa ma, ũrĩa watongoragia Aisiraeli akĩehera agĩcoka thutha
wao, nakĩo gĩtugĩ kĩa itu kĩrĩa kĩarĩ mbere yao gĩgĩcoka thutha gĩkĩrũgama thutha wao. 20 Gĩtugĩ
kĩu gĩgĩkorũo kĩrĩ gatagatĩ ka Amisiri na Aisiraeli. Gĩgĩtũma kũgĩe nduma mwena ũmwe, naguo
mwena ũcio ũngĩ gĩgĩtũma kũgĩe ũtheri ũtukũ. Kwoguo Amisiri matiakuhĩrĩirie Aisiraeli ũtukũ
ũcio wothe.

21 Nake Musa agĩtambũrũkia guoko igũrũ rĩa iria; na Yahweh agĩtũma rũhuho rũrĩ na hinya
kuuma mwena wa irathĩro rũhurute iria ũtukũ ũcio wothe, namo maĩ makĩgayũkana, gũkĩgĩa na
thĩ nyũmũ iria-inĩ. 22 Aisiraeli magĩgĩtuĩkanĩria iria-inĩ magereire thĩ nyũmũ, namo maĩ
maahaanaga ta rũthingo mwena wao wa ũrĩo na wa ũmotho. 23 Nao Amisiri makĩmarũmĩrĩra,
nacio mbarathi ciothe cia Firauni, ngaari ciake cia mbaara, na thigari ciake igĩtonya iria-inĩ
imarũmĩrĩire. 24 Na hĩndĩ ya ituanĩra rĩa rũcinĩ, Yahweh akĩĩrorera Amisiri arĩ thĩinĩ wa gĩtugĩ
kĩu kĩa mwaki na itu, na agĩtũma Amisiri acio matukanĩrũo. 25 Agĩtũma magũrũ ma ngaari ciao
macomoke, makĩambĩrĩria kũritũhĩrũo nĩ gũcitwarithia, nao Amisiri mooigaga atĩrĩ: ―Nĩ tũũrei
tũtigane na Aisiraeli, nĩ gũkorũo Yahweh nĩ aramarũĩrĩra harĩ Amisiri.‖

96


26 Yahweh agĩcoka akĩra Musa ũũ: ―Tambũrũkia guoko gwaku igũrũ rĩa iria nĩguo maĩ
macokane mahumbĩre Amisiri, ngaari ciao cia mbaara, na thigari ciao iria ihaicĩte mbarathi.‖ 27
O hĩndĩ ĩyo Musa agĩtambũrũkia guoko igũrũ rĩa iria, na rũcinĩ rwakuhĩrĩria, iria rĩu rĩgĩcoka o
ũrĩa rĩarĩ. Rĩrĩa Amisiri maageririe kũũra, Yahweh agĩtũma maikio iria-inĩ gatagatĩ. 28 Maĩ
macio macokanĩrĩra, makĩhumbĩra ngaari icio cia mbaara na thigari iria ciahaicĩte mbarathi o na
mbũtũ yothe ya Firauni ĩrĩa yatonyete iria-inĩ ĩmarũmĩrĩire. Gũtirĩ o na ũmwe wao wahonokire.

29 No Aisiraeli maathiaga magereire thĩ nyũmũ gatagatĩ ka iria, namo maĩ maahaanaga ta
rũthingo mwena wao wa ũrĩo na wa ũmotho. 30 Mũthenya ũcio Yahweh agĩkĩhonokia Aisiraeli
kuuma guoko-inĩ kwa Amisiri, na Aisiraeli makĩona Amisiri makuĩte rũteere-inĩ rwa iria. 31
Ningĩ Aisiraeli makĩĩyonera hinya mũnene ũrĩa Yahweh aahũthĩrire kwerekera Amisiri, na
makĩambĩrĩria gwĩtigĩra Yahweh na gwĩtĩkia Yahweh hamwe na Musa ndungata yake.

THAMA 15

1 Hĩndĩ ĩyo Musa na Aisiraeli makĩinĩra Yahweh rwĩmbo rũrũ:

―Nĩ ngũinĩra Yahweh, tondũ nĩ atũũgĩrĩte mũno.

Nĩ aikĩtie mbarathi na mũmĩtwarithia iria-inĩ.

2 Yah nĩwe hinya na ũhoti wakwa, nĩ gũkorũo nĩ atuĩkĩte ũhonokio wakwa.

Ũyũ nĩwe Kĩhoti wakwa, nĩwe ndĩrĩgoocaga; Kĩhoti wa ithe witũ, nĩwe ndĩrĩtũũgagĩria.

3 Yahweh nĩ njamba ya ita ĩrĩ hinya. Yahweh nĩrĩo rĩĩtwa rĩake.

4 Nĩ aikĩtie ngaari cia mbaara cia Firauni na mbũtũ yake iria-inĩ,

Nacio njamba ciake cia ita iria irĩ hinya mũno agatũma irikĩre Iria-inĩ Itune.

5 Maĩ maracokanĩrĩire maramahumbĩra, nao mararikĩra na thĩ o ta ihiga.

6 Guoko gwaku kwa ũrĩo, wee Yahweh, nĩ kũrĩ hinya mũingĩ;

Guoko gwaku kwa ũrĩo, wee Yahweh, no kũhehenje thũ.

7 Nĩ ũndũ wa hinya waku mũingĩ no ũtoorie arĩa magũũkagĩrĩra;

Ũtũmaga marakara maku manene, namo makamacina o ta mahuti.

8 Mĩhũmũ ya maniũrũ maku ĩratũmire maĩ meiganĩrĩre;

97




Mararũgama mehandĩte, maragirĩrĩria kũgĩe na mũiyũro;

Maĩ macio maranyitanire kũu gatagatĩ ka iria.

9 Thũ ĩroigĩte atĩrĩ: ‗Nĩ ngũmarũmĩrĩra! Nĩ ngũmakinyĩra!

Ngũmataha indo o nginya njiganie!

Nĩ ngũcomora rũhiũ rwakwa rwa njora! Guoko gwakwa nĩ gũkũmatooria!‘

10 Ũrahuuhire na mĩhũmũ yaku, iria rĩramahumbĩra;

Mararikĩra o ta cuma nditũ maĩ-inĩ maingĩ.

11 Nĩ kĩhoti ũrĩkũ ũhaana tawe, wee Yahweh?

Nũũ ũhaana tawe, o wee ũkoragwo ũrĩ mũtheru mũno?

Nĩ Wagĩrĩire gwĩtigĩrũo na kũgoocwo, o Wee wĩkaga maũndũ ma magegania.

12 Ũratambũrũkirie guoko gwaku kwa ũrĩo, thĩ ĩramameria.

13 Andũ arĩa ũkũũrĩte ũmatongoretie ũrĩ na wendo mwĩhokeku;

Ũkũhũthĩra hinya waku kũmatongoria nginya gĩikaro-inĩ gĩaku kĩamũre.

14 Ikundi cia andũ ikũigua ũhoro ũcio, cinaine;

Aikari a Filistia nĩ mekũgĩa na mĩtangĩko.

15 Hĩndĩ ĩyo anene a Edomu nĩ mekũmaka mũno,

Nao atongoria arĩa marĩ hinya a Moabi mainaine.

Aikari othe a Kanaani nĩ megũkua ngoro.

16 Mekũnyitwo nĩ guoya na mamake.

Megũikara matekwĩnyagunyia o ta ihiga nĩ ũndũ wa hinya wa guoko gwaku.

Nginya andũ aku wee Yahweh mahĩtũke,

O nginya andũ arĩa wĩgĩrĩire mahĩtũke.

17 Ũkũmatwara na ũmahande kĩrĩma-inĩ kĩrĩa kĩa igai rĩaku,

Handũ harĩa ũhaarĩirie hatuĩke gĩikaro gĩaku, wee Yahweh,

Handũ hamũre, harĩa hathondeketwo na moko maku wee Yahweh.

98


18 Yahweh egũtũũra athanaga arĩ mũthamaki tene na tene.

19 Rĩrĩa mbarathi cia Firauni na ngaari ciake cia mbaara o na thigari ciake iraingĩrire iria-inĩ,

Yahweh aratũmire maĩ ma iria macokane maracihumbĩra,

No andũ a Isiraeli maragereire thĩ nyũmũ maratuĩkania iria rĩu.‖

20 Nake Miriamu ũrĩa warĩ mũnabii, mwarĩ wa nyina na Haruni akĩoya manyanga, nao atumia
othe makĩmũrũmĩrĩra makĩinagia manyanga na magĩthũngũthaga. 21 Miriamu akĩamũkĩria
arũme akĩina ũũ:

―Inĩrai Yahweh, tondũ nĩ atũũgĩrĩte mũno.

Nĩ aikĩtie mbarathi na mũmĩtwarithia iria-inĩ.‖

22 Thutha ũcio Musa agĩtongoria ciana cia Isiraeli kuuma Iria-inĩ Itune merekeire werũ-inĩ wa
Shuri, na magĩthiĩ rũgendo rwa thikũ ithatũ kũu werũ-inĩ, no mationire maĩ. 23 Magĩkinya Mara,
ĩndĩ matiahotire kũnyua maĩ ma Mara tondũ maarĩ marũrũ. Na nĩkĩo eetire handũ hau Mara. 24
Kwoguo andũ makĩambĩrĩria kũnugunĩra Musa, makiugaga atĩrĩ: ―Tũkũnyua kĩĩ?‖ 25 Nake
agĩkaĩra Yahweh, na Yahweh akĩmuonia kamũtĩ. Rĩrĩa aaikirie kamũtĩ kau maĩ-inĩ, maĩ macio
magĩthira ũrũrũ.

Na marĩ hau, Yahweh akĩmahe watho wa kũrũmagĩrĩrũo na mũthingi wa gũtuaga ciira, na
akĩmageria. 26 Akĩmeera ũũ: ―Angĩkorũo nĩ mũrĩthikagĩrĩria na kinyi mũgambo wa Yahweh
Kĩhoti wanyu na mwĩkage maũndũ marĩa magĩrĩire maitho-inĩ make na mwathĩkagĩre maathani
make na mũkarũmagĩrĩra mawatho make, ndirĩ hĩndĩ ngaamũrehera mĩrimũ ĩrĩa ndareheire
Amisiri, nĩ gũkorũo niĩ Yahweh nĩ ngũmũhonia.‖

27 Thutha ũcio magĩkinya Elimu, kũrĩa kwarĩ na matherũkĩro 12 ma maĩ na mĩtĩ 70 ya mĩkĩndũ.
Makĩamba hema hakuhĩ na maĩ macio.

THAMA 16

1 Kĩrĩndĩ gĩothe kĩa Isiraeli kĩoima Elimu, gĩgĩkinya werũ wa Sini, ũrĩa ũrĩ gatagatĩ ka Elimu na
Sinai mũthenya wa 15 wa mweri wa kerĩ kuuma moima bũrũri wa Misiri.

2 Thutha ũcio kĩrĩndĩ kĩu gĩothe kĩa Isiraeli gĩkĩambĩrĩria kũnugunĩra Musa na Haruni kũu werũ-
inĩ. 3 Aisiraeli acio maameeraga ũũ: ―Nĩ kaba guoko kwa Yahweh kũngĩatũũragĩire bũrũri-inĩ
wa Misiri kũrĩa twaikaraga hakuhĩ na nyũngũ cia nyama na tũkarĩa mĩgate nginya tũkahũna. Rĩu
mũtũrehete gũkũ werũ-inĩ ũyũ nĩguo mũũrage kĩũngano gĩkĩ gĩothe na ng‘aragu.‖

99




4 Yahweh agĩcoka akĩra Musa atĩrĩ: ―Ngũmuurĩria mĩgate kuuma igũrũ ta mbura, na o mũndũ
arĩthiaga kũngania mũigana ũrĩa arabatara mũthenya o mũthenya, nĩguo ndĩmagerie nyone kana
nĩ mekũrũmĩrĩra watho wakwa kana matikũũrũmĩrĩra. 5 No mũthenya wa gatandatũ, rĩrĩa
marahaarĩria kĩrĩa mongania, kĩagĩrĩire gũkorũo kĩrĩ maita merĩ ma kĩrĩa o mũndũ onganagia
mĩthenya ĩyo ĩngĩ.‖

6 Nĩ ũndũ ũcio, Musa na Haruni makĩra ciana cia Isiraeli ciothe atĩrĩ: ―Hwaĩ-inĩ nĩ mũkũmenya
na ma atĩ Yahweh nĩwe wamũrutire bũrũri wa Misiri. 7 Na rũcinĩ nĩ mũkoona riri wa Yahweh,
nĩ gũkorũo nĩ aiguĩte ũrĩa mũranugunĩra Yahweh. Ithuĩ tũrĩ a nĩguo mũtũnugunĩre?‖ 8 Ningĩ
Musa akĩmeera ũũ: ―Yahweh arĩkia kũmũhe nyama cia kũrĩa hwaĩ-inĩ, na rũcinĩ amũhe mĩgate
nginya mũiganie, nĩ mũkaamenya atĩ Yahweh nĩ aiguĩte ũrĩa mũramũnugunĩra. Ithuĩ tũkĩrĩ a? Ti
ithuĩ mũranugunĩra no nĩ Yahweh.‖

9 Musa agĩcoka akĩra Haruni atĩrĩ: ―Ĩra kĩrĩndĩ gĩothe kĩa Isiraeli ũũ, ‗Ũkai mbere ya Yahweh, nĩ
gũkorũo nĩ aiguĩte ũrĩa mũranuguna.‘‖ 10 O hĩndĩ ĩyo Haruni arĩkia kwarĩria kĩrĩndĩ gĩothe kĩa
Isiraeli, makĩĩhũgũra makĩrora werũ-inĩ, na atĩrĩrĩ, riri wa Yahweh ũkĩoneka itu-inĩ.

11 Ningĩ Yahweh akĩaria na Musa akĩmwĩra ũũ: 12 ―Nĩ njiguĩte ũrĩa Aisiraeli maranuguna.
Meere atĩrĩ, ‗Hwaĩ-inĩ gũkĩgĩa mairia nĩ mũkũrĩa nyama, na rũcinĩ nĩ mũkaarĩa mĩgate nginya
mũiganie, na nĩ mũkaamenya na ma atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti wanyu.‘‖

13 Nĩ ũndũ ũcio, hwaĩ-inĩ ũcio gũgĩũka tũmakia arũme na tũkĩiyũra kũrĩa guothe maambĩte
hema na rũcinĩ kwaiyũrĩte ime kũu guothe. 14 Rĩrĩa ime rĩaitĩkire, kũu thĩ werũ-inĩ kwarĩ na
kĩndũ kĩnyoroku kĩamethũkangaga, na kĩarĩ kĩnyoroku ta mbembe cia mbura. 15 Aisiraeli mona
ũguo, makĩambĩrĩria kũũrania atĩrĩ, ―Nĩ kĩĩ gĩkĩ?‖ nĩ gũkorũo matiamenyaga nĩ kĩĩ. Musa
akĩmeera atĩrĩ: ―Nĩ mĩgate ĩrĩa Yahweh amũheete ĩtuĩke irio cianyu. 16 Yahweh oigĩte ũũ, ‗O
mũndũ onganie iria angĩigania. Mũnganie gĩthimi kĩmwe kĩa omeri harĩ o mũndũ kũringana na
andũ arĩa o mũndũ arĩ nao thĩinĩ wa hema yake.‘‖ 17 Aisiraeli makĩambĩrĩria kũngania; amwe
makĩũngania nyingĩ na amwe makĩũngania tũnini. 18 Na hĩndĩ ĩrĩa macithima na omeri, ũrĩa
wonganĩtie nyingĩ ndaarĩ na nyingĩ makĩria, nake ũrĩa wonganĩtie nini ndaanyihĩirũo. O mũndũ
onganĩtie iria angĩaiganirie.

19 Musa agĩcoka akĩmeera atĩrĩ: ―Gũtirĩ mũndũ wagĩrĩirũo kũiga kĩndũ o na kĩnini giacio
gĩkinyie rũcinĩ.‖ 20 No matiathikĩrĩirie Musa. Rĩrĩa andũ amwe maaigire imwe igĩkinyia rũcinĩ,
ikĩgĩa igunyũ na ikĩnunga, nake Musa akĩrakara mũno nĩ ũndũ wao. 21 Moonganagia o rũcinĩ o
rũcinĩ iria mũndũ angĩaiganirie. Narĩo riũa rĩahiũha, iria ciakoragwo thĩ no kũringũka
ciaringũkaga.

22 Mũthenya wa gatandatũ, makĩũngania maita merĩ ma iria moonganagia, ithimi igĩrĩ cia omeri
harĩ o mũndũ. Nĩ ũndũ ũcio, atongoria a kĩrĩndĩ kĩu magĩthiĩ na makĩra Musa ũhoro ũcio. 23
Nake akĩmeera atĩrĩ: ―Ũguo nĩguo Yahweh oigĩte. Rũciũ nĩ mũthenya wa kũhurũka biũ, nĩ
thabatũ yamũrĩirũo Yahweh. Rugai kĩrĩa mũrabatara kũruga, na mũtherũkie kĩrĩa mũrabatara
gũtherũkia; mũcoke mũige kĩrĩa mũgũtigia o nginya rũcinĩ.‖ 24 Nĩ ũndũ ũcio, magĩciiga nginya

100


rũcinĩ o ta ũrĩa Musa aamaathĩte, na itianungire kana ikĩgĩa igunyũ. 25 Nake Musa akĩmeera
atĩrĩ: ―Cirĩei ũmũthĩ, tondũ ũmũthĩ nĩ thabatũ ya Yahweh. Ũmũthĩ gũtigũkorũo na cia kũngania.
26 Mũrĩciũnganagia mĩthenya ĩtandatũ, no mũthenya wa mũgwanja, ũcio wa Thabatũ,
itirĩkoragwo kuo.‖ 27 No rĩrĩ, andũ amwe nĩ maathiire kũngania mũthenya wa mũgwanja, no
gũtirĩ kĩndũ moonire.

28 Nĩ ũndũ ũcio Yahweh akĩra Musa atĩrĩ: ―Mũkũrega gwathĩkĩra maathani na mawatho makwa
nginya rĩ? 29 Ririkanai atĩ Yahweh nĩ amũheete Thabatũ. Na nĩkĩo mũthenya wa gatandatũ
aramũhe irio cia thikũ igĩrĩ. Mũndũ o wothe no mũhaka aikarage harĩa arĩ; gũtirĩ mũndũ
wagĩrĩirũo kuuma handũ hake mũthenya wa mũgwanja.‖ 30 Nĩ ũndũ ũcio, makĩgĩa na Thabatũ
mũthenya wa mũgwanja.

31 Andũ a nyũmba ya Isiraeli magĩta irio icio ―maana.‖ Ciarĩ cia rangi mwerũ ta mbegũ cia
ndania, na ciacamaga ta keki irĩ na ũũkĩ. 32 Musa agĩcoka akĩmeera atĩrĩ: ―Yahweh athanĩte ũũ,
‗Iyũriai irio icio gĩthimi kĩmwe kĩa omeri itũũre ciigĩtwo nĩguo njiarũa cianyu ciothe ikoonaga
irio iria ndamũheaga werũ-inĩ rĩrĩa ndamũrutaga bũrũri wa Misiri.‘‖ 33 Nĩ ũndũ ũcio, Musa
akĩra Haruni ũũ: ―Oya maana gĩthimi kĩmwe kĩa omeri wĩkĩre ndigithũ-inĩ na ũmĩige mbere ya
Yahweh nĩguo ĩtũũre hau njiarũa-inĩ cianyu ciothe.‖ 34 Haruni akĩmĩiga mbere ya Ũira o ta ũrĩa
Yahweh aathĩte Musa nĩguo ĩmenyererũo. 35 Aisiraeli maarĩire maana ihinda rĩa mĩaka 40, o
nginya rĩrĩa maakinyire kũndũ gwatũũragwo nĩ andũ. Maarĩire maana o nginya rĩrĩa maakinyire
mũhaka-inĩ wa bũrũri wa Kanaani. 36 Omeri ĩmwe nĩ gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ikũmi gĩa gĩthimi kĩa
eba.

THAMA 17

1 Kĩrĩndĩ gĩothe kĩa Isiraeli gĩkĩambĩrĩria rũgendo kuuma werũ wa Sini, gĩkoima handũ hamwe
gĩgathiĩ harĩa hangĩ kũringana na ũrĩa Yahweh aathanaga, na gĩkĩamba hema Refidimu. No kũu
gũtiarĩ na maĩ ma kũnyua.

2 Nĩ ũndũ ũcio andũ makĩambĩrĩria gũtetia Musa makĩmwĩra ũũ: ―Tũhe maĩ ma kũnyua.‖ No
Musa akĩmoria atĩrĩ: ―Mũrandetia nĩkĩ? Nĩ kĩĩ kĩratũma mũgerie Yahweh?‖ 3 No andũ acio nĩ
maanyotete mũno marĩ kũu, na nĩ maanugunagĩra Musa makamwĩra ũũ: ―Nĩ kĩĩ gĩatũmire
ũtũrute Misiri ũũke ũtũũrage na nyota tũrĩ hamwe na ariũ aitũ na mahiũ maitũ?‖ 4 Musa
agĩgĩkaĩra Yahweh akĩmwĩra atĩrĩ: ―Rĩu andũ aya ngũmeka atĩa? Matigĩtie hanini maahũũre na
mahiga!‖

5 Nake Yahweh akĩra Musa atĩrĩ: ―Thiĩ mbere ya andũ aya, mũrĩ hamwe na athuri amwe a
Isiraeli na ũkuue rũthanju rũrĩa wagũthire Rũũĩ rwa Misri naruo. Ũthiĩ ũrũnyitĩte na guoko. 6 Na
rĩrĩ, ngũkorũo ndũgamĩte mbere yaku ihiga-inĩ kũu Horebu. Nawe ũgũthe ihiga rĩu, na maĩ nĩ

101




mekuuma thĩinĩ warĩo, nao andũ manyue.‖ Nake Musa agĩka ũguo athuri acio a Isiraeli
makĩĩyonagĩra. 7 Kwoguo agĩta handũ hau Masa na Meriba nĩ ũndũ wa ũguo Aisiraeli maatetire
na tondũ wa ũrĩa maageririe Yahweh makĩũria atĩrĩ: ―Hihi arĩ hamwe na ithuĩ-ĩ, kana ndarĩ
hamwe na ithuĩ?‖

8 Thutha ũcio Aamaleki magĩthiĩ kũrũa na Aisiraeli kũu Refidimu. 9 Nake Musa akĩra Joshua
ũũ: ―Tũthuurĩre arũme mathiĩ makarũe na Aamaleki. Rũciũ nĩ ngaarũgama kĩrĩma igũrũ, nyitĩte
rũthanju rũrĩa Yahweh aanjĩrire nguue.‖ 10 Joshua agĩgĩka o ta ũrĩa Musa aamwĩrire, na akĩrũa
na Aamaleki. Nao Musa, Haruni, na Huri magĩthiĩ kĩrĩma igũrũ.

11 Rĩrĩa rĩothe Musa aaikaraga oete moko na igũrũ, Aisiraeli nĩ maatooragia, no angĩarekire
macoke thĩ, Aamaleki magatooria. 12 Rĩrĩa Musa aanogire moko, makĩoya ihiga makĩmũigĩra
aikarĩre. Magĩcoka makĩmũnyitĩrĩra moko, Haruni mwena ũmwe nake Huri mwena ũcio ũngĩ, nĩ
ũndũ ũcio moko make magĩikara mehandĩte nginya riũa rĩgĩthũa. 13 Joshua agĩkĩhoota Amaleki
na andũ ake na rũhiũ rwa njora.

14 Yahweh akĩra Musa ũũ: ―Andĩka ũndũ ũyũ ibuku-inĩ ũtuĩke kĩririkania na wĩre Joshua, ‗Nĩ
ngweheria Aamaleki biũ nĩguo matikanaririkanwo mũhuro wa riũa.‘‖ 15 Musa agĩcoka agĩaka
kĩgongona agĩgĩta Yahweh-nisi, 16 akiuga atĩrĩ: ―Tondũ Aamaleki nĩ mokĩrĩire gĩtĩ kĩa ũnene kĩa
Yah, Yahweh egũtũũra arũaga nao kuuma njiarũa nginya njiarũa.‖

THAMA 18

1 Na rĩrĩ, Jethero mũthĩnjĩri-kĩhoti wa Midiani, ũrĩa warĩ ithe wa mũtumia wa Musa, akĩigua
maũndũ marĩa mothe Yahweh eekĩire Musa o hamwe na andũ ake a Isiraeli, ũrĩa Yahweh
aarutire Aisiraeli kuuma Misiri. 2 Jethero, ithe wa mũtumia wa Musa, aaikaraga na Zipora
mũtumia wa Musa, thutha wa Musa kũmwĩra acoke mũciĩ 3 hamwe na ariũ ake erĩ. Musa eetire
mũrũ wake ũmwe Gerishomu, tondũ ooigire, ―Nduĩkĩte mũgeni bũrũri-inĩ wene,‖ 4 nake ũcio
ũngĩ akĩmwĩta Eliezeri, tondũ ooigire, ―Kĩhoti wa baba nĩwe mũndeithia, o we waahonokirie
kuuma harĩ rũhiũ rwa njora rwa Firauni.‖

5 Jethero, ithe wa mũtumia wa Musa, hamwe na mũtumia wa Musa na ariũ ake, magĩthiĩ kũrĩ
Musa werũ-inĩ kũrĩa aambĩte hema kĩrĩma-inĩ gĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma. 6 Agĩcoka agĩtũmana Musa
erũo ũũ: ―Niĩ, Jethero, ithe wa mũtumia waku, ndĩ njĩra ngĩũka na mũtumia waku na ariũ ake
eerĩ.‖ 7 O hĩndĩ ĩyo Musa agĩthiĩ gũtũnga ithe wa mũtumia wake, na akĩinamĩrĩra na
akĩmũmumunya. O mũndũ akĩũria ũrĩa ũngĩ ũhoro wake, magĩcoka makĩingĩra hema-inĩ.

8 Musa agĩkĩganĩra ithe wa mũtumia wake maũndũ marĩa mothe Yahweh eekĩte Firauni na
Misiri nĩ ũndũ wa Isiraeli, moritũ marĩa mothe maacemanĩtie namo njĩra-inĩ, na ũrĩa Yahweh
aamahonokirie. 9 Jethero agĩkena mũno nĩ kũigua maũndũ mothe mega marĩa Yahweh eekĩire

102




Isiraeli harĩ kũmahonokia kuuma Misiri. 10 Jethero agĩcoka akiuga ũũ: ―Yahweh arogoocwo, o
we wamũhonokirie kuuma Misiri na kuuma harĩ Firauni, na akĩhonokia andũ ake kuuma
ũkombo-inĩ wa Misiri. 11 Rĩu nĩ menyete atĩ Yahweh nĩ mũnene gũkĩra ihoti iria ingĩ ciothe, nĩ
ũndũ wa ũrĩa eekire arĩa maahinyagĩrĩria andũ ake na mwĩtĩo.‖ 12 Ningĩ Jethero, ithe wa
mũtumia wa Musa akĩrehe igongona rĩa njino na magongona ma kũrutĩra Yahweh, nake Haruni
na athuri othe a Isiraeli magĩũka kũrĩanĩra nake marĩ mbere ya Kĩhoti ũrĩa wa ma.

13 Mũthenya ũrĩa warũmĩrĩire, Musa agĩikara thĩ o ta ũrĩa aamenyerete nĩguo atuithanie andũ
ciira, nao andũ mookaga makarũgama mbere ya Musa kuuma rũcinĩ nginya hwaĩ-inĩ. 14 Rĩrĩa
ithe wa mũtumia wa Musa oonire ũrĩa wothe eekagĩra andũ, akĩmũũria atĩrĩ: ―Nĩ atĩa ũũ ũrekĩra
andũ aya? Nĩ kĩĩ kĩratũma ũikare haha ũrĩ wiki nao andũ aya othe makarũgama mbere yaku
kuuma rũcinĩ nginya hwaĩ-inĩ?‖ 15 Musa akĩmwĩra atĩrĩ: ―Tondũ andũ mokaga kũrĩ niĩ nĩguo
mamenye wendi wa Yahweh. 16 Rĩrĩa kuoimĩra ciira, ũrehagwo kũrĩ niĩ nĩgetha ndĩmatuithanie,
na ngamamenyithia matua ma Kĩhoti ũrĩa wa ma na mawatho make.‖

17 Nake ithe wa mũtumia wa Musa akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũndũ ũyũ ũreka ti mwega. 18 Nĩ ũkũnoga
mũno hamwe na andũ aya mũrĩ nao, tondũ mũrigo ũyũ nĩ mũritũ mũno harĩ wee na ndũngĩũhota
ũrĩ wiki. 19 Rĩu ta gĩthikĩrĩrie. Nĩ ngũgũtaara, na Yahweh nĩ arĩkoragwo hamwe nawe. Wee
tuĩka wa kwaragia na Kĩhoti ũrĩa wa ma ithenya rĩa andũ aya, ũmenyithagie Kĩhoti ũrĩa wa ma
maciira mao. 20 Ũrĩmaheaga mũkaana wĩgiĩ matua na mawatho o na njĩra iria magĩrĩirũo
gũthiĩra na wĩra ũrĩa magĩrĩirũo kũruta. 21 Ningĩ ũthuure kuuma gatagatĩ-inĩ ka andũ arũme marĩ
na ũhoti na metigĩrĩte Yahweh, arũme ehokeku mathũire uumithio ũtarĩ wa kĩhooto, na
ũmaamũre matuĩke anene a andũ ngiri, anene a andũ igana, anene a andũ mĩrongo ĩtano, na
anene a andũ ikũmi. 22 Acio nĩo marĩtuithanagia andũ rĩrĩa kuoimĩra ciira, na magakũrehagĩra
ciira wothe mũritũ, ĩndĩ ciira ũrĩa ũtarĩ mũritũ nĩo marĩtuaga. Wĩhũthĩrie mũrigo ũreke
magũteithĩrĩrie. 23 Ũngĩka ũguo, na ũndũ ũcio ũringane na wendi wa Yahweh, nĩ ũkũhota
gwĩtiiria mũrigo ũcio, na andũ othe marĩinũkaga maiganĩire.‖

24 Hĩndĩ o ĩyo Musa agĩthikĩrĩria ithe wa mũtumia wake na agĩka ũrĩa wothe aamwĩrire. 25
Musa agĩthuura athuri marĩ na ũhoti kuuma gatagatĩ-inĩ ka Aisiraeli na akĩmaamũra
matongoragie andũ, magĩtuĩka anene a andũ ngiri, anene a andũ igana, anene a andũ mĩrongo
ĩtano, na anene a andũ ikũmi. 26 Nao nĩo maatuithanagia andũ rĩrĩa kuoimĩra ciira.
Maatwaragĩra Musa ciira ũrĩa mũritũ, ĩndĩ ciira wothe ũtarĩ mũritũ nĩo maatuaga. 27 Thutha ũcio
Musa akiumagaria ithe wa mũtumia wake, agĩcoka bũrũri wao.

103






THAMA 19

1 Mweri wa gatatũ kuuma rĩrĩa Aisiraeli mooimire bũrũri wa Misiri, magĩkinya werũ-inĩ wa
Sinai. 2 Mũthenya ũcio mooimire Refidimu, noguo maakinyire werũ wa Sinai na makĩamba
hema kũu werũ-inĩ. Aisiraeli acio maambire hema mbere ya kĩrĩma.

3 Musa agĩcoka akĩambata kũrĩ Kĩhoti ũrĩa wa ma, nake Yahweh akĩmwĩta arĩ kũu kĩrĩma-inĩ,
akĩmwĩra atĩrĩ, ―Ũũ nĩguo ũgũthiĩ kwĩra nyũmba ya Jakubu, Aisiraeli, 4 ‗Nĩ mweyoneire ũrĩa
ndekire Amisiri. Na ũrĩa ndamũkuuire ta nderi ĩkuuĩte tũcui twayo na mathagu ngĩmũrehe kũrĩ
niĩ. 5 Rĩu-rĩ, mũngĩathĩkĩra mũgambo wakwa biũ na mũmenyagĩrĩre kĩrĩkanĩro gĩakwa, nĩ
mũgũtuĩka kĩndũ gĩakwa kĩa mwanya kuuma harĩ ikundi ciothe cia andũ, tondũ thĩ yothe nĩ
yakwa. 6 Mũgũtuĩka ũthamaki wa athĩnjĩri-Yahweh na mũtuĩke rũrĩrĩ rwamũre.‘ Ciugo icio
nĩcio ũkwĩra Aisiraeli.‖

7 Nake Musa agĩthiĩ na agĩta athuri a kĩrĩndĩ akĩmeera ciugo icio ciothe Yahweh aamwathĩte. 8
Thutha ũcio andũ othe makiuga ũũ metĩkanĩirie: ―Nĩ twĩhaarĩirie gwĩka ũrĩa wothe Yahweh
oigĩte.‖ O hĩndĩ ĩyo Musa agĩthiĩ kwĩra Yahweh ũrĩa andũ maamwĩrire. 9 Nake Yahweh akĩra
Musa atĩrĩ: ―Nĩ ngũka kũrĩ wee ndĩ thĩinĩ wa itũ rĩirũ, nĩguo andũ maigue ngĩaria nawe nĩgetha o
nawe magwĩtĩkagie.‖ Nake Musa akĩra Yahweh ũrĩa andũ maamwĩrĩte.

10 Yahweh agĩcoka akĩra Musa ũũ: ―Thiĩ kũrĩ andũ ũmatherie ũmũthĩ na rũciũ, na mathambie
nguo ciao. 11 Na magĩrĩirũo gũkorũo mehaarĩirie mũthenya wa gatatũ, tondũ mũthenya ũcio
Yahweh nĩ agooka Kĩrĩma-inĩ gĩa Sinai andũ othe makĩĩyonagĩra. 12 Na wĩkĩrĩre andũ mĩhaka
gũthiũrũrũkĩria kĩrĩma na ũmeere, ‗Mũtikambate kĩrĩma-inĩ kana mũkinye mũhaka-inĩ wakĩo.
Mũndũ wothe ũgũthiĩ kĩrĩma-inĩ no kũũragwo ekũũragwo. 13 Ndagĩrĩire kũhutio na guoko, no
agĩrĩire kũhũũrũo na mahiga kana arathwo. O na angĩkorũo nĩ nyamũ kana nĩ mũndũ,
ndagetĩkĩrio atũũre.‘ No rĩrĩa coro wa rũhĩa rwa ndũrũme ũrĩhuuhwo, hĩndĩ ĩyo andũ no moke
kĩrĩma-inĩ.‖

14 Musa agĩcoka agĩikũrũka kuuma kĩrĩma-inĩ agĩthiĩ kũrĩ andũ, na akĩambĩrĩria kũmamũra, nao
magĩthambia nguo ciao. 15 Akĩmeera atĩrĩ: ―Mwĩhaarĩriei nĩ ũndũ wa mũthenya wa gatatũ.
Gũtikagĩe mũndũ ũgũkoma na mũtumia.‖

16 Na rĩrĩ, mũthenya wa gatatũ rũcinĩ gũkĩgĩa na marurumĩ na heni, na kwarĩ na itu rĩirũ kĩrĩma-
inĩ na gũkĩiguĩka mũgambo mũnene mũno wa coro, andũ othe arĩa maarĩ kambĩ-inĩ
makĩambĩrĩria kũinaina. 17 Musa agĩkĩruta andũ kambĩ-inĩ nĩguo makonane na Kĩhoti ũrĩa wa
ma, na makĩrũgama magũrũ-inĩ ma kĩrĩma. 18 Kĩrĩma gĩa Sinai gĩkĩiyũra ndogo, tondũ Yahweh
aarĩ igũrũ rĩakĩo arĩ thĩinĩ wa mwaki; na ndogo ĩyo yaambataga na igũrũ ta ndogo ya riiko, na
kĩrĩma kĩu gĩothe kĩainainaga na hinya mũno. 19 Rĩrĩa mũgambo wa coro wanenehire, Musa
akĩaria, naguo mũgambo wa Kĩhoti ũrĩa wa ma ũkĩmũcokeria.

20 Yahweh agĩgĩikũrũka agĩkinya igũrũ rĩa Kĩrĩma gĩa Sinai. Yahweh agĩcoka akĩra Musa
ambate kĩrĩma-inĩ kĩu igũrũ, nake Musa akĩambata. 21 Yahweh akĩra Musa ũũ: ―Ikũrũka ũkahe

104


andũ mũkaana matikagerie kwambata moke kuona Yahweh, tondũ meka ũguo aingĩ ao nĩ
megũkua. 22 Nao athĩnjĩri-Yahweh arĩa matungataga mbere ya Yahweh metherie, nĩguo Jehova
ndakamaniine.‖ 23 Nake Musa akĩra Yahweh atĩrĩ: ―Andũ matingĩambata Kĩrĩma-inĩ gĩa Sinai
tondũ nĩ ũratũheete mũkaana ũkanjĩra, ‗Ĩkĩra mĩhaka gũthiũrũrũkĩria kĩrĩma, na ũkĩamũre.‘‖ 24
No Yahweh akĩmwĩra: ―Ikũrũka, mũcoke mwambate na Haruni, no ndũkareke athĩnjĩri-Yahweh
na andũ acio angĩ magerie kwambata kũrĩ Yahweh, nĩguo ndakamaniine.‖ 25 Musa agĩgĩikũrũka
kũrĩ andũ na akĩmahe ũhoro ũcio.

THAMA 20

1 Yahweh agĩcoka akiuga ciugo ici ciothe:

2 ―Niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti waku, ũrĩa wakũrutire bũrũri wa Misiri, kuuma nyũmba-inĩ ya
ũkombo. 3 Ndũkanagĩe na ihoti ingĩ tiga niĩ.

4―Ndũkanethondekere mũhianano wa gwacũhio kana mũhianĩre wa kĩndũ o gĩothe kĩrĩ kũrĩa
igũrũ kana gũkũ thĩ kana thĩinĩ wa maĩ marĩa marĩ rungu rwa thĩ. 5 Ndũkanacinamĩrĩre kana
ũcitungatĩre, nĩ gũkorũo niĩ Yahweh Kĩhoti waku, ndĩ Kĩhoti wĩ ũiru, na ngakinyĩria ciana
waganu wa maithe, nginya rũciaro rwa gatatũ na rwa kana rwa arĩa mathũire, 6 na ngaiguĩra
andũ ngiri na ngiri tha, arĩa manyendete na marũmagĩrĩra maathani makwa.

7 ―Ndũkanahũthĩre rĩĩtwa rĩa Yahweh Kĩhoti waku tũhũ, nĩ gũkorũo Yahweh ndakaaga
kũherithia ũrĩa ũhũthagĩra rĩĩtwa Rĩake tũhũ.

8 ―Ririkanaga mũthenya wa Thabatũ na ũwamũrage. 9 Ũrĩrutaga wĩra waku wothe thikũ
ithathatũ, 10 no mũthenya wa mũgwanja nĩ Thabatũ ya Yahweh Kĩhoti waku. Ndwagĩrĩirũo
kũruta wĩra o na ũrĩkũ, wee kana mũrũguo kana mwarĩguo kana ngombo yaku ya mũndũrũme
kana ngombo yaku ya mũirĩtu kana mahiũ maku o na kana mũndũ wa kũngĩ ũrĩa ũrĩ thĩinĩ wa
matũũra manyu. 11 Tondũ Yahweh oombire igũrũ na thĩ, na iria rĩrĩa inene, na indo iria ciothe
irĩ thĩinĩ wacio ihinda-inĩ rĩa thikũ ithathatũ, na mũthenya wa mũgwanja akĩambĩrĩria kũhurũka.
Nĩkĩo Yahweh aarathimire mũthenya wa Thabatũ na akĩwamũra.

12 ―Tĩaga thoguo na nyũkwa, nĩgetha ũtũũre ihinda iraya bũrũri-inĩ ũrĩa Yahweh Kĩhoti waku
arakũhe.

13 ―Ndũkanoragane.

14 ―Ndũkanatharie.

15 ―Ndũkanaiye.

105




16 ―Ndũkanarute ũira wa maheeni wĩgiĩ mũndũ ũngĩ.

17 ―Ndũkanerirĩrie nyũmba ya mũndũ ũngĩ. Ndũkanerirĩrie mũtumia wa mũndũ ũngĩ, kana
ngombo yake ya mũndũrũme kana ngombo yake ya mũirĩtu kana ndegwa yake kana ndigiri yake
kana kĩndũ kĩngĩ o gĩothe gĩake.‖

18 Na rĩrĩ, andũ acio othe nĩ maaiguaga marurumĩ na mũgambo wa coro, na makona heni o na
kĩrĩma kĩu gĩgĩtoga; na thutha wa kuona na kũigua maũndũ macio, makĩinaina marũgamĩte
haraya. 19 Makĩra Musa atĩrĩ: ―Twaragĩrie arĩ wee, na nĩ tũrĩthikagĩrĩria, no ndũkareke Yahweh
atwaragĩrie nĩguo tũtigakue.‖ 20 Nake Musa akĩra andũ acio ũũ: ―Tigai gwĩtigĩra, tondũ Kĩhoti
ũrĩa wa ma okĩte kũmũgeria, nĩgetha mũtũũre mũmwĩtigĩrĩte nĩguo mũtikehie.‖ 21 Nao andũ
acio magĩthiĩ na mbere kũrũgama o haraya, no Musa agĩthiĩ hakuhĩ na itu rĩu rĩirũ harĩa Kĩhoti
ũrĩa wa ma aarĩ.

22 Yahweh agĩcoka akĩra Musa atĩrĩ: ―Ũndũ ũyũ nĩguo ũkwĩra Aisiraeli, ‗Inyuĩ ene nĩ
mweyonera atĩ ndaria na inyuĩ kuuma igũrũ. 23 Mũtikanathondeke ihoti cia betha
mũcithathayagie hamwe na niĩ, na mũtikanethondekere ihoti cia thahabu. 24 Nĩ
mũgaathondekera kĩgongona gĩa tĩri, na mũrutagĩre igũrũ rĩakĩo magongona manyu ma njino,
magongona manyu ma ũiguano, mbũri na ng‘ondu cianyu, na ng‘ombe cianyu. Kũndũ kũrĩa
guothe ngaathuura rĩĩtwa rĩakwa rĩririkanagwo, nĩ ngookaga kũrĩ inyuĩ na ngamũrathima. 25
Mũngĩgaathondekera kĩgongona kĩa mahiga, mũtikanagĩthondeke na mahiga maicũhie. Tondũ
mũngĩkaahũthĩra indo cia gwacũhia, nĩ mũgaagĩthahia. 26 Na mũtikanambate kĩgongona-inĩ
gĩakwa mũkĩhũthĩra ngathĩ, nĩgetha njaga yanyu ndĩkanaguũrio.

THAMA 21

1 ―Maya nĩmo matuĩro ma ciira marĩa ũkũmahe:

2 ―Ũngĩgũra Mũhibirania atuĩke ngombo yaku, agĩrĩirũo gũtungata arĩ ngombo mĩaka ĩtandatũ,
no mwaka wa mũgwanja arekererio atekũrĩha kĩndũ. 3 Angĩkorũo ookĩte arĩ wiki, agaathiĩ arĩ o
wiki. Angĩkorũo agĩũka aarĩ na mũtumia, mũtumia ũcio agĩrĩire gũthiĩ hamwe nake. 4 Mwathi
wake angĩmũhe mũtumia na mũtumia ũcio amũciarĩre anake kana airĩtu, mũtumia ũcio hamwe
na ciana ciake magaatuĩka a mwathi wake, no we agaathiĩ arĩ o wiki. 5 No ngombo ĩyo ĩngiuga
ũũ: ‗Nĩ nyendete mwathi wakwa, mũtumia wakwa o na ciana ciakwa; ndikwenda kũrekererio,‘ 6
mwathi wayo nĩ akaamĩtwara mbere ya Kĩhoti ũrĩa wa ma. Ningĩ amĩtware mũrango-inĩ kana
gĩtugĩ-inĩ kĩa mũrango, acoke amĩtũre gũtũ na mũkuha, nayo ĩtuĩke ngombo yake ũtũũro-inĩ
wayo wothe.

7 ―Mũndũ angĩendia mũirĩtu wake atuĩke ngombo, mũirĩtu ũcio ndarĩrekagĩrĩrio ta ũrĩa ngombo
ya mũndũrũme ĩrĩrekagĩrĩrio. 8 Mwathi wake angĩaga gũkenio nĩwe na age kũmũtua thuriya

106




yake ĩndĩ areke agũrũo nĩ mũndũ ũngĩ, ndageetĩkĩrio kũmwendia kũrĩ mũndũ wa kũngĩ, tondũ nĩ
amwĩkĩte ũndũ ũtarĩ wa kĩhooto. 9 Na angĩmũneana kũrĩ mũrũwe atuĩke mũtumia wake,
agĩrĩirũo kũmũtua o ta mwarĩ. 10 Ningĩ angĩhikia mũtumia ũngĩ, agĩrĩirũo gũthiĩ o na mbere
kũhe mũtumia wa mbere mabataro make, nguo, o na amũhingagĩrie bata wa kĩhiko. 11 Angĩaga
kũmũhingĩria maũndũ macio matatũ, mũtumia ũcio agĩrĩire kũrekererio atekũrĩha kĩndũ.

12 ―Mũndũ o wothe ũkaaringa mũndũ akue agĩrĩire kũũragwo.13 No angĩka ũguo atekwenda na
Kĩhoti ũrĩa wa ma etĩkĩrie ũndũ ũcio wĩkĩke, nĩ ngaathuura kũndũ mũndũ ũcio angĩũrĩra. 14
Mũndũ angĩkaarakarĩra mũndũ ũrĩa ũngĩ mũno na amũũrage akĩendaga, mũndũ ũcio no mũhaka
akooragwo o na angĩkorũo mũkaabatara kũmũruta kĩgongona-inĩ gĩakwa.15 Mũndũ o wothe
ũkaahũũra ithe kana nyina agĩrĩire kũũragwo.

16 ―Mũndũ angĩkaanyita mũndũ ũrĩa ũngĩ mĩgwate amwendie kana akorererũo arĩ o nake,
agĩrĩire kũũragwo.

17 ―Mũndũ o wothe ũkaaruma ithe kana nyina agĩrĩire kũũragwo.

18 ―Ũndũ ũyũ nĩguo wagĩrĩire gwĩkwo andũ mangĩrũa na ũmwe wao aringe ũrĩa ũngĩ na ihiga
kana ngundi na mũndũ ũcio age gũkua no akome ũrĩrĩ kwa ihinda: 19 Angĩhota gũũkĩra na
etware akĩhũthĩra mũtirima, hĩndĩ ĩyo mũndũ ũcio wamũringĩte ndakaaherithio. No kũrĩha
akaarĩha nĩ ũndũ wa ihinda rĩu mũndũ ũcio aikara atekũruta wĩra wake nginya rĩrĩa akaahona biũ.

20 ―Mũndũ angĩgũtha ngombo yake ya mũndũrũme kana ya mũirĩtu na rũthanju na ngombo ĩyo
ĩkue akĩmĩhũũra, no mũhaka ĩrĩhĩrio. 21 No rĩrĩ, ngombo ĩyo ĩngĩkua mũthenya ũmwe kana ĩĩrĩ
thutha wa kũhũũrũo, ndĩagĩrĩire kũrĩhĩrio tondũ nĩ kũgũrũo ĩgũrĩtwo na mbeca cia mwathi wayo.

22 ―Andũ mangĩkorũo makĩrũa na magurarie mũtumia ũrĩ na nda na aciare kaana gatarĩ gakinyu
ĩndĩ mũtumia ũcio na kaana kau mage gũkua, mũndũ ũcio wamũguraria no mũhaka arĩhe kĩrĩa
egwĩtio nĩ mũthuri wa mũtumia ũcio; na no mũhaka arĩhe mũigana ũrĩa ũgũtuwo nĩ atuanĩri ciira.
23 No ũmwe wao angĩkua, hĩndĩ ĩyo muoyo no mũhaka ũkarĩhwo na muoyo, 24 riitho
rĩkarĩhwo na riitho, igego rĩkarĩhwo na igego, guoko gũkarĩhwo na guoko, kũgũrũ gũkarĩhwo na
kũgũrũ, 25 kũhĩa gũkarĩhwo na kũhĩa, gũtihio gũkarĩhwo na gũtihio, igũtha rĩkarĩhwo na igũtha.

26 ―Mũndũ angĩgũtha ngombo yake ya mũndũrũme kana ya mũirĩtu riitho na arĩthũkie, agĩrĩirũo
kũrekereria ngombo ĩyo, nĩguo ũndũ ũcio ũtuĩke irĩhi nĩ ũndũ wa riitho rĩayo. 27 Na angĩgũtha
igego rĩa ngombo yake ya mũndũrũme kana ya mũirĩtu arĩkũũre, agĩrĩirũo kũrekereria ngombo
ĩyo, nĩguo ũndũ ũcio ũtuĩke irĩhi nĩ ũndũ wa igego rĩayo.

28 ―Ndegwa ĩngĩtheca mũndũrũme kana mũtumia na hĩa na akue, no mũhaka ndegwa ĩyo
ĩhũũrũo na mahiga nginya ĩkue na nyama ciayo itikarĩo; no mwene ndegwa ĩyo ndagĩrĩire
kũherithio. 29 No angĩkorũo ndegwa nĩ ĩramenyerete gũthecana na hĩa na mwene akamenyithio
no akaga kũmĩhingĩra na yũrage mũndũrũme kana mũtumia, ndegwa ĩyo yagĩrĩire kũhũũrũo na
mahiga na mwene o nake oragwo. 30 Angĩrũo arĩhe ũkũũri, no mũhaka arĩhe kĩrĩa gĩothe

107


egwĩtio nĩguo akũũre muoyo wake. 31 O na angĩkorũo ndegwa ĩyo ĩthecete mwanake kana
mũirĩtu, mwene agĩrĩire gwĩkwo ta ũrĩa matuĩro macio ma ciira moigĩte. 32 Angĩkorũo ndegwa
ĩyo ĩthecete ngombo ya mũndũrũme kana ya mũirĩtu, mwene agĩrĩirũo kũrĩha mwathi wa
ngombo ĩyo icunjĩ 30 cia cekeri, na ndegwa ĩyo ĩhũũrũo na mahiga nginya ĩkue.

33 ―Mũndũ angĩkunũra irima kana enje irima na age kũrĩkunĩka na ndegwa kana ndigiri ĩgwe
irima-inĩ rĩu, 34 mwene irima rĩu no mũhaka arĩhe. Agĩrĩirũo kũrĩha mwene nyamũ ĩyo, nayo
nyamũ ĩyo ĩkuĩte ĩtuĩke yake. 35 Ndegwa ya mũndũ ĩngĩguraria ndegwa ya mũndũ ũngĩ ĩkue,
andũ acio magĩrĩirũo kwendia ndegwa ĩyo ĩrĩ muoyo magayane mbeca icio; ningĩ magĩrĩirũo
kũgayana ĩyo ĩkuĩte. 36 Angĩkorũo nĩ kũroĩkaine atĩ ndegwa ĩyo nĩ ĩramenyerete gũthecana na
hĩa no mwene akaga kũmĩhingĩra, no mũhaka aneane ndegwa ĩngĩ nĩguo arĩhe ndegwa ĩyo, nayo
ĩyo ĩkuĩte ĩtuĩke yake.

THAMA 22

1 ―Mũndũ angĩiya ndegwa kana ng‘ondu na amĩthĩnje kana amĩendie, agĩrĩirũo kũrĩha ndegwa
ĩyo na ndegwa ithano na arĩhe ng‘ondu ĩyo na ng‘ondu inya.

2 (―Mũici angĩkorererũo agĩtua nyũmba na aringwo akue, thakame yake ndĩagĩrĩire kũrĩhĩrio. 3
No ũndũ ũcio ũngĩkĩka thutha wa riũa kũratha, thakame yake nĩ yagĩrĩire kũrĩhĩrio.)

―No mũhaka arĩhe. Na angĩkorũo ndarĩ na kĩndũ gĩa kũrĩha nakĩo, agĩrĩire kwendio nĩguo arĩhĩre
indo icio aiyĩte. 4 Angĩnyitwo na kĩrĩa aiyĩte kĩrĩ muoyo, o na angĩkorũo nĩ ndegwa, ndigiri,
kana ng‘ondu, agĩrĩire kũrĩha kĩndũ kĩu maita merĩ.

5 ―Mũndũ angĩthiĩ kũrĩithia nyamũ ciake mũgũnda-inĩ, kana mũgũnda-inĩ wa mĩthabibũ na
arekererie irĩe mũgũnda wa mũndũ ũngĩ, agĩrĩirũo kũrĩha na maciaro marĩa mega biũ ma
mũgũnda wake kana marĩa mega biũ ma mũgũnda wake wa thabibũ.

6 ―Mwaki ũngĩakana ũnyite ihinga cia mĩigua na ũthereme ũcine itĩa cia ngano, kana ngano ĩtarĩ
ngethe, kana mũgũnda, mũndũ ũrĩa wakĩtie mwaki ũcio no mũhaka arĩhe indo iria ihĩte.

7 ―Mũndũ angĩnengera mũndũ ũngĩ mbeca kana indo nĩguo amũigĩre, indo icio icoke ciiywo
kuuma nyũmba ya mũndũ ũcio ũnengeretwo, mũici angĩnyitwo, no mũhaka arĩhe indo icio maita
merĩ. 8 No mũici angĩaga kũnyitwo, mwene nyũmba ĩyo agĩrĩire gũtwarũo mbere ya aciirithania
nĩguo kũmenyeke kana nĩwe woete indo cia mũndũ ũcio ũngĩ. 9 Kũngĩkagĩa ciira wĩgiĩ kĩndũ o
gĩothe gĩa kũiywo o na angĩkorũo nĩ ndegwa, ndigiri, ng‘ondu, nguo, kana kĩndũ kĩngĩ o gĩothe
kĩũrĩte, mũndũ oige atĩrĩ, ‗Kĩndũ gĩkĩ nĩ gĩakwa!‘ andũ acio erĩ magĩrĩire gũtwara ciira ũcio
mbere ya aciirithania. Mũndũ ũrĩa mũcirithania akoiga atĩ nĩwe ũrĩ na mahĩtia agĩrĩirũo kũrĩha
mũndũ ũcio ũngĩ maita merĩ.

108




10 ―Mũndũ angĩnengera mũndũ ũngĩ ndigiri kana ndegwa kana ng‘ondu kana nyamũ ĩngĩ o
yothe nĩguo amũroragĩre, ĩcoke ĩkue kana yonje kana ĩtahwo hatarĩ mũndũ ũrona, 11 hagĩrĩire
kũgĩa na mwĩhĩtwa gatagatĩ-inĩ kao mbere ya Yahweh, mũndũ ũcio oige atĩ tiwe wĩkĩte nyamũ
ya mũndũ ũcio ũngĩ ũguo; nake mwene nyamũ agĩrĩirũo gwĩtĩkĩra ũndũ ũcio. Mũndũ ũcio ũngĩ
ndagĩrĩirũo nĩ kũmũrĩha. 12 No angĩkorũo nyamũ ĩyo nĩ kũiywo ĩiyĩtwo ĩrĩ gwake, nĩ agĩrĩire
kũrĩha mwene. 13 Angĩkorũo ĩroragirũo nĩ nyamũ ya gĩthaka, agĩrĩire kũrehe matigari mayo
matuĩke ũira. Ndagĩrĩirũo kũrĩha kĩndũ kĩũragĩtwo nĩ nyamũ ya gĩthaka.

14 ―Mũndũ angĩhoya nyamũ kuuma kũrĩ mũndũ ũngĩ ĩcoke yonje kana ĩkue hĩndĩ ĩyo mwene
atarĩ nayo, mũndũ ũcio ũmĩhoete agĩrĩire kũrĩha. 15 No angĩkorũo mwene nĩ we uuma nayo,
ndagĩrĩirũo kũrĩha. Angĩkorũo nĩ gũkomborũo ĩgũkomboretwo, mbeca iria ĩgũkomboretwo nĩcio
igũtuĩka marĩhi.

16 ―Mũndũ angĩheenereria mũirĩtu gathirange ũtorĩtio na akome nake, no mũhaka arĩhe rũracio
nĩguo atuĩke mũtumia wake. 17 No ithe wa mũirĩtu ũcio angĩrega biũ kũmũnengera mwarĩ,
agĩrĩirũo kũrĩha kũringana na marĩhi ma rũracio.

18 ―Mũtikanareke mũtumia mũrogi atũũre muoyo.

19 ―Mũndũ angĩkoma na nyamũ no mũhaka oragwo.

20 ―Mũndũ o wothe angĩrutĩra ihoti ingĩ magongona o tiga Yahweh wiki agĩrĩire kũũragwo.

21 ―Mũtikananyarire mũgeni ũikaraga bũrũri-inĩ wanyu kana mũmũhinyĩrĩrie, tondũ o na inyuĩ
mwatũire mũrĩ ageni bũrũri-inĩ wa Misiri.

22 ―Mũtikanahinyĩrĩrie mũtumia wa ndigwa kana mwana ũtarĩ ithe. 23 Mũngĩkaamahinyĩrĩria,
nao mangaĩre, hatarĩ nganja nĩ ngaigua kĩrĩro kĩao; 24 na nĩ ngaacinwo nĩ marakara, ndĩmũũrage
na rũhiũ rwa njora, nao atumia anyu matuĩke a ndigwa na ciana cianyu ikorũo itarĩ na maithe.

25 ―Ũngĩkombera mũndũ mũthĩni gatagatĩ-inĩ ka andũ akwa mbeca, ndũkaneke ta mũkombanĩri
mbeca. Ndwagĩrĩirũo kũmwĩtia maciaro.

26 ―Ũngĩoya nguo ya mũndũ ũrĩa ũngĩ ĩrũgamĩrĩre thiirĩ wake, wagĩrĩirũo kũmĩcokia riũa
rĩtanathũa. 27 Nĩ gũkorũo ĩyo noyo nguo ĩrĩa arĩ nayo ya kũhumbĩra mwĩrĩ wake; egũkĩĩhumbĩra
na kĩĩ agĩkoma? Angĩkangaĩra, hatarĩ nganja nĩ ngaigua kĩrĩro gĩake, tondũ niĩ ndĩ mũcayanĩri.

28 ―Ndũkanarume Yahweh, kana ũrume mũtongoria o wothe wa andũ anyu.

29 ―Ndũkanage kũruta gĩcunjĩ kĩa magetha maku mothe na gĩa kĩrĩa gĩothe kiumaga ihihĩro-inĩ
ciaku. No mũhaka ũnyamũragĩre mwana wa irigithathi harĩ ariũ aku. 30 Ũndũ ũyũ nĩguo
wagĩrĩirũo gwĩkaga na ndegwa yaku na ng‘ondu yaku: Yagĩrĩirũo gũikara na nyina thikũ
mũgwanja. Mũthenya wa kanana wagĩrĩirũo kũmĩndutĩra.

109


31 ―Mwagĩrĩirũo gũikara mũrĩ andũ amũre harĩ niĩ, na mũtikanarĩe nyama ya kĩndũ o gĩothe
kĩũragĩirũo werũ-inĩ nĩ nyamũ ya gĩthaka. Mwagĩrĩirũo kũmĩikĩria ngui.

THAMA 23

―Ndũkanatheremie ũhoro ũtarĩ wa ma. Ndũkananyitanĩre na mũndũ mũũru na njĩra ya kũruta
ũira wa maheeni. 2 Ndũkanarũmanĩrĩre na mũingĩ gwĩka ũũru, na ndũkanogomie kĩhooto na
njĩra ya kũruta ũira nĩguo ũkenie mũingĩ. 3 Ndũkanakorũo na mũthutũkanio ciira-inĩ wa mũndũ
mũthĩni atĩ ũmũkenie.

4 ―Ũngĩgacemania na ndegwa kana ndigiri ya thũ yaku yũrĩte, wagĩrĩirũo kũmĩcokia kũrĩ we. 5
Ũngĩkona ndigiri ya mũndũ ũgũthũire ĩgwĩte ĩgakomerũo nĩ mũrigo wayo, ndũkanamĩtige ũthiĩ.
Wagĩrĩirũo kũmũteithia kũmĩũkĩrĩria.

6 ―Ndũkanogomie kĩhooto ciira-inĩ wa mũthĩni gatagatĩ-inĩ kanyu.

7 ―Ndũkananyitanĩre na thitango ya maheeni, na ndũkanorage mũndũ ũtarĩ na mahĩtia na mũndũ
mũthingu, tondũ mũndũ mwaganu ndikamũtua mũthingu.

8 ―Ndũkanetĩkĩre kuoya ihaki, tondũ ihaki nĩ rĩheenagĩrĩria mũndũ ũtuaga ciira na ũũgĩ na no
rĩtũme mũndũ mũthingu ogomie ciugo ciake.

9 ―Mũtikanahinyĩrĩrie mũgeni ũikaraga bũrũri-inĩ wanyu. Inyuĩ nĩ mũĩ ũrĩa mũndũ aiguaga arĩ
mũgeni, tondũ mwarĩ ageni bũrũri-inĩ wa Misiri.

10 ―Ũrĩhandaga mbeũ mũgũnda-inĩ waku na ũkagetha maciaro maguo mĩaka ĩtandatũ. 11 No
mwaka wa mũgwanja wagĩrĩirũo kũreka ũikare ũguo ũtekũrĩmwo, nao athĩni arĩa marĩ gatagatĩ-
inĩ ka andũ anyu nĩ marĩrĩaga kĩrĩa kĩrĩ thĩinĩ waguo, na kĩrĩa marĩtigagia gĩkarĩo nĩ nyamũ cia
gĩthaka. Ũguo nĩguo ũrĩĩkaga na mũgũnda waku wa mĩthabibũ na wa mĩtamaiyũ.

12 ―Ũrĩrutaga wĩra waku thikũ ithathatũ; no mũthenya wa mũgwanja ndũrĩrutaga wĩra, nĩguo
ndegwa yaku na ndigiri yaku ihurũke na ngombo ciaku na mũndũ wa kũngĩ ũrĩa ũikaraga bũrũri
wanyu o nao mahurũke.

13 ―Tigagĩrĩrai nĩ mweka ũrĩa wothe ndĩmwĩrĩte, na mũtikanagwete marĩĩtwa ma ihoti ingĩ;
matikanaiguĩke moimĩte tũnua-inĩ twanyu.

14 ―O mwaka nĩ mũrĩkoragwo na ciathĩ ithatũ cia gũũthathaiya. 15 Nĩ mũrĩkũngũyagĩra Gĩathĩ
kĩa Mĩgate Ĩtarĩ Mĩimbie. Thikũ mũgwanja mũrĩrĩaga mĩgate ĩtarĩ mĩkĩre ndawa ya kũimbia o ta
ũrĩa ndĩmwathĩte, ihinda-inĩ rĩrĩa rĩtuĩtwo mweri-inĩ wa Abibu, tondũ hĩndĩ ĩyo nĩrĩo mwoimire
Misiri. Gũtirĩ mũndũ wagĩrĩirũo gũka mbere yakwa moko matheri. 16 Ningĩ nĩ mũrĩkũngũyagĩra

110




Gĩathĩ kĩa Magetha ma maciaro ma mbere ma wĩra wanyu, ma kĩrĩa mũhandĩte mũgũnda-inĩ; na
mwaka ũgĩthira mũgakũngũĩra Gĩathĩ gĩa Gũcokanĩrĩria, mũgĩcokanĩrĩria maciaro ma wĩra
wanyu kuuma mũgũnda-inĩ. 17 O mwaka maita matatũ, arũme othe gatagatĩ-inĩ kanyu nĩ
marĩthiaga mbere ya Yahweh, Mwathani ũrĩa wa ma.

18 ―Ndũkanarute thakame ya igongona rĩakwa hamwe na kĩndũ gĩĩkĩrĩtwo ndawa ya kũimbia.
Na magongona ma maguta marĩa marĩrutagwo ciathĩ-inĩ ciakwa matiagĩrĩire kũrekagwo maraare
makinyie rũcinĩ.

19 ―Nĩ ũrĩtwaraga kĩndũ kĩrĩa kĩega biũ kĩa maciaro ma mbere ma mũgũnda waku nyũmba-inĩ
ya Yahweh Kĩhoti waku.

―Ndũkanatherũkie kori iria-inĩ rĩa nyina.

20 ―Nĩ ngũtũma mũraika amũtongorie nĩguo amũgitĩre njĩra-inĩ na amũkinyie kũndũ kũrĩa
haarĩirie. 21 Mũthikagĩrĩriei na mwathĩkagĩre mũgambo wake. Mũtikanamũremere, nĩ gũkorũo
ndakamuohera mahĩtia manyu, tondũ egũka na rĩĩtwa rĩakwa. 22 No mũngĩathĩkagĩra mũgambo
wake biũ na mwĩkage ũrĩa wothe ndĩrĩmwĩraga, nĩ ngaaherithia thũ cianyu na njũkĩrĩre arĩa
mamũũkagĩrĩra. 23 Nĩ gũkorũo mũraika wakwa nĩ ekũmũtongoria na amũkinyie kũrĩ Aamori,
Ahiti, Aperizi, Akanaani, Ahivi, na Ajebusi, na nĩ ngaamaniina. 24 Mũtikanainamĩrĩre ihoti ciao
kana mũcitungatĩre, na mũtikanegerekanie na mĩtugo yao. Ithenya rĩa ũguo, mwagĩrĩirũo
gũciunanga na mũtharie itugĩ ciao cia kũhoywo. 25 Mũgaatungatagĩra Yahweh Kĩhoti wanyu,
nake nĩ akaamũrathimaga akamũhe mũgate na maĩ. Nĩ ngaamwehereria mĩrimũ. 26 Atumia arĩa
marĩ bũrũri-inĩ wanyu matikahuna kana matuĩke thata, na nĩ ngaatũma mũtũũre ihinda iraya.

27 ―Nĩ ngaatũma andũ manjĩtigĩre o na mũtakinyĩte kuo, na nĩ ngaatũma arĩa othe
makaamũũkĩrĩra matukanĩrũo, na ndũme thũ cianyu ciothe imũũrĩre nĩ ũndũ wa kũhootwo. 28
Nĩ ngaatũma andũ magĩe na kĩeha o na mũtakinyĩte kuo, na ũndũ ũcio ũtũme Ahivi, Akanaani,
na Ahiti mamweherere. 29 Ndigaatũma mamweherere na mwaka ũmwe, nĩgetha bũrũri ũcio
ndũkanatuĩke kũndũ gũtiganĩrie nacio nyamũ cia gĩthaka cingĩhe imũnyarire. 30 Ngaatũma
mamweherere kahora o kahora, nginya rĩrĩa mũkaaingĩha na mwĩgwatĩre bũrũri ũcio.

31 ―Nĩ ngaatũma mũhaka wa bũrũri wanyu ũkorũo uumĩte Iria-inĩ Itune nginya iria rĩa Afilisti
na kuuma werũ-inĩ nginya Rũũĩ-inĩ; tondũ nĩ ngaaneana aikari a bũrũri ũcio moko-inĩ manyu na
nĩ mũkaamaingata mamweherere. 32 Mũtikanagĩe na kĩrĩkanĩro nao kana na ihoti ciao. 33
Matiagĩrĩirũo gũtũũra bũrũri-inĩ wanyu, nĩguo matigatũme mũnjĩhĩrie. Mũngĩgatungatĩra ihoti
ciao, ũndũ ũcio ũgaatuĩka mũtego harĩ inyuĩ.‖

111





THAMA 24

1 Yahweh agĩcoka akĩra Musa atĩrĩ: ―Ambata ũũke kĩrĩma-inĩ, wee na Haruni, Nadabu na Abihu,
hamwe na athuri 70 a Isiraeli, na mũinamĩrĩre mũrĩ o haraya mũũthathaiye. 2 Musa nowe wiki
wagĩrĩirũo gũkuhĩrĩria Yahweh; no acio angĩ matiagĩrĩirũo gũkuhĩrĩria, o na kĩrĩndĩ gĩtiagĩrĩirũo
kwambata hamwe nake.‖

3 Nake Musa agĩthiĩ akĩra kĩrĩndĩ ciugo icio ciothe cia Yahweh o na matuĩro mothe ma ciira,
nakĩo kĩrĩndĩ gĩgĩcokia na mũgambo ũmwe gĩkiuga: ―Nĩ twĩhaarĩirie gwĩka ũrĩa wothe Yahweh
oigĩte.‖ 4 Musa agĩkĩandĩka ciugo icio ciothe cia Yahweh. Agĩcoka agĩũkĩra rũcinĩ tene agĩaka
kĩgongona magũrũ-inĩ ma kĩrĩma na akĩhanda mahiga 12 kũringana na mĩhĩrĩga 12 ya Isiraeli. 5
Thutha ũcio agĩtũma anake Aisiraeli, nao makĩruta magongona ma njino na makĩruta ndegwa irĩ
magongona ma ũiguano harĩ Yahweh. 6 Musa agĩcoka akĩoya nuthu ya thakame ĩyo akĩmĩkĩra
mbakũri-inĩ, nayo nuthu ĩyo ĩngĩ ya thakame akĩmĩminjaminja kĩgongona-inĩ. 7 Agĩcoka akĩoya
ibuku rĩa kĩrĩkanĩro na agĩthomera kĩrĩndĩ kĩu na mũgambo mũnene. Nao andũ acio makiuga ũũ:
―Nĩ twĩhaarĩirie gwĩka ũrĩa wothe Yahweh oigĩte, na nĩ tũrĩathĩkaga.‖ 8 Nĩ ũndũ ũcio Musa
akĩoya thakame ĩyo akĩminjaminjĩria kĩrĩndĩ na akiuga: ―Ĩno nĩyo thakame ya kĩrĩkanĩro kĩrĩa
Yahweh arĩkanĩra na inyuĩ kũringana na ciugo icio ciothe.‖

9 Musa na Haruni, Nadabu na Abihu, na athuri acio 70 a Isiraeli makĩambata, 10 na makĩona
Kĩhoti wa Isiraeli. Harĩa aakinyithĩtie magũrũ make haarĩ na kĩndũ kĩahaanaga gacĩra ka mahiga
ma safia, na gaatherete o ta igũrũ rĩo rĩene. 11 Ndaigana gwĩka athuri acio atĩĩku a Isiraeli ũũru,
na nĩ moonire kĩoneki gĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma, na makĩrĩa na makĩnyua.

12 Nake Yahweh akĩra Musa atĩrĩ: ―Ambata ũũke kĩrĩma igũrũ kũrĩ niĩ na ũikare kuo. Nĩ
ngũkũnengera ihengere cia mahiga irĩ na watho na maathani marĩa ngwandĩka ma kũmataara.‖
13 Kwoguo Musa magĩthiĩ na Joshua ndungata yake, nake Musa akĩambata kĩrĩma-inĩ gĩa Kĩhoti
ũrĩa wa ma. 14 No agĩtiga era athuri acio atĩrĩ: ―Twetererei haha nginya rĩrĩa tũrĩcoka kũrĩ inyuĩ.
Haruni na Huri nĩ megũkorũo hamwe na inyuĩ. Mũndũ o wothe ũngĩkorũo na ciira no
amatwarĩre.‖ 15 Musa agĩcoka akĩambata kĩrĩma-inĩ hĩndĩ ĩrĩa kĩahumbĩrĩtwo nĩ itu.

16 Riri wa Yahweh ũgĩikara igũrũ rĩa Kĩrĩma gĩa Sinai na gĩkĩhumbĩrũo nĩ itu thikũ ithathatũ.
Na mũthenya wa mũgwanja, arĩ thĩinĩ wa itu rĩu agĩta Musa. 17 Aisiraeli arĩa meeroragĩra
moonaga riri ũcio wa Yahweh ũrĩ gacũmbĩrĩ-inĩ ga kĩrĩma ũhaana ta mwaki ũrĩa ũniinanaga. 18
Musa agĩcoka agĩtonya thĩinĩ wa itu rĩu na akĩambata kĩrĩma-inĩ kĩu. Musa agĩikara kĩrĩma-inĩ
kĩu thikũ 40 ũtukũ na mũthenya.

112






THAMA 25

1 Yahweh agĩcoka akĩra Musa atĩrĩ: 2 ―Ĩra andũ a Isiraeli mandutĩre mĩhothi; mũndũ wothe ũrĩa
ngoro yake ĩkwenda kũheana, mwamũkĩre mũhothi ũrĩa ekũndutĩra. 3 Ĩno nĩyo mĩhothi ĩrĩa
mwagĩrĩirũo kwamũkĩra kuuma kũrĩ o: thahabu, betha, gĩcango, 4 ndigi cia rangi wa mburuu,
cia rangi wa papũ, cia rangi mũtune, gatani ĩrĩa njega, guoya wa mbũri, 5 njũũa cia ndũrũme
ihakĩtwo rangi mũtune, njũũa cia sili, mbaũ cia mũgaa, 6 maguta ma gwĩkĩrũo matawa, balisamu
ya gũthondeka maguta ma gũitanĩrĩrio na ya ũbumba ũranunga wega, 7 na tũhiga twa onigithi
hamwe na tũhiga tũngĩ twa gwĩkĩrũo ebodi-inĩ na gakuo-inĩ ga gĩthũri. 8 Magĩrĩirũo
gũũthondekera handũ hamũre, na nĩ ndĩikaraga hamwe nao. 9 Mũthondeke gĩikaro kĩamũre, o
hamwe na indo iria irĩkoragwo thĩinĩ wakĩo, mũkĩrũmĩrĩra biũ mũhaano ũrĩa ngũkuonia.

10 ―Ningĩ mathondeke ithandũkũ na mbaũ cia mũgaa, rĩkorũo na ũraihu wa mĩkono ĩĩrĩ na nuthu
na wariĩ wa mũkono ũmwe na nuthu na ũraihu wa na igũrũ mũkono ũmwe na nuthu. 11 Ũcoke
ũrĩhumbĩre na thahabu therie. Ũrĩhumbĩre na thahabu mwena wa nja na wa na thĩinĩ, na
ũrĩthiũrũrũkĩrie na mũcibi wa thahabu. 12 Na ũtwekie thahabu ũthondeke icũhĩ inya ũciĩkĩre
igũrũ rĩa magũrũ ma rĩo mana, icũhĩ igĩrĩ mwena ũmwe na icũhĩ icio ingĩ igĩrĩ mwena ũcio ũngĩ.
13 Ningĩ ũthondeke mĩtĩ ya mũgaa na ũmĩhumbĩre na thahabu. 14 Mĩtĩ ĩyo ũkũmĩharũkia icũhĩ-
inĩ icio irĩ mĩena yerĩ ya Ithandũkũ nĩgetha Ithandũkũ rĩu rĩkuuagwo nayo. 15 Mĩtĩ ĩyo ĩrĩikaraga
thĩinĩ wa icũhĩ icio cia Ithandũkũ rĩu; ndĩagĩrĩire kweherio. 16 Thĩinĩ wa Ithandũkũ rĩu nĩho
ũkũiga Ũira ũrĩa ngũkũnengera.

17 ―Ningĩ ũthondeke gĩkunĩko gĩa thahabu therie, gĩkorũo na ũraihu wa mĩkono ĩĩrĩ na nuthu na
wariĩ wa mũkono ũmwe na nuthu. 18 Na ũthondeke akerubi erĩ a thahabu; ũmature na nyundo
mĩthia-inĩ yerĩ ya gĩkunĩko kĩu. 19 Ũgũthondeka akerubi acio mĩthia-inĩ yerĩ, kerubi ũmwe
mũthia-inĩ ũmwe wa gĩkunĩko kĩu na ũcio ũngĩ mũthia-inĩ ũcio ũngĩ. 20 Akerubi acio makorũo
matambũrũkĩtie mathagu mao meerĩ na igũrũ, mahumbĩrĩte gĩkunĩko kĩu na mathagu, na
makorũo maroranĩte. Namo mothiũ ma akerubi acio makorũo mainamĩte marorete gĩkunĩko. 21
Gĩkunĩko kĩu ũkĩigĩrĩre igũrũ rĩa Ithandũkũ rĩu, na ũige Ũira ũrĩa ngũkũnengera thĩinĩ wa
Ithandũkũ rĩu. 22 Hau nĩho ndĩrĩkuumagĩrĩra na ngakwarĩria ndĩ igũrũ rĩa gĩkunĩko kĩu. Gatagatĩ
ka akerubi acio erĩ marĩ igũrũ rĩa ithandũkũ rĩa Ũira, nĩho ndĩrĩkũmenyithagĩria maathani mothe
nĩ ũndũ wa Aisiraeli.

23 ―Ningĩ ũthondeke metha na mbaũ cia mũgaa, ĩkorũo na ũraihu wa mĩkono ĩĩrĩ na wariĩ wa
mũkono ũmwe na ũraihu wa na igũrũ mũkono ũmwe na nuthu. 24 Ũmĩhumbĩre na thahabu
therie na ũmĩthiũrũrũkĩrie na mũcibi wa thahabu. 25 Ũcoke ũmĩthiũrũrũkĩrie na karũbaũ karĩ na
wariĩ wa rũhĩ rũmwe, nako karũbaũ kau ũgathiũrũrũkĩrie na mũcibi wa thahabu. 26 Na
ũmĩthondekere icũhĩ inya cia thahabu ũciĩkĩre kona-inĩ ciayo inya, harĩa magũrũ mayo
manyitithanĩirio. 27 Icũhĩ icio ciagĩrĩirũo gũkorũo hakuhĩ na karũbaũ kau irĩ cia kũharũkio mĩtĩ

113



ya gũkuua metha ĩyo. 28 Ningĩ ũthondeke mĩtĩ ya mũgaa na ũmĩhumbĩre na thahabu nĩguo
ĩhũthagĩrũo gũkuua metha ĩyo.

29 ―Ningĩ ũthondeke thani ciayo, ikombe ciayo, na njagi na mbakũri ciayo iria irĩhũthagĩrũo
gũita magongona ma ndibei. Wagĩrĩirũo gũcithondeka na thahabu therie. 30 Na ũigagĩrĩre
mĩgate ya magongona metha-inĩ ĩyo nĩguo ĩkoragwo mbere yakwa hingo ciothe.

31 ―Ningĩ ũthondeke mũtĩ wa kũigĩrĩrũo matawa wa thahabu therie. Mũtĩ ũcio wagĩrĩire gũturũo
na nyundo. Gĩtina kĩaguo, mũtĩ waguo wa kũrũgamia, honge ciaguo, tũkombe twaguo, tũkonyo
twaguo, na mahũa maguo ciagĩrĩire gũkorũo irĩ kĩndũ kĩmwe. 32 Na mũtĩ ũcio wa kũigĩrĩrũo
matawa ũkorũo na honge ithathatũ mĩena-inĩ, honge ithatũ mwena ũmwe na honge ithatũ mwena
ũcio ũngĩ. 33 Honge cia mwena ũmwe ikorũo na tũkombe tũtatũ tũhaana mahũa ma mũrothi harĩ
o rũhonge, o gakombe karũmĩrĩrũo nĩ gakonyo na ihũa, nacio honge cia mwena ũcio ũngĩ ikorũo
itariĩ o taguo. Ũguo nĩguo honge icio ithathatũ cia mũtĩ ũcio wa kũigĩrĩrũo matawa igũkorũo
ihaana. 34 Naguo mũtĩ wa kũrũgamia ũkorũo na tũkombe tũna tũhaana mahũa ma mũrothi, o
gakombe karũmĩrĩrũo nĩ gakonyo na ihũa. 35 Gakonyo kamwe gakorũo rungu rwa honge cia
mbere igĩrĩ iria ciumĩte mũtĩ-inĩ ũcio, na kangĩ rungu rwa honge icio ingĩ igĩrĩ, nako kangĩ rungu
rwa honge icio ingĩ igĩrĩ, harĩ honge icio ciothe ithathatũ ciumĩte mũtĩ-inĩ ũcio. 36 Tũkonyo tũu
hamwe na honge o na mũtĩ wothe wa kũigĩrĩrũo matawa ciagĩrĩire gũkorũo irĩ kĩndũ kĩmwe,
iturũo na nyundo na ikorũo ithondeketwo na thahabu therie. 37 Ũthondeke matawa mũgwanja
ma mũtĩ ũcio, na rĩrĩa matawa macio magwatio,

marĩmũrĩkaga hau mbere yaguo. 38 Magathĩ maguo ma kũnyita ndambĩ o na ngĩo ciaguo cia
mwaki ciagĩrĩire gũthondekwo na thahabu therie. 39 Mũtĩ ũcio hamwe na indo icio ciagĩrĩire
gũthondekwo na taranda ĩmwe ya thahabu therie. 40 Tigĩrĩra atĩ nĩ wacithondeka kũringana na
mũhaano wacio ũrĩa woonirio rĩrĩa warĩ kĩrĩma-inĩ.

THAMA 26

1 ―Ningĩ ũthondeke gĩikaro kĩu kĩamũre ũkĩhũthĩra itambaya ikũmi cia hema cia gatani
yogothetwo wega, ndigi cia rangi wa mburuu, cia rangi wa papũ, na cia rangi mũtune.
Wagĩrĩirũo gũcigemia na mĩcoro ya akerubi. 2 O gĩtambaya kĩa hema gĩkorũo na ũraihu wa
mĩkono 28 na wariĩ wa mĩkono 4. Itambaya icio ciothe ciagĩrĩire gũkorũo ciganaine. 3 Itambaya
ithano ciagĩrĩire kũnyitithanio, o gĩtambaya na kĩrĩa kĩngĩ ituĩke gĩtambaya kĩmwe kĩnene, nacio
icio ingĩ ithano inyitithanio ituĩke gĩtambaya kĩngĩ kĩnene. 4 Na ũthondeke ikundo irĩ na tũrima
na rũrigi rwa rangi wa mburuu mũthia-inĩ wa gĩtambaya kĩa mũico gĩtambaya-inĩ kĩu kĩnene, na
wĩke o ta ũguo mũthia-inĩ wa gĩtambaya kĩu kĩngĩ kĩnene harĩa ikũnyitithanĩrio. 5 Ũthondeke
ikundo 50 irĩ na tũrima gĩtambaya-inĩ kĩmwe, na ingĩ 50 mũthia-inĩ wa gĩtambaya kĩu kĩngĩ

114





nĩgetha ikorũo iroranĩte harĩa ikũnyitithanĩrio. 6 Ũcoke ũthondeke ngathĩka 50 cia thahabu
ũnyitithanie itambaya icio na ngathĩka icio, nĩguo gĩikaro kĩu kĩamũre gĩkorũo kĩrĩ kĩndũ kĩmwe.

7 ―Ningĩ ũthondeke itambaya cia guoya wa mbũri cia kũhumbĩra gĩikaro kĩu kĩamũre.
Ũthondeke itambaya 11 cia hema. 8 O gĩtambaya kĩa hema gĩkorũo na ũraihu wa mĩkono 30 na
wariĩ wa mĩkono 4. Itambaya icio ciothe 11 ciagĩrĩire gũkorũo ciganaine. 9 Ũnyitithanie
itambaya ithano hamwe, na ũnyitithanie icio ingĩ ithathatũ hamwe, ũcoke ũkũnje gĩtambaya gĩa
gatandatũ mwena wa mbere wa hema ĩyo. 10 Na ũthondeke ikundo 50 irĩ na tũrima mũthia-inĩ
wa gĩtambaya kĩmwe harĩ icio cianyitithanio, na ikundo 50 irĩ na tũrima mũthia-inĩ wa
gĩtambaya kĩu kĩngĩ harĩa ikũnyitithanĩrio. 11 Ningĩ ũthondeke ngathĩka 50 cia gĩcango na
ũciharũkie ikundo-inĩ icio irĩ na tũrima ũnyitithanie itambaya icio, nĩguo ituĩke gĩtambaya
kĩmwe. 12 Gĩcunjĩ kĩrĩa gĩgũtigara gĩa gĩtambaya kĩu kĩagĩrĩire gũtigwo gĩcunjurĩte. Nuthu ya
gĩtambaya kĩrĩa gĩgũtigara ĩgũkorũo ĩcunjurĩte mwena wa thutha wa gĩikaro kĩu kĩamũre. 13
Gĩcunjĩ kĩrĩa gĩgũtigara kĩa ũraihu wa gĩtambaya kĩu gĩgũkorũo gĩcunjurĩte mĩena-inĩ yerĩ ya
gĩikaro kĩu kĩamũre o mwena mũkono ũmwe, nĩguo gĩkĩhumbĩre.

14 ―Ũcoke ũthondeke kĩandarũa kĩa njũũa cia ndũrũme ihakĩtwo rangi mũtune gĩa kũhumbĩra
hema ĩyo na ũkĩigĩrĩre kĩandarũa kĩa njũũa cia sili.

15 ―Ningĩ ũthondeke buremu cia kũrũgama cia gĩikaro kĩu kĩamũre ũkĩhũthĩra mbaũ cia mũgaa.
16 O buremu ĩkorũo na ũraihu wa mĩkono ikũmi na wariĩ wa mũkono ũmwe na nuthu. 17 Na o
buremu ĩkorũo na tũng‘ote twĩrĩ tũnyitithanĩtio. Ũguo nĩguo wagĩrĩirũo gũthondeka buremu
ciothe cia gĩikaro kĩu kĩamũre. 18 Ũthondeke buremu 20 cia mwena wa mũhuro wa gĩikaro kĩu
kĩamũre, mwena ũrĩa ũrorete mũhuro.

19 ―Ningĩ ũthondeke makinya 40 ma betha ma kũigĩrĩrũo buremu icio 20: makinya merĩ
makorũo rungu rwa buremu ĩmwe ma kũharũkio tũng‘ote twayo twĩrĩ na makinya merĩ makorũo
rungu rwa o buremu harĩ iria ikũrũmĩrĩra ma kũharũkio tũng‘ote twayo twĩrĩ. 20 Naguo mwena
wa rũgongo wa gĩikaro kĩu kĩamũre, ũthondeke buremu 20 21 na makinya ma cio 40 ma betha,
makinya merĩ makorũo rungu rwa buremu ĩmwe na makinya merĩ makorũo rungu rwa o buremu
ĩrĩa ĩkũrũmĩrĩra. 22 Na thutha wa gĩikaro kĩu kĩamũre mwena wa ithũĩro, ũthondeke buremu
ithathatũ. 23 Na ũthondeke buremu igĩrĩ irĩ itugĩ cia kona cierĩ cia mwena wa thutha wa gĩikaro
kĩu kĩamũre. 24 Ciagĩrĩire gũkorũo irĩ icunjĩ igĩrĩ kuuma thĩ nginya igũrũ, o nginya gĩcũhĩ-inĩ kĩa
mbere. Cierĩ ciagĩrĩire gũthondekwo ũguo, na nĩcio igũkorũo irĩ itugĩ cia kona. 25 Gũgũkorũo na
buremu inyanya na makinya ma cio 16 ma betha, makinya merĩ makorũo rungu rwa buremu
ĩmwe na makinya merĩ makorũo rungu rwa o buremu harĩ iria ikũrũmĩrĩra.

26 ―Ningĩ ũthondeke mĩgamba ũkĩhũthĩra mbaũ cia mũgaa, mĩgamba ĩtano ya kũnyita buremu
cia mwena ũmwe wa gĩikaro kĩu kĩamũre, 27 na mĩgamba ĩtano ya kũnyita buremu cia mwena
ũcio ũngĩ wa gĩikaro kĩu kĩamũre, na mĩgamba ĩtano ya kũnyita buremu cia mwena wa ithũĩro
wa gĩikaro kĩu kĩamũre, na nĩguo mwena wa na thutha. 28 Mũgamba wa gatagatĩ ũrĩa ũnyitĩte
buremu wagĩrĩirũo gũkĩrania kuuma mũico ũmwe nginya mũico ũrĩa ũngĩ.

115


29 ―Buremu icio ũcihumbĩre na thahabu, na ũthondeke icũhĩ cia thahabu cia kũharũkio mĩgamba
ĩyo, na ũhumbĩre mĩgamba ĩyo na thahabu. 30 Wagĩrĩirũo gũthondeka gĩikaro kĩu kĩamũre
kũringana na mũhaano wakĩo ũrĩa woonirio rĩrĩa warĩ kĩrĩma-inĩ.

31 ―Ningĩ ũthondeke gĩtaama na ndigi cia rangi wa mburuu, cia rangi wa papũ, cia rangi
mũtune, na gatani yogothetwo wega. Kĩagĩrĩire kũgemio na mĩcoro ya akerubi. 32 Gĩtaama kĩu
ũgĩcuurie itugĩ-inĩ inya cia mũtĩ wa mũgaa ihumbĩrĩtwo na thahabu. Tũhocio twacio twagĩrĩire
gũkorũo tũrĩ twa thahabu. Nacio itugĩ icio ciagĩrĩire kũigĩrĩrũo makinya-inĩ mana ma betha. 33
Wagĩrĩirũo gũcuuria gĩtaama kĩu rungu rwa harĩa ngathĩka irĩ na ũingĩrie ithandũkũ rĩa Ũira
mwena wa thĩinĩ wa gĩtaama kĩu. Gĩtaama kĩu gĩkũgayania Harĩa Hamũre na Harĩa Hamũre
Mũno. 34 No mũhaka ũigĩrĩre gĩkunĩko igũrũ rĩa ithandũkũ rĩa Ũira thĩinĩ wa Harĩa Hamũre
Mũno.

35 ―Ningĩ ũige metha mwena wa na nja wa gĩtaama, na mũtĩ wa kũigĩrĩra matawa ũkorũo
mwena wa mũhuro wa gĩikaro kĩu kĩamũre ũroranĩte na metha; nayo metha ũmĩige mwena wa
rũgongo. 36 Ningĩ ũthondeke mbathia ya mũromo wa hema ĩyo na ndigi cia rangi wa mburuu,
cia rangi wa papũ, cia rangi mũtune, na gatani yogothetwo wega itumanĩirio hamwe. 37
Ũthondeke itugĩ ithano na mũtĩ wa mũgaa cia mbathia ĩyo na ũcihumbĩre na thahabu. Tũhocio
twacio twagĩrĩire gũkorũo tũrĩ twa thahabu, na ũtwekie gĩcango ũthondeke makinya matano ma
kũigĩrĩrũo itugĩ icio.

THAMA 27

1 ―Ningĩ ũthondeke kĩgongona kĩa mbaũ cia mũgaa; kĩagĩrĩire gũkorũo na ũraihu wa mĩkono
ĩtano na wariĩ wa mĩkono ĩtano. Ũraihu na wariĩ wa kĩgongona kĩu wagĩrĩire gũkorũo ũiganaine,
naguo ũraihu wa na igũrũ ũkorũo ũrĩ mĩkono ĩtatũ. 2 Na ũthondeke hĩa kona-inĩ inya ciakĩo; hĩa
icio hamwe na kĩgongona ikorũo irĩ kĩndũ kĩmwe, na ũhumbĩre kĩgongona kĩu na gĩcango. 3
Ũthondeke ndoo cia kweheragia mũhu wakĩo, hamwe na icakũri, mbakũri, hũma, na ngĩo cia
mwaki, na indo ciakĩo ciothe ũgũcithondeka na gĩcango. 4 Ningĩ ũthondekere kĩgongona kĩu
rũtara rwa gĩcango, na igũrũ rĩa rũtara rũu ũthondeke icũhĩ inya cia gĩcango kona-inĩ icio inya. 5
Ũgwĩkĩra rũtara rũu thĩ wa karũbaũ karĩa gathiũrũrũkĩirie kĩgongona, na rũikaikũrũke thĩinĩ
nginya hakuhĩ gatagatĩ ga kĩgongona kĩu. 6 Ningĩ ũthondekere kĩgongona kĩu mĩtĩ ya mũgaa na
ũmĩhumbĩre na gĩcango. 7 Mĩtĩ ĩyo ĩkũharũkio thĩinĩ wa icũhĩ nĩgetha ĩkoragwo mĩena-inĩ ĩĩrĩ ya
kĩgongona kĩu rĩrĩa kĩrakuuo. 8 Kĩgongona kĩu ũgĩthondeke kĩhaana ta ithandũkũ rĩa mbaũ rĩtarĩ
ikunĩke mwena wa igũrũ na wa thĩ. Kĩagĩrĩire gũthondekwo o ta ũrĩa Aakuonirie rĩrĩa warĩ
kĩrĩma-inĩ.

9 ―Ningĩ ũthondeke nja ya gĩikaro kĩu kĩamũre. Mwena wa mũhuro ĩkorũo na itaama icunjurĩte
ithondeketwo na gatani yogothetwo wega, ikorũo na ũraihu wa mĩkono 100 mwena ũmwe. 10

116




Nja ĩyo ĩgũkorũo na itugĩ 20 na makinya 20 ma gĩcango. Natuo tũhocio twa itugĩ icio o na tũcũhĩ
twacio twa kũnyitithania tũkorũo tũrĩ twa betha. 11 Itaama cia mwena wa rũgongo o nacio
igũkorũo irĩ na ũraihu wa mĩkono 100, hamwe na itugĩ ciacio 20 na makinya 20 ma gĩcango, na
itugĩ icio ikorũo na tũhocio na tũcũhĩ twa kũnyitithania twa betha. 12 Ningĩ mwena wa ithũĩro
gũkorũo na itaama icunjurĩte cia ũraihu wa mĩkono 50 gũkĩrania wariĩ wa nja ĩyo, na itugĩ ikũmi
na makinya ikũmi. 13 Wariĩ wa nja ĩyo mwena wa irathĩro mwena ũrĩa ũrorete na kũrĩa riũa
rĩrathagĩra ũkorũo ũrĩ mĩkono 50. 14 Mwena ũmwe ũgũkorũo na itaama icunjurĩte cia ũraihu wa
mĩkono 15, na itugĩ ithatũ na makinya matatũ. 15 Naguo mwena ũcio ũngĩ ũkorũo na itaama
icunjurĩte cia ũraihu wa mĩkono 15, na itugĩ ithatũ na makinya matatũ.

16 ―Mũromo wa nja ĩyo wagĩrĩire gũkorũo na mbathia ya ũraihu wa mĩkono 20 ĩthondeketwo na
ndigi cia rangi wa mburuu, cia rangi wa papũ, cia rangi mũtune, na gatani yogothetwo wega
itumanĩirio hamwe, na itugĩ inya na makinya ma cio mana. 17 Itugĩ ciothe iria ithiũrũrũkĩirie nja
ĩyo ciagĩrĩire gũkorũo na tũcũhĩ twa kũnyitithania twa betha na tũhocio twa betha, no makinya
ma cio magĩrĩire gũkorũo marĩ ma gĩcango. 18 Nja ĩyo yagĩrĩire gũkorũo na ũraihu wa mĩkono
100, wariĩ wa mĩkono 50, na ũraihu wa na igũrũ mĩkono 5, ĩthondekwo na gatani yogothetwo
wega, na yagĩrĩire gũkorũo na makinya ma gĩcango. 19 Indo ciothe cia kũhũthĩrũo ũtungata-inĩ
wa gĩikaro kĩu kĩamũre, o hamwe na mĩcumarĩ yakĩo ya hema na mĩcumarĩ yothe ya nja ĩyo
ciagĩrĩire gũkorũo irĩ cia gĩcango.

20 ―Ningĩ wathe Aisiraeli makũrehere maguta marĩa mega biũ ma ndamaiyũ hihe ma
gwĩkĩragwo matawa, nĩgetha matawa macio maikarage makanĩte hĩndĩ ciothe. 21 Thĩinĩ wa hema
ya gũtũnganwo, mwena wa na nja wa gĩtaama kĩrĩa kĩrĩ hakuhĩ na Ũira, Haruni na ariũ ake nĩ
mekũbanga maigage matawa macio makanĩte kuuma rũcinĩ nginya hwaĩ-inĩ mbere ya Yahweh.
Ũndũ ũcio ũgũtuĩka watho wa gũtũũra ũrũmagĩrĩrũo nĩ Aisiraeli njiarũa-inĩ ciao ciothe.

THAMA 28

1 ―Na rĩrĩ, ĩta Haruni mũrũ wa nyũkwa, o hamwe na ariũ ake, ũmwamũre kuuma harĩ Aisiraeli,
nĩguo andungatagĩre arĩ mũthĩnjĩri-Yahweh—Haruni o hamwe na ariũ ake Nadabu,
Abihu,Eliazaru, na Ithamaru. 2 Na ũtumĩre Haruni mũrũ wa nyũkwa nguo nyamũre nĩguo
agĩage na riri na akagema. 3 Warie na andũ arĩa othe marĩ na ũũgĩ, arĩa njiyũrĩtie roho wa ũũgĩ,
nao matumĩre Haruni nguo nĩguo aamũrũo, andungatagĩre arĩ mũthĩnjĩri-Yahweh.

4 ―Ici nĩcio nguo iria megũtuma: gakuo ga gĩthũri, ebodi, kagooti gatarĩ moko, kanjũ ya
mathandũkũ, kĩremba, na mũcibi; megũtumĩra Haruni mũrũ wa nyũkwa nguo icio nyamũre o
hamwe na ariũ ake, nĩguo andungatagĩre arĩ mũthĩnjĩri-Yahweh. 5 Andũ acio marĩ na ũũgĩ wa
kũruta wĩra mekũhũthĩra thahabu, ndigi cia rangi wa mburuu, cia rangi wa papũ, cia rangi
mũtune, na gatani ĩrĩa njega.

117




6 ―Magĩrĩirũo gũthondeka ebodi makĩhũthĩra thahabu, ndigi cia rangi wa mburuu, cia rangi wa
papũ, cia rangi mũtune, na gatani yogothetwo wega, na ebodi ĩyo nĩ yagĩrĩire kũgemio. 7
Yagĩrĩire gũkorũo na tũcunjĩ twĩrĩ twa ciande-inĩ tũnyitithanĩtio nayo mĩthia-inĩ yayo yerĩ. 8
Mũcibi wa gũtumwo, ũrĩa ũnyitithanĩtio na ebodi wa kũmĩrũmagia wega, wagĩrĩire gũtumwo na
indo o ta icio: thahabu, ndigi cia rangi wa mburuu, cia rangi wa papũ, cia rangi mũtune, na gatani
yogothetwo wega.

9 ―Ningĩ woe tũhiga twĩrĩ twa onigithi na ũconge marĩĩtwa ma ariũ a Isiraeli igũrũ rĩatuo, 10
marĩĩtwa matandatũ kahiga-inĩ kamwe na macio mangĩ matandatũ kahiga-inĩ kau kangĩ, na
ũmaconge marũmanĩrĩire kũringana na ũrĩa maaciarirũo. 11 Mũndũ ũcongaga mahiga aconge
marĩĩtwa ma ariũ a Isiraeli tũhiga-inĩ tũu twerĩ o ta ũrĩa angĩconga mũhũũri. Ũcoke wĩkĩre tũhiga
tũu tũnyamũ-inĩ twa thahabu. 12 Tũhiga tũu twerĩ ũtwĩkĩre igũrũ rĩa tũcunjĩ twa ciande-inĩ twa
ebodi, tũtuĩke tũhiga twa kĩririkano nĩ ũndũ wa ariũ a Isiraeli, nake Haruni no mũhaka akuuage
marĩĩtwa mao tũcunjĩ-inĩ tũu twĩrĩ tũrĩ ciande-inĩ ciake agĩthiĩ mbere ya Yahweh tũrĩ twa
kĩririkano. 13 Ũthondeke tũnyamũ twa thahabu twa kũnyita tũhiga 14 na tũmĩnyororo twĩrĩ twa
thahabu therie tuogothetwo ta mũkanda, na ũtũnyitithanie na tũnyamũ tũu twa kũnyita tũhiga.

15 ―Ningĩ mũtumi athondeke gakuo ga gĩthũri ga gũtua ciira. Kagĩrĩire gũthondekwo o ta ebodi,
gathondekwo na thahabu, ndigi cia rangi wa mburuu, cia rangi wa papũ, cia rangi mũtune, na
gatani yogothetwo wega. 16 Kagĩrĩire gũkorũo kaiganaine mĩena yothe koinanĩrũo maita merĩ,
ũraihu wa irata rĩmwe na wariĩ wa irata rĩmwe. 17 Na ũgekĩre tũhiga mĩhari ĩna. Mũhari wa
mbere ũkorũo na kahiga ka rubi, ga topazi, na ka emeradi. 18 Mũhari wa kerĩ ũkorũo na kahiga
ga takuisi, ga safia, na ka njathibi. 19 Mũhari wa gatatũ ũkorũo na kahiga ka leshʼem, ka angate,
na ka amethuthito. 20 Mũhari wa kana ũkorũo na kahiga ga krisolito, ka onigithi, na ka jadi.
Twagĩrĩire gwĩkĩrũo tũnyamũ-inĩ twa thahabu twa kũnyita tũhiga. 21 Tũhiga tũu twagĩrĩire
kũringana na marĩĩtwa ma ariũ 12 a Isiraeli. O kahiga kagĩrĩire gũcongwo ta mũhũũri, o rĩĩtwa
rĩkĩrũgamĩrĩra mũhĩrĩga ũmwe harĩ ĩrĩa 12.

22 ―Ningĩ ũthondeke tũmĩnyororo gakuo-inĩ kau ga gĩthũri, tuogothetwo ta tũmĩkanda twa
thahabu therie. 23 Na ũthondekere gakuo kau ga gĩthũri tũcũhĩ twĩrĩ twa thahabu na ũtwĩkĩre
mĩthia-inĩ yako ĩĩrĩ. 24 Natuo tũmĩkanda tũu twĩrĩ twa thahabu ũtũtonyie tũcũhĩ-inĩ tũu twĩrĩ
mĩthia-inĩ ya gakuo ga gĩthũri. 25 Na ũtonyie mĩthia ya tũmĩkanda tũu twerĩ tũnyamũ-inĩ tũu
twĩrĩ twa kũnyita tũhiga, na ũtũnyitithanie na tũcunjĩ twa ciande-inĩ twa ebodi, mwena wa mbere.
26 Ningĩ ũthondeke tũcũhĩ twĩrĩ twa thahabu na ũtwĩkĩre mĩthia-inĩ ĩyo ĩngĩ ĩĩrĩ ya gakuo ga
gĩthũri mwena wa na thĩinĩ, tũrorete ebodi. 27 Ũcoke ũthondeke tũcũhĩ tũngĩ twĩrĩ twa thahabu
mwena wa mbere wa ebodi, mũhuro wa tũcunjĩ tũu twĩrĩ twa ciande-inĩ, hakuhĩ na harĩa
inyitithanĩirio, rũgongo rwa mũcibi wa gũtumwo wa ebodi. 28 Gakuo kau ga gĩthũri kagĩrĩire
kũrũmio na kamũkwa ka rangi wa mburuu, kohererũo tũcũhĩ-inĩ twako na tũcũhĩ-inĩ twa ebodi.
Gwĩka ũguo nĩ gũkũrũmia gakuo ga gĩthũri ebodi-inĩ, rũgongo rwa mũcibi ũcio wa gũtumwo.

29 ―Nake Haruni no mũhaka akuuage marĩĩtwa ma ariũ a Isiraeli gĩthũri-inĩ gĩake, gakuo-inĩ ga
gĩthũri ga gũtua ciira rĩrĩa egũthiĩ Harĩa Hamũre, na ũndũ ũcio ũtuĩke kĩririkano hingo ciothe

118


mbere ya Yahweh. 30 Na wĩkĩre Urimu na Thumimu gakuo-inĩ kau ga gĩthũri ga gũtua ciira,
nacio no mũhaka ikoragwo gĩthũri-inĩ kĩa Haruni rĩrĩa arathiĩ mbere ya Yahweh, nake Haruni no
mũhaka akuuage indo icio cia gũtuaga maciira ma Aisiraeli gĩthũri-inĩ gĩake hingo ciothe mbere
ya Yahweh.

31 ―Ningĩ ũtume kagooti gatarĩ moko ka ebodi ka ndigi cia rangi wa mburuu theri. 32 Na
gakorũo na irima igũrũ gatagatĩ rĩa gũtonyagĩria mũtwe. Na irima rĩu rĩthiũrũrũkĩrio ruuno nĩ
mũtumi wa nguo. Rĩagĩrĩire gũkorũo rĩtariĩ ta irima rĩa kagooti ga cuma nĩguo gatigatarũke. 33
Ningĩ ũthondeke makomamanga na ndigi cia rangi wa mburuu, cia rangi wa papũ, na cia rangi
mũtune gũthiũrũrũka ruuno rwayo ruothe rwa magũrũ-inĩ, na wĩkĩre ngengere cia thahabu
gatagatĩ-inĩ kamo. 34 Wagĩrĩirũo gwĩkĩra ngengere ya thahabu ĩrũmĩrĩirũo nĩ ikomamanga, o
ngengere ĩkarũmĩrĩrũo nĩ ikomamanga, ruuno-inĩ ruothe rwa magũrũ-inĩ rwa kagooti kau gatarĩ
moko. 35 Haruni no mũhaka ehumbage kagooti kau agĩtungata, naguo mũgambo wa ngengere
icio ũkaiguĩkaga rĩrĩa aratonya na rĩrĩa aroima handũ harĩa hamũre mbere ya Yahweh, nĩgetha
ndagakue.

36 ―Ningĩ ũthondeke kabaati karahenia ga thahabu therie, na igũrũ rĩako ũconge ciugo ici o ta
ũrĩa mũndũ angĩconga mũhũũri: ‗Ciamũrĩirwo Yahweh.‘ 37 Na ũkoherere kĩremba-inĩ na
kamũkanda ka rangi wa mburuu; kagĩrĩirũo gũikaraga mwena wa mbere wa kĩremba. 38
Karĩikaraga thiithi-inĩ wa Haruni, nake nĩwe ũrĩcokagĩrĩrũo nĩ mehia rĩrĩa kwagĩa na mũndũ
ũkũhĩtia ũhoro-inĩ wĩgiĩ indo nyamũre, iria Aisiraeli mamũraga makaruta irĩ iheo. Kagĩrĩire
gũikaraga thiithi-inĩ wake hingo ciothe, nĩguo andũ metĩkĩrĩke mbere ya Yahweh.

39 ―Ningĩ ũtume kanjũ ya mathandũkũ ya gatani ĩrĩa njega, ũthondeke kĩremba gĩa gatani ĩrĩa
njega na mũcibi wa gũtumwo.

40 ―Ningĩ ũthondekere ariũ a Haruni kanjũ, mĩcibi, na ngũbia nĩguo magĩage na riri na
makagema. 41 Na ũhumbe Haruni mũrũ wa nyũkwa o hamwe na ariũ ake nguo icio, na
ũmaitĩrĩrie maguta na ũmaamũre, na ũmaamũrĩre wĩra ũcio, nao nĩ marĩndungatagĩra marĩ
athĩnjĩri-Yahweh. 42 Ningĩ ũmatumĩre inyatha cia gatani nĩguo mahumbagĩre njaga ciao.
Inyatha icio ciagĩrĩire kuuma njohero-inĩ nginya ciero-inĩ. 43 Haruni na ariũ ake no mũhaka
maciĩhumbage rĩrĩa megũtonya hema-inĩ ya gũtũnganwo kana rĩrĩa megũthiĩ gũtungata
kĩgongona-inĩ thĩinĩ wa harĩa hamũre, nĩguo matikonwo marĩ na mehia na makue. Ũcio nĩ watho
wa gũtũũra ũrũmagĩrĩrũo nĩ Haruni o hamwe na njiarũa ciake iria igooka thutha wake.

THAMA 29

1 ―Ũndũ ũyũ nĩguo ũgwĩka nĩguo ũmamũre mandungatagĩre marĩ athĩnjĩri-Yahweh: Oya
gategwa kamwe, ndũrũme igĩrĩ itarĩ na kaũgũ, 2 mĩgate ĩtarĩ mĩkĩre ndawa ya kũimbia, mĩgate

119




ĩtekĩrĩtwo ndawa ya kũimbia ĩtukanĩtio na maguta, na tũmĩgate tũceke tũtekĩrĩtwo ndawa ya
kũimbia tũhakĩtwo maguta. Wagĩrĩirũo gũthondeka mĩgate ĩyo ũkĩhũthĩra mũtu mũhinyu wa
ngano 3 na ũmĩkĩre gĩkabu-inĩ na ũmĩrehe mbere yakwa ĩrĩ gĩkabu-inĩ kĩu, hamwe na ndegwa
ĩyo na ndũrũme icio igĩrĩ.

4 ―Na ũrehe Haruni na ariũ ake mũromo-inĩ wa hema ya gũtũnganwo na ũmathambie na maĩ. 5
Ũcoke woe nguo icio na ũhumbe Haruni kanjũ, kagooti gatarĩ moko ka ebodi, ebodi, na gakuo ga
gĩthũri, na ũmuohe mũcibi wa gũtumwo wa ebodi ũũrũmie wega njohero-inĩ. 6 Ningĩ ũmwĩkĩre
kĩremba mũtwe na wĩkĩre rũũri rũu rwamũre rwa kwamũrũo igũrũ rĩa kĩremba kĩu; 7 na woe
maguta ma gũitanĩrĩrio ũmũitĩrĩrie mũtwe ũmwamũre.

8 ―Ũcoke ũrehe ariũ ake ũmahumbe kanjũ 9 na ũmohe mĩcibi, Haruni o hamwe na ariũ ake, na
ũmekĩre ngũbia; naguo wĩra wa ũthĩnjĩri-Yahweh ũtuĩke wao, ũndũ ũcio ũtuĩke watho wa
gũtũũra ũrũmagĩrĩrũo. Ũguo nĩguo ũkwamũra Haruni na ariũ ake nĩguo matungatage marĩ
athĩnjĩri-Yahweh.

10 ―Ningĩ ũtware ndegwa ĩyo mbere ya hema ya gũtũnganwo, nake Haruni na ariũ ake maigĩrĩre
moko mao mũtwe-inĩ wa ndegwa ĩyo. 11 Na ũthĩnje ndegwa ĩyo ũrĩ mbere ya Yahweh,
mũromo-inĩ wa hema ya gũtũnganwo. 12 Woe thakame ĩmwe ya ndegwa ĩyo ũkĩhũthĩra kĩara
gĩaku ũmĩhake hĩa-inĩ cia kĩgongona, na ũite thakame ĩyo ĩngĩ yothe gĩtina-inĩ gĩa kĩgongona. 13
Ũcoke woe maguta mothe marĩa mahumbĩrĩte mara, na maguta marĩa marĩ ini-inĩ, na higo cierĩ
hamwe na maguta marĩa marĩ igũrũ rĩacio, na ũmacine nĩguo marutĩre ndogo kĩgongona-inĩ. 14
No nyama cia ndegwa ĩyo na rũũa rwayo hamwe na taatha wayo, wagĩrĩirũo gũcicina na mwaki
nja ya kambĩ. Rĩu nĩ igongona rĩa mehia.

15 ―Ũcoke woe ndũrũme ĩmwe ya icio, nake Haruni na ariũ ake maigĩrĩre moko mũtwe-inĩ wa
ndũrũme ĩyo. 16 Ũmĩthĩnje na woe thakame yayo ũmĩminjaminjie mĩena-inĩ yothe ya
kĩgongona. 17 Ningĩ ũtinangie ndũrũme ĩyo icunjĩ, na ũthambie mara na matharigo mayo, na
ũbange icunjĩ icio hamwe na mũtwe wayo. 18 Wagĩrĩirũo gũcinĩra ndũrũme ĩyo yothe
kĩgongona-inĩ ĩrute ndogo. Rĩu nĩ igongona rĩa njino rĩa kũrutĩrũo Yahweh, rĩrĩ na mũtararĩko
mwega. Nĩ igongona rĩa gũcinwo na mwaki rĩa kũrutĩrũo Yahweh.

19 ―Ũcoke woe ndũrũme ĩyo ĩngĩ, nake Haruni na ariũ ake maigĩrĩre moko mao mũtwe-inĩ wa
ndũrũme ĩyo. 20 Ũthĩnje ndũrũme ĩyo na woe thakame ĩmwe yayo ũmĩhake moni-inĩ ya gũtũ
kwa ũrĩo kwa Haruni na moni cia matũ ma ũrĩo ma ariũ ake na ciara-inĩ iria nene cia moko mao
ma ũrĩo na ciara-inĩ iria nene cia magũrũ mao ma ũrĩo, na ũminjaminjie thakame ĩyo mĩena-inĩ
yothe ya kĩgongona. 21 Ningĩ woe thakame ĩmwe ĩrĩa ĩrĩ kĩgongona-inĩ na maguta mamwe ma
gũitanĩrĩrio ũminjaminjĩrie Haruni na nguo ciake o hamwe na ariũ ake na nguo ciao, nĩgetha we
na nguo ciake na ariũ ake na nguo ciao matuĩke amũre.

22 ―Ũcoke woe maguta ma ndũrũme ĩyo, mũting‘oe na maguta maguo, maguta marĩa
mahumbĩrĩte mara, maguta marĩa marĩ ini-inĩ, higo cierĩ hamwe na maguta marĩa marĩ igũrũ
rĩacio, na kũgũrũ kwa ũrĩo, tondũ nĩ ndũrũme ya kũrutwo hĩndĩ ya kwamũrũo. 23 Ningĩ woe

120


mũgate ũtarĩ ndawa ya kũimbia na mũgate ũrĩa wĩkĩrĩtwo maguta o na kamũgate gaceke kuuma
gĩkabu-inĩ kĩrĩa kĩrĩ na mĩgate ĩtarĩ mĩkĩre ndawa ya kũimbia kĩrĩa kĩrĩ mbere ya Yahweh. 24
Ũigĩrĩre indo icio ciothe moko-inĩ ma Haruni na moko-inĩ ma ariũ ake, na ũcicũgie mbere na
thutha irĩ igongona rĩa gũcũgio mbere ya Yahweh. 25 Ũcoke ũcioe kuuma moko-inĩ mao
ũcicinĩre kĩgongona-inĩ, igũrũ rĩa igongona rĩa njino, ituĩke mũtararĩko mwega mbere ya
Yahweh. Rĩu nĩ igongona rĩa gũcinwo na mwaki rĩa kũrutĩrũo Yahweh.

26 ―Ningĩ woe gĩthũri kĩa ndũrũme ĩyo ya kũrutwo hĩndĩ ya kwamũrũo, ĩrĩa ĩrutĩtwo nĩ ũndũ wa
Haruni, ũgĩcũgie mbere na thutha kĩrĩ igongona rĩa gũcũgio mbere ya Yahweh, na gĩgũtuĩka igai
rĩaku. 27 Wamũre gĩthũri kĩu kĩa igongona rĩa gũcũgio na kũgũrũ kwa igai rĩu rĩamũre rĩrĩa
rĩgũcũgĩtio, o rĩu rĩrutirũo ndũrũme-inĩ ĩyo ya kũrutwo hĩndĩ ya kwamũrũo, kuuma harĩ kĩrĩa
kĩrutĩtwo nĩ ũndũ wa Haruni na ariũ ake. 28 Igũtuĩka cia Haruni na ariũ ake na ũndũ ũcio
ũgũtũũra ũrũmagĩrĩrũo nĩ Aisiraeli, tondũ nĩ igai rĩamũre, na igũtuĩka igai rĩamũre rĩa
kũheanagwo nĩ Aisiraeli. Rĩu nĩ igai rĩamũre rĩrĩa marĩrutagĩra Yahweh kuuma harĩ magongona
mao ma ũiguano.

29 ―Nguo icio nyamũre cia Haruni irĩhũthagĩrũo nĩ ariũ ake arĩa megũcoka ithenya rĩake rĩrĩa
maitĩrĩrio maguta na maamũrũo matuĩke athĩnjĩri-Yahweh. 30 Mũrũ wake ũrĩa ũrĩcokaga
ithenya rĩake arĩ mũthĩnjĩri-Yahweh na agathiĩ gũtungata thĩinĩ wa harĩa hamũre hema-inĩ ya
gũtũnganwo arĩĩhumbaga nguo icio thikũ mũgwanja.

31 ―Na woe ndũrũme ĩyo ya kũrutwo hĩndĩ ya kwamũrũo ũtherũkĩrie nyama ciayo handũ
hamũre. 32 Nake Haruni na ariũ ake marĩe nyama cia ndũrũme ĩyo na mĩgate ĩrĩa ĩrĩ gĩkabu-inĩ
marĩ mũromo-inĩ wa hema ya gũtũnganwo. 33 Magĩrĩirũo kũrĩa indo iria irutĩtwo cia kũhumbĩra
mehia mao nĩguo maamũrũo matuĩke athĩnjĩri-Yahweh na matherio. No mũndũ ũtetĩkĩrĩtio
ndagĩrĩirũo gũcirĩa, tondũ nĩ indo nyamũre. 34 Nyama o yothe ya igongona rĩu rĩa kũrutwo hĩndĩ
ya kwamũrũo o na mĩgate ĩngĩtigara gũkinyĩria rũcinĩ, wagĩrĩirũo gũcina na mwaki kĩrĩa
gĩatigara. Gĩtiagĩrĩire kũrĩo, tondũ nĩ kĩndũ kĩamũre.

35 ―Ũguo nĩguo ũgwĩka harĩ Haruni na ariũ ake, kũringana na maũndũ marĩa mothe ngwathĩte.
Ũkũhũthĩra thikũ mũgwanja kũmaamũra matuĩke athĩnjĩri-Yahweh. 36 Ũrĩrutaga ndegwa ya
igongona rĩa mehia o mũthenya nĩ ũndũ wa kũhumbĩra mehia, na ũgatheria kĩgongona kuumana
na mehia na njĩra ya kũruta igongona rĩa kũhumbĩra mehia nĩ ũndũ wakĩo, na ũgagĩitĩrĩria
maguta nĩgetha ũkĩamũre. 37 Ũkũhũthĩra thikũ mũgwanja kũruta igongona rĩa kũhumbĩra mehia
nĩ ũndũ wa kĩgongona, na no mũhaka ũkĩamũre nĩguo gĩtuĩke kĩgongona kĩamũre mũno. Mũndũ
wothe ũrĩhutagia kĩgongona agĩrĩirũo gũkorũo arĩ mwamũre.

38 ―Ici nĩcio indo iria ũrĩrutaga kĩgongona-inĩ: o mũthenya tũtũrũme twĩrĩ twa mwaka ũmwe,
hĩndĩ ciothe. 39 Ũrĩrutaga gatũrũme kamwe rũcinĩ nako kau kangĩ ũgakaruta hwaĩ-inĩ gũkĩgĩa
mairia. 40 Gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ikũmi gĩa gĩthimi kĩa eba kĩa mũtu mũhinyu ũtukanĩtio na gĩcunjĩ
kĩmwe harĩ inya kĩa hini kĩa maguta ma kũhihwo, na gĩcunjĩ kĩmwe harĩ inya kĩa hini kĩa
igongona rĩa ndibei, irĩrutagwo hamwe na gatũrũme kau ka mbere. 41 Nako gatũrũme kau ga

121


kerĩ ũrĩkarutaga hwaĩ-inĩ gũkĩgĩa mairia, hamwe na magongona ma mũtu na ma ndibei ta marĩa
marĩrutagwo rũcinĩ. Ũrĩcirutaga irĩ mũtararĩko mwega, irĩ igongona rĩa gũcinwo na mwaki rĩa
kũrutĩrũo Yahweh. 42 Rĩu rĩrĩkoragwo rĩrĩ igongona rĩa njino rĩa kũrutagwo hingo ciothe nĩ
njiarũa cianyu ciothe mbere ya Yahweh mũromo-inĩ wa hema ya gũtũnganwo, harĩa
ndĩrĩkuumagĩrĩra nĩguo ngwarĩrie.

43 ―Hau nĩho ndĩriumagĩrĩra Aisiraeli, na riri wakwa nĩ ũrĩtũmaga handũ hau hatuĩke hamũre.
44 Nĩ ngũtheria hema ya gũtũnganwo hamwe na kĩgongona, na therie Haruni na ariũ ake nĩguo
mandungatagĩre marĩ athĩnjĩri-Yahweh. 45 Nĩ ndĩikaranagia na andũ a Isiraeli, na nduĩke Kĩhoti
wao. 46 Nao nĩ mekũmenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti wao, ũrĩa wamarutire bũrũri wa Misiri
nĩgetha njikaranagie nao. Niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti wao.

THAMA 30

1 ―Ningĩ ũthondeke kĩgongona gĩa gũcinagĩra ũbumba; ũgĩthondeke na mbaũ cia mũgaa. 2
Ũraihu na wariĩ wakĩo wagĩrĩire gũkorũo ũiganaine, gĩkorũo na ũraihu wa mũkono ũmwe, wariĩ
wa mũkono ũmwe, na ũraihu wa na igũrũ mĩkono ĩĩrĩ. Hĩa ciakĩo ikorũo irĩ kĩndũ kĩmwe na
kĩgongona kĩu. 3 Na ũkĩhumbĩre na thahabu therie: igũrũ rĩakĩo, mĩena yothe yakĩo, na hĩa
ciakĩo; na ũgĩthiũrũrũkĩrie na mũcibi wa thahabu. 4 Ũcoke ũthondeke icũhĩ igĩrĩ cia thahabu
ũciĩkĩre mũhuro wa mũcibi ũcio mĩena-inĩ yakĩo ĩĩrĩ, nĩguo iharũkagio mĩtĩ ĩrĩa ĩrĩhũthagĩrũo
gũgĩkuua. 5 Na ũthondeke mĩtĩ ĩyo na mũgaa na ũmĩhumbĩre na thahabu. 6 Wagĩrĩirũo kũiga
kĩgongona kĩu mwena wa na nja wa gĩtaama kĩrĩa kĩrĩ hakuhĩ na ithandũkũ rĩa Ũira, mbere ya
gĩkunĩko kĩrĩa kĩrĩ igũrũ rĩa Ũira, harĩa ndĩrĩkuumagĩrĩra.

7 ―Haruni arĩcinagĩra ũbumba ũranunga wega igũrũ rĩakĩo, nĩguo ndogo ya ũbumba ũcio
ĩkambata kuuma kĩgongona-inĩ rĩrĩa arahaarĩria matawa o rũcinĩ. 8 Ningĩ rĩrĩa Haruni aragwatia
matawa gũkĩgĩa mairia, nĩ arĩcinaga ũbumba. Rĩu rĩrĩkoragwo rĩrĩ igongona rĩa ũbumba rĩa
kũrutagwo mbere ya Yahweh hingo ciothe njiarũa-inĩ cianyu ciothe. 9 Mũtikanarutĩre igũrũ rĩa
kĩgongona kĩu ũbumba ũtarĩ mwĩtĩkĩrie kana igongona rĩa njino kana igongona rĩa mũtu, na
mũtikanaite igongona rĩa ndibei igũrũ rĩakĩo. 10 Riita rĩmwe o mwaka, no mũhaka Haruni
arutage igongona rĩa gũgĩtheria hĩa-inĩ ciakĩo. Arĩhũthagĩra thakame ĩmwe ya igongona rĩa mehia
rĩa gũtheria, agagĩtheria riita rĩmwe o mwaka, njiarũa-inĩ cianyu ciothe. Kĩgongona kĩu nĩ kĩndũ
kĩamũre mũno harĩ Yahweh.‖

11 Yahweh agĩcoka akĩra Musa atĩrĩ: 12 ―Rĩrĩa rĩothe watara ariũ a Isiraeli, o mũndũ nĩ
arĩrutagĩra Yahweh kĩndũ gĩa gũkũũra muoyo wake hĩndĩ ya gũtarũo. Marĩkaga ũguo nĩguo
matikareherũo ihũũra hĩndĩ ĩyo ya kwandĩkithio. 13 Arĩa othe mandĩkithio marĩrutaga nuthu ya
cekeri kũringana na cekeri ĩrĩa ĩtuĩtwo ya harĩa hamũre. Cekeri ĩmwe ĩiganaine na gera 20. Nuthu
ya cekeri nĩyo ĩrĩrutagĩrũo Yahweh. 14 Mũndũ wothe wandĩkithio na arĩ na ũkũrũ wa mĩaka 20

122




gũthiĩ na igũrũ nĩ arĩrutagĩra Yahweh mũhothi ũcio. 15 Arĩa atongu matiagĩrĩirũo kũruta
makĩria, nao athĩni matiagĩrĩirũo kũruta kĩndũ kĩnini gũkĩra nuthu ya cekeri ĩrĩ mũhothi wa
Yahweh nĩgetha ĩkorũo ĩrĩ igongona rĩa kũhumbĩra mehia nĩ ũndũ wa mĩoyo yanyu. 16
Ũrĩamũkagĩra mbeca cia betha cia kũhumbĩra mehia kuuma kũrĩ Aisiraeli na ũgaciruta nĩ ũndũ
wa ũtungata wa hema ya gũtũnganwo, nĩguo ituĩke kĩririkania mbere ya Yahweh harĩ Aisiraeli,
nĩgetha ikorũo irĩ igongona rĩa kũhumbĩra mehia nĩ ũndũ wa mĩoyo yanyu.‖

17 Ningĩ Yahweh akĩaria na Musa, akĩmwĩra atĩrĩ: 18 ―Thondeka kĩraĩ gĩa gĩcango gĩa
gwĩthambagĩrũo na ũthondeke handũ hakĩo ha gũkĩigĩrĩra; ũcoke ũkĩige gatagatĩ ka hema ya
gũtũnganwo na kĩgongona na ũgĩkĩre maĩ. 19 Haruni na ariũ ake marĩĩthambagĩra moko na
magũrũ hau. 20 Hĩndĩ ĩrĩa mathiĩ hema-inĩ ya gũtũnganwo kana rĩrĩa mathiĩ gũtungata
kĩgongona-inĩ na kũrutĩra Yahweh magongona ma mwaki na ndogo, nĩ marĩĩthambaga na maĩ
nĩguo matigakue. 21 No mũhaka methambage moko na magũrũ nĩguo matigakue, na ũndũ ũcio
ũgũtuĩka watho wa gũtũũra ũrũmagĩrĩrũo nĩo, harĩ we na ariũ ake, njiarũa-inĩ ciao ciothe.‖

22 Yahweh agĩcoka akĩra Musa ũũ: 23 ―Ũcoke woe indo iria inungaga wega mũno: cekeri 500
cia manemane, na nuthu ya mũigana ũcio, nĩyo cekeri 250 cia mũndarathini ũranunga wega,
cekeri 250 cia karamathi ĩranunga wega, 24 na cekeri 500 cia mwĩnũ, ithimĩtwo kũringana na
cekeri ĩrĩa ĩtuĩtwo ya harĩa hamũre, na hini ĩmwe ya maguta ma ndamaiyũ. 25 Ũcoke ũhũthĩre
indo icio gũthondeka maguta mamũre ma gũitanĩrĩrio; ciagĩrĩire gũtukanio wega. Macio
megũtuĩka maguta mamũre ma gũitanĩrĩrio.

26 ―Ũitĩrĩrie hema ya gũtũnganwo na ithandũkũ rĩa Ũira maguta macio, 27 o hamwe na metha
na indo ciayo ciothe, mũtĩ wa kũigĩrĩrũo matawa, kĩgongona kĩa ũbumba, 28 kĩgongona gĩa
kũrutĩra igongona rĩa njino na indo ciakĩo ciothe, na kĩraĩ na handũ hakĩo ha gũkĩigĩrĩra. 29 No
mũhaka ũciamũre nĩguo ituĩke indo nyamũre mũno. Na mũndũ wothe ũrĩcihutagia agĩrĩirũo
gũkorũo arĩ mwamũre. 30 Na ũitĩrĩrie Haruni na ariũ ake maguta na ũmaamũre nĩguo
mandungatagĩre marĩ athĩnjĩri-Yahweh.

31 ―Ũcoke warie na Aisiraeli ũmeere ũũ, ‗Macio nĩmo marĩkoragwo marĩ maguta makwa
mamũre ma gũitanĩrĩrio thĩinĩ wa njiarũa cianyu. 32 Matiagĩrĩire kũhakwo mwĩrĩ wa mũndũ, na
mũtikanathondeke kĩndũ kĩngĩ kĩrĩ na mũtukanio wa indo icio. Macio nĩ maguta mamũre.
Megũtũũra marĩ kĩndũ kĩamũre harĩ inyuĩ. 33 Mũndũ o wothe ũgaathondeka maguta ta macio na
ũrĩa wothe ũkaamaitĩrĩria mũndũ ũtetĩkĩrĩtio agĩrĩire kweherio gatagatĩ-inĩ ka andũ ao.‘‖

34 Yahweh agĩcoka akĩra Musa atĩrĩ: ―Oya ithimi ciganaine cia indo ici inungaga wega: thitakiti,
onuka, garibane ĩranunga wega, na ũbani mũtherie. 35 Ũcoke ũhũthĩre indo icio gũthondeka
ũbumba; ciagĩrĩire gũtukanio wega, ciĩkĩrũo cumbĩ, ikorũo irĩ theru, na irĩ nyamũre. 36 Ningĩ
ũthĩe ũmwe waguo ũtuĩke mũtutu mũhinyu na ũige mũtutu ũmwe mbere ya Ũira thĩinĩ wa hema
ya gũtũnganwo, harĩa ndĩrĩkuumagĩrĩra. Ũbumba ũcio wagĩrĩire gũkorũo ũrĩ kĩndũ kĩamũre mũno
harĩ inyuĩ. 37 Mũtikanathondeke ũbumba ta ũcio ũrĩ wanyu ene mũkĩhũthĩra mũtukanio wa indo

123


icio. Mwagĩrĩirũo kũwonaga ũrĩ kĩndũ kĩamũre harĩ Yahweh. 38 Mũndũ o wothe ũgaathondeka
ũngĩ taguo nĩguo akenagĩre mũtararĩko waguo agĩrĩire kweherio gatagatĩ-inĩ ka andũ ao.

THAMA 31

1 Yahweh agĩcoka akĩarĩria Musa akĩmwĩra ũũ: 2 ―Atĩrĩrĩ, nĩ thuurĩte Bezaleli mũrũ wa Uri
mũrũ wa Huri wa mũhĩrĩga wa Yahuda. 3 Na nĩ ngũmũiyũria roho wa Yahweh, ndĩmũhe ũũgĩ,
ũtaũku, na ũmenyo wĩgiĩ ũbundi wa mĩthemba yothe, 4 wa gũthondeka indo ng‘emu, na wa
kũruta wĩra na thahabu, betha, na gĩcango, 5 wa gũconga na kũbanga tũhiga, na gũthondeka
mĩthemba yothe ya indo cia mbaũ. 6 Na rĩrĩ, nĩ thuurĩte Oholiabu mũrũ wa Ahisamaku wa
mũhĩrĩga wa Dani nĩguo amũteithĩrĩrie, na andũ arĩa othe marĩ na ũũgĩ, nĩ ngũmongerera ũũgĩ
ngoro-inĩ ciao, nĩgetha mathondeke indo iria ciothe ngwathĩte: 7 hema ya gũtũnganwo,
ithandũkũ rĩa Ũira na gĩkunĩko kĩarĩo, indo ciothe cia hema ĩyo, 8 metha na indo ciayo, mũtĩ wa
kũigĩrĩrũo matawa wa thahabu therie na indo ciaguo ciothe, kĩgongona kĩa ũbumba, 9 kĩgongona
gĩa kũrutĩra igongona rĩa njino na indo ciakĩo ciothe, kĩraĩ na handũ hakĩo ha gũkĩigĩrĩra, 10
nguo ndume wega, nguo nyamũre cia Haruni mũthĩnjĩri-Yahweh, nguo cia ariũ ake nĩ ũndũ wa
gũtungata marĩ athĩnjĩri-Yahweh, 11 maguta ma gũitanĩrĩrio, na ũbumba ũranunga wega wa
handũ harĩa hamũre. Megwĩka ũrĩa wothe ngwathĩte.‖

12 Yahweh agĩcoka akĩarĩria Musa akĩmwĩra atĩrĩ: 13 ―Aria na Aisiraeli ũmeere atĩrĩ, ‗Makĩria
ma maũndũ mothe, mũrũmagie thabatũ ciakwa, nĩ gũkorũo nĩ rũũri gatagatĩ gakwa na inyuĩ
njiarũa-inĩ cianyu nĩguo mũmenye atĩ niĩ, Yahweh, nĩ kũmwamũra ndĩramwamũra. 14 No
mũhaka mũrũmagie Thabatũ, tondũ nĩ kĩndũ kĩamũre harĩ inyuĩ. Ũrĩa ũrĩmĩthahagia agĩrĩire
kũũragwo. Mũndũ o wothe angĩruta wĩra wa mũthemba o wothe mũthenya ũcio, agĩrĩire
kweherio gatagatĩ-inĩ ka andũ ao. 15 Wĩra ũrĩrutagwo thikũ ithathatũ, ĩndĩ mũthenya wa
mũgwanja nĩ Thabatũ ya kũhurũka biũ. Nĩ kĩndũ kĩamũre harĩ Yahweh. Mũndũ o wothe ũkaaruta
wĩra mũthenya wa Thabatũ agĩrĩire kũũragwo. 16 No mũhaka Aisiraeli marũmagie Thabatũ;
magĩrĩire kũrũmia Thabatũ njiarũa-inĩ ciao ciothe. Nĩ kĩrĩkanĩro gĩa gũtũũra. 17 Rũu nĩ rũũri rwa
gũtũũra gatagatĩ-inĩ gakwa na andũ a Isiraeli, nĩ gũkorũo Yahweh oombire igũrũ na thĩ thikũ
ithathatũ na mũthenya wa mũgwanja akĩhurũka na agĩĩcanjamũra.‘‖

18 Na rĩrĩa aarĩkirie kwaria nake Kĩrĩma-inĩ gĩa Sinai, akĩnengera Musa ihengere igĩrĩ cia Ũira,
ihengere cia mahiga ciandĩkĩtwo na kĩara kĩa Yahweh.

124







THAMA 32

1 Na rĩrĩ, andũ acio makĩona atĩ Musa nĩ aikara mũno ataikũrũkĩte kuuma kĩrĩma-inĩ. Nĩ ũndũ
ũcio makĩũngana harĩ Haruni makĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũkĩra ũtũthondekere kĩhoti ũrĩa ũrĩthiaga
atũtongoretie, tondũ tũtiũĩ ũndũ ũrĩa wĩkĩkĩte harĩ mũndũ ũyũ ũgwĩtwo Musa, ũrĩa watũtongoririe
agĩtũruta bũrũri wa Misiri.‖ 2 Nĩ ũndũ ũcio Haruni akĩmeera ũũ: ―Oyai mindira cia thahabu iria
irĩ matũ-inĩ ma atumia anyu, ariũ anyu, na airĩtu anyu mũndehere.‖ 3 Andũ othe magĩkĩambĩrĩria
kũruta mindira cia thahabu iria ciarĩ matũ-inĩ mao magĩcitwara kũrĩ Haruni. 4 Nake akĩoya
thahabu ĩyo maamũreheire, na akĩmĩthondeka akĩhũthĩra kĩndũ gĩa gwacũhia ĩgĩtuĩka mũhianano
ũtariĩ ta njaũ. Nao makĩambĩrĩria kuuga ũũ: ―Ũyũ nĩwe kĩhoti waku, wee Isiraeli, ũrĩa
wagũtongoririe agĩkũruta bũrũri wa Misiri.‖

5 Rĩrĩa Haruni oonire ũndũ ũcio, agĩaka kĩgongona hau mbere ya njaũ ĩyo. Haruni agĩcoka
akĩanĩrĩra akiuga atĩrĩ: ―Rũciũ nĩ gũgaakorũo na gĩathĩ kĩa Yahweh.‖ 6 Kwoguo mũthenya ũyũ
ũngĩ magĩũkĩra rũcinĩ tene na makĩambĩrĩria kũruta magongona ma njino na magongona ma
ũiguano. Thutha ũcio andũ acio magĩikara thĩ kũrĩa na kũnyua. Magĩcoka magĩũkĩra nĩguo
mekenie.

7 Hĩndĩ ĩyo Yahweh akĩra Musa atĩrĩ: ―Ikũrũka ũthiĩ, tondũ andũ aku arĩa watongoririe
ũkĩmaruta bũrũri wa Misiri nĩ methũkĩtie. 8 Nĩ matigĩte o na ihenya njĩra ĩrĩa ndamathire
mageragĩre. Nĩ methondekeire mũhianano ũtariĩ ta njaũ, na nĩ maraũinamĩrĩra na makaũrutĩra
magongona makiugaga, ‗Ũyũ nĩwe kĩhoti waku, wee Isiraeli, ũrĩa wagũtongoririe agĩkũruta
bũrũri wa Misiri.‘‖ 9 Yahweh agĩcoka akĩra Musa ũũ: ―Nĩ nyonete atĩ andũ aya nĩ aremi. 10 Nĩ
ũndũ ũcio-rĩ, reke ndĩmaniine nĩ ũndũ wa gũcinwo nĩ marakara, na ũreke ngũtue rũrĩrĩ rũnene arĩ
we.‖

11 Nake Musa agĩthaitha Yahweh Kĩhoti wake akĩmwĩra ũũ: ―Atĩrĩrĩ Yahweh, nĩ kĩĩ gĩgũtũma
werekerie marakara maku manene harĩ andũ aku thutha wa kũmaruta bũrũri wa Misiri kũgerera
hinya mũingĩ o na guoko kũrĩ hinya? 12 Nĩ kĩĩ kĩngĩtũma ũreke Amisiri moige atĩrĩ, ‗Muoroto
wake ndwarĩ mwega akĩmaruta gũkũ. Eendaga kũmoragĩra irĩma-inĩ amaniine biũ gũkũ thĩ‘?
Tiga gũcinwo nĩ marakara na wĩricũkwo itua rĩaku rĩa kũrehe ũũru ũcio harĩ andũ aku. 13
Ririkana ndungata ciaku Iburahimu, Isaaka, na Isiraeli, iria wee mwene wehĩtire kũrĩ cio ũkiuga
ũũ: ‗Nĩ ngũingĩhia mbeũ yanyu o ta njata cia igũrũ, na nĩ ngũhe mbeũ yanyu bũrũri ũyũ wothe
ndoigire nĩ ngaamĩhe, nĩgetha ũtuĩke igai rĩayo rĩa gũtũũra.‘‖

14 Nĩ ũndũ ũcio Yahweh akĩambĩrĩria kwĩricũkwo nĩ ũndũ wa ũũru ũcio ooigĩte nĩ ekũrehera
andũ ake.

15 Nake Musa akĩhũndũka na agĩikũrũka kuuma kĩrĩma-inĩ anyitĩte ihengere iria igĩrĩ cia Ũira
na guoko. Ihengere icio ciandĩkĩtwo mĩena yerĩ; ciandĩkĩtwo mwena wa na mbere na wa na
thutha. 16 Ihengere icio ciathondeketwo nĩ Yahweh, na maandĩko macio maandĩkĩtwo nĩ

125



Yahweh, magacongwo igũrũ rĩa ihengere icio. 17 Rĩrĩa Joshua aambĩrĩirie kũigua inegene rĩa
andũ tondũ wa kuugĩrĩria kũrĩa mooigagĩrĩria, akĩra Musa ũũ: ―Kũrĩ na inegene rĩa mbaara
kambĩ-inĩ.‖ 18 No Musa akiuga atĩrĩ:

―Rĩu ti inegene rĩa andũ maraina nĩ ũndũ wa ũhootani,

Na ti inegene rĩa andũ marakaya nĩ ũndũ wa kũhootwo;

Inegene rĩrĩa ndĩraigua nĩ rĩa mũthemba ũngĩ wa ũini.‖

19 Na rĩrĩa Musa aakuhĩrĩirie kambĩ na akĩona njaũ ĩyo na andũ acio magĩthũngũtha,
akĩambĩrĩria gũcinwo nĩ marakara, na ihengere icio ciarĩ moko-inĩ make agĩcirekania ikiunĩkanga
icunjĩ hau magũrũ-inĩ ma kĩrĩma. 20 Akĩoya njaũ ĩyo maathondekete na akĩmĩcina na mwaki,
ningĩ akĩmĩhũũrahũũra ĩgĩtuĩka mũtutu; agĩcoka agĩitĩrĩria mũtutu ũcio maĩ-inĩ na agĩatha
Aisiraeli mamanyue. 21 Nake Musa akĩũria Haruni atĩrĩ: ―Nĩ ũndũ ũrĩkũ andũ aya magwĩkĩte
ũgatũma ũmarehere rĩhia inene ũũ?‖ 22 Haruni akĩmwĩra: ―Ndũgacinwo nĩ marakara mwathi
wakwa. Wee nĩ ũĩ wega atĩ mwerekera wa andũ aya nĩ gwĩka maũndũ moru. 23 Kwoguo
maranjĩrire atĩrĩ, ‗Tũthondekere kĩhoti ũrĩa ũrĩthiaga atũtongoretie, tondũ tũtiũĩ ũndũ ũrĩa
wĩkĩkĩte harĩ mũndũ ũyũ ũgwĩtwo Musa, ũrĩa watũtongoririe agĩtũruta bũrũri wa Misiri.‘ 24 Na
niĩ ndĩrameera atĩrĩ, ‗Mũndũ ũrĩ na thahabu o yothe nĩ amĩrute anengere.‘ Ndĩracoka ndĩramĩikia
mwaki-inĩ na haroimĩra njaũ ĩno.‖

25 Musa akĩona atĩ andũ acio maarĩ aremi, tondũ Haruni nĩ aamarekereirie makarema, na nĩ
ũndũ wa ũguo magĩkorũo matarĩ kĩene maitho-inĩ ma thũ ciao. 26 Musa agĩcoka akĩrũgama
kĩhingo-inĩ gĩa kũingĩra kambĩ na akiuga ũũ: ―Nũũ ũrĩ mwena wa Yahweh? Nĩ oke haha harĩ
niĩ!‖ Nao Alawii othe makĩũngana harĩ we. 27 Nake akĩmeera atĩrĩ: ―Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli
oigĩte ũũ, ‗O ũmwe wanyu nĩ ehotore rũhiũ rwake rwa njora na atuĩkanĩrie kambĩ yothe kuuma
kĩhingo kĩmwe nginya kĩrĩa kĩngĩ, orage mũrũ wa nyina, mũndũ ũrĩa marigainie, na mũrata wake
wa hakuhĩ.‘‖ 28 Nao Alawii magĩka o ta ũrĩa Musa ooigĩte. Nĩ ũndũ ũcio arũme ta 3,000
makĩũragwo mũthenya ũcio. 29 Musa agĩcoka akiuga ũũ: ―Mwĩyamũrei nĩ ũndũ wa Yahweh
ũmũthĩ, tondũ o ũmwe wanyu nĩ okĩrĩire mũrũ wake mwene na agokĩrĩra mũrũ wa nyina; ũmũthĩ
nĩ ekũmũhe kĩrathimo.‖

30 Mũthenya ũrĩa warũmĩrĩire, Musa akĩra andũ atĩrĩ: ―Nĩ mwĩkĩte rĩhia inene mũno, na rĩu nĩ
ngwambata thiĩ kũrĩ Yahweh nyone kana no ndĩmũthaithanĩrĩre nĩ ũndũ wa rĩhia rĩanyu.‖ 31
Musa agĩgĩcoka kũrĩ Yahweh akĩmwĩra ũũ: ―Andũ aya nĩ mekĩte rĩhia inene mũno! Nĩ
methondekeire hoti ya thahabu. 32 Ĩndĩ rĩu wenda, mohere rĩhia rĩao; angĩkorũo tiguo,
ndagũthaitha ũtharie rĩĩtwa rĩakwa ibuku-inĩ rĩaku rĩrĩa wandĩkĩte.‖ 33 No Yahweh akĩra Musa
atĩrĩ: ―Mũndũ ũrĩa ũnjĩhĩirie, nĩwe ngũtharia ibuku-inĩ rĩakwa. 34 Rĩu thiĩ, ũtongorie andũ acio
ũmatware kũndũ kũrĩa ndakwĩrire. Na rĩrĩ, mũraika wakwa nĩ arĩthiaga arĩ mbere yaku, na
mũthenya ũrĩa ngaatuanĩra ciira, nĩ ngaamaherithia nĩ ũndũ wa rĩhia rĩu rĩao.‖ 35 Nake Yahweh
akĩambĩrĩria kũrehera andũ acio ihũũra tondũ wa gũthondeka njaũ ĩyo, ĩrĩa Haruni aathondekete.

126


THAMA 33

1 Yahweh agĩcoka akĩra Musa ũũ: ―Umai gũkũ, wee hamwe na andũ aya watongoririe
ũkĩmaruta bũrũri wa Misiri. Mũthiĩ bũrũri ũrĩa ndehĩtire kũrĩ Iburahimu, Isaaka, na Jakubu
ngiuga atĩrĩ, ‗Nĩ ngaaũhe njiarũa cianyu.‘ 2 Nĩ ngũtũma mũraika athiĩ arĩ mbere yaku na
nyingate Akanaani, Aamori, Ahiti, Aperizi, Ahivi, na Ajebusi. 3 Mwambate mũthiĩ bũrũri
ũiyũire iria na ũũkĩ. No niĩ ndigũtwarana na inyuĩ, tondũ mũrĩ andũ aremi, na ndahota
kũmũniinĩra njĩra-inĩ.‖

4 Rĩrĩa andũ acio maaiguire ciugo icio nditũ, makĩambĩrĩria gũcakaya, na gũtirĩ o na ũmwe wao
wekĩrire mathaga make. 5 Yahweh akĩra Musa ũũ: ―Ĩra Aisiraeli atĩrĩ, ‗Inyuĩ mũrĩ andũ aremi.
Ingĩtuĩkanĩria gatagatĩ-inĩ kanyu o kahinda kanini no ndĩmũniine. Nĩ ũndũ ũcio, mũtigekĩre
mathaga manyu nginya menye ũrĩa ngũmwĩka.‘‖ 6 Kwoguo Aisiraeli matiekĩrire mathaga mao
rĩngĩ kuuma Kĩrĩma-inĩ kĩa Horebu gũthiĩ na mbere.

7 Na rĩrĩ, Musa akĩoya hema yake akĩmĩamba nja ya kambĩ, handũ haraihu na kambĩ, na
akĩmĩĩta hema ya gũtũnganwo. Mũndũ o wothe weendaga gũtuĩria ũhoro harĩ Yahweh aathiaga
hema-inĩ ĩyo ya gũtũnganwo, ĩrĩa yarĩ nja ya kambĩ. 8 Musa angĩoimagarire athiĩ hema-inĩ ĩyo,
andũ othe mookĩraga makarũgama mũromo-inĩ wa hema ciao, na makerorera Musa nginya rĩrĩa
arĩingĩra hema-inĩ ĩyo. 9 Musa arĩkia kũingĩra hema-inĩ ĩyo, gĩtugĩ gĩa itu gĩaikũrũkaga
gĩkarũgama mũromo-inĩ wayo Yahweh akĩaria na Musa. 10 Na rĩrĩa andũ othe mona gĩtugĩ kĩu
gĩa itu kĩrũgamĩte mũromo-inĩ wa hema ĩyo, o ũmwe wao ookĩraga akainamĩrĩra mũromo-inĩ wa
hema yake. 11 Yahweh aaragia na Musa ũthiũ kwa ũthiũ o ta ũrĩa mũndũ angĩaria na mũndũ
ũrĩa ũngĩ. Rĩrĩa Musa acoka kambĩ-inĩ, Joshua mũrũ wa Nuni, ũrĩa wamũtungatagĩra na
akamũteithia, ndooimaga hau hema-inĩ.

12 Na rĩrĩ, Musa akĩra Yahweh ũũ: ―Wee nĩ ũnjĩrĩte atĩrĩ, ‗Tongoria andũ aya,‘ no ndũrĩ ũranjĩra
ũrĩa ũgũtũma tũthiĩ nake. Ningĩ nĩ ũnjĩrĩte atĩrĩ, ‗Nĩ ngũũĩ na rĩĩtwa, na nĩ wĩtĩkĩrĩkĩte maitho-inĩ
makwa.‘ 13 Angĩkorũo nĩ njĩtĩkĩrĩkĩte maitho-inĩ maku-rĩ, ndagũthaitha ũmenyithie njĩra ciaku,
nĩgetha ngũmenye na thiĩ na mbere gwĩtĩkĩrĩka maitho-inĩ maku. Ningĩ ũririkane atĩ rũrĩrĩ rũrũ nĩ
andũ aku.‖ 14 Nĩ ũndũ ũcio akĩmwĩra atĩrĩ: ―Niĩ mwene nĩ ngũthiĩ hamwe nawe, na nĩ ngũkũhe
ũhurũko.‖ 15 Nake Musa akĩmwĩra ũũ: ―Angĩkorũo wee mwene ndũgũthiĩ hamwe na niĩ,
ndũgatwĩre tuume gũkũ. 16 Kũngĩkĩmenyeka atĩa atĩ nĩ njĩtĩkĩrĩkĩte maitho-inĩ maku, niĩ o
hamwe na andũ aku? Githĩ to ũtwaranire na ithuĩ, nĩgetha niĩ na andũ aku tuoneke tũrĩ ngũrani na
andũ arĩa angĩ othe thĩinĩ wa thĩ?‖

17 Yahweh agĩcoka akĩra Musa atĩrĩ: ―O naguo ũndũ ũcio wahoya nĩ ngũwĩka, tondũ wee nĩ
wĩtĩkĩrĩkĩte maitho-inĩ makwa na nĩ ngũũĩ na rĩĩtwa.‖ 18 Nake akĩmwĩra ũũ: ―Ndagũthaitha
ũnyonie riri waku.‖ 19 No we akĩmwĩra atĩrĩ: ―Nĩ ngũtũma wega wakwa wothe ũhĩtũkĩre mbere
ya ũthiũ waku, na nĩ ngwanĩrĩra rĩĩtwa rĩa Yahweh mbere yaku; na nĩ ngũtuga mũndũ ũrĩa

127



ngwenda gũtuga na njiguĩre tha mũndũ ũrĩa ngwenda kũiguĩra tha.‖ 20 No agĩcoka akĩmwĩra ũũ:
―Ndũngĩona ũthiũ wakwa, tondũ gũtirĩ mũndũ ũngĩnyona acoke atũũre muoyo.‖

21 Ningĩ Yahweh akĩmwĩra atĩrĩ: ―Haha nĩ harĩ handũ hakuhĩ na niĩ. Rũgama igũrũ rĩa rwaro
rwa ihiga. 22 Rĩrĩa riri wakwa ũgũkorũo ũkĩhĩtũka, nĩ ngũkũiga mwanya-inĩ wa rwaro rwa ihiga,
na ngũthiĩke na guoko gwakwa nginya rĩrĩa ndĩrĩhĩtũka. 23 Thutha ũcio nĩ ngweheria guoko
gwakwa, na nĩ ũkũnyona mwena wa na thutha. No ũthiũ wakwa ndũngĩonwo.‖

THAMA 34

1 Yahweh agĩcoka akĩra Musa atĩrĩ: ―Icũhia ihengere igĩrĩ cia mahiga ta iria cia mbere, na niĩ nĩ
ngwandĩka ihengere-inĩ icio ciugo o ta iria ciarĩ ihengere-inĩ iria cia mbere, iria woragire. 2
Wĩhaarĩrie nĩ ũndũ wa rũcinĩ, tondũ nĩ ũkaambata Kĩrĩma-inĩ gĩa Sinai na ũrũgame mbere yakwa
hau igũrũ rĩa kĩrĩma. 3 Na gũtikagĩe mũndũ ũkwambata hamwe nawe, na gũtirĩ mũndũ wagĩrĩire
kuoneka handũ o hothe kĩrĩma-inĩ kĩu. O na ng‘ondu kana ng‘ombe itiagĩrĩire kũrĩithio mbere ya
kĩrĩma kĩu.‖

4 Kwoguo Musa agĩicũhia ihengere igĩrĩ cia mahiga o ta iria cia mbere na agĩũkĩra rũcinĩ tene
akĩambata Kĩrĩma-inĩ gĩa Sinai, o ta ũrĩa Yahweh aamwathĩte, na agĩkuua ihengere icio igĩrĩ cia
mahiga irĩ guoko-inĩ gwake. 5 Nake Yahweh agĩikũrũka arĩ thĩinĩ wa itu na akĩrũgama hakuhĩ
nake na akĩanĩrĩra rĩĩtwa rĩa Yahweh. 6 Yahweh akĩhĩtũkĩra mbere yake akĩanagĩrĩra ũũ:
―Yahweh, Yahweh, Kĩhoti mũigua tha na mũcayanĩri, ndahiũhaga kũrakara na nĩ aiyũirũo nĩ
wendo mwĩhokeku na ũhoro wa ma, 7 onanagia wendo mwĩhokeku harĩ andũ ngiri nyingĩ,
akohanĩra mahĩtia o na mehia, no gũtirĩ hĩndĩ akaga kũherithia ũrĩa wĩhĩtie, aherithagia ariũ o na
ariũ a ciana ciao nĩ ũndũ wa mahĩtia ma maithe, o nginya rũciaro rwa gatatũ na rũciaro rwa
kana.‖

8 Nake Musa akĩinamĩrĩra o na ihenya na agĩturumithia mũtwe thĩ. 9 Agĩcoka akiuga ũũ: ―Rĩu-
rĩ, angĩkorũo nĩ njĩtĩkĩrĩkĩte maitho-inĩ maku, wee Yahweh, ndagũthaitha Yahweh ũtwarane
hamwe na ithuĩ ũrĩ gatagatĩ-inĩ gaitũ, o na gũtuĩka tũrĩ andũ aremi, ningĩ ũtuohere mahĩtia o na
mehia maitũ, o na ũtũtue andũ aku mwene.‖ 10 Nake akĩmwĩra atĩrĩ: ―Nĩ ngũrĩkanĩra kĩrĩkanĩro
hamwe na inyuĩ: Nĩ ngwĩka maũndũ ma magegania mbere ya andũ aku othe, maũndũ matarĩ
mekwo rĩngĩ thĩinĩ wa thĩ yothe kana gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ ciothe, na andũ othe arĩa mũtũũraga
gatagatĩ-inĩ kao nĩ makoona wĩra wa Yahweh, tondũ nĩ ngwĩka ũndũ wa magegania mũno nĩ
ũndũ wanyu.

11 ―Menyagĩrĩrai maũndũ marĩa ndĩramwatha ũmũthĩ. Nĩ ngũingata Aamori, Akanaani, Ahiti,
Aperizi, Ahivi, na Ajebusi mehere mbere yanyu. 12 Menyererai gũkaagĩa na kĩrĩkanĩro hamwe
na aikari a bũrũri ũrĩa mũrathiĩ, tondũ ũndũ ũcio no ũtuĩke mũtego harĩ inyuĩ. 13 No nĩ

128




mũgaatharia igongona ciao, mwanange itugĩ ciao cia kũhoywo, na mũtemange mĩtĩ yao ya
kũhoywo. 14 Mũtikanainamĩrĩre ihoti ĩngĩ, nĩ gũkorũo Yahweh nĩ oĩkaine atĩ endaga wĩrutĩri wa
ngoro yothe. We nĩ Kĩhoti wendaga wĩrutĩri wa ngoro yothe. 15 Menyererai gũkaagĩa na
kĩrĩkanĩro hamwe na aikari a bũrũri ũrĩa mũrathiĩ, tondũ hĩndĩ ĩrĩa mekũhũũra ũmaraya na ihoti
ciao na magacirutĩra magongona, nĩ mũrĩnyitwo ũgeni nĩ mũndũ na mũrĩe indo iria arutĩte
igongona. 16 Ningĩ hatarĩ nganja nĩ mũkoya airĩtu amwe ao nĩguo mahikio nĩ ariũ anyu, na
airĩtu acio ao nĩ makaahũũra ũmaraya na ihoti ciao na matũme ariũ anyu mahũũre ũmaraya na
ihoti ciao.

17 ―Mũtikanatwekie cuma nĩguo mũthondeke ihoti nayo.

18 ―Nĩ mwagĩrĩirũo gũkũngũyagĩra Gĩathĩ kĩa Mĩgate Ĩtarĩ Mĩimbie. Mũrĩrĩaga mĩgate ĩtarĩ
mĩkĩre ndawa ya kũimbia, o ta ũrĩa ndĩmwathĩte; mwĩkage ũguo thikũ mũgwanja ihinda-inĩ rĩrĩa
rĩtuĩtwo rĩa mweri wa Abibu, tondũ mweri-inĩ ũcio wa Abibu nĩguo mwoimire Misiri.

19 ―Mwana o wothe wa kahĩĩ wa irigithathi nĩ wakwa, o na nyamũ ya njamba ya irigithathi harĩ
mahiũ maku mothe, o na angĩkorũo nĩ irigithathi rĩa ndegwa kana rĩa ng‘ondu. 20 Irigithathi rĩa
ndigiri no mũhaka mũkaarĩkũũraga na ng‘ondu ĩmwe. No mũngĩaga kũrĩkũũra, no mũhaka
mũkariuna ngingo. Mwana o wothe wa kahĩĩ wa irigithathi harĩ ariũ anyu no mũhaka
mũrĩmũkũũraga. Gũtirĩ mũndũ wagĩrĩirũo gũka mbere yakwa moko matheri.

21 ―Mũrĩrutaga wĩra thikũ ithathatũ, no mũthenya wa mũgwanja mũkahurũka. Nginya hĩndĩ ya
kũrĩma na hĩndĩ ya magetha, nĩ mũrĩhurũkaga.

22 ―Na nĩ mũrĩkũngũyagĩra Gĩathĩ gĩa Ciumia na maciaro ma mbere ma magetha ma ngano, na
mwaka ũgĩthira mũgakũngũĩra Gĩathĩ gĩa Gũcokanĩrĩria.

23 ―O mwaka maita matatũ, arũme othe gatagatĩ-inĩ kanyu nĩ marĩthiaga mbere ya Yahweh,
Kĩhoti ũrĩa wa ma, o we Kĩhoti wa Isiraeli. 24 Nĩ gũkorũo nĩ ngũingata ndũrĩrĩ ciehere mbere
yanyu, na nĩ ngwaramia mĩhaka ya bũrũri wanyu, na gũtirĩ mũndũ ũrĩĩriragĩria bũrũri wanyu
hĩndĩ ĩyo mũrĩkoragwo mũgĩthiĩ mbere ya Yahweh Kĩhoti wanyu maita matatũ o mwaka.

25 ―Ndũkanarute thakame ya igongona rĩakwa hamwe na kĩndũ gĩĩkĩrĩtwo ndawa ya kũimbia.
Igongona rĩa gĩathĩ kĩa Bathaka rĩtiagĩrĩire kũrekagwo rĩraare rĩkinyie rũcinĩ.

26 ―Kĩndũ kĩrĩa kĩega biũ kĩa maciaro ma mbere ma tĩri waku ũrĩgĩtwaraga nyũmba-inĩ ya
Yahweh Kĩhoti waku.

―Ndũkanatherũkie kori iria-inĩ rĩa nyina.‖

27 Yahweh agĩcoka akĩra Musa atĩrĩ: ―Andĩka ciugo icio, tondũ kũringana na ciugo icio, nĩ
ngũrĩkanĩra kĩrĩkanĩro nawe na hamwe na Isiraeli.‖ 28 Na agĩikara kũu hamwe na Yahweh thikũ
40 ũtukũ na mũthenya. Ndaarĩire kĩndũ kana akĩnyua maĩ. Nake akĩandĩka ihengere-inĩ icio
ciugo cia kĩrĩkanĩro, nĩcio Maathani Marĩa Ikũmi.

129


29 Musa agĩcoka agĩikũrũka kuuma Kĩrĩma-inĩ gĩa Sinai, na ihengere icio igĩrĩ cia Ũira ciarĩ
guoko-inĩ gwake. Hĩndĩ ĩyo Musa aaikũrũkaga kuuma kĩrĩma-inĩ, ndaamenyaga atĩ ngothi ya
ũthiũ wake nĩ yakengaga tondũ nĩ aakoretwo akĩaria na Yahweh. 30 Rĩrĩa Haruni na Aisiraeli
othe moonire Musa, makĩona atĩ ngothi ya ũthiũ wake nĩ yakengaga, na magĩĩtigĩra
kũmũkuhĩrĩria.

31 No Musa akĩmeta, nao Haruni na atongoria othe a kĩrĩndĩ kĩu magĩthiĩ harĩ we, na Musa
akĩmaarĩria. 32 Thutha ũcio Aisiraeli othe magĩthiĩ hakuhĩ nake, nake akĩmahe maathani mothe
marĩa Yahweh aamũheete arĩ Kĩrĩma-inĩ gĩa Sinai. 33 Musa aarĩkia kwaria nao, eehumbagĩra
ũthiũ na taama. 34 No hĩndĩ ĩrĩa Musa atonya mbere ya Yahweh kwaria nake, aarutaga taama
ũcio o nginya rĩrĩa ariuma. Thutha ũcio agĩthiĩ na akĩguũrĩria Aisiraeli maathani marĩa aaheetwo.
35 Nao Aisiraeli makĩona atĩ ngothi ya ũthiũ wa Musa nĩ yakengaga; nake Musa agĩcokia taama
ũthiũ o nginya rĩrĩa aathiire kwaria na Yahweh.

THAMA 35

1 Thutha ũcio Musa agĩcokanĩrĩria kĩrĩndĩ gĩothe kĩa Isiraeli na agĩkĩra ũũ: ―Maya nĩmo maũndũ
marĩa Yahweh athanĩte mekwo: 2 Wĩra ũrĩrutagwo thikũ ithathatũ, ĩndĩ mũthenya wa mũgwanja
ũgũtuĩka kĩndũ kĩamũre harĩ inyuĩ, thabatũ ya kũhurũka biũ ya Yahweh. Mũndũ o wothe
ũkaaruta wĩra mũthenya ũcio agĩrĩire kũũragwo. 3 Mũtikanakie mwaki ciikaro-inĩ cianyu
mũthenya wa Thabatũ.‖

4 Ningĩ Musa akĩra kĩrĩndĩ kĩu gĩothe kĩa Isiraeli atĩrĩ: ―Ũũ nĩguo Yahweh athanĩte, 5 ‗Rutĩrai
Yahweh mĩhothi kuuma gatagatĩ-inĩ kanyu. Mũndũ ũrĩa wothe ngoro yake ĩyendeire nĩ arehere
Yahweh mũhothi: thahabu, betha, gĩcango, 6 ndigi cia rangi wa mburuu, cia rangi wa papũ, cia
rangi mũtune, gatani ĩrĩa njega, guoya wa mbũri, 7 njũũa cia ndũrũme ihakĩtwo rangi mũtune,
njũũa cia sili, mbaũ cia mũgaa, 8 maguta ma gwĩkĩrũo matawa, balisamu ya gũthondeka maguta
ma gũitanĩrĩrio na ũbumba ũranunga wega, 9 tũhiga twa onigithi, na tũhiga tũngĩ twa gwĩkĩrũo
ebodi-inĩ na gakuo-inĩ ga gĩthũri.

10 ―‗Arĩa othe marĩ na ũũgĩ gatagatĩ-inĩ kanyu nĩ moke mathondeke indo ciothe iria Yahweh
athanĩte, 11 nĩcio, gĩikaro kĩrĩa kĩamũre na hema yakĩo na kĩandarũa gĩa gũkĩhumbĩra, ngathĩka
ciakĩo na buremu ciakĩo, mĩgamba yakĩo, itugĩ ciakĩo, na makinya makĩo; 12 Ithandũkũ na mĩtĩ
yarĩo, gĩkunĩko, na gĩtaama gĩa kũhakania; 13 metha na mĩtĩ yayo na indo ciayo ciothe na
mĩgate ya magongona; 14 mũtĩ wa kũigĩrĩrũo matawa ma kũmũrĩka na indo ciaguo na matawa
maguo na maguta ma kũmaakia; 15 kĩgongona kĩa ũbumba na mĩtĩ yakĩo; maguta ma
gũitanĩrĩrio na ũbumba ũranunga wega; mbathia ya mũromo wa gĩikaro kĩu kĩamũre; 16
kĩgongona gĩa kũrutĩra igongona rĩa njino na rũtara rwakĩo rwa gĩcango, mĩtĩ yakĩo na indo
ciakĩo ciothe; kĩraĩ na handũ hakĩo ha gũkĩigĩrĩra; 17 itaama icunjurĩte cia nja ya hema ya

130




gũtũnganwo, itugĩ ciayo na makinya mayo; mbathia ya mũromo wa nja ĩyo; 18 mĩcumarĩ ya
hema ya gĩikaro kĩu kĩamũre na mĩcumarĩ ya hema ya nja ĩyo na tũmĩkanda twacio; 19 nguo
ndume wega cia gũtungata thĩinĩ wa handũ harĩa hamũre, nguo nyamũre cia Haruni mũthĩnjĩri-
Yahweh, na nguo cia ariũ ake cia gũtungata marĩ athĩnjĩri-Yahweh.‘‖

20 Na rĩrĩ, kĩrĩndĩ gĩothe kĩa Isiraeli gĩkĩehera harĩ Musa. 21 Na andũ arĩa othe ngoro ciao
ciamatindĩkire na arĩa othe roho wao wamatindĩkire magĩũka na makĩrehe mũhothi wa Yahweh
wa kũhũthĩrũo harĩ hema ĩyo ya gũtũnganwo, ũtungata wayo wothe, na harĩ nguo iria nyamũre.
22 Magĩthiĩ o na mbere gũka, arũme o hamwe na atumia, arĩa maarĩ na ngoro ĩrĩ na wendi,
makĩrehe mbini ng‘emie, mindira, mbete, na mathaga mangĩ, o hamwe na indo cia mĩthemba
yothe cia thahabu. Othe makĩrutĩra Yahweh magongona mao ma thahabu. 23 Na arĩa othe maarĩ
na ndigi cia rangi wa mburuu, cia rangi wa papũ, cia rangi mũtune, gatani ĩrĩa njega, guoya wa
mbũri, njũũa cia ndũrũme ihakĩtwo rangi mũtune, na njũũa cia sili magĩcirehe. 24 Arĩa othe
maarĩ na mũhothi wa betha na wa gĩcango makĩrutĩra Yahweh, nao arĩa othe maarĩ na mbaũ cia
mũgaa ingĩhũthĩrũo handũ o hothe wĩra-inĩ ũcio magĩcirehe.

25 Atumia arĩa othe maarĩ na ũũgĩ makĩogotha ndigi na moko mao, na makĩrehe indo iria
moogothete: ndigi cia rangi wa mburuu, cia rangi wa papũ, cia rangi mũtune, na gatani ĩrĩa njega.
26 Nao atumia arĩa othe maarĩ na ũũgĩ arĩa ngoro ciao ciamatindĩkire makĩogotha guoya wa
mbũri.

27 Na atongoria makĩrehe tũhiga twa onigithi na tũhiga tũngĩ twa gwĩkĩrũo ebodi-inĩ na gakuo-
inĩ ga gĩthũri, 28 na balisamu, na maguta ma gwakia matawa na ma gũthondeka maguta ma
gũitanĩrĩrio na ũbumba ũranunga wega. 29 Arũme na atumia othe arĩa ngoro ciao ciamatindĩkire
makĩrehe kĩndũ nĩ ũndũ wa wĩra ũrĩa Yahweh aathanĩte kũgerera Musa ũrutwo; Aisiraeli
magĩcirehe itariĩ ta magongona ma kwĩyendera harĩ Yahweh.

30 Musa agĩcoka akĩra Aisiraeli ũũ: ―Atĩrĩrĩ, Yahweh nĩ athuurĩte Bezaleli mũrũ wa Uri mũrũ
wa Huri wa mũhĩrĩga wa Yahuda. 31 Nĩ amũiyũrĩtie roho wa Yahweh, akamũhe ũũgĩ, ũtaũku,
na ũmenyo wĩgiĩ ũbundi wa mĩthemba yothe 32 wa gũthondeka indo ng‘emu, na wa kũruta wĩra
na thahabu, betha, na gĩcango, 33 wa gũconga na kũbanga tũhiga, na gũthondeka mĩthemba
yothe ya indo ng‘emu cia mbaũ. 34 Na nĩ ekĩrĩte ngoro-inĩ yake ũhoti wa kũrutana, we o hamwe
na Oholiabu mũrũ wa Ahisamaku wa mũhĩrĩga wa Dani. 35 Na nĩ amaiyũrĩtie ũũgĩ wa kũruta
wĩra wa bundi, wa kũgemia, na wa gũtuma na ndigi cia rangi wa mburuu, cia rangi wa papũ, cia
rangi mũtune, gatani ĩrĩa njega, na wa gũtuma nguo. Acio nĩ mekũruta wĩra wothe na mahaarĩrie
mĩcoro ya mĩthemba yothe.

131





THAMA 36

1 ―Bezaleli mekũruta wĩra hamwe na Oholiabu na mũndũ wothe ũrĩ na ũũgĩ, ũrĩa Yahweh
aheete ũũgĩ na ũtaũku wa kũmenya kũruta wĩra wothe wa ũtungata mwamũre o ta ũrĩa Yahweh
athanĩte.‖

2 Musa agĩcoka agĩta Bezaleli na Oholiabu o hamwe na mũndũ wothe warĩ na ũũgĩ, ũrĩa
Yahweh eekĩrĩte ũũgĩ ngoro-inĩ yake, mũndũ wothe ngoro yake yamũtindĩkire kũruta wĩra ũcio
eyendeire. 3 Nao makĩoya kuuma kũrĩ Musa mĩhothi yothe ĩrĩa Aisiraeli maarehete nĩ ũndũ wa
wĩra wa ũtungata mwamũre. O na kũrĩ ũguo, Aisiraeli magĩthiĩ o na mbere kũmũtwarĩra
magongona ma kwĩyendera, rũcinĩ o rũcinĩ.

4 Na rĩrĩa maambĩrĩirie wĩra ũcio mwamũre, andũ arĩa othe maarĩ na ũũgĩ wa kũruta wĩra
makĩambĩrĩria gũka ũmwe thutha wa ũrĩa ũngĩ, 5 na makĩra Musa atĩrĩ: ―Andũ nĩ mararehe indo
nyingĩ makĩria ma iria irabatarania wĩra-inĩ ũrĩa Yahweh athanĩte ũrutwo.‖ 6 Nĩ ũndũ ũcio Musa
agĩathana atĩ andũ kambĩ-inĩ yothe merũo ũũ: ―Arũme o na atumia, tigai kũrehe indo ingĩ cia
mũhothi mwamũre.‖ Kwoguo andũ makĩgirio gũtwara indo ingĩ makĩria. 7 Indo icio ciarĩ
njiganu cia kũruta wĩra wothe ũrĩa wabataraga kũrutwo, o na igakĩra.

8 Nĩ ũndũ ũcio, andũ acio othe maarĩ na ũũgĩ wa kũruta wĩra magĩthondeka gĩikaro kĩu kĩamũre
makĩhũthĩra itambaya ikũmi cia hema cia gatani yogothetwo wega, ndigi cia rangi wa mburuu,
cia rangi wa papũ, na cia rangi mũtune; nao magĩcigemia na mĩcoro ya akerubi. 9 O gĩtambaya
kĩa hema kĩarĩ na ũraihu wa mĩkono 28 na wariĩ wa mĩkono 4. Itambaya icio ciothe cia hema nĩ
ciaiganaine. 10 Magĩcoka makĩnyitithania itambaya ithano hamwe, nacio itambaya icio ingĩ
ithano magĩcinyitithania hamwe. 11 Thutha ũcio magĩthondeka ikundo irĩ na tũrima na rũrigi
rwa rangi wa mburuu mũthia-inĩ wa gĩtambaya kĩa mũico gĩtambaya-inĩ kĩmwe kĩnene harĩa
ikũnyitithanĩrio. Na magĩka o ta ũguo mũthia-inĩ wa gĩtambaya kĩu kĩngĩ kĩnene harĩa
ikũnyitithanĩrio. 12 Magĩthondeka ikundo 50 irĩ na tũrima gĩtambaya-inĩ kĩmwe kĩa hema na
ikundo 50 irĩ na tũrima mũthia-inĩ wa gĩtambaya kĩu kĩngĩ kĩa hema harĩa ikũnyitithanĩrio nĩguo
ikundo icio irĩ na tũrima ikorũo iroranĩte. 13 Magĩcoka magĩthondeka ngathĩka 50 cia thahabu
na makĩnyitithania itambaya icio na ngathĩka icio, nakĩo gĩikaro kĩu kĩamũre gĩgĩtuĩka kĩndũ
kĩmwe.

14 Ningĩ magĩthondeka itambaya cia hema cia guoya wa mbũri cia kũhumbĩra gĩikaro kĩu
kĩamũre. Magĩthondeka itambaya 11. 15 O gĩtambaya kĩa hema kĩarĩ na ũraihu wa mĩkono 30 na
wariĩ wa mĩkono 4. Itambaya icio 11 nĩ ciaiganaine. 16 Magĩcoka makĩnyitithania itambaya
ithano hamwe, na makĩnyitithania itambaya icio ingĩ ithathatũ hamwe. 17 Ningĩ magĩthondeka
ikundo 50 irĩ na tũrima mũthia-inĩ wa gĩtambaya kĩa mũico gĩtambaya-inĩ kĩmwe kĩnene harĩa
ikũnyitithanĩrio, na ikundo 50 irĩ na tũrima mũthia-inĩ wa gĩtambaya kĩu kĩngĩ harĩa
ikũnyitithanĩrio. 18 Magĩcoka magĩthondeka ngathĩka 50 cia gĩcango cia kũnyitithania hema ĩyo
nĩguo ĩtuĩke kĩndũ kĩmwe.

132


19 Ningĩ magĩthondeka kĩandarũa kĩa njũũa cia ndũrũme ihakĩtwo rangi mũtune gĩa kũhumbĩra
hema ĩyo na kĩandarũa kĩa njũũa cia sili gĩa kũigĩrĩrũo igũrũ rĩa kĩu kĩngĩ.

20 Ningĩ magĩthondeka buremu irũgamĩte cia gĩikaro kĩu kĩamũre makĩhũthĩra mbaũ cia mũgaa.
21 O buremu yarĩ na ũraihu wa mĩkono ikũmi na wariĩ wa mũkono ũmwe na nuthu. 22 Na o
buremu yarĩ na tũng‘ote twĩrĩ tũnyitithanĩtio. Ũguo nĩguo maathondekire buremu ciothe cia
gĩikaro kĩu kĩamũre. 23 Kwoguo magĩthondeka buremu cia mwena wa mũhuro wa gĩikaro kĩu
kĩamũre, buremu 20, mwena ũrĩa ũrorete mũhuro. 24 Ningĩ magĩthondeka makinya 40 ma betha
ma kũigĩrĩrũo buremu icio 20, makinya merĩ rungu rwa buremu ĩmwe ma kũharũkio tũng‘ote
twayo twĩrĩ na makinya merĩ rungu rwa o buremu harĩ iria ciarũmĩrĩire ma kũharũkio tũng‘ote
twayo twĩrĩ. 25 Naguo mwena wa rũgongo wa gĩikaro kĩu kĩamũre, magĩthondeka buremu 20:

26 na makinya ma cio 40 ma betha, makinya merĩ rungu rwa buremu ĩmwe na makinya merĩ
rungu rwa o buremu harĩ icio ingĩ.

27 Na thutha wa gĩikaro kĩu kĩamũre mwena wa ithũĩro, magĩthondeka buremu ithathatũ. 28 Na
magĩthondeka buremu igĩrĩ irĩ itugĩ cia kona cierĩ cia mwena wa thutha wa gĩikaro kĩu kĩamũre.
29 Itugĩ icio ciathondekirũo irĩ icunjĩ igĩrĩ kuuma thĩ nginya igũrũ, o nginya gĩcũhĩ-inĩ kĩa
mbere. Ũguo nĩguo maathondekire itugĩ icio igĩrĩ cia kona. 30 Kwoguo igĩkorũo irĩ buremu
inyanya na makinya ma cio 16 ma betha, makinya merĩ rungu rwa o buremu.

31 Ningĩ magĩthondeka mĩgamba makĩhũthĩra mbaũ cia mũgaa, mĩgamba ĩtano ya kũnyita
buremu cia mwena ũmwe wa gĩikaro kĩu kĩamũre 32 na mĩgamba ĩtano ya kũnyita buremu cia
mwena ũcio ũngĩ wa gĩikaro kĩu kĩamũre, na ĩngĩ ĩtano ya kũnyita buremu cia mwena wa na
thutha wa gĩikaro kĩu, mwena wa ithũĩro. 33 Magĩthondeka mũgamba wa gatagatĩ wa gũkĩrania
gatagatĩ ka buremu icio kuuma mũico ũmwe nginya ũrĩa ũngĩ. 34 Makĩhumbĩra buremu icio na
thahabu, na magĩthondeka icũhĩ cia thahabu cia kũharũkio mĩgamba ĩyo, na makĩhumbĩra
mĩgamba ĩyo na thahabu.

35 Ningĩ magĩthondeka gĩtaama na ndigi cia rangi wa mburuu, cia rangi wa papũ, cia rangi
mũtune, na gatani yogothetwo wega. Magĩkĩgemia na mĩcoro ya akerubi. 36 Magĩcoka
magĩthondekera gĩtaama kĩu itugĩ inya cia mũtĩ wa mũgaa na magĩcihumbĩra na thahabu, o
hamwe na tũhocio twa thahabu, na magĩtwekia betha magĩthondeka makinya mana ma kũigĩrĩrũo
itugĩ icio. 37 Magĩcoka magĩthondeka mbathia ya mũromo wa hema ĩyo na ndigi cia rangi wa
mburuu, cia rangi wa papũ, cia rangi mũtune, na gatani yogothetwo wega itumanĩirio hamwe, 38
o hamwe na itugĩ ithano ciayo na tũhocio twacio. Magĩcihumbĩra na thahabu tũcũmbĩrĩ-inĩ
twacio o hamwe na tũcũhĩ twacio twa kũnyitithania, no makinya ma cio matano maarĩ ma
gĩcango.

133




THAMA 37

1 Bezaleli agĩcoka agĩthondeka Ithandũkũ na mbaũ cia mũgaa. Rĩarĩ na ũraihu wa mĩkono ĩĩrĩ na
nuthu na wariĩ wa mũkono ũmwe na nuthu na ũraihu wa na igũrũ mũkono ũmwe na nuthu. 2
Akĩrĩhumbĩra na thahabu therie mwena wa nja na wa na thĩinĩ, na akĩrĩthiũrũrũkĩria na mũcibi wa
thahabu. 3 Thutha ũcio agĩtwekia thahabu akĩrĩthondekera icũhĩ inya, cia gwĩkĩrũo igũrũ rĩa
magũrũ ma rĩo mana, icũhĩ igĩrĩ mwena ũmwe na icũhĩ icio ingĩ igĩrĩ mwena ũcio ũngĩ. 4
Agĩcoka agĩthondeka mĩtĩ ya mũgaa na akĩmĩhumbĩra na thahabu. 5 Na akĩharũkia mĩtĩ ĩyo
icũhĩ-inĩ icio ciarĩ mĩena yerĩ ya Ithandũkũ nĩgetha rĩkuuagwo nayo.

6 Ningĩ agĩthondeka gĩkunĩko gĩa thahabu therie. Kĩarĩ na ũraihu wa mĩkono ĩĩrĩ na nuthu na
wariĩ wa mũkono ũmwe na nuthu. 7 Agĩcoka agĩthondeka akerubi erĩ a thahabu, akĩmatura na
nyundo mĩthia-inĩ yerĩ ya gĩkunĩko kĩu. 8 Kerubi ũmwe aarĩ mũthia-inĩ ũmwe, na kerubi ũcio
ũngĩ mũthia-inĩ ũcio ũngĩ. Agĩthondeka akerubi acio mĩthia-inĩ yerĩ ya gĩkunĩko kĩu. 9 Akerubi
acio erĩ maatambũrũkĩtie mathagu mao na igũrũ, makahumbĩra gĩkunĩko kĩu na mathagu mao.
Nao nĩ maaroranĩte, na mothiũ mao makainama marorete gĩkunĩko kĩu.

10 Ningĩ agĩthondeka metha na mbaũ cia mũgaa. Yarĩ na ũraihu wa mĩkono ĩĩrĩ, wariĩ wa
mũkono ũmwe, na ũraihu wa na igũrũ mũkono ũmwe na nuthu. 11 Na akĩmĩhumbĩra na thahabu
therie na akĩmĩthiũrũrũkĩria na mũcibi wa thahabu. 12 Agĩcoka akĩmĩthiũrũrũkĩria na karũbaũ
karĩ na wariĩ wa rũhĩ rũmwe, nako karũbaũ kau agĩgathiũrũrũkĩria na mũcibi wa thahabu. 13
Ningĩ agĩtwekia thahabu agĩthondekera metha ĩyo icũhĩ inya na agĩciĩkĩra kona-inĩ ciayo inya,
harĩa magũrũ mayo maanyitithanĩirio. 14 Icũhĩ icio ciarĩ hakuhĩ na karũbaũ kau irĩ cia kũharũkio
mĩtĩ ya gũkuua metha ĩyo. 15 Agĩcoka agĩthondeka mĩtĩ ya mũgaa na akĩmĩhumbĩra na thahabu
nĩguo ĩhũthagĩrũo gũkuua metha ĩyo. 16 Thutha ũcio agĩthondeka indo cia metha ĩyo akĩhũthĩra
thahabu therie—thani ciayo, ikombe ciayo, na mbakũri na njagi ciayo cia kũhũthagĩrũo gũita
magongona ma ndibei.

17 Agĩcoka agĩthondeka mũtĩ wa kũigĩrĩrũo matawa wa thahabu therie. Mũtĩ ũcio aaũturire na
nyundo. Gĩtina kĩaguo, mũtĩ waguo wa kũrũgamia, tũkombe twaguo, tũkonyo twaguo, na mahũa
maguo ciarĩ kĩndũ kĩmwe. 18 Mũtĩ wa kũrũgamia warĩ na honge ithathatũ cioimĩte harĩ guo,
honge ithatũ ciarĩ mwena ũmwe wa mũtĩ ũcio, na honge icio ingĩ ithatũ mwena ũcio ũngĩ. 19
Honge cia mwena ũmwe ciarĩ na tũkombe tũtatũ tũhaana mahũa ma mũrothi, o gakombe
gakarũmĩrĩrũo nĩ gakonyo na ihũa, nacio honge cia mwena ũcio ũngĩ ciarĩ na tũkombe tũtatũ
tũhaana mahũa ma mũrothi, o gakombe gakarũmĩrĩrũo nĩ gakonyo na ihũa. Ũguo nĩguo
aathondekire honge icio ithathatũ cioimĩte mũtĩ-inĩ ũcio wa kũigĩrĩrũo matawa. 20 Na mũtĩ wa
kũrũgamia warĩ na tũkombe tũna tũhaana mahũa ma mũrothi, o gakombe gakarũmĩrĩrũo nĩ
gakonyo na ihũa. 21 Haarĩ na gakonyo kamwe rungu rwa honge cia mbere igĩrĩ iria cioimĩte
mũtĩ-inĩ ũcio, na kangĩ rungu rwa honge icio ingĩ igĩrĩ, na kangĩ rungu rwa honge icio ingĩ igĩrĩ,
harĩ honge icio ciothe ithathatũ cioimĩte mũtĩ-inĩ ũcio. 22 Tũkonyo tũu hamwe na honge o na

134



mũtĩ ũcio wothe wa kũigĩrĩrũo matawa ciathondekirũo irĩ kĩndũ kĩmwe, igĩturũo na nyundo
kuuma harĩ thahabu therie. 23 Agĩcoka agĩthondeka matawa maguo mũgwanja o hamwe na
magathĩ maguo ma kũnyita ndambĩ na ngĩo ciaguo cia mwaki akĩhũthĩra thahabu therie. 24
Aathondekire mũtĩ ũcio o hamwe na indo ciaguo ciothe akĩhũthĩra taranda ĩmwe ya thahabu
therie.

25 Ningĩ agĩthondeka kĩgongona gĩa gũcinagĩra ũbumba akĩhũthĩra mbaũ cia mũgaa. Ũraihu na
wariĩ wakĩo nĩ waiganaine, ũraihu wa mũkono ũmwe, wariĩ wa mũkono ũmwe, na ũraihu wa na
igũrũ mĩkono ĩĩrĩ. Hĩa ciakĩo ciarĩ kĩndũ kĩmwe na kĩgongona kĩu. 26 Agĩkĩhumbĩra na thahabu
therie igũrũ rĩakĩo, mĩena yothe yakĩo, na hĩa ciakĩo; na agĩgĩthiũrũrũkĩria na mũcibi wa thahabu.
27 Agĩthondeka icũhĩ igĩrĩ cia thahabu agĩciĩkĩra mũhuro wa mũcibi ũcio mĩena-inĩ yakĩo ĩĩrĩ,
nĩguo iharũkagio mĩtĩ ĩrĩa yahũthagĩrũo gũgĩkuua. 28 Agĩcoka agĩthondeka mĩtĩ ya mũgaa na
akĩmĩhumbĩra na thahabu. 29 Ningĩ agĩthondeka maguta mamũre ma gũitanĩrĩrio o hamwe na
ũbumba mũtherie ũranunga wega, irĩ ndukanie wega.

THAMA 38

1 Ningĩ agĩthondeka kĩgongona gĩa kũrutĩra igongona rĩa njino akĩhũthĩra mbaũ cia mũgaa.
Ũraihu na wariĩ wakĩo nĩ waiganaine, ũraihu wa mĩkono ĩtano, wariĩ wa mĩkono ĩtano, na ũraihu
wa na igũrũ mĩkono ĩtatũ. 2 Agĩcoka agĩthondeka hĩa ciakĩo kona-inĩ ciakĩo inya. Hĩa icio
hamwe na kĩgongona kĩu ciarĩ kĩndũ kĩmwe. Ningĩ agĩkĩhumbĩra na gĩcango. 3 Thutha ũcio
agĩthondeka indo ciothe cia kĩgongona kĩu, na nĩcio ndoo, icakũri, mbakũri, hũma, na ngĩo cia
mwaki. Indo ciakĩo ciothe aacithondekire na gĩcango. 4 Ningĩ agĩthondekera kĩgongona kĩu
rũtara rwa gĩcango, akĩrwĩkĩra thĩ wa karũbaũ karĩa gaathiũrũrũkĩirie kĩgongona, rũikaikũrũkĩte
thĩinĩ nginya hakuhĩ gatagatĩ ga kĩgongona kĩu. 5 Ningĩ agĩthondeka icũhĩ inya kona-inĩ ciakĩo
inya hakuhĩ na rũtara rũu rwa gĩcango irĩ cia kũharũkio mĩtĩ. 6 Agĩcoka agĩthondeka mĩtĩ ya
mũgaa na akĩmĩhumbĩra na gĩcango. 7 Akĩharũkia mĩtĩ ĩyo thĩinĩ wa icũhĩ icio ciarĩ mĩena-inĩ ya
kĩgongona kĩu ĩrĩ ya kũhũthagĩrũo gũgĩkuua. Aathondekire kĩgongona kĩu kĩhaana ta ithandũkũ
rĩa mbaũ rĩtarĩ rĩkunĩke mwena wa igũrũ na wa thĩ.

8 Agĩcoka agĩthondeka kĩraĩ gĩa gĩcango na handũ hakĩo ha gũkĩigĩrĩra ha gĩcango; aahũthĩrire
icicio cia atumia arĩa maabangĩtwo a gũtungataga mũromo-inĩ wa hema ya gũtũnganwo.

9 Ningĩ agĩthondeka nja ya gĩikaro kĩu. Mwena wa mũhuro agĩĩkĩra itaama icunjurĩte
ithondeketwo na gatani yogothetwo wega, na ciarĩ na ũraihu wa mĩkono 100. 10 Mwena ũcio
warĩ na itugĩ 20 cia gĩcango na makinya 20 ma gĩcango, natuo tũhocio twa itugĩ icio o na tũcũhĩ
twacio twa kũnyitithania twarĩ twa betha. 11 Ningĩ mwena wa rũgongo warĩ na itaama icunjurĩte
cia ũraihu wa mĩkono 100. Itugĩ ciacio 20 ciarĩ cia gĩcango o hamwe na makinya ma cio 20.
Tũhocio twa itugĩ icio na tũcũhĩ twacio twa kũnyitithania twarĩ twa betha. 12 No mwena wa

135




ithũĩro warĩ na itaama icunjurĩte cia ũraihu wa mĩkono 50. Warĩ na itugĩ ikũmi na makinya
ikũmi, na tũhocio twa itugĩ icio na tũcũhĩ twacio twa kũnyitithania twarĩ twa betha. 13 Wariĩ wa
mwena ũrĩa ũrorete irathĩro warĩ wa mĩkono 50. 14 Mwena ũmwe warĩ na itaama icunjurĩte cia
ũraihu wa mĩkono 15, na itugĩ ithatũ na makinya matatũ. 15 Naguo mwena ũcio ũngĩ wa
mũromo wa nja ĩyo warĩ na itaama icunjurĩte cia ũraihu wa mĩkono 15, na itugĩ ithatũ na
makinya matatũ. 16 Itaama icio ciothe ciacunjurĩte gũthiũrũrũka nja ĩyo ciarĩ cia gatani
yogothetwo wega. 17 Makinya ma itugĩ icio maarĩ ma gĩcango, tũhocio twa itugĩ icio na tũcũhĩ
twacio twa kũnyitithania twarĩ twa betha, itugĩ icio ciahumbĩrĩtwo na betha tũcũmbĩrĩ-inĩ, na
itugĩ ciothe cia nja ĩyo ciarĩ na tũcũhĩ twa kũnyitithania twa betha.

18 Mbathia ya mũromo wa nja ĩyo yatumĩtwo na ndigi cia rangi wa mburuu, cia rangi wa papũ,
cia rangi mũtune, na gatani yogothetwo wega. Yarĩ na ũraihu wa mĩkono 20 na ũraihu wa na
igũrũ wa mĩkono 5, o ta ũraihu wa na igũrũ wa itaama iria ciacunjurĩte cia nja ĩyo. 19 Itugĩ ciayo
inya ciarĩ cia gĩcango o hamwe na makinya ma cio mana. Tũhocio na tũcũhĩ twacio twa
kũnyitithania twarĩ twa betha, na itugĩ icio ciahumbĩrĩtwo na betha tũcũmbĩrĩ-inĩ. 20 Mĩcumarĩ
yothe ya hema ya gĩikaro kĩu kĩamũre na ĩrĩa yathiũrũrũkĩirie nja ĩyo yarĩ ya gĩcango.

21 Ici nĩcio indo ciothe cia gĩikaro kĩu kĩamũre, o kĩo gĩikaro kĩa Ũira, iria Musa aathanire
itarũo, na wĩra ũcio wehokeirũo Alawii magĩtongorio nĩ Ithamaru mũrũ wa Haruni ũrĩa
mũthĩnjĩri-Yahweh. 22 Bezaleli mũrũ wa Uri mũrũ wa Huri wa mũhĩrĩga wa Yahuda agĩka
maũndũ mothe marĩa Yahweh aathĩte Musa. 23 Na aarĩ hamwe na Oholiabu mũrũ wa
Ahisamaku wa mũhĩrĩga wa Dani, ũrĩa warĩ bundi, na warĩ na ũũgĩ wa kũgemia, na wa gũtuma
na ndigi cia rangi wa mburuu, cia rangi wa papũ, cia rangi mũtune, na gatani ĩrĩa njega.

24 Thahabu ĩrĩa yothe yahũthĩrirũo wĩra-inĩ wothe wa handũ hau hamũre yaiganaine na thahabu
ya igongona rĩa gũcũgio, taranda 29, na cekeri 730, kũringana na cekeri ĩrĩa ĩtuĩtwo ya harĩa
hamũre. 25 Na betha ĩrĩa yarutirũo nĩ arĩa maandĩkithĩtio a kĩrĩndĩ kĩu yarĩ taranda 100 na cekeri
1,775 kũringana na cekeri ĩrĩa ĩtuĩtwo ya harĩa hamũre. 26 Nuthu ya cekeri ĩrĩa o mũndũ aarutire
yarĩ nuthu ya cekeri kũringana na cekeri ĩrĩa ĩtuĩtwo ya harĩa hamũre harĩ mũndũ wothe
wandĩkithirio kuuma mĩaka 20 gũthiĩ na igũrũ, nao othe maarĩ 603,550.

27 Taranda 100 nĩcio ciahũthĩrirũo gũthondeka makinya ma handũ hau hamũre na makinya ma
gĩtaama; makinya 100 maahũthĩrire taranda 100, taranda ĩmwe harĩ o ikinya. 28 Kuuma harĩ
cekeri icio 1,775 agĩthondeka tũhocio twa itugĩ na akĩhumbĩra itugĩ icio tũcũmbĩrĩ-inĩ twacio na
agĩcinyitithania hamwe.

29 Nakĩo gĩcango kĩrĩa kĩarutirũo kĩa igongona kĩarĩ taranda 70 na cekeri 2,400. 30 Nake
akĩhũthĩra gĩcango kĩu gũthondeka makinya ma mũromo wa hema ya gũtũnganwo, kĩgongona
gĩa gĩcango na rũtara rwakĩo, indo ciothe cia kĩgongona kĩu, 31 makinya marĩa
maathiũrũrũkĩirie nja ĩyo, makinya ma mũromo wa nja ĩyo, na mĩcumarĩ yothe ya hema ya
gĩikaro kĩrĩa kĩamũre na mĩcumarĩ yothe ya hema ĩrĩa yathiũrũrũkĩirie nja ĩyo.

136



THAMA 39

1 Na kuuma harĩ ndigi cia rangi wa mburuu, cia rangi wa papũ, na cia rangi mũtune,
magĩthondeka nguo itumĩtwo wega cia gũtungata thĩinĩ wa harĩa hamũre. Magĩthondeka nguo
nyamũre cia Haruni, o ta ũrĩa Yahweh aathĩte Musa.

2 Ningĩ agĩthondeka ebodi akĩhũthĩra thahabu, ndigi cia rangi wa mburuu, cia rangi wa papũ, cia
rangi mũtune, na gatani yogothetwo wega. 3 Makĩhũũra thahabu na nyundo magĩthondeka
tũbaati tũceke, nake agĩtũtinangia tũgĩtuĩka ndigi cia kũhũthĩrũo hamwe na ndigi cia rangi wa
mburuu, cia rangi wa papũ, cia rangi mũtune, na gatani yogothetwo wega, nayo ebodi ĩyo
ĩkĩgemio. 4 Ningĩ makĩmĩthondekera tũcunjĩ twa ciande-inĩ tũnyitithanĩtio nayo, na
twanyitithanĩtio nayo mĩthia-inĩ yayo ĩĩrĩ. 5 Naguo mũcibi wa gũtumwo, ũrĩa wanyitithanĩtio na
ebodi wa kũmĩrũmagia wega, watumĩtwo na indo o ta icio, thahabu, ndigi cia rangi wa mburuu,
cia rangi wa papũ, cia rangi mũtune, na gatani yogothetwo wega, o ta ũrĩa Yahweh aathĩte Musa.

6 Magĩcoka magĩĩkĩra tũhiga twa onigithi tũnyamũ-inĩ twa thahabu, na magĩconga marĩĩtwa ma
ariũ a Isiraeli tũhiga-inĩ tũu, o ta ũrĩa mangĩconga mũhũũri. 7 Agĩtwĩkĩra igũrũ rĩa tũcunjĩ twa
ciande-inĩ twa ebodi tũtuĩke tũhiga twa kĩririkano nĩ ũndũ wa ariũ a Isiraeli, o ta ũrĩa Yahweh
aathĩte Musa. 8 Ningĩ agĩthondeka gakuo ga gĩthũri, gagĩtumwo nĩ mũtumi ũrĩ na ũũgĩ, o ta ũrĩa
ebodi yathondeketwo na thahabu, akĩhũthĩra ndigi cia rangi wa mburuu, cia rangi wa papũ, cia
rangi mũtune, na gatani yogothetwo wega. 9 Kaarĩ kaigananu mĩena yothe koinanĩirũo.
Magĩthondeka gakuo kau ga gĩthũri, na ũraihu na wariĩ wako warĩ irata rĩmwe koinanĩrũo maita
merĩ. 10 Na magĩgekĩra tũhiga mĩhari ĩna. Mũhari wa mbere warĩ na kahiga ka rubi, ga topazi,
na ka emeradi. 11 Mũhari wa kerĩ warĩ na kahiga ga takuisi, ga safia, na ka njathibi. 12 Mũhari
wa gatatũ warĩ na kahiga ka leshʼem, ka angate, na ka amethuthito. 13 Naguo mũhari wa kana
warĩ na kahiga ga krisolito, ka onigithi, na ka jadi. Twekĩrĩtwo tũnyamũ-inĩ twa thahabu twa
kũnyita tũhiga. 14 Tũhiga tũu twaringaine na marĩĩtwa ma ariũ 12 a Isiraeli, na marĩĩtwa macio
maacongetwo ta mũhũũri, o rĩĩtwa rĩkĩrũgamĩrĩra mũhĩrĩga ũmwe harĩ ĩrĩa 12.

15 Ningĩ magĩthondeka tũmĩnyororo gakuo-inĩ kau ga gĩthũri, tuogothetwo ta tũmĩkanda twa
thahabu therie. 16 Na magĩthondeka tũnyamũ twĩrĩ twa thahabu twa kũnyita tũhiga na
magĩthondeka tũcũhĩ twĩrĩ twa thahabu magĩcoka magĩĩkĩra tũcũhĩ tũu twĩrĩ kona-inĩ igĩrĩ cia
gakuo kau ga gĩthũri. 17 Thutha ũcio magĩtonyia tũmĩkanda tũu twĩrĩ twa thahabu tũcũhĩ-inĩ tũu
twĩrĩ twarĩ kona-inĩ icio cia gakuo kau ga gĩthũri. 18 Magĩcoka magĩtonyia mĩthia yerĩ ya
tũmĩkanda tũu twĩrĩ tũnyamũ-inĩ tũu twĩrĩ twa kũnyita tũhiga na magĩtũnyitithania na tũcunjĩ twa
ciande-inĩ mwena wa mbere wa ebodi. 19 Thutha ũcio magĩthondeka tũcũhĩ twĩrĩ twa thahabu
na magĩtwĩkĩra mĩthia-inĩ ĩĩrĩ ya gakuo kau ga gĩthũri mwena wa na thĩinĩ, tũrorete ebodi. 20
Magĩcoka magĩthondeka tũcũhĩ tũngĩ twĩrĩ twa thahabu na magĩtwĩkĩra mwena wa mbere wa
ebodi, mũhuro wa tũcunjĩ tũu twĩrĩ twa ciande-inĩ, hakuhĩ na harĩa wanyitithanĩirio, rũgongo rwa
mũcibi ũcio wa gũtumwo wa ebodi. 21 Thutha ũcio makĩoha gakuo kau ga gĩthũri na kamũkwa

137



ka rangi wa mburuu gatonyetio tũcũhĩ-inĩ twako na tũcũhĩ-inĩ twa ebodi, nĩgetha gakuo kau ga
gĩthũri gaikarage karũmĩte wega ebodi-inĩ, rũgongo rwa mũcibi ũcio wa gũtumwo, o ta ũrĩa
Yahweh aathĩte Musa.

22 Agĩcoka agĩthondeka kagooti gatarĩ moko ka ebodi, gagĩtumwo nĩ mũtumi, na kaarĩ ka ndigi
cia rangi wa mburuu theri. 23 Irima rĩa gũtonyeria mũtwe rĩa kagooti kau gatarĩ moko rĩarĩ
gatagatĩ, na rĩatariĩ ta irima rĩa kagooti ga cuma. Irima rĩu nĩ rĩathiũrũrũkĩirio na ruuno, nĩguo
gatigatarũke. 24 Thutha ũcio magĩthondeka makomamanga na ndigi cia rangi wa mburuu, cia
rangi wa papũ, na cia rangi mũtune ciogothetwo hamwe ruuno-inĩ ruothe rwa magũrũ-inĩ rwa
kagooti kau gatarĩ moko. 25 Na magĩthondeka ngengere cia thahabu therie na magĩĩkĩra
ngengere icio gatagatĩ-inĩ ka makomamanga macio ruuno-inĩ ruothe rwa magũrũ-inĩ rwa kagooti
kau gatarĩ moko, gatagatĩ-inĩ ka makomamanga macio; 26 meekĩrire ngengere ĩrũmĩrĩirũo nĩ
ikomamanga, o ngengere ĩkarũmĩrĩrũo nĩ ikomamanga, ruuno-inĩ ruothe rwa magũrũ-inĩ rwa
kagooti kau gatarĩ moko, karĩa geekĩragwo hĩndĩ ya gũtungata, o ta ũrĩa Yahweh aathĩte Musa.

27 Ningĩ magĩthondeka kanjũ cia gatani ĩrĩa njega, igĩtumwo nĩ mũtumi, cia Haruni na ariũ ake,
28 na kĩremba gĩa gatani ĩrĩa njega, ngũbia ng‘emie cia gatani ĩrĩa njega, inyatha cia gatani
yogothetwo wega, 29 na mũcibi ũtumĩtwo na gatani yogothetwo wega, ndigi cia rangi wa
mburuu, cia rangi wa papũ na cia rangi mũtune itumĩtwo hamwe, o ta ũrĩa Yahweh aathĩte Musa.

30 Thutha ũcio magĩthondeka kabaati karahenia, nĩko rũũri rũrĩa rwamũre rwa kwamũrũo
makĩhũthĩra thahabu therie, na igũrũ rĩako magĩconga ciugo ici o ta ũrĩa mũndũ angĩconga
mũhũũri: ―Ciamũrĩirwo Yahweh.‖

31 Na magĩgekĩra kamũkwa gathondeketwo na ndigi cia rangi wa mburuu nĩguo kohererũo
kĩremba-inĩ, o ta ũrĩa Yahweh aathĩte Musa.

32 Kwoguo wĩra wothe wa gĩikaro kĩu kĩamũre, o kĩo hema ya gũtũnganwo ũkĩrĩka, na Aisiraeli
meekire maũndũ mothe marĩa Yahweh aathĩte Musa. Ũguo noguo meekire.

33 Magĩcoka magĩtwarĩra Musa gĩikaro kĩu kĩamũre, hema na indo ciayo ciothe: ngathĩka ciayo,
buremu ciayo, mĩgamba yayo na itugĩ ciayo hamwe na makinya mayo; 34 kĩandarũa kĩayo kĩa
njũũa cia ndũrũme ihakĩtwo rangi mũtune, kĩandarũa kĩayo kĩa njũũa cia sili, gĩtaama gĩa
kũhakania; 35 ithandũkũ rĩa Ũira na mĩtĩ yarĩo hamwe na gĩkunĩko; 36 metha, indo ciayo ciothe
na mĩgate ya magongona; 37 mũtĩ wa kũigĩrĩrũo matawa wa thahabu therie, matawa maguo
mabangĩtwo mũhari, hamwe na indo ciaguo ciothe na maguta ma gwakia matawa; 38 kĩgongona
gĩa thahabu, maguta ma gũitanĩrĩrio, ũbumba ũranunga wega, mbathia ya mũromo wa hema ĩyo;
39 kĩgongona gĩa gĩcango na rũtara rwakĩo rwa gĩcango, mĩtĩ yakĩo, indo ciakĩo ciothe, kĩraĩ na
handũ hakĩo ha gũkĩigĩrĩra; 40 itaama cia gũcuurio cia nja ya gĩikaro kĩu, itugĩ ciayo hamwe na
makinya mayo, mbathia ya mũromo wa nja ĩyo, tũmĩkanda twayo twa hema hamwe na mĩcumarĩ
yayo ya hema na indo ciothe cia kũhũthĩrũo ũtungata-inĩ wa gĩikaro kĩu kĩamũre, cia hema ĩyo ya
gũtũnganwo; 41 nguo ndume wega cia gũtungata thĩinĩ wa handũ harĩa hamũre, nguo nyamũre
cia Haruni mũthĩnjĩri-Yahweh, na nguo cia ariũ ake cia gũtungata marĩ athĩnjĩri-Yahweh.

138


42 Aisiraeli maarutire wĩra ũcio wothe kũringana na maũndũ mothe marĩa Yahweh aathĩte
Musa. 43 Rĩrĩa Musa aarorire wĩra wothe ũrĩa maarutĩte, akĩona atĩ maaũrutĩte o ta ũrĩa Yahweh
aathanĩte; na Musa akĩmarathima.

THAMA 40

1 Yahweh agĩcoka akĩra Musa ũũ: 2 ―Mũthenya wa mbere wa mweri wa mbere, nĩguo ũgaaka
gĩikaro kĩu kĩamũre, o kĩo hema ya gũtũnganwo. 3 Na ũige ithandũkũ rĩa Ũira thĩinĩ wakĩo,
ũcoke wĩkĩre gĩtaama gĩa kũrĩthiĩka. 4 Ũcoke ũingĩrie metha na ũbange indo ciayo na ũingĩrie
mũtĩ wa kũigĩrĩrũo matawa na wakie matawa maguo. 5 Ũcoke ũige kĩgongona gĩa thahabu gĩa
gũcinĩra ũbumba mbere ya ithandũkũ rĩa Ũira na wĩkĩre mbathia ya mũromo wa gĩikaro kĩu
kĩamũre.

6 ―Ningĩ ũige kĩgongona gĩa kũrutĩra igongona rĩa njino mbere ya mũromo wa gĩikaro kĩu
kĩamũre, o kĩo hema ya gũtũnganwo, 7 na ũige kĩraĩ gatagatĩ ka hema ya gũtũnganwo na
kĩgongona kĩu na ũgĩkĩre maĩ. 8 Ũcoke ũthondeke nja ĩthiũrũrũkĩrie gĩikaro kĩu kĩamũre na
wĩkĩre mbathia ya mũromo wa nja ĩyo. 9 Ningĩ woe maguta ma gũitanĩrĩrio ũitĩrĩrie gĩikaro kĩu
kĩamũre na indo ciothe iria irĩ thĩinĩ wakĩo, na ũgĩtherie o hamwe na indo ciakĩo ciothe, nĩgetha
gĩtuĩke kĩndũ kĩamũre. 10 O nakĩo kĩgongona gĩa kũrutĩra igongona rĩa njino ũgĩitĩrĩrie maguta
hamwe na indo ciakĩo ciothe na ũtherie kĩgongona kĩu, nĩgetha gĩtuĩke kĩgongona kĩamũre mũno.
11 Na ũitĩrĩrie kĩraĩ maguta hamwe na handũ hakĩo ha gũkĩigĩrĩra na ũkĩamũre.

12 ―Ningĩ ũrehe Haruni na ariũ ake mũromo-inĩ wa hema ya gũtũnganwo, na ũmathambie na
maĩ. 13 Na ũhumbe Haruni nguo iria nyamũre na ũmũitĩrĩrie maguta na ũmwamũre, nĩguo
andungatagĩre arĩ mũthĩnjĩri-Yahweh. 14 Thutha ũcio ũrehe ariũ ake, na ũmahumbe kanjũ. 15
Ũmaitĩrĩrie maguta o ta ũrĩa ũgũitĩrĩria ithe wao, nĩguo mandungatagĩre marĩ athĩnjĩri-Yahweh,
naguo ũhoro ũcio wao wa gũitĩrĩrio maguta nĩguo ũgũtũma matungatage marĩ athĩnjĩri-Yahweh
njiarũa-inĩ ciao.‖

16 Musa agĩka ũrĩa wothe Yahweh aamwathĩte. Ũguo noguo eekire.

17 Na rĩrĩ, gĩikaro kĩu kĩamũre gĩgĩakwo mweri wa mbere, mwaka wa kerĩ, mũthenya wa mbere
wa mweri ũcio. 18 Rĩrĩa Musa aakire gĩikaro kĩu kĩamũre, aaigire makinya makĩo thĩ, akĩigĩrĩra
buremu, akĩharũkia mĩgamba yakĩo, na akĩrũgamia itugĩ ciakĩo. 19 Agĩtambũrũkia hema igũrũ
wa gĩikaro kĩu kĩamũre agĩcoka akĩigĩrĩra kĩandarũa gĩa kũhumbĩra hema igũrũ rĩayo, o ta ũrĩa
Yahweh aamwathĩte.

20 Thutha ũcio akĩoya Ũira akĩwĩkĩra thĩinĩ wa Ithandũkũ na akĩharũkia mĩtĩ Ithandũkũ-inĩ rĩu
na akĩigĩrĩra gĩkunĩko Ithandũkũ-inĩ. 21 Akĩingĩria Ithandũkũ rĩu thĩinĩ wa gĩikaro kĩu kĩamũre
na agĩĩkĩra gĩtaama gĩa kũhakania gĩgĩthiĩka ithandũkũ rĩa Ũira, o ta ũrĩa Yahweh aathĩte Musa.

139




22 Agĩcoka akĩiga metha thĩinĩ wa hema ya gũtũnganwo mwena wa rũgongo wa gĩikaro kĩu
kĩamũre, mwena wa na nja wa gĩtaama kĩu, 23 na akĩbanga mĩgate igũrũ rĩayo mbere ya
Yahweh, o ta ũrĩa Yahweh aathĩte Musa.

24 Akĩiga mũtĩ wa kũigĩrĩrũo matawa thĩinĩ wa hema ya gũtũnganwo mbere ya metha ĩyo,
mwena wa mũhuro wa gĩikaro kĩu kĩamũre. 25 Agĩakia matawa mbere ya Yahweh, o ta ũrĩa
Yahweh aathĩte Musa.

26 Agĩcoka akĩiga kĩgongona gĩa thahabu thĩinĩ wa hema ya gũtũnganwo mbere ya gĩtaama, 27
nĩgetha gĩcinagĩrũo ũbumba ũranunga wega, o ta ũrĩa Yahweh aathĩte Musa.

28 Agĩcoka agĩĩkĩra mbathia ya mũromo wa gĩikaro kĩu kĩamũre.

29 Ningĩ akĩiga kĩgongona gĩa kũrutĩra igongona rĩa njino mũromo-inĩ wa gĩikaro kĩu kĩamũre, o
kĩo hema ya gũtũnganwo, nĩgetha arutagĩre igongona rĩa njino na igongona rĩa mũtu igũrũ rĩakĩo,
o ta ũrĩa Yahweh aathĩte Musa.

30 Agĩcoka akĩiga kĩraĩ gatagatĩ ka hema ya gũtũnganwo na kĩgongona kĩu na agĩgĩkĩra maĩ ma
gwĩthamba. 31 Musa na Haruni na ariũ ake meethambagĩra moko na magũrũ ho. 32 Hĩndĩ
ciothe rĩrĩa megũtonya thĩinĩ wa hema ya gũtũnganwo kana megũkuhĩrĩria kĩgongona kĩu, nĩ
meethambaga o ta ũrĩa Yahweh aathĩte Musa.

33 Thutha ũcio agĩaka nja ĩrĩa yathiũrũrũkĩirie gĩikaro kĩu kĩamũre na kĩgongona na agĩĩkĩra
mbathia ya mũromo wa nja ĩyo.

Musa agĩkĩrĩkia wĩra ũcio. 34 Na itu rĩkĩambĩrĩria kũhumbĩra hema ĩyo ya gũtũnganwo, naguo
riri wa Yahweh ũkĩiyũra gĩikaro kĩu kĩamũre. 35 Musa ndaahotire kũingĩra thĩinĩ wa hema ĩyo
ya gũtũnganwo tondũ itu rĩu rĩaikarĩte igũrũ wayo, naguo riri wa Yahweh waiyũrĩte gĩikaro kĩu
kĩamũre.

36 Na rĩrĩa itu rĩu rĩehera igũrũ wa gĩikaro kĩu kĩamũre, Aisiraeli magathiĩ na mbere na rũgendo,
na ũguo nĩguo meekaga ng‘endo-inĩ ciao ciothe. 37 No rĩrĩ, itu rĩu rĩaga kwehera, matiathiaga na
mbere na rũgendo nginya rĩrĩa rĩkeehera. 38 Nĩ gũkorũo itu rĩa Yahweh rĩakoragwo igũrũ wa
gĩikaro kĩu kĩamũre mũthenya, na mwaki ũgakorũo igũrũ wakĩo ũtukũ, na andũ othe a nyũmba
ya Isiraeli nĩ moonaga ũndũ ũcio ng‘endo-inĩ ciao ciothe.

MAŨNDŨ MA ALAWII 1

1 Na Yahweh agĩta Musa na akĩmwarĩria kuuma hema-inĩ ya gũtũnganwo, akĩmwĩra: 2 ―Aria na
ciana cia Isiraeli ũmeere ũũ, ‗Mũndũ o wothe angĩkorũo nĩ ekũrutĩra Yahweh igongona kuuma

140




harĩ nyamũ cia mũciĩ, agĩrĩirũo kũruta igongona rĩake kuuma rũũru-inĩ rwa ng‘ombe kana rũũru-
inĩ rwa mbũri kana ng‘ondu.

3 ―‗Angĩkorũo ekũruta igongona rĩa njino kuuma rũũru-inĩ rwa ng‘ombe, agĩrĩirũo kũruta nyamũ
ya njamba ĩtarĩ na kaũgũ. Agĩrĩirũo kũmĩruta eyendeire mbere ya Yahweh mũromo-inĩ wa hema
ya gũtũnganwo. 4 Abatiĩ kũigĩrĩra guoko gwake mũtwe-inĩ wa nyamũ ĩyo ya igongona rĩa njino,
na nĩ rĩgwĩtĩkĩrũo nĩ ũndũ wake rĩrĩ rĩa kũhumbĩra mehia make.

5 ―‗Thutha ũcio no mũhaka gategwa kau gathĩnjĩrũo mbere ya Yahweh, nao athĩnjĩri-Yahweh
ariũ a Haruni, matware thakame na mamĩminjaminjie mĩena yothe ya kĩgongona, kĩrĩa kĩrĩ
mũromo-inĩ wa hema ya gũtũnganwo. 6 Igongona rĩu rĩa njino rĩagĩrĩire kũrutwo rũũa na
rĩtinangio icunjĩ. 7 Nao athĩnjĩri-Yahweh ariũ a Haruni, maakie mwaki kĩgongona-inĩ na
mabange ngũ mwaki-inĩ ũcio. 8 athĩnjĩri-Yahweh ariũ a Haruni, mabange icunjĩ icio cia
igongona, maigĩrĩre mũtwe na maguta igũrũ rĩa ngũ iria irĩ mwaki-inĩ ũrĩa ũrĩ kĩgongona-inĩ. 9
Namo mara mayo na matharigo mayo mathambio na maĩ, nake mũthĩnjĩri-Yahweh acicinĩre
ciothe kĩgongona-inĩ irute ndogo irĩ igongona rĩa njino, rĩu nĩ igongona rĩa gũcinwo na mwaki rĩa
mũtararĩko mwega harĩ Yahweh.

10 ―‗Angĩkorũo ekũruta igongona rĩa njino kuuma rũũru-inĩ rwa mbũri na ng‘ondu, kuuma harĩ
tũtũrũme kana harĩ mbũri, agĩrĩirũo kũruta nyamũ ya njamba ĩtarĩ na kaũgũ. 11 Yagĩrĩirũo
gũthĩnjĩrũo mwena wa rũgongo wa kĩgongona mbere ya Yahweh, nao athĩnjĩri-Yahweh ariũ a
Haruni, maminjaminjie thakame yayo mĩena yothe ya kĩgongona. 12 Agĩrĩirũo gũtinangia nyamũ
ĩyo ya igongona icunjĩ, nake mũthĩnjĩri-Yahweh abange mũtwe na maguta mayo igũrũ rĩa ngũ
iria irĩ mwaki-inĩ ũrĩa ũrĩ kĩgongona-inĩ. 13 Agĩrĩirũo gũthambia mara mayo na matharigo mayo
na maĩ, nake mũthĩnjĩri-Yahweh agaciruta ciothe irĩ igongona na njĩra ya gũcicinĩra kĩgongona-
inĩ irute ndogo. Rĩu nĩ igongona rĩa gũcinwo na mwaki rĩa mũtararĩko mwega harĩ Yahweh.

14 ―‗No rĩrĩ, angĩkorũo ekũruta nyoni irĩ ta igongona rĩa njino harĩ Yahweh, abatiĩ kũruta ndutura
kana njui cia ndirahũgĩ. 15 Mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo kũmĩtwara kĩgongona-inĩ na akonore
mũtwe wayo na amĩcinĩre kĩgongona-inĩ ĩrute ndogo, no thakame yayo yagĩrĩire gũitwo mwena-
inĩ wa kĩgongona. 16 Agĩrĩirũo nĩ kũruta kabutu kayo na maguoya mayo na acite hakuhĩ na
kĩgongona, mwena wa irathĩro, harĩa mũhu ũkoragwo. 17 Agĩrĩirũo kũmĩatũra mathagu-inĩ mayo
atekũmĩgayania icunjĩ igĩrĩ. Nake mũthĩnjĩri-Yahweh amĩcinĩre kĩgongona-inĩ ĩrute ndogo igũrũ
rĩa ngũ iria irĩ mwaki-inĩ. Rĩu nĩ igongona rĩa gũcinwo na mwaki rĩa mũtararĩko mwega harĩ
Yahweh.

141






MAŨNDŨ MA ALAWII 2

1 ―‗Angĩkorũo mũndũ ekũrutĩra Yahweh igongona rĩa mũtu, igongona rĩu rĩagĩrĩire gũkorũo rĩrĩ
rĩa mũtu mũhinyu, na akarĩitĩrĩria maguta na akaigĩrĩra ũbani igũrũ rĩarĩo. 2 Agacoka akarĩtwara
kũrĩ athĩnjĩri-Yahweh ariũ a Haruni, nake mũthĩnjĩri-Yahweh akarũma ngundi ya mũtu ũcio
mũhinyu hamwe na maguta na ũbani waguo wothe, akaũcinĩra kĩgongona-inĩ ũrĩ gacunjĩ kanini
ka igongona rĩu ũrute ndogo, igongona rĩa gũcinwo na mwaki rĩa mũtararĩko mwega harĩ
Yahweh. 3 Na kĩrĩa kĩrĩtigaraga kĩa igongona rĩu rĩa mũtu kĩrĩkoragwo kĩrĩ kĩa Haruni na ariũ
ake, kĩrĩ kĩndũ kĩamũre mũno kuuma harĩ magongona ma Yahweh ma gũcinwo na mwaki.

4 ―‗Angĩkorũo ũkũruta igongona rĩa mũtu rĩrugĩirũo riiko-inĩ rĩa keki, rĩagĩrĩire gũkorũo rĩrĩ rĩa
mũtu mũhinyu, mĩgate itarĩ mĩkĩre ndawa ya kũimbia ĩtukanĩtio na maguta kana tũmĩgate tũceke
tũtekĩrĩtwo ndawa ya kũimbia tũhakĩtwo maguta.

5 ―‗Angĩkorũo ũkũruta igongona rĩa mũtu rĩrugĩirũo rũgĩo-inĩ, rĩagĩrĩire gũkorũo rĩrĩ rĩa mũtu
mũhinyu, ũtarĩ mwĩkĩre ndawa ya kũimbia ũtukanĩtio na maguta. 6 Wagĩrĩire kwenyũrangwo
icunjĩ, na ũitĩrĩrie maguta igũrũ rĩa guo. Rĩu nĩ igongona rĩa mũtu.

7 ―‗Angĩkorũo ũkũruta igongona rĩa mũtu rĩrugĩirũo nyũngũ-inĩ, rĩagĩrĩire gũthondekwo na mũtu
mũhinyu na maguta. 8 Wagĩrĩirũo gũtwara igongona rĩu rĩa mũtu rĩthondeketwo na indo icio kũrĩ
Yahweh, na rĩrĩneagwo mũthĩnjĩri-Yahweh, nake akarĩtwara hakuhĩ na kĩgongona. 9 Mũthĩnjĩri-
Yahweh arĩoyaga mũtu ũigana ũna wa igongona rĩu ũrĩ gacunjĩ kanini ka igongona, akaũcinĩra
kĩgongona-inĩ ũrute ndogo ũrĩ igongona rĩa gũcinwo na mwaki rĩa mũtararĩko mwega harĩ
Yahweh. 10 Kĩrĩa kĩrĩtigaraga kĩa igongona rĩu rĩa mũtu kĩrĩkoragwo kĩrĩ kĩa Haruni na ariũ ake,
kĩrĩ kĩndũ kĩamũre mũno kuuma harĩ magongona ma Yahweh ma gũcinwo na mwaki.

11 ―‗Igongona o rĩothe rĩa mũtu rĩrĩa ũkũrutĩra Yahweh rĩtiagĩrĩire gũkorũo rĩkĩrĩtwo ndawa ya
kũimbia, tondũ ndwagĩrĩirũo gũcina mũtu mwĩkĩre ndawa ya kũimbia kana ũũkĩ irĩ igongona rĩa
gũcinwo na mwaki harĩ Yahweh.

12 ―‗Indo icio no ũcirutĩre Yahweh irĩ igongona rĩa maciaro ma mbere, no citiagĩrĩire gũtwarũo
kĩgongona-inĩ irĩ ta mũtararĩko mwega.

13 ―‗Igongona o rĩothe rĩa mũtu ũkũruta rĩagĩrĩire gũkorũo rĩkĩrĩtwo cumbĩ; ndũkanareke cumbĩ
wa kĩrĩkanĩro gĩa Kĩhoti waku wage igongona-inĩ rĩaku rĩa mũtu. Igongona rĩothe rĩaku
ũrĩrĩrutaga hamwe na cumbĩ.

14 ―‗Angĩkorũo ũkũrutĩra Yahweh igongona rĩa mũtu rĩa maciaro ma mbere, wagĩrĩirũo kũruta
ngano ya mũgethano ĩcinĩtwo na mwaki, ĩgathĩo ĩtegũkonyorũo, rĩrĩ igongona rĩa maciaro maku
ma mbere. 15 Wagĩrĩirũo kũrĩitĩrĩria maguta igũrũ na ũigĩrĩre ũbani igũrũ rĩarĩo. Rĩu nĩ igongona
rĩa mũtu. 16 Mũthĩnjĩri-Yahweh arĩcinaga gacunjĩ kanini ka igongona rĩu, ũguo nĩ kuuga
arĩcinaga mũtu ũigana ũna ũtarĩ mũkonyore na maguta hamwe na ũbani warĩo wothe, rĩrĩ
igongona rĩa gũcinwo na mwaki harĩ Yahweh.

142


MAŨNDŨ MA ALAWII 3

1 ―‗Angĩkorũo igongona rĩake nĩ rĩa ũiguano na angĩkorũo ekũrĩruta kuuma rũũru-inĩ rwake rwa
ng‘ombe, rĩrĩ rĩa njamba kana rĩa mũgoma, agĩrĩirũo kũrutĩra Yahweh nyamũ ĩtarĩ na kaũgũ. 2
Agĩrĩirũo kũigĩrĩra guoko gwake mũtwe-inĩ wa nyamũ ĩyo ya igongona rĩake, na ĩgathĩnjĩrũo
mũromo-inĩ wa hema ya gũtũnganwo; nao athĩnjĩri-Yahweh ariũ a Haruni, maminjaminje
thakame ĩyo mĩena yothe ya kĩgongona kĩu. 3 Arĩrutaga gĩcunjĩ kĩa igongona rĩu rĩa ũiguano kĩrĩ
ta igongona rĩa gũcinwo na mwaki harĩ Yahweh: maguta marĩa mahumbĩrĩte mara, maguta
mothe marĩa mathiũrũrũkĩirie mara, 4 na higo cierĩ irĩ na maguta ma cio marĩa marĩ hakuhĩ na
njohero. Na ningĩ nĩ arĩrutaga maguta marĩa mahumbĩrĩte ini hamwe na higo icio. 5 Nao ariũ a
Haruni makarĩcinĩra kĩgongona-inĩ rĩrute ndogo igũrũ rĩa igongona rĩa njino rĩrĩa rĩigĩrĩirũo ngũ-
inĩ iria irĩ igũrũ rĩa mwaki; rĩu nĩ igongona rĩa gũcinwo na mwaki rĩa mũtararĩko mwega harĩ
Yahweh.

6 ―‗Angĩkorũo ekũrutĩra Yahweh igongona rĩa ũiguano kuuma rũũru-inĩ rwa mbũri kana rwa
ng‘ondu, agĩrĩirũo kũruta nyamũ ya njamba kana ya mũgoma ĩtarĩ na kaũgũ. 7 Angĩkorũo
ekũruta gatũrũme karĩ igongona rĩake, abatiĩ gũgatwara mbere ya Yahweh. 8 Agĩrĩirũo kũigĩrĩra
guoko gwake mũtwe-inĩ wa nyamũ ĩyo ya igongona rĩake, na ĩthĩnjĩrũo mbere ya hema ya
gũtũnganwo. Nao ariũ a Haruni maminjaminje thakame yayo mĩena yothe ya kĩgongona. 9
Arĩrutaga maguta ma igongona rĩa ũiguano marĩ ta igongona rĩa gũcinwo na mwaki harĩ
Yahweh. Arĩrutaga mũting‘oe wothe na maguta maguo hakuhĩ na ihĩndĩ rĩa mũgongo, maguta
marĩa mahumbĩrĩte mara, maguta mothe marĩa mathiũrũrũkĩirie mara, 10 na higo cierĩ irĩ na
maguta ma cio marĩa marĩ hakuhĩ na njohero. Na ningĩ nĩ arĩrutaga maguta marĩa mahumbĩrĩte
ini hamwe na higo icio. 11 Nake mũthĩnjĩri-Yahweh akarĩcinĩra kĩgongona-inĩ rĩrute ndogo rĩrĩ ta
irio, rĩu nĩ igongona rĩa gũcinwo na mwaki harĩ Yahweh.

12 ―‗Angĩkorũo ekũruta mbũri ĩrĩ igongona rĩake, abatiĩ kũmĩtwara mbere ya Yahweh. 13
Agĩrĩirũo kũigĩrĩra guoko gwake mũtwe-inĩ wayo, na ĩthĩnjĩrũo mbere ya hema ya gũtũnganwo,
nao ariũ a Haruni maminjaminje thakame yayo mĩena yothe ya kĩgongona kĩu. 14 Gĩcunjĩ kĩrĩa
ekũruta kĩrĩ ta igongona rĩake rĩa gũcinwo na mwaki harĩ Yahweh nĩ maguta marĩa mahumbĩrĩte
mara, maguta mothe marĩa mathiũrũrũkĩirie mara,15 na higo cierĩ irĩ na maguta ma cio marĩa
marĩ hakuhĩ na njohero. Na ningĩ nĩ arĩrutaga maguta marĩa mahumbĩrĩte ini hamwe na higo icio.
16 Nake mũthĩnjĩri-Yahweh agacicinĩra kĩgongona-inĩ irute ndogo irĩ ta irio, igatuĩka igongona
rĩa gũcinwo na mwaki rĩa mũtararĩko mwega. Maguta mothe nĩ ma Yahweh.

17 ―‗Ũyũ nĩ watho wa gũtũũra ũrũmagĩrĩrũo njiarũa-inĩ cianyu ciothe, ciikaro-inĩ cianyu ciothe:
Mũtiagĩrĩirũo kũrĩa maguta o mothe kana thakame o yothe o na hanini.‘‖

143





MAŨNDŨ MA ALAWII 4

1 Yahweh agĩthiĩ na mbere kwĩra Musa ũũ: 2 ―Ĩra ciana cia Isiraeli atĩrĩ, ‗Mũndũ angĩĩhia
atekwenda na njĩra ya gwĩka ũmwe wa maũndũ marĩa Yahweh athanĩte matikanekwo:

3 ―‗Mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũitĩrĩrie maguta angĩhia na areherere andũ mahĩtia, no mũhaka
arehe gategwa gatarĩ na kaũgũ mbere ya Yahweh karĩ igongona rĩa mehia macio ekĩte. 4
Agĩrĩirũo gũtwara gategwa kau mũromo-inĩ wa hema ya gũtũnganwo mbere ya Yahweh na
aigĩrĩre guoko gwake mũtwe-inĩ wa gategwa kau, na athĩnjĩre gategwa kau mbere ya Yahweh. 5
Mũthĩnjĩri-Yahweh ũcio mũitĩrĩrie maguta acoke oe thakame ĩmwe ya gategwa kau na amĩtware
thĩinĩ wa hema ya gũtũnganwo; 6 na mũthĩnjĩri-Yahweh ũcio atobokie kĩara gĩake thakame-inĩ
ĩyo na ataatie ĩmwe ya thakame ĩyo maita mũgwanja mbere ya Yahweh hau mbere ya gĩtama kĩa
harĩa hamũre. 7 Mũthĩnjĩri-Yahweh ũcio ningĩ ahake ĩmwe ya thakame ĩyo hĩa-inĩ cia kĩgongona
kĩa ũbumba ũrĩa mũnungi wega, kĩrĩa kĩrĩ mbere ya Yahweh thĩinĩ wa hema ya gũtũnganwo;
nayo thakame ĩyo ĩngĩ yothe ya gategwa kau amĩite gĩtina-inĩ gĩa kĩgongona kĩa igongona rĩa
njino, kĩrĩa kĩrĩ mũromo-inĩ wa hema ya gũtũnganwo.

8 ―‗Acoke arute maguta mothe ma gategwa kau ka igongona rĩa mehia, hamwe na maguta marĩa
mahumbĩrĩte mara na maguta marĩa mathiũrũrũkĩirie mara, 9 na higo cierĩ irĩ na maguta ma cio
marĩa marĩ hakuhĩ na njohero. Na ningĩ arute maguta marĩa mahumbĩrĩte ini hamwe na higo icio.
10 Karĩrutagwo indo o ta iria ndegwa ya igongona rĩa ũiguano ĩrutagwo. Nake mũthĩnjĩri-
Yahweh agacicinĩra kĩgongona-inĩ kĩa igongona rĩa njino irute ndogo.

11 ―‗No rũũa rwa gategwa kau na nyama ciako ciothe hamwe na mũtwe wako, matharigo mako,
mara mako, na taatha wako— 12 indo icio ingĩ ciothe cia gategwa kau—agĩrĩirũo gũtigĩrĩra atĩ nĩ
cioimio nja ya kambĩ na itwarũo handũ hamũre harĩa mũhu ũteagwo, na acicine na mwaki wa
ngũ. Ciagĩrĩire gũcinĩrũo harĩa mũhu ũteagwo.

13 ―‗Na rĩrĩ, kĩrĩndĩ gĩothe kĩa Isiraeli kĩngĩkorũo nĩ kĩgĩte na mahĩtia na njĩra ya kwĩhia
gĩtekwenda, no kĩũngano kĩu gĩkorũo atĩ gĩtiramenyaga atĩ nĩ gĩkĩte ũndũ ũrĩa Yahweh agĩathĩte
gĩtigeke, 14 namo mehia macio mamenyeke-rĩ, no mũhaka kĩũngano kĩu kĩrute gategwa ka
igongona rĩa mehia na gĩkarehe mbere ya hema ya gũtũnganwo. 15 Athuri a kĩrĩndĩ kĩu
magĩrĩirũo kũigĩrĩra moko mao mũtwe-inĩ wa gategwa kau mbere ya Yahweh, na gategwa kau
gathĩnjĩrũo mbere ya Yahweh.

16 ―‗Mũthĩnjĩri-Yahweh ũcio mũitĩrĩrie maguta acoke atware thakame ĩmwe ya gategwa kau
thĩinĩ wa hema ya gũtũnganwo. 17 Mũthĩnjĩri-Yahweh ũcio atobokie kĩara gĩake thakame-inĩ ĩyo
na ataatie ĩmwe ya thakame ĩyo maita mũgwanja mbere ya Yahweh hau mbere ya gĩtama kĩa
harĩa hamũre. 18 Acoke ahake ĩmwe ya thakame ĩyo hĩa-inĩ cia kĩgongona kĩrĩa kĩrĩ mbere ya
Yahweh, thĩinĩ wa hema ya gũtũnganwo; nayo thakame ĩyo ĩngĩ yothe amĩite gĩtina-inĩ gĩa
kĩgongona kĩa igongona rĩa njino, kĩrĩa kĩrĩ mũromo-inĩ wa hema ya gũtũnganwo. 19 Na arute

144



maguta mothe mako na amacinĩre kĩgongona-inĩ marute ndogo. 20 Agĩrĩirũo gwĩka gategwa kau
o ta ũrĩa arĩkaga gategwa kau kangĩ ka igongona rĩa mehia. Ũguo nĩguo agĩrĩirũo gũgeka, na njĩra
ĩyo mũthĩnjĩri-Yahweh akaruta igongona rĩa kũhumbĩra mehia mao, nao makoherũo. 21
Agĩrĩirũo gũtigĩrĩra atĩ gategwa kau nĩ gatwarũo nja ya kambĩ na agacine, o ta ũrĩa arĩcinaga
gategwa kau ka mbere. Rĩu nĩ igongona rĩa mehia rĩa kĩũngano kĩu.

22 ―‗Mũtongoria wa andũ angĩĩhia atekwenda na njĩra ya gwĩka ũmwe wa maũndũ mothe marĩa
Yahweh Kĩhoti wake aathanĩte matikanekwo na agĩe ihĩtia, 23 kana amenye atĩ nĩ harĩ rĩhia ekĩte
akagarara rĩathani-rĩ, no mũhaka arehe gathenge gatarĩ na kaũgũ karĩ igongona rĩake. 24
Agĩrĩirũo kũigĩrĩra guoko gwake mũtwe-inĩ wa gathenge kau na agathĩnjĩre harĩa igongona rĩa
njino rĩthĩnjagĩrũo mbere ya Yahweh. Rĩu nĩ igongona rĩa mehia. 25 Nake mũthĩnjĩri-Yahweh oe
thakame ĩmwe ya igongona rĩu rĩa mehia na kĩara gĩake na amĩhake hĩa-inĩ cia kĩgongona kĩa
igongona rĩa njino, nayo thakame ĩyo ĩngĩ yothe yako amĩite gĩtina-inĩ gĩa kĩgongona kĩa
igongona rĩa njino. 26 Namo maguta mothe mako akamacinĩra kĩgongona-inĩ marute ndogo o ta
ũrĩa maguta ma igongona rĩa ũiguano macinagwo; na njĩra ĩyo mũthĩnjĩri-Yahweh akaruta
igongona rĩa kũhumbĩra mehia ma mũtongoria ũcio, nake akoherũo.

27 ―‗Mũndũ o wothe wa bũrũri ũyũ angĩĩhia atekwenda na agĩe ihĩtia na njĩra ya gwĩka ũmwe wa
maũndũ mothe marĩa Yahweh aathanĩte matikanekwo, 28 kana amenye atĩ nĩ harĩ rĩhia ekĩte-rĩ,
no mũhaka arehe kaharika gatarĩ na kaũgũ karĩ igongona rĩake nĩ ũndũ wa rĩhia rĩu ekĩte. 29
Agĩrĩirũo kũigĩrĩra guoko gwake mũtwe-inĩ wa nyamũ ĩyo ya igongona rĩa mehia na athĩnjĩre
nyamũ ĩyo ya igongona rĩa mehia harĩa igongona rĩa njino rĩthĩnjagĩrũo. 30 Nake mũthĩnjĩri-
Yahweh oe thakame ĩmwe yako na kĩara gĩake na amĩhake hĩa-inĩ cia kĩgongona kĩa igongona
rĩa njino, nayo thakame ĩyo ĩngĩ yothe yako amĩite gĩtina-inĩ gĩa kĩgongona. 31 Agĩrĩirũo kũruta
maguta mothe mako, o ta ũrĩa maguta marutagwo nyamũ-inĩ ya igongona rĩa ũiguano, na
mũthĩnjĩri-Yahweh amacinĩre kĩgongona-inĩ marute ndogo ĩrĩ mũtararĩko mwega harĩ Yahweh;
na njĩra ĩyo mũthĩnjĩri-Yahweh akaruta igongona rĩa kũhumbĩra mehia ma mũndũ ũcio, nake
akoherũo.

32 ―‗No angĩkorũo ekũruta kagondu karĩ igongona rĩake rĩa mehia, agĩrĩirũo kũruta kamwatĩ
gatarĩ na kaũgũ. 33 Agĩrĩirũo kũigĩrĩra guoko gwake mũtwe-inĩ wa nyamũ ĩyo ya igongona rĩa
mehia na amĩthĩnje ĩrĩ igongona rĩa mehia harĩa igongona rĩa njino rĩthĩnjagĩrũo. 34 Nake
mũthĩnjĩri-Yahweh oe thakame ĩmwe ya nyamũ ĩyo ya igongona rĩa mehia na kĩara gĩake
amĩhake hĩa-inĩ cia kĩgongona kĩa igongona rĩa njino, na aite thakame ĩyo ĩngĩ yothe yayo gĩtina-
inĩ gĩa kĩgongona kĩa igongona rĩa njino. 35 Agĩrĩirũo kũruta maguta mothe mayo, o ta ũrĩa
maguta ma gatũrũme ka igongona rĩa ũiguano marutagwo, na mũthĩnjĩri-Yahweh amacinĩre
kĩgongona-inĩ marute ndogo igũrũ rĩa magongona ma Yahweh ma gũcinwo na mwaki; na njĩra
ĩyo mũthĩnjĩri-Yahweh akaruta igongona rĩa kũhumbĩra mehia ma mũndũ ũcio, nake akoherũo.

145




MAŨNDŨ MA ALAWII 5

1 ―‗Mũndũ angĩigua gũgĩtanwo nĩguo mũndũ akarute ũira na akorũo we nĩ mũira kana nĩ onete
kana akamenya ũndũ ũcio na akaga kũumbũra, nĩ ehĩtie, na nĩ akoorio nĩ ũndũ wa ihĩtia rĩu rĩake.

2 ―‗Kana mũndũ angĩhutia kĩndũ o gĩothe kĩrĩ thahu, kĩimba kĩa nyamũ ya gĩthaka ĩrĩ thahu, kĩa
nyamũ ya mũciĩ ĩrĩ thahu, kana gĩa kĩũmbe kĩrĩ thahu harĩ iria ithiaga irĩ gĩkundi, arĩkoragwo arĩ
na thahu na arĩ na ihĩtia o na angĩkorũo ndoĩ. 3 Kana mũndũ angĩhutia thahu uumanĩte na mũndũ
atekũmenya—kĩndũ o gĩothe kĩrĩ thahu kĩngĩtũma akorũo na thahu⁠—acoke amenye ũndũ ũcio,
arĩkoragwo na ihĩtia.

4 ―‗Kana mũndũ angĩĩhĩta gwĩka ũndũ atecirĩtie wega—ũrĩ ũndũ mwega kana mũũru,
gũtekũmakania nĩ ũndũ ũrĩkũ—na ndaramenyaga ũndũ ũcio, no acoke amenye atĩ nĩ eehĩtire
atecirĩtie wega, arĩkoragwo na ihĩtia.

5 ―‗Mũndũ angĩgĩa ihĩtia na njĩra ya gwĩka ũmwe wa maũndũ macio, no mũhaka oimbũre oige
ũrĩa ehĩtie. 6 Ningĩ arehe igongona rĩake rĩa mahĩtia harĩ Yahweh nĩ ũndũ wa mehia macio ekĩte,
arehe mũgoma kuuma rũũru-inĩ rwa mbũri kana rwa ng‘ondu, kamwatĩ kana kaharika, nĩ ũndũ
wa igongona rĩa mehia. Nake mũthĩnjĩri-Yahweh arute igongona rĩa kũhumbĩra mehia nĩ ũndũ
wa mehia ma mũndũ ũcio.

7 ―‗No angĩkorũo ndangĩhota kũruta ng‘ondu, agĩrĩirũo kũrehera Yahweh ndutura igĩrĩ kana njui
igĩrĩ cia ndirahũgĩ irĩ igongona rĩa mahĩtia nĩ ũndũ wa mehia macio make, ĩmwe ĩrĩ igongona rĩa
mehia na ĩyo ĩngĩ ĩrĩ igongona rĩa njino. 8 Agĩrĩirũo gũcitwara kũrĩ mũthĩnjĩri-Yahweh, nake
arute ĩyo ya igongona rĩa mehia ĩrĩ ya mbere na amĩkonore mũtwe ngingo-inĩ yayo mwena wa na
mbere atekũmĩtinania. 9 Agĩrĩirũo gũtaatia thakame ĩmwe ya igongona rĩa mehia mwena-inĩ wa
kĩgongona, no thakame ĩrĩa yatigara yagĩrĩire gũitwo gĩtina-inĩ gĩa kĩgongona. Rĩu nĩ igongona
rĩa mehia. 10 Nayo ĩyo ĩngĩ arĩmĩkaga o ta ũrĩa igongona rĩa njino rĩkagwo kũringana na
mũtaratara ũrĩa ũrũmagĩrĩrũo; na njĩra ĩyo mũthĩnjĩri-Yahweh akaruta igongona rĩa mehia nĩ
ũndũ wa mehia marĩa mũndũ ũcio ekĩte, nake akoherũo.

11 ―‗No rĩrĩ, angĩkorũo ndangĩhota kũruta ndutura igĩrĩ kana njui igĩrĩ cia ndirahũgĩ, agĩrĩirũo
gũtwara igongona rĩa mehia make rĩa mũtu mũhinyu gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ikũmi kĩa eba nĩ ũndũ
wa igongona rĩa mehia. Ndagĩrĩirũo kũwĩkĩra maguta kana kũigĩrĩra ũbani igũrũ rĩaguo, nĩ
gũkorũo rĩu nĩ igongona rĩa mehia. 12 Arĩũtwaraga kũrĩ mũthĩnjĩri-Yahweh, nake mũthĩnjĩri-
Yahweh akarũma ngundi ya mũtu ũcio ũrĩ gacunjĩ kanini ka igongona rĩu akaũcinĩra kĩgongona-
inĩ ũrute ndogo igũrũ rĩa magongona ma Yahweh ma gũcinwo na mwaki. Rĩu nĩ igongona rĩa
mehia. 13 Mũthĩnjĩri-Yahweh arĩrutaga igongona rĩa kũhumbĩra mehia nĩ ũndũ wa mehia marĩa
mũndũ ũcio ekĩte, rĩhia o rĩothe harĩ mehia macio, nake akoherũo. Nakĩo kĩrĩa kĩrĩtigaraga harĩ
igongona rĩu kĩrĩkoragwo kĩrĩ kĩa mũthĩnjĩri-Yahweh, o ta igongona rĩa mũtu.‘‖

146



14 Yahweh agĩthiĩ na mbere kwarĩria Musa akĩmwĩra atĩrĩ: 15 ―Mũndũ angĩaga wĩhokeku na
njĩra ya kwĩhia atekwenda ũndũ ũkonainie na indo iria nyamũre cia Yahweh, agĩrĩirũo kũrehera
Yahweh ndũrũme ĩtarĩ na kaũgũ kuuma rũũru-inĩ ĩrĩ igongona rĩa mahĩtia; thogora wayo wa
cekeri cia betha wagĩrĩire gũkorũo ũringaine na cekeri ĩrĩa ĩtuĩtwo ya harĩa hamũre. 16 No nginya
akarĩhĩra mehia marĩa ekĩte makonainie na harĩa hamũre na ningĩ nĩ arĩongagĩrĩra gĩcunjĩ kĩmwe
harĩ ithano gĩa thogora wa indo icio. Arĩcineanaga kũrĩ mũthĩnjĩri-Yahweh, nĩguo mũthĩnjĩri-
Yahweh ahũthĩre ndũrũme ĩyo ya igongona rĩa mahĩtia kũruta igongona rĩa kũhumbĩra mehia ma
mũndũ ũcio, nake akoherũo.

17 ―Mũndũ angĩhia na njĩra ya gwĩka ũndũ o wothe wa maũndũ marĩa Yahweh athanĩte
matikanekwo, o na angĩkorũo ekĩte atekũmenya, arĩkoragwo arĩ na mahĩtia na nĩ akoorio nĩ ũndũ
wa mahĩtia macio make. 18 Agĩrĩirũo gũtwarĩra mũthĩnjĩri-Yahweh ndũrũme ĩtarĩ na kaũgũ
kuuma rũũru-inĩ kũringana na thogora ũrĩa ũgũtuwo, nĩ ũndũ wa igongona rĩa mahĩtia. Nake
mũthĩnjĩri-Yahweh arute igongona rĩa kũhumbĩra mehia nĩ ũndũ wa mũndũ ũcio tondũ wa
mahĩtia marĩa ekĩte atekũmenya, nake akoherũo. 19 Rĩu nĩ igongona rĩa mahĩtia. Nĩ gũkorũo
mũndũ ũcio arĩ na mahĩtia nĩ ũndũ wa kwĩhĩria Yahweh.‖

MAŨNDŨ MA ALAWII 6

1 Yahweh agĩcoka akĩra Musa atĩrĩ: 2 ―Mũndũ angĩĩhia na age wĩhokeku harĩ Yahweh na njĩra ya
kũheenia mũndũ ũrĩa ũngĩ ũndũ-inĩ ũkonainie na kĩndũ ehokeirũo, kana kĩndũ anengeretwo, kana
akaiya kana agatunya mũndũ ũrĩa ũngĩ kĩndũ na njĩra ya wara, 3 kana akona kĩndũ kĩũrĩte na
akaheenania ũhoro-inĩ wakĩo, na angĩĩhĩta na maheeni igũrũ rĩgiĩ rĩhia o rĩothe angĩkorũo ehĩtie
harĩ mehia macio, ũũ nĩguo agĩrĩirũo nĩ gwĩka: 4 Angĩkorũo nĩ ehĩtie akereherera mahĩtia, no
mũhaka acokie kĩrĩa aiyĩte, kĩrĩa atunyanĩte, kĩrĩa oete na njĩra ya wara, kĩrĩa eehokeirũo, kana
kĩndũ kĩũrĩte agakĩona, 5 kana kĩndũ o gĩothe kĩrĩa eehĩtire na maheeni ũhoro-inĩ wakĩo, na no
mũhaka arute mũigana wothe wakĩo akĩrĩhĩre, na ongerere gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ithano gĩa thogora
wakĩo. Agaacinengera mwene mũthenya ũrĩa agaatuĩrũo atĩ arĩ na mahĩtia. 6 Ningĩ nĩ agĩrĩirũo
kũrehera mũthĩnjĩri-Yahweh ndũrũme ĩtarĩ na kaũgũ kuuma rũũru-inĩ ĩrĩ igongona rĩake rĩa
mahĩtia harĩ Yahweh kũringana na thogora ũrĩa ũgũtuwo, nĩ ũndũ wa igongona rĩa mahĩtia. 7
Nake mũthĩnjĩri-Yahweh akaruta igongona rĩa kũhumbĩra mehia nĩ ũndũ wa mũndũ ũcio mbere
ya Yahweh, na nĩ arĩohagĩrũo ũndũ o wothe angĩkorũo ekĩte ũgatũma akorũo na mahĩtia.‖

8 Yahweh agĩthiĩ na mbere kwaria na Musa akĩmwĩra ũũ: 9 ―Atha Haruni na ariũ ake ũmeere
atĩrĩ, ‗Ũyũ nĩguo watho wa igongona rĩa njino: Igongona rĩa njino rĩrĩtigagwo igũrũ rĩa riiko rĩa
kĩgongona ũtukũ wothe o nginya rũcinĩ, naguo mwaki ũrĩigagwo wakanĩte kĩgongona-inĩ. 10
Mũthĩnjĩri-Yahweh arĩĩhumbaga nguo yake ya gatani ya ũthĩnjĩri-Yahweh, na agekĩra kĩnyatha
gĩa gatani ahumbĩre mwĩrĩ wake. Agacoka akeheria mũhu wa igongona rĩa njino rĩrĩa mwaki
ũcinĩte kĩgongona-inĩ na akaũiga mwena-inĩ wa kĩgongona. 11 Arĩcokaga akaruta nguo icio

147




ciake agekĩra nguo ingĩ na agatwara mũhu ũcio handũ hamũre nja ya kambĩ. 12 Mwaki
ũrĩigagwo wakanĩte kĩgongona-inĩ. Ndwagĩrĩire kũhora. Mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo gwĩkĩraga
ngũ mwaki-inĩ ũcio o rũcinĩ nĩguo ciakane na akabanga igongona rĩa njino igũrũ rĩaguo, na
agacinĩra maguta ma igongona rĩa ũiguano igũrũ rĩaguo marute ndogo. 13 Mwaki ũrĩigagwo
wakanĩte hingo ciothe kĩgongona-inĩ. Ndwagĩrĩire kũhora.

14 ―‗Na rĩrĩ, ũyũ nĩguo watho wa igongona rĩa mũtu: Inyuĩ ariũ a Haruni mwagĩrĩirũo kũrutaga
igongona rĩu mbere ya Yahweh o hau mbere ya kĩgongona. 15 Ũmwe wao arĩrũmaga ngundi ya
mũtu ũcio mũhinyu wa igongona rĩa mũtu na maguta mamwe maguo na ũbani wothe ũrĩa ũrĩ
igũrũ rĩa igongona rĩu rĩa mũtu, na akaũcinĩra kĩgongona-inĩ ũrute ndogo ĩrĩ mũtararĩko mwega
wa gacunjĩ kanini ka igongona rĩu harĩ Yahweh. 16 Nao Haruni na ariũ ake makarĩa kĩrĩa
gĩatigara harĩ igongona rĩu. Kĩrĩrĩagwo kĩrĩ mĩgate ĩtarĩ mĩkĩre ndawa ya kũimbia marĩ handũ
hamũre. Marĩkĩrĩaga marĩ hau nja ya hema ya gũtũnganwo. 17 Gĩtiagĩrĩire kũrugwo hamwe na
kĩndũ o gĩothe kĩrĩ na ndawa ya kũimbia. Ndĩkĩheanĩte kĩrĩ igai rĩao kuuma kũrĩ magongona
makwa ma gũcinwo na mwaki. Kĩu nĩ kĩndũ kĩamũre mũno, o ta igongona rĩa mehia na o ta
igongona rĩa mahĩtia. 18 Mũndũrũme wothe gatagatĩ-inĩ ka ariũ a Haruni nĩ arĩkĩrĩaga. Rĩu nĩ
igai rĩao kuuma harĩ magongona ma Yahweh ma gũcinwo na mwaki, rĩa gũtũũra njiarũa-inĩ
cianyu ciothe. Kĩndũ o gĩothe kĩrĩmahutagia kĩrĩtuĩkaga kĩamũre.‘‖

19 Yahweh akĩarĩria Musa o rĩngĩ akĩmwĩra: 20 ―Rĩrĩ nĩrĩo igongona rĩrĩa Haruni na ariũ ake
makaarutĩra Yahweh mũthenya ũrĩa agaaitĩrĩrio maguta: mũtu mũhinyu gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ikũmi
kĩa eba ũrĩ igongona rĩa mũtu rĩa kũrutagwo hingo ciothe, nuthu yaguo ĩkarutwo rũcinĩ na nuthu
ĩyo ĩngĩ hwaĩ-inĩ. 21 Wagĩrĩire gũkaarugwo hamwe na maguta rũgĩo-inĩ. Ũkaaũrehe ũrĩ
mũtukanie wega na maguta na ũũrute ũrĩ mwenyũrange ũrĩ kĩndũ kĩruge kĩa igongona rĩa mũtu
ũtuĩke mũtararĩko mwega harĩ Yahweh. 22 Mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũitĩrĩrie maguta ũrĩcokaga
ithenya rĩake kuuma gatagatĩ-inĩ ka ariũ ake nĩ arĩrutaga igongona rĩu. Ũyũ nĩguo ũgũtuĩka watho
wa gũtũũra ũrũmagĩrĩrũo: Igongona rĩu igima rĩrĩcinagwo rĩrute ndogo harĩ Yahweh. 23
Igongona o rĩothe rĩa mũtu rĩa mũthĩnjĩri-Yahweh rĩagĩrĩire gũkorũo rĩrĩ igongona igima.
Rĩtiagĩrĩire kũrĩo.‖

24 Yahweh akĩarĩria Musa o rĩngĩ akĩmwĩra: 25 ―Ĩra Haruni na ariũ ake atĩrĩ, ‗Ũyũ nĩguo watho
wa igongona rĩa mehia: Handũ harĩa igongona rĩa njino rĩrĩthĩnjagĩrũo noho o na igongona rĩa
mehia rĩrĩthĩnjagĩrũo mbere ya Yahweh. Kĩu nĩ kĩndũ kĩamũre mũno. 26 Mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa
ũrĩrutaga igongona rĩu nĩ ũndũ wa mehia nĩwe ũrĩrĩrĩaga. Rĩrĩrĩagĩrũo handũ hamũre, hau nja ya
hema ya gũtũnganwo.

27 ―‗Kĩndũ o gĩothe kĩrĩhutagia nyama yayo kĩrĩtuĩkaga kĩamũre, na mũndũ o wothe angĩtaatia
ĩmwe ya thakame yayo nguo-inĩ yake, wagĩrĩirũo gũthambia kĩrĩa gĩataatĩrũo nĩ thakame ĩyo ũrĩ
handũ hamũre. 28 Nyũngũ ya rĩũmba ĩrĩa igongona rĩu rĩatherũkĩrio nĩ kũũragwo ĩrĩũragagwo.
No angĩkorũo rĩatherũkĩrio nyũngũ-inĩ ya gĩcango, nyũngũ ĩyo no mũhaka ĩkumuthagwo na
ĩgathambio na maĩ.

148


29 ―‗Mũndũrũme wothe gatagatĩ-inĩ ka athĩnjĩri-Yahweh nĩ arĩrĩaga igongona rĩu. Kĩu nĩ kĩndũ
kĩamũre mũno. 30 O na kũrĩ ũguo, igongona rĩa mehia rĩtirĩrĩagwo angĩkorũo thakame ĩmwe
yarĩo ĩtwarĩtwo hema-inĩ ya gũtũnganwo thĩinĩ wa harĩa hamũre ĩrĩ ya kũruta igongona rĩa
kũhumbĩra mehia. Rĩagĩrĩire gũcinwo na mwaki.

MAŨNDŨ MA ALAWII 7

1―‗Ũyũ nĩguo watho wa igongona rĩa mahĩtia: Kĩu nĩ kĩndũ kĩamũre mũno. 2 Magĩrĩirũo
gũthĩnjagĩra igongona rĩa mahĩtia harĩa mathĩnjagĩra magongona ma njino, nayo thakame yarĩo
ĩkaminjaminjwo mĩena yothe ya kĩgongona. 3 Arĩrutaga maguta mothe ma rĩo marĩ igongona,
hamwe na mũting‘oe na maguta maguo, maguta marĩa mahumbĩrĩte mara, 4 na higo cierĩ irĩ na
maguta ma cio marĩa marĩ hakuhĩ na njohero. Na ningĩ nĩ arĩrutaga maguta marĩa mahumbĩrĩte
ini hamwe na higo icio. 5 Nake mũthĩnjĩri-Yahweh agacicinĩra kĩgongona-inĩ irute ndogo irĩ
igongona rĩa gũcinwo na mwaki harĩ Yahweh. Rĩu nĩ igongona rĩa mahĩtia. 6 Mũndũrũme wothe
gatagatĩ-inĩ ka athĩnjĩri-Yahweh nĩ arĩrĩaga igongona rĩu, na rĩagĩrĩire kũrĩĩrũo handũ hamũre.
Kĩu nĩ kĩndũ kĩamũre mũno. 7 Watho wĩgiĩ igongona rĩa mehia noguo ũrĩrũmagĩrĩrũo harĩ
igongona rĩa mahĩtia; nyama cia nyamũ ya igongona rĩu irĩkoragwo irĩ cia mũthĩnjĩri-Yahweh
ũrĩa wamĩruta ĩrĩ igongona rĩa kũhumbĩra mehia.

8 ―‗Rĩrĩa mũthĩnjĩri-Yahweh aruta igongona rĩa njino nĩ ũndũ wa mũndũ o wothe, rũũa rwa
nyamũ ĩyo ya igongona rĩa njino o ĩyo yaneanwo kũrĩ mũthĩnjĩri-Yahweh rũrĩtuĩkaga rwake.

9 ―‗Igongona o rĩothe rĩa mũtu rĩrĩa rĩrĩrugagĩrũo riiko-inĩ rĩa keki kana rĩkarugĩrũo nyũngũ-inĩ
kana rũgĩo-inĩ rĩrĩkoragwo rĩrĩ rĩa mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa warĩruta. Rĩrĩtuĩkaga rĩake. 10 No
igongona o rĩothe rĩa mũtu mũtukanie na maguta kana mũtu mũũmũ rĩrĩkoragwo rĩrĩ rĩa ariũ othe
a Haruni; o mũndũ arĩheagwo igai rĩiganaine na rĩa ũrĩa ũngĩ.

11 ―‗Naguo ũyũ nĩguo watho wa igongona rĩa ũiguano rĩrĩa mũndũ angĩrutĩra Yahweh: 12
Angĩkorũo ekũrĩruta rĩrĩ rĩa gũcokia ngatho, agĩrĩirũo kũruta igongona rĩa gũcokia ngatho hamwe
na mĩgate ĩtarĩ mĩkĩre ndawa ya kũimbia ĩtukanĩtio na maguta, tũmĩgate tũceke tũtekĩrĩtwo
ndawa ya kũimbia tũhakĩtwo maguta, na mĩgate ĩrugĩtwo na mũtu mũhinyu, ũkimĩtwo wega na
ũgatukanio na maguta. 13 Arĩrutaga igongona rĩake hamwe na mĩgate mĩkĩre ndawa ya kũimbia
na igongona rĩa gũcokia ngatho rĩa magongona make ma ũiguano. 14 Arĩrutaga o kĩndũ kuuma
harĩ indo icio cia igongona kĩrĩ kĩheo kĩamũre harĩ Yahweh; kĩrĩkoragwo kĩrĩ kĩa mũthĩnjĩri-
Yahweh ũrĩa waminjaminja thakame ya magongona macio ma ũiguano. 15 Nyama cia igongona
rĩa gũcokia ngatho rĩa magongona make ma ũiguano irĩrĩagwo mũthenya o ro ũcio aruta
igongona rĩu. Ndagĩrĩirũo kũiga nyama o na ĩmwe ĩkinyie rũcinĩ.

149




16 ―‗Angĩkorũo ekũruta igongona rĩu rĩake rĩrĩ rĩa mwĩhĩtwa kana rĩrĩ igongona rĩa kwĩyendera,
rĩagĩrĩire kũrĩo o ro mũthenya ũcio aruta igongona rĩake, na kĩrĩa gĩatigara kĩa igongona rĩu no
kĩrĩo o na mũthenya ũrĩa ũrũmĩrĩire. 17 Ĩndĩ nyama o yothe ya igongona rĩu ĩrĩa ĩgũtigara ĩkinyie
mũthenya wa gatatũ yagĩrĩire gũcinwo na mwaki. 18 No nyama o na ĩrĩkũ ya igongona rĩu rĩake
rĩa ũiguano ĩngĩkaarĩo mũthenya wa gatatũ, ũcio ũrĩrutĩte ndagetĩkĩrĩka. Ndakoonwo ta arĩrutĩte;
kĩu nĩ kĩndũ kĩrĩ magigi, na mũndũ ũrĩa ũngĩkorũo arĩte nyama ĩmwe ya icio nĩ akoorio ihĩtia rĩu
rĩake. 19 Nyama ĩrĩa yahutia kĩndũ o gĩothe kĩrĩ thahu ndĩagĩrĩire kũrĩo. Yagĩrĩire gũcinwo na
mwaki. No mũndũ wothe ũtarĩ na thahu no arĩe nyama ĩtarĩ na thahu.

20 ―‗No mũndũ o wothe ũrĩ na thahu angĩkaarĩa nyama ya igongona rĩa ũiguano, o rĩu rĩa
Yahweh, mũndũ ũcio agĩrĩire kweherio gatagatĩ-inĩ ka andũ ao. 21 Mũndũ angĩkaahutia kĩndũ o
gĩothe kĩrĩ thahu, thahu wa mũndũ kana nyamũ ĩrĩ thahu, kana kĩndũ o gĩothe kĩrĩ na thahu na
kĩrĩ magigi, na acoke arĩe nyama ya igongona rĩa ũiguano, o rĩu rĩa Yahweh, mũndũ ũcio agĩrĩire
kweherio gatagatĩ-inĩ ka andũ ao.‘‖

22 Yahweh agĩgĩthiĩ na mbere kwaria na Musa akĩmwĩra atĩrĩ: 23 ―Ĩra ciana cia Isiraeli ũũ,
‗Mũtikanarĩe maguta o mothe ma ndegwa kana ma gatũrũme kana ma mbũri. 24 Maguta ma
nyamũ yonetwo handũ ĩrĩ nguũ kana maguta ma nyamũ yũragĩtwo nĩ nyamũ ĩngĩ no mahũthĩrũo
ũndũ-inĩ ũngĩ o wothe, no mũtikanamarĩe. 25 Nĩ gũkorũo mũndũ o wothe angĩrĩa maguta ma
nyamũ ĩrĩa araruta ĩrĩ igongona rĩa gũcinwo na mwaki harĩ Yahweh agĩrĩire kweherio gatagatĩ-inĩ
ka andũ ao.

26 ―‗Mũtikanarĩe thakame o na ĩrĩkũ kũndũ guothe kũrĩa mũikaraga, ĩkorũo ĩrĩ ya nyoni kana ya
nyamũ. 27 Mũndũ o wothe angĩrĩa thakame o na ĩrĩkũ agĩrĩire kweherio gatagatĩ-inĩ ka andũ
ao.‘‖

28 Yahweh agĩcoka akĩarĩria Musa akĩmwĩra atĩrĩ: 29 ―Ĩra ciana cia Isiraeli ũũ, ‗Mũndũ wothe
ũkũruta igongona rĩake rĩa ũiguano harĩ Yahweh, gĩcunjĩ kĩmwe kĩa igongona rĩake rĩa ũiguano
arĩkĩrehagĩra Yahweh. 30 Arĩrehaga maguta o hamwe na gĩthũri acinyitĩte na moko make mwene
irĩ igongona rĩa gũcinwo na mwaki harĩ Yahweh, na agacicũgia mbere na thutha irĩ igongona rĩa
gũcũgio mbere ya Yahweh. 31 Nake mũthĩnjĩri-Yahweh agacinĩra maguta macio kĩgongona-inĩ
marute ndogo, no gĩthũri kĩrĩkoragwo kĩrĩ kĩa Haruni na ariũ ake.

32 ―‗Mwagĩrĩirũo kũheaga mũthĩnjĩri-Yahweh kũgũrũ kwa ũrĩo kũrĩ igai rĩamũre kuuma harĩ
magongona manyu ma ũiguano. 33 Mũriũ wa Haruni ũrĩa waruta igongona na thakame ĩyo ya
magongona ma ũiguano o hamwe na maguta nĩwe ũrĩheagwo kũgũrũ kwa ũrĩo kũrĩ igai rĩake. 34
Nĩ gũkorũo nĩ njoete gĩthũri kĩa igongona rĩa gũcũgio na kũgũrũ kwa igai rĩamũre kuuma
magongona-inĩ ma ũiguano ma Aisiraeli, na ngaciheana kũrĩ Haruni mũthĩnjĩri-Yahweh na ariũ
ake ũrĩ watho wa gũtũũra ũrũmagĩrĩrũo nĩ Aisiraeli.

35 ―‗Rĩu nĩrĩo rĩarĩ igai rĩa athĩnjĩri-Yahweh kuuma harĩ magongona ma Yahweh ma gũcinwo na
mwaki, rĩa Haruni na ariũ ake, mũthenya ũrĩa aamamũrire matungatage marĩ athĩnjĩri-Yahweh

150


harĩ Yahweh. 36 Yahweh nĩ aathanire maheagwo igai rĩu kuuma kũrĩ ciana cia Isiraeli mũthenya
ũrĩa aamaitĩrĩirie maguta. Ũcio nĩ watho wa gũtũũra njiarũa-inĩ ciao ciothe.‘‖

37 Ũcio nĩguo watho wĩgiĩ igongona rĩa njino, igongona rĩa mũtu, igongona rĩa mehia, igongona
rĩa mahĩtia, igongona rĩa kwamũra, na igongona rĩa ũiguano,38 o ta ũrĩa Yahweh aathire Musa
arĩ Kĩrĩma-inĩ gĩa Sinai mũthenya ũrĩa aathire ciana cia Isiraeli marutage magongona mao harĩ
Yahweh marĩ werũ-inĩ wa Sinai.

MAŨNDŨ MA ALAWII 8

1 Yahweh agĩthiĩ na mbere kwaria na Musa akĩmwĩra atĩrĩ: 2 ―Oya Haruni hamwe na ariũ ake, na
nguo, maguta ma gũitanĩrĩrio, ndegwa ya igongona rĩa mehia, ndũrũme igĩrĩ, na gĩkabu kĩa
mĩgate ĩtarĩ mĩkĩre ndawa ya kũimbia, 3 na ũcokanĩrĩrie kĩrĩndĩ gĩothe mũromo-inĩ wa hema ya
gũtũnganwo.‖

4 Musa agĩgĩka o ta ũrĩa Yahweh aamwathire eke, nakĩo kĩrĩndĩ gĩgĩcokanĩrĩra hamwe mũromo-
inĩ wa hema ya gũtũnganwo. 5 Musa akĩra kĩrĩndĩ kĩu atĩrĩ: ―Ũũ nĩguo Yahweh athanĩte twĩke.‖ 6
Kwoguo Musa akĩrehe Haruni na ariũ ake na akĩmathambia na maĩ. 7 Thutha ũcio akĩmũhumba
kanjũ, akĩmuoha mũcibi, akĩmwĩkĩra kagooti gatarĩ moko, na akĩmwĩkĩra ebodi na akĩmĩoha na
mũcibi wa gũtumwo wa ebodi, akĩmĩrũmia wega harĩ we. 8 Agĩcoka akĩmwĩkĩra gakuo ga
gĩthũri na agĩĩkĩra Urimu na Thumimu gakuo-inĩ kau ga gĩthũri. 9 Ningĩ akĩmwĩkĩra kĩremba
mũtwe, na mwena wa mbere wa kĩremba kĩu agĩĩkĩra kabaati karĩa kahenagia ga thahabu, nĩko
rũũri rũrĩa rũtheru rwa kwamũrũo, o ta ũrĩa Yahweh aathĩte Musa.

10 Musa agĩcoka akĩoya maguta ma gũitanĩrĩrio na agĩitĩrĩria gĩikaro kĩrĩa kĩamũre o hamwe na
kĩrĩa gĩothe kĩarĩ thĩinĩ wakĩo na agĩciamũra. 11 Thutha ũcio akĩminjaminja maguta mamwe
kĩgongona-inĩ maita mũgwanja na akĩamũra kĩgongona o hamwe na indo ciakĩo ciothe na kĩraĩ
na handũ hakĩo ha gũkĩigĩrĩra nĩguo aciamũre. 12 Mũthia-inĩ agĩitĩrĩria mũtwe wa Haruni maguta
mamwe ma gũitanĩrĩrio, agĩkĩmũitĩrĩria maguta nĩguo amwamũre.

13 Musa agĩcoka akĩrehe ariũ a Haruni na akĩmahumba kanjũ na akĩmoha mĩcibi na akĩmekĩra
ngũbia, o ta ũrĩa Yahweh aathĩte Musa.

14 Ningĩ akĩrehe ndegwa ya igongona rĩa mehia, nao Haruni na ariũ ake makĩigĩrĩra moko mao
mũtwe-inĩ wa ndegwa ĩyo ya igongona rĩa mehia. 15 Musa akĩmĩthĩnja na akĩoya thakame na
kĩara gĩake na akĩhaka hĩa-inĩ cia kĩgongona mĩena yakĩo yothe, na agĩtheria kĩgongona kĩu
kuumana na mehia, no thakame ĩrĩa yatigarire akĩmĩita gĩtina-inĩ gĩa kĩgongona kĩu, nĩguo
akĩamure arutĩre ho igongona rĩa kũhumbĩra mehia. 16 Thutha ũcio akĩoya maguta mothe marĩa
maarĩ igũrũ rĩa mara, maguta marĩa maahumbĩrĩte ini, na higo cierĩ irĩ na maguta ma cio, na
Musa agĩcicinĩra kĩgongona-inĩ irute ndogo. 17 Agĩtigĩrĩra atĩ indo icio ingĩ cia ndegwa ĩyo, rũũa

151




rwayo, nyama ciayo, na taatha wayo, nĩ ciacinwo na mwaki nja ya kambĩ, o ta ũrĩa Yahweh
aathĩte Musa.

18 Ningĩ akĩrehe ndũrũme ya igongona rĩa njino, na Haruni na ariũ ake makĩigĩrĩra moko mao
mũtwe-inĩ wa ndũrũme ĩyo. 19 Musa agĩcoka akĩmĩthĩnja na akĩminjaminja thakame yayo mĩena
yothe ya kĩgongona. 20 Agĩtinangia ndũrũme ĩyo icunjĩ, na Musa agĩgĩcina mũtwe wayo, icunjĩ
icio ciayo, na maguta mayo irute ndogo. 21 Agĩthambia mara na matharigo mayo na maĩ, na
Musa agĩcinĩra ndũrũme ĩyo yothe kĩgongona-inĩ ĩrute ndogo. Rĩu rĩarĩ igongona rĩa njino rĩa
mũtararĩko mwega. Rĩarĩ igongona rĩa gũcinwo na mwaki harĩ Yahweh, o ta ũrĩa Yahweh aathĩte
Musa.

22 Agĩcoka akĩrehe ndũrũme ya kerĩ, ndũrũme ya igongona rĩa kwamũra, nao Haruni na ariũ ake
makĩigĩrĩra moko mao mũtwe-inĩ wa ndũrũme ĩyo. 23 Musa akĩmĩthĩnja na akĩoya thakame
ĩmwe yayo akĩmĩhaka moni-inĩ ya gũtũ kwa ũrĩo kwa Haruni na kĩara-inĩ kĩrĩa kĩnene gĩa guoko
gwake kwa ũrĩo na kĩara-inĩ kĩrĩa kĩnene gĩa kũgũrũ gwake kwa ũrĩo. 24 Musa agĩcoka akĩrehe
ariũ a Haruni hau mbere na akĩmahaka thakame ĩmwe moni-inĩ ya gũtũ kwao kwa ũrĩo na kĩara-
inĩ kĩrĩa kĩnene gĩa guoko kwao kwa ũrĩo na kĩara-inĩ kĩrĩa kĩnene gĩa kũgũrũ kwao kwa ũrĩo; no
thakame ĩrĩa yatigarire Musa aamĩminjaminjire mĩena yothe ya kĩgongona.

25 Ningĩ akĩoya maguta, mũting‘oe na maguta maguo, maguta mothe marĩa maarĩ igũrũ rĩa
mara, maguta marĩa maahumbĩrĩte ini, higo cierĩ irĩ na maguta ma cio, na kũgũrũ kwa ũrĩo. 26
Na kuuma gĩkabu-inĩ kĩa mĩgate ĩtarĩ mĩkĩre ndawa ya kũimbia kĩrĩa kĩarĩ mbere ya Yahweh
akĩoya mũgate ũmwe ũtarĩ mwĩkĩre ndawa ya kũimbia, mũgate ũmwe wĩkĩrĩtwo maguta, na
kamũgate kamwe gaceke. Agĩcoka agĩciigĩrĩra igũrũ rĩa icunjĩ icio cia maguta na kũgũrũ kũu
kwa ũrĩo. 27 Thutha ũcio agĩciigĩrĩra ciothe moko-inĩ ma Haruni na moko-inĩ ma ariũ ake na
akĩambĩrĩria gũcicũgia mbere na thutha irĩ igongona rĩa gũcũgio mbere ya Yahweh. 28 Musa
agĩcoka agĩcioya kuuma moko-inĩ mao na agĩcicinĩra kĩgongona-inĩ irute ndogo igũrũ rĩa
igongona rĩa njino. Ciarĩ igongona rĩa kwamũra rĩa mũtararĩko mwega. Rĩarĩ igongona rĩa
gũcinwo na mwaki harĩ Yahweh.

29 Ningĩ Musa akĩoya gĩthũri na agĩgĩcũgia mbere na thutha kĩrĩ igongona rĩa gũcũgio mbere ya
Yahweh. Gĩgĩtuĩka igai rĩa Musa kuuma harĩ ndũrũme ya igongona rĩa kwamũra, o ta ũrĩa
Yahweh aathĩte Musa.

30 Na Musa akĩoya maguta mamwe ma gũitanĩrĩrio na thakame ĩmwe ĩrĩa yarĩ kĩgongona-inĩ na
akĩminjaminjĩria Haruni na nguo ciake na akĩminjaminjĩria ariũ ake acio maarĩ hamwe nake o
hamwe na nguo ciao. Na njĩra ĩyo akĩamũra Haruni na nguo ciake na ariũ ake o hamwe na nguo
ciao.

31 Musa agĩcoka akĩra Haruni na ariũ ake ũũ: ―Therũkiai nyama mũrĩ mũromo-inĩ wa hema ya
gũtũnganwo, na mũcirĩĩre hau hamwe na mĩgate ĩrĩa ĩrĩ gĩkabu-inĩ kĩa igongona rĩa kwamũra, o
ta ũrĩa ndathirũo ngĩrũo atĩrĩ, ‗Haruni na ariũ ake nĩo megũcirĩa.‘ 32 Kĩrĩa gĩgũtigara harĩ nyama
na mĩgate ĩyo mũgĩcine na mwaki. 33 Mũtiagĩrĩirũo kuuma nja ya mũromo wa hema ya

152


gũtũnganwo ihinda rĩa thikũ mũgwanja, o nginya thikũ cianyu cia kwamũrũo ithire, tondũ
kwamũrũo kwanyu nĩguo mũtuĩke athĩnjĩri-Yahweh gũkuoya thikũ mũgwanja. 34 Yahweh
aathanire atĩ twĩke ũguo tweka ũmũthĩ nĩgetha tũrute igongona rĩa kũhumbĩra mehia nĩ ũndũ
wanyu. 35 Mũgũikara mũromo-inĩ wa hema ya gũtũnganwo mũthenya na ũtukũ ihinda rĩa thikũ
mũgwanja nĩgetha mũhingie ũrĩa Yahweh arenda, nĩguo mũtigakue; nĩ gũkorũo ũguo nĩguo
njathĩtwo.‖

36 Haruni na ariũ ake magĩgĩka maũndũ mothe marĩa Yahweh aathanĩte kũgerera Musa.

MAŨNDŨ MA ALAWII 9

1 Na rĩrĩ, mũthenya wa kanana, Musa agĩta Haruni na ariũ ake na athuri a Isiraeli. 2 Akĩra Haruni
atĩrĩ: ―Oya gacaũ nĩ ũndũ waku wee mwene karĩ ka igongona rĩa mehia na woe ndũrũme ĩrĩ ya
igongona rĩa njino, na ikorũo itarĩ na kaũgũ, na ũcitware mbere ya Yahweh. 3 No ciana cia
Isiraeli ũciĩre atĩrĩ, ‗Oyai thenge nĩ ũndũ wa igongona rĩa mehia na njaũ na gatũrũme, cia mwaka
ũmwe, na itarĩ na kaũgũ, irĩ cia igongona rĩa njino, 4 na ndegwa na ndũrũme nĩ ũndũ wa
igongona rĩa ũiguano, irutwo igongona mbere ya Yahweh, na igongona rĩa mũtu ũtukanĩtio na
maguta, nĩ gũkorũo ũmũthĩ Yahweh nĩ ekũmuumĩrĩra.‘‖

5 Nĩ ũndũ ũcio magĩtwara indo icio mbere ya hema ya gũtũnganwo o ta ũrĩa Musa aathanĩte.
Nakĩo kĩrĩndĩ gĩothe gĩgĩkuhĩrĩria na gĩkĩrũgama mbere ya Yahweh. 6 Nake Musa akiuga atĩrĩ:
―Ũguo nĩguo Yahweh amwathĩte mwĩke, nĩguo riri wa Yahweh ũmuumĩrĩre.‖ 7 Musa agĩcoka
akĩra Haruni atĩrĩ: ―Kuhĩrĩria kĩgongona na ũrehe igongona rĩaku rĩa mehia na igongona rĩaku rĩa
njino, na ũrute igongona rĩa kũhumbĩra mehia nĩ ũndũ waku mwene na nĩ ũndũ wa nyũmba
yaku; na ũrehe igongona rĩa andũ, na ũrute igongona rĩa kũhumbĩra mehia nĩ ũndũ wao, o ta ũrĩa
Yahweh athanĩte.‖

8 O rĩo Haruni agĩkuhĩrĩria kĩgongona na agĩthĩnja gacaũ kau ka igongona rĩa mehia nĩ ũndũ
wake. 9 Nao ariũ a Haruni makĩmũnengera thakame yako, nake agĩtobokia kĩara gĩake thakame-
inĩ ĩyo akĩhaka hĩa cia kĩgongona, nayo thakame ĩrĩa yatigarire akĩmĩita gĩtina-inĩ gĩa kĩgongona
kĩu. 10 Namo maguta na higo na maguta marĩa maahumbĩrĩte ini kuuma igongona-inĩ rĩa mehia
agĩcicinĩra kĩgongona-inĩ irute ndogo, o ta ũrĩa Yahweh aathĩte Musa. 11 Nacio nyama na rũũa
agĩcicina na mwaki nja ya kambĩ.

12 Agĩcoka agĩthĩnja nyamũ ya igongona rĩa njino, nao ariũ a Haruni makĩmũnengera thakame
yayo, nake akĩmĩminjaminja mĩena yothe ya kĩgongona. 13 Makĩmũnengera icunjĩ cia igongona
rĩu rĩa njino hamwe na mũtwe, na agĩcicinĩra kĩgongona-inĩ irute ndogo. 14 Agĩcoka agĩthambia
mara na matharigo na agĩcicinĩra kĩgongona-inĩ irute ndogo igũrũ rĩa igongona rĩa njino.

153




15 Ningĩ akĩrehe igongona rĩa andũ, akĩoya thenge ĩyo yarĩ ya igongona rĩa mehia nĩ ũndũ wa
andũ, akĩmĩthĩnja na akĩruta igongona rĩa mehia nayo o ta ũrĩa eekĩte ĩyo ya mbere. 16 Na
akĩrehe nyamũ ya igongona rĩa njino na akĩmĩka kũringana na mũtaratara ũrĩa ũrũmagĩrĩrũo.

17 Agĩcoka akĩrehe igongona rĩa mũtu, akĩrũma mũtu ũcio akĩũiyũria guoko-inĩ gwake na
akĩũcinĩra kĩgongona-inĩ ũrute ndogo, hamwe na igongona rĩa njino rĩa rũcinĩ.

18 Thutha ũcio agĩthĩnja ndegwa na ndũrũme icio ciarĩ cia igongona rĩa ũiguano nĩ ũndũ wa
andũ. Ariũ a Haruni magĩcoka makĩmũnengera thakame yacio, nake akĩmĩminjaminja mĩena
yothe ya kĩgongona. 19 Nacio icunjĩ cia maguta ma ndegwa ĩyo, mũting‘oe wa ndũrũme ĩyo na
maguta maguo, maguta marĩa maahumbĩrĩte ciĩga cia na thĩinĩ, higo, na maguta marĩa
maahumbĩrĩte ini, 20 icunjĩ icio ciothe cia maguta magĩcigĩrĩra igũrũ rĩa ithũri cia nyamũ icio, na
thutha ũcio agĩcinĩra icunjĩ icio cia maguta hau kĩgongona-inĩ irute ndogo. 21 No ithũri icio na
kũgũrũ kwa ũrĩo Haruni agĩcicũgia mbere na thutha irĩ igongona rĩa gũcũgio mbere ya Yahweh,
o ta ũrĩa Musa aathanĩte.

22 Haruni agĩcoka akĩambararia moko make kũrĩ andũ na akĩmarathima na agĩikũrũka kuuma
hau aarutagĩra igongona rĩa mehia na igongona rĩa njino na magongona ma ũiguano. 23 Thutha
ũcio Musa na Haruni makĩingĩra thĩinĩ wa hema ya gũtũnganwo magĩcoka makiuma na
makĩrathima andũ.

Naguo riri wa Yahweh ũkiumĩrĩra andũ othe, 24 na mwaki ũkiuma kũrĩ Yahweh na ũkĩambĩrĩria
gũcina igongona rĩa njino na icunjĩ cia maguta iria ciarĩ kĩgongona-inĩ. Rĩrĩa andũ othe moonire
ũguo, makĩambĩrĩria kuugĩrĩria na makĩĩgũithia magĩturumithia mothiũ mao thĩ.

MAŨNDŨ MA ALAWII 10

1 Thutha ũcio ariũ a Haruni, nĩo Nadabu na Abihu makĩoya o mũndũ rũgĩo rwake rwa mwaki na
magĩciĩkĩra mwaki na makĩigĩrĩra ũbumba igũrũ rĩacio. Magĩcoka magĩtwara mbere ya Yahweh
mwaki ũtetĩkĩrĩtio, ũndũ ũrĩa ataamathĩte meke. 2 Nĩ ũndũ ũcio mwaki ũkiuma mbere ya Yahweh
na ũkĩmacina, magĩkuĩra hau mbere ya Yahweh. 3 Nake Musa akĩra Haruni atĩrĩ: ―Ũũ nĩguo
Yahweh oigĩte, ‗Nĩ ngũtuwo mwamũre gatagatĩ-inĩ ka arĩa marĩ hakuhĩ na niĩ, na nĩ ngũgoocwo
mbere ya andũ othe.‘‖ No Haruni agĩkira ki.

4 Kwoguo Musa agĩta Mishaeli na Elizafani, ariũ a Uzieli ithe mũnini wa Haruni, akĩmeera:
―Ũkai haha, mũkuue ariũ a ithe wanyu mũmarute mbere ya harĩa hamũre mũmatware handũ nja
ya kambĩ.‖ 5 Magĩgĩkuhĩrĩria na magĩkuua andũ acio marĩ o na kanjũ ciao makĩmatwara handũ
nja ya kambĩ, o ta ũrĩa Musa aameerire.

154




6 Musa agĩcoka akĩra Haruni na ariũ acio angĩ ake Eliazaru na Ithamaru ũũ: ―Mũtikareke njuĩrĩ
cia mĩtwe yanyu ciikare itarĩ thondeke o na kana mũtembũre nguo cianyu, nĩguo mũtigakue na
nĩgetha Yahweh ndakarakarĩre kĩrĩndĩ gĩothe. Ariũ a ithe wanyu a nyũmba yothe ya Isiraeli nĩ
mekũrĩrĩra andũ acio Yahweh oragĩte na mwaki. 7 Mũtiagĩrĩirũo gũthiĩ nja ya mũromo wa hema
ya gũtũnganwo, kwaga ũguo nĩ mũgũkua, nĩ gũkorũo maguta ma gũitanĩrĩrio ma Yahweh marĩ
igũrũ rĩanyu.‖ Nĩ ũndũ ũcio magĩka kũringana na uuge wa Musa.

8 Yahweh agĩcoka akĩra Haruni ũũ: 9 ―Ndũkananyue ndibei o na kana kĩndũ kĩngĩ kĩngĩtũma
mũndũ arĩĩo, wee o hamwe na ariũ aku arĩa mũrĩ nao, rĩrĩa mũgũtonya hema-inĩ ya gũtũnganwo,
nĩguo mũtigakue. Ũcio nĩ watho wa gũtũũra njiarũa-inĩ cianyu ciothe. 10 Nĩgetha gũkagĩaga na
ngũrani ya kĩndũ kĩrĩa kĩamũre na kĩrĩa gĩtarĩ kĩamũre na ngũrani ya kĩndũ kĩrĩ na thahu na gĩtarĩ
na thahu, 11 na nĩ ũndũ wa kũruta ciana cia Isiraeli mawatho marĩa mothe Yahweh arĩtie
kũgerera Musa.‖

12 Musa agĩcoka akĩaria na Haruni na ariũ ake acio maatigarire, Eliazaru na Ithamaru, akĩmeera:
―Oyai kĩrĩa gĩtigarĩte harĩ igongona rĩa mũtu kuuma magongona-inĩ ma Yahweh ma gũcinwo na
mwaki na mũkĩrĩe kĩrĩ mũgate ũtarĩ mwĩkĩre ndawa ya kũimbia mũrĩ hakuhĩ na kĩgongona, nĩ
gũkorũo kĩu nĩ kĩndũ kĩamũre mũno. 13 Mwagĩrĩirũo gũkĩrĩĩra handũ hamũre, tondũ rĩu nĩ igai
rĩaku na igai rĩa ariũ aku kuuma magongona-inĩ ma Yahweh ma gũcinwo na mwaki, nĩ gũkorũo
ũguo nĩguo njathĩtwo. 14 Ningĩ nĩ mwagĩrĩirũo kũrĩa gĩthũri kĩa igongona rĩa gũcũgio, na kũgũrũ
kwa igai rĩamũre mũrĩ handũ hamũre, wee o hamwe na ariũ aku na aarĩ aku arĩa ũrĩ nao, tondũ nĩ
ũheetwo indo icio irĩ igai rĩaku na igai rĩa ariũ aku kuuma harĩ magongona ma ũiguano ma
Aisiraeli. 15 Marĩrehaga kũgũrũ kwa igai rĩamũre na gĩthũri kĩa igongona rĩa gũcũgio hamwe na
magongona ma gũcinwo na mwaki ma maguta, nĩguo macũgie igongona rĩa gũcũgio mbere na
thutha mbere ya Yahweh; tondũ nĩ rĩgũtuĩka igai rĩa gũtũũra harĩ wee na harĩ ariũ aku arĩa ũrĩ
nao, o ta ũrĩa Yahweh athanĩte.‖

16 Na rĩrĩ, Musa agĩcaria na kĩyo mbũri ya igongona rĩa mehia, na akĩmenya atĩ nĩ gũcinwo
yacinĩtwo. Kwoguo akĩrakarĩra Eliazaru na Ithamaru, ariũ a Haruni arĩa maatigarĩte, na akiuga:
17 ―Mwagire kũrĩa nyamũ ya igongona rĩa mehia mũrĩ handũ hamũre nĩkĩ, na kĩu nĩ kĩndũ
kĩamũre mũno na amũheete nĩgetha mũũragio mehia ma kĩrĩndĩ na mũgakĩrutagĩra igongona rĩa
kũhumbĩra mehia mbere ya Yahweh? 18 Atĩrĩrĩ, thakame yayo ndĩtwarĩtwo thĩinĩ wa harĩa
hamũre. Nĩ mũkwagĩrĩirũo kũrĩa nyamũ ĩyo mũrĩ handũ hamũre, o ta ũrĩa njathĩtwo.‖ 19 Haruni
agĩcokeria Musa ũũ: ―Atĩrĩrĩ, ũmũthĩ marutire igongona rĩao rĩa mehia na igongona rĩao rĩa njino
mbere ya Yahweh, na maũndũ maya macoka mangora. Korũo nĩ ndĩire nyamũ ya igongona rĩa
mehia ũmũthĩ-rĩ, hihi ũndũ ũcio nĩ ũngĩkenirie Yahweh?‖ 20 Rĩrĩa Musa aaiguire ũguo,
akĩiganĩra.

155





MAŨNDŨ MA ALAWII 11

1 Yahweh agĩcoka akĩra Musa na Haruni atĩrĩ: 2 ―Ĩrai ciana cia Isiraeli ũũ, ‗Ici nĩcio ciũmbe iria
ĩrĩ muoyo cia gũkũ thĩ iria mũngĩrĩa: 3 Nyamũ yothe ĩrĩ mahũngũ marekanĩtie na ĩrĩ na mwatũka
mahũngũ-inĩ mayo na ĩrĩa ĩcokagia ithagumia no ĩrĩo.

4 ―‗No mũtiagĩrĩirũo kũrĩa nyamũ ici iria icokagia ithagumia kana irĩ mahũngũ marekanĩtie:
ngamĩra, tondũ nĩ ĩcokagia ithagumia no ndĩrĩ mahũngũ marekanĩtie. Kĩu nĩ kĩndũ kĩrĩ thahu harĩ
inyuĩ. 5 O na gĩkami, tondũ nĩ gĩcokagia ithagumia no gĩtirĩ mahũngũ marekanĩtie. Kĩu nĩ kĩndũ
kĩrĩ thahu harĩ inyuĩ. 6 O na mbũkũ, tondũ nĩ ĩcokagia ithagumia no ndĩrĩ mahũngũ marekanĩtie.
Kĩu nĩ kĩndũ kĩrĩ thahu harĩ inyuĩ. 7 O na ngũrũe, tondũ nĩ ĩrĩ mahũngũ marekanĩtie na nĩ ĩrĩ
mwatũka mahũngũ-inĩ no ndĩcokagia ithagumia. Kĩu nĩ kĩndũ kĩrĩ thahu harĩ inyuĩ. 8
Mũtiagĩrĩirũo kũrĩa nyama cia nyamũ o na ĩmwe ya icio kana mũhutie kĩimba gĩacio. Nyamũ icio
nĩ kĩndũ kĩrĩ thahu harĩ inyuĩ.

9 ―‗Ici nĩcio nyamũ iria mũngĩrĩa harĩ iria ciothe irĩ maĩ-inĩ: Kĩndũ o gĩothe kĩrĩ maĩ-inĩ na nĩ kĩrĩ
mathagu na ngũũcĩ, gĩkorũo kĩrĩ iria-inĩ kana rũũĩ-inĩ, kĩu no mũrĩe. 10 No kĩndũ o gĩothe kĩrĩ
iria-inĩ kana rũũĩ-inĩ gĩtarĩ mathagu na ngũũcĩ, harĩ ciũmbe ciothe iria ithiaga irĩ gĩkundi na
kĩũmbe kĩngĩ o gĩothe kĩrĩ muoyo kĩrĩa gĩkoragwo maĩ-inĩ, nĩ kĩndũ kĩrĩ magigi harĩ inyuĩ. 11
Nyamũ icio ciagĩrĩire gũkorũo irĩ magigi harĩ inyuĩ, na mũtiagĩrĩirũo kũrĩa nyama ya nyamũ o na
ĩmwe yacio na no mũhaka muonage ciimba ciacio irĩ magigi. 12 Kĩndũ gĩothe kĩrĩ maĩ-inĩ na
gĩtirĩ mathagu na ngũũcĩ nĩ kĩndũ kĩrĩ magigi harĩ inyuĩ.

13 ―‗Ici nĩcio ciũmbe iria ciũmbũkaga iria mwagĩrĩirũo kuona irĩ magigi; itiagĩrĩire kũrĩo, nĩ
gũkorũo nĩ kĩndũ kĩrĩ magigi: nderi, ndiyũ, ngoru ĩrĩa njirũ, 14 hũngũ ĩrĩa ndune na mũthemba
wothe wa hũngũ ĩrĩa njirũ, 15 mũthemba wothe wa ihuru, 16 nyaga, ndundu, gĩthimambũri,
mũthemba wothe wa rwĩgĩ, 17 ndundu ĩrĩa nini, cua, ndundu ĩrĩa ĩrĩ matũ maraihu, 18 thambĩri,
gakuua-ũrogi, ngoru, 19 njũũ, mũthemba wothe wa cũcũ wa njoka, hudihuda, na rũhuhu. 20
Kĩũmbe gĩothe kĩrĩ mathagu harĩ iria ithiaga irĩ gĩkundi na gĩthiaga na magũrũ mothe mana nĩ
kĩndũ kĩrĩ magigi harĩ inyuĩ.

21 ―‗Harĩ ciũmbe iria ithiaga irĩ gĩkundi na ithiaga na magũrũ mothe mana, no mũrĩe o iria tu irĩ
na magũrũ marĩ na marũngo igũrũ wa magũrũ macio mangĩ ma gũtũma ikahota kũrũga thĩinĩ wa
thĩ. 22 Harĩ icio no mũrĩe ici: mĩthemba ngũrani ya ngigĩ iria ithaamathaamaga, ngigĩ ingĩ
ingĩrĩo, ngiria na ndaahi. 23 Ciũmbe iria ingĩ ciothe ithiaga irĩ gĩkundi na irĩ magũrũ mana nĩ
kĩndũ kĩrĩ magigi harĩ inyuĩ. 24 Mũngĩka maũndũ maya mũrĩkoragwo mwĩthahĩtie. Mũndũ
wothe ũrĩhutagia ciimba ciacio arĩkoragwo na thahu o nginya hwaĩ-inĩ. 25 Mũndũ o wothe
ũrĩkuuaga kĩimba o gĩothe gĩacio agĩrĩirũo gũthambia nguo ciake; arĩkoragwo arĩ na thahu o
nginya hwaĩ-inĩ.

156



26 ―‗Nyamũ o yothe ĩrĩ mahũngũ marekanĩtie no ndĩrĩ mwatũka na ndĩcokagia ithagumia nĩ
kĩndũ kĩrĩ thahu harĩ inyuĩ. Mũndũ wothe ũrĩcihutagia nĩ arĩgĩaga na thahu. 27 Kĩũmbe gĩothe
kĩrĩ muoyo gĩthiaga na ithu harĩ ciũmbe irĩ muoyo iria ithiaga na magũrũ mothe mana nĩ kĩndũ
kĩrĩ thahu harĩ inyuĩ. Mũndũ wothe ũrĩhutagia ciimba ciacio arĩkoragwo na thahu o nginya hwaĩ-
inĩ. 28 Mũndũ angĩkuua ciimba ciacio agĩrĩirũo gũthambia nguo ciake, na arĩkoragwo arĩ na
thahu o nginya hwaĩ-inĩ. Ciũmbe icio nĩ kĩndũ kĩrĩ thahu harĩ inyuĩ.

29 ―‗Ici nĩcio ciũmbe cia gũkũ thĩ iria ithiaga irĩ gĩkundi iria irĩ thahu harĩ inyuĩ: huko,
mbĩa,+mĩthemba yothe ya njagathi, 30 gĩthenyũka, njagathi ĩrĩa nene, kĩgurumũki, njagathi ya
mũthanga-inĩ, na kĩĩmbu. 31 Ciũmbe icio ithiaga irĩ gĩkundi nĩ kĩndũ kĩrĩ thahu harĩ inyuĩ.
Mũndũ wothe ũrĩhutagia ciimba ciacio arĩkoragwo na thahu o nginya hwaĩ-inĩ.

32 ―‗Kĩndũ o gĩothe kĩrĩa cingĩgwĩra rĩrĩa ciakua nĩ kĩrĩgĩaga thahu, kĩndũ gĩthondeketwo na
mbaũ, nguo, ngothi, kana nguo ya ikũnia. Kĩndũ o gĩothe kĩhũthagĩrũo kĩagĩrĩire kũrikio maĩ-inĩ,
na kĩrĩkoragwo kĩrĩ na thahu o nginya hwaĩ-inĩ; thutha ũcio nĩ kĩrĩkoragwo gĩtarĩ na thahu. 33
Cingĩgwa nyũngũ-inĩ ya rĩũmba, mwagĩrĩirũo kũmĩũraga, na kĩndũ o gĩothe kĩrarĩ thĩinĩ wayo
kĩrĩkoragwo na thahu. 34 Mũthemba o wothe wa irio iria ingĩhutania na maĩ kuuma nyũngũ-inĩ ta
ĩyo nĩ irĩgĩaga na thahu, na kĩndũ o gĩothe gĩa kũnyuo kĩngĩkorũo nyũngũ-inĩ ta ĩyo nĩ kĩrĩgĩaga
na thahu. 35 Kĩndũ o gĩothe ciimba ciacio ingĩgwĩra nĩ kĩrĩgĩaga na thahu. O na angĩkorũo nĩ
riiko rĩa kũruga keki kana kariiko kanini, ciagĩrĩire kuunangwo icunjĩ. Irĩkoragwo na thahu, na
irĩikaraga irĩ na thahu harĩ inyuĩ. 36 No itherũkĩro na irima rĩa kũiga maĩ tu itarĩgĩaga na thahu,
ĩndĩ mũndũ ũrĩa ũrĩhutagia ciimba ciacio nĩ arĩgĩaga na thahu. 37 Ciimba ciacio ingĩgwĩra mbegũ
ya mũmera ĩrĩa ĩkũhandwo, mbegũ ĩyo ndĩrĩgĩaga na thahu. 38 No angĩkorũo mbegũ ĩyo nĩ
ĩitĩrĩirio maĩ naguo mwena ũmwe wa kĩimba gĩa ciũmbe icio ũmĩgwĩre, mbegũ ĩyo nĩ ĩrĩkoragwo
na thahu harĩ inyuĩ.

39 ―‗Na rĩrĩ, nyamũ o yothe mwĩtĩkĩrĩtio kũrĩa ĩngĩkua, mũndũ o wothe ũngĩhutia kĩimba kĩayo
arĩkoragwo arĩ na thahu o nginya hwaĩ-inĩ. 40 Mũndũ o wothe angĩrĩa nyama ya kĩimba kĩayo
agĩrĩirũo gũthambia nguo ciake, na arĩkoragwo na thahu o nginya hwaĩ-inĩ. Mũndũ o wothe
angĩkuua kĩimba kĩayo agĩrĩirũo gũthambia nguo ciake, na arĩkoragwo na thahu o nginya hwaĩ-
inĩ. 41 Kĩũmbe gĩothe gĩa gũkũ thĩ harĩ iria ithiaga irĩ gĩkundi nĩ kĩndũ kĩrĩ magigi. Gĩtiagĩrĩire
kũrĩo. 42 Mũtiagĩrĩirũo kũrĩa kĩũmbe o gĩothe gĩthiaga na nda, kĩũmbe o gĩothe gĩthiaga na
magũrũ mothe mana, kana kĩũmbe o gĩothe gĩa gũkũ thĩ harĩ iria ithiaga irĩ gĩkundi na gĩkoragwo
na magũrũ maingĩ, nĩ gũkorũo ciũmbe icio nĩ kĩndũ kĩrĩ magigi. 43 Mũtikanethahie na kĩũmbe o
gĩothe harĩ iria ithiaga irĩ gĩkundi, na mũtikanethũkie mũgĩe thahu kũgerera harĩ cio. 44 Nĩ
gũkorũo niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti wanyu, na no mũhaka mwĩtherie mũkorũo mũrĩ amũre, tondũ
niĩ ndĩ mwamũre. Nĩ ũndũ ũcio mũtiagĩrĩirũo gwĩthahia na kĩũmbe o gĩothe harĩ iria ithiagĩra thĩ
irĩ gĩkundi. 45 Nĩ gũkorũo niĩ nĩ niĩ Yahweh, ũrĩa ũmũtongoretie kuuma bũrũri-inĩ wa Misiri
nĩguo ndĩmenyithanie kũrĩ inyuĩ atĩ nĩ niĩ Kĩhoti, na no mũhaka mũkorũo mũrĩ amũre, tondũ niĩ
ndĩ mwamũre.

157


46 ―‗Ũcio nĩguo watho wĩgiĩ nyamũ, ciũmbe iria ciũmbũkaga, kĩũmbe gĩothe kĩrĩ muoyo kĩrĩa
gĩthiagĩra maĩ-inĩ, na wĩgiĩ ciũmbe ciothe ithiagĩra thĩ irĩ gĩkundi, 47 nĩgetha hagĩe ngũrani
gatagatĩ-inĩ ga kĩndũ kĩrĩ thahu na kĩrĩa gĩtarĩ thahu na gatagatĩ-inĩ ga ciũmbe iria irĩ muoyo iria
ingĩrĩo na iria itangĩrĩo.‘‖

MAŨNDŨ MA ALAWII 12

1 Na rĩrĩ, Yahweh agĩthiĩ na mbere kwĩra Musa ũũ: 2 ―Ĩra ciana cia Isiraeli atĩrĩ, ‗Mũtumia
angĩgĩa nda na aciare kahĩĩ, arĩkoragwo arĩ na thahu thikũ mũgwanja, o ta ũrĩa akoragwo arĩ na
thahu matukũ ma ihinda rĩake rĩa mweri. 3 Na mũthenya wa kanana wakinya, nyama ya gĩkonde
kĩa igũrũ ya kahĩĩ kau yagĩrĩirũo kũruithio. 4 Mũtumia ũcio agĩrĩirũo gũthiĩ na mbere gwĩtheria
kwa ihinda rĩa thikũ ingĩ 33 nĩ ũndũ wa kuura thakame. Ndagĩrĩirũo kũhutia kĩndũ o gĩothe
kĩamũre, na ndagĩrĩirũo gũthiĩ harĩa hamũre o nginya arĩkie matukũ make ma gwĩtheria.

5 ―‗Angĩciara kairĩtu, arĩkoragwo arĩ na thahu thikũ 14, o ta ũrĩa akoragwo ihinda-inĩ rĩake rĩa
mweri. Agĩrĩirũo gũthiĩ na mbere gwĩtheria kwa ihinda rĩa thikũ ingĩ 66 nĩ ũndũ wa kuura
thakame. 6 Matukũ make ma gwĩtheria nĩ ũndũ wa mwana wake wa kahĩĩ kana wa kairĩtu
mathira, arĩrehaga gatũrũme karĩ mwaka-inĩ wako wa mbere karĩ igongona rĩa njino na njui ya
ndirahũgĩ kana ndutura ĩrĩ igongona rĩa mehia mũromo-inĩ wa hema ya gũtũnganwo, kũrĩ
mũthĩnjĩri-Yahweh. 7 Nake akamĩrehe mbere ya Yahweh na akaruta igongona rĩa kũhumbĩra
mehia nĩ ũndũ wa mũtumia ũcio, nake agathirũo nĩ thahu nĩ ũndũ wake kuura thakame. Ũcio
nĩguo watho wĩgiĩ mũtumia ũciarĩte mwana wa kahĩĩ kana wa kairĩtu. 8 No angĩkorũo
ndangĩhota kũruta ng‘ondu, agĩrĩirũo gũtwara ndutura igĩrĩ kana njui igĩrĩ cia ndirahũgĩ, ĩmwe ĩrĩ
igongona rĩa njino na ĩyo ĩngĩ ĩrĩ igongona rĩa mehia, nake mũthĩnjĩri-Yahweh akaruta igongona
rĩa kũhumbĩra mehia nĩ ũndũ wa mũtumia ũcio, nake agathirũo nĩ thahu.‘‖

MAŨNDŨ MA ALAWII 13

1 Yahweh agĩthiĩ na mbere kwaria na Musa na Haruni, akiuga ũũ: 2 ―Mũndũ angĩimba ngothi-inĩ
yake, agĩe na kĩronda, kana atũnde na hahaane ta hangĩgĩa mũrimũ wa mangũ ngothi-inĩ ĩyo yake
agĩrĩirũo kũrehwo kũrĩ Haruni mũthĩnjĩri-Yahweh kana kũrĩ ũmwe wa ariũ ake, athĩnjĩri-
Yahweh. 3 Mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo kũbaara handũ hau harwaru ngothi-inĩ ya mũndũ ũcio.
Njuĩrĩ ĩrĩa ĩrĩ hau harwaru ĩngĩkorũo ĩcenjetie ĩgatuĩka ya rangi mwerũ kana handũ hau harwaru
hakoneka harikĩire na thĩinĩ gũkĩra ngothi yake, ũcio nĩ mũrimũ wa mangũ. Mũthĩnjĩri-Yahweh
agĩrĩirũo kũhabaara na anĩrĩre atĩ mũndũ ũcio arĩ na thahu. 4 No angĩkorũo gũtũnda kũu kũrĩ
ngothi-inĩ ya mũndũ ũcio nĩ kwa rangi mwerũ na kuoneke gũtarikĩire gũkĩra ngothi yake na

158






njuĩrĩ ndĩcenjetie ĩgatuĩka ya rangi mwerũ, mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo kũiga mũndũ ũcio
mũrwaru handũ mwanya thikũ mũgwanja. 5 Thutha ũcio mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo
kũmũbaara mũthenya wa mũgwanja, na kũngĩoneka atĩ handũ hau harwaru hatithiĩte na mbere na
hatitheremete ngothi-inĩ, mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo kũiga mũndũ ũcio mũrwaru handũ
mwanya thikũ ingĩ mũgwanja.

6 ―Mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo kũmũbaara rĩngĩ mũthenya wa mũgwanja, na angĩkorũo handũ
hau harwaru nĩ hahoohete na hatitheremete ngothi-inĩ, mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo kwanĩrĩra atĩ
mũndũ ũcio ndarĩ na thahu; kĩu kĩrarĩ o kĩronda tu. Mũndũ ũcio agĩrĩirũo gũthambia nguo ciake
na nĩ arĩthiragwo nĩ thahu. 7 No kĩronda kĩu kĩngĩkorũo gĩtheremete ngothi-inĩ thutha wa mũndũ
ũcio gũthiĩ harĩ mũthĩnjĩri-Yahweh nĩguo atherio, agĩrĩirũo gũthiĩ rĩngĩ harĩ mũthĩnjĩri-Yahweh. 8
Mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo kũbaara kĩronda kĩu, na angĩkorũo nĩ gĩtheremete ngothi-inĩ,
mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo kwanĩrĩra atĩ mũndũ ũcio arĩ na thahu. Macio nĩ mangũ.

9 ―Mũndũ angĩnyitwo nĩ mũrimũ wa mangũ, agĩrĩirũo gũtwarũo harĩ mũthĩnjĩri-Yahweh, 10 nake
mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo kũmũbaara. Angĩkorũo ngothi yake ĩrĩ na handũ haimbu na hakagĩa
rangi mwerũ na nĩ hatũmĩte njuĩrĩ ĩtuĩke ya rangi mwerũ na hau haimbu hagatũrĩka kĩronda, 11
ũcio nĩ mũrimũ mũnene wa mangũ ũrĩ ngothi-inĩ yake, na mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo kwanĩrĩra
atĩ mũndũ ũcio arĩ na thahu. Ndagĩrĩirũo kũiga mũndũ ũcio handũ mwanya, tondũ arĩ na thahu.
12 Na rĩrĩ, mangũ mangĩtuthũka ngothi-inĩ guothe na mũndũ ũcio aiyũrũo nĩ mũrimũ ũcio wa
mangũ kuuma mũtwe nginya kũgũrũ, harĩa hothe mũthĩnjĩri-Yahweh angĩhota kuona, 13 na
mũthĩnjĩri-Yahweh amũbaare na one atĩ mangũ macio nĩ maiyũire ngothi-inĩ yake yothe,
agĩrĩirũo kwanĩrĩra atĩ mũndũ ũcio mũrwaru ndarĩ na thahu. Tondũ ngothi yake yothe nĩ ĩcenjetie
ĩgatuĩka ya rangi mwerũ, na ndarĩ na thahu. 14 Ĩndĩ hangĩtũrĩka kĩronda hau ngothi-inĩ ĩyo,
arĩkoragwo arĩ na thahu. 15 Mũthĩnjĩri-Yahweh ona kĩronda kĩu gĩtũrĩkĩte, agĩrĩirũo kwanĩrĩra atĩ
mũndũ ũcio arĩ na thahu. Kĩronda kĩu gĩtũrĩkĩte kĩrĩ na thahu. Macio nĩ mangũ. 16 No kĩronda
kĩu gĩtũrĩkĩte kĩngĩcenjia rĩngĩ gĩtuĩke kĩa rangi mwerũ, agĩrĩirũo gũthiĩ kũrĩ mũthĩnjĩri-Yahweh.
17 Mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo kũmũbaara, na handũ hau harwaru hangĩkorũo hatuĩkĩte ha rangi
mwerũ, mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo kwanĩrĩra atĩ mũndũ ũcio mũrwaru ndarĩ na thahu. Mũndũ
ũcio ndarĩ na thahu.

18 ―Mũndũ angĩgĩa ihũha ngothi-inĩ yake rĩcoke rĩhone, 19 no handũ hau hararĩ na ihũha haimbe
na hagĩe rangi mwerũ kana hatũnde na hagĩe rangi ũhaana ta mũtune ũtukanĩte na mwerũ, no
mũhaka eyonanie kũrĩ mũthĩnjĩri-Yahweh. 20 Mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo kũhabaara, na
angĩkorũo haroneka harikĩire na thĩinĩ gũkĩra ngothi na njuĩrĩ ya handũ hau nĩ ĩtuĩkĩte ya rangi
mwerũ, mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo kwanĩrĩra atĩ mũndũ ũcio arĩ na thahu. Ũcio nĩ mũrimũ wa
mangũ ũtuthũkĩire ihũha-inĩ rĩu. 21 No mũthĩnjĩri-Yahweh angĩbaara handũ hau one atĩ hatirĩ na
njuĩrĩ ya rangi mwerũ na hatirikĩire thĩinĩ gũkĩra ngothi na haroneka hahoohete, mũthĩnjĩri-
Yahweh agĩrĩirũo kũiga mũndũ ũcio handũ mwanya thikũ mũgwanja. 22 No gũtũnda kũu
kũngĩkorũo gũtheremete ngothi-inĩ, mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo kwanĩrĩra atĩ mũndũ ũcio arĩ na
thahu. Ũcio nĩ mũrimũ. 23 No gũtũnda kũu kũngĩikara o handũ hamwe na gũtitheremete-rĩ, kũu

159


no kũhĩa kuumanĩte na ihũha rĩu, na mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo kwanĩrĩra atĩ mũndũ ũcio ndarĩ
na thahu.

24 ―Kana mũndũ angĩkorũo na kĩrema kiumanĩte na kũhĩa nĩ mwaki na nyama ya hau harĩ na
kĩrema ĩcenjie ĩtuĩke ya rangi ũhaana ta mũtune ũtukanĩte na mwerũ kana rangi mwerũ tu, 25
mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo kũhabaara. Angĩkorũo njuĩrĩ ya handũ hau hatũndĩte nĩ ĩcenjetie
ĩgatuĩka ya rangi mwerũ na hakoneka harikĩire na thĩinĩ gũkĩra ngothi, macio nĩ mangũ
matuthũkĩire kĩrema-inĩ kĩu, na mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo kwanĩrĩra atĩ mũndũ ũcio arĩ na
thahu. Ũcio nĩ mũrimũ wa mangũ. 26 No mũthĩnjĩri-Yahweh angĩhabaara one atĩ handũ hau
hatũndĩte hatirĩ na njuĩrĩ ya rangi mwerũ na hatirikĩire thĩinĩ gũkĩra ngothi na nĩ hahoohu,
mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo kũiga mũndũ ũcio handũ mwanya thikũ mũgwanja. 27 Mũthĩnjĩri-
Yahweh agĩrĩirũo kũmũbaara mũthenya wa mũgwanja, na angĩkorũo gũtũnda kũu nĩ gũtheremete
ngothi-inĩ, mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo kwanĩrĩra atĩ mũndũ ũcio arĩ na thahu. Ũcio nĩ mũrimũ
wa mangũ. 28 No gũtũnda kũu kũngĩikara o handũ hamwe na gũtitheremete ngothi-inĩ na nĩ
kũhoohete, kĩrema kĩu no kũimba tu kĩimbĩte, na mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo kwanĩrĩra atĩ
mũndũ ũcio ndarĩ na thahu, tondũ kũu no kũhĩa kuumanĩte na kĩrema kĩu.

29 ―Mũndũrũme kana mũtumia angĩgĩa mũrimũ mũtwe kana kĩreru-inĩ, 30 mũthĩnjĩri-Yahweh
agĩrĩirũo kũbaara mũrimũ ũcio. Mũrimũ ũcio ũngĩkorũo ũrikĩire na thĩinĩ gũkĩra ngothi na njuĩrĩ
ĩkorũo ĩcenjetie ĩgatuĩka ya rangi wa yerũ na ĩgacekeha, mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo kwanĩrĩra
atĩ mũndũ ũcio arĩ na thahu; ũcio nĩ mũrimũ wa ngothi ya mũtwe kana wa nderu. Nĩ mangũ ma
mũtwe kana ma kĩreru. 31 No mũthĩnjĩri-Yahweh angĩona atĩ mũrimũ ũcio ndũroneka ũrikĩire
thĩinĩ gũkĩra ngothi na atĩ hatirĩ na njuĩrĩ njirũ, mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo kũiga mũndũ ũcio
mũrwaru handũ mwanya thikũ mũgwanja. 32 Mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo kũbaara mũrimũ ũcio
mũthenya wa mũgwanja, na angĩkorũo handũ hau harwaru hatitheremete na hatigĩte njuĩrĩ ya
rangi wa yerũ na handũ hau harwaru hatironeka harikĩire thĩinĩ gũkĩra ngothi, 33 mũndũ ũcio
agĩrĩirũo kwenjwo, no ndagĩrĩirũo kwenja handũ hau harwaru. Na mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo
kũiga mũndũ ũcio mũrwaru handũ mwanya thikũ mũgwanja.

34 ―Mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo kũbaara rĩngĩ handũ hau harwaru mũthenya wa mũgwanja, na
angĩkorũo mũrimũ ũcio wa ngothi ya mũtwe kana wa nderu ndũtheremete ngothi-inĩ na
ndũroneka ũrikĩire thĩinĩ gũkĩra ngothi, mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo kwanĩrĩra atĩ mũndũ ũcio
ndarĩ na thahu, nake agĩrĩirũo nĩ gũthambia nguo ciake na nĩ arĩthiragwo nĩ thahu. 35 Ĩndĩ
mũrimũ ũcio ũngĩtherema ngothi-inĩ ya mũndũ ũcio thutha wake gũtherio, 36 mũthĩnjĩri-Yahweh
agĩrĩirũo nĩ kũmũbaara, na angĩkorũo mũrimũ ũcio nĩ ũtheremete ngothi-inĩ, mũthĩnjĩri-Yahweh
ndarabatara kũrora kana mũndũ ũcio arĩ na njuĩrĩ ya rangi wa yerũ; mũndũ ũcio arĩ na thahu. 37
No angĩbaarũo oneke atĩ mũrimũ ũcio ndũtheremete na njuĩrĩ njirũ nĩ ĩmerete handũ hau, mũrimũ
ũcio nĩ mũhonu. Mũndũ ũcio ndarĩ na thahu, na mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo kwanĩrĩra atĩ ndarĩ
na thahu.

38 ―Mũndũrũme kana mũtumia angĩtũnda ngothi-inĩ na gũtũnda kũu gũkorũo kũrĩ kwa rangi
mwerũ, 39 mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo kũmĩbaara. Angĩkorũo ngothi ĩyo ĩtũndĩte ĩgatuĩka ya

160


rangi ũtarĩ mwerũ biũ, tũu nĩ tũthundo tũtangĩgwatanio tũtuthũkĩte ngothi-inĩ. Mũndũ ũcio ndarĩ
na thahu.

40 ―Mũndũ angĩmunyũka njuĩrĩ ya mũtwe wake na agĩe kĩhara, ndarĩ na thahu. 41 Angĩmunyũka
njuĩrĩ mũtwe-inĩ wake mwena wa mbere na agĩe kĩhara ho, ndarĩ na thahu. 42 No handũ hau harĩ
na kĩhara ngothi-inĩ ya mũtwe wake kana thiithi-inĩ wake hangĩtũrĩka kĩronda na hagĩe rangi
ũhaana ta mũtune ũtukanĩte na mwerũ, macio nĩ mangũ maratuthũka ngothi-inĩ ya mũtwe wake
kana thiithi-inĩ wake. 43 Mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo kũmũbaara, na angĩkorũo handũ hau
haimbu kuumana na mũrimũ ũcio nĩ ha rangi ũhaana ta mũtune ũtukanĩte na mwerũ kĩhara-inĩ
kĩa mũtwe wake kana thiithi-inĩ wake na hahaana ta arĩ mangũ ngothi-inĩ yake-rĩ, 44 mũndũ ũcio
arĩ na mangũ. Arĩ na thahu, na mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo kwanĩrĩra atĩ arĩ na thahu nĩ ũndũ wa
mũrimũ ũcio ũrĩ mũtwe-inĩ wake. 45 Nake mũndũ ũcio mũrwaru mangũ, agĩrĩirũo gũtembũra
nguo ciake na kũreka njuĩrĩ ya mũtwe wake ĩikare ĩtarĩ thondeke na agĩrĩirũo kũhumbĩra nderu
ciake na akaanagĩrĩra ũũ, ‗Ndĩ na thahu, ndĩ na thahu!‘ 46 Arĩkoragwo arĩ na thahu hĩndĩ ĩrĩa
yothe arĩ na mũrimũ ũcio. Nĩ ũndũ wa gũkorũo arĩ na thahu, agĩrĩirũo gũikaraga arĩ wiki.
Arĩikaraga nja ya kambĩ.

47 ―Nguo ĩngĩgĩo nĩ mũrimũ ũcio wa mangũ, ĩrĩ nguo ya guoya kana ya gatani, 48 ũkorũo ũrĩ
ndigi-inĩ iria irũgamĩte kana ndigi-inĩ iria ikĩranĩtie cia nguo ĩyo ya gatani kana ya guoya, kana
rũũa-inĩ kana kĩndũ-inĩ o gĩothe gĩthondeketwo na rũũa, 49 na kĩrooro kĩa rangi ũhaana ta wa
yerũ ũtukanĩte na wa ngirini kana rangi ũhaana ta wĩ mũtune kuuma mũrimũ-inĩ ũcio kĩgĩe nguo
ĩyo, rũũa, ndigi iria irũgamĩte, ndigi iria ikĩranĩtie, kana kĩndũ o gĩothe kĩa rũũa, kĩndũ kĩu nĩ
kũgĩo kĩgĩtwo nĩ mangũ, na kĩndũ kĩu kĩagĩrĩire kuonio mũthĩnjĩri-Yahweh. 50 Mũthĩnjĩri-
Yahweh agĩrĩirũo kũbaara mũrimũ ũcio, na kĩndũ kĩu kĩgĩtwo nĩ mũrimũ ũcio no mũhaka akĩige
handũ mwanya thikũ mũgwanja. 51 Angĩbaara mũrimũ ũcio mũthenya wa mũgwanja na one atĩ
nĩ ũtheremete nguo-inĩ ĩyo, ndigi-inĩ iria irũgamĩte, ndigi-inĩ iria ikĩranĩtie, kana rũũa-inĩ
(gũtekũmakania ũrĩa rũũa rũu rũhũthagĩrũo), ũcio nĩ mũrimũ mũũru mũno wa mangũ, na kĩndũ
kĩu kĩrĩ na thahu. 52 Agĩrĩirũo gũcina nguo ĩyo kana ndigi icio irũgamĩte kana ndigi icio
ikĩranĩtie nguo-inĩ ya guoya kana gatani-inĩ kana kĩndũ o gĩothe kĩa rũũa kĩrĩa kĩgĩte na mũrimũ
ũcio, nĩ gũkorũo macio nĩ mangũ moru mũno. Kĩndũ kĩu kĩagĩrĩire gũcinwo na mwaki.

53 ―Ĩndĩ mũthĩnjĩri-Yahweh angĩbaara kĩndũ kĩu na mũrimũ ũkorũo ndũtheremete nguo-inĩ kana
ndigi-inĩ iria irũgamĩte kana ndigi-inĩ iria ikĩranĩtie kana kĩndũ-inĩ o gĩothe kĩa rũũa, 54
mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo gwathana kĩndũ kĩu kĩgĩtwo nĩ mũrimũ ũcio gĩthambio, na akĩige
handũ mwanya thikũ ingĩ mũgwanja. 55 Mũthĩnjĩri-Yahweh acoke abaare kĩndũ kĩu kĩgĩtwo nĩ
mũrimũ ũcio thutha wakĩo gũthambio wega. Angĩkorũo harĩa hagĩtwo nĩ mũrimũ ũcio hatironeka
hacenjetie, o na angĩkorũo mũrimũ ũcio ndũtheremete, kĩndũ kĩu kĩrĩ na thahu. Wagĩrĩirũo
gũgĩcina na mwaki tondũ nĩ kĩrĩtwo mwena wa na thĩinĩ, kana wa na nja.

56 ―No angĩkorũo mũthĩnjĩri-Yahweh nĩ abaarĩte kĩndũ kĩu na handũ hau hagĩtwo nĩ mũrimũ
ũcio hakorũo mũrimũ ũcio no gũthirathira ũthirathirĩte thutha wakĩo gũthambio wega-rĩ, agĩrĩirũo
kũhatembũra kuuma nguo-inĩ ĩyo kana rũũa-inĩ rũu kana ndigi-inĩ icio irũgamĩte kana ndigi-inĩ

161


icio ikĩranĩtie. 57 No rĩrĩ, mũrimũ ũcio ũngĩoneka handũ hangĩ nguo-inĩ ĩyo kana ndigi-inĩ icio
irũgamĩte kana ndigi-inĩ icio ikĩranĩtie kana kĩndũ-inĩ o gĩothe kĩa rũũa, mũrimũ ũcio nĩ
gũtherema ũratherema, na kĩndũ o gĩothe kĩgĩtwo nĩ mũrimũ ũcio wagĩrĩirũo gũgĩcina na mwaki.
58 No rĩrĩa mũrimũ ũcio wathira nguo-inĩ ĩyo kana ndigi-inĩ icio irũgamĩte kana ndigi-inĩ icio
ikĩranĩtie kana kĩndũ-inĩ o gĩothe kĩa rũũa kĩrĩa ũgũthambia, yagĩrĩire gũthambio riita rĩa kerĩ, na
nĩ ĩgũkorũo ĩtarĩ na thahu.

59 ―Ũcio nĩguo watho wĩgiĩ mũrimũ wa mangũ ũngĩkorũo nguo-inĩ ya guoya kana ya gatani,
kana ndigi-inĩ iria irũgamĩte kana ndigi-inĩ iria ikĩranĩtie, kana kĩndũ-inĩ o gĩothe kĩa rũũa, nĩ
ũndũ wa gũtua kana kĩrĩ na thahu kana gĩtirĩ na thahu.‖

MAŨNDŨ MA ALAWII 14

1 Yahweh agĩthiĩ na mbere kwaria na Musa akĩmwĩra atĩrĩ: 2 ―Ũyũ nĩguo ũrĩkoragwo ũrĩ watho
wa mũndũ ũrĩ na mangũ mũthenya ũrĩa arĩtheragio, hĩndĩ ĩrĩa arĩtwaragwo kũrĩ mũthĩnjĩri-
Yahweh. 3 Mũthĩnjĩri-Yahweh arĩthiaga nja ya kambĩ na akamũbaara. Angĩkorũo mũndũ ũcio ũrĩ
na mangũ nĩ ahonete mangũ macio, 4 mũthĩnjĩri-Yahweh arĩmwathaga arehe nyoni igĩrĩ irĩ
muoyo na itarĩ thahu, kamũtĩ ka mũtarakwa, ndigi cia rangi mũtune, na mũthobi nĩgetha atherio.
5 Mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo gwathana nyoni ĩmwe yũragĩrũo nyũngũ-inĩ ya rĩũmba igũrũ rĩa
maĩ ma handũ haratherera. 6 No nyoni ĩyo ĩngĩ ĩrĩ muoyo agĩrĩirũo kũmĩoya hamwe na kamũtĩ ka
mũtarakwa, ndigi cia rangi mũtune, na mũthobi, na acirikie irĩ hamwe thakame-inĩ ya nyoni ĩyo
yũragĩirũo igũrũ rĩa maĩ ma handũ haratherera. 7 Acoke aminjaminje thakame ĩyo maita
mũgwanja harĩ mũndũ ũcio ũretheria mangũ na anĩrĩre atĩ mũndũ ũcio ndarĩ na thahu, nayo nyoni
ĩyo ĩrĩ muoyo amĩrekererie werũ-inĩ.

8 ―Mũndũ ũcio ũretheria no mũhaka athambie nguo ciake na enje njuĩrĩ yake yothe na ethambe
na maĩ, na nĩ arĩthiragwo nĩ thahu. Thutha ũcio no acoke kambĩ-inĩ, no agĩrĩirũo gũikara nja ya
hema yake ihinda rĩa thikũ mũgwanja. 9 Mũthenya wa mũgwanja agĩrĩirũo kwenja njuĩrĩ yothe
ĩrĩ mũtwe-inĩ wake na kĩreru-inĩ gĩake na mbutu ciake. Na thutha wa kwenja njuĩrĩ yake yothe,
agĩrĩirũo gũthambia nguo ciake na ethambe na maĩ, na nĩ arĩthiragwo nĩ thahu.

10 ―Mũthenya wa kanana agĩrĩirũo gũtwara tũtũrũme twĩrĩ tũtarĩ na kaũgũ, kamwatĩ kamwe karĩ
mwaka-inĩ wako wa mbere na gatarĩ na kaũgũ, icunjĩ ithatũ harĩ ikũmi cia eba cia mũtu mũhinyu
ũtukanĩtio na maguta ũrĩ igongona rĩa mũtu, na maguta gĩthimi kĩa logi ĩmwe; 11 nake
mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa ũrĩanagĩrĩra atĩ mũndũ ũcio ndarĩ na thahu agĩrĩirũo kũrehe mũndũ ũcio
ũretheria, o hamwe na magongona macio, mbere ya Yahweh mũromo-inĩ wa hema ya
gũtũnganwo. 12 Mũthĩnjĩri-Yahweh arĩoyaga gatũrũme kamwe agakaruta karĩ igongona rĩa
mahĩtia hamwe na maguta macio ma gĩthimi kĩa logi ĩmwe, na agacicũgia mbere na thutha irĩ
igongona rĩa gũcũgio mbere ya Yahweh. 13 Agacoka agathĩnjĩra gatũrũme kau harĩa igongona

162




rĩa mehia na igongona rĩa njino ithĩnjagĩrũo, handũ hamũre, tondũ o ta igongona rĩa mehia,
igongona rĩa mahĩtia rĩrĩkoragwo rĩrĩ rĩa mũthĩnjĩri-Yahweh. Kĩu nĩ kĩndũ kĩamũre mũno.

14 ―Mũthĩnjĩri-Yahweh arĩcokaga akoya thakame ĩmwe ya igongona rĩu rĩa mahĩtia, na
mũthĩnjĩri-Yahweh ũcio akamĩhaka moni-inĩ ya gũtũ kwa ũrĩo kwa mũndũ ũcio ũretheria na
kĩara-inĩ kĩrĩa kĩnene gĩa guoko gwake kwa ũrĩo na kĩara-inĩ kĩrĩa kĩnene gĩa kũgũrũ gwake kwa
ũrĩo. 15 Ningĩ mũthĩnjĩri-Yahweh akoya mamwe ma maguta macio ma gĩthimi kĩa logi ĩmwe na
akamaitĩrĩria rũhĩ-inĩ rwake mwene rwa ũmotho. 16 Mũthĩnjĩri-Yahweh agacoka agatobokia
kĩara gĩake kĩa ũrĩo maguta-inĩ macio marĩ rũhĩ-inĩ rwake rwa ũmotho na agataatia maguta
mamwe na kĩara gĩake maita mũgwanja mbere ya Yahweh. 17 Thutha ũcio mũthĩnjĩri-Yahweh
akahaka maguta mamwe ma marĩa matigara rũhĩ-inĩ rwake moni-inĩ ya gũtũ kwa ũrĩo kwa
mũndũ ũcio ũretheria na kĩara-inĩ kĩrĩa kĩnene gĩa guoko gwake kwa ũrĩo na kĩara-inĩ kĩrĩa
kĩnene gĩa kũgũrũ gwake kwa ũrĩo igũrũ rĩa thakame ya igongona rĩa mahĩtia. 18 Mũthĩnjĩri-
Yahweh agĩrĩirũo kũhaka maguta marĩa matigara rũhĩ-inĩ rwake mũtwe-inĩ wa mũndũ ũcio
ũretheria, na njĩra ĩyo mũthĩnjĩri-Yahweh akaruta igongona rĩa kũhumbĩra mehia ma mũndũ ũcio
mbere ya Yahweh.

19 ―Mũthĩnjĩri-Yahweh arĩrutaga igongona rĩa mehia nĩguo ahumbĩre mehia ma mũndũ ũcio
ũretheria thahu wake, na thutha ũcio agathĩnja nyamũ ya igongona rĩa njino. 20 Ningĩ mũthĩnjĩri-
Yahweh akarutĩra igongona rĩa njino na igongona rĩa mũtu kĩgongona-inĩ, na njĩra ĩyo mũthĩnjĩri-
Yahweh akaruta igongona rĩa kũhumbĩra mehia ma mũndũ ũcio, nake agathirũo nĩ thahu.

21 ―No mũndũ ũcio angĩkorũo arĩ mũthĩni na ndarĩ na ũhoti mũnene, agĩrĩirũo kũrehe gatũrũme
kamwe karĩ igongona rĩa mahĩtia nĩ ũndũ wa igongona rĩa gũcũgio, nĩgetha ahumbĩre mehia
make, na arehe gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ikũmi kĩa eba kĩa mũtu mũhinyu ũtukanĩtio na maguta ũrĩ
igongona rĩa mũtu, maguta ma gĩthimi kĩa logi ĩmwe, 22 na ndutura igĩrĩ kana njui igĩrĩ cia
ndirahũgĩ, kũringana na ũhoti wake. Ĩmwe ĩrĩkoragwo ĩrĩ ya igongona rĩa mehia, nayo ĩyo ĩngĩ
ĩrĩkoragwo ĩrĩ ya igongona rĩa njino. 23 Mũthenya wa kanana agĩrĩirũo kũrehe indo icio kũrĩ
mũthĩnjĩri-Yahweh mũromo-inĩ wa hema ya gũtũnganwo mbere ya Yahweh nĩguo atherio.

24 ―Mũthĩnjĩri-Yahweh arĩoyaga gatũrũme kau ka igongona rĩa mahĩtia hamwe na maguta macio
ma gĩthimi kĩa logi ĩmwe, na mũthĩnjĩri-Yahweh ũcio agacicũgia mbere na thutha irĩ igongona
rĩa gũcũgio mbere ya Yahweh. 25 Agacoka agathĩnja gatũrũme kau ka igongona rĩa mahĩtia,
mũthĩnjĩri-Yahweh ũcio akoya thakame ĩmwe ya igongona rĩu rĩa mahĩtia akamĩhaka moni-inĩ ya
gũtũ kwa ũrĩo kwa mũndũ ũcio ũretheria na kĩara-inĩ kĩrĩa kĩnene gĩa guoko gwake kwa ũrĩo na
kĩara-inĩ kĩrĩa kĩnene gĩa kũgũrũ gwake kwa ũrĩo. 26 Mũthĩnjĩri-Yahweh agaitĩrĩria maguta
mamwe rũhĩ-inĩ rwake mwene rwa ũmotho, 27 namo maguta macio marĩ rũhĩ-inĩ rwake rwa
ũmotho akoya mamwe na kĩara gĩake kĩa ũrĩo agataatia maita mũgwanja mbere ya Yahweh. 28
Na mũthĩnjĩri-Yahweh akahaka maguta mamwe ma macio marĩ rũhĩ-inĩ rwake moni-inĩ ya gũtũ
kwa ũrĩo kwa mũndũ ũcio ũretheria na kĩara-inĩ kĩrĩa kĩnene gĩa guoko gwake kwa ũrĩo na kĩara-
inĩ kĩrĩa kĩnene gĩa kũgũrũ gwake kwa ũrĩo, akahaka harĩa hothe ekũhakĩte thakame ya igongona
rĩa mahĩtia. 29 Thutha ũcio mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo kũhaka maguta marĩa matigara rũhĩ-inĩ

163


rwake mũtwe-inĩ wa mũndũ ũcio ũretheria, na njĩra ĩyo akahumbĩra mehia ma mũndũ ũcio mbere
ya Yahweh.

30 ―Agĩrĩirũo kũruta ĩmwe ya ndutura icio kana ĩmwe ya njui icio cia ndirahũgĩ, kũringana na
ũhoti wake, 31 o ĩrĩa angĩhota kũruta, ĩrĩ ya igongona rĩa mehia nayo ĩyo ĩngĩ ĩrĩ ya igongona rĩa
njino hamwe na igongona rĩa mũtu; nake mũthĩnjĩri-Yahweh akaruta igongona rĩa kũhumbĩra
mehia ma mũndũ ũcio ũretheria mbere ya Yahweh.

32 ―Ũcio nĩguo watho wa mũndũ ũrarĩ na mũrimũ wa mangũ no ndarĩ na ũhoti wa kũruta kĩrĩa
kĩrabatarania nĩguo atherio.‖

33 Yahweh agĩcoka akĩra Musa na Haruni atĩrĩ: 34 ―Rĩrĩa mũgaakinya bũrũri-inĩ wa Kanaani,
ũrĩa ngũmũhe ũtuĩke igai rĩanyu, na hũũre nyũmba o yothe na mũrimũ wa mangũ bũrũri-inĩ ũcio
wanyu, 35 mwene nyũmba ĩyo agĩrĩirũo gũthiĩ kũrĩ mũthĩnjĩri-Yahweh amwĩre ũũ, ‗Kũrĩ
mũthemba wa mũrimũ ũgĩĩte nyũmba yakwa.‘ 36 Nake mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo kũheana
watho nĩguo indo ciothe irutwo thĩinĩ wa nyũmba ĩyo atanathiĩ kũbaara mũrimũ ũcio, nĩgetha
ndakanĩrĩre atĩ kĩndũ gĩothe kĩrĩ thĩinĩ wa nyũmba ĩyo kĩrĩ na thahu; thutha ũcio mũthĩnjĩri-
Yahweh agathiĩ akaingĩra nyũmba ĩyo akamĩthuthuria. 37 Agĩrĩirũo kũbaara harĩa hagĩtwo nĩ
mũrimũ ũcio, na angĩkorũo thingo cia nyũmba ĩyo irĩ na tũrima twa rangi ũhaana ta wa yerũ
ũtukanĩte na wa ngirini kana rangi ũhaana ta mũtune na tũrima tũu tũkorũo tũroneka tũrikĩire
gũkĩra rũthingo ruo rwene, 38 mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo kuuma nja ya nyũmba ĩyo athiĩ
gacĩra-inĩ ga gũtonya nyũmba ĩyo na amĩhinge kwa ihinda rĩa thikũ mũgwanja.

39 ―Thutha ũcio mũthĩnjĩri-Yahweh agacoka mũthenya wa mũgwanja nĩgetha amĩthuthurie.
Angĩkorũo mũrimũ ũcio nĩ ũtheremete kũu thingo-inĩ cia nyũmba ĩyo, 40 mũthĩnjĩri-Yahweh
arĩrutaga watho na no mũhaka mahiga macio magĩĩtwo nĩ mũrimũ ũcio marutwo na mateo nja
wa itũũra handũ hatarĩ hamũre. 41 Agacoka agathana nyũmba ĩyo ĩkũrũrũo biũ mwena wa thĩinĩ,
na mũthanga na thimiti iria ciarutwo ciagĩrĩire gũteo nja wa itũũra handũ hatarĩ hamũre. 42
Magacoka magekĩra mahiga mangĩ hau mahiga macio maruta moima, na agĩrĩirũo kũhũthĩra
thimiti ĩngĩ na athinge nyũmba ĩyo.

43 ―No angĩkorũo mũrimũ ũcio nĩ ũgũcoka rĩngĩ na ũtuthũke thĩinĩ wa nyũmba ĩyo thutha wa
mahiga macio kũrutwo na nyũmba ĩyo gũkũrũrũo na ĩgathingwo rĩngĩ, 44 mũthĩnjĩri-Yahweh
agĩrĩirũo kũingĩra amĩthuthurie. Angĩkorũo mũrimũ ũcio nĩ ũtheremete thĩinĩ wa nyũmba ĩyo,
ũcio nĩ mũrimũ mũũru mũno wa mangũ ũrĩ thĩinĩ wa nyũmba ĩyo. Nyũmba ĩyo ĩrĩ na thahu. 45
Agacoka agathana nyũmba ĩyo ĩmomorũo—mahiga mayo, mbaũ ciayo, na mũthanga na thimiti
yothe ya nyũmba ĩyo—na igakuuo igatwarũo nja ya itũũra handũ hatarĩ hamũre. 46 No mũndũ o
wothe angĩingĩra nyũmba ĩyo thikũ o yothe harĩ thikũ icio nyũmba ĩyo ĩhingĩtwo arĩkoragwo na
thahu o nginya hwaĩ-inĩ; 47 na mũndũ o wothe angĩkoma thĩinĩ wa nyũmba ĩyo agĩrĩirũo
gũthambia nguo ciake, na mũndũ o wothe angĩrĩĩra thĩinĩ wa nyũmba ĩyo agĩrĩirũo gũthambia
nguo ciake.

164


48 ―No mũthĩnjĩri-Yahweh angĩũka na one mũrimũ ũcio ndũtheremete thĩinĩ wa nyũmba thutha
wa nyũmba ĩyo gũthingwo rĩngĩ, mũthĩnjĩri-Yahweh ũcio agĩrĩirũo kwanĩrĩra atĩ nyũmba ĩyo
ndĩrĩ na thahu, tondũ mũrimũ ũcio nĩ ũthirĩte. 49 Nĩgetha atherie thahu wa nyũmba ĩyo, arĩoyaga
nyoni igĩrĩ, kamũtĩ ka mũtarakwa, ndigi cia rangi mũtune, na mũthobi. 50 Agĩrĩirũo kũũragĩra
nyoni ĩmwe nyũngũ-inĩ ya rĩũmba igũrũ rĩa maĩ ma handũ haratherera. 51 Acoke oe kamũtĩ kau
ka mũtarakwa, mũthobi, ndigi cia rangi mũtune, na nyoni ĩyo ĩngĩ ĩrĩ muoyo acirikie thakame-inĩ
ya nyoni ĩyo yũragĩirũo igũrũ rĩa maĩ ma handũ haratherera, thutha ũcio agĩrĩirũo
kũmĩminjaminja aroretie nyũmba-inĩ ĩyo maita mũgwanja. 52 Arĩtheragia thahu wa nyũmba ĩyo
na thakame ya nyoni ĩyo, maĩ macio ma handũ haratherera, nyoni ĩyo ĩngĩ ĩrĩ muoyo, kamũtĩ kau
ka mũtarakwa, mũthobi ũcio, na ndigi icio cia rangi mũtune. 53 Agacoka akarekereria nyoni ĩyo
ĩrĩ muoyo werũ-inĩ nja wa itũũra, na njĩra ĩyo akaruta igongona rĩa mehia nĩ ũndũ wa nyũmba
ĩyo, nayo ĩgathirũo nĩ thahu.

54 ―Ũcio nĩguo watho ũkoniĩ ũndũ wothe wĩgiĩ mangũ, mũrimũ wa ngothi ya mũtwe kana
mũrimũ ũrĩ nderu-inĩ, 55 mangũ marĩ nguo-inĩ kana nyũmba-inĩ, 56 na ũndũ wothe wĩgiĩ
kũimba, ironda, na gũtũnda, 57 nĩgetha kũmenyekage rĩrĩa kĩndũ kĩrĩ na thahu na rĩrĩa kĩndũ
gĩtarĩ na thahu. Ũcio nĩguo watho wĩgiĩ mangũ.‖

MAŨNDŨ MA ALAWII 15

1 Ningĩ Yahweh agĩthiĩ na mbere kwarĩria Musa na Haruni akĩmeera ũũ: 2 ―Arĩriai Aisiraeli
mũmeere atĩrĩ, ‗Mũndũrũme angĩkorũo akiumwo nĩ gĩko kĩĩga-inĩ gĩake kĩa ũciari, nĩ arĩkoragwo
arĩ na thahu nĩ ũndũ wa gĩko kĩu. 3 Arĩ na thahu nĩ ũndũ wa gĩko kĩu, o na angĩkorũo gĩko kĩu nĩ
gĩgũthiĩ na mbere kuuma ciĩga-inĩ ciake cia ũciari kana nĩ gĩthingĩkĩte gĩkaga kuuma, arĩ o na
thahu.

4 ―‗Ũrĩrĩ o wothe ũrĩa mũndũ ũcio ũroimwo nĩ gĩko angĩkomera nĩ ũrĩgĩaga thahu, na kĩndũ o
gĩothe angĩikarĩra nĩ kĩrĩgĩaga thahu. 5 Mũndũ ũrĩa ũngĩhutia ũrĩrĩ wa mũndũrũme ũcio no
mũhaka athambie nguo ciake na ethambe na maĩ, na arĩkoragwo arĩ na thahu o nginya hwaĩ-inĩ. 6
Mũndũ o wothe ũngĩikarĩra kĩndũ gĩgũikarĩirũo nĩ mũndũrũme ũcio ũroimwo nĩ gĩko agĩrĩirũo
gũthambia nguo ciake, ethambe na maĩ, na arĩkoragwo arĩ na thahu o nginya hwaĩ-inĩ. 7 Mũndũ
o wothe ũngĩhutia mwĩrĩ wa mũndũrũme ũcio ũroimwo nĩ gĩko agĩrĩirũo gũthambia nguo ciake,
ethambe na maĩ, na arĩkoragwo arĩ na thahu o nginya hwaĩ-inĩ. 8 Mũndũrũme ũcio ũroimwo nĩ
gĩko angĩtuĩra mũndũ ũtarĩ na thahu mata, ũcio watuĩrũo mata agĩrĩirũo gũthambia nguo ciake,
ethambe na maĩ, na arĩkoragwo arĩ na thahu o nginya hwaĩ-inĩ. 9 Matandĩko o mothe
mũndũrũme ũcio ũroimwo nĩ gĩko angĩikarĩra akuuĩtwo nĩ nyamũ marĩkoragwo na thahu. 10
Mũndũ o wothe angĩhutia kĩndũ o gĩothe gĩgũikarĩirũo nĩwe nĩ arĩgĩaga thahu o nginya hwaĩ-inĩ,
na mũndũ o wothe angĩkuua indo icio agĩrĩirũo gũthambia nguo ciake, ethambe na maĩ, na
arĩkoragwo arĩ na thahu o nginya hwaĩ-inĩ. 11 Mũndũrũme ũcio ũroimwo nĩ gĩko angĩhutia

165




mũndũ ũngĩ atethambĩte moko na maĩ, ũcio wahutio no mũhaka athambie nguo ciake, ethambe
na maĩ, na arĩkoragwo arĩ na thahu o nginya hwaĩ-inĩ. 12 Kĩndũ o gĩothe kĩa rĩũmba kĩrĩa
mũndũrũme ũcio ũroimwo nĩ gĩko angĩhutia kĩagĩrĩire kũũragwo, na kĩndũ o gĩothe kĩa mbaũ
kĩagĩrĩire gũthambio na maĩ.

13 ―‗Gĩko kĩu kĩngĩtiga kuuma na mũndũrũme ũcio akorũo atarĩ na gĩko kĩu rĩngĩ, arĩtaraga thikũ
mũgwanja cia gũtherio gwake, na no mũhaka athambie nguo ciake, ethambe na maĩ ma handũ
haratherera, na nĩ egũthirũo nĩ thahu. 14 Mũthenya wa kanana wakinya, agĩrĩirũo kuoya ndutura
igĩrĩ kana njui igĩrĩ cia ndirahũgĩ na athiĩ mbere ya Yahweh mũromo-inĩ wa hema ya
gũtũnganwo na acineane kũrĩ mũthĩnjĩri-Yahweh. 15 Na mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo gũciruta
igongona, ĩmwe ĩrĩ igongona rĩa mehia nayo ĩyo ĩngĩ ĩrĩ igongona rĩa njino, na njĩra ĩyo
mũthĩnjĩri-Yahweh ahumbĩre mehia ma mũndũ ũcio mbere ya Yahweh megiĩ gĩko kĩu gĩake.

16 ―‗Na rĩrĩ, mũndũrũme angiumwo nĩ hinya wake wa ũciari, agĩrĩirũo gwĩthamba mwĩrĩ wake
wothe na maĩ na arĩkoragwo arĩ na thahu o nginya hwaĩ-inĩ. 17 No mũhaka athambie na maĩ
nguo o yothe kana ngothi o yothe ĩgĩtwo nĩ hinya ũcio wa ũciari, na irĩkoragwo irĩ na thahu o
nginya hwaĩ-inĩ.

18 ―‗Mũndũrũme angĩkoma na mũtumia na oimwo nĩ hinya wa ũciari, magĩrĩirũo gwĩthamba na
maĩ na marĩkoragwo marĩ na thahu o nginya hwaĩ-inĩ.

19 ―‗Mũtumia angiura thakame mwĩrĩ-inĩ wake, arĩthiaga na mbere gũkorũo na thahu wa ihinda
rĩake rĩa mweri kwa ihinda rĩa thikũ mũgwanja. Mũndũ o wothe ũrĩmũhutagia arĩkoragwo arĩ na
thahu o nginya hwaĩ-inĩ. 20 Kĩndũ o gĩothe arĩkomagĩra hĩndĩ ĩyo ya ihinda rĩake rĩa mweri nĩ
kĩrĩgĩaga thahu, na kĩndũ o gĩothe arĩikaragĩra nĩ kĩrĩgĩaga thahu. 21 Mũndũ o wothe ũrĩhutagia
ũrĩrĩ wa mũtumia ũcio agĩrĩirũo gũthambia nguo ciake, ethambe na maĩ, na arĩkoragwo arĩ na
thahu o nginya hwaĩ-inĩ. 22 Mũndũ o wothe ũrĩhutagia kĩndũ o gĩothe gĩikarĩirũo nĩ mũtumia
ũcio agĩrĩirũo gũthambia nguo ciake, ethambe na maĩ, na arĩkoragwo arĩ na thahu o nginya hwaĩ-
inĩ. 23 Mũtumia ũcio angĩikarĩra ũrĩrĩ kana kĩndũ kĩngĩ, mũndũ ũrĩa ũngĩhutia kĩndũ kĩu
arĩkoragwo arĩ na thahu o nginya hwaĩ-inĩ. 24 Na mũndũrũme angĩkoma na mũtumia ũcio na
ahutio nĩ thahu wa ihinda rĩa mweri rĩa mũtumia ũcio, nĩ arĩgĩaga thahu thikũ mũgwanja, na ũrĩrĩ
o wothe arĩkomagĩra nĩ ũrĩgĩaga thahu.

25 ―‗Mũtumia angiura thakame matukũ maingĩ rĩrĩa atarĩ ihinda-inĩ rĩake rĩa mweri, kana angiura
thakame ya ihinda rĩa mweri matukũ maingĩ gũkĩra ũrĩa oiraga rĩrĩa rĩngĩ, arĩkoragwo arĩ na
thahu matukũ macio mothe egũkorũo akiura, o ta matukũ ma thahu wa ihinda rĩake rĩa mweri. 26
Ũrĩrĩ o wothe arĩkomagĩra rĩrĩa aroira ũrĩhaanaga o ta ũrĩrĩ wa rĩrĩa arĩ na thahu wa ihinda rĩake
rĩa mweri, na kĩndũ o gĩothe arĩikaragĩra kĩrĩgĩaga thahu o ta thahu wa ihinda rĩake rĩa mweri. 27
Mũndũ o wothe ũrĩcihutagia nĩ arĩgĩaga thahu, na no mũhaka athambie nguo ciake, ethambe na
maĩ, na arĩkoragwo arĩ na thahu o nginya hwaĩ-inĩ.

28 ―‗No rĩrĩ, atiga kuura, arĩtaraga thikũ mũgwanja, na thutha ũcio nĩ arĩthiragwo nĩ thahu. 29
Mũthenya wa kanana wakinya, agĩrĩirũo kuoya ndutura igĩrĩ kana njui igĩrĩ cia ndirahũgĩ,

166


atwarĩre mũthĩnjĩri-Yahweh mũromo-inĩ wa hema ya gũtũnganwo. 30 Na mũthĩnjĩri-Yahweh
agĩrĩirũo kũruta ĩmwe ĩrĩ igongona rĩa mehia nayo ĩyo ĩngĩ ĩrĩ igongona rĩa njino, na njĩra ĩyo
mũthĩnjĩri-Yahweh ahumbĩre mehia ma mũtumia ũcio mbere ya Yahweh megiĩ thahu wake wa
kuura.

31 ―‗Kwoguo no mũhaka wamũranie Aisiraeli kuuma harĩ thahu wao, nĩgetha matigakue thahu-
inĩ wao nĩ ũndũ wa gũthahia gĩikaro gĩakwa kĩamũre, kĩrĩa kĩrĩ gatagatĩ-inĩ kao.

32 ―‗Ũcio nĩguo watho wĩgiĩ mũndũrũme ũroimwo nĩ gĩko, mũndũrũme ũrĩ na thahu nĩ ũndũ wa
kuumwo nĩ hinya wa ũciari, 33 mũtumia ũrĩ na thahu wa ihinda rĩake rĩa mweri, mũndũrũme
kana mũtumia o wothe ũrĩ na gĩko kĩroima mwĩrĩ-inĩ wake, na mũndũrũme ũngĩkoma na
mũtumia ũrĩ na thahu.‘

MAŨNDŨ MA ALAWII 16

1 Yahweh akĩarĩria Musa thutha wa ariũ erĩ a Haruni gũkua nĩ ũndũ wa gũthiĩ mbere ya Yahweh.
2 Yahweh akĩra Musa ũũ: ―Ĩra Haruni mũrũ wa nyũkwa atĩ ndagĩrĩirũo gũthiaga hĩndĩ o yothe
harĩa hamũre thĩinĩ wa gĩtama, mbere ya gĩkunĩko kĩrĩa kĩhumbĩrĩte Ithandũkũ, nĩgetha
ndagakue, nĩ gũkorũo nĩ ndĩriumagĩra igũrũ rĩa gĩkunĩko kĩu ndĩ thĩinĩ wa itu.

3 ―Ici nĩcio indo iria Haruni arĩrehaga rĩrĩa aratonya harĩa hamũre: gategwa ka igongona rĩa
mehia na ndũrũme ya igongona rĩa njino. 4 Agĩrĩirũo kwĩhumba kanjũ ĩrĩa nyamũre ya gatani,
nakĩo kĩnyatha gĩa gatani kĩagĩrĩire kũhumbĩra mwĩrĩ wake, na nĩ agĩrĩirũo kwĩyoha mũcibi wa
gatani na mũtwe eyohe kĩremba gĩa gatani. Icio nĩ nguo nyamũre. Agĩrĩirũo gwĩthamba na maĩ
na ehumbe nguo icio.

5 ―Agĩrĩirũo kuoya kuuma kũrĩ kĩrĩndĩ gĩa ciana cia Isiraeli tũthenge twĩrĩ nĩ ũndũ wa igongona
rĩa mehia na ndũrũme ĩmwe nĩ ũndũ wa igongona rĩa njino.

6 ―Ningĩ no mũhaka Haruni arehe ndegwa ĩyo ya igongona rĩa mehia, rĩrĩa ekũruta nĩ ũndũ wake,
na arute igongona rĩa kũhumbĩra mehia make na ma nyũmba yake.

7 ―Nĩ arĩcokaga agatwara mbũri icio igĩrĩ agacirũgamia mbere ya Yahweh mũromo-inĩ wa hema
ya gũtũnganwo. 8 Haruni arĩcukaga mĩtĩ igũrũ rĩgiĩ mbũri icio igĩrĩ, mũtĩ ũmwe ũrĩ wa Yahweh
na ũcio ũngĩ ũrĩ wa Azazeli. 9 Haruni arĩrehaga mbũri ĩrĩa yagwĩrũo nĩ mũtĩ wa Yahweh na
akamĩruta ĩrĩ igongona rĩa mehia. 10 Ĩndĩ mbũri ĩrĩa yagwĩrũo nĩ mũtĩ wa Azazeli yagĩrĩire
kũrehwo ĩrĩ muoyo ĩrũgamio mbere ya Yahweh nĩgetha igongona rĩa kũhumbĩra mehia rĩrutĩrũo
igũrũ rĩayo, nĩguo ĩrekererio werũ-inĩ ĩrĩ ya Azazeli.

167




11 ―Haruni nĩ arĩrehaga ndegwa ya igongona rĩa mehia, nĩ ũndũ wake mwene, na akaruta
igongona rĩa kũhumbĩra mehia make na ma nyũmba yake; thutha ũcio nĩ arĩthĩnjaga ndegwa ĩyo
ya igongona rĩa mehia, nĩ ũndũ wake mwene.

12 ―Agacoka akoya rũgĩo rwa mwaki rũiyũrĩte makara marakana kuuma kĩgongona-inĩ mbere ya
Yahweh na agatahia ngundi igĩrĩ cia ũbumba ũrĩa mũnungi wega, agacirehe thĩinĩ wa gĩtaama. 13
Ningĩ nĩ arĩkĩraga ũbumba ũcio mwaki-inĩ mbere ya Yahweh, na itu rĩa ũbumba ũcio nĩ
rĩrĩhumbĩraga gĩkunĩko kĩa Ithandũkũ, kĩrĩa kĩrĩ igũrũ rĩa Ũira, nĩgetha ndagakue.

14 ―Arĩoyaga thakame ĩmwe ya ndegwa ĩyo na akamĩtaatia na kĩara gĩake mbere ya gĩkunĩko kĩu
mwena wa irathĩro, na agataatia thakame ĩmwe na kĩara gĩake maita mũgwanja mbere ya
gĩkunĩko kĩu.

15 ―Agacoka agathĩnja mbũri ya igongona rĩa mehia, nĩ ũndũ wa andũ, na akarehe thakame yayo
thĩinĩ wa gĩtama na eke na thakame ĩyo o ta ũrĩa egwĩka na thakame ya ndegwa; agĩrĩirũo
kũmĩtaatia aroretie gĩkunĩko-inĩ na mbere ya gĩkunĩko kĩu.

16 ―Agĩrĩirũo kũruta igongona rĩa kũhumbĩra mehia rĩa harĩa hamũre nĩ ũndũ wa mĩtugo ĩtarĩ
mĩamũre ya ciana cia Isiraeli na nĩ ũndũ wa mahĩtia na mehia mao, na ũguo noguo agĩrĩirũo nĩ
gwĩka nĩ ũndũ wa hema ya gũtũnganwo, ĩrĩa ĩrĩ gatagatĩ-inĩ kao nĩ ũndũ wa mĩtugo yao ĩtarĩ
mĩamũre.

17 ―Gũtirĩ mũndũ ũngĩ wagĩrĩirũo gũkorũo thĩinĩ wa hema ya gũtũnganwo kwambĩrĩria rĩrĩa
Haruni araingĩra harĩa hamũre kũruta igongona rĩa kũhumbĩra mehia nginya rĩrĩa ariuma.
Agĩrĩirũo kũruta igongona rĩa kũhumbĩra mehia make na ma nyũmba yake na ma kĩrĩndĩ gĩothe
kĩa Isiraeli.

18 ―Acoke oime athiĩ kĩgongona-inĩ, kĩrĩa kĩrĩ mbere ya Yahweh, na arute igongona rĩa
kũhumbĩra mehia nĩ ũndũ wakĩo, acoke oe thakame ĩmwe ya ndegwa ĩyo na thakame ĩmwe ya
mbũri ĩyo na ahake hĩa cia kĩgongona kĩu mĩena yothe. 19 Ningĩ agĩtaatĩrie thakame ĩmwe na
kĩara maita mũgwanja na agĩtherie na akĩamũre kuumana na mĩtugo ĩtarĩ mĩamũre ya ciana cia
Isiraeli.

20 ―Arĩkia kũruta igongona rĩa kũhumbĩra mehia nĩ ũndũ wa harĩa hamũre na nĩ ũndũ wa hema
ya gũtũnganwo na nĩ ũndũ wa kĩgongona, agĩrĩirũo kũrehe mbũri ĩyo ĩngĩ ĩrĩ muoyo. 21 Haruni
agĩrĩirũo kũigĩrĩra moko make meerĩ mũtwe-inĩ wa mbũri ĩyo ĩrĩ muoyo na oimbũre igũrũ rĩayo
mahĩtia mothe ma ciana cia Isiraeli na mehia mao mothe, na amaige igũrũ rĩa mũtwe wa mbũri
ĩyo na amĩrekererie ĩtwarũo werũ-inĩ nĩ mũndũ ũthuurĩtwo gwĩka ũguo. 22 Mbũri ĩyo nĩyo
ĩgũkuua mehia mao mothe ĩmatware bũrũri ũrĩ werũ-inĩ, na agĩrĩirũo kũrekereria mbũri ĩyo ĩthiĩ
werũ-inĩ ũcio.

23 ―Haruni acoke aingĩre hema-inĩ ya gũtũnganwo na arute nguo cia gatani iria ekĩrire akĩingĩra
harĩa hamũre, na aciige hau thĩ. 24 No mũhaka ethambe mwĩrĩ na maĩ arĩ handũ hamũre na ekĩre

168


nguo ciake; acoke oime arute igongona rĩake rĩa njino na igongona rĩa andũ rĩa njino na njĩra ĩyo
ahumbĩre mehia make na ma andũ. 25 Namo maguta ma igongona rĩu rĩa mehia amacinĩre
kĩgongona-inĩ marute ndogo.

26 ―Mũndũ ũrĩa ũgũthiĩ kũrekereria mbũri ĩyo ya Azazeli agĩrĩirũo gũthambia nguo ciake na
ethambe na maĩ, na thutha ũcio no acoke kambĩ-inĩ.

27 ―Nayo ndegwa ya igongona rĩa mehia na mbũri ya igongona rĩa mehia, iria thakame yacio
ĩrehirũo harĩa hamũre kũhumbĩra mehia, ciagĩrĩire gũtwarũo nja ya kambĩ, na njũũa ciacio na
nyama ciacio na taatha wacio icinwo na mwaki. 28 Ũrĩa ũgũcicina agĩrĩirũo gũthambia nguo
ciake na ethambe na maĩ, thutha ũcio no acoke kambĩ-inĩ.

29 ―Ũgũtuĩka watho wa gũtũũra ũrũmagĩrĩrũo nĩ inyuĩ: Mweri wa mũgwanja, mũthenya wa
ikũmi wa mweri ũcio, mwagĩrĩirũo nĩ kwĩnyerekia, na hatirĩ wĩra mwagĩrĩirũo nĩ kũruta, kana nĩ
mũndũ ũciarĩirũo bũrũri-inĩ wanyu kana nĩ mũndũ wa kũngĩ ũrĩa ũtũũranagia na inyuĩ. 30
Mũthenya ũcio nĩrĩo igongona rĩa kũhumbĩra mehia rĩrĩrutagwo nĩ ũndũ wanyu, nĩgetha mũgatuo
amũre. Mũrĩkoragwo mũrĩ amũre kuumana na mehia manyu mothe mbere ya Yahweh. 31 Nĩ
thabatũ ya kũhurũka biũ harĩ inyuĩ, na nĩ mwagĩrĩirũo kwĩnyerekia. Ũcio nĩ watho wa gũtũũra
ũrũmagĩrĩrũo.

32 ―Mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa ũitĩrĩirio maguta na akaamũrũo gũtungata arĩ mũthĩnjĩri-Yahweh
ithenya rĩa ithe agĩrĩirũo kũruta igongona rĩa kũhumbĩra mehia na ekĩre nguo cia gatani, o cio
nguo iria nyamũre. 33 Arĩrutaga igongona rĩa kũhumbĩra mehia nĩ ũndũ wa handũ harĩa hamũre,
nĩ ũndũ wa hema ya gũtũnganwo, na nĩ ũndũ wa kĩgongona; na akaruta igongona rĩa kũhumbĩra
mehia nĩ ũndũ wa athĩnjĩri-Yahweh na nĩ ũndũ wa kĩrĩndĩ gĩothe kĩa andũ. 34 Ũcio ũgũtuĩka
watho wa gũtũũra ũrũmagĩrĩrũo nĩ inyuĩ, harĩ kũhumbĩra mehia nĩ ũndũ wa ciana cia Isiraeli
tondũ wa mehia mao mothe riita rĩmwe o mwaka.‖

Agĩgĩka o ta ũrĩa Yahweh aathĩte Musa.

MAŨNDŨ MA ALAWII 17

1 Yahweh agĩthiĩ na mbere kwarĩria Musa akĩmwĩra ũũ: 2 ―Aria na Haruni na ariũ ake na ciana
cia Isiraeli ciothe na ũmeere atĩrĩ, ‗Ũũ nĩguo Yahweh athanĩte:

3 ―‗―Mũndũ o wothe wa nyũmba ya Isiraeli angĩthĩnja ndegwa kana gatũrũme kana mbũri thĩinĩ
wa kambĩ kana athĩnjĩre nja wa kambĩ, 4 handũ ha kũmĩrehe mũromo-inĩ wa hema ya
gũtũnganwo nĩguo arute igongona harĩ Yahweh mbere ya gĩikaro kĩu kĩamũre kĩa Yahweh,
mũndũ ũcio nĩ arĩkoragwo na ihĩtia rĩa thakame. Nĩ aitĩte thakame, na no mũhaka mũndũ ũcio
eherio gatagatĩ-inĩ ka andũ ao. 5 Ũndũ ũcio nĩ ũgũtũma ciana cia Isiraeli marehage magongona,

169




marĩa marutagĩra werũ-inĩ, makarehaga kũrĩ Yahweh, mũromo-inĩ wa hema ya gũtũnganwo, kũrĩ
mũthĩnjĩri-Yahweh. Magĩrĩirũo kũruta magongona macio marĩ magongona ma ũiguano harĩ
Yahweh. 6 Nake mũthĩnjĩri-Yahweh akaminjaminja thakame igũrũ rĩa kĩgongona kĩa Yahweh
mũromo-inĩ wa hema ya gũtũnganwo na agacina maguta marute ndogo ĩrĩ mũtararĩko mwega
harĩ Yahweh.7 Nĩguo matikarute rĩngĩ magongona kũrĩ ndaimono iria ihaana ta thenge, iria
mahũũraga ũmaraya nacio. Ũyũ nĩ watho wa gũtũũra ũrũmagĩrĩrũo nĩ inyuĩ njiarũa-inĩ cianyu
ciothe.‖‘

8 ―Wagĩrĩirũo kũmeera atĩrĩ, ‗Mũndũ o wothe wa nyũmba ya Isiraeli kana mũndũ wa kũngĩ
ũtũũraga gatagatĩ-inĩ kanyu angĩruta igongona rĩa njino kana iruta 9 na age kũrĩrehe mũromo-inĩ
wa hema ya gũtũnganwo nĩguo arĩrutĩre Yahweh, no mũhaka eherio gatagatĩ-inĩ ka andũ ao.

10 ―‗Mũndũ o wothe wa nyũmba ya Isiraeli kana mũndũ wa kũngĩ ũtũũraga gatagatĩ-inĩ kanyu
angĩkaarĩa thakame ya mũthemba o wothe, hatarĩ nganja nĩ ngeerekeria ũthiũ wakwa harĩ mũndũ
ũcio ũrarĩa thakame ndĩmũũkĩrĩre, na ndĩmweherie gatagatĩ-inĩ ka andũ ao. 11 Nĩ gũkorũo
muoyo wa kĩũmbe kĩa mwĩrĩ wa nyama ũrĩ thĩinĩ wa thakame, na niĩ mwene ndĩmĩheanĩte
kĩgongona-inĩ nĩguo inyuĩ mũmĩrutage ĩrĩ ya kũhumbĩra mehia manyu, tondũ nĩ thakame
ĩhumbagĩra mehia kũgerera muoyo ũrĩa ũrĩ thĩinĩ wayo. 12 Nĩkĩo ndera ciana cia Isiraeli ũũ:
―Gũtirĩ mũndũ o na ũmwe wanyu wagĩrĩirũo kũrĩa thakame, na gũtirĩ mũndũ wa kũngĩ ũtũũraga
gatagatĩ-inĩ kanyu wagĩrĩirũo kũrĩa thakame.‖

13 ―‗Mũisiraeli kana mũndũ wa kũngĩ ũtũũraga gatagatĩ-inĩ kanyu angĩkorũo akĩhĩta na anyite
nyamũ ya gĩthaka kana nyoni ĩngĩrĩo, no mũhaka aite thakame yayo na amĩhumbĩre na tĩri. 14 Nĩ
gũkorũo muoyo wa kĩũmbe o gĩothe nĩ thakame yakĩo, tondũ muoyo ũrĩ thĩinĩ wayo. Nĩkĩo
njĩrĩte ciana cia Isiraeli ũũ: ―Mũtikanarĩe thakame ya kĩũmbe kĩa mũthemba o wothe, tondũ
muoyo wa kĩũmbe o gĩothe nĩ thakame yakĩo. Mũndũ o wothe ũngĩmĩrĩa agĩrĩirũo kweherio.‖ 15
Mũndũ o wothe, akorũo nĩ mũndũ ũciarĩirũo bũrũri-inĩ wanyu kana nĩ mũndũ wa kũngĩ, angĩrĩa
nyamũ yonetwo ĩrĩ nguũ kana ĩtamburĩtwo nĩ nyamũ ya gĩthaka, no mũhaka athambie nguo ciake
na ethambe na maĩ na arĩkoragwo arĩ na thahu o nginya hwaĩ-inĩ; thutha ũcio agathirũo nĩ thahu.
16 Ĩndĩ angĩaga gũcithambia na age gwĩthamba mwĩrĩ, nĩ akoorio nĩ ũndũ wa ihĩtia rĩu rĩake.‘‖

MAŨNDŨ MA ALAWII 18

1 Yahweh agĩthiĩ na mbere kwaria na Musa akĩmwĩra ũũ: 2 ―Aria na ciana cia Isiraeli na ũmeere
atĩrĩ, ‗Niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti wanyu. 3 Mũtikaneke ũrĩa andũ arĩa marĩ bũrũri wa Misiri
mekaga, o kũu mwatũũraga, na mũtikaneke ũrĩa andũ arĩa marĩ bũrũri wa Kanaani mekaga, o
kũu ndĩramũtwara.

170




 Na mũtigathiage na mĩthiĩre yao. 4 Mwagĩrĩirũo kũrũmagĩrĩra matuĩro makwa ma ciira, ningĩ nĩ
mwagĩrĩirũo kũrũmagia mawatho makwa na mũthiage kũringana namo. Niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti
wanyu. 5 No mũhaka mũrũmagie mawatho makwa na matuĩro makwa ma ciira; mũndũ o wothe
ũrĩkaga maũndũ macio nĩ arĩtũũraga nĩ ũndũ wamo. Niĩ nĩ niĩ Yahweh.

6 ―‗Gũtirĩ mũndũ o na ũmwe wanyu wagĩrĩirũo gũkuhĩrĩria mũndũ wa hakuhĩ metainwo nake
nĩguo akome nake. Niĩ nĩ niĩ Yahweh. 7 Ndũkanakome na thoguo, na ndũkanakome na
maitũguo. Nĩ gũkorũo ũcio nĩ maitũguo, na ndwagĩrĩirũo gũkoma nake.

8 ―‗Ndũkanakome na mũtumia wa thoguo. Kũu nĩ gũconorithia thoguo.

9 ―‗Ndũkanakome na mũirĩtu ũrĩa mũciaranĩirũo nake, akorũo arĩ mwarĩ wa thoguo kana mwarĩ
wa nyũkwa, mũkorũo mũciarĩtwo nyũmba ĩmwe kana mũticiarĩtwo nyũmba ĩmwe.

10 ―‗Ndũkanakome na mũirĩtu wa mũrũguo kana mũirĩtu wa mwarĩguo, tondũ o nĩ njaga yaku
mwene.

11 ―‗Ndũkanakome na mũirĩtu wa mũtumia wa thoguo, ũrĩa ũciarĩtwo nĩ thoguo, tondũ nĩ mwarĩ
wa thoguo.

12 ―‗Ndũkanakome na mũirĩtu ũrĩa ũciaranĩirũo na thoguo. Ũcio nĩ mũndũ wa thakame ĩmwe na
thoguo.

13 ―‗Ndũkanakome na mũirĩtu ũciaranĩirũo na maitũguo, tondũ nĩ mũndũ wa thakame ĩmwe na
maitũguo.

14 ―‗Ndũkanaconorithie mũndũ ũciaranĩirũo na thoguo na njĩra ya gũkoma na mũtumia wake.
Ũcio nĩ tataguo.

15 ―‗Ndũkanakome na mũtumia ũhikĩtio nĩ mũrũguo. Ũcio nĩ mũtumia wa mũrũguo, na
ndwagĩrĩirũo gũkoma nake.

16 ―‗Ndũkanakome na mũtumia wa mũndũ mũciaranĩirũo nake, tondũ ũguo nĩ gũconorithia
mũndũ ũcio mũciaranĩirũo nake.

17 ―‗Ndũkanakome na mũtumia o hamwe na mũirĩtu wake. Ndũkanoe mũirĩtu wa mũrũwe na
mũirĩtu wa mwarĩ nĩguo ũkome nao. Acio nĩ andũ a hakuhĩ nake metainwo nake; ĩyo nĩ mĩtugo
ya ũũra-thoni.

18 ―‗Ndũkanahikie mũtumia ũciaranĩirũo na mũtumia waku atuĩke mũiruwe ũkomage nake
mũtumia waku arĩ o muoyo.

19 ―‗Ndũkanakuhĩrĩrie mũtumia ũrĩ na thahu wa ihinda rĩake rĩa mweri nĩguo ũkome nake.

20 ―‗Ndũkanakome na mũtumia wa mũndũrũme ũngĩ wĩthahie wee mwene.

171


21 ―‗Ndũkanetĩkĩrie mwana o na ũmwe wa rũciaro rwaku arutĩrũo Moleku. Ndũkanathahie rĩĩtwa
rĩa Kĩhoti waku na njĩra ĩyo. Niĩ nĩ niĩ Yahweh.

22 Ndũkanakome na mũndũrũme o ta ũrĩa ũkomaga na mũtumia. Kĩu nĩ gĩĩko kĩrĩ magigi.

23 ―‗Mũndũrũme ndakanakome na nyamũ ndakagĩe thahu nĩ ũndũ wayo; o na mũtumia
ndagĩrĩirũo gũthiĩ harĩ nyamũ nĩguo akome nayo. Kũu nĩ kwagarara ũndũ wa ndũire.

24 ―‗Mũtigethahie na ũndũ o na ũmwe wa maũndũ macio, nĩ gũkorũo maũndũ macio mothe
nĩmo ndũrĩrĩ iria ndĩraingata ciehere mbere yanyu ciĩthahĩtie namo. 25 Nĩ ũndũ ũcio, bũrũri ũcio
ũrĩ na thahu, na nĩ ngũrehe ihera bũrũri-inĩ ũcio nĩ ũndũ wa mehia maguo, naguo bũrũri ũcio nĩ
ũgũtahĩka aikari a kuo. 26 Ĩndĩ inyuĩ no mũhaka mũrũmie mawatho makwa na matuĩro makwa
ma ciira, na mũtikaneke ũndũ o na ũmwe wa maũndũ macio marĩ magigi, mũndũ ũciarĩirũo
bũrũri-inĩ wanyu o na kana mũndũ wa kũngĩ ũtũũranagia na inyuĩ. 27 Nĩ gũkorũo maũndũ macio
mothe marĩ magigi nĩ meekagwo nĩ andũ arĩa maatũũraga bũrũri-inĩ ũrĩa ũrĩ mbere yanyu, na rĩu
bũrũri ũcio ũrĩ na thahu. 28 Naguo bũrũri ũcio ndũkaamũtahĩka nĩ ũndũ wa kũũthahia ta ũrĩa
ũgũtahĩka ndũrĩrĩ iria itũũraga bũrũri-inĩ ũrĩa ũrĩ mbere yanyu. 29 Mũndũ o na ũrĩkũ angĩka ũndũ
o na ũmwe wa maũndũ macio marĩ magigi, arĩa othe marĩĩkaga maũndũ macio no mũhaka
makeherio gatagatĩ-inĩ ka andũ ao. 30 No mũhaka mũhingagie maũndũ marĩa mwagĩrĩirũo
kũhingagĩria niĩ na njĩra ya kwaga kũrũmĩrĩra mĩtugo o yothe ĩrĩ magigi ĩrĩa yekagwo mũtanoka,
nĩguo mũtigethahie nayo. Niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti wanyu.‘

MAŨNDŨ MA ALAWII 19

1 Yahweh agĩthiĩ na mbere kwaria na Musa, akĩmwĩra ũũ: 2 ―Aria na kĩrĩndĩ gĩothe kĩa Isiraeli
na ũkĩre atĩrĩ, ‗Mwagĩrĩirũo gũkorũo mũrĩ amũre, tondũ niĩ, Yahweh Kĩhoti wanyu, ndĩ
mwamũre.

3 ―‗O mũndũ gatagatĩ-inĩ kanyu nĩ agĩrĩirũo gũtĩa nyina na ithe, na nĩ mwagĩrĩirũo kũrũmagia
thabatũ ciakwa. Niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti wanyu. 4 Mũtikagarũrũkĩre ihoti itarĩ kĩene kana
mwĩthondekere ihoti kuumana na cuma ndwekie. Niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti wanyu.

5 ―‗Na rĩrĩ, mũngĩkorũo mũkĩruta igongona rĩa ũiguano kũrĩ Yahweh, mwagĩrĩirũo kũrĩruta na
njĩra ĩgũtũma mwĩtĩkĩrĩke. 6 Rĩagĩrĩire kũrĩo mũthenya ũcio mwaruta igongona rĩu na mũthenya
ũrĩa ũkũrũmĩrĩra, no kĩrĩa gĩatigara gũkinyĩria mũthenya wa gatatũ kĩagĩrĩire gũcinwo na mwaki.
7 No rĩrĩ, kĩndũ o na kĩrĩkũ kĩa rĩo kĩngĩrĩo mũthenya wa gatatũ, ũcio nĩ ũndũ mũũru
ũtangĩtĩkĩrĩka. 8 Ũrĩa ũngĩrĩa kĩndũ kĩu nĩ akoorio nĩ ũndũ wa ihĩtia rĩu rĩake tondũ nĩ athahĩtie
kĩndũ kĩamũre kĩa Yahweh, na mũndũ ũcio no mũhaka eherio gatagatĩ-inĩ ka andũ ao.

172




9 ―‗Mũkĩgetha maciaro ma bũrũri wanyu, ndũkanagethe rũteere-inĩ rwa mũgũnda waku ũhinyĩtie
na ndũkanonganie matigari ma magetha maku. 10 Ningĩ, ndũkanahaare matigari ma mũgũnda
waku wa mĩthabibũ kana ũnganie thabibũ iria citĩkangĩte mũgũnda-inĩ waku wa mĩthabibũ.
Wagĩrĩirũo gũtigĩra mũndũ ũrĩa mũthĩni na mũndũ wa kũngĩ ũrĩa ũikaranagia na inyuĩ. Niĩ nĩ niĩ
Yahweh Kĩhoti wanyu.

11 ―‗Mũtikanaiye, mũtikanaheenanie, na mũtikanahiũranie mũndũ na ũrĩa ũngĩ na njĩra ya wara.
12 Ndũkanehĩte na ũndũ wa maheeni na rĩĩtwa rĩakwa nĩ ũndũ ũcio ũthahie rĩĩtwa rĩa Kĩhoti
waku. Niĩ nĩ niĩ Yahweh. 13 Ndũkanakungie wara woe kĩndũ kĩa mũndũ ũrĩa ũngĩ, na
ndũkanatunyane. Ndwagĩrĩirũo gũikaria mũcara wa mũruti wĩra ũtukũ wothe nginya rũcinĩ.

14 ―‗Ndũkanarume mũndũ ũtaiguaga kana ũigĩre mũtumumu kĩndũ gĩa kũmũhĩnga, na no
mũhaka wĩtigĩre Kĩhoti waku. Niĩ nĩ niĩ Yahweh.

15 ―‗No mũhaka mũtuage ciira wanyu na kĩhooto. Ndũkanathutũkanie mũndũ ũrĩa mũthĩni kana
ũkorũo na kĩmenyano harĩ mũndũ ũrĩa mũtongu. Wagĩrĩirũo gũtuĩra mũndũ ũrĩa ũngĩ na kĩhooto.

16 ―‗Ndũkanathiĩ ũgĩtheremagia njambanio kũrĩ andũ anyu. Ndũkanaingĩrie muoyo wa mũndũ
ũrĩa ũngĩ ũgwati-inĩ. Niĩ nĩ niĩ Yahweh.

17 ―‗Ndũkanamene mũrũ wa thoguo ngoro-inĩ yaku. Nĩ wagĩrĩirũo ũtigagĩrĩre atĩ nĩ warũnga
mũndũ ũrĩa ũngĩ, nĩgetha ndũkanyitanĩre nake mehia-inĩ.

18 ―‗Ndũkanerĩhĩrie kana ũigĩre ariũ a andũ anyu muku, na no mũhaka wende mũndũ ũrĩa ũngĩ o
ta ũrĩa wĩyendete wee mwene. Niĩ nĩ niĩ Yahweh.

19 ―‗Mwagĩrĩirũo kũrũmagia maathani makwa: Ndũkanaciarithanie nyamũ ciaku cia mũciĩ cia
mĩthemba ĩĩrĩ. Ndũkanahande mũgũnda-inĩ waku mbegũ cia mĩthemba ĩĩrĩ, na ndũkanekĩre nguo
ĩtumĩtwo na mĩthemba ĩĩrĩ ya ndigi itukanĩtio hamwe.

20 ―‗Na rĩrĩ, mũndũrũme angĩkoma na mũtumia, na mũtumia ũcio akorũo arĩ ndungata ĩĩrĩirũo
mũndũrũme ũngĩ, na mũtumia ũcio ndakũũrĩtwo kana akaheo wĩyathi, nĩ hagĩrĩire gũkorũo na
ihera. O na kũrĩ ũguo matiagĩrĩirũo kũũragwo, nĩ gũkorũo mũtumia ũcio ndarekereirio. 21
Mũndũrũme ũcio agĩrĩirũo kũrehe igongona rĩake rĩa mahĩtia kũrĩ Yahweh mũromo-inĩ wa hema
ya gũtũnganwo, ndũrũme ya igongona rĩa mahĩtia. 22 Nake mũthĩnjĩri-Yahweh akaruta igongona
rĩa kũhumbĩra mehia ma mũndũ ũcio akĩhũthĩra ndũrũme ya igongona rĩa mahĩtia mbere ya
Yahweh nĩ ũndũ wa mehia marĩa ekĩte, nake akoherũo nĩ ũndũ wa mehia macio ekĩte.

23 ―‗Rĩrĩa mũkaaingĩra bũrũri ũcio na mũhande mũtĩ o wothe wa irio, mwagĩrĩirũo kuona
maciaro maguo marĩ na thahu na matetĩkĩrĩtio. Mĩaka ĩtatũ marĩkoragwo matetĩkĩrĩtio harĩ inyuĩ.
Matiagĩrĩire kũrĩo. 24 No mwaka-inĩ wa kana, maciaro maguo mothe marĩkoragwo marĩ matheru
ma gũkenerũo mbere ya Yahweh. 25 Naguo mwaka-inĩ wa gatano, no mũrĩe matunda maguo
nĩguo muongerere maciaro maguo magetha-inĩ manyu. Niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti wanyu.

173


26 ―‗Mũtikanarĩe kĩndũ o na kĩ kĩrĩ na thakame.

―‗Mũtikanacarie imenyithia cia ũragũri kana mwĩke maũndũ ma ũgo.

27 ―‗Mũtikanenje njuĩrĩ cia mwena-inĩ wa mĩtwe yanyu kana gũthũkia mĩthia ya nderu cianyu.

28 ―‗Mũtikanetemange mĩĩrĩ-inĩ yanyu nĩ ũndũ wa muoyo, na mũtikaneĩkĩre marũũri mĩĩrĩ-inĩ
yanyu. Niĩ nĩ niĩ Yahweh.

29 ―‗Ndũkananyararithie mwarĩguo na njĩra ya kũmũtua mũmaraya, nĩguo bũrũri ndũkahũũre
ũmaraya na ũiyũre mĩtugo mĩũru.

30 ―‗No mũhaka mũrũmagie thabatũ ciakwa, na no mũhaka mwĩtigagĩre handũ hakwa harĩa
hamũre. Niĩ nĩ niĩ Yahweh.

31 ―‗Mũtikanathiĩ kũrĩ andũ arĩa maragia na maroho, na mũtikanacarie ũhoro kũrĩ arĩa marathaga
mohoro nĩguo mũtikanethahie nao. Niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti wanyu.

32 ―‗Nĩ wagĩrĩirũo kũrũgamaga mbere ya njuĩrĩ ĩrĩ na mbuĩ, na no mũhaka wonagie mũndũ
mũkũrũ gĩtĩo, na no mũhaka wĩtigagĩre Kĩhoti waku. Niĩ nĩ niĩ Yahweh.

33 ―‗Mũngĩgatũũrania na mũndũ wa kũngĩ bũrũri-inĩ wanyu, mũtikanamũhinyĩrĩrie. 34 Mũgeni
ũrĩa ũikaranagia na inyuĩ agĩrĩirũo gũtuĩka o ta mũndũ ũciarĩirũo bũrũri-inĩ wanyu, na no mũhaka
mũmwendage o ta ũrĩa mwĩyendete, nĩ gũkorũo o na inyuĩ mwatũire mũrĩ ageni bũrũri-inĩ wa
Misiri. Niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti wanyu.

35 ―‗Mũtikanahũthĩre ithimi itarĩ cia kĩhooto mũgĩthima ũraihu, ũritũ, kana ũingĩ. 36
Mwagĩrĩirũo kũhũthagĩra ratiri iria ciagĩrĩire cia gũthima, ithimi iria ciagĩrĩire cia ũritũ, ithimi
iria ciagĩrĩire cia indo nyũmũ, na ithimi iria ciagĩrĩire cia indo iria itariĩ ta maĩ. Niĩ nĩ niĩ Yahweh
Kĩhoti wanyu ũrĩa wamũrutire bũrũri wa Misiri. 37 Kwoguo no mũhaka mũrũmagie mawatho
makwa mothe na matuĩro makwa mothe ma ciira, na no mũhaka mũmarũmagĩrĩre. Niĩ nĩ niĩ
Yahweh.‘‖

MAŨNDŨ MA ALAWII 20

1 Yahweh agĩthiĩ na mbere kwaria na Musa akĩmwĩra atĩrĩ: 2 ―Ĩra ciana cia Isiraeli ũũ, ‗Mũndũ o
wothe wa Isiraeli na mũndũ o wothe wa kũngĩ ũikaraga Isiraeli ũrĩa ũrĩneanaga mwana o wothe
wa rũciaro rwake kũrĩ Moleku, no mũhaka oragwo. Andũ a bũrũri magĩrĩirũo kũmũhũũra na
mahiga nginya akue. 3 Niĩ mwene nĩ ndĩrĩerekagĩria ũthiũ wakwa harĩ mũndũ ũcio ndĩmũũkĩrĩre,
na nĩ ndĩrĩmweheragia gatagatĩ-inĩ ka andũ ao, tondũ nĩ aneanĩte rũciaro rũmwe rwake kũrĩ
Moleku na agathahia handũ hakwa harĩa hamũre na nĩ athahĩtie rĩĩtwa rĩakwa. 4 No andũ acio a

174




bũrũri mangĩhinga maitho mage gũtindanĩra na ũndũ ũrĩa mũndũ ũcio ekĩte wa kũneana ũmwe
wa rũciaro rwake kũrĩ Moleku na mage kũmũũraga-rĩ, 5 nĩ ngeerekeria ũthiũ wakwa harĩ mũndũ
ũcio ndĩmũũkĩrĩre hamwe na nyũmba yake. Na nĩ ngeeheria mũndũ ũcio gatagatĩ-inĩ ka andũ ao
o hamwe na arĩa othe manyitanĩire nake kũhũũra ũmaraya na Moleku.

6 ―‗Mũndũ ũrĩa ũrĩthiaga kũrĩ andũ arĩa maragia na maroho na arĩa marathaga mohoro ahũũre
ũmaraya wa kĩĩroho nao, no nginya ngookĩrĩra mũndũ ũcio na ndĩmweherie gatagatĩ-inĩ ka andũ
ao.

7 ―‗No mũhaka mwĩheane kũrĩ Yahweh mũtuĩke aamũre, tondũ niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti wanyu.
8 Na no mũhaka mũrũmagie mawatho makwa na mũmahingagie. Niĩ nĩ niĩ Yahweh, ũrĩa
ũmwamũraga.

9 ―‗Mũndũ o wothe angĩruma ithe kana nyina, no mũhaka oragwo. Tondũ nĩ arumĩte ithe kana
nyina, we mwene nĩwe ũrĩcokagĩrĩrũo nĩ thakame yake.

10 ―‗Na rĩrĩ, mũndũrũme angĩtharia na mũtumia wa mũndũrũme ũngĩ: Mũndũ ũcio ũtharĩtie na
mũtumia wa mũndũ ũcio ũngĩ no mũhaka oragwo, mũndũrũme ũcio ũtharĩtie o hamwe na
mũtumia ũcio matharĩtie nake. 11 Mũndũrũme angĩkoma na mũtumia wa ithe nĩ aconorithĩtie
ithe. Eerĩ no mũhaka moragwo. O ene nĩo marĩcokagĩrĩrũo nĩ thakame yao. 12 Mũndũrũme
angĩkoma na mũtumia wa mũrũwe, eerĩ no mũhaka moragwo. Nĩ mekĩte ũndũ ũtarĩ wa ndũire. O
ene nĩo marĩcokagĩrĩrũo nĩ thakame yao.

13 ―‗Mũndũrũme angĩkoma na mũndũrũme ũngĩ o ta ũrĩa mũndũrũme akomaga na mũtumia, eerĩ
nĩ mekĩte ũndũ ũrĩ magigi. No mũhaka moragwo. O ene nĩo marĩcokagĩrĩrũo nĩ thakame yao.

14 ―‗Mũndũrũme angĩoya mũtumia na nyina wa mũtumia ũcio, kĩu nĩ gĩĩko kĩa ũũra-thoni.
Magĩrĩirũo gũcinwo na mwaki, we o hamwe nao, nĩgetha mĩtugo ĩyo ya ũũra-thoni ndĩgathiĩ na
mbere gatagatĩ-inĩ kanyu.

15 ―‗Mũndũrũme angĩkoma na nyamũ, no mũhaka oragwo, o na nyamũ ĩyo mwagĩrĩirũo
kũmĩũraga. 16 Mũtumia angĩkuhĩrĩria nyamũ akome nayo, no mũhaka mũũrage mũtumia ũcio o
hamwe na nyamũ ĩyo. No mũhaka moragwo. O ene nĩo marĩcokagĩrĩrũo nĩ thakame yao.

17 ―‗Mũndũrũme angĩkoma na mũirĩtu ũrĩa maciaranĩirũo nake, mwarĩ wa ithe kana mwarĩ wa
nyina, na one njaga ya mũirĩtu ũcio na mũirĩtu ũcio one njaga ya mũndũrũme ũcio, kĩu nĩ
gĩconoko. Magĩrĩire kweherio maitho-inĩ ma ariũ a andũ ao. Nĩ aconorithĩtie mũirĩtu ũcio
maciaranĩirũo nake. Mũndũrũme ũcio no mũhaka orio nĩ ũndũ wa mahĩtia macio make.

18 ―‗Mũndũrũme angĩkoma na mũtumia ũrĩ ihinda-inĩ rĩake rĩa mweri, we o hamwe na mũtumia
ũcio nĩ maguũrĩtie kuura kũu gwake gwa thakame. Eerĩ magĩrĩire kweherio gatagatĩ-inĩ ka andũ
ao.

175


19 ―‗Ndũkanakome na mũirĩtu ũrĩa ũciaranĩirũo na maitũguo kana mũirĩtu ũrĩa ũciaranĩirũo na
thoguo, tondũ gwĩka ũguo nĩ gũconorithia mũndũ wa thakame ĩmwe nake. Andũ acio nĩ
magĩrĩire kũũrio nĩ ũndũ wa mahĩtia macio mao. 20 Mũndũrũme angĩkoma na mũtumia wa
mamawe nĩ aconorithĩtie mamawe. Andũ acio nĩ magĩrĩire kũũrio nĩ ũndũ wa mehia macio mao.
Magĩrĩire gũkua matagĩte ciana. 21 Mũndũrũme angĩoya mũtumia wa mwanake ũrĩa
maciaranĩirũo nake, ũcio nĩ ũndũ ũrĩ magigi. Nĩ aconorithĩtie mwanake ũcio maciaranĩirũo nake.
Andũ acio magĩrĩire gũikara matagĩte ciana.

22 ―‗No mũhaka mũrũmagie mawatho makwa mothe na matuĩro makwa mothe ma ciira na
mũmahingagie, nĩgetha bũrũri ũrĩa ndĩramũtwara mũikarage ndũkanamũtahĩke. 23
Mũtikanarũmĩrĩre mĩtugo ya ndũrĩrĩ iria ndĩraingata ciehere mbere yanyu; nĩ gũkorũo nĩ ciĩkaga
maũndũ macio mothe na nĩ ndĩcithũire. 24 Nĩkĩo ndamwĩrire ũũ: ―Nĩ mũkeegwatĩra bũrũri wao,
na nĩ ngaaũheana kũrĩ inyuĩ ũtuĩke igai rĩanyu, bũrũri ũiyũire iria na ũũkĩ. Niĩ nĩ niĩ Yahweh
Kĩhoti wanyu, ũrĩa ũmwamũrĩte kuuma harĩ ikundi cia andũ.‖ 25 No mũhaka mũkũũranage
nyamũ ĩrĩa ĩtarĩ thahu na ĩrĩa ĩrĩ thahu na nyoni ĩrĩa ĩrĩ thahu na ĩrĩa ĩtarĩ thahu; mũtikanethahie na
nyamũ kana nyoni kana kĩũmbe o gĩothe gĩtambaga thĩ kĩrĩa ndamwamũranĩirie nĩguo muonage
kĩrĩ na thahu. 26 No mũhaka mũkorũo mũrĩ amũre harĩ niĩ, tondũ niĩ Yahweh, ndĩ mwamũre, na
ndĩramwamũra kuuma harĩ ikundi cia andũ nĩguo mũtuĩke akwa.

27 ―‗Mũndũrũme kana mũtumia ũrĩa ũrĩaragia na maroho kana akaratha mohoro no mũhaka
oragwo. Andũ magĩrĩirũo kũmahũũra na mahiga nginya makue. O ene nĩo marĩcokagĩrĩrũo nĩ
thakame yao.‘‖

MAŨNDŨ MA ALAWII 21

1 Yahweh agĩcoka akĩra Musa ũũ: ―Aria na athĩnjĩri-Yahweh, ariũ a Haruni, ũmeere atĩrĩ, ‗Gũtirĩ
mũndũ o na ũmwe wagĩrĩirũo gwĩthahia nĩ ũndũ wa mũndũ mũkuũ gatagatĩ-inĩ ka andũ ake. 2
Ĩndĩ no eke ũguo nĩ ũndũ wa mũndũ wa hakuhĩ ũrĩa marĩ a thakame ĩmwe, nyina, ithe, mũrũwe,
mwarĩ, mũndũrũme ũrĩa maciaranĩirũo nake, 3 na no ethahie nĩ ũndũ wa mũirĩtu maciaranĩirũo
nake angĩkorũo mũirĩtu ũcio nĩ gathirange na arĩ hakuhĩ nake na ti mũhiku. 4 Ndakanethahie na
eyagithie gĩtĩo nĩ ũndũ wa mũtumia wa mũthuri wa andũ ao. 5 Matiagĩrĩirũo kwenja mĩtwe yao
ng‘ũrũtũ kana kwenja mĩthia ya nderu ciao kana gwĩtemanga mĩĩrĩ-inĩ yao. 6 Magĩrĩirũo gũkorũo
marĩ amũre harĩ Kĩhoti wao, na matiagĩrĩirũo gũthahia rĩĩtwa rĩa Kĩhoti wao, nĩ gũkorũo
marutaga magongona ma Yahweh ma gũcinwo na mwaki, mũgate wa Kĩhoti wao, na no mũhaka
makorũo marĩ amũre. 7 Matiagĩrĩirũo kũhikia mũmaraya, mũtumia ũthahĩtio na njĩra ya
ngomanio, kana mũtumia matiganĩte na mũthuriwe, tondũ mũthĩnjĩri-Yahweh nĩ mũndũ
mwamũre harĩ Kĩhoti wake. 8 No mũhaka ũmwamũre, tondũ nĩwe ũrutaga mũgate wa Kĩhoti
waku. Agĩrĩirũo gũkorũo arĩ mwamũre, tondũ niĩ, Yahweh, o niĩ ndĩramwamũra inyuĩ, ndĩ
mwamũre.

176




9 ―‗Na rĩrĩ, mwarĩ wa mũthĩnjĩri-Yahweh angĩĩyagithia gĩtĩo na njĩra ya kũhũũra ũmaraya, nĩ ithe
angĩkorũo akĩagithia gĩtĩo. Agĩrĩirũo gũcinwo na mwaki.

10 ―‗Mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene wa ariũ a ithe, ũrĩa mũtwe wake ũitĩrĩirio maguta ma
gũitanĩrĩrio na akaamũrũo nĩguo ekĩre nguo cia ũthĩnjĩri-Yahweh, ndagĩrĩirũo kũreka njuĩrĩ ya
mũtwe wake ĩikare ĩtarĩ thondeke o na kana gũtembũra nguo ciake. 11 Ndagĩrĩirũo gũkuhĩrĩria
mũndũ o wothe mũkuũ; ndakanethahie nginya nĩ ũndũ wa ithe kana nyina. 12 Ndagĩrĩirũo kuuma
nja ya handũ harĩa hamũre na ndagĩrĩirũo gũthahia handũ hau hamũre ha Kĩhoti wake, nĩ
gũkorũo rũũri rwa kwamũrũo, o ruo maguta ma gũitanĩrĩrio ma Kĩhoti wake, rũrĩ igũrũ rĩake. Niĩ
nĩ niĩ Yahweh.

13 ―‗Agĩrĩirũo kũhikia mũirĩtu gathirange. 14 Ndangĩhikia mũtumia wa ndigwa, mũtumia
matiganĩte na mũthuriwe, mũtumia ũthahĩtio na njĩra ya ngomanio, kana mũmaraya; no agĩrĩirũo
kuoya mũirĩtu gathirange kuuma kũrĩ andũ ao atuĩke mũtumia wake. 15 Ndagĩrĩirũo gũthahia
mbeũ yake gatagatĩ-inĩ ka andũ ao, nĩ gũkorũo niĩ nĩ niĩ Yahweh, o we ũrĩa ũmwamũraga.‘‖

16 Yahweh agĩgĩthiĩ na mbere kwarĩria Musa akĩmwĩra ũũ: 17 ―Ĩra Haruni atĩrĩ, ‗Gũtirĩ
mũndũrũme wa mbeũ yaku njiarũa-inĩ ciao ciothe ũrĩ na wathe wagĩrĩire gũkuhĩrĩria nĩguo arute
mũgate wa Kĩhoti wake. 18 Mũndũrũme angĩkorũo arĩ na wathe, ndagĩrĩirũo gũkuhĩrĩria: mũndũ
ũrĩa mũtumumu kana ũrathua kana ũrĩ na ũthiũ mũthũkangu kana ũrĩ na kũgũrũ kana guoko
kũmwe kũraihu makĩria, 19 mũndũ ũrĩ na kũgũrũ kuunĩku kana guoko kuunĩku, 20 mũndũ ũrĩ na
iguku kana mũhomu,kana mũndũ ũrĩ na wathe wa riitho kana mũndũ muomboku ngothi-inĩ kana
ũrĩ na ithemithũ kana mũthũkangu nyee. 21 Gũtirĩ mũndũrũme wa mbeũ ya Haruni mũthĩnjĩri-
Yahweh ũrĩ na wathe ũngĩkuhĩrĩria nĩguo arute magongona ma Yahweh ma gũcinwo na mwaki.
Tondũ arĩ na wathe, ndangĩkuhĩrĩria nĩguo arute mũgate wa Kĩhoti wake. 22 No arĩe mũgate wa
Kĩhoti wake kuuma harĩ indo iria nyamũre mũno na kuuma harĩ indo iria nyamũre. 23 O na kũrĩ
ũguo, ndangĩthiĩ hakuhĩ na gĩtama, na ndangĩkuhĩrĩria kĩgongona, tondũ arĩ na wathe; na
ndagĩrĩirũo gũthahia handũ hakwa harĩa hamũre, nĩ gũkorũo niĩ nĩ niĩ Yahweh, o we ũrĩa
ũmwamũraga.‘‖

24 Nĩ ũndũ ũcio Musa akĩaria na Haruni na ariũ ake na ciana cia Isiraeli ciothe.

MAŨNDŨ MA ALAWII 22

1 Yahweh agĩkĩarĩria Musa o rĩngĩ akĩmwĩra ũũ: 2 ―Ĩra Haruni na ariũ ake atĩ nĩ magĩrĩirũo
kwĩmenyerera ũrĩa mararũmbũyania na indo iria nyamũre cia ciana cia Isiraeli na matigathahie
rĩĩtwa rĩakwa rĩamũre ũhoro-inĩ wĩgiĩ indo iria manyamũrĩire. Niĩ nĩ niĩ Yahweh. 3 Meere atĩrĩ,
‗Njiarũa-inĩ cianyu ciothe, mũndũ o wothe wa rũciaro rwanyu, angĩkorũo arĩ na thahu, na
akuhĩrĩrie indo iria nyamũre iria ciana cia Isiraeli ciamũrĩire Yahweh, mũndũ ũcio agĩrĩire

177




kweherio mbere yakwa. Niĩ nĩ niĩ Yahweh. 4 Gũtirĩ mũndũ wa rũciaro rwa Haruni ũrĩ na mangũ
kana ũroimwo nĩ gĩko wagĩrĩirũo nĩ kũrĩa indo iria nyamũre o nginya rĩrĩa arĩtuĩka mwamũre, o
na kana mũndũ ũhutĩtie mũndũ wĩthahĩtie na mũndũ mũkuũ, kana mũndũ woimwo nĩ hinya wake
wa ũciari. 5 kana mũndũ ũhutĩtie kĩũmbe kĩrĩ thahu harĩ iria ithiaga irĩ gĩkundi kana ũhutĩtie
mũndũ ũgĩĩte na thahu na njĩra o yothe na ũngĩtũma agĩe na thahu. 6 Mũndũ ũrĩa ũrĩhutagia
kĩndũ o gĩothe harĩ icio arĩkoragwo arĩ na thahu o nginya hwaĩ-inĩ na ndangĩrĩa kĩndũ o gĩothe
kĩa iria nyamũre, ĩndĩ agĩrĩirũo gwĩthamba na maĩ. 7 Riũa rĩathũa, nĩ arĩkoragwo atarĩ na thahu,
na thutha ũcio no arĩe indo iria nyamũre tondũ icio nĩ irio ciake. 8 Ningĩ, ndagĩrĩirũo kũrĩa
nyamũ o yothe yonetwo handũ ĩrĩ nguũ kana kĩndũ o gĩothe gĩtamburĩtwo nĩ nyamũ ya gĩthaka
gĩtũme agĩe na thahu. Niĩ nĩ niĩ Yahweh.

9 ―‗No mũhaka mahingagie maũndũ marĩa magĩrĩirũo nĩ kũũhingagĩria, nĩguo matigakorũo na
mehia nĩ ũndũ wamo na nĩ ũndũ ũcio makue nĩ ũndũ wa gũthahia indo icio nyamũre. Niĩ nĩ niĩ
Yahweh, o we ũrĩa ũramwamũra.

10 ―‗Mũndũ ũtetĩkĩrĩtio ndagĩrĩirũo kũrĩa kĩndũ o gĩothe kĩamũre. Na gũtirĩ mũndũ wa kũngĩ
ũceereire mũthĩnjĩri-Yahweh kana mũruti wĩra wa mũcara wagĩrĩirũo kũrĩa kĩndũ o gĩothe
kĩamũre. 11 No mũthĩnjĩri-Yahweh angĩgũra mũndũ na mbeca ciake, mũndũ ũcio no arĩe indo
icio. Ngombo iria iciarĩtwo thĩinĩ wa nyũmba yake o nacio no irĩe irio ciake. 12 Mwarĩ wa
mũthĩnjĩri-Yahweh angĩhikĩra mũndũ ũtarĩ mũthĩnjĩri-Yahweh, ndagĩrĩirũo kũrĩa indo iria
irutĩtwo irĩ indo iria nyamũre. 13 No mwarĩ wa mũthĩnjĩri-Yahweh angĩtuĩka wa ndigwa kana
matigane na mũthuriwe na akorũo ndarĩ na rũciaro na acoke nyũmba-inĩ ya ithe kũrĩa aatũũraga
arĩ mwĩthĩ, no arĩe irio cia ithe; ĩndĩ mũndũ ũtetĩkĩrĩtio ndagĩrĩirũo gũcirĩa.

14 ―‗Na rĩrĩ, mũndũ angĩrĩa kĩndũ kĩamũre atekũmenya, no mũhaka arehere mũthĩnjĩri-Yahweh
igongona rĩngĩ rĩamũre na ongerere gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ithano gĩa thogora wa kĩndũ kĩu. 15 Nĩ
ũndũ ũcio matiagĩrĩirũo gũthahia indo iria nyamũre cia Aisiraeli iria marutagĩra Yahweh 16 na
mereherere ihera nĩ ũndũ wa mahĩtia mao tondũ wa kũrĩa indo iria nyamũre; nĩ gũkorũo niĩ nĩ niĩ
Yahweh, o we ũrĩa ũramamũra.‘‖

17 Yahweh agĩthiĩ na mbere kwarĩria Musa, akĩmwĩra ũũ: 18 ―Aria na Haruni na ariũ ake na
ciana cia Isiraeli ciothe na ũmeere atĩrĩ, ‗Rĩrĩa mũndũrũme Mũisiraeli kana mũndũ wa kũngĩ ũrĩa
ũikaraga Isiraeli ekũruta igongona rĩa njino kũrĩ Yahweh nĩguo ahingie mĩĩhĩtwa yake kana
nĩguo arute igongona rĩa kwĩyendera, 19 agĩrĩirũo kũrehe nyamũ ya njamba ĩtarĩ na kaũgũ kuuma
rũũru-inĩ rwa ng‘ombe, tũtũrũme, kana mbũri, nĩguo etĩkĩrĩke. 20 Mũtikanarute kĩndũ o gĩothe
kĩrĩ na kaũgũ, nĩ gũkorũo gĩtingĩtũma mwĩtĩkĩrĩke.

21 ―‗Angĩkorũo mũndũ nĩ ekũrutĩra Yahweh igongona rĩa ũiguano nĩguo ahingie mĩĩhĩtwa kana
rĩrĩ igongona rĩa kwĩyendera, rĩagĩrĩire gũkorũo rĩrĩ rĩa nyamũ ĩtarĩ na kaũgũ kuuma harĩ rũũru
rwa ng‘ombe kana rũũru rwa mbũri kana ng‘ondu, nĩguo rĩtĩkĩrĩke. Ndĩagĩrĩire gũkorũo ĩrĩ na
kaũgũ o na hanini. 22 Gũtirĩ nyamũ ya igongona yagĩrĩire gũkorũo ĩrĩ ndumumu, yunĩkĩte,
ĩtemetwo, ĩrĩ na mbatata, ironda, kana ithemithũ; mũtikanarehere Yahweh nyamũ o yothe ya icio

178


kana mũrutĩre Yahweh igongona ta rĩu kĩgongona-inĩ. 23 No ũrute ndegwa kana ng‘ondu ĩrĩ na
kũgũrũ kũmwe kũraihu makĩria kana gũkuhĩ makĩria ĩrĩ igongona rĩa kwĩyendera, no
ndĩngĩtĩkĩrĩka ĩrĩ igongona rĩa mwĩhĩtwa. 24 Ndũkanarutĩre Yahweh nyamũ ĩrĩ na nyee thũkangie
kana hehenje kana ikaguucio kana igatinio, na ndwagĩrĩirũo kũruta nyamũ ta icio bũrũri-inĩ
wanyu. 25 Na mũtikanarute nyamũ o yothe ya icio kuuma guoko-inĩ kwa mũndũ wa kũngĩ ĩrĩ ta
mũgate kũrĩ Kĩhoti wanyu, nĩ gũkorũo nyamũ icio ti njega na irĩ na kaũgũ. Itingĩtĩkĩrĩka handũ-
inĩ hanyu.‘‖

26 Yahweh agĩkĩaria o rĩngĩ na Musa, akĩmwĩra ũũ: 27 ―Rĩrĩa ndegwa kana gatũrũme kana mbũri
yaciarũo, yagĩrĩire gũikara na nyina thikũ mũgwanja, no kuuma mũthenya wa kanana gũthiĩ na
mbere no ĩtĩkĩrĩke ĩrĩ igongona, igongona rĩa gũcinwo na mwaki harĩ Yahweh. 28 Ũhoro-inĩ
wĩgiĩ ndegwa kana ng‘ondu, ndũkanamĩthĩnje hamwe na mwana wayo mũthenya-inĩ ũmwe.

29 ―Angĩkorũo mũraruta igongona rĩa gũcokia ngatho kũrĩ Yahweh, mwagĩrĩirũo kũrĩruta nĩguo
mwĩtĩkĩrĩke. 30 Rĩagĩrĩire kũrĩo mũthenya o ro ũcio. Mũtiagĩrĩirũo gũtigia kĩndũ o gĩothe kĩarĩo
gĩkinyie rũcinĩ. Niĩ nĩ niĩ Yahweh.

31 ―No mũhaka mũrũmagie maathani makwa na mũmahingagie. Niĩ nĩ niĩ Yahweh. 32
Mũtikanathahie rĩĩtwa rĩakwa rĩamũre, na no mũhaka ngatuagwo mwamũre gatagatĩ-inĩ ka
Aisiraeli. Niĩ nĩ niĩ Yahweh, o we ũrĩa ũramwamũra, 33 ũrĩa ũramũruta bũrũri-inĩ wa Misiri
nĩguo ndĩmenyithanie kũrĩ inyuĩ atĩ nĩ niĩ Kĩhoti. Niĩ nĩ niĩ Yahweh.‖

MAŨNDŨ MA ALAWII 23

1 Yahweh agĩthiĩ na mbere kwarĩria Musa, akĩmwĩra ũũ: 2 ―Arĩria ciana cia Isiraeli, ũciĩre ũũ:
Ciathĩ cia Yahweh iria ciathanĩtwo, o iria mũkahunjanĩria ũhoro wacio wa atĩ nĩ itũngano
nyamũre-rĩ, ciathĩ icio nĩ niĩ ndĩciathanĩte.

3 ―‗Mĩthenya itandatũ wĩra no ũrutwo, no mũthenya wa mũgwanja nĩ Thabatũ ya kũhurũka biũ,
nĩ kĩgomano kĩamũre. Mũtirĩrutaga wĩra o na ũrĩkũ. Mũthenya ũcio wagĩrĩire gũkorũo ũrĩ thabatũ
ya Yahweh kũrĩa guothe mũrĩikaraga.

4 ―‗Ici nĩcio ciathĩ cia Yahweh, igomano nyamũre iria mwagĩrĩirũo kwanĩrĩra mahinda-inĩ marĩa
matuĩtwo nĩ ũndũ wacio: 5 Mweri wa mbere, mũthenya wa 14 wa mweri ũcio hwaĩ-inĩ gũkĩgĩa
mairia nĩ Bathaka ya Yahweh.

6 ―‗Mũthenya wa 15 wa mweri ũcio nĩ Gĩathĩ kĩa Mĩgate Ĩtarĩ Mĩimbie kĩa Yahweh. Mĩthenya
mũgwanja mwagĩrĩirũo kũrĩa mĩgate ĩtarĩ mĩkĩre ndawa ya kũimbia. 7 Mũthenya wa mbere,
mũrĩkoragwo na kĩgomano kĩamũre. Mũtiagĩrĩirũo kũruta wĩra o na ũmwe mũritũ. 8 No nĩ

179




mũrĩrutaga igongona rĩa gũcinwo na mwaki harĩ Yahweh mĩthenya mũgwanja. Na mũthenya wa
mũgwanja nĩ kũrĩkoragwo na kĩgomano kĩamũre. Mũtiagĩrĩirũo kũruta wĩra o na ũmwe mũritũ.‘‖

9 Yahweh agĩgĩthiĩ na mbere kwarĩria Musa, akĩmwĩra ũũ: 10 ―Aria na ciana cia Isiraeli ũciĩre
atĩrĩ, ‗Rĩrĩa mũkaaingĩra bũrũri-inĩ ũrĩa ndĩramũhe na mũgethe maciaro maguo, no mũhaka
mũgaatwara gĩtĩa kĩa maciaro ma mbere ma magetha manyu kũrĩ mũthĩnjĩri-Yahweh. 11 Nake
acũgie gĩtĩa kĩu mbere na thutha arĩ hau mbere ya Yahweh nĩguo atũme mwĩtĩkĩrĩke. Mũthĩnjĩri-
Yahweh agĩrĩirũo gũgĩcũgia mũthenya ũrĩa ũrũmĩrĩire Thabatũ. 12 Mũthenya ũrĩa gĩtĩa kĩanyu
gĩgũcũgio, no mũhaka mũrute gatũrũme karĩ mwaka-inĩ wako wa mbere na gatarĩ na kaũgũ,
mũkarute karĩ igongona rĩa njino harĩ Yahweh. 13 Igongona rĩarĩo rĩa mũtu rĩrĩkoragwo rĩrĩ
icunjĩ igĩrĩ harĩ ikũmi cia eba cia mũtu mũhinyu ũtukanĩtio na maguta, ũrĩ igongona rĩa gũcinwo
na mwaki harĩ Yahweh, rĩa mũtararĩko mwega. Igongona rĩarĩo rĩa ndibei rĩrĩkoragwo rĩrĩ gĩcunjĩ
kĩmwe harĩ inya kĩa hini kĩa ndibei. 14 Mũtiagĩrĩirũo kũrĩa mũgate o wothe, mũtu mũhĩhie, kana
ngano ya mũgethano nginya mũthenya ũcio ũkinye, o nginya mũrehe igongona rĩa Kĩhoti wanyu.
Ũcio nĩ watho wa gũtũũra ũrũmagĩrĩrũo njiarũa-inĩ cianyu ciothe kũrĩa guothe mũrĩikaraga.

15 ―‗Mũrĩtaraga Thabatũ mũgwanja kuuma mũthenya ũrĩa ũrũmĩrĩire Thabatũ, mũthenya ũrĩa
mwarehe gĩtĩa kĩa igongona rĩa gũcũgio. Ciagĩrĩire gũkorũo irĩ ciumia ng‘ima. 16 Mũrĩtaraga
thikũ 50 o nginya mũthenya ũrĩa ũrũmĩrĩire Thabatũ ya mũgwanja, na thutha ũcio mũkaruta
igongona rĩa ngano ya mũgethano kũrĩ Yahweh. 17 Mwagĩrĩirũo kũrehe mĩgate ĩĩrĩ kuuma mĩciĩ-
inĩ yanyu ĩrĩ igongona rĩa gũcũgio. Yagĩrĩire gũkorũo ĩthondeketwo na icunjĩ igĩrĩ cia eba cia
mũtu mũhinyu. Na yagĩrĩire kũrugwo ĩkĩrĩtwo ndawa ya kũimbia, ĩrĩ maciaro ma mbere kũrĩ
Yahweh. 18 Na mĩgate ĩyo mwagĩrĩirũo kũmĩruta hamwe na tũtũrũme mũgwanja tũtarĩ na kaũgũ,
o gatũrũme gakorũo karĩ ka mwaka ũmwe, na gategwa kamwe na ndũrũme igĩrĩ. Irĩkoragwo irĩ
igongona rĩa njino rĩa kũrutĩrũo Yahweh hamwe na igongona rĩa mũtu rĩrĩa rĩagĩrĩire na
magongona ma ndibei marĩa magĩrĩire, rĩrĩ igongona rĩa gũcinwo na mwaki, rĩa mũtararĩko
mwega harĩ Yahweh. 19 Na no mũhaka mũrute kabũri kamwe karĩ igongona rĩa mehia na
tũtũrũme twĩrĩ tũrĩ igongona rĩa ũiguano, o gatũrũme gakorũo karĩ ka mwaka ũmwe. 20
Mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo gũcicũgia mbere na thutha irĩ hamwe na mĩgate ya maciaro ma
mbere, irĩ igongona rĩa gũcũgio mbere ya Yahweh, o hamwe na tũtũrũme tũu twĩrĩ. Ciagĩrĩire
gũkorũo irĩ kĩndũ kĩamũre harĩ Yahweh irĩ cia mũthĩnjĩri-Yahweh. 21 Mũthenya ũcio nĩ
mũrĩanagĩrĩra kĩgomano kĩamũre nĩ ũndũ wanyu inyuĩ ene. Mũtiagĩrĩirũo kũruta wĩra o na ũmwe
mũritũ. Ũcio nĩ watho wa gũtũũra ũrũmagĩrĩrũo kũrĩa guothe mũrĩikaraga njiarũa-inĩ cianyu
ciothe.

22 ―‗Rĩrĩa mũkũgetha maciaro ma bũrũri wanyu, ndũkanagethe rũteere-inĩ rwa mũgũnda waku
ũhinyĩtie na ndwagĩrĩirũo kũngania matigari ma magetha maku. Wagĩrĩirũo gũcitiga nĩ ũndũ wa
mũndũ ũrĩa mũthĩni na mũndũ wa kũngĩ ũrĩa ũikaranagia na inyuĩ. Niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti
wanyu.‘‖

23 Yahweh agĩgĩthiĩ na mbere kwarĩria Musa, akĩmwĩra atĩrĩ: 24 ―Ĩra ciana cia Isiraeli ũũ,
‗Mweri-inĩ wa mũgwanja, mũthenya wa mbere wa mweri ũcio mwagĩrĩirũo kũhurũka biũ, nĩ

180


kĩririkano kĩrĩmenyithanagio na njĩra ya kũhuuha coro, nĩ kĩgomano kĩamũre. 25 Mũtiagĩrĩirũo
kũruta wĩra o na ũmwe mũritũ, no mwagĩrĩirũo kũruta igongona rĩa gũcinwo na mwaki harĩ
Yahweh.‘‖

26 Yahweh akĩarĩria Musa o rĩngĩ, akĩmwĩra atĩrĩ: 27 ―No mũthenya wa ikũmi wa mweri wa
mũgwanja nĩ Mũthenya wa Horohio. Mwagĩrĩirũo gũkorũo na kĩgomano kĩamũre, na no mũhaka
mwĩnyerekie na mũrute igongona rĩa gũcinwo na mwaki harĩ Yahweh. 28 Mũtiagĩrĩirũo kũruta
wĩra o na ũrĩkũ mũthenya ũcio tondũ nĩ mũthenya wa Horohio ya kũmũhoroheria mbere ya
Yahweh Kĩhoti wanyu. 29 Mũndũ o wothe ũtekwĩnyerekia mũthenya-inĩ ũcio agĩrĩire kweherio
gatagatĩ-inĩ ka andũ ao. 30 Na mũndũ wothe ũrĩrutaga wĩra o na ũrĩkũ mũthenya ũcio, nĩ
ndĩrĩmũniinaga ehere gatagatĩ-inĩ ka andũ ao. 31 Mũtiagĩrĩirũo kũruta wĩra o na ũrĩkũ. Ũcio nĩ
watho wa gũtũũra ũrũmagĩrĩrũo njiarũa-inĩ cianyu ciothe kũrĩa guothe mũrĩikaraga. 32 Ĩyo nĩ
Thabatũ yanyu ya kũhurũka biũ, na mwagĩrĩirũo kwĩnyerekia hwaĩ-inĩ wa mũthenya wa kenda
wa mweri ũcio. Mwagĩrĩirũo gũkũngũĩra Thabatũ yanyu kuuma hwaĩ-inĩ wa mũthenya ũcio
nginya hwaĩ-inĩ wa mũthenya ũcio ũngĩ ũrũmĩrĩire.‖

33 Yahweh agĩthiĩ na mbere kwarĩria Musa, akĩmwĩra atĩrĩ: 34 ―Ĩra ciana cia Isiraeli ũũ,
‗Mũthenya wa 15 wa mweri ũcio wa mũgwanja nĩ Gĩathĩ gĩa Ithũnũ kĩrĩa kĩrĩkũngũyagĩrũo thikũ
mũgwanja harĩ Yahweh. 35 No mũhaka gũgakoragwo na kĩgomano kĩamũre mũthenya wa
mbere, na mũtiagĩrĩirũo kũruta wĩra o na ũmwe mũritũ. 36 Thikũ mũgwanja no mũhaka
mũkaruta igongona rĩa gũcinwo na mwaki harĩ Yahweh. Naguo mũthenya wa kanana
mwagĩrĩirũo gũkorũo na kĩgomano kĩamũre, na nĩ mwagĩrĩirũo kũruta igongona rĩa gũcinwo na
mwaki harĩ Yahweh. Kĩu nĩ kĩgomano kĩamũre. Mũtiagĩrĩirũo kũruta wĩra o na ũmwe mũritũ.

37 ―‗Ici nĩcio ciathĩ cia Yahweh iria mwagĩrĩirũo nĩ kwanĩrĩra irĩ igomano nyamũre cia
kũrutagwo igongona rĩa gũcinwo na mwaki harĩ Yahweh: igongona rĩa njino na igongona rĩa
mũtu rĩa igongona rĩu na magongona ma ndibei kũringana na mũtaratara wa o mũthenya. 38
Macio nĩ magongona mangĩ hatatarĩtwo indo iria irĩrutagwo hĩndĩ ya Thabatũ cia Yahweh, na
iheo cianyu, magongona manyu ma mwĩhĩtwa, magongona manyu ma kwĩyendera, iria
mwagĩrĩirũo kũheana kũrĩ Yahweh. 39 No rĩrĩ, mũthenya wa 15 wa mweri wa mũgwanja,
mwacokanĩrĩria magetha ma bũrũri wanyu, mwagĩrĩirũo gũkũngũĩra gĩathĩ kĩa Yahweh thikũ
mũgwanja. Mũthenya wa mbere ũrĩkoragwo ũrĩ wa kũhurũka biũ na o naguo mũthenya wa
kanana nĩ wa kũhurũka biũ. 40 Mũthenya wa mbere mũrĩoyaga maciaro ma mĩtĩ ĩrĩa mĩega,
mathĩgĩ ma mĩtĩ ya mĩkĩndũ, honge cia mĩtĩ ĩrĩ na mathangũ maingĩ na mĩtĩ ya mĩcũgũcũgũ ya
rũĩ-inĩ, na mũgakena mbere ya Yahweh Kĩhoti wanyu thikũ mũgwanja. 41 Mũrĩkũngũyagĩra
ihinda rĩu thikũ mũgwanja o mwaka rĩrĩ gĩathĩ kĩa Yahweh. Mwagĩrĩirũo kũrĩkũngũyagĩra
mweri-inĩ wa mũgwanja ũrĩ watho wa gũtũũra ũrũmagĩrĩrũo njiarũa-inĩ cianyu ciothe. 42
Mwagĩrĩirũo gũikara ithũnũ-inĩ thikũ mũgwanja. Andũ othe a Isiraeli magĩrĩirũo gũikara ithũnũ-
inĩ, 43 nĩguo njiarũa cianyu iria igooka thutha ikaamenya atĩ nĩ ndatũmire ciana cia Isiraeli cikare
ithũnũ-inĩ rĩrĩa ndacirutaga bũrũri-inĩ wa Misiri. Niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti wanyu.‘‖

44 Nĩ ũndũ ũcio Musa akĩra ciana cia Isiraeli ũhoro wĩgiĩ ciathĩ icio ciaigĩtwo cia Yahweh.

181


MAŨNDŨ MA ALAWII 24

1 Yahweh agĩthiĩ na mbere kwaria na Musa akĩmwĩra ũũ: 2 ―Atha ciana cia Isiraeli ikũrehere
maguta mega biũ ma ndamaiyũ hihe nĩ ũndũ wa ũtheri, nĩguo matawa maikarage makanĩte hĩndĩ
ciothe. 3 Ningĩ na nja wa gĩtama kĩa Ũira kũu thĩinĩ wa hema ya gũtũnganwo, Haruni agĩrĩirũo
kũbanga nĩgetha matawa macio magaikaraga makanĩte hĩndĩ ciothe mbere ya Yahweh kuuma
hwaĩ-inĩ o nginya rũcinĩ. Ũcio nĩ watho wa gũtũũra njiarũa-inĩ cianyu ciothe. 4 Agĩrĩirũo kũiga
matawa macio mabangĩtwo wega mũtĩ-inĩ wa kũigĩrĩrũo matawa wa thahabu therie marĩ mbere
ya Yahweh hĩndĩ ciothe.

5 ―Ningĩ wagĩrĩirũo kuoya mũtu mũhinyu ũruge mĩgate 12. O mũgate wagĩrĩirũo gũkorũo ũrĩ wa
icunjĩ igĩrĩ harĩ ikũmi cia eba. 6 Ũkamĩiga ĩiganĩrĩirũo mĩhari ĩrĩ, o mũhari ũiganĩrĩirũo mĩgate
ĩtandatũ, igũrũ rĩa metha ya thahabu therie mbere ya Yahweh. 7 Wagĩrĩirũo kũigĩrĩra ũbani
mũtherie igũrũ rĩa o mũhari, naguo ũkorũo ũtariĩ ta mũgate, ũkorũo ũrĩ gacunjĩ kanini ka
igongona rĩa gũcinwo na mwaki harĩ Yahweh. 8 O mũthenya wa Thabatũ, agĩrĩirũo kũmĩbangaga
mbere ya Yahweh hĩndĩ ciothe. Kĩu nĩ kĩrĩkanĩro gĩa gũtũũra hamwe na ciana cia Isiraeli. 9
Ĩrĩtuĩkaga ya Haruni na ariũ ake, na marĩmĩrĩagĩra handũ hamũre, tondũ nĩ kĩndũ gĩake kĩamũre
mũno kuuma kũrĩ magongona ma Yahweh ma gũcinwo na mwaki, ũrĩ watho wa gũtũũra
ũrũmagĩrĩrũo.‖

10 Na rĩrĩ, gatagatĩ-inĩ ka ciana cia Isiraeli nĩ kwarĩ na mũrũ wa mũtumia Mũisiraeli na mũthuri
Mũmisiri, na gũkiumĩra haaro gatagatĩ-inĩ gake na mũndũrũme ũngĩ Mũisiraeli kambĩ-inĩ. 11
Mũrũ ũcio wa mũtumia Mũisiraeli akĩambĩrĩria gũcambia Rĩĩtwa rĩa Yahweh na kũrĩruma. Nĩ
ũndũ ũcio makĩmũrehe kũrĩ Musa. Na rĩrĩ, nyina eetagwo Shelomithu, mwarĩ wa Dibiri wa
mũhĩrĩga wa Dani. 12 Makĩmũhingĩra nginya rĩrĩa itua rĩa Yahweh rĩamenyithanirio kũrĩ o.

13 Yahweh akĩra Musa ũũ: 14 ―Twara mũndũ ũcio ũrumanĩte nja ya kambĩ, na no mũhaka arĩa
othe maramũiguire maigĩrĩre moko mao mũtwe-inĩ wake, nakĩo kĩrĩndĩ gĩothe kĩmũhũũre na
mahiga. 15 Na wĩre ciana cia Isiraeli atĩrĩ, ‗Mũndũ o wothe angĩruma Kĩhoti wake, nĩ arĩũragio
nĩ ũndũ wa mehia make. 16 Kwoguo mũndũ ũrumĩte rĩĩtwa rĩa Yahweh no mũhaka oragwo. No
mũhaka kĩrĩndĩ gĩothe kĩmũhũũre na mahiga. Mũndũ wa kũngĩ ũrĩa ũikaranagia na inyuĩ agĩrĩire
kũũragwo o ta mũndũ ũciarĩirũo bũrũri-inĩ wanyu nĩ ũndũ wa kũruma Rĩĩtwa rĩa Yahweh.

17 ―‗Mũndũ angĩruta mũndũ ũngĩ muoyo, no mũhaka oragwo. 18 Mũndũ o wothe angĩgũtha
nyamũ amĩũrage agĩrĩirũo kũmĩrĩhĩra, muoyo ũrĩrĩhagwo na muoyo. 19 Mũndũ angĩtihia mũndũ
ũrĩa ũngĩ, agĩrĩire gwĩkwo o ta ũguo amwĩkĩte. 20 Kuuna gũkarĩhwo na kuuna, riitho rĩkarĩhwo
na riitho, igego rĩkarĩhwo na igego, agĩrĩire gũtihio o ta ũrĩa atihanĩtie. 21 Mũndũ angĩgũtha
nyamũ amĩũrage agĩrĩire kũmĩrĩhĩra, no mũndũ angĩgũtha mũndũ ũngĩ amũũrage agĩrĩire
kũũragwo.

182



22 ―‗Kũrĩkoragwo na ituĩro o rĩmwe rĩa ciira harĩ inyuĩ, kana nĩ mũndũ wa kũngĩ ũrĩa
ũikaranagia na inyuĩ kana nĩ mũndũ ũciarĩirũo bũrũri-inĩ wanyu, tondũ niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti
wanyu.‘‖

23 Musa agĩkĩaria na ciana cia Isiraeli, nacio igĩtwara mũndũ ũcio warumanĩte nja ya kambĩ, na
ikĩmũhũũra na mahiga. Nĩ ũndũ ũcio ciana cia Isiraeli igĩka o ta ũrĩa Yahweh aathĩte Musa.

MAŨNDŨ MA ALAWII 25

1 Yahweh agĩthiĩ na mbere kwarĩria Musa Kĩrĩma-inĩ gĩa Sinai, akĩmwĩra ũũ: 2 ―Aria na ciana
cia lsiraeli ũciĩre atĩrĩ, ‗Rĩrĩa mũkaaingĩra bũrũri-inĩ ũrĩa ndĩramũhe, bũrũri ũcio nĩ ũkaagĩaga na
Thabatũ ya Yahweh. 3 Mwagĩrĩirũo gũkaahandaga mbegũ mĩgũnda-inĩ yanyu mĩaka ĩtandatũ, na
mũgaceha mĩgũnda yanyu ya mĩthabibũ mĩaka ĩtandatũ, na mũgacokanĩrĩria maciaro ma bũrũri
wanyu. 4 No mwaka-inĩ wa mũgwanja, kwagĩrĩire gũkoragwo kũrĩ Thabatũ ya kũhurũka biũ ya
bũrũri ũcio, Thabatũ ya Yahweh. Mũtiagĩrĩirũo kũhanda mbegũ mĩgũnda-inĩ yanyu o na kana
gũceha mĩgũnda yanyu ya mĩthabibũ. 5 Mũtiagĩrĩirũo kũgetha kĩrĩa gĩakũra kuumana na maitĩka
ma kĩrĩa gĩatigara mwagetha, na mũtikanacokanĩrĩrie thabibũ cia mĩthabibũ yanyu ĩrĩa ĩtarĩ
mĩcehe. Kũrĩkoragwo na mwaka wa kũhurũka biũ wa bũrũri ũcio. 6 No rĩrĩ, irio iria igaakũraga
bũrũri-inĩ ũcio hĩndĩ ya thabatũ yaguo no mũcirĩe; inyuĩ, ngombo cianyu cia arũme na cia andũ-
a-nja, aruti wĩra anyu a mũcara, na aikari a kuuma kũngĩ arĩa maikaraga gatagatĩ-inĩ kanyu no
mũcirĩe, 7 o hamwe na nyamũ cia mũciĩ na nyamũ cia gĩthaka iria irĩ bũrũri-inĩ wanyu. Kĩrĩa
gĩothe bũrũri ũcio ũrĩrutaga no kĩrĩo.

8 ―‗Mũrĩtaraga mĩaka mũgwanja ya Thabatũ, mĩaka mũgwanja maita mũgwanja, na matukũ ma
mĩaka ĩyo mũgwanja ya Thabatũ marĩkoragwo marĩ mĩaka 49. 9 Mũgacoka mũkahuuha coro na
mũgambo mũnene mweri-inĩ wa mũgwanja, mũthenya wa ikũmi wa mweri ũcio; hĩndĩ ya
Mũthenya wa Horohio, mwagĩrĩirũo gũtũma mũgambo wa coro ũiguĩke bũrũri-inĩ wanyu wothe.
10 Mwagĩrĩirũo kwamũraga mwaka wa 50 na mũkaanĩrĩra ũhoro wa kũrekererio bũrũri-inĩ harĩ
aikari a kuo othe. Mwaka ũcio ũrĩtuĩkaga Jubilii harĩ inyuĩ, na o ũmwe wanyu nĩ arĩcokaga indo-
inĩ ciake na o ũmwe wanyu agacoka kũrĩ nyũmba yake. 11 Mwaka ũcio wa 50 ũrĩtuĩkaga Jubilii
harĩ inyuĩ. Mũtirĩhandaga mbegũ o na kana mũkagetha kĩrĩa gĩakũra kuumana na maitĩka ma
magetha manyu, o na kana mũgacokanĩrĩria thabibũ cia mĩthabibũ ĩrĩa ĩtarĩ mĩcehe.12 Nĩ
gũkorũo ĩyo nĩ Jubilii. Nĩ kĩndũ kĩamũre harĩ inyuĩ. Mũrĩrĩaga o kĩrĩa gĩĩkũrĩtie bũrũri-inĩ ũcio.

13 ―‗Mwaka-inĩ ũcio wa Jubilii, o ũmwe wanyu agĩrĩirũo gũcoka indo-inĩ ciake.14 Ũngĩenderia
mũndũ ũrĩa ũngĩ kĩndũ kana ũgũre kuuma kũrĩ we, mũtikanahinyanĩrĩrie mũndũ na ũrĩa ũngĩ. 15
Ũkĩgũra kĩndũ kuuma harĩ mũndũ ũrĩa ũngĩ, wagĩrĩirũo gũtara mĩaka ĩrĩa ĩhĩtũkĩte thutha wa
Jubilii, nake agĩrĩirũo gũkwenderia kũringana na mĩaka ĩrĩa ĩtigarĩte ya magetha. 16 Angĩkorũo
mĩaka ĩrĩa ĩtigarĩte nĩ mĩingĩ, nĩ arĩongagĩrĩra thogora wakĩo, na angĩkorũo mĩaka ĩrĩa ĩtigarĩte nĩ

183




mĩnini, agĩrĩirũo kũnyihanyihia thogora wakĩo, tondũ arakwenderia mũigana wa maciaro marĩa
mangĩgethwo. 17 Gũtirĩ mũndũ o na ũmwe gatagatĩ-inĩ kanyu wagĩrĩirũo kũhinyĩrĩria mũndũ ũrĩa
ũngĩ, no mũhaka mwĩtigagĩre Kĩhoti wanyu, nĩ gũkorũo niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti wanyu. 18
Mũngĩkaarũmĩrĩra mawatho makwa na mwathĩkagĩre matuĩro makwa ma ciira, nĩ mũgaaikaraga
na ũgitĩri bũrũri-inĩ ũcio. 19 Bũrũri ũcio nĩ ũkaarutaga maciaro maguo, na inyuĩ mũkarĩa
mũkaigania na mũgaikara kuo na ũgitĩri.

20 ―‗Ĩndĩ mũngĩũria atĩrĩ: ―Tũrĩrĩaga kĩ mwaka-inĩ wa mũgwanja twaga kũhanda mbegũ o na
kana gũcokanĩrĩria magetha maitũ?‖ 21 Nĩ ndĩrĩtũmaga kĩrathimo gĩakwa kũrĩ inyuĩ mwaka-inĩ
wa gatandatũ, naguo bũrũri ũcio ũkaruta maciaro ma kũigana mĩaka ĩtatũ. 22 Na inyuĩ
mũrĩcokaga mũkahanda mbegũ mwaka-inĩ wa kanana na mũkarĩa kuumana na maciaro ma tene
o nginya mwaka-inĩ wa kenda. O nginya magetha maguo makũre, mũkaarĩaga kuumana na
maciaro macio ma tene.

23 ―‗Mũgũnda ndwagĩrĩire kwendagio biũ, tondũ bũrũri ũcio nĩ wakwa. Nĩ gũkorũo kũringana na
niĩ, inyuĩ mũrĩ o ageni na aikari a kuuma kũngĩ. 24 Kũndũ guothe bũrũri-inĩ ũcio mwĩgwatĩire,
mwagĩrĩirũo gũtigĩrĩra atĩ mũndũ nĩ arĩkoragwo na kĩhooto gĩa gũkũũra mũgũnda wake.

25 ―‗Mũrũ wa ithe wanyu angĩthĩna na akinyĩrĩre kwendia kĩndũ kĩmwe kĩa indo ciake, mũndũ
wa gũgĩkũũra wa mbarĩ ciao cia hakuhĩ agĩrĩirũo gũka gũkũũra kĩrĩa mũrũ ũcio wa ithe endetie.
26 Mũndũ o wothe angĩkorũo atarĩ na mũndũ wa gũkũũra kĩndũ kĩu no we mwene agaacĩre na
one kĩndũ gĩa gũgĩkũũra-rĩ, 27 agĩrĩirũo gũtara thogora wakĩo wa mĩaka ĩrĩa ĩhĩtũkĩte kuuma rĩrĩa
aakĩendirie na acokerie mũndũ ũcio kĩrĩa gĩgũtigara. Na hĩndĩ ĩyo no acoke kũrĩ indo ciake.

28 ―‗No angĩaga kuona kĩndũ gĩa gũkĩgũra rĩngĩ kuuma kũrĩ mũndũ ũcio, kĩrĩa eendirie kĩrĩthiaga
na mbere gũkorũo kĩrĩ kĩa mũndũ ũcio ũkĩgũrĩte o nginya mwaka wa Jubilii; na kĩrĩmũcokagĩrĩra
hĩndĩ ya Jubilii, na nĩ arĩcokaga indo-inĩ ciake.

29 ―‗Na rĩrĩ, mũndũ angĩendia mũciĩ ũrĩ itũũra-inĩ rĩirigĩre, kĩhooto gĩake gĩa kũũkũũra kĩrĩthiaga
na mbere o nginya mũico wa mwaka kuuma hĩndĩ ĩrĩa arĩkia kũwendia; kĩhooto gĩake gĩa
kũũkũũra kĩrĩikaraga mwaka mũgima. 30 No mũciĩ ũcio ũngĩaga gũkũũrũo gũkinyĩria mũthia-inĩ
wa mwaka mũgima, nyũmba ĩyo ĩrĩ itũũra-inĩ rĩirigĩre ĩrĩtuĩkaga ya mũgũri ũcio biũ njiarũa-inĩ
ciake ciothe. Ndĩagĩrĩire kũrekererio hĩndĩ ya Jubilii. 31 No rĩrĩ, nyũmba iria irĩ matũũra-inĩ
matarĩ mathiũrũrũkĩrie na rũthingo ciagĩrĩire kuonwo irĩ gĩcunjĩ kĩa mĩgũnda ya gĩcagi-inĩ.
Kĩhooto gĩa gũkũũra kĩagĩrĩire gũthiĩ na mbere kũhũthĩka harĩ cio, na nĩ ciagĩrĩire kũrekererio
hĩndĩ ya Jubilii.

32 ―‗No nyũmba cia Alawii iria irĩ matũũra-inĩ mao, Alawii hingo ciothe marĩkoragwo na
kĩhooto gĩa gũcikũũra. 33 Indo cia Alawii cingĩaga gũkũũrũo, nyũmba ĩrĩa yendetio itũũra-inĩ
rĩao o nayo nĩ ĩrĩrekagĩrĩrio hĩndĩ ya Jubilii, tondũ nyũmba cia matũũra ma Alawii nĩ indo ciao
gatagatĩ-inĩ ga ciana cia Isiraeli. 34 Makĩria ma ũguo, gĩcigo gĩa kũrĩithia kĩrĩa gĩthiũrũrũkĩirie
matũũra mao gĩtiagĩrĩire kwendio, nĩ gũkorũo rĩu nĩ igai rĩao rĩa gũtũũra.

184


35 ―‗Mũrũ wa ithe wanyu ũrĩa ũrĩ hakuhĩ nawe angĩthĩna na aremwo nĩ kwĩrũgamĩrĩra, no
mũhaka ũmũteithĩrĩrie o ta ũrĩa ũngĩka mũgeni na mũndũ wa kũngĩ ũrĩa ũikaraga gatagatĩ-inĩ
kanyu, nĩguo atũũre muoyo hamwe nawe. 36 Ndũkanamũnengere kĩndũ nĩguo agaagũcokeria na
maciaro kana nĩguo wone uumithio kuuma harĩ we. No mũhaka wĩtigagĩre Kĩhoti waku, na mũrũ
wa ithe wanyu nĩ egũtũũra muoyo hamwe nawe. 37 Ndũkanamũkombere mbeca agaakũrĩha na
maciaro kana ũmũnengere irio nĩguo wone uumithio. 38 Niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti wanyu, o we
wamũrutire bũrũri wa Misiri nĩgetha amũhe bũrũri wa Kanaani, nĩguo ndĩmenyithanie atĩ nĩ niĩ
Yahweh wanyu.

39 ―‗Mũrũ wa ithe wanyu ũrĩa ũikaraga hakuhĩ nawe angĩthĩna na akinyĩrĩre kwĩyendia kũrĩ wee,
ndũkanamũrutithie wĩra wa ũkombo. 40 Agĩrĩire gwĩkwo o ta mũruti wĩra wa mũcara, o ta
mũndũ wa kũngĩ ũrĩa ũikaraga gatagatĩ-inĩ kanyu. Agĩrĩirũo gũgũtungatĩra o nginya mwaka wa
Jubilii. 41 Hĩndĩ ĩyo nĩ agaagũtiga, we mwene o hamwe na ciana ciake, na acoke kũrĩ nyũmba
yao. Agĩrĩirũo gũcoka indo-inĩ cia maithe make ma tene. 42 Nĩ gũkorũo andũ acio nĩ ngombo
ciakwa iria ndarutire bũrũri-inĩ wa Misiri. Matiagĩrĩirũo kwendio ũrĩa ngombo yendagio. 43
Ndũkanamũnyarire, no mũhaka wĩtigagĩre Kĩhoti waku. 44 Ngombo cianyu cia arũme na cia
andũ-a-nja iriumaga ndũrĩrĩ-inĩ iria imũthiũrũrũkĩirie, no mũgũre ngombo cia arũme kana cia
andũ-a-nja kuuma kũrĩ cio. 45 Ningĩ no mũgũre ngombo kuuma kũrĩ ariũ a aikari a kuuma kũngĩ
arĩa maikaraga gatagatĩ-inĩ kanyu, no mũcigũre kuuma kũrĩ o na kuuma kũrĩ mbarĩ ciao iria
iciarĩirũo bũrũri-inĩ wanyu, na matuĩke anyu. 46 No mũmaheane marĩ igai harĩ ariũ anyu arĩa
magooka thutha wanyu matuĩke igai rĩao rĩa gũtũũra. No mũmahũthĩre marĩ aruti a wĩra, no
mũtiagĩrĩirũo kũnyarira ariũ a ithe wanyu Aisiraeli.

47 ―‗No mũndũ wa kũngĩ kana mũgeni ũrĩa ũikaraga gatagatĩ-inĩ kanyu angĩtonga na mũrũ wa
ithe wanyu ũrĩa ũikaraga hakuhĩ nake athĩne na akinyĩrĩre kwĩyendia kũrĩ mũndũ wa kũngĩ kana
mũgeni ũcio ũikaraga gatagatĩ-inĩ kanyu, kana eyendie kũrĩ mũndũ wa nyũmba ya mũndũ wa
kũngĩ-rĩ, 48 nĩ arĩthiaga na mbere gũkorũo na kĩhooto gĩa gũkũũrũo thutha wa kwĩyendia. Ũmwe
wa ariũ a ithe no amũkũũre, 49 kana mamawe kana mũrũ wa mamawe no amũkũũre, kana
mũndũ wa mbarĩ ciao wa hakuhĩ, mũndũ wa mbarĩ ciao, no amũkũũre.

―‗Kana we mwene angĩkorũo nĩ atongete, o nake no ekũũre. 50 Magĩrĩirũo gũtara na mũndũ ũcio
ũmũgũrĩte ihinda rĩa kuuma mwaka ũrĩa eeyendirie kũrĩ we o nginya mwaka wa Jubilii, na
mbeca iria eeyendirie ciagĩrĩire kũringana na mũigana wa mĩaka ĩyo. Thikũ ciake cia wĩra
ihinda-inĩ rĩu ciagĩrĩire gũtarũo o ta cia mũruti wĩra wa mũcara. 51 Angĩkorũo mĩaka ĩrĩa ĩtigarĩte
nĩ mĩingĩ, agĩrĩirũo kũrĩha thogora wake wa gwĩkũũra ũringaine na mĩaka ĩrĩa ĩtigarĩte. 52 No
angĩkorũo no mĩaka mĩnini ĩtigarĩte mwaka wa Jubilii ũkinye, we mwene nĩwe wagĩrĩirũo gũtara
na arĩhe thogora wake wa gwĩkũũra ũringaine na mĩaka ĩrĩa ĩtigarĩte. 53 Arĩthiaga na mbere
kũmũtungatĩra mwaka o mwaka arĩ ta mũruti wĩra wa mũcara; na inyuĩ mwagĩrĩirũo gũtigĩrĩra atĩ
ndaranyarirũo nĩ mũndũ ũcio ũmũgũrĩte. 54 No rĩrĩ, angĩkorũo ndangĩhota gwĩkũũra akĩrũmĩrĩra
maũndũ macio, nĩ arĩrekagĩrĩrio mwaka wa Jubilii, we mwene o hamwe na ciana ciake iria arĩ
nacio.

185


55 ―‗Nĩ gũkorũo ciana cia lsiraeli nĩ ngombo ciakwa mwene. Nĩ ngombo ciakwa iria ndarutire
bũrũri-inĩ wa Misiri. Niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti wanyu.

MAŨNDŨ MA ALAWII 26

1 ―‗Mũtikanethondekere mĩhianano ya kũhoywo, na mũtikanahande mũhianano wa gwacũhio
kana gĩtugĩ gĩa kũhoywo, na mũtikanethondekere ihiga rĩa gwacũhio bũrũri-inĩ wanyu nĩguo
mũrĩinamagĩrĩre; nĩ gũkorũo niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti wanyu. 2 Nĩ mwagĩrĩirũo kũrũmagia
Thabatũ ciakwa na gwĩtigagĩra handũ hakwa harĩa hamũre. Niĩ nĩ niĩ Yahweh.

3 ―‗Angĩkorũo nĩ mũrĩthiaga na mbere kũrũmĩrĩra mawatho makwa na mũkarũmia maathani
makwa na mũkamahingagia-rĩ, 4 nĩ ngaamuuragĩria mbura ihinda rĩayo rĩrĩa rĩagĩrĩire, naguo
bũrũri ũcio ũkaruta maciaro maguo, na mĩtĩ ya gĩthaka ĩkaruta maciaro mayo. 5 Ihinda rĩanyu rĩa
kũhũũra ngano rĩgaakinyagĩria hĩndĩ ya magetha ma thabibũ, namo magetha ma thabibũ
magakinyĩria hĩndĩ ya mahanda; na nĩ mũkaarĩaga mũgate wanyu mũkaigania na mũgaikara mũrĩ
na ũgitĩri bũrũri-inĩ wanyu. 6 Nĩ ngaatũma bũrũri ũcio ũkoragwo na thayũ, na mũgaakomaga
gũtarĩ mũndũ ũngĩtũma mwĩtigĩre; nĩ ngeeheria nyamũ njũru cia gĩthaka bũrũri-inĩ ũcio, na rũhiũ
rwa njora rwa mbaara rũtigaatuĩkanĩria bũrũri-inĩ wanyu. 7 Nĩ mũkaaingatithagia thũ cianyu, na
nĩ mũgaacitooria na rũhiũ rwa njora. 8 Andũ anyu atano makaaingatithagia andũ 100, na andũ
anyu 100 makaingatithia andũ 10,000, na nĩ mũgaatooria thũ cianyu na rũhiũ rwa njora.

9 ―‗Nĩ ngeerekeria wega wakwa kũrĩ inyuĩ na ndũme mũciarane na ndũme muongerereke, na nĩ
ngaatũũria kĩrĩkanĩro gĩakwa hamwe na inyuĩ. 10 Mũkĩrĩa maciaro ma tene ma mwaka mũthiru,
mũkaabataraga kweheria maciaro macio ma tene nĩgetha muone ha kũiga maciaro marĩa
mũgaakorũo mũkĩgetha hĩndĩ ĩyo. 11 Na nĩ ngaaiga gĩikaro gĩakwa kĩamũre gatagatĩ kanyu na
ndikaamũrega. 12 Ngaathiaga ndĩ gatagatĩ-inĩ kanyu na nduĩke Kĩhoti wanyu, na inyuĩ mũtuĩke
andũ akwa. 13 Niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti wanyu, o we ũrĩa wamũrutire bũrũri-inĩ wa Misiri
nĩgetha mũtigacoke gũtuĩka ngombo ciao rĩngĩ, na ngiunanga mĩtĩ ya icoki rĩanyu na ngĩtũma
mũthiage mwĩhandĩte wega.

14 ―‗No rĩrĩ, mũngĩkaaga gũthikĩrĩria kana kũrũmia maathani macio mothe, 15 na mũngĩkaarega
mawatho makwa, na mũthũũre matuĩro makwa ma ciira mwage kũrũmia maathani makwa
mothe, na mũthũkie kĩrĩkanĩro gĩakwa, 16 niĩ na niĩ ngaamwĩka maũndũ maya: Ngaamũherithia
na mĩtangĩko, ndĩmũrehere ndwari njũru cia kũnina andũ na mũrimũ wa kũhiũha mwĩrĩ, ũndũ
ũcio ũtũme maitho manyu mage kuona na mũũrũo nĩ hinya. Na mũkaahandaga mbegũ cianyu irĩ
cia tũhũ, nĩ gũkorũo ikaarĩagwo nĩ thũ cianyu. 17 Nĩ ngeerekeria ũthiũ wakwa harĩ inyuĩ
ndĩmũũkĩrĩre, na nĩ mũkaahootwo nĩ thũ cianyu; na arĩa mamũthũire nĩ makaamũrangĩrĩria, na
mũkooraga hatarĩ na mũndũ ũramũingatithia.

186




18 ―‗Na angĩkorũo ũndũ ũcio ndũgaatũma mũũthikĩrĩrie, ngaamũherithia maita mũgwanja
makĩria ma ũguo nĩ ũndũ wa mehia manyu. 19 Nĩ ngaahehenja mwĩtĩo wanyu wa rũng‘athio na
ndũme igũrũ rĩanyu rĩhaane o ta kĩgera na thĩ yanyu ĩhaane o ta gĩcango. 20 Mũkaahũthĩra hinya
wanyu tũhũ, nĩ gũkorũo bũrũri wanyu ndũkaaruta maciaro maguo, na mĩtĩ ya bũrũri ũcio
ndĩkaaruta maciaro mayo.

21 ―‗Na mũngĩgaathiĩ na mbere kũregana na niĩ na mũrege gũũthikĩrĩria, no nginya ngaamũhũũra
maita mũgwanja makĩria ma ũguo, kũringana na mehia manyu. 22 Nĩ ngaatũma nyamũ cia
gĩthaka gatagatĩ-inĩ kanyu, na nĩ ikooraga ciana cianyu na iniine nyamũ cianyu cia mũciĩ na
itũme mũigana wanyu ũnyihe, nacio barabara cianyu itiganĩrio.

23 ―‗Na angĩkorũo o na thutha wa maũndũ macio mũtigetĩkĩra kũrũngĩka na mũthiĩ o na mbere
kũregana na niĩ, 24 o na niĩ nĩ ngaaregana na inyuĩ, na niĩ mwene ndĩmũhũũre maita mũgwanja
nĩ ũndũ wa mehia manyu. 25 Nĩ ngaamũrehithĩria rũhiũ rwa njora rwa kũrĩhĩria nĩ ũndũ wa
kwaga kũhingia kĩrĩkanĩro. Na rĩrĩa mwacokanĩrĩra matũũra-inĩ manyu, nĩ ngaatũma mũrimũ
gatagatĩ-inĩ kanyu, na mũneanwo guoko-inĩ gwa thũ. 26 Rĩrĩa ngaananga harĩa mũrutaga mũgate,
andũ-anja ikũmi makaarugagĩra mũgate wanyu riiko-inĩ rĩmwe tu na makamũthimĩra mũgate
wanyu na gĩthimi; mũkaarĩa no mũtikaigania.

27 ―‗Na angĩkorũo o na thutha wa ũguo mũtigathikĩrĩria, mũthiĩ o na mbere kũregana na niĩ-rĩ,
28 nĩ ngaakĩrĩrĩria kũregana na inyuĩ, na niĩ mwene ndĩmũherithie maita mũgwanja nĩ ũndũ wa
mehia manyu. 29 Nĩ ũndũ ũcio nĩ mũgaakinyĩrĩra kũrĩa nyama cia ariũ anyu, na mũrĩe nyama cia
aarĩ anyu. 30 Nĩ ngaananga kũndũ kwanyu kwamũre na gũtũũgĩru na ndemange indo cianyu cia
gũcinĩra ũbumba na njigĩrĩre ciimba cianyu igũrũ wa ciimba cia mĩhianano yanyu ĩrĩ magigi, na
ndĩmweherere ta mũrĩ kĩndũ kĩ magigi. 31 Nĩ ngaaneana matũũra manyu rũhiũ-inĩ rwa njora na
ndũme kũndũ kwanyu kũrĩa kwamũre gũtuĩke kũndũ gũtiganĩrie, na ndikanungĩra mũtararĩko
mwega wa magongona manyu. 32 Niĩ mwene nĩ ngaatũma bũrũri ũcio ũtuĩke kũndũ gũtiganĩrie,
na thũ cianyu iria igaakorũo igĩikara kuo nĩ ikaawĩrorera igegete. 33 Na nĩ ngaamũhurunja
gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ, na njomore rũhiũ rwa njora ndĩmũingatithie; bũrũri wanyu ũgaatuo kũndũ
gũtiganĩrie, na matũũra manyu maanangwo.

34 ―‗Hĩndĩ ĩyo bũrũri ũcio nĩ ũkaarĩhĩra Thabatũ ciaguo matukũ macio mothe ũgaaikara ũrĩ
kũndũ gũtiganĩrie, na inyuĩ mũrĩ bũrũri-inĩ wa thũ cianyu. Hĩndĩ ĩyo bũrũri ũcio nĩ ũkaahurũka,
tondũ no mũhaka ũkaarĩhĩra Thabatũ ciaguo. 35 Matukũ marĩa mothe bũrũri ũcio ũgaaikara ũrĩ
mũtiganĩrie nĩ ũkaahurũka, tondũ ndwahurũkire hĩndĩ ya Thabatũ cianyu rĩrĩa mwatũũraga kuo.

36 ―‗Nao arĩa magaatigara, nĩ ngaatũma ngoro ciao ciyũrũo nĩ guoya mabũrũri-inĩ ma thũ ciao;
na mũgambo wa ithangũ rĩrabarabario nĩ rũhuho nĩ ũgaatũma more, na makooraga o ta mũndũ
ũrorĩra rũhiũ rwa njora na makagwa hatarĩ na mũndũ ũmaingatithĩtie. 37 Makaahĩnganaga o ene
o ta andũ marorĩra rũhiũ rwa njora, o na gũtarĩ mũndũ ũmaingatithĩtie. Mũtikahota gwĩtiiria thũ
cianyu. 38 Mũgaathirĩra gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ, na bũrũri wa thũ cianyu nĩ ũkaamũniina. 39
Andũ anyu arĩa magaatigara magaatigwo makĩbutha mabũrũri-inĩ ma thũ cianyu tondũ wa

187


mahĩtia manyu. Ĩni, nĩ kũbutha makaabutha tondũ wa mahĩtia ma maithe mao. 40 Thutha ũcio nĩ
makoimbũra mahĩtia mao ene o hamwe na mahĩtia na kwaga kwĩhokeka kwa maithe mao na
metĩkĩre atĩ nĩ maagire wĩhokeku nĩ ũndũ wa kũregana na niĩ. 41 Na niĩ ngĩregana nao na njĩra ya
kũmatwara bũrũri-inĩ wa thũ ciao.

―‗Hihi thutha ũcio ngoro ciao itarĩ nduu nĩ ikenyihia, na marĩhe nĩ ũndũ wa mahĩtia mao. 42 Na
nĩ ngaaririkana kĩrĩkanĩro gĩakwa na Jakubu, na kĩrĩkanĩro gĩakwa na Isaaka, na ndirikane
kĩrĩkanĩro gĩakwa na Iburahimu, o na ndirikane bũrũri ũcio. 43 Rĩrĩa bũrũri ũcio watiganĩirio nĩo,
nĩ kũrĩhĩra warĩhagĩra Thabatũ ciaguo na ũgaikara ũrĩ mũtiganĩrie ũtarĩ nao, nao nĩ kũrĩha
maarĩhaga nĩ ũndũ wa mahĩtia mao, tondũ nĩ maaregire matuĩro makwa ma ciira na magĩthũũra
mawatho makwa. 44 O na thutha wa maũndũ macio mothe, rĩrĩa magaakorũo bũrũri-inĩ wa thũ
ciao, ndirĩ hĩndĩ ngaamarega biũ kana ndĩmate ndĩmaniine mathire, tondũ ũndũ ũcio no ũthũkie
kĩrĩkanĩro gĩakwa nao, nĩ gũkorũo niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti wao. 45 No nĩ ũndũ wao, nĩ
ngaaririkana kĩrĩkanĩro gĩakwa na maithe mao ma tene arĩa ndarutire bũrũri-inĩ wa Misiri
maitho-inĩ ma ndũrĩrĩ, nĩguo ndĩmenyithanie atĩ nĩ niĩ Kĩhoti wao. Niĩ nĩ niĩ Yahweh.‘‖

46 Macio nĩmo matua, matuĩro ma ciira, na mawatho marĩa Yahweh aathondekire gatagatĩ-inĩ
gake na ciana cia Isiraeli Kĩrĩma-inĩ gĩa Sinai kũgerera Musa.

MAŨNDŨ MA ALAWII 27

1 Yahweh agĩthiĩ na mbere kwaria na Musa, akĩmwĩra ũũ: 2 ―Aria na ciana cia Isiraeli ũciĩre
atĩrĩ, ‗Mũndũ angĩĩhĩta mwĩhĩtwa wa mwanya wa kũrutĩra Yahweh thogora ũrĩa ũtuĩtwo wa
mũndũ, 3 thogora ũrĩa ũtuĩtwo wa mũndũrũme wa kuuma mĩaka 20 nginya 60 ũrĩkoragwo ũrĩ
cekeri 50 cia betha kũringana na cekeri ĩrĩa ĩtuĩtwo ya harĩa hamũre. 4 No angĩkorũo nĩ mũndũ-
wa-nja, thogora ũrĩa ũtuĩtwo ũrĩkoragwo ũrĩ cekeri 30. 5 Angĩkorũo nĩ mũndũ wa kuuma mĩaka
5 nginya 20, thogora ũrĩa ũtuĩtwo wa mwanake ũrĩkoragwo ũrĩ cekeri 20 na wa mũirĩtu cekeri
10. 6 Angĩkorũo nĩ mwana wa kuuma mweri ũmwe nginya mĩaka ĩtano, thogora ũrĩa ũtuĩtwo wa
kahĩĩ ũrĩkoragwo ũrĩ cekeri ithano na wa kairĩtu cekeri ithatũ.

7 ―‗Angĩkorũo nĩ mũndũ wa kuuma mĩaka 60 gũthiĩ na igũrũ, thogora ũrĩa ũtuĩtwo wa
mũndũrũme ũrĩkoragwo ũrĩ cekeri 15 na wa mũndũ-wa-nja cekeri 10. 8 No angĩkorũo nĩ mũthĩni
mũno ũndũ atangĩhota kũrĩha thogora ũrĩa ũtuĩtwo, mũndũ ũcio agĩrĩirũo kũrũgama mbere ya
mũthĩnjĩri-Yahweh, nake mũthĩnjĩri-Yahweh amũtuĩre thogora. Mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo
gũtua thogora ũcio kũringana na kĩrĩa mũndũ ũcio ũrehĩta angĩhota kũrĩha.

9 ―‗Angĩkorũo kĩrĩa eranĩire na mwĩhĩtwa nĩ nyamũ ĩngĩagĩrĩra kũrutĩrũo Yahweh, nyamũ o
yothe ĩrĩa ĩngĩheanwo kũrĩ Yahweh ĩrĩtuĩkaga kĩndũ kĩamũre. 10 Ndangĩmĩcenjania kana
amĩkũũranie, nyamũ njega na njũru kana njũru na njega. No angĩkorũo nĩ egũkũũrania nyamũ

188




ĩyo na ĩngĩ, ĩyo ya mbere na ĩyo yakũũranio nayo irĩtuĩkaga kĩndũ kĩamũre cierĩ. 11 Angĩkorũo nĩ
nyamũ ĩrĩ thahu ĩtangĩtwarũo ĩrĩ igongona harĩ Yahweh, agĩrĩirũo kũrũgamia nyamũ ĩyo mbere
ya mũthĩnjĩri-Yahweh. 12 Nake mũthĩnjĩri-Yahweh atue thogora wayo, ĩrĩ njega kana njũru.
Thogora ũrĩa ũgũtuwo nĩ mũthĩnjĩri-Yahweh nĩguo ũrĩtuĩkaga thogora wayo. 13 No angĩkenda
kũmĩkũũra, no mũhaka akaaneana gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ithano gĩa thogora wa nyamũ ĩyo o hamwe
na thogora ũrĩa ũtuĩtwo.

14 ―‗Na rĩrĩ, mũndũ angĩamũra nyũmba yake ĩtuĩke kĩndũ kĩamũre harĩ Yahweh, mũthĩnjĩri-
Yahweh agĩrĩirũo gũtua thogora wayo, ĩrĩ njega kana njũru. Kũringana na thogora ũrĩa
mũthĩnjĩri-Yahweh egũtua, ũcio nĩguo ũrĩkoragwo ũrĩ thogora wayo. 15 No mũndũ ũcio
wamũrĩte nyũmba yake angĩenda kũmĩkũũra, no mũhaka aneane gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ithano kĩa
mbeca cia thogora ũrĩa ũtuĩtwo o hamwe na thogora ũcio, nayo nĩ ĩgũtuĩka yake.

16 ―‗Mũndũ angĩamũrĩra Yahweh gĩcunjĩ kĩmwe kĩa mũgũnda ũrĩa agaĩirũo, thogora wakĩo
wagĩrĩire gũtuo kũringana na mbegũ iria ingĩigana kũhandwo kuo: homeri ĩmwe ya mbegũ cia
cairi yagĩrĩire gũkorũo ĩrĩ cekeri 50 cia betha. 17 Angĩamũra mũgũnda wake mwaka-inĩ wa
Jubilii, thogora ũrĩa ũtuĩtwo noguo ũrĩkoragwo ũrĩ thogora waguo. 18 Angĩamũra mũgũnda wake
thutha wa mwaka wa Jubilii, mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo kũmũtarĩra thogora ũringaine na mĩaka
ĩrĩa ĩtigarĩte mwaka wa Jubilii ũrĩa ũrũmĩrĩire ũkinye, naguo thogora ũcio wagĩrĩire kũrutithanio
na thogora ũrĩa ũtuĩtwo. 19 No mũndũ ũcio ũwamũrĩte angĩgaakũũra mũgũnda ũcio, no mũhaka
aneane gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ithano kĩa mbeca cia thogora ũrĩa ũtuĩtwo o hamwe na thogora ũcio,
naguo ũkorũo ũrĩ wake. 20 No rĩrĩ, angĩaga gũkũũra mũgũnda ũcio naguo mũgũnda ũcio
wenderio mũndũ ũngĩ-rĩ, ndũrĩ hĩndĩ ĩngĩ ũngĩkũũrũo. 21 Rĩrĩa mũgũnda ũcio ũkaarekererio
hĩndĩ ya Jubilii, ũgaatuĩka kĩndũ kĩamũre harĩ Yahweh, ũrĩ mũgũnda wamũrĩtwo harĩ we.
Ũgaatuĩka igai rĩa athĩnjĩri-Yahweh.

22 ―‗Mũndũ angĩamũrĩra Yahweh mũgũnda agũrĩte ũtarĩ gĩcunjĩ kĩa mũgũnda ũrĩa agaĩirũo, 23
mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo kũmũtarĩra mũigana wa thogora wa gũkinyĩria mwaka wa Jubilii, na
mũthenya o ro ũcio mũndũ ũcio aneane thogora ũrĩa ũgũtuwo. Kĩu nĩ kĩndũ kĩamũre harĩ
Yahweh. 24 Mwaka-inĩ wa Jubilii, mũgũnda ũcio ũrĩcokaga kũrĩ mũndũ ũrĩa wamwendeirie,
mwene mũgũnda ũcio.

25 ―‗Thogora o wothe wagĩrĩirũo gũtuo kũringana na cekeri ĩrĩa ĩtuĩtwo ya harĩa hamũre. Cekeri
yagĩrĩire gũkorũo ĩiganaine na gera 20.

26 ―‗No rĩrĩ, gũtirĩ mũndũ wagĩrĩirũo kwamũra irigithathi rĩa nyamũ, nĩ gũkorũo ĩciarĩtwo ĩrĩ
irigithathi harĩ Yahweh. Ĩrĩ ndegwa kana ng‘ondu, ĩkoragwo ĩrĩ ya Yahweh. 27 Angĩkorũo nĩ
ĩmwe ya nyamũ iria irĩ thahu na amĩkũũre kũringana na thogora ũrĩa ũtuĩtwo-rĩ, agĩrĩirũo
kũneana gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ithano gĩa thogora wayo o hamwe na thogora ũcio. No ĩngĩaga
gũkũũrũo, yagĩrĩire kwendio kũringana na thogora ũrĩa ũtuĩtwo.

28 ―‗No rĩrĩ, gũtirĩ kĩndũ kĩamũre kĩrĩa mũndũ amũrĩte biũ gĩtuĩke kĩa Yahweh kuuma kũrĩ indo
ciake kĩngĩendio kana gĩkũũrũo, kana nĩ mũndũ kana nyamũ kana mũgũnda wake. Kĩndũ gĩothe

189


kĩamũrĩtwo nĩ kĩndũ kĩamũre mũno harĩ Yahweh. 29 Makĩria ma ũguo, gũtirĩ mũndũ ũtuĩrĩirũo
kũũragwo wagĩrĩire gũkũũrũo. No mũhaka oragwo.

30 ―‗O gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ikũmi kĩa bũrũri, kuuma harĩ maciaro ma mĩgũnda kana maciaro ma
mĩtĩ, nĩ kĩa Yahweh. Kĩu nĩ kĩndũ kĩamũre harĩ Yahweh. 31 Mũndũ angĩkenda gũkũũra gĩcunjĩ
gĩake kĩmwe harĩ ikũmi, agĩrĩirũo kũneana gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ithano gĩa thogora wakĩo o hamwe
na thogora ũcio. 32 Harĩ o gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ikũmi kĩa rũũru rwa ng‘ombe kana rũũru rwa
mbũri kana ng‘ondu, kĩrĩa gĩothe kĩgeragĩra rungu rwa rũthanju rwa mũrĩithi, nyamũ ya ikũmi
yagĩrĩirũo gũtuĩka kĩndũ kĩamũre harĩ Yahweh. 33 Ndagĩrĩirũo kũrora kana nĩ njega kana nĩ
njũru, o na kana amĩkũũranie. No angĩkaageria kũmĩkũũrania, ĩyo ya mbere na ĩyo yakũũranio
nayo ciagĩrĩire gũkorũo irĩ kĩndũ kĩamũre cierĩ. Ndĩngĩkũũrũo.‘‖

34 Macio nĩmo maathani marĩa Yahweh aaheire Musa marĩ ma ciana cia Isiraeli Kĩrĩma-inĩ gĩa
Sinai.

NDARI 1

1 Nake Yahweh akĩarĩria Musa werũ-inĩ wa Sinai, thĩinĩ wa hema ya gũtũnganwo, mũthenya wa
mbere wa mweri wa kerĩ, mwaka wa kerĩ kuuma moima bũrũri wa Misiri. Akĩmwĩra ũũ: 2 ―Tarai
kĩrĩndĩ gĩothe gĩa ciana cia lsiraeli o mũndũ kũringana na mbarĩ yao, kũringana na nyũmba cia
maithe mao, na kũringana na mũigana wa marĩĩtwa ma arũme othe. 3 Wee mũrĩ na Haruni
mwagĩrĩirũo kwandĩkithia arĩa othe makinyĩtie mĩaka 20 gũthiĩ na igũrũ kũringana na ikundi
ciao, arĩa mangĩhota gũtungata mbũtũ-inĩ thĩinĩ wa Isiraeli.

4 ―Oyai mũndũrũme ũmwe kuuma harĩ o mũhĩrĩga; o ũmwe wao arĩkoragwo arĩ mũtongoria wa
nyũmba ya maithe mao. 5 Maya nĩmo marĩĩtwa ma arũme arĩa marĩmũteithagĩrĩria: harĩ mũhĩrĩga
wa Rubeni, Elizuru mũrũ wa Shedeuri; 6 harĩ mũhĩrĩga wa Simeoni, Shelumieli mũrũ wa
Zurishadai; 7 harĩ mũhĩrĩga wa Yahuda, Nahashoni mũrũ wa Aminadabu; 8 harĩ mũhĩrĩga wa
Isakaru, Nethaneli mũrũ wa Zuaru; 9 harĩ mũhĩrĩga wa Zebuluni, Eliabu mũrũ wa Heloni; 10 harĩ
mĩhĩrĩga ya ariũ a Jusufu: kuuma harĩ Efiraimu, Elishama mũrũ wa Amihudu; kuuma harĩ
Manase, Gamalieli mũrũ wa Pedazuru; 11 harĩ mũhĩrĩga wa Benjamini, Abidani mũrũ wa
Gideoni; 12 harĩ mũhĩrĩga wa Dani, Ahiezeri mũrũ wa Amishadai; 13 harĩ mũhĩrĩga wa Asheri,
Pagieli mũrũ wa Okirani; 14 harĩ mũhĩrĩga wa Gadi, Eliasafu mũrũ wa Deueli; 15 harĩ mũhĩrĩga
wa Nafitali, Ahira mũrũ wa Enani. 16 Acio nĩo meetirũo kuuma kĩrĩndĩ-inĩ. Nĩo atongoria a
mĩhĩrĩga ya maithe mao, atongoria a andũ ngiri nyingĩ a Isiraeli.‖

17 Nĩ ũndũ ũcio Musa na Haruni makĩoya arũme acio maathuurĩtwo na marĩĩtwa. 18
Magĩgĩcokanĩrĩria kĩrĩndĩ gĩothe mũthenya wa mbere wa mweri wa kerĩ, nĩgetha mamaandĩkithie
o mũndũ kũringana na rĩĩtwa rĩake, kũringana na mbarĩ yao, na kũringana na nyũmba cia maithe

190




mao, wa kuuma mĩaka 20 gũthiĩ na igũrũ, 19 o ta ũrĩa Yahweh aathĩte Musa. Agĩkĩmaandĩkithia
marĩ kũu werũ-inĩ wa Sinai.

20 Ariũ a Rubeni, njiarũa cia irigithathi rĩa Isiraeli, makĩandĩkwo kũringana na marĩĩtwa mao,
kũringana na mbarĩ ciao, na kũringana na nyũmba cia maithe mao. Arũme othe a kuuma mĩaka
20 gũthiĩ na igũrũ arĩa mangĩahotire gũtungata mbũtũ-inĩ maatarirũo o mũndũ o mũndũ, 21 na
mũigana wa arĩa maandĩkithirio a mũhĩrĩga wa Rubeni warĩ 46,500.

22 Njiarũa cia Simeoni ikĩandĩkithio kũringana na marĩĩtwa mao, kũringana na mbarĩ ciao, na
kũringana na nyũmba cia maithe mao. Arũme othe a kuuma mĩaka 20 gũthiĩ na igũrũ arĩa
mangĩahotire gũtungata mbũtũ-inĩ maatarirũo o mũndũ o mũndũ, 23 na mũigana wa arĩa
maandĩkithirio a mũhĩrĩga wa Simeoni warĩ 59,300.

24 Njiarũa cia Gadi ikĩandĩkithio kũringana na marĩĩtwa mao, kũringana na mbarĩ ciao, na
kũringana na nyũmba cia maithe mao. Arũme othe a kuuma mĩaka 20 gũthiĩ na igũrũ arĩa
mangĩahotire gũtungata mbũtũ-inĩ nĩ maatarirũo, 25 na mũigana wa arĩa maandĩkithirio a
mũhĩrĩga wa Gadi warĩ 45,650.

26 Njiarũa cia Yahuda ikĩandĩkithio kũringana na marĩĩtwa mao, kũringana na mbarĩ ciao, na
kũringana na nyũmba cia maithe mao. Arũme othe a kuuma mĩaka 20 gũthiĩ na igũrũ arĩa
mangĩahotire gũtungata mbũtũ-inĩ nĩ maatarirũo, 27 na mũigana wa arĩa maandĩkithirio a
mũhĩrĩga wa Yahuda warĩ 74,600.

28 Njiarũa cia Isakaru ikĩandĩkithio kũringana na marĩĩtwa mao, kũringana na mbarĩ ciao, na
kũringana na nyũmba cia maithe mao. Arũme othe a kuuma mĩaka 20 gũthiĩ na igũrũ arĩa
mangĩahotire gũtungata mbũtũ-inĩ nĩ maatarirũo, 29 na mũigana wa arĩa maandĩkithirio a
mũhĩrĩga wa Isakaru warĩ 54,400.

30 Njiarũa cia Zebuluni ikĩandĩkithio kũringana na marĩĩtwa mao, kũringana na mbarĩ ciao, na
kũringana na nyũmba cia maithe mao. Arũme othe a kuuma mĩaka 20 gũthiĩ na igũrũ arĩa
mangĩahotire gũtungata mbũtũ-inĩ nĩ maatarirũo, 31 na mũigana wa arĩa maandĩkithirio a
mũhĩrĩga wa Zebuluni warĩ 57,400.

32 Njiarũa cia Jusufu kũgerera harĩ Efiraimu ikĩandĩkithio kũringana na marĩĩtwa mao, kũringana
na mbarĩ ciao, na kũringana na nyũmba cia maithe mao. Arũme othe a kuuma mĩaka 20 gũthiĩ na
igũrũ arĩa mangĩahotire gũtungata mbũtũ-inĩ nĩ maatarirũo, 33 na mũigana wa arĩa
maandĩkithirio a mũhĩrĩga wa Efiraimu warĩ 40,500.

34 Njiarũa cia Manase ikĩandĩkithio kũringana na marĩĩtwa mao, kũringana na mbarĩ ciao, na
kũringana na nyũmba cia maithe mao. Arũme othe a kuuma mĩaka 20 gũthiĩ na igũrũ arĩa
mangĩahotire gũtungata mbũtũ-inĩ nĩ maatarirũo, 35 na mũigana wa arĩa maandĩkithirio a
mũhĩrĩga wa Manase warĩ 32,200.

191


36 Njiarũa cia Benjamini ikĩandĩkithio kũringana na marĩĩtwa mao, kũringana na mbarĩ ciao, na
kũringana na nyũmba cia maithe mao. Arũme othe a kuuma mĩaka 20 gũthiĩ na igũrũ arĩa
mangĩahotire gũtungata mbũtũ-inĩ nĩ maatarirũo, 37 na mũigana wa arĩa maandĩkithirio a
mũhĩrĩga wa Benjamini warĩ 35,400.

38 Njiarũa cia Dani ikĩandĩkithio kũringana na marĩĩtwa mao, kũringana na mbarĩ ciao, na
kũringana na nyũmba cia maithe mao. Arũme othe a kuuma mĩaka 20 gũthiĩ na igũrũ arĩa
mangĩahotire gũtungata mbũtũ-inĩ nĩ maatarirũo, 39 na mũigana wa arĩa maandĩkithirio a
mũhĩrĩga wa Dani warĩ 62,700.

40 Njiarũa cia Asheri ikĩandĩkithio kũringana na marĩĩtwa mao, kũringana na mbarĩ ciao, na
kũringana na nyũmba cia maithe mao. Arũme othe a kuuma mĩaka 20 gũthiĩ na igũrũ arĩa
mangĩahotire gũtungata mbũtũ-inĩ nĩ maatarirũo, 41 na mũigana wa arĩa maandĩkithirio a
mũhĩrĩga wa Asheri warĩ 41,500.

42 Njiarũa cia Nafitali ikĩandĩkithio kũringana na marĩĩtwa mao, kũringana na mbarĩ ciao, na
kũringana na nyũmba cia maithe mao. Arũme othe a kuuma mĩaka 20 gũthiĩ na igũrũ arĩa
mangĩahotire gũtungata mbũtũ-inĩ nĩ maatarirũo, 43 na mũigana wa arĩa maandĩkithirio a
mũhĩrĩga wa Nafitali warĩ 53,400.

44 Acio maandĩkithirio nĩ Musa marĩ na Haruni na atongoria 12 a Isiraeli, o ũmwe wao
akĩrũgamĩrĩra nyũmba ya maithe mao. 45 Ciana cia Isiraeli ciothe cia kuuma mĩaka 20 gũthiĩ na
igũrũ irĩa cingĩahotire gũtungata mbũtũ-inĩ thĩinĩ wa Isiraeli ikĩandĩkithirio kũringana na nyũmba
cia maithe ma cio, 46 na mũigana wothe wa arĩa maandĩkithirio warĩ 603,550.

47 No Alawii matiandĩkithirio hamwe nao kũringana na mũhĩrĩga wa maithe mao. 48 Yahweh
eerire Musa ũũ: 49 ―Mũhĩrĩga wa Lawii noguo ũtekwandĩkithia, na ndwagĩrĩirũo gũturanĩra
mũigana wao hamwe na wa ciana cia Isiraeli icio ingĩ. 50 Wagĩrĩirũo kwamũra Alawii
marũgamagĩrĩre gĩikaro kĩrĩa kĩamũre kĩa Ũira na marũgamagĩrĩre indo ciakĩo ciothe na
marũgamagĩrĩre kĩndũ gĩothe gĩakĩo. Magĩrĩirũo gũkuuaga gĩikaro kĩu kĩamũre na indo ciakĩo
ciothe, na magatungataga thĩinĩ wakĩo, na magĩrĩirũo kwamba hema ciao ithiũrũrũkĩirie gĩikaro
kĩu kĩamũre. 51 Rĩrĩa rĩothe gĩikaro kĩu kĩamũre kĩrĩthaamagio, Alawii nĩo marĩkĩambũraga; na
rĩrĩa gĩikaro kĩu kĩamũre gĩkwambwo, Alawii nĩo marĩkĩambaga; mũndũ o na ũmwe ũtetĩkĩrĩtio
angĩgĩkuhĩrĩria agĩrĩire kũũragwo.

52 ―O Mũisiraeli agĩrĩirũo kwamba hema yake kambĩ-inĩ ĩrĩa agaĩirũo, o mũndũ kũringana na
gĩkundi kĩa mĩhĩrĩga yao ĩtatũ kũringana na ikundi ciao. 53 Nao Alawii magĩrĩirũo kwamba hema
ciao ithiũrũrũkĩirie gĩikaro kĩrĩa kĩamũre kĩa Ũira, nĩgetha gũtikagĩe na marakara kwerekera
kĩrĩndĩ kĩa ciana cia Isiraeli; na Alawii nĩo marĩkoragwo na wĩra wa kũrũmbũiya gĩikaro kĩu
kĩamũre kĩa Ũira.‖

54 Andũ a Isiraeli magĩgĩka ũrĩa wothe Yahweh aathĩte Musa. Ũguo noguo meekire.

192


NDARI 2

1 Na rĩrĩ, Yahweh akĩarĩria Musa na Haruni, akĩmeera ũũ: 2 ―Ciana cia Isiraeli ciagĩrĩirũo
kwamba hema ciao harĩa gĩkundi kĩa mĩhĩrĩga yao ĩtatũ kĩgaĩirũo, o mũndũ hakuhĩ na rũũri rwa
nyũmba ya maithe mao. Magĩrĩirũo kwamba hema ciao ing‘etheire hema ya gũtũnganwo,
imĩthiũrũrũkĩirie mĩena yothe.

3 ―Arĩa marĩambaga hema ciao mwena wa irathĩro, mwena ũrĩa riũa rĩrathagĩra, nĩ gĩkundi kĩa
mĩhĩrĩga ĩtatũ gĩa kambĩ ya Yahuda kũringana na ikundi ciao; mũtongoria wa ariũ a Yahuda nĩ
Nahashoni mũrũ wa Aminadabu. 4 Arĩa mandĩkithĩtio mbũtũ-inĩ yake nĩ andũ 74,600. 5 Nao arĩa
marĩambaga hema ciao mariganĩtie nake nĩ mũhĩrĩga wa Isakaru; mũtongoria wa ariũ a Isakaru nĩ
Nethaneli mũrũ wa Zuaru. 6 Arĩa mandĩkithĩtio mbũtũ-inĩ yake nĩ andũ 54,400. 7 Nao acio angĩ
nĩ mũhĩrĩga wa Zebuluni; mũtongoria wa ariũ a Zebuluni nĩ Eliabu mũrũ wa Heloni. 8 Arĩa
mandĩkithĩtio mbũtũ-inĩ yake nĩ andũ 57,400.

9 ―Arĩa othe mandĩkithĩtio mbũtũ-inĩ cia kambĩ ya Yahuda nĩ andũ 186,400. Acio nĩo
marĩkoragwo marĩ a mbere kwambĩrĩria rũgendo.

10 ―Gĩkundi kĩa mĩhĩrĩga ĩtatũ gĩa kambĩ ya Rubeni kũringana na ikundi ciao kĩrĩkoragwo
mwena wa mũhuro; mũtongoria wa ariũ a Rubeni nĩ Elizuru mũrũ wa Shedeuri. 11 Arĩa
mandĩkithĩtio mbũtũ-inĩ yake nĩ andũ 46,500. 12 Nao arĩa marĩambaga hema ciao mariganĩtie
nake nĩ mũhĩrĩga wa Simeoni; mũtongoria wa ariũ a Simeoni nĩ Shelumieli mũrũ wa Zurishadai.
13 Arĩa mandĩkithĩtio mbũtũ-inĩ yake nĩ andũ 59,300. 14 Nao acio angĩ nĩ mũhĩrĩga wa Gadi;
mũtongoria wa ariũ a mũhĩrĩga wa Gadi nĩ Eliasafu mũrũ wa Reueli. 15 Arĩa mandĩkithĩtio
mbũtũ-inĩ yake nĩ andũ 45,650.

16 ―Arĩa othe mandĩkithĩtio mbũtũ-inĩ cia kambĩ ya Rubeni nĩ andũ 151,450, na nĩo
marĩkoragwo marĩ a kerĩ kwambĩrĩria rũgendo.

17 ―Rĩrĩa hema ya gũtũnganwo ĩrathaamio, kambĩ ya Alawii yagĩrĩire gũkorũo gatagatĩ ga kambĩ
icio ingĩ.

―Magĩrĩirũo gũthiĩ na mũtaratara o ta ũrĩa makoragwo naguo rĩrĩa mambĩte hema ciao, o mũndũ
harĩa akoragwo, kũringana na ikundi ciao cia mĩhĩrĩga ĩtatũ.

18 ―Gĩkundi kĩa mĩhĩrĩga ĩtatũ gĩa kambĩ ya Efiraimu kũringana na ikundi ciao kĩrĩkoragwo
mwena wa ithũĩro; mũtongoria wa ariũ a Efiraimu nĩ Elishama mũrũ wa Amihudu. 19 Arĩa
mandĩkithĩtio mbũtũ-inĩ yake nĩ andũ 40,500. 20 Nao arĩa marĩriganagia nake nĩ mũhĩrĩga wa
Manase; mũtongoria wa ariũ a Manase nĩ Gamalieli mũrũ wa Pedazuru. 21 Arĩa mandĩkithĩtio
mbũtũ-inĩ yake nĩ andũ 32,200. 22 Nao acio angĩ nĩ mũhĩrĩga wa Benjamini; mũtongoria wa ariũ
a Benjamini nĩ Abidani mũrũ wa Gideoni. 23 Arĩa mandĩkithĩtio mbũtũ-inĩ yake nĩ andũ 35,400.

193



24 ―Arĩa othe mandĩkithĩtio mbũtũ-inĩ cia kambĩ ya Efiraimu nĩ andũ 108,100, na nĩo
marĩkoragwo marĩ a gatatũ kwambĩrĩria rũgendo.

25 ―Gĩkundi kĩa mĩhĩrĩga ĩtatũ gĩa kambĩ ya Dani kũringana na ikundi ciao kĩrĩkoragwo mwena
wa rũgongo; mũtongoria wa ariũ a Dani nĩ Ahiezeri mũrũ wa Amishadai. 26 Arĩa mandĩkithĩtio
mbũtũ-inĩ yake nĩ andũ 62,700. 27 Nao arĩa marĩambaga hema ciao mariganĩtie nake nĩ mũhĩrĩga
wa Asheri; mũtongoria wa ariũ a Asheri nĩ Pagieli mũrũ wa Okirani. 28 Arĩa mandĩkithĩtio
mbũtũ-inĩ yake nĩ andũ 41,500. 29 Nao acio angĩ nĩ mũhĩrĩga wa Nafitali; mũtongoria wa ariũ a
Nafitali nĩ Ahira mũrũ wa Enani. 30 Arĩa mandĩkithĩtio mbũtũ-inĩ yake nĩ andũ 53,400.

31 ―Arĩa othe mandĩkithĩtio mbũtũ-inĩ cia kambĩ ya Dani nĩ andũ 157,600. Acio nĩo
marĩkoragwo marĩ a mũico kwambĩrĩria rũgendo, kũringana na ikundi ciao cia mĩhĩrĩga ĩtatũ.‖

32 Icio nĩcio ciana cia Isiraeli irĩa ciandĩkithirio kũringana na nyũmba cia maithe mao; na
mũigana wothe wa arĩa maarĩ kambĩ-inĩ ciao, arĩa maandĩkithirio mbũtũ-inĩ warĩ 603,550. 33 No
Alawii matiandĩkithirio hamwe na ciana cia Isiraeli irĩa ingĩ, o ta ũrĩa Yahweh aathĩte Musa. 34
ciana cia Isiraeli ciekire ũrĩa wothe Yahweh aathĩte Musa. Ũguo nĩguo maambaga hema ciao
kũringana na ikundi ciao cia mĩhĩrĩga ĩtatũ na noguo maathaamagia kambĩ yao, o mũndũ
kũringana na mbarĩ yao na kũringana na nyũmba cia maithe mao.

NDARI 3

1 Na rĩrĩ, ici nĩcio ciarĩ mbarĩ cia Haruni na Musa mũthenya ũrĩa Yahweh aaririe na Musa
Kĩrĩma-inĩ gĩa Sinai. 2 Maya nĩmo maarĩ marĩĩtwa ma ariũ a Haruni: Nadabu ũrĩa warĩ
irigithathi, na Abihu, Eliazaru, na Ithamaru. 3 Macio nĩmo maarĩ marĩĩtwa ma ariũ a Haruni,
athĩnjĩri-Yahweh aitĩrĩrie maguta arĩa maathuurĩtwo matungatage marĩ athĩnjĩri-Yahweh. 4 Ĩndĩ
Nadabu na Abihu nĩ maakuire marĩ mbere ya Yahweh rĩrĩa maatwarire mwaki ũtetĩkĩrĩtio mbere
ya Yahweh werũ-inĩ wa Sinai, na matiarĩ na kahĩĩ o na kamwe. No Eliazaru na Ithamaru nĩ
maathiire na mbere gũtungata marĩ athĩnjĩri-Yahweh marĩ hamwe na ithe wao Haruni.

5 Yahweh agĩcoka akĩra Musa ũũ: 6 ―Rehe mũhĩrĩga wa Lawii, na ũmarũgamie mbere ya Haruni
mũthĩnjĩri-Yahweh, na nĩo marĩmũtungatagĩra. 7 Magĩrĩirũo kũhingagia mawĩra marĩa
mehokeirũo mamũrutagĩre, na ma kĩrĩndĩ gĩothe mbere ya hema ya gũtũnganwo na njĩra ya
kũruta wĩra wao ũrĩa ũkonainie na gĩikaro kĩu kĩamũre. 8 Nĩo magĩrĩirũo kũrũmbũiya indo ciothe
cia hema ya gũtũnganwo na kũruta mawĩra marĩa mehokeirũo kũhingĩria ciana cia lsiraeli na
njĩra ya kũrũmbũiya maũndũ megiĩ ũtungata ũrĩa ũkonainie na gĩikaro kĩu kĩamũre. 9 Wagĩrĩirũo
kũheana Alawii kũrĩ Haruni na ariũ ake. Acio nĩo maheanĩtwo, makaheanwo kũrĩ we kuuma harĩ
ciana cia lsiraeli. 10 Wagĩrĩirũo kwamũra Haruni na ariũ ake, na nĩo magĩrĩirũo kũrutaga mawĩra
mao ma ũthĩnjĩri-Yahweh, na mũndũ o wothe ũtetĩkĩrĩtio angĩkuhĩrĩria agĩrĩire kũũragwo.‖

194




11 Yahweh agĩthiĩ na mbere kwaria na Musa, akĩmwĩra atĩrĩ: 12 ―Na niĩ-rĩ, nguoya Alawii
gatagatĩ-inĩ ka ciana cia Isiraeli handũ-inĩ ha marigithathi mothe ma ciana cia Isiraeli, na Alawii
matuĩke akwa. 13 Nĩ gũkorũo marigithathi mothe nĩ makwa. Mũthenya ũrĩa ndoragire
marigithathi mothe bũrũri-inĩ wa Misiri, nĩ ndeyamũrĩire marigithathi mothe thĩinĩ wa Isiraeli,
ma mũndũ na ma nyamũ. Mothe marĩkoragwo marĩ makwa. Niĩ nĩ niĩ Yahweh.‖

14 Yahweh agĩkĩaria o rĩngĩ na Musa werũ-inĩ wa Sinai, akĩmwĩra ũũ: 15 ―Andĩkithia ariũ a
Lawii kũringana na nyũmba cia maithe mao na kũringana na mbarĩ ciao. Wagĩrĩirũo
kwandĩkithia mũndũrũme o wothe ũrĩ na ũkũrũ wa kuuma mweri ũmwe gũthiĩ na igũrũ.‖ 16
Kwoguo Musa agĩkĩmaandĩkithia kũringana na ũrĩa Yahweh ooigĩte, o ta ũrĩa aathĩtwo. 17 Maya
nĩmo maarĩ marĩĩtwa ma ariũ a Lawii: Gerishoni, Kohathu, na Merari.

18 Na rĩrĩ, maya nĩmo maarĩ marĩĩtwa ma ariũ a Gerishoni kũringana na nyũmba ciao: Libini na
Shimei.

19 Ariũ a Kohathu kũringana na nyũmba ciao maarĩ Amuramu, Iziharu, Hebironi, na Uzieli.

20 Ariũ a Merari kũringana na nyũmba ciao maarĩ Mahili na Mushi.

Icio nĩcio ciarĩ mbarĩ cia Alawii kũringana na nyũmba cia maithe mao.

21 Kuuma harĩ Gerishoni gũkĩgĩa nyũmba ya Alibini na nyũmba ya Ashimei. Icio nĩcio ciarĩ
mbarĩ cia Agerishoni. 22 Mũigana wa arũme ao othe arĩa maarĩ na ũkũrũ wa kuuma mweri
ũmwe gũthiĩ na igũrũ arĩa maandĩkithirio warĩ 7,500. 23 Mbarĩ cia Agerishoni ciaambaga hema
ciao thutha wa gĩikaro kĩrĩa kĩamũre mwena wa ithũĩro. 24 Mũtongoria wa nyũmba ya maithe ma
Agerishoni aarĩ Eliasafu mũrũ wa Laeli. 25 Wĩra wa ariũ a Gerishoni thĩinĩ wa hema ya
gũtũnganwo warĩ kũrũmbũiya gĩikaro kĩu kĩamũre na hema, na kĩandarũa gĩa gũkĩhumbĩra,
mbathia ya mũromo wa hema ya gũtũnganwo, 26 itama iria icunjurĩte cia nja, mbathia ya
mũromo wa nja ĩrĩa ĩthiũrũrũkĩirie gĩikaro kĩu kĩamũre na kĩgongona, tũmĩkanda twa hema, na
ũtungata ũrĩa wothe ũkonainie nacio.

27 Kuuma harĩ Kohathu gũkĩgĩa nyũmba ya Aamuramu, nyũmba ya Aiziharu, nyũmba ya
Ahebironi, na nyũmba ya Auzieli. Icio nĩcio ciarĩ mbarĩ cia Akohathu. 28 Mũigana wa arũme
othe arĩa maarĩ na ũkũrũ wa kuuma mweri ũmwe gũthiĩ na igũrũ warĩ 8,600; nĩo maarutaga wĩra
wa kũrũmbũiya harĩa hamũre. 29 mbarĩ cia ariũ a Kohathu ciaambaga hema ciao mwena wa
mũhuro wa gĩikaro kĩu kĩamũre. 30 Mũtongoria wa nyũmba ya maithe ma mbarĩ cia Akohathu
aarĩ Elizafani mũrũ wa Uzieli. 31 Wĩra wao warĩ kũrũmbũiya Ithandũkũ, metha, mũtĩ wa
kũigĩrĩrũo matawa, igongona, indo iria ihũthagĩrũo ũtungata-inĩ wa harĩa hamũre, mbathia, na
ũtungata ũrĩa wothe ũkonainie nacio.

32 Mũtongoria ũrĩa mũnene wa Alawii aarĩ Eliazaru mũrũ wa Haruni mũthĩnjĩri-Yahweh, na
nĩwe warũgamagĩrĩra arĩa maarũmbũyagia mawĩra ma harĩa hamũre.

195


33 Kuuma harĩ Merari gũkĩgĩa nyũmba ya Amahili na nyũmba ya Amushi. Icio nĩcio ciarĩ mbarĩ
cia Merari. 34 Mũigana wa arũme othe arĩa maarĩ na ũkũrũ wa kuuma mweri ũmwe gũthiĩ na
igũrũ arĩa maandĩkithirio warĩ 6,200. 35 Mũtongoria wa nyũmba ya maithe ma mbarĩ cia Merari
aarĩ Zurieli mũrũ wa Abihaili. Nao maambaga hema ciao mwena wa rũgongo wa gĩikaro kĩu
kĩamũre. 36 Ariũ a Merari maarutaga wĩra wa kũrũgamĩrĩra buremu cia gĩikaro kĩu kĩamũre,
mĩgamba yakĩo, itugĩ ciakĩo, makinya makĩo, na indo ciakĩo ciothe, na ũtungata ũrĩa wothe
ũkonainie nacio, 37 o hamwe na itugĩ iria ciathiũrũrũkĩirie nja yothe hamwe na makinya ma cio,
mĩcumarĩ yacio ya hema, na tũmĩkanda twacio twa hema.

38 Arĩa maambaga hema ciao mbere ya gĩikaro kĩu kĩamũre mwena wa irathĩro, mbere ya hema
ya gũtũnganwo mwena ũrĩa riũa rĩrathagĩra, maarĩ Musa na Haruni na ariũ ake. Nĩo meehokeirũo
kũrũmbũiya handũ harĩa hamũre, marutage wĩra ũcio handũ-inĩ ha ciana cia Isiraeli. Mũndũ o
wothe ũteetĩkĩrĩtio angĩakuhĩrĩirie no kũũragwo ooragagwo.

39 Arũme othe Alawii arĩa maarĩ na ũkũrũ wa kuuma mweri ũmwe gũthiĩ na igũrũ, arĩa Musa na
Haruni maandĩkithirie kũringana na mbarĩ ciao o ta ũrĩa Yahweh aamaathĩte, maarĩ 22,000.

40 Yahweh agĩcoka akĩra Musa atĩrĩ: ―Andĩkithia marigithathi ma arũme othe ma ciana cia
Isiraeli marĩa marĩ na ũkũrũ wa mweri ũmwe gũthiĩ na igũrũ, ũmatare, na wandĩke marĩĩtwa
mao. 41 No mũhaka woe Alawii nĩ ũndũ wakwa—niĩ nĩ niĩ Yahweh—handũ-inĩ ha marigithathi
mothe ma ciana cia Isiraeli, na woe nyamũ cia mũciĩ cia Alawii handũ-inĩ ha marigithathi mothe
ma nyamũ cia mũciĩ cia ciana cia Isiraeli.‖ 42 Musa agĩkĩandĩkithia marigithathi mothe gatagatĩ-
inĩ ka ciana cia Isiraeli, o ta ũrĩa Yahweh aamwathĩte. 43 Mũigana wa marigithathi ma arũme
othe arĩa maandĩkithirio na marĩĩtwa, arĩa maarĩ na ũkũrũ wa kuuma mweri ũmwe gũthiĩ na igũrũ
warĩ 22,273.

44 Yahweh agĩthiĩ na mbere kwaria na Musa, akĩmwĩra ũũ: 45 ―Oya Alawii handũ-inĩ ha
marigithathi mothe gatagatĩ-inĩ ya ciana cia Isiraeli, na woe nyamũ cia mũciĩ cia Alawii handũ-
inĩ ha nyamũ ciao cia mũciĩ, na Alawii megũtuĩka akwa. Niĩ nĩ niĩ Yahweh. 46 Nĩ ũndũ wa
thogora wa ũkũũri wa marigithathi 273 ma ciana cia Isiraeli marĩa makĩrĩte mũigana wa Alawii-
rĩ, 47 wagĩrĩirũo kuoya cekeri ithano nĩ ũndũ wa o mũndũ, kũringana na cekeri ĩrĩa ĩtuĩtwo ya
harĩa hamũre. Cekeri ĩmwe nĩ gera 20. 48 Wagĩrĩirũo kũneana mbeca icio kũrĩ Haruni na ariũ ake
irĩ thogora wa ũkũũri wa acio makĩrĩte.‖ 49 Nĩ ũndũ ũcio Musa akĩoya mbeca cia thogora wa
ũkũũri kuuma kũrĩ acio maakĩrĩte thogora wa ũkũũri wa Alawii. 50 Agĩkĩoya mbeca icio kuuma
kũrĩ marigithathi ma ciana cia Isiraeli, cekeri 1,365, kũringana na cekeri ĩrĩa ĩtuĩtwo ya harĩa
hamũre. 51 Musa agĩcoka akĩneana mbeca icio cia thogora wa ũkũũri kũrĩ Haruni na ariũ ake
kũringana na uuge wa Yahweh, o ta ũrĩa Yahweh aathĩte Musa.

196





NDARI 4

1 Na rĩrĩ, Yahweh akĩarĩria Musa na Haruni, akĩmeera ũũ: 2 ―Tarai ariũ a Kohathu kuuma
gatagatĩ-inĩ ka ariũ a Lawii, kũringana na mbarĩ ciao na kũringana na nyũmba cia maithe mao, 3
arĩa othe marĩ na mĩaka 30 nginya 50 arĩa marĩ gĩkundi-inĩ kĩrĩa kĩgaĩirũo kũruta wĩra thĩinĩ wa
hema ya gũtũnganwo.

4 ―Ũyũ nĩguo ũtungata wa ariũ a Kohathu thĩinĩ wa hema ya gũtũnganwo.

Nĩ ũtungata mwamũre mũno: 5 Rĩrĩa kambĩ ĩrathaamio, Haruni na ariũ ake marĩingĩraga thĩinĩ
magacuurũria gĩtama gĩa gũthiĩka na makahumbĩra ithandũkũ rĩa Ũira nakĩo. 6 Ningĩ
makarĩhumbĩra na kĩandarũa kĩa rũũa rwa sili na makaara gĩtambaya kĩa mburuu igũrũ warĩo na
makaharũkia mĩtĩ ya kũrĩkuua harĩa yagĩrĩire.

7 ―Ningĩ marĩaraga gĩtambaya kĩa mburuu igũrũ wa metha ya kũigĩrĩrũo mĩgate ya magongona,
na igũrũ wayo makaigĩrĩra thani, ikombe, mbakũri, na njagi cia igongona rĩa ndibei; igongona rĩa
mũgate rĩrĩa rĩkoragwo ho hingo ciothe rĩagĩrĩire gũikara o hau. 8 Marĩaraga gĩtambaya kĩa rangi
mũtune igũrũ wacio na makamĩhumbĩra na kĩandarũa kĩa rũũa rwa sili na makaharũkia mĩtĩ ya
kũmĩkuua harĩa yagĩrĩire. 9 Magacoka makoya gĩtambaya kĩa mburuu makahumbĩra mũtĩ wa
kũigĩrĩrũo matawa ma kũmũrĩka, hamwe na matawa maguo, magathĩ maguo ma kũnyita ndambĩ,
ngĩo ciaguo cia mwaki, na indo ciaguo ciothe cia gwĩkĩrũo maguta iria ihũthagĩrũo harĩ guo. 10
Marĩohaga mũtĩ ũcio na indo ciaguo na kĩandarũa kĩa rũũa rwa sili na makaũigĩrĩra mũgamba-inĩ
wa kũũkuua. 11 Ningĩ magĩrĩirũo kwara gĩtambaya kĩa mburuu igũrũ rĩa kĩgongona gĩa thahabu,
magakĩhumbĩra na kĩandarũa kĩa rũũa rwa sili, na makaharũkia mĩtĩ ya gũgĩkuua harĩa yagĩrĩire.
12 Marĩcokaga makoya indo ciothe cia ũtungata ũrĩa matungataga hĩndĩ ciothe thĩinĩ wa harĩa
hamũre magacigĩrĩra gĩtambaya-inĩ kĩa mburuu na magacihumbĩra na kĩandarũa kĩa rũũa rwa sili
magacigĩrĩra mũgamba-inĩ wa gũcikuua.

13 ―Magĩrĩirũo kũruta mũhu kuuma kĩgongona-inĩ na maare gĩtambaya kĩa ndigi cia papũ igũrũ
wakĩo. 14 Na igũrũ wakĩo makaigĩrĩra indo ciothe iria ihũthagĩrũo rĩrĩa maratungata kĩgongona-
inĩ: ngĩo cia mwaki, hũma, icakũri, na mbakũri, indo ciothe cia kĩgongona; na magĩrĩirũo
gũkĩhumbĩra na kĩandarũa kĩa rũũa rwa sili, na maharũkie mĩtĩ ya gũgĩkuua harĩa yagĩrĩire.

15 ―Haruni na ariũ ake magĩrĩirũo gũkorũo marĩkĩtie kũhumbĩra harĩa hamũre na indo ciothe cia
harĩa hamũre rĩrĩa kambĩ ĩrathaamio. Nao ariũ a Kohathu magoka gũcikuua, no matiagĩrĩirũo
kũhutia harĩa hamũre nĩguo matigakue. Gũkuua indo icio nĩ wĩra wa ariũ a Kohathu ũrĩa
ũkonainie na hema ya gũtũnganwo.

16 ―Eliazaru mũrũ wa Haruni mũthĩnjĩri-Yahweh nĩwe ũrĩrũgamagĩrĩra maguta ma gwakia
matawa, ũbumba ũrĩa mũnungi wega, igongona rĩa mũtu rĩa kũrutagwo hingo ciothe, na maguta

197



ma gũitanĩrĩrio. Arĩrũgamagĩrĩra gĩikaro kĩrĩa kĩamũre gĩothe na indo ciothe iria irĩ thĩinĩ wakĩo,
o hamwe na harĩa hamũre na indo cia ho.‖

17 Ningĩ Yahweh akĩaria na Musa na Haruni akĩmeera ũũ: 18 ―Mũtikanareke mũhĩrĩga wa mbarĩ
cia Akohathu ũniinwo gatagatĩ-inĩ ka Alawii. 19 No mekagĩrei ũguo nĩgetha matũũre muoyo
matigakue nĩ ũndũ wa gũkuhĩrĩria indo iria nyamũre mũno. Haruni na ariũ ake magĩrĩirũo gũka
magaĩre o ũmwe wao wĩra wa ũtungata wake na kĩrĩa arĩkuuaga. 20 Matiagĩrĩirũo kũingĩra thĩinĩ
mone indo iria nyamũre o na hanini, nĩguo matigakue.‖

21 Yahweh agĩcoka akĩarĩria Musa, akĩmwĩra ũũ: 22 ―Tara ariũ a Gerishoni kũringana na
nyũmba cia maithe mao na kũringana na nyũmba ciao. 23 Wagĩrĩirũo kwandĩkithia arĩa othe
marĩ na mĩaka 30 nginya 50, arĩa marĩ gĩkundi-inĩ kĩrĩa kĩgaĩirũo kũruta wĩra thĩinĩ wa hema ya
gũtũnganwo. 24 Ici nĩcio indo iria nyũmba cia Agerishoni igaĩirũo kũrũmbũiya na gũkuua: 25
Marĩkuuaga itambaya cia hema ya gĩikaro kĩrĩa kĩamũre, hema ya gũtũnganwo, kĩandarũa gĩa
gũkĩhumbĩra na kĩandarũa kĩa rũũa rwa sili kĩrĩa gĩkoragwo igũrũ wakĩo, mbathia ya mũromo wa
hema ya gũtũnganwo, 26 itama iria icunjurĩte cia nja, mbathia ya mũromo wa nja ĩrĩa
ĩthiũrũrũkĩirie gĩikaro kĩu kĩamũre na kĩgongona, tũmĩkanda twa hema, na indo ciacio ciothe na
kĩndũ gĩothe kĩhũthagĩrũo ũtungata-inĩ wa gĩikaro kĩu kĩamũre. Ũcio nĩguo wĩra wao. 27
Ũtungata wothe na mĩrigo ya Agerishoni wagĩrĩire kũrũgamagĩrĩrũo nĩ Haruni na ariũ ake;
mwagĩrĩirũo kũmehokera mĩrigo ĩyo yothe ĩrĩ ũtungata wao. 28 Ũcio nĩguo ũrĩkoragwo ũrĩ
ũtungata wa nyũmba cia Agerishoni hema-inĩ ya gũtũnganwo, na marĩrutaga wĩra rungu rwa
ũtongoria wa Ithamaru mũrũ wa Haruni mũthĩnjĩri-Yahweh.

29 ―Nao ariũ a Merari ũmandĩkithie kũringana na nyũmba ciao na kũringana na nyũmba ya
maithe mao. 30 Wagĩrĩirũo kwandĩkithia arĩa marĩ na mĩaka 30 nginya 50, arĩa othe marĩ
gĩkundi-inĩ kĩrĩa kĩgaĩirũo kũruta wĩra thĩinĩ wa hema ya gũtũnganwo. 31 Ici nĩcio indo iria
mehokeirũo gũkuuaga ikonainie na ũtungata wao hema-inĩ ya gũtũnganwo: buremu cia gĩikaro
kĩu kĩamũre, mĩgamba yakĩo, itugĩ ciakĩo, makinya makĩo; 32 itugĩ cia nja ĩrĩa ĩthiũrũrũkĩirie,
makinya ma cio, mĩcumarĩ yacio ya hema, na tũmĩkanda twacio twa hema hamwe na indo ciothe
na ũtungata wothe ũrĩa ũkonainie nacio. Wagĩrĩirũo kũmagaĩra na marĩĩtwa indo iria magĩrĩirũo
gũkuuaga. 33 Ũguo nĩguo nyũmba cia ariũ a Merari irĩtungataga hema-inĩ ya gũtũnganwo, rungu
rwa ũtongoria wa Ithamaru mũrũ wa Haruni mũthĩnjĩri-Yahweh.‖

34 Musa na Haruni na atongoria a kĩrĩndĩ magĩkĩandĩkithia ariũ a Kohathu kũringana na nyũmba
ciao na kũringana na nyũmba ya maithe mao, 35 arĩa othe maarĩ na mĩaka 30 nginya 50, arĩa
maarĩ gĩkundi-inĩ kĩrĩa kĩagaĩirũo kũruta wĩra thĩinĩ wa hema ya gũtũnganwo. 36 Mũigana wothe
wa arĩa maandĩkithirio kũringana na mbarĩ ciao warĩ 2,750.

37 Acio othe maandĩkithirio gatagatĩ-inĩ ka mbarĩ cia Akohathu, arĩa othe maatungataga thĩinĩ
wa hema ya gũtũnganwo. Musa na Haruni magĩkĩmandĩkithia o ta ũrĩa Yahweh aathanĩte
kũgerera Musa.

198


38 Ariũ a Gerishoni magĩkĩandĩkithio kũringana na nyũmba ciao na kũringana na nyũmba ya
maithe mao, 39 arĩa othe maarĩ na mĩaka 30 nginya 50, arĩa maarĩ gĩkundi-inĩ kĩrĩa kĩagaĩirũo
kũruta wĩra thĩinĩ wa hema ya gũtũnganwo. 40 Mũigana wothe wa arĩa maandĩkithirio kũringana
na mbarĩ ciao warĩ 2,630.

41 Acio nĩo maandĩkithirio kuuma harĩ mbarĩ cia ariũ a Gerishoni, arĩa othe maatungataga
hema-inĩ ya gũtũnganwo. Musa na Haruni magĩkĩmandĩkithia o ta ũrĩa Yahweh aathanĩte.

42 Ariũ a Merari magĩkĩandĩkithio kũringana na nyũmba ciao na kũringana na nyũmba ya maithe
mao, 43 arĩa othe maarĩ na mĩaka 30 nginya 50, arĩa maarĩ gĩkundi-inĩ kĩrĩa kĩagaĩirũo kũruta
wĩra thĩinĩ wa hema ya gũtũnganwo. 44 Mũigana wothe wa arĩa maandĩkithirio kũringana na
mbarĩ ciao warĩ 3,200.

45 Acio nĩo maandĩkithirio kuuma harĩ mbarĩ cia ariũ a Merari, arĩa Musa na Haruni
maandĩkithirie o ta ũrĩa Yahweh aathanĩte kũgerera Musa.

46 Musa na Haruni na atongoria a Isiraeli magĩkĩandĩkithia Alawii acio othe kũringana na mbarĩ
ciao na kũringana na nyũmba cia maithe mao; 47 maarĩ na mĩaka 30 nginya 50, na othe
maagaĩirũo wĩra wa gũtungata na gũkuuaga mĩrigo ĩrĩa yakonainie na hema ya gũtũnganwo. 48
Mũigana wothe wa arĩa maandĩkithirio warĩ 8,580.

49 Magĩkĩandĩkithio o ta ũrĩa Yahweh aathanĩte kũgerera Musa, o mũndũ kũringana na ũtungata
ũrĩa aagaĩirũo na mũrigo wake; maandĩkithirio o ta ũrĩa Yahweh aathĩte Musa.

NDARI 5

1 Yahweh agĩthiĩ na mbere kwaria na Musa, akĩmwĩra atĩrĩ: 2 ―Atha ciana cia Isiraeli cieherie
mũndũ wothe wĩ na mangũ athiĩ agaikarage nja ya kambĩ na mũndũ wothe ũroimwo nĩ gĩko o na
mũndũ wothe ũthahĩtio nĩ mũndũ mũkuũ. 3 Kana nĩ mũndũrũme kana nĩ mũtumia, mwagĩrĩirũo
kũmweheria. Mwagĩrĩirũo kũmeheria mathiĩ nja ya kambĩ, nĩgetha matigathahie kambĩ cia arĩa
niĩ mwene njikaraga gatagatĩ-inĩ kao.‖ 4 Nĩ ũndũ ũcio ciana cia Isiraeli igĩka ũguo, ikĩmaruta nja
ya kambĩ. O ta ũrĩa Yahweh eerĩte Musa, ũguo noguo ciana cia Isiraeli ciekire.

5 Yahweh agĩgĩthiĩ na mbere kwaria na Musa, akĩmwĩra ũũ: 6 ―Ĩra ciana cia Isiraeli atĩrĩ,
‗Mũndũrũme kana mũndũ-wa-nja angĩhia mehia marĩa mekagwo nĩ andũ na eke gĩĩko gĩa kwaga
wĩhokeku harĩ Yahweh, mũndũ ũcio nĩ arĩkoragwo na mahĩtia. 7 No mũhaka oimbũre mehia
marĩa ekĩte na arute irĩhi rĩringaine na mahĩtia macio make na ongerere gĩcunjĩ kĩmwe harĩ
ithano gĩa thogora ũcio; agĩrĩirũo kũneana irĩhi rĩu kũrĩ mũndũ ũrĩa ahĩtĩirie. 8 No mũndũ ũcio
ũhĩtĩirio angĩkorũo ndarĩ na mũndũ wa nyũmba yao wa hakuhĩ wa kwamũkĩra irĩhi rĩu, rĩagĩrĩire

199





kũneanwo kũrĩ Yahweh rĩtuĩke rĩa mũthĩnjĩri-Yahweh, o hamwe na gatũrũme ka igongona rĩa
kũhumbĩra mehia karĩa ekũruta igongona nako rĩa kũhumbĩra mehia nĩ ũndũ wa mũndũ ũcio.

9 ―‗Mũhothi wothe mwamũre kuuma kũrĩ ciana cia Isiraeli ũrĩa ũrĩneanagwo kũrĩ mũthĩnjĩri-
Yahweh ũrĩtuĩkaga wake. 10 Indo iria nyamũre cia o mũndũ irĩikaraga irĩ ciake mwene. No kĩrĩa
gĩothe mũndũ arĩneanaga kũrĩ mũthĩnjĩri-Yahweh, kĩrĩtuĩkaga kĩa mũthĩnjĩri-Yahweh.‘‖

11 Yahweh agĩthiĩ na mbere kwaria na Musa, akĩmwĩra ũũ: 12 ―Aria na ciana cia Isiraeli ũciĩre
atĩrĩ, ‗Ũũ nĩguo kwagĩrĩire gwĩkwo rĩrĩa mũtumia wa mũndũ ogomia mĩthiĩre yake na akorũo
atarĩ mwĩhokeku harĩ we 13 na mũndũrũme ũngĩ agakoma nake, no mũthuri wake akorũo
ndamenyete na ũndũ ũcio ũgaikara ũtamenyekete, agagĩkorũo ethahĩtie no gũtirĩ na mũira wa atĩ
nĩ ekĩte ũguo na akaga kuonwo: 14 Mũthuri ũcio angĩigua ũiru na ekũũĩre mũtumia wake atĩ nĩ
akoretwo atarĩ mwĩhokeku rĩrĩa mũtumia ũcio ethahĩtie, kana aigue ũiru na ekũũĩre mũtumia
wake atĩ nĩ akoretwo atarĩ mwĩhokeku rĩrĩa mũtumia ũcio atethahĩtie, 15 mũthuri ũcio agĩrĩirũo
gũtwara mũtumia wake kũrĩ mũthĩnjĩri-Yahweh, hamwe na igongona nĩ ũndũ wa mũtumia ũcio,
gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ikũmi kĩa eba ya mũtu wa cairi. Ndagĩrĩirũo gũitĩrĩria maguta igũrũ warĩo o
na kana kũigĩrĩra ũbani igũrũ warĩo, tondũ nĩ igongona rĩa mũtu rĩa ũiru, rĩu nĩ igongona rĩa mũtu
rĩa kũririkanania ihĩtia.

16 ―‗Mũthĩnjĩri-Yahweh arĩmũrehaga akamũrũgamia mbere ya Yahweh. 17 Ningĩ mũthĩnjĩri-
Yahweh akoya maĩ marĩ kĩndũ-inĩ kĩa rĩũmba, mũthĩnjĩri-Yahweh ũcio agacoka akoya rũkũngũ
hau thĩ o hau gĩikaro-inĩ kĩrĩa kĩamũre na akarwĩkĩra maĩ-inĩ macio. 18 Mũthĩnjĩri-Yahweh
arĩrũgamagia mũtumia ũcio mbere ya Yahweh na akohora njuĩrĩ ya mũtumia ũcio na agekĩra
igongona rĩa mũtu moko-inĩ ma mũtumia ũcio rĩrĩ kĩririkania, ũguo nĩ kuuga igongona rĩa mũtu
rĩa ũiru, nake mũthĩnjĩri-Yahweh agakorũo anyitĩte maĩ marũrũ na guoko gwake marĩa marehaga
kĩrumi.

19 ―‗Mũthĩnjĩri-Yahweh agacoka akehĩtithia mũtumia ũcio, akamwĩra ũũ: ―Angĩkorũo gũtirĩ
mũndũrũme ũngĩ ũkomete nawe ũrĩ rungu rwa watho wa mũthuriguo na nduogometie mĩthiĩre
yaku ũkagĩa thahu-rĩ, ũroaga gwĩkwo ũndũ nĩ maĩ maya marũrũ marĩa marehaga kĩrumi. 20 No
angĩkorũo nĩ wogometie mĩthiĩre yaku ũrĩ rungu rwa watho wa mũthuriguo na njĩra ya
gwĩthahia, na ũgakoma na mũndũrũme ũngĩ tiga mũthuriguo—‖ 21 Mũthĩnjĩri-Yahweh agacoka
akehĩtithia mũtumia ũcio mwĩhĩtwa ũrĩ na kĩrumi, na mũthĩnjĩri-Yahweh akera mũtumia ũcio ũũ:
―Yahweh arotũma ũtuĩke kĩonereria gĩa kĩrumi na mwĩhĩtwa gatagatĩ-inĩ ka andũ anyu, na
Yahweh atũme kĩero gĩaku kĩhinyare na atũme nda yaku ĩimbe. 22 Maĩ maya marĩa marehaga
kĩrumi mekũingĩra mara-inĩ maku na matũme nda yaku ĩimbe na matũme kĩero gĩaku kĩhinyare.‖
Nake mũtumia ũcio agĩrĩirũo kuuga ũũ: ―Amein! Amein!‖

23 ―‗Mũthĩnjĩri-Yahweh agacoka akandĩka irumi icio ibuku-inĩ na agacithambia maĩ-inĩ macio
marũrũ. 24 Agacoka agatũma mũtumia ũcio anyue maĩ macio marũrũ marĩa marehaga kĩrumi,
namo maĩ macio marehaga kĩrumi marĩingĩraga thĩinĩ wake na makarehe ruo. 25 Mũthĩnjĩri-
Yahweh agĩrĩirũo kuoya igongona rĩa mũtu rĩa ũiru kuuma guoko-inĩ kwa mũtumia ũcio na

200


agacũgia igongona rĩu rĩa mũtu mbere na thutha arĩ hau mbere ya Yahweh, na akarĩrehe hakuhĩ
na kĩgongona. 26 Mũthĩnjĩri-Yahweh arĩrũmaga ngundi ya igongona rĩa mũtu ũrĩ gacunjĩ ka
igongona rĩu na akaũcinĩra kĩgongona-inĩ ũrute ndogo, na thutha ũcio agatũma mũtumia ũcio
anyue maĩ macio. 27 Na o hĩndĩ ĩyo atũma anyue maĩ macio, angĩkorũo mũtumia ũcio nĩ
ethahĩtie na ageka gĩĩko gĩa kwaga wĩhokeku harĩ mũthuriwe, maĩ macio marehaga kĩrumi
marĩingĩraga thĩinĩ wake na magatuĩka kĩndũ kĩrũrũ, nayo nda yake ĩkaimba na kĩero gĩake
gĩkahinyara, na mũtumia ũcio arĩtuĩkaga kĩonereria gĩa kĩrumi gatagatĩ-inĩ ka andũ ao. 28 No
angĩkorũo mũtumia ũcio ndethahĩtie na nĩ mũtheru, ndarĩgĩaga na ihera rĩu, na nĩ arĩkoragwo na
ũhoti wa kuoha nda na kũgĩa ciana.

29 ―‗Ũcio nĩguo watho wĩgiĩ ũiru, rĩrĩa mũtumia ogomia mĩthiĩre yake na ethahia arĩ rungu rwa
watho wa mũthuriwe, 30 kana hĩndĩ ĩrĩa mũthuri angĩigua ũiru na ekũũĩre mũtumia wake atĩ nĩ
akoretwo atarĩ mwĩhokeku; agĩrĩirũo kũrũgamia mũtumia wake mbere ya Yahweh, nake
mũthĩnjĩri-Yahweh eke mũtumia ũcio kũringana na watho ũcio wothe. 31 Mũthuri ũcio
ndarĩkoragwo na mahĩtia, no mũtumia wake nĩ arĩũragio mahĩtia make.‘‖

NDARI 6

1 Yahweh agĩthiĩ na mbere kwaria na Musa, akĩmwĩra ũũ: 2 ―Aria na ciana cia Isiraeli ũciĩre
atĩrĩ, ‗Mũndũrũme kana mũndũ-wa-nja angĩĩhĩta mwĩhĩtwa wa mwanya wa gũtũũra arĩ Mũnaziri
harĩ Yahweh, 3 agĩrĩirũo gwĩthema ndibei na indo ingĩ iria ingĩtũma mũndũ arĩĩo. Ndagĩrĩirũo
kũnyua thiki ya ndibei kana thiki ya kĩndũ o gĩothe kĩngĩtũma mũndũ arĩĩo. Ndagĩrĩirũo kũnyua
kĩndũ gĩthondeketwo na thabibũ, o na kana arĩe thabibũ, irĩ cia mũgethano kana irĩ nyũmithie. 4
Matukũ-inĩ mothe marĩa egũkorũo arĩ Mũnaziri ndagĩrĩirũo kũrĩa kĩndũ o gĩothe kiumanĩte na
mũthabibũ, kuuma thabibũ njĩthĩ o nginya makoni.

5 ―‗Matukũ-inĩ mothe marĩa egũkorũo arĩ Mũnaziri, gũtirĩ rwenji rwagĩrĩire kũhĩtũkĩra mũtwe-inĩ
wake. Arĩikaraga arĩ mwamũre na njĩra ya kũreka njuĩrĩ ya mũtwe wake ĩkũre o nginya matukũ
ma wĩyamũrĩri wake harĩ Yahweh mathire. 6 Ndagĩrĩirũo gũkuhĩrĩria mũndũ mũkuũ matukũ-inĩ
mothe marĩa arĩkoragwo amũrĩtwo nĩ ũndũ wa Yahweh. 7 O na ithe kana nyina kana mũrũ wa
nyina kana mwarĩ wa nyina angĩkua, ndagĩrĩirũo gwĩthahia, tondũ rũũri rwa gũkorũo arĩ
Mũnaziri harĩ Kĩhoti wake rũrĩ mũtwe-inĩ wake.

8 ―‗Arĩkoragwo arĩ mwamũre harĩ Yahweh matukũ-inĩ mothe marĩa arĩkoragwo arĩ Mũnaziri. 9
Ĩndĩ mũndũ angĩkua gĩkuũ kĩa hinahi arĩ hakuhĩ na Mũnaziri ũcio na athahie njuĩrĩ ĩyo
ĩrũgamĩrĩire wĩyamũrĩri wake harĩ Yahweh-rĩ, no mũhaka enje mũtwe wake mũthenya ũrĩa
agaakorũo agĩĩtheria. Agĩrĩirũo kũmĩenja mũthenya wa mũgwanja. 10 Na mũthenya wa kanana,
agĩrĩirũo gũtwara ndutura igĩrĩ kana njui igĩrĩ cia ndirahũgĩ kũrĩ mũthĩnjĩri-Yahweh mũromo-inĩ
wa hema ya gũtũnganwo. 11 Nake mũthĩnjĩri-Yahweh akahaarĩria ĩmwe ĩrĩ igongona rĩa mehia

201




nayo ĩyo ĩngĩ ĩrĩ igongona rĩa njino na arute igongona rĩa kũhumbĩra mehia nĩ ũndũ wa mehia
macio ma mũndũ ũcio makonainie na mũndũ ũcio mũkuũ. Thutha ũcio agĩrĩirũo gwĩtheria
mũtwe mũthenya o ro ũcio. 12 No mũhaka eyamũre rĩngĩ harĩ Yahweh nĩ ũndũ wa matukũ make
ma gũkorũo arĩ Mũnaziri, na nĩ agĩrĩirũo gũtwara gatũrũme karĩ mwaka-inĩ wako wa mbere karĩ
igongona rĩa mahĩtia. O na kũrĩ ũguo, matukũ macio ma mbere matirĩtaragwo tondũ nĩ eethahirie
arĩ Mũnaziri.

13 ―‗Na rĩrĩ, ũyũ nĩguo watho wĩgiĩ Mũnaziri: Rĩrĩa aniina matukũ make ma gũkorũo arĩ
Mũnaziri, arĩrehagwo mũromo-inĩ wa hema ya gũtũnganwo. 14 Hau nĩho arĩtwaraga igongona
rĩake harĩ Yahweh, na nĩrĩo rĩrĩ: gatũrũme kamwe gatarĩ na kaũgũ karĩ mwaka-inĩ wako wa
mbere ka igongona rĩa njino, kamwatĩ kamwe gatarĩ na kaũgũ karĩ mwaka-inĩ wako wa mbere ka
igongona rĩa mehia, ndũrũme ĩmwe ĩtarĩ na kaũgũ ya igongona rĩa ũiguano, 15 gĩkabũ kĩa mĩgate
ĩtarĩ mĩkĩre ndawa ya kũimbia ĩthondeketwo na mũtu mũhinyu ũtukanĩtio na maguta, tũmĩgate
tũceke tũtekĩrĩtwo ndawa ya kũimbia tũhakĩtwo maguta, na igongona rĩacio rĩa mũtu, hamwe na
magongona macio ma ndibei. 16 Mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo gũcitwara mbere ya Yahweh na
arute igongona rĩa mehia rĩa mũndũ ũcio na igongona rĩa njino rĩa mũndũ ũcio. 17 Arĩrutaga
ndũrũme ĩyo ĩrĩ igongona rĩa ũiguano harĩ Yahweh hamwe na gĩkabũ kĩu kĩa mĩgate ĩtarĩ mĩkĩre
ndawa ya kũimbia, ningĩ mũthĩnjĩri-Yahweh akaruta igongona rĩarĩo rĩa mũtu na igongona rĩarĩo
rĩa ndibei.

18 ―‗Mũnaziri ũcio acoke enje njuĩrĩ ya mũtwe wake arĩ hau mũromo-inĩ wa hema ya
gũtũnganwo, na oe njuĩrĩ ĩyo ya mũtwe wake ĩrĩa ĩkũrĩte arĩ Mũnaziri na amĩikie mwaki-inĩ ũrĩa
ũrĩ rungu rwa igongona rĩa ũiguano. 19 Mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo kuoya kĩande gĩtherũkie kĩa
ndũrũme ĩyo, mũgate ũmwe ũtarĩ mwĩkĩre ndawa ya kũimbia kuuma gĩkabũ-inĩ, na kamũgate
kamwe gaceke gatekĩrĩtwo ndawa ya kũimbia, na acigĩrĩre moko-inĩ ma Mũnaziri ũcio thutha
wake kwenja rũũri rwake rwa kuonania atĩ nĩ Mũnaziri. 20 Mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo
gũcicũgia mbere na thutha irĩ igongona rĩa gũcũgio mbere ya Yahweh. Kĩu nĩ kĩndũ kĩamũre kĩa
mũthĩnjĩri-Yahweh, o hamwe na gĩthũri kĩa igongona rĩa gũcũgio na kũgũrũ kwa igai rĩamũre.
Thutha ũcio Mũnaziri ũcio no anyue ndibei.

21 ―‗Ũyũ nĩguo watho wĩgiĩ Mũnaziri ũrĩa wĩhĩtĩte mwĩhĩtwa: Angĩĩhĩta na akorũo na ũhoti wa
kũrutĩra Yahweh igongona rĩkĩrĩte kĩrĩa agĩrĩirũo nĩ kũruta arĩ Mũnaziri, nĩ agĩrĩirũo kũhingia
mwĩhĩtwa ũcio wake nĩ ũndũ wa watho wĩgiĩ gũkorũo arĩ Mũnaziri.‘‖

22 Yahweh agĩcoka akĩra Musa ũũ: 23 ―Ĩra Haruni na ariũ ake atĩrĩ, ‗Ũũ nĩguo mwagĩrĩirũo
kũrathima ciana cia Isiraeli. Meeragei atĩrĩ:

24 ―Yahweh arokũrathima na akũmenyagĩrĩre.

25 Yahweh arotũma ũthiũ wake ũkwarĩre, na agũkinyagĩrie wega wake.

26 Yahweh arogũtiirĩra gĩthiithi gĩake,na atũme ũgĩage na thayũ.‖‘

202


27 Na no mũhaka magwetage rĩĩtwa rĩakwa harĩ ciana cia Isiraeli, niĩ nĩndĩrĩcirathimaga.‖

NDARI 7

1 Na rĩrĩ, mũthenya ũrĩa Musa aarĩkirie gwaka gĩikaro kĩrĩa kĩamũre, aagĩitĩrĩirie maguta na
agĩkĩamũra, o hamwe na indo ciakĩo ciothe, kĩgongona, na indo ciakĩo ciothe. Rĩrĩa aaitĩrĩirie
indo icio maguta na agĩciamũra, 2 atongoria a Isiraeli, arĩa maatongoragia nyũmba cia maithe
mao, makĩruta igongona. Atongoria acio a mĩhĩrĩga arĩa maatongoririe ũhoro wa kwandĩkithia
andũ 3 makĩrehe mbere ya Yahweh igongona rĩao rĩa tũkaari tũtandatũ twa gũkururio
tũkunĩkanie, o hamwe na ndegwa 12, o gakaari harĩ atongoria erĩ na ndegwa ĩmwe harĩ o
mũtongoria; na magĩcitwara hau mbere ya gĩikaro kĩu kĩamũre. 4 Yahweh akĩra Musa ũũ: 5
―Amũkĩra indo icio kuuma kũrĩ o, tondũ nĩ irĩhũthagĩrũo ũtungata-inĩ wa hema ya gũtũnganwo,
na ũciheane kũrĩ Alawii, o mũndũ kũringana na kĩrĩa arabatara wĩra-inĩ wake.‖

6 Kwoguo Musa akĩamũkĩra tũkaari tũu twa gũkururio o hamwe na ndegwa icio na agĩciheana
kũrĩ Alawii. 7 Akĩheana tũkaari twĩrĩ twa gũkururio, o hamwe na ndegwa inya kũrĩ ariũ a
Gerishoni, kũringana na kĩrĩa kĩabataranagia wĩra-inĩ wao; 8 na akĩheana tũkaari tũna twa
gũkururio, o hamwe na ndegwa inyanya kũrĩ ariũ a Merari, kũringana na kĩrĩa kĩabataranagia
wĩra-inĩ wao, rungu rwa ũtongoria wa Ithamaru mũrũ wa Haruni mũthĩnjĩri-Yahweh. 9 No ndarĩ
kĩndũ aaheire ariũ a Kohathu tondũ mawĩra mao maakonainie na ũtungata wa harĩa hamũre, na
maakuuaga indo iria nyamũre na ciande ciao.

10 Na rĩrĩ, atongoria acio makĩruta igongona rĩao hĩndĩ ya kũrugũrio gwa kĩgongona mũthenya
ũrĩa gĩaitĩrĩirio maguta. Rĩrĩa atongoria acio maarehire igongona rĩao mbere ya kĩgongona, 11
Yahweh akĩra Musa atĩrĩ: ―Mekũruta o mũndũ igongona rĩake nĩ ũndũ wa kũrugũrio gwa
kĩgongona, o mũtongoria mũthenya wake, mĩthenya ĩrũmanĩrĩire.‖

12 Ũrĩa warutire igongona rĩake mũthenya wa mbere nĩ Nahashoni mũrũ wa Aminadabu wa
mũhĩrĩga wa Yahuda. 13 Igongona rĩake rĩarĩ thani ĩmwe ya betha ya ũritũ wa cekeri 130 na
mbakũri ĩmwe ya betha ya ũritũ wa cekeri 70 kũringana na cekeri ĩrĩa ĩtuĩtwo ya harĩa hamũre,
cierĩ ciyũire mũtu mũhinyu ũtukanĩtio na maguta nĩ ũndũ wa igongona rĩa mũtu; 14 gĩkombe
kĩmwe gĩa thahabu kĩa ũritũ wa cekeri 10, kĩiyũire ũbumba; 15 gategwa kamwe, ndũrũme ĩmwe,
na gatũrũme kamwe karĩ mwaka-inĩ wako wa mbere nĩ ũndũ wa igongona rĩa njino; 16 kabũri
kamwe nĩ ũndũ wa igongona rĩa mehia; 17 na akĩruta ng‘ombe igĩrĩ, ndũrũme ithano, thenge
ithano, na tũtũrũme tũtano o kamwe karĩ na mwaka ũmwe, nĩ ũndũ wa igongona rĩa ũiguano. Rĩu
nĩrĩo rĩarĩ igongona rĩa Nahashoni mũrũ wa Aminadabu.

18 Mũthenya wa kerĩ, Nethaneli mũrũ wa Zuaru, mũtongoria wa Isakaru, akĩrehe igongona rĩake.
19 Igongona rĩake rĩrĩa aarutire rĩarĩ thani ĩmwe ya betha ya ũritũ wa cekeri 130 na mbakũri

203




ĩmwe ya betha ya ũritũ wa cekeri 70 kũringana na cekeri ĩrĩa ĩtuĩtwo ya harĩa hamũre, cierĩ
ciyũire mũtu mũhinyu ũtukanĩtio na maguta nĩ ũndũ wa igongona rĩa mũtu; 20 gĩkombe kĩmwe
gĩa thahabu kĩa ũritũ wa cekeri 10, kĩiyũire ũbumba; 21 gategwa kamwe, ndũrũme ĩmwe, na
gatũrũme kamwe karĩ mwaka-inĩ wako wa mbere nĩ ũndũ wa igongona rĩa njino; 22 kabũri
kamwe nĩ ũndũ wa igongona rĩa mehia; 23 na akĩruta ng‘ombe igĩrĩ, ndũrũme ithano, thenge
ithano, na tũtũrũme tũtano o kamwe karĩ na mwaka ũmwe, nĩ ũndũ wa igongona rĩa ũiguano. Rĩu
nĩrĩo rĩarĩ igongona rĩa Nethaneli mũrũ wa Zuaru.

24 Mũthenya wa gatatũ, mũtongoria wa ariũ a Zebuluni, Eliabu mũrũ wa Heloni, 25 akĩruta
igongona rĩake rĩa thani ĩmwe ya betha ya ũritũ wa cekeri 130 na mbakũri ĩmwe ya betha ya ũritũ
wa cekeri 70 kũringana na cekeri ĩrĩa ĩtuĩtwo ya harĩa hamũre, cierĩ ciyũire mũtu mũhinyu
ũtukanĩtio na maguta nĩ ũndũ wa igongona rĩa mũtu; 26 gĩkombe kĩmwe gĩa thahabu kĩa ũritũ wa
cekeri 10, kĩiyũire ũbumba; 27 gategwa kamwe, ndũrũme ĩmwe, na gatũrũme kamwe karĩ
mwaka-inĩ wako wa mbere nĩ ũndũ wa igongona rĩa njino; 28 kabũri kamwe nĩ ũndũ wa
igongona rĩa mehia; 29 na akĩruta ng‘ombe igĩrĩ, ndũrũme ithano, thenge ithano, na tũtũrũme
tũtano o kamwe karĩ na mwaka ũmwe, nĩ ũndũ wa igongona rĩa ũiguano. Rĩu nĩrĩo rĩarĩ igongona
rĩa Eliabu mũrũ wa Heloni.

30 Mũthenya wa kana, mũtongoria wa ariũ a Rubeni, Elizuru mũrũ wa Shedeuri, 31 akĩruta
igongona rĩake rĩa thani ĩmwe ya betha ya ũritũ wa cekeri 130 na mbakũri ĩmwe ya betha ya ũritũ
wa cekeri 70 kũringana na cekeri ĩrĩa ĩtuĩtwo ya harĩa hamũre, cierĩ ciyũire mũtu mũhinyu
ũtukanĩtio na maguta nĩ ũndũ wa igongona rĩa mũtu; 32 gĩkombe kĩmwe gĩa thahabu kĩa ũritũ wa
cekeri 10, kĩiyũire ũbumba; 33 gategwa kamwe, ndũrũme ĩmwe, na gatũrũme kamwe karĩ
mwaka-inĩ wako wa mbere nĩ ũndũ wa igongona rĩa njino; 34 kabũri kamwe nĩ ũndũ wa
igongona rĩa mehia; 35 na akĩruta ng‘ombe igĩrĩ, ndũrũme ithano, thenge ithano, na tũtũrũme
tũtano o kamwe karĩ na mwaka ũmwe, nĩ ũndũ wa igongona rĩa ũiguano. Rĩu nĩrĩo rĩarĩ igongona
rĩa Elizuru mũrũ wa Shedeuri.

36 Mũthenya wa gatano, mũtongoria wa ariũ a Simeoni, Shelumieli mũrũ wa Zurishadai, 37
akĩruta igongona rĩake rĩa thani ĩmwe ya betha ya ũritũ wa cekeri 130 na mbakũri ĩmwe ya betha
ya ũritũ wa cekeri 70 kũringana na cekeri ĩrĩa ĩtuĩtwo ya harĩa hamũre, cierĩ ciyũire mũtu
mũhinyu ũtukanĩtio na maguta nĩ ũndũ wa igongona rĩa mũtu; 38 gĩkombe kĩmwe gĩa thahabu
kĩa ũritũ wa cekeri 10, kĩiyũire ũbumba; 39 gategwa kamwe, ndũrũme ĩmwe, na gatũrũme
kamwe karĩ mwaka-inĩ wako wa mbere nĩ ũndũ wa igongona rĩa njino; 40 kabũri kamwe nĩ ũndũ
wa igongona rĩa mehia; 41 na akĩruta ng‘ombe igĩrĩ, ndũrũme ithano, thenge ithano, na tũtũrũme
tũtano o kamwe karĩ na mwaka ũmwe, nĩ ũndũ wa igongona rĩa ũiguano. Rĩu nĩrĩo rĩarĩ igongona
rĩa Shelumieli mũrũ wa Zurishadai.

42 Mũthenya wa gatandatũ, mũtongoria wa ariũ a Gadi, Eliasafu mũrũ wa Deueli, 43 akĩruta
igongona rĩake rĩa thani ĩmwe ya betha ya ũritũ wa cekeri 130 na mbakũri ĩmwe ya betha ya ũritũ
wa cekeri 70 kũringana na cekeri ĩrĩa ĩtuĩtwo ya harĩa hamũre, cierĩ ciyũire mũtu mũhinyu
ũtukanĩtio na maguta nĩ ũndũ wa igongona rĩa mũtu; 44 gĩkombe kĩmwe gĩa thahabu kĩa ũritũ wa

204


cekeri 10, kĩiyũire ũbumba; 45 gategwa kamwe, ndũrũme ĩmwe, na gatũrũme kamwe karĩ
mwaka-inĩ wako wa mbere nĩ ũndũ wa igongona rĩa njino; 46 kabũri kamwe nĩ ũndũ wa
igongona rĩa mehia; 47 na akĩruta ng‘ombe igĩrĩ, ndũrũme ithano, thenge ithano, na tũtũrũme
tũtano o kamwe karĩ na mwaka ũmwe, nĩ ũndũ wa igongona rĩa ũiguano. Rĩu nĩrĩo rĩarĩ igongona
rĩa Eliasafu mũrũ wa Deueli.

48 Mũthenya wa mũgwanja, mũtongoria wa ariũ a Efiraimu, Elishama mũrũ wa Amihudu, 49
akĩruta igongona rĩake rĩa thani ĩmwe ya betha ya ũritũ wa cekeri 130 na mbakũri ĩmwe ya betha
ya ũritũ wa cekeri 70 kũringana na cekeri ĩrĩa ĩtuĩtwo ya harĩa hamũre, cierĩ ciyũire mũtu
mũhinyu ũtukanĩtio na maguta nĩ ũndũ wa igongona rĩa mũtu; 50 gĩkombe kĩmwe gĩa thahabu
kĩa ũritũ wa cekeri 10, kĩiyũire ũbumba; 51 gategwa kamwe, ndũrũme ĩmwe, na gatũrũme
kamwe karĩ mwaka-inĩ wako wa mbere nĩ ũndũ wa igongona rĩa njino; 52 kabũri kamwe nĩ ũndũ
wa igongona rĩa mehia; 53 na akĩruta ng‘ombe igĩrĩ, ndũrũme ithano, thenge ithano, na tũtũrũme
tũtano o kamwe karĩ na mwaka ũmwe, nĩ ũndũ wa igongona rĩa ũiguano. Rĩu nĩrĩo rĩarĩ igongona
rĩa Elishama mũrũ wa Amihudu.

54 Mũthenya wa kanana, mũtongoria wa ariũ a Manase, Gamalieli mũrũ wa Pedazuru, 55 akĩruta
igongona rĩake rĩa thani ĩmwe ya betha ya ũritũ wa cekeri 130 na mbakũri ĩmwe ya betha ya ũritũ
wa cekeri 70 kũringana na cekeri ĩrĩa ĩtuĩtwo ya harĩa hamũre, cierĩ ciyũire mũtu mũhinyu
ũtukanĩtio na maguta nĩ ũndũ wa igongona rĩa mũtu; 56 gĩkombe kĩmwe gĩa thahabu kĩa ũritũ wa
cekeri 10, kĩiyũire ũbumba; 57 gategwa kamwe, ndũrũme ĩmwe, na gatũrũme kamwe karĩ
mwaka-inĩ wako wa mbere nĩ ũndũ wa igongona rĩa njino; 58 kabũri kamwe nĩ ũndũ wa
igongona rĩa mehia; 59 na akĩruta ng‘ombe igĩrĩ, ndũrũme ithano, thenge ithano, na tũtũrũme
tũtano o kamwe karĩ na mwaka ũmwe, nĩ ũndũ wa igongona rĩa ũiguano. Rĩu nĩrĩo rĩarĩ igongona
rĩa Gamalieli mũrũ wa Pedazuru.

60 Mũthenya wa kenda, mũtongoria wa ariũ a Benjamini, Abidani mũrũ wa Gideoni, 61 akĩruta
igongona rĩake rĩa thani ĩmwe ya betha ya ũritũ wa cekeri 130 na mbakũri ĩmwe ya betha ya ũritũ
wa cekeri 70 kũringana na cekeri ĩrĩa ĩtuĩtwo ya harĩa hamũre, cierĩ ciyũire mũtu mũhinyu
ũtukanĩtio na maguta nĩ ũndũ wa igongona rĩa mũtu; 62 gĩkombe kĩmwe gĩa thahabu kĩa ũritũ wa
cekeri 10, kĩiyũire ũbumba; 63 gategwa kamwe, ndũrũme ĩmwe, na gatũrũme kamwe karĩ
mwaka-inĩ wako wa mbere nĩ ũndũ wa igongona rĩa njino; 64 kabũri kamwe nĩ ũndũ wa
igongona rĩa mehia; 65 na akĩruta ng‘ombe igĩrĩ, ndũrũme ithano, thenge ithano, na tũtũrũme
tũtano o kamwe karĩ na mwaka ũmwe, nĩ ũndũ wa igongona rĩa ũiguano. Rĩu nĩrĩo rĩarĩ igongona
rĩa Abidani mũrũ wa Gideoni.

66 Mũthenya wa ikũmi, mũtongoria wa ariũ a Dani, Ahiezeri mũrũ wa Amishadai, 67 akĩruta
igongona rĩake rĩa thani ĩmwe ya betha ya ũritũ wa cekeri 130 na mbakũri ĩmwe ya betha ya ũritũ
wa cekeri 70 kũringana na cekeri ĩrĩa ĩtuĩtwo ya harĩa hamũre, cierĩ ciyũire mũtu mũhinyu
ũtukanĩtio na maguta nĩ ũndũ wa igongona rĩa mũtu; 68 gĩkombe kĩmwe gĩa thahabu kĩa ũritũ wa
cekeri 10, kĩiyũire ũbumba; 69 gategwa kamwe, ndũrũme ĩmwe, na gatũrũme kamwe karĩ
mwaka-inĩ wako wa mbere nĩ ũndũ wa igongona rĩa njino; 70 kabũri kamwe nĩ ũndũ wa

205


igongona rĩa mehia; 71 na akĩruta ng‘ombe igĩrĩ, ndũrũme ithano, thenge ithano, na tũtũrũme
tũtano o kamwe karĩ na mwaka ũmwe, nĩ ũndũ wa igongona rĩa ũiguano. Rĩu nĩrĩo rĩarĩ igongona
rĩa Ahiezeri mũrũ wa Amishadai.

72 Mũthenya wa 11, mũtongoria wa ariũ a Asheri, Pagieli mũrũ wa Okirani, 73 akĩruta igongona
rĩake rĩa thani ĩmwe ya betha ya ũritũ wa cekeri 130 na mbakũri ĩmwe ya betha ya ũritũ wa
cekeri 70 kũringana na cekeri ĩrĩa ĩtuĩtwo ya harĩa hamũre, cierĩ ciyũire mũtu mũhinyu ũtukanĩtio
na maguta nĩ ũndũ wa igongona rĩa mũtu; 74 gĩkombe kĩmwe gĩa thahabu kĩa ũritũ wa cekeri 10,
kĩiyũire ũbumba; 75 gategwa kamwe, ndũrũme ĩmwe, na gatũrũme kamwe karĩ mwaka-inĩ wako
wa mbere nĩ ũndũ wa igongona rĩa njino; 76 kabũri kamwe nĩ ũndũ wa igongona rĩa mehia; 77
na akĩruta ng‘ombe igĩrĩ, ndũrũme ithano, thenge ithano, na tũtũrũme tũtano o kamwe karĩ na
mwaka ũmwe, nĩ ũndũ wa igongona rĩa ũiguano. Rĩu nĩrĩo rĩarĩ igongona rĩa Pagieli mũrũ wa
Okirani.

78 Mũthenya wa 12, mũtongoria wa ariũ a Nafitali, Ahira mũrũ wa Enani, 79 akĩruta igongona
rĩake rĩa thani ĩmwe ya betha ya ũritũ wa cekeri 130 na mbakũri ĩmwe ya betha ya ũritũ wa
cekeri 70 kũringana na cekeri ĩrĩa ĩtuĩtwo ya harĩa hamũre, cierĩ ciyũire mũtu mũhinyu ũtukanĩtio
na maguta nĩ ũndũ wa igongona rĩa mũtu; 80 gĩkombe kĩmwe gĩa thahabu kĩa ũritũ wa cekeri 10,
kĩiyũire ũbumba; 81 gategwa kamwe, ndũrũme ĩmwe, na gatũrũme kamwe karĩ mwaka-inĩ wako
wa mbere nĩ ũndũ wa igongona rĩa njino; 82 kabũri kamwe nĩ ũndũ wa igongona rĩa mehia; 83
na akĩruta ng‘ombe igĩrĩ, ndũrũme ithano, thenge ithano, na tũtũrũme tũtano o kamwe karĩ na
mwaka ũmwe, nĩ ũndũ wa igongona rĩa ũiguano. Rĩu nĩrĩo rĩarĩ igongona rĩa Ahira mũrũ wa
Enani.

84 Rĩrĩ nĩrĩo rĩarĩ igongona rĩa kũrugũrio gwa kĩgongona kuuma kũrĩ atongoria a Isiraeli rĩrĩa
gĩaitĩrĩirio maguta: thani 12 cia betha, mbakũri 12 cia betha, ikombe 12 cia thahabu; 85 o thani
ya betha yarĩ na ũritũ wa cekeri 130 na o mbakũri yarĩ na ũritũ wa cekeri 70, betha yothe ya indo
icio yarĩ cekeri 2,400 kũringana na cekeri ĩrĩa ĩtuĩtwo ya harĩa hamũre;86 ikombe 12 cia thahabu
ciyũire ũbumba o gĩkombe kĩarĩ na ũritũ wa cekeri 10 kũringana na cekeri ĩrĩa ĩtuĩtwo ya harĩa
hamũre, thahabu yothe ya ikombe icio yarĩ cekeri 120. 87 Nyamũ ciothe cia igongona rĩa njino
ciarĩ ndegwa 12, ndũrũme 12, tũtũrũme 12 o kamwe karĩ na mwaka ũmwe na magongona ma cio
ma mũtu, na tũbũri 12 nĩ ũndũ wa igongona rĩa mehia; 88 nacio nyamũ ciothe cia igongona rĩa
ũiguano ciarĩ ndegwa 24, ndũrũme 60, thenge 60, na tũtũrũme 60 o kamwe karĩ ka mwaka
ũmwe. Rĩu nĩrĩo rĩarĩ igongona rĩa kũrugũrio gwa kĩgongona thutha wakĩo gũitĩrĩrio maguta.

89 Rĩrĩa rĩothe Musa aatonyaga hema-inĩ ya gũtũnganwo kwaria na Yahweh, aaiguaga mũgambo
ũkĩaria nake kuuma igũrũ wa gĩkunĩko kĩa ithandũkũ rĩa Ũira, gatagatĩ ka akerubi arĩa erĩ;
Yahweh akaria nake.

206




NDARI 8

1 Yahweh akĩarĩria Musa, akĩmwĩra ũũ: 2 ―Aria na Haruni ũmwĩre atĩrĩ, ‗Rĩrĩa ũgwakia matawa,
matawa macio mũgwanja magĩrĩire kũmũrĩka mwena wa na mbere wa mũtĩ wa kũigĩrĩrũo
matawa.‘‖ 3 Nĩ ũndũ ũcio Haruni agĩka ũũ: Agĩakia matawa maguo nĩ ũndũ wa kũmũrĩka mwena
wa na mbere wa mũtĩ wa kũigĩrĩrũo matawa, o ta ũrĩa Yahweh aathĩte Musa. 4 Ũũ nĩguo mũtĩ wa
kũigĩrĩrũo matawa wathondekirũo: Waturirũo na nyundo na warĩ wa thahabu; kuuma mũtĩ waguo
wa kũrũgamia o nginya mahũa maguo, waturirũo na nyundo. Mũtĩ ũcio wa kũigĩrĩrũo matawa
wathondekirũo kũringana na ũrĩa Yahweh oonirie Musa kĩoneki-inĩ.

5 Yahweh akĩarĩria Musa o rĩngĩ, akĩmwĩra atĩrĩ: 6 ―Oya Alawii kuuma gatagatĩ-inĩ ka ciana cia
Isiraeli na ũmamũre. 7 Ũũ nĩguo wagĩrĩirũo kũmamũra: Wagĩrĩirũo kũmaminjaminjĩria maĩ ma
gũtheria mehia, na menje mwĩrĩ wao wothe na rwenji, mathambie nguo ciao, na metherie. 8
Macoke moe gategwa na igongona rĩako rĩa mũtu rĩthondeketwo na mũtu mũhinyu ũtukanĩtio na
maguta, nawe woe gategwa kangĩ nĩ ũndũ wa igongona rĩa mehia. 9 Ũcoke ũtware Alawii acio
mbere ya hema ya gũtũnganwo na ũcokanĩrĩrie kĩrĩndĩ gĩothe gĩa ciana cia Isiraeli. 10 Na warehe
Alawii acio mbere ya Yahweh, ciana cia Isiraeli ciagĩrĩirũo kũigĩrĩra Alawii acio moko. 11 Nake
Haruni arute Alawii acio marĩ igongona rĩa gũcũgio mbere ya Yahweh kuuma harĩ ciana cia
Isiraeli, mahingagie ũtungata wa Yahweh.

12 ―Alawii acio macoke maigĩrĩre moko mao mĩtwe-inĩ ya ndegwa icio. Thutha ũcio ĩmwe
ĩrutwo ĩrĩ igongona rĩa mehia nayo ĩyo ĩngĩ ĩrĩ igongona rĩa njino harĩ Yahweh nĩ ũndũ wa
kũhumbĩra mehia ma Alawii. 13 Ningĩ ũrũgamie Alawii acio mbere ya Haruni na ariũ ake
ũmarute marĩ igongona rĩa gũcũgio harĩ Yahweh. 14 Wagĩrĩirũo kwamũra Alawii kuuma
gatagatĩ-inĩ ga ciana cia Isiraeli, na Alawii acio megũtuĩka akwa. 15 Thutha ũcio Alawii
magĩrĩirũo gũka matungatage hema-inĩ ya gũtũnganwo. Ũguo nĩguo wagĩrĩirũo kũmamũra na
kũmaruta marĩ igongona rĩa gũcũgio. 16 Nĩ gũkorũo acio nĩo maheanĩtwo, makaheanwo kũrĩ niĩ
kuuma gatagatĩ-inĩ ga ciana cia Isiraeli. Ngũmoya matuĩke akwa, handũ-inĩ ha marigithathi
mothe ma ciana cia Isiraeli. 17 Nĩ gũkorũo irigithathi rĩothe gatagatĩ-inĩ ga ciana cia Isiraeli nĩ
rĩakwa, rĩa mũndũ o hamwe na rĩa nyamũ. Nĩ ndamaamũrire matuĩke akwa mũthenya ũrĩa
ndoragire marigithathi mothe thĩinĩ wa bũrũri wa Misiri. 18 Nguoya Alawii handũ-inĩ ha
marigithathi mothe gatagatĩ-inĩ ga ciana cia Isiraeli. 19 Ngũheana Alawii marĩ andũ arĩa
maheanĩtwo kũrĩ Haruni na ariũ ake kuuma gatagatĩ-inĩ ga ciana cia Isiraeli, nĩguo matungatage
hema-inĩ ya gũtũnganwo handũ-inĩ ha ciana cia Isiraeli na kũruta igongona rĩa kũhumbĩra mehia
ma Aisiraeli, nĩguo gũtikanagĩe na ihũũra gatagatĩ-inĩ ga ciana cia Isiraeli nĩ ũndũ wa andũ a
Isiraeli gũkuhĩrĩria harĩa hamũre.‖

20 Musa na Haruni na kĩrĩndĩ gĩothe gĩa ciana cia Isiraeli magĩgĩka Alawii ũguo. Na kũringana
na ũrĩa wothe Yahweh aathire Musa wĩgiĩ Alawii, ũguo noguo ciana cia Isiraeli ciamekire. 21
Kwoguo Alawii magĩĩtheria na magĩthambia nguo ciao, thutha ũcio Haruni akĩmaruta marĩ

207



igongona rĩa gũcũgio mbere ya Yahweh. Haruni agĩcoka akĩruta igongona rĩa kũhumbĩra mehia
mao nĩguo amamũre. 22 Thutha ũcio Alawii magĩthiĩ gũtungata hema-inĩ ya gũtũnganwo marĩ
mbere ya Haruni na ariũ ake. O ta ũrĩa Yahweh aathĩte Musa ũhoro-inĩ wĩgiĩ Alawii, ũguo noguo
maamekire.

23 Na rĩrĩ, Yahweh akĩarĩria Musa akĩmwĩra ũũ: 24 ―Ũndũ ũyũ ũkoniĩ Alawii: Mũndũrũme
wothe wa kuuma mĩaka 25 gũthiĩ na igũrũ nĩ arĩingĩraga gĩkundi-inĩ kĩa arĩa marĩ ũtungata-inĩ
wa hema ya gũtũnganwo. 25 No thutha wa gũkinyia mĩaka 50, akehera gĩkundi-inĩ kĩu kĩa
ũtungata ũcio na agatiga gũtungata rĩngĩ. 26 Ĩndĩ no atungate ariũ a ithe arĩa marũmbũyagia
mawĩra hema-inĩ ya gũtũnganwo, no ndagĩrĩirũo kũruta wĩra wa kũu. Ũguo nĩguo wagĩrĩirũo
gwĩka ũhoro-inĩ wĩgiĩ Alawii na mawĩra marĩa mehokeirũo.‖

NDARI 9

1 Na rĩrĩ, Yahweh akĩaria na Musa werũ-inĩ wa Sinai mweri-inĩ wa mbere wa mwaka wa kerĩ
thutha wao kuuma bũrũri-inĩ wa Misiri, akĩmwĩra atĩrĩ: 2 ―Ciana cia Isiraeli nĩ ciagĩrĩirũo
kũhaarĩria igongona rĩa Bathaka ihinda-inĩ rĩrĩa rĩtuĩtwo. 3 Mwagĩrĩirũo kũrĩhaarĩria mũthenya
wa 14 wa mweri ũyũ hwaĩ-inĩ gũkĩgĩa mairia, ihinda-inĩ rĩrĩa rĩtuĩtwo. Na mũrĩhaarĩrie kũringana
na mawatho ma rĩo mothe na mĩtaratara yarĩo yothe ĩrĩa ĩigĩtwo.‖

4 Nĩ ũndũ ũcio Musa akĩra ciana cia Isiraeli ihaarĩrie igongona rĩa Bathaka. 5 Magĩkĩhaarĩria
igongona rĩa Bathaka mweri-inĩ wa mbere, mũthenya wa 14 wa mweri ũcio hwaĩ-inĩ gũkĩgĩa
mairia, werũ-inĩ wa Sinai. Kũringana na ũrĩa wothe Yahweh aathĩte Musa, ũguo noguo ciana cia
Isiraeli ciekire.

6 Na rĩrĩ, nĩ kwarĩ na arũme maagĩĩte na thahu nĩ ũndũ wa kũhutia kĩimba kĩa mũndũ, kwoguo
matiahaarĩirie igongona rĩa Bathaka mũthenya ũcio. Nĩ ũndũ ũcio arũme acio magĩthiĩ mbere ya
Musa na Haruni mũthenya o ro ũcio 7 makĩmwĩra atĩrĩ: ―Tũrĩ na thahu nĩ ũndũ wa kũhutia
kĩimba kĩa mũndũ. No nĩ kĩĩ kĩngĩgĩtũma tũgirio kũrutĩra Yahweh igongona ihinda-inĩ rĩrĩa
rĩtuĩtwo gatagatĩ-inĩ ga ciana cia Isiraeli?‖ 8 Nĩ ũndũ ũcio Musa akĩmeera ũũ: ―Etererai hau,
nyambe njigue ũrĩa Yahweh egwathana ũhoro-inĩ wanyu.‖

9 Nake Yahweh akĩra Musa ũũ: 10 ―Ĩra ciana cia Isiraeli atĩrĩ, ‗Mũndũ o wothe gatagatĩ-inĩ
kanyu kana wa njiarũa cianyu iria igooka thutha angĩkaagĩa thahu nĩ ũndũ wa kũhutia kĩimba
kana akorũo athiĩte rũgendo rwa kũraya, no mũhaka o nake ahaarĩrie igongona rĩa Bathaka harĩ
Yahweh. 11 Magĩrĩirũo kũrĩhaarĩria mweri-inĩ wa kerĩ, mũthenya wa 14 hwaĩ-inĩ gũkĩgĩa mairia.
Magĩrĩirũo kũrĩrĩa hamwe na mĩgate ĩtarĩ mĩkĩre ndawa ya kũimbia na nyeni ndũrũ. 12
Matiagĩrĩirũo kũreka kĩndũ o na kĩ kĩarĩo gĩkinyie rũcinĩ, na matiagĩrĩirũo kuuna ihĩndĩ o na
rĩmwe rĩarĩo. Magĩrĩirũo kũrĩhaarĩria kũringana na watho wothe wĩgiĩ Bathaka. 13 No angĩkorũo

208




mũndũ ndarĩ na thahu kana ndathiĩte rũgendo na age kũhaarĩria igongona rĩa Bathaka, mũndũ
ũcio agĩrĩire kweherio kuuma gatagatĩ-inĩ ka andũ ao, tondũ ndanaruta igongona rĩa Yahweh
ihinda-inĩ rĩrĩa rĩtuĩtwo. Mũndũ ũcio agĩrĩire kũũrio nĩ ũndũ wa mehia macio make.

14 ―‗Na angĩkorũo nĩ harĩ mũndũ wa kũngĩ ũikaraga hamwe na inyuĩ, o nake nĩ agĩrĩirũo
kũhaarĩria igongona rĩa Bathaka harĩ Yahweh. Agĩrĩirũo kũrũmĩrĩra mawatho marĩa megiĩ
Bathaka na mũtaratara wayo ũrĩa ũigĩtwo. Kũrĩkoragwo na watho o ũmwe harĩ inyuĩ, harĩ mũndũ
wa kũngĩ na harĩ mũndũ ũciarĩirũo bũrũri-inĩ wanyu.‘‖

15 Na rĩrĩ, mũthenya ũrĩa gĩikaro kĩrĩa kĩamũre gĩaakirũo, itu rĩkĩhumbĩra gĩikaro kĩu kĩamũre, o
kĩo hema ya Ũira, no gwakinya hwaĩ-inĩ kĩndũ kĩahaanaga ta mwaki gĩgĩikara igũrũ rĩa gĩikaro
kĩu kĩamũre o nginya rũcinĩ. 16 Ũguo nĩguo gwathiaga: Itu rĩgakĩhumbĩra mũthenya, nakĩo kĩndũ
kĩhaana mwaki gĩgakĩhumbĩra ũtukũ. 17 Rĩrĩa rĩothe itu rĩu rĩehera igũrũ rĩa hema ĩyo, ciana cia
Isiraeli no kwambĩrĩria ciambagĩrĩria rũgendo, na harĩa itu rĩarũgamaga, hau nĩ ho ciana cia
Isiraeli ciambaga hema ciao.18 Yahweh aruta watho ciana cia Isiraeli cikambĩrĩria rũgendo, na
Yahweh aruta watho cikamba hema. Itu rĩngĩathiire na mbere gũikara igũrũ rĩa gĩikaro kĩu
kĩamũre, maathiaga o na mbere gũikara mambĩte hema. 19 Na itu rĩngĩathiire na mbere gũikara
igũrũ rĩa gĩikaro kĩu kĩamũre matukũ maingĩ, Ciana cia Isiraeli ciathĩkagĩra Yahweh cikaga
gũthiĩ. 20 Rĩmwe itu nĩ rĩngĩaikarire igũrũ rĩa gĩikaro kĩu kĩamũre o matukũ manini. Yahweh
aruta watho makamba hema, na Yahweh aruta watho makambĩrĩria rũgendo. 21 Rĩmwe itu nĩ
rĩngĩaikarire o kuuma hwaĩ-inĩ nginya rũcinĩ tu, na itu rĩu rĩehera rũcinĩ, makambĩrĩria rũgendo.
Itu rĩngĩeherire, kũrĩ mũthenya kana kũrĩ ũtukũ, no kwambĩrĩria maambagĩrĩria rũgendo. 22 O na
angĩkorũo nĩ mĩthenya ĩĩrĩ, mweri ũmwe, kana o na makĩria, rĩrĩa rĩothe itu rĩaikaraga igũrũ rĩa
gĩikaro kĩu kĩamũre, Ciana cia Isiraeli ciaikaraga ciambĩte hema na matingĩambĩrĩirie rũgendo.
No rĩehera, makambĩrĩria rũgendo. 23 Yahweh aruta watho no kwamba maambaga hema, na
Yahweh aruta watho makambĩrĩria rũgendo. Meekire o ũrĩa Yahweh aamathaga meke kũringana
na watho ũrĩa Yahweh aaheanaga kũgerera Musa.

NDARI 10

1 Yahweh agĩcoka akĩra Musa ũũ: 2 ―Wĩthondekere tũrumbeta twĩrĩ; ũtũture na nyundo tũrĩ twa
betha, na ũtũhũthagĩre hĩndĩ ya gwĩta kĩrĩndĩ na hĩndĩ ya kwambũra hema. 3 Rĩrĩa tũrumbeta tũu
twahuuhwo twerĩ, kĩrĩndĩ gĩothe kĩagĩrĩirũo gũka harĩ wee mũromo-inĩ wa hema ya gũtũnganwo.
4 No angĩkorũo nĩ kamwe kahuuhwo, no atongoria oiki, atongoria a andũ ngiri nyingĩ a ciana cia
Isiraeli marĩũkaga harĩ wee.

5 ―Rĩrĩa mwahuuha karumbeta na mũgambo ũracenjacenjia, arĩa mambĩte kambĩ mwena wa
irathĩro magĩrĩirũo kwambĩrĩria rũgendo. 6 Rĩrĩa mwahuuha karumbeta na mũgambo

209




ũracenjacenjia riita rĩa kerĩ, arĩa mambĩte kambĩ mwena wa mũhuro magĩrĩirũo kwambĩrĩria
rũgendo. Mwagĩrĩirũo kũhuuha karumbeta na njĩra ĩyo hĩndĩ ĩrĩa o gĩkundi kĩroimagara.

7 ―Rĩrĩa mũreta kĩũngano gĩothe, mwagĩrĩirũo kũhuuha tũrumbeta tũu, no mũtiagĩrĩirũo
gũtũhuuha na mĩgambo ĩracenjacenjia. 8 Ariũ a Haruni, athĩnjĩri-Yahweh, nĩo magĩrĩirũo
kũhuuha tũrumbeta tũu, na ũguo nĩguo tũrĩhũthagĩrũo ũrĩ watho wa gũtũũra ũrũmagĩrĩrũo nĩ
inyuĩ njiarũa-inĩ cianyu ciothe.

9 ―Mũngĩthiĩ mbaara-inĩ bũrũri-inĩ wanyu kũrũa na mũhinyanĩrĩria ũramũnyamaria, mwagĩrĩirũo
kũhuuha tũrumbeta tũu na mũgambo wa mbaara, na nĩ mũrĩririkanagwo nĩ Yahweh Kĩhoti
wanyu na akamũhonokia kuuma kũrĩ thũ cianyu.

10 ―Ningĩ hĩndĩ ya mambura manyu ma gĩkeno—hĩndĩ ya ciathĩ cianyu na kĩambĩrĩria-inĩ kĩa
mĩeri yanyu—nĩ mwagĩrĩirũo kũhuuha tũrumbeta tũu magongona-inĩ manyu ma njino na
magongona-inĩ manyu ma ũiguano; marĩtuĩkaga kĩririkania harĩ inyuĩ mbere ya Kĩhoti wanyu.
Niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti wanyu.‖

11 Na rĩrĩ, mwaka wa kerĩ, mweri-inĩ wa kerĩ, mũthenya wa 20 wa mweri ũcio, itu rĩkĩehera
igũrũ wa gĩikaro kĩrĩa kĩamũre kĩa Ũira. 12 Ciana cia Isiraeli igĩkĩambĩrĩria kuuma werũ-inĩ wa
Sinai kũringana na mũtaratara ũrĩa waheanĩtwo wa kuumagara, narĩo itu rĩkĩrũgama werũ-inĩ wa
Parani. 13 Rĩu nĩrĩo rĩarĩ riita rĩa mbere gũthaama makĩrũmĩrĩra watho wa Yahweh kũgerera
Musa.

14 Kwoguo gĩkundi kĩa mĩhĩrĩga ĩtatũ gĩa kambĩ ya ariũ a Yahuda gĩkiumagara kĩrĩ kĩa mbere
kũringana na ikundi ciao, na Nahashoni mũrũ wa Aminadabu nĩwe warũgamĩrĩire gĩkundi kĩu.
15 Ũrĩa warũgamĩrĩire gĩkundi kĩa mũhĩrĩga wa ariũ a Isakaru nĩ Nethaneli mũrũ wa Zuaru. 16
Ũrĩa warũgamĩrĩire gĩkundi kĩa mũhĩrĩga wa ariũ a Zebuluni nĩ Eliabu mũrũ wa Heloni.

17 Rĩrĩa gĩikaro kĩrĩa kĩamũre kĩaambũrirũo, ariũ a Gerishoni na ariũ a Merari, arĩa maakuuaga
gĩikaro kĩu kĩamũre, makiumagara.

18 Nakĩo gĩkundi kĩa mĩhĩrĩga ĩtatũ gĩa kambĩ ya ariũ a Rubeni gĩkiumagara kũringana na ikundi
ciao, na Elizuru mũrũ wa Shedeuri nĩwe warũgamĩrĩire gĩkundi kĩu. 19 Ũrĩa warũgamĩrĩire
gĩkundi kĩa mũhĩrĩga wa ariũ a Simeoni nĩ Shelumieli mũrũ wa Zurishadai. 20 Ũrĩa
warũgamĩrĩire gĩkundi kĩa mũhĩrĩga wa ariũ a Gadi nĩ Eliasafu mũrũ wa Deueli.

21 Nao Akohathu arĩa maakuuire indo cia handũ harĩa hamũre makiumagara. Gĩikaro kĩrĩa
kĩamũre kĩaagĩrĩire gũkoragwo kĩambĩtwo magĩkinya.

22 Nakĩo gĩkundi kĩa mĩhĩrĩga ĩtatũ gĩa kambĩ ya ariũ a Efiraimu gĩkiumagara kũringana na
ikundi ciao, na Elishama mũrũ wa Amihudu nĩwe warũgamĩrĩire gĩkundi kĩu. 23 Ũrĩa
warũgamĩrĩire gĩkundi kĩa mũhĩrĩga wa ariũ a Manase nĩ Gamalieli mũrũ wa Pedazuru. 24 Ũrĩa
warũgamĩrĩire gĩkundi kĩa mũhĩrĩga wa ariũ a Benjamini nĩ Abidani mũrũ wa Gideoni.

210


25 Nakĩo gĩkundi kĩa mĩhĩrĩga ĩtatũ gĩa kambĩ ya ariũ a Dani gĩkiumagara kũringana na ikundi
ciao, magĩkorũo marĩ thutha biũ magitĩire kambĩ icio ingĩ ciothe, na Ahiezeri mũrũ wa
Amishadai nĩwe warũgamĩrĩire gĩkundi kĩu. 26 Ũrĩa warũgamĩrĩire gĩkundi kĩa mũhĩrĩga wa ariũ
a Asheri nĩ Pagieli mũrũ wa Okirani. 27 Ũrĩa warũgamĩrĩire gĩkundi kĩa mũhĩrĩga wa ariũ a
Nafitali nĩ Ahira mũrũ wa Enani. 28 Ũcio nĩguo warĩ mũtaratara ũrĩa ciana cia Isiraeli na ikundi
ciao maarũmagĩrĩra rĩrĩa maroimagara.

29 Musa agĩcoka akĩra Hobabu mũrũ wa Reueli Mũmidiani ũrĩa warĩ ithe wa mũtumia wa Musa
atĩrĩ: ―Tũroimagara tũthiĩ kũndũ kũrĩa Yahweh ooigire ũũ ũhoro-inĩ wakuo, ‗Nĩ ngaamũhe.‘ Ũka
tũthiĩ hamwe nawe, na nĩ tũgũgwĩka maũndũ mega, nĩ gũkorũo Yahweh nĩ erĩire Isiraeli maũndũ
mega.‖ 30 No we akĩmwĩra ũũ: ―Ndigũthiĩ. Ngũcoka bũrũri-inĩ witũ na kũrĩ andũ aitũ.‖ 31 Nake
akĩmwĩra: ―Ndagũthaitha ndũgatũtige, tondũ nĩ ũĩ kũrĩa twagĩrĩirũo kwamba hema citũ werũ-inĩ,
na no ũtuĩke wa gũtũtongoria. 32 Na woka tũthiĩ nawe, wega o wothe ũrĩa Yahweh arĩtuonagia,
hatarĩ nganja nĩ tũrĩkuonagia.‖

33 Magĩkĩambĩrĩria gũthiĩ moimĩte kĩrĩma-inĩ kĩa Yahweh rũgendo rwa thikũ ithatũ, narĩo
ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro kĩa Yahweh rĩathiaga rĩrĩ mbere yao rũgendo-inĩ rũu rwa thikũ ithatũ
magĩcaria handũ ha kũhurũka. 34 Na itu rĩa Yahweh rĩakoragwo igũrũ rĩao mũthenya rĩrĩa
maambũra hema moimagara.

35 Rĩrĩa rĩothe Ithandũkũ rĩathaamagio, Musa ooigaga ũũ: ―Arahũka wee Yahweh, ũtũme thũ
ciaku cihurunjũke, nao arĩa magũthũire ũtũme more mehere mbere yaku.‖ 36 Na rĩrĩa
rĩahurũkagio, akoiga ũũ: ―Coka wee Yahweh, kũrĩ ngiri nyingĩ itangĩtarĩka cia Isiraeli.‖

NDARI 11

1 Na rĩrĩ, andũ makĩambĩrĩria gũteta marĩ na marũrũ mbere ya Yahweh. Rĩrĩa Yahweh
aamaiguire, agĩcinwo nĩ marakara, na mwaki kuuma kũrĩ Yahweh ũkĩambĩrĩria kũmarĩrĩmbũkĩra
na ũgĩcina andũ amwe kũu mĩthia-inĩ ya kambĩ. 2 Rĩrĩa andũ maambĩrĩirie gũkaĩra Musa,
agĩthaitha Yahweh, na mwaki ũcio ũkĩhora. 3 Kwoguo handũ hau hagĩtwo Tabera, tondũ mwaki
kuuma kũrĩ Yahweh nĩ wamarĩrĩmbũkĩire.

4 Kĩrĩndĩ kĩa andũ matukanĩte arĩa maarĩ gatagatĩ-inĩ kao makĩonania merirĩria ma mwĩyendo, na
ciana cia Isiraeli o nacio ikĩambĩrĩria kũrĩra rĩngĩ ikiugaga ũũ: ―Nũũ ũgũtũhe nyama tũrĩe? 5 Na
nĩguo tũririkanaga thamaki iria twarĩaga Misiri tũtekũgũra, nginya matunda ma rũkiri, meroni,
itũngũrũ cia mahuti, itũngũrũ cia ngwacĩ, na itũngũrũ thumu! 6 No rĩu no kũhooha tũrahooha.
Hatirĩ kĩndũ kĩngĩ tũrona tiga o maana maya.‖

7 Na rĩrĩ, maana macio maatariĩ ta mbegũ cia ndania, na maahaanaga ta ngamu ya bendora. 8
Andũ maathiaga kũu guothe makamongania na makamathĩa na gĩthĩi kana makamakima na

211




mũũthĩ. Magacoka makamatherũkia nyũngũ-inĩ kana magathondeka mĩgate, na maacamaga ta
keki ĩrĩ na mũrĩo ĩrugĩtwo na maguta. 9 Ime rĩagĩa kambĩ-inĩ ũtukũ, nĩrĩo namo maana macio
maaitĩkaga igũrũ rĩarĩo.

10 Musa akĩigua andũ makĩrĩra, kuuma mbarĩ ĩmwe nginya ĩrĩa ĩngĩ, o mũndũ arĩ mũromo-inĩ wa
hema yake. Na Yahweh akĩrakara mũno, o nake Musa akĩigua ũũru mũno. 11 Musa agĩkĩũria
Yahweh atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte ũnyamarie ndungata yaku? Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte njage gwĩtĩkĩrĩka
maitho-inĩ maku, o nginya ũkanjigĩrĩra mũrigo wa andũ aya othe? 12 Kaĩ arĩ niĩ ndagĩire nda ya
andũ aya othe? Kaĩ arĩ niĩ ndamaciarire, atĩ nĩguo ũnjĩre atĩrĩ, ‗Makuue gĩthũri-inĩ gĩaku, o ta ũrĩa
ndungata ĩkuuaga mwana,‘ nginya bũrũri-inĩ ũrĩa wehĩtire kũhe maithe mao ma tene? 13 Ngũruta
kũ nyama cia kũhe andũ aya othe? Nĩ gũkorũo maratinda makĩndĩrĩra makiugaga atĩrĩ, ‗Tũhe
nyama tũrĩe!‘ 14 Ndingĩhota andũ aya othe ndĩ wiki; nĩ nditũhĩirũo mũno. 15 Angĩkorũo ũũ
nĩguo ũkũnjĩka-rĩ, ndagũthaitha ũnjũrage o rĩu. Angĩkorũo nĩ njĩtĩkĩrĩkĩte maitho-inĩ maku,
ndũkareke nyone thĩna rĩngĩ.‖

16 Yahweh agĩcokeria Musa ũũ: ―Njokanĩrĩria arũme 70 kuuma harĩ athuri a Isiraeli, arĩa ũĩ atĩ nĩ
athuri arĩa mehokeirũo maũndũ na anene a andũ, ũmatware hema-inĩ ya gũtũnganwo, na
marũgame hau hamwe nawe. 17 Na niĩ nĩ ngũikũrũka na ngwarĩrie ũrĩ hau, na nĩ nguoya roho
ũmwe ũrĩa ũrĩ naguo na ndĩũige igũrũ rĩao, nao nĩ marĩgũteithagia gũkuua mũrigo wa andũ acio
nĩguo ndũkaũkuue ũrĩ wiki. 18 Wagĩrĩirũo kwĩra andũ atĩrĩ, ‗Mwĩyamũrĩrei Yahweh nĩ ũndũ wa
rũciũ, nĩ gũkorũo hatarĩ nganja nĩ mũkaarĩa nyama, tondũ nĩ mũrĩrĩte na Yahweh akamũigua na
mũkoiga ũũ: ―Nũũ ũgũtũhe nyama tũrĩe? Maũndũ maitũ maarĩ mega rĩrĩa twarĩ Misiri.‖ Hatarĩ
nganja Yahweh nĩ ekũmũhe nyama, na inyuĩ mũrĩe. 19 Mũtigũcirĩa mũthenya ũmwe, kana
mĩthenya 2 kana mĩthenya 5 kana mĩthenya 10 kana mĩthenya 20, 20 no mũgũcirĩa mweri
mũgima, nginya ciume na maniũrũ na mũcinyire, nĩ gũkorũo nĩ mũregete Yahweh, o we ũrĩa ũrĩ
gatagatĩ-inĩ kanyu, na mũkarĩrĩra mbere yake, mũkiugaga ũũ: ―Twoimire Misiri nĩkĩ?‖‘‖

21 Nake Musa akiuga: ―Andũ arĩa marĩ na niĩ nĩ arũme 600,000 a gũthiĩ na magũrũ, nawe no
ũranjĩra ũũ, ‗Nĩ ngũmahe nyama, na nĩ mekũrĩa maiganie kwa ihinda rĩa mweri mũgima‘! 22 O
na ndũũru ciothe cia mbũri na ng‘ondu na cia ng‘ombe ingĩthĩnjwo-rĩ, hihi no cimaigane? Kana
thamaki ciothe cia iria-inĩ ingĩtegwo-rĩ, hihi no cimaigane?‖

23 Yahweh agĩkĩra Musa atĩrĩ: ―Kaĩ guoko kwa Yahweh gwĩ gũkuhĩ? Rĩu nĩ ũkuona kana ũndũ
ũrĩa ndĩroiga nĩ ũgwĩkĩka harĩ wee kana ndũgwĩkĩka.‖

24 Kwoguo Musa akiuma na akĩra andũ ciugo cia Yahweh. Na agĩcokanĩrĩria arũme 70 kuuma
harĩ athuri a kĩrĩndĩ na akĩmarũgamia mathiũrũrũkĩirie hema ĩyo. 25 Yahweh agĩcoka agĩikũrũka
arĩ itu-inĩ, akĩmwarĩria na akĩoya roho ũmwe ũrĩa aarĩ naguo akĩũiga igũrũ rĩa o ũmwe wa athuri
acio 70. Na rĩrĩa roho ũcio wamagĩire, makĩambĩrĩria gwĩka ta anabii, no matiathire na mbere
gwĩkaga ũguo.

26 Na rĩrĩ, nĩ kwarĩ na arũme erĩ maatigĩtwo kambĩ-inĩ. Meetagwo Elidadi na Medadi. Naguo
roho ũkĩambĩrĩria kũmagĩa, nĩ gũkorũo maarĩ amwe a arĩa marĩĩtwa mao maandĩkĩtwo, no

212


matiathiĩte hema-inĩ ĩyo. Kwoguo makĩambĩrĩria gwĩka ta anabii kũu kambĩ-inĩ. 27 Mwanake
ũmwe agĩthiĩ ateng‘erete akĩmenyithia Musa atĩrĩ: ―Elidadi na Medadi mareka ta anabii kambĩ-
inĩ!‖ 28 Nake Joshua mũrũ wa Nuni, ndungata ya Musa kuuma wĩthĩ-inĩ wake, akĩmwĩra ũũ:
―Musa mwathi wakwa, makaanie!‖ 29 No we Musa akĩmũcokeria: ―Kaĩ ũraigua ũiru handũ-inĩ
hakwa? Aca tiga, na arĩ korũo andũ othe a Yahweh nĩ anabii na Yahweh amahe roho wake!‖ 30
Thutha-inĩ Musa agĩcoka kambĩ-inĩ marĩ hamwe na athuri acio a Isiraeli.

31 Naruo rũhuho ruumĩte kũrĩ Yahweh rũkĩhurutana na rũkĩambĩrĩria kũrehe tũmakia arũme
kuuma iria-inĩ, rũgĩtũma tũgwe tũthiũrũrũkĩirie kambĩ itĩna rĩa rũgendo rwa mũthenya ũmwe
mwena ũmwe na itĩna rĩa rũgendo rwa mũthenya ũmwe mwena ũrĩa ũngĩ, gũthiũrũrũkĩria kambĩ,
na twarĩ mĩkono ĩĩrĩ kuuma thĩ. 32 Kwoguo mũthenya ũcio wothe na ũtukũ wothe nginya
mũthenya ũrĩa warũmĩrĩire, andũ maathiire o na mbere kũngania tũmakia arũme tũu. Gũtirĩ
mũndũ wonganirie tũnyihĩire homeri ikũmi, na magĩthiĩ na mbere gũtwanĩka kũndũ guothe
gũthiũrũrũka kambĩ nĩ ũndũ wao ene. 33 No nyama irĩ o magego-inĩ mao, o na matatanukĩte,
Yahweh agĩcinwo nĩ marakara kwerekera andũ acio, na Yahweh akĩambĩrĩria kũhũũra andũ acio
ihũũra inene mũno rĩa kũmaniina.

34 Nĩ ũndũ ũcio magĩta handũ hau Kibirothu-hataava, nĩ gũkorũo nĩho maathikire andũ arĩa
moonanirie merirĩria ma mwĩyendo. 35 Andũ acio makiuma Kibirothu-hataava magĩthiĩ
Hazerothu, na magĩikara kũu Hazerothu.

NDARI 12

1 Na rĩrĩ, Miriamu na Haruni makĩambĩrĩria kwaria mokĩrĩire Musa tondũ wa mũtumia Mũkushi
ũrĩa aahikĩtie, nĩ gũkorũo aahikĩtie mũtumia Mũkushi. 2 Mooigaga atĩrĩ: ―Kaĩ Yahweh aragia
kũgerera harĩ o Musa tu? Githĩ ndaragia kũgerera harĩ ithuĩ o na ithuĩ?‖ Na Yahweh nĩ
aathikagĩrĩria ũhoro ũcio. 3 Na rĩrĩ, Musa nĩwe warĩ mũndũ ũrĩa mũhooreri mũno gũkĩra andũ
othe thĩinĩ wa thĩ.

4 O hĩndĩ ĩyo Yahweh akĩra Musa na Haruni na Miriamu ũũ: ―Umai nja inyuothe atatũ, mũthiĩ
hema-inĩ ya gũtũnganwo.‖ Kwoguo othe atatũ makiuma nja. 5 Nake Yahweh agĩikũrũka arĩ
gĩtugĩ-inĩ kĩa itu na akĩrũgama mũromo-inĩ wa hema ĩyo na agĩta Haruni na Miriamu. Nao eerĩ
magĩthiĩ hau mbere. 6 Agĩcoka akiuga atĩrĩ: ―Ta thikĩrĩriai ciugo ciakwa. Kũngĩkorũo na mũnabii
wa Yahweh gatagatĩ-inĩ kanyu, no nginya ndĩmenyithanie kũrĩ we kũgerera kĩoneki, na njarie
nake kũgerera kĩroto. 7 No ũguo tiguo kũrĩ ũhoro-inĩ wĩgiĩ ndungata yakwa Musa! We ehokeirũo
nyũmba yakwa yothe. 8 Njaragia nake ũthiũ kwa ũthiũ, cara-rũkũ, itekũmwarĩria na ndaĩ; na
mũhianĩre wa Yahweh nĩguo onaga. Nĩ kĩĩ gĩtũmire mwage gwĩtigĩra kwaria mũũkĩrĩire
ndungata yakwa Musa?‖

213




9 Nĩ ũndũ ũcio Yahweh agĩcinwo nĩ marakara nĩ ũndũ wao, na akiuma harĩ o agĩthiĩ. 10 Itu
rĩkĩehera igũrũ rĩa hema ĩyo, na rĩrĩ, Miriamu akĩhũũrũo na mangũ ma rangi mwerũ o ta
mbarabu. Haruni nake akĩĩhũgũra mwena ũrĩa Miriamu aarĩ, akĩona atĩ Miriamu nĩ ahũũrũo na
mangũ. 11 O hĩndĩ ĩyo Haruni akĩra Musa atĩrĩ: ―Ndagũthaitha mwathi wakwa! Ndũkareke
tũrũithio nĩ ũndũ wa rĩhia rĩrĩ! Ũguo twĩkĩte nĩ gĩĩko kĩa ũrimũ. 12 Ndagũthaitha ndũkareke athiĩ
na mbere gũkorũo ahaana o ta mũndũ mũkuũ, ũrĩa nuthu ya mwĩrĩ wake ĩkoragwo ĩbuthĩte
agĩciarũo!‖ 13 Nake Musa akĩambĩrĩria gũkaĩra Yahweh, akĩmwĩra ũũ: ―Wee Kĩhoti,
ndagũthaitha mũhonie! Ndagũthaitha!‖

14 Yahweh agĩcokeria Musa atĩrĩ: ―Korũo ithe no amũtuĩre mata ũthiũ-inĩ wake-rĩ, githĩ
ndangĩconorithio thikũ mũgwanja? Nĩ aigwo handũ mwanya thikũ mũgwanja nja ya kambĩ, na
thutha ũcio no acokio thĩinĩ.‖ 15 Nĩ ũndũ ũcio Miriamu akĩigwo handũ mwanya thikũ mũgwanja
nja ya kambĩ, nao andũ matiathaamirie kambĩ o nginya rĩrĩa Miriamu aacokirio thĩinĩ. 16 Thutha
ũcio andũ acio makiuma Hazerothu na makĩamba hema ciao werũ-inĩ wa Parani na
makĩambĩrĩria gũikara kuo.

NDARI 13

1 Na rĩrĩ, Yahweh akĩarĩria Musa akĩmwĩra ũũ: 2 ―Tũma arũme mathiĩ magathigane bũrũri wa
Kanaani, ũrĩa ngũhe ciana cia Isiraeli. Wagĩrĩirũo gũtũma mũndũrũme ũmwe kuuma harĩ o
mũhĩrĩga wa maithe mao, o mũhĩrĩga mũtongoria ũmwe gatagatĩ-inĩ kao.‖

3 Nĩ ũndũ ũcio Musa akĩmatũma kuuma werũ-inĩ wa Parani o ta ũrĩa Yahweh aathanĩte. Arũme
acio othe maarĩ atongoria a ciana cia Isiraeli. 4 Maya nĩmo marĩĩtwa mao: kuuma mũhĩrĩga wa
Rubeni, Shamua mũrũ wa Zakuri; 5 kuuma mũhĩrĩga wa Simeoni, Shafati mũrũ wa Hori; 6
kuuma mũhĩrĩga wa Yahuda, Kalebu mũrũ wa Jefune; 7 kuuma mũhĩrĩga wa Isakaru, Igali mũrũ
wa Jusufu; 8 kuuma mũhĩrĩga wa Efiraimu, Hoshea mũrũ wa Nuni; 9 kuuma mũhĩrĩga wa
Benjamini, Paliti mũrũ wa Rafu; 10 kuuma mũhĩrĩga wa Zebuluni, Gadieli mũrũ wa Sodi; 11
kuuma mũhĩrĩga wa Jusufu, mũhĩrĩga-inĩ wa Manase, Gadi mũrũ wa Susi; 12 kuuma mũhĩrĩga
wa Dani, Amieli mũrũ wa Gemali; 13 kuuma mũhĩrĩga wa Asheri, Sethuri mũrũ wa Mikaeli; 14
kuuma mũhĩrĩga wa Nafitali, Nahabi mũrũ wa Vofisi; 15 kuuma mũhĩrĩga wa Gadi, Geueli mũrũ
wa Maki. 16 Macio nĩmo marĩĩtwa ma arũme arĩa Musa aatũmire magathigane bũrũri ũcio. Na
Musa akĩhe Hoshea mũrũ wa Nuni rĩĩtwa Joshua.

17 Hĩndĩ ĩyo Musa aamatũmire magathigane bũrũri wa Kanaani, aameerire ũũ: ―Ambatai mũthiĩ
Negebu, mũcoke mwambate gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma. 18 Mwagĩrĩirũo kũrora ũrĩa bũrũri ũcio
ũtariĩ na kana arĩa maikaraga kuo nĩ andũ marĩ hinya kana matarĩ hinya, na kana nĩ anini kana nĩ
aingĩ, 19 na kana bũrũri ũcio nĩ mwega kana nĩ mũũru na kana matũũra marĩa maikaraga nĩ
mairigĩre kana ti mairigĩre. 20 Na mũmenye kana bũrũri ũcio nĩ mũnoru kana nĩ mũhĩnju na kana

214




nĩ ũrĩ mĩtĩ kana ndũrĩ. Mwagĩrĩirũo gũkorũo mũrĩ na ũmĩrĩru na mũrehe maciaro mamwe ma
bũrũri ũcio.‖ Na rĩrĩ, kĩarĩ kĩmera gĩa thabibũ cia mbere kwĩruha.

21 Magĩgĩthiĩ na magĩthigana bũrũri ũcio kuuma werũ wa Zini nginya Rehobu hakuhĩ na Lebo-
hamathu. 22 Rĩrĩa maambatire nginya Negebu, magĩkinya Hebironi, kũrĩa Ahimani, Sheshai, na
Talimai arĩa maarĩ Aanaki maatũũraga. Na rĩrĩ, itũũra rĩa Hebironi rĩaakĩtwo mĩaka mũgwanja
mbere ya itũũra rĩa Zoani rĩa Misiri. 23 Rĩrĩa maakinyire Mũkuru wa Eshikoli, magĩtema
rũhonge rwarĩ na kĩmanjĩka gĩa thabibũ, rũrĩa rwakuuanĩirũo nĩ arũme erĩ na mũtĩ, o hamwe na
makomamanga na ngũyũ. 24 Magĩta handũ hau Mũkuru wa Eshikoli nĩ ũndũ wa kĩmanjĩka kĩu
Aisiraeli maatemire kuuma ho.

25 Thutha wa thikũ 40, magĩcoka kuuma gũthigana bũrũri ũcio. 26 Magĩgĩcoka kũrĩ Musa na
Haruni na kĩrĩndĩ gĩothe kĩa Isiraeli werũ-inĩ wa Parani, kũu Kadeshi. Makĩrehe riboti kũrĩ
kĩrĩndĩ gĩothe na makĩmonia maciaro ma bũrũri ũcio. 27 Ũũ nĩguo meerire Musa: ―Nĩ twaingĩrire
bũrũri ũcio watũtũmire, na nĩ ma ũiyũire iria na ũũkĩ, na maya nĩ maciaro maguo. 28 O na kũrĩ
ũguo, andũ arĩa maikaraga kuo nĩ andũ marĩ hinya, namo matũũra marĩa marĩ na ũgitĩri nĩ
manene mũno. Ningĩ nĩ tuoonire Aanaki kuo. 29 Aamaleki maikaraga bũrũri-inĩ wa Negebu, nao
Ahiti, Ajebusi, na Aamori, maikaraga gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma, nao Akanaani maikaraga hakuhĩ
na iria na rũteere-inĩ rwa Jorodani.‖

30 Nake Kalebu akĩgeria kũhooreria andũ marũgamĩte o hau mbere ya Musa akiuga: ―Rekei
twambate o narua, na hatarĩ nganja nĩ tũkwĩgwatĩra bũrũri ũcio, nĩ gũkorũo no tũhote kũũtooria.‖
31 No arũme acio maambatĩte hamwe nake makiuga ũũ: ―Tũtingĩhota kwambata tũgokĩrĩre andũ
acio, tondũ marĩ na hinya gũtũkĩra.‖ 32 Na magĩikara o makĩheaga ciana cia Isiraeli riboti njũru
ĩgiĩ bũrũri ũcio maathiganĩte, makiugaga ũũ: ―Bũrũri ũcio twatuĩkanirie tũũthigane nĩ bũrũri
ũtamburaga aikari a kuo, na andũ othe arĩa tuoonire kuo maarĩ andũ mena ciĩga nene mũno. 33
Na nĩ tũoonire Anefili kũu, ariũ a Anaki, arĩa moimanĩte na Anefili, na twĩringithanĩtie nao,
tweyonaga tũtariĩ ta ndaahi, na noguo o nao maatuonaga.‖

NDARI 14

1 Nakĩo kĩrĩndĩ gĩothe gĩkĩanĩrĩra na mũgambo mũnene, na andũ magĩthiĩ na mbere kũrĩra na
gũcakaya ũtukũ ũcio wothe. 2 Ciana cia Isiraeli ciothe igĩkĩambĩrĩria kũnugunĩra Musa na
Haruni, na kĩrĩndĩ gĩothe gĩkĩaria kĩmokĩrĩire, gĩkiuga atĩrĩ; ―Na arĩ korũo nĩ twakuĩrĩire bũrũri-
inĩ wa Misiri, na arĩ korũo twakuĩra werũ-inĩ ũyũ! 3 Nĩ kĩĩ gĩgũtũma Yahweh atũtware bũrũri-inĩ
ũcio nĩguo tũũragwo na rũhiũ rwa njora? Atumia aitũ o hamwe na ciana citũ no gũtahwo
megũtahwo. Githĩ ti kaba tũcoke Misiri?‖ 4 O na meeranaga atĩrĩ: ―Nĩ tũthuurei mũtongoria na
tũcoke Misiri!‖

215




5 Nĩ ũndũ ũcio Musa na Haruni makĩĩgũithia magĩturumithia mothiũ mao thĩ marĩ mbere ya
kĩũngano kĩu gĩothe kĩonganĩte gĩa ciana cia Isiraeli. 6 Nao Joshua mũrũ wa Nuni na Kalebu
mũrũ wa Jefune, arĩa maarĩ gatagatĩ-inĩ ka andũ arĩa maathiganĩte bũrũri ũcio, magĩtembũra nguo
ciao, 7 na makĩĩra kĩrĩndĩ gĩothe gĩa ciana cia Isiraeli ũũ: ―Bũrũri ũcio twatuĩkanirie tũkĩũthigana,
nĩ bũrũri mwega mũno mũno. 8 Angĩkorũo Yahweh nĩ akenetio nĩ ithuĩ, hatarĩ nganja nĩ
egũtũtwara bũrũri-inĩ ũcio na aũheane kũrĩ ithuĩ, bũrũri ũiyũire iria na ũũkĩ. 9 No mũtikaremere
Yahweh, na mũtiagĩrĩirũo gwĩtigĩra andũ a bũrũri ũcio, nĩ gũkorũo tũkũmatambura biũ. Ũgitĩri
wao nĩ mweherie kuuma harĩ o, na Yahweh arĩ hamwe na ithuĩ. Mũtikametigĩre.‖

10 O na kũrĩ ũguo, kĩrĩndĩ gĩothe gĩkĩaria ũhoro wa kũmahũũra na mahiga. Naguo riri wa
Yahweh ũkiumĩra igũrũ rĩa hema ya gũtũnganwo harĩ andũ othe a Isiraeli.

11 Nake Yahweh akĩra Musa atĩrĩ: ―Andũ aya megũthiĩ na mbere kũnjagĩra gĩtĩo nginya rĩ,
mekwaga wĩtĩkio harĩ niĩ nginya rĩ, o na thutha wa ciama iria ciothe ningĩte gatagatĩ-inĩ kao? 12
Reke ndĩmarehere ihũũra rĩa mũrimũ mũũru na ndĩmaniine, njoke ngũtue rũrĩrĩ rũnene na rwĩ na
hinya kũmakĩra.‖

13 No Musa akĩra Yahweh atĩrĩ: ―Nao Amisiri, o acio warutire andũ aya gatagatĩ-inĩ kao
kũgerera hinya waku, mekũigua ũhoro ũcio, 14 na meere aikari a bũrũri ũcio ũhoro ũcio. Andũ
acio o nao nĩ maiguĩte atĩ wee, Yahweh, ũrĩ gatagatĩ-inĩ ka andũ aya na wanamoimĩrĩra ũthiũ
kwa ũthiũ. Wee nĩwe Yahweh, na itu rĩaku rĩrũgamaga igũrũ rĩao, na mũthenya ũthiaga ũrĩ
mbere yao gĩtugĩ-inĩ kĩa itu naguo ũtukũ ũrĩ gĩtugĩ-inĩ kĩa mwaki. 15 Ũngĩũraga andũ aya othe o
rĩmwe, ndũrĩrĩ iria ciiguĩte ũhoro wa ngumo yaku cingiuga ũũ: 16 ‗Yahweh aaremirũo nĩ
gũtwara andũ acio bũrũri-inĩ ũrĩa eehĩtire atĩ nĩ akaamahe, nĩ ũndũ ũcio akĩmoragĩra werũ-inĩ.‘
17 Rĩu Yahweh ndagũthaitha, reke hinya waku ũingĩhe, o ta ũrĩa weranĩire rĩrĩa woigire ũũ: 18
‗Yahweh ndahiũhaga kũrakara na nĩ aiyũirũo nĩ wendo mwĩhokeku, nĩ ohanagĩra mahĩtia o na
mehia, no gũtirĩ hĩndĩ akaga kũherithia ũrĩa wĩhĩtie, aherithagia ariũ nĩ ũndũ wa mahĩtia ma
maithe mao, nginya rũciaro rwa gatatũ o na rũciaro rwa kana.‘ 19 Ndagũthaitha wohere andũ aya
mahĩtia mao nĩ ũndũ wa wendo waku mũnene na mwĩhokeku, o ta ũrĩa ũkoretwo ũkĩohera andũ
aya kuuma Misiri nginya rĩu.‖

20 Nake Yahweh akiuga ũũ: ―Nĩ ndamohera o ta ũguo woiga. 21 O na kũrĩ ũguo, o ta ũrĩa
ndũũraga muoyo, thĩ yothe nĩ ĩkaaiyũrũo nĩ riri wa Yahweh. 22 No rĩrĩ, gũtirĩ mũndũ o na ũmwe
harĩ arĩa moonire riri wakwa na ciama ciakwa iria ndaaringire Misiri na werũ-inĩ na agathiĩ na
mbere kũngeria maita maya ikũmi na akaga gũthikĩrĩria mũgambo wakwa, 23 ũkoona bũrũri ũcio
nderĩire maithe mao. Gũtirĩ o na ũmwe wa arĩa manjagagĩra gĩtĩo ũkaawona. 24 No tondũ Kalebu
ndungata yakwa aarĩ na roho ngũrani nao na aaikarire anũmĩrĩire na ngoro yake yothe, hatarĩ
nganja nĩ ngaamũkinyia bũrũri-inĩ ũcio aathiĩte, na rũciaro rwake nĩ rũkaawĩgwatĩra. 25 Na
tondũ Aamaleki na Akanaani maikaraga mũkuru-inĩ, rũciũ mwagĩrĩirũo gũcoka na thutha
mũgerere werũ-inĩ njĩra-inĩ ya Iria Itune.‖

216


26 Yahweh agĩcoka akĩra Musa na Haruni ũũ: 27 ―Kĩrĩndĩ gĩkĩ kĩũru ũũ gĩgũthiĩ na mbere
kũũnugunĩra nginya rĩ? Nĩ njiguĩte ũrĩa ciana cia Isiraeli iranugunĩra. 28 Meerei atĩrĩ, Yahweh
oigĩte ũũ, ‗―O ta ũrĩa ndũũraga muoyo, ngũmwĩka o ta ũguo njiguĩte mũkiuga! 29 Ciimba cianyu
ikaagwa werũ-inĩ ũyũ, ĩni, mũigana wanyu wothe wa arĩa marĩ na mĩaka 20 gũthiĩ na igũrũ arĩa
maandĩkithirio, inyuothe arĩa mũũnugunĩire. 30 Gũtirĩ mũndũ o na ũmwe wanyu ũkaaingĩra
bũrũri-inĩ ũcio ndehĩtire atĩ nĩ mũgaatũũra kuo, o tiga Kalebu mũrũ wa Jefune na Joshua mũrũ
wa Nuni.

31 ―‗―Na rĩrĩ, ciana cianyu, icio muugĩte atĩ nĩ gũtahwo igaatahwo, nĩcio ngaatwara na nĩ
ikaamenya bũrũri ũcio inyuĩ mũregete. 32 No ciimba cianyu ikaagwa werũ-inĩ ũyũ. 33 Na ariũ
anyu megũtuĩka arĩithi werũ-inĩ mĩaka 40, na mekũrĩhĩra ciĩko cianyu cia kwaga wĩhokeku o
nginya rĩrĩa kĩimba kĩa mũico harĩ inyuĩ gĩkaagwa werũ-inĩ. 34 Kũringana na mũigana wa thikũ
iria mwathiganire bũrũri ũcio, thikũ 40, o thikũ ĩkĩrũgamĩrĩra mwaka ũmwe, o thikũ mwaka
ũmwe, mũkũrĩhĩra mehia macio manyu mĩaka 40, nĩguo mũmenye moimĩrĩro ma kũregana na
niĩ.

35 ―‗―Niĩ Yahweh, nĩ niĩ ndoiga ũguo. Ũguo nĩguo ngwĩka harĩ kĩrĩndĩ gĩkĩ kĩũru, kĩrĩa
kĩũnganĩte hamwe nĩguo kĩĩnugunĩre: Werũ-inĩ ũyũ nĩkuo magaathirĩra, na gũkũ nĩkuo
magaakuĩra. 36 Arũme arĩa Musa aatũmire magathigane bũrũri ũcio o acio maatũmire kĩrĩndĩ
gĩothe kĩĩnugunĩre rĩrĩa maacokire na riboti njũru ĩgiĩ bũrũri ũcio, 37 ti itherũ, arũme acio othe
maarehire riboti njũru ĩgiĩ bũrũri ũcio nĩ kũũragwo makooragwo mbere ya Yahweh. 38 No
Joshua mũrũ wa Nuni na Kalebu mũrũ wa Jefune, arĩa maarĩ gatagatĩ-inĩ ka acio maathiĩte
gũthigana bũrũri ũcio, nĩ megũthiĩ na mbere gũtũũra muoyo.‖‘‖

39 Rĩrĩa Musa eerire ciana cia Isiraeli ciothe ũhoro ũcio, andũ acio makĩambĩrĩria gũcakaya
mũno. 40 Ningĩ magĩũkĩra rũcinĩ tene na makĩgeria kwambata kĩrĩma igũrũ, makiugaga ũũ: ―Nĩ
twĩhaarĩirie kwambata tũthiĩ kũu Yahweh arĩtie ũhoro wakuo, nĩ gũkorũo nĩ twĩhĩtie.‖ 41 No
Musa akĩmeera atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ kĩratũma mwagarare watho wa Yahweh? Ũndũ ũcio ndũkũgaacĩra.
42 Mũtikambate, nĩ gũkorũo Yahweh ndarĩ hamwe na inyuĩ; na nĩ mũgũtoorio nĩ thũ cianyu. 43
Tondũ Aamaleki na Akanaani marĩ kũu na nĩ mekũng‘ethanĩra na inyuĩ, na nĩ mũkũũragwo na
rũhiũ rwa njora. Tondũ nĩ mũtigĩte kũrũmĩrĩra Yahweh, Yahweh ndegũkorũo hamwe na inyuĩ.‖

44 No nĩ ũndũ wa mwĩĩkĩrĩro makĩambata merekeire igũrũ rĩa kĩrĩma, no ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro
kĩa Yahweh rĩtioimire gatagatĩ wa kambĩ o na Musa ndoimire ho. 45 Nao Aamaleki na Akanaani
arĩa maaikaraga kĩrĩma-inĩ kĩu magĩikũrũka makĩmatharĩkĩra, magĩtũma mahurunjũke o nginya
Horoma.

217





NDARI 15

1 Yahweh agĩthiĩ na mbere kwaria na Musa, akĩmwĩra ũũ: 2 ―Aria na ciana cia Isiraeli ũciĩre
atĩrĩ, ‗Rĩrĩa mũkaaingĩra bũrũri-inĩ ũrĩa ndĩramũhe mũikarage 3 na mũrutĩre Yahweh igongona
rĩa gũcinwo na mwaki kuuma harĩ rũũru rwa ng‘ombe kana rũũru rwa mbũri kana ng‘ondu—rĩrĩ
igongona rĩa njino kana igongona rĩa kũhingia mwĩhĩtwa wa mwanya kana igongona rĩa
kwĩyendera kana igongona rĩa ciathĩ cianyu iria ituĩtwo, nĩgetha rĩkorũo rĩrĩ mũtararĩko mwega
harĩ Yahweh— 4 ũrĩa ũrarehe igongona rĩu no mũhaka ningĩ arehere Yahweh igongona rĩa mũtu
mũhinyu, gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ikũmi kĩa eba, ũtukanĩtio na gĩcunjĩ kĩmwe harĩ inya kĩa hini kĩa
maguta. 5 Ningĩ wagĩrĩirũo kũrehe ndibei gĩcunjĩ kĩmwe harĩ inya kĩa hini ĩtuĩke igongona rĩa
ndibei, hamwe na igongona rĩa njino kana nĩ ũndũ wa o gatũrũme ka igongona. 6 Kana
angĩkorũo nĩ ndũrũme, wagĩrĩirũo kũrehe igongona rĩa mũtu icunjĩ igĩrĩ harĩ ikũmi cia gĩthimi kĩa
eba cia mũtu mũhinyu ũtukanĩtio na gĩcunjĩ gĩa ithatũ harĩ ikũmi kĩa hini kĩa maguta. 7 Ningĩ
wagĩrĩirũo kũrehe ndibei gĩcunjĩ gĩa ithatũ harĩ ikũmi kĩa hini, ĩtuĩke igongona rĩa ndibei, rĩa
mũtararĩko mwega harĩ Yahweh.

8 ―‗Ĩndĩ ũngĩrehe ndegwa kuuma rũũru-inĩ ĩrĩ igongona rĩa njino kana igongona rĩa kũhingia
mwĩhĩtwa wa mwanya kana magongona ma ũiguano harĩ Yahweh-rĩ, 9 wagĩrĩirũo kũrehe
ndegwa ĩyo ya kuuma rũũru-inĩ hamwe na igongona rĩa mũtu icunjĩ ithatũ harĩ ikũmi cia gĩthimi
kĩa eba ũtukanĩtio na nuthu ya hini ya maguta. 10 Ningĩ wagĩrĩirũo kũrehe ndibei nuthu ya hini
ĩtuĩke igongona rĩa ndibei, rĩrĩ igongona rĩa gũcinwo na mwaki, rĩa mũtararĩko mwega harĩ
Yahweh. 11 Ũguo nĩguo kwagĩrĩire gwĩkwo harĩ o ndegwa kana harĩ o ndũrũme kana harĩ o
gatũrũme kana harĩ o mbũri. 12 O mũigana ũrĩa wothe ũngĩruta, ũguo nĩguo wagĩrĩirũo gwĩka
harĩ o ĩmwe yacio, kũringana na mũigana wacio. 13 Ũguo nĩguo Mũisiraeli o wothe ũciarĩirũo
bũrũri-inĩ wao agĩrĩirũo kũrehe igongona rĩa gũcinwo na mwaki, rĩa mũtararĩko mwega harĩ
Yahweh.

14 ―‗Mũndũ wa kũngĩ ũrĩa ũtũũranagia na inyuĩ kana mũndũ ũrĩa ũtũũrĩte gatagatĩ-inĩ kanyu
njiarũa-inĩ cianyu nyingĩ, o nake angĩkorũo akĩrehe igongona rĩa gũcinwo na mwaki rĩa
mũtararĩko mwega harĩ Yahweh, agĩrĩirũo gwĩka o ta ũrĩa mwĩkaga. 15 Inyuĩ a kĩũngano, o
hamwe na mũndũ wa kũngĩ ũrĩa ũtũũranagia na inyuĩ, mũrĩkoragwo na watho ũmwe.
Ũrĩkoragwo ũrĩ watho wa gũtũũra ũrũmagĩrĩrũo njiarũa-inĩ cianyu ciothe. Mũndũ wa kũngĩ
arĩkoragwo atariĩ o ta inyuĩ mbere ya Yahweh. 16 Kũrĩkoragwo na watho ũmwe na ituĩro rĩmwe
rĩa ciira harĩ inyuĩ na harĩ mũndũ wa kũngĩ ũrĩa ũtũũranagia na inyuĩ.‘‖

17 Yahweh agĩthiĩ na mbere kwĩra Musa ũũ: 18 ―Aria na ciana cia Isiraeli ũciĩre atĩrĩ, ‗Rĩrĩa
mũgaakinya bũrũri ũrĩa ndĩramũtwara 19 na mũrĩe mũgate o wothe wa bũrũri ũcio, nĩ
mwagĩrĩirũo kũrutĩra Yahweh mũhothi. 20 Mwagĩrĩirũo kũruta mũhothi wa maciaro ma mbere
ma mũtu wanyu ũtarĩ mũkonyore ũrĩ mĩgate . O ta ũrĩa mũrutaga mũhothi wa kĩhuuhĩro-inĩ

218



noguo mwagĩrĩirũo kũruta mũhothi ũcio. 21 Mwagĩrĩirũo kũrehaga mũtu ũtarĩ mũkonyore wa
maciaro mamwe manyu ma mbere ũrĩ mũhothi harĩ Yahweh njiarũa-inĩ cianyu ciothe.

22 ―‗Na rĩrĩ, mũngĩka ihĩtia rĩa kwaga kũrũmĩrĩra maathani macio mothe Yahweh erĩte Musa, 23
marĩa mothe Yahweh amwathĩte kũgerera Musa kuuma mũthenya ũrĩa Yahweh aathanire na
gũthiĩ na mbere njiarũa-inĩ cianyu, 24 na angĩkorũo ũndũ ũcio wĩkĩtwo na mahĩtia kĩrĩndĩ
gĩtekũmenya, kĩrĩndĩ kĩu gĩothe no mũhaka kĩrehe gategwa karĩ igongona rĩa njino rĩa mũtararĩko
mwega harĩ Yahweh, hamwe na igongona rĩako rĩa mũtu na igongona rĩako rĩa ndibei kũringana
na mũtaratara ũrĩa ũrũmagĩrĩrũo, o hamwe na kabũri ka igongona rĩa mehia. 25 Mũthĩnjĩri-
Yahweh agĩrĩirũo kũruta igongona rĩa kũhumbĩra mehia nĩ ũndũ wa kĩrĩndĩ kĩu gĩothe gĩa ciana
cia Isiraeli, na nĩ kĩrĩohagĩrũo, nĩ gũkorũo gĩkĩte ũndũ ũcio gĩtekũmenya, na nĩ kĩrehete igongona
rĩa gũcinwo na mwaki rĩrĩ igongona rĩakĩo harĩ Yahweh na igongona rĩakĩo rĩa mehia mbere ya
Yahweh nĩ ũndũ wa ihĩtia rĩu rĩakĩo. 26 Kĩrĩndĩ kĩu gĩothe gĩa ciana cia Isiraeli nĩ kĩrĩohagĩrũo o
hamwe na mũndũ wa kũngĩ ũrĩa ũtũũranagia nakĩo, tondũ nĩ andũ othe mekĩte ũguo
matekũmenya.

27 ―‗Mũndũ o wothe angĩhia atekũmenya, no mũhaka arehe harika ĩrĩ mwaka-inĩ wayo wa mbere
ĩrĩ igongona rĩa mehia. 28 Nake mũthĩnjĩri-Yahweh akaruta igongona rĩa kũhumbĩra mehia
mbere ya Yahweh nĩ ũndũ wa mũndũ ũcio wĩhĩtie atekũmenya, nĩgetha ahumbĩre mehia macio,
nake akoherũo. 29 Harĩ Mũisiraeli ũrĩa ũciarĩirũo bũrũri-inĩ wao o hamwe na mũndũ wa kũngĩ
ũrĩa ũtũũrĩte gatagatĩ-inĩ kao, kwagĩrĩire gũkorũo na watho ũmwe harĩ inyuĩ ũhoro-inĩ wĩgiĩ
mũndũ kwĩhia atekũmenya.

30 ―‗No mũndũ ũrĩa ũrĩĩhagia akĩmenyaga-rĩ, kana nĩ mũndũ ũciarĩirũo bũrũri-inĩ wanyu kana nĩ
mũndũ wa kũngĩ, nĩ kũnyũrũria arĩkoragwo akĩnyũrũria Yahweh na no mũhaka eherio gatagatĩ-
inĩ ka andũ ao. 31 Nĩ gũkorũo nĩ anyararĩte uuge wa Yahweh na akoina rĩathani rĩake, hatarĩ
nganja mũndũ ũcio agĩrĩire kweherio. Nĩ arĩcokagĩrĩrũo nĩ mahĩtia macio make.‘‖

32 Na hĩndĩ ĩyo ciana cia Isiraeli ciarĩ werũ-inĩ, ikĩona mũndũ ũmwe akiuna ngũ mũthenya wa
Thabatũ. 33 Arĩa maamũkorire akiuna ngũ makĩmũtwara kũrĩ Musa na Haruni na kĩrĩndĩ gĩothe.
34 Makĩmũhingĩra tondũ gũtiamenyekete wega ũrĩa aagĩrĩire gwĩkwo.

35 Nake Yahweh akĩra Musa ũũ: ―Mũndũ ũcio no mũhaka oragwo, kĩrĩndĩ gĩothe kĩagĩrĩirũo
kũmũhũũra na mahiga nja ya kambĩ.‖ 36 Nĩ ũndũ ũcio kĩrĩndĩ gĩothe gĩkĩmuumia nja ya kambĩ
na gĩkĩmũhũũra na mahiga, o ta ũrĩa Yahweh aathire Musa.

37 Yahweh agĩthiĩ na mbere kwĩra Musa ũũ: 38 ―Aria na ciana cia Isiraeli ũciĩre atĩ ciagĩrĩirũo
gũthondeka tũkundo icũrĩ-inĩ cia nguo ciao njiarũa-inĩ ciao ciothe, na mekĩre rũrigi rwa mburuu
igũrũ wa tũkundo tũu tũrĩ gĩcũrĩ-inĩ kĩa nguo. 39 ‗No mũhaka mũgakoragwo na tũkundo tũu
icũrĩ-inĩ nĩgetha mũgatuonaga na mũkaririkanaga maathani mothe ma Yahweh na
mũkamarũmagĩrĩra. Mũtiagĩrĩirũo kũrũmagĩrĩra ngoro cianyu o na maitho manyu, iria
iramũtongoria harĩ ũmaraya. 40 Ũndũ ũcio nĩ ũrĩmũteithagia kũririkana, na mũkarũmagia
maathani makwa mothe na mũgakorũo mũrĩ amũre harĩ Kĩhoti wanyu. 41 Niĩ nĩ niĩ Yahweh

219


Kĩhoti wanyu, ũrĩa wamũrutire bũrũri wa Misiri nĩguo ndĩmenyithanie atĩ nĩ niĩ Kĩhoti wanyu.
Niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti wanyu.‘‖

NDARI 16

1 Na rĩrĩ, Kora mũrũ wa Iziharu, mũrũ wa Kohathu, mũrũ wa Lawii, makĩũngana hamwe na
Dathani na Abiramu ariũ a Eliabu, na Oni mũrũ wa Pelethu, ariũ a Rubeni. 2 Magĩũkĩrĩra Musa,
marĩ hamwe na arũme 250 a ciana cia Isiraeli, atongoria a kĩrĩndĩ arĩa maarĩ athuure thĩinĩ wa
kĩũngano, arũme maarĩ igweta. 3 Kwoguo makĩũngana magĩũkĩrĩra Musa na Haruni makĩmeera
atĩrĩ: ―Nĩ tũnogetio nĩ inyuĩ rĩu! Andũ aya othe nĩ kĩrĩndĩ kĩamũre, na Yahweh arĩ gatagatĩ-inĩ
kao. Nĩ kĩĩ kĩragĩtũma mwĩyambararie igũrũ rĩa kĩũngano kĩa Yahweh?‖

4 Rĩrĩa Musa aaiguire ũguo, o rĩmwe akĩĩgũithia na agĩturumithia ũthiũ wake thĩ. 5 Agĩcoka akĩra
Kora na arĩa othe maamũnyitaga mbaru ũũ: ―Rũcinĩ Yahweh nĩ akaamenyithania nũũ wake na
nũũ mwamũre na nũũ wagĩrĩirũo kũmũkuhĩrĩria, na mũndũ ũrĩa agaathuura nĩwe
ũrĩmũkuhagĩrĩria. 6 Ĩkai ũũ: Oyai ngĩo cia mwaki, wee Kora na arĩa othe marakũnyita mbaru, 7
na mũciĩkĩre mwaki na mũigĩrĩre ũbumba igũrũ rĩacio mbere ya Yahweh rũciũ, na mũndũ ũrĩa
Yahweh agaathuura, ũcio nĩwe mwamũre. Inyuĩ ariũ a Lawii nĩ mwakĩria njano!‖

8 Musa agĩcoka akĩra Kora atĩrĩ: ―Ta thikĩrĩriai inyuĩ ariũ a Lawii. 9 Hihi mũrona ta arĩ kaũndũ
kanini gũkorũo Kĩhoti wa Isiraeli amwamũrĩte kuuma harĩ kĩrĩndĩ kĩa Isiraeli, na akamwĩtĩkĩria
mũmũkuhagĩrĩrie nĩgetha mũgatungataga gĩikaro-inĩ kĩrĩa kĩamũre kĩa Yahweh na
mũkarũgamaga mbere ya kĩrĩndĩ nĩguo mũgĩtungate, 10 na akamũrehe hakuhĩ nake mũrĩ hamwe
na ariũ a ithe wanyu, ariũ a Lawii? Hihi no mũhaka ningĩ mũgerie kuoya ũthĩnjĩri-Yahweh? 11
Nĩ ũndũ ũcio, wee o hamwe na arĩa othe marakũnyita mbaru arĩa monganĩte hamwe, nĩ Yahweh
mũũkĩrĩire. Ha ũhoro wĩgiĩ Haruni-rĩ, we nĩwe ũ nĩguo mũmũnugunĩre?‖

12 Thutha ũcio Musa agĩtũmanĩra Dathani na Abiramu ariũ a Eliabu, no makiuga ũũ: ―Tũtigũka!
13 Hihi ũrona ta arĩ kaũndũ kanini wĩkĩte gũtũruta bũrũri-inĩ ũiyũire iria na ũũkĩ nĩgetha
ũtũũragĩre werũ-inĩ? Rĩu ningĩ ũrenda gwĩtua mũnene igũrũ ritũ? 14 Ũrĩa kũrĩ nĩ atĩ, ndũrĩ
ũratũtwara bũrũri-inĩ ũiyũire iria na ũũkĩ kana ũgatũhe igai rĩa gĩthaka na mũgũnda wa
mĩthabibũ. Hihi nĩ ũgũgĩkũũra andũ acio maitho? Tũtigũka!‖

15 Nĩ ũndũ ũcio Musa akĩrakara mũno na akĩra Yahweh atĩrĩ: ―Ndũkarore igongona rĩao rĩa
mũtu. Ndirĩ ndoya ndigiri o na ĩmwe kuuma harĩ o, o na kana ngeka mũndũ o na ũmwe wao
ũũru.‖

16 Musa agĩcoka akĩra Kora ũũ: ―Rũciũ mũrĩ hamwe na arĩa othe marakũnyita mbaru mũgooka
mbere ya Yahweh, wee o hamwe nao na Haruni. 17 O mũndũ agĩrĩirũo gũkooya rũgĩo rwake rwa
mwaki na aigĩrĩre ũbumba igũrũ rĩaguo, na o mũndũ nĩ agaatwara rũgĩo rwake rwa mwaki mbere

220




ya Yahweh, ngĩo 250 cia mwaki, o hamwe nawe na Haruni, o mũndũ na rũgĩo rwake rwa
mwaki.‖ 18 Nĩ ũndũ ũcio o mũndũ akĩoya rũgĩo rwake rwa mwaki, na magĩciĩkĩra mwaki na
ũbumba na makĩrũgama mũromo-inĩ wa hema ya gũtũnganwo hamwe na Musa na Haruni. 19
Rĩrĩa Kora aacokanĩrĩirie andũ acio maamũnyitaga mbaru mamang‘etheire hau mũromo-inĩ wa
hema ya gũtũnganwo, riri wa Yahweh ũkiumĩrĩra kĩrĩndĩ gĩothe.

20 Yahweh agĩkĩra Musa na Haruni atĩrĩ: 21 ―Mwĩyamũraniei na gĩkundi gĩkĩ, nĩguo ndĩkĩniine o
rĩmwe.‖ 22 Nĩ ũndũ ũcio, makĩĩgũithia magĩturumithia mothiũ mao thĩ na makiuga atĩrĩ: ―Wee
Kĩhoti, o wee Kĩhoti wa roho wa andũ othe, hihi mehia ma mũndũ ũmwe nĩmo megũtũma
ũrakarĩre kĩrĩndĩ gĩothe?‖

23 Nake Yahweh akĩra Musa ũũ: 24 ―Aria na kĩrĩndĩ ũkĩre atĩrĩ, ‗Eherai hakuhĩ na hema cia
Kora, Dathani, na Abiramu!‘‖

25 Musa agĩũkĩra agĩthiĩ kũrĩ Dathani na Abiramu, na athuri a Isiraeli magĩthiĩ hamwe nake. 26
Akĩra kĩrĩndĩ atĩrĩ: ―Ndamũthaitha mwehere hema-inĩ cia andũ aya oru na mũtikahutie kĩndũ o na
kĩmwe kĩao, nĩgetha mũtikaniinwo nĩ ũndũ wa mehia mao mothe.‖ 27 O rĩo makĩehera hema-inĩ
cia Kora, Dathani, na Abiramu, makĩehera mĩena yothe, nao Dathani na Abiramu makiuma nja
makĩrũgama mũromo-inĩ wa hema ciao, marĩ hamwe na atumia ao, ariũ ao, na twana twao.

28 Nake Musa akiuga atĩrĩ: ―Ũndũ ũyũ nĩguo ũgũtũma mũmenye atĩ Yahweh nĩwe ũndũmĩte
njĩke maũndũ maya mothe, na atĩ ti niĩ ndimathugundĩte ngoro-inĩ yakwa: 29 Angĩkorũo andũ
aya megũkua gĩkuũ kĩa ndũire o ta ũrĩa andũ othe makuaga na angĩkorũo mekũherithio o ta ũrĩa
andũ othe maherithagio-rĩ, ti Yahweh ũndũmĩte. 30 No angĩkorũo Yahweh ekũmeka ũndũ ũtarĩ
wa ndũire na thĩ yatũke ĩmamerie hamwe na indo ciao ciothe na maikũrũke Mbĩrĩra-inĩ marĩ o
muoyo, nĩ mũkũmenya atĩ andũ aya nĩ maagĩte kũhe Yahweh gĩtĩo.‖

31 Na rĩrĩa aarĩkirie kuuga ciugo icio ciothe, o hĩndĩ ĩyo thĩ ĩgĩatũka hau maarũgamĩte. 32 Thĩ
ĩgĩgĩatũka na ĩkĩmameria, hamwe na andũ a nyũmba ciao na andũ othe a Kora hamwe na indo
ciao ciothe. 33 Kwoguo othe hamwe na andũ ao magĩikũrũka Mbĩrĩra-inĩ marĩ o muoyo, nayo thĩ
ĩkĩmathika, nĩ ũndũ ũcio magĩthira makĩehera gatagatĩ-inĩ ga kĩũngano kĩu. 34 Nacio ciana cia
Isiraeli ciothe irĩa ciamathiũrũrũkĩirie ikĩũra nĩ ũndũ wa ũrĩa cioigagĩrĩria, nĩ gũkorũo cioigire ũũ:
―Nĩ tũretigĩra tondũ thĩ yahota gũtũmeria!‖ 35 Ningĩ mwaki ũkiuma kũrĩ Yahweh na ũgĩcina
arũme 250 acio maarutaga igongona rĩa ũbumba.

36 Yahweh agĩcoka akĩra Musa ũũ: 37 ―Ĩra Eliazaru mũrũ wa Haruni mũthĩnjĩri-Yahweh oe ngĩo
icio cia mwaki kuuma mwaki-inĩ, nĩ gũkorũo nĩ nyamũre. Ningĩ ũmwĩre ahurunje mwaki ũcio
handũ haraihu. 38 Ngĩo icio cia andũ acio morirũo nĩ mĩoyo yao nĩ ũndũ wa kwĩhia ciagĩrĩire
gũthondekwo ituĩke tũbaati tũceke twa kũhumbĩra kĩgongona, tondũ megũcirehete mbere ya
Yahweh, nĩ ituĩkĩte nyamũre. Ciagĩrĩire gũkorũo irĩ kĩmenyithia harĩ ciana cia Isiraeli.‖ 39 Nĩ
ũndũ ũcio Eliazaru mũthĩnjĩri-Yahweh akĩoya ngĩo icio cia mwaki cia gĩcango icio ciarehetwo nĩ
andũ acio maacinirũo, na agĩcitura nĩguo ihumbĩre kĩgongona, 40 o ta ũrĩa Yahweh aamwĩrĩte
kũgerera Musa. Kĩu kĩarĩ kĩririkania harĩ ciana cia Isiraeli atĩ mũndũ ũtetĩkĩrĩtio na ũtarĩ wa

221


rũciaro rwa Haruni ndagĩrĩirũo gũkuhĩrĩria acine ũbumba mbere ya Yahweh na atĩ gũtirĩ mũndũ
wagĩrĩirũo kũhaana ta Kora na arĩa maamũnyitaga mbaru.

41 Naguo mũthenya ũrĩa warũmĩrĩire, kĩrĩndĩ gĩothe gĩa ciana cia Isiraeli gĩkĩambĩrĩria
kũnugunĩra Musa na Haruni gĩkiugaga atĩrĩ: ―Inyuĩ inyuerĩ nĩ mũroragire andũ a Yahweh.‖ 42
Rĩrĩa kĩrĩndĩ gĩacokanĩrĩire hamwe gĩũkĩrĩire Musa na Haruni, makĩgarũrũka makĩrora na kũrĩa
hema ya gũtũnganwo yarĩ, na rĩrĩ, itu rĩkĩmĩhumbĩra, naguo riri wa Yahweh ũkĩambĩrĩria
kuoneka.

43 Nao Musa na Haruni magĩthiĩ hau mbere ya hema ya gũtũnganwo, 44 nake Yahweh akĩra
Musa atĩrĩ: 45 ―Inyuĩ andũ aya, eherai gatagatĩ-inĩ ga kĩrĩndĩ gĩkĩ nĩguo ndĩkĩniine o rĩmwe.‖
Maigua ũguo makĩĩgũithia magĩturumithia mothiũ mao thĩ. 46 Musa agĩcoka akĩra Haruni atĩrĩ:
―Oya rũgĩo rwa mwaki na ũrwĩkĩre mwaki kuuma kĩgongona-inĩ na ũigĩrĩre ũbumba igũrũ
rĩaguo, ũcoke ũhiũhe ũthiĩ kũrĩ kĩrĩndĩ ũkarute igongona rĩa kũhumbĩra mehia nĩ ũndũ wao,
tondũ Yahweh nĩ arakarĩte. Ihũũra nĩ rĩambĩrĩirie rĩu!‖ 47 O hĩndĩ ĩyo Haruni akĩruoya o ta ũrĩa
Musa ooigĩte, na agĩteng‘era agĩthiĩ gatagatĩ-inĩ ga kĩũngano kĩu, na rĩrĩ, ihũũra nĩ rĩakoretwo
rĩambĩrĩirie gatagatĩ-inĩ ka andũ acio. Nĩ ũndũ ũcio akĩigĩrĩra ũbumba igũrũ wa rũgĩo rwa mwaki
na akĩambĩrĩria kũruta igongona rĩa kũhumbĩra mehia nĩ ũndũ wa andũ acio. 48 Agĩikara
arũgamĩte gatagatĩ ka andũ arĩa maakuĩte na arĩa maarĩ muoyo, na thutha wa ihinda ihũũra rĩu
rĩgĩthira. 49 Arĩa maakuire nĩ ũndũ wa ihũũra rĩu maarĩ 14,700, hatatarĩtwo arĩa maakuĩte nĩ
ũndũ wa Kora. 50 Thutha-inĩ rĩrĩa Haruni aacokire kũrĩ Musa mũromo-inĩ wa hema ya
gũtũnganwo, ihũũra rĩu nĩ rĩaniinĩtwo.

NDARI 17

1 Yahweh agĩcoka akĩra Musa atĩrĩ: 2 ―Aria na ciana cia Isiraeli, na kuuma harĩ o woe rũthanju
rũmwe rwa o nyũmba ya maithe mao, kuuma harĩ atongoria a nyũmba ya maithe mao, thanju 12.
Wandĩke rĩĩtwa rĩa o mũtongoria rũthanju-inĩ rwake. 3 Wagĩrĩirũo kwandĩka rĩĩtwa rĩa Haruni
rũthanju-inĩ rwa Lawii, tondũ kũrĩ na rũthanju rũmwe harĩ mũtongoria wa o nyũmba ya maithe
mao. 4 Na ũige thanju icio hema-inĩ ya gũtũnganwo mbere ya Ũira, harĩa ndĩmuumagĩrĩra kaingĩ.
5 Na rũthanju rwa mũndũ ũrĩa ngũthuura nĩ rũgũthundũka, na niine kũnuguna kũrĩa ciana cia
Isiraeli iranugunĩra na ikamũnugunĩra.‖

6 Musa agĩkĩaria na ciana cia Isiraeli, na atongoria ao othe makĩmũnengera thanju ciao—
rũthanju rũmwe harĩ o mũtongoria wa nyũmba ya maithe mao, thanju 12—na rũthanju rwa
Haruni rwarĩ hamwe na thanju icio ciao. 7 Musa agĩcoka akĩiga thanju icio mbere ya Yahweh
thĩinĩ wa hema ya Ũira.

222




8 Mũthenya ũrĩa warũmĩrĩire, Musa agĩthiĩ hema-inĩ ya Ũira, na rĩrĩ, rũthanju rwa Haruni rwa
nyũmba ya Lawii nĩ rwathundũkĩte na rũkaruta kĩro na rũkaruta mahũa na rũgaciara matunda
meru ma mĩrothi. 9 Musa agĩcoka akĩruta thanju icio ciothe mbere ya Yahweh agĩcitwarĩra andũ
othe a ciana cia Isiraeli. Magĩcirora, na o mũndũ akĩoya rũthanju rwake.

10 Yahweh agĩcoka akĩra Musa ũũ: ―Cokia rũthanju rwa Haruni ũrũige mbere ya Ũira rũkoragwo
rũrĩ kĩmenyithia kũrĩ ariũ a ũremi, nĩgetha matige kũũnugunĩra ũguo maranugunĩra na nĩgetha
matigakue.‖ 11 O rĩo Musa agĩka o ta ũrĩa Yahweh aamwathire. Ũguo noguo eekire.

12 Nacio ciana cia Isiraeli cikĩra Musa ũũ: ―Rĩu nĩ tũgũkua, hatarĩ nganja nĩ tũgũthira, ithuothe nĩ
tũgũthira! 13 Mũndũ o wothe, o na ũrĩa ũngĩkuhĩrĩria gĩikaro kĩrĩa kĩamũre kĩa Yahweh nĩ
egũkua! Hihi no mũhaka tũkue ũguo?‖

NDARI 18

1 Yahweh agĩcoka akĩra Haruni atĩrĩ: ―Wee na ariũ aku o hamwe na nyũmba ya maithe manyu nĩ
inyuĩ mũrĩũragio nĩ ũndũ wa ihĩtia o rĩothe rĩngĩkwo kwerekera handũ harĩa hamũre, ningĩ wee o
hamwe na ariũ aku arĩa marĩ hamwe nawe nĩ inyuĩ mũrĩũragio nĩ ũndũ wa ihĩtia o rĩothe
rĩngĩkwo kwerekera ũthĩnjĩri-Yahweh wanyu. 2 Ningĩ wagĩrĩirũo kũrehe ariũ a ithe wanyu a
mũhĩrĩga wa Lawii, mũhĩrĩga wa maithe manyu, nĩguo manyitanĩre nawe na magũtungatĩre o
hamwe na ariũ aku mbere ya hema ya Ũira. 3 Magĩrĩirũo kũhingia mawĩra marĩa mehokeirũo
makũrutagĩre na mawĩra ma hema yothe. O na kũrĩ ũguo, matiagĩrĩirũo gũkuhĩrĩria indo cia harĩa
hamũre na kĩgongona, nĩguo matigakue, o na kana inyuĩ mũkue. 4 Marĩnyitanagĩra nawe na
makaruta mawĩra mao megiĩ hema ya gũtũnganwo na ũtungata wothe wa hema, na mũndũ
ũtetĩkĩrĩtio ndagĩrĩirũo kũmũkuhĩrĩria. 5 No mũhaka mũrutage wĩra wanyu wĩgiĩ harĩa hamũre na
wĩgiĩ kĩgongona, nĩgetha gũtikagĩe marakara mangĩ megũka kũrĩ andũ a ciana cia Isiraeli. 6 Niĩ
mwene nĩ njoete ariũ a thoguo, Alawii, kuuma gatagatĩ-inĩ ga ciana cia Isiraeli matuĩke kĩheo
gĩaku. Maheanĩtwo kũrĩ Yahweh nĩguo marũmbũiye ũtungata wa hema ya gũtũnganwo. 7 Wee o
hamwe na ariũ aku nĩ inyuĩ mwĩhokeirũo mawĩra manyu ma ũthĩnjĩri-Yahweh marĩa makonainie
na kĩgongona na kĩrĩa gĩothe kĩrĩ thĩinĩ wa gĩtama, na nĩ inyuĩ mwagĩrĩirũo kũrutaga wĩra ũcio.
Nĩ heanĩte ũtungata wa ũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩ kĩheo kũrĩ inyuĩ, na mũndũ o wothe ũtetĩkĩrĩtio
angĩkuhĩrĩria agĩrĩire kũũragwo.‖

8 Yahweh agĩthiĩ na mbere kwaria na Haruni akĩmwĩra: ―Niĩ mwene nĩ ndagũtua mũrũgamĩrĩri
wa mĩhothi ĩrĩa ndutagĩrũo. Nĩ ndakũhe, wee o hamwe na ariũ aku gĩcunjĩ kĩa indo ciothe iria
nyamũre ihothagwo nĩ ciana cia Isiraeli irĩ igai rĩa gũtũũra. 9 Ici nĩcio irĩtuĩkaga cianyu kuuma
harĩ magongona marĩa mamũre mũno ma gũcinwo na mwaki: igongona rĩothe marĩrutaga,
hamwe na magongona mao ma mũtu na magongona mao ma mehia na magongona mao ma
mahĩtia marĩa marĩndehagĩra. Kĩu nĩ kĩndũ kĩamũre mũno gĩaku na kĩa ariũ aku. 10 Mwagĩrĩirũo

223




gũcirĩa mũrĩ handũ hamũre mũno. Mũndũrũme o wothe no acirĩe. Irĩkoragwo irĩ kĩndũ kĩamũre
harĩ inyuĩ. 11 Ici o na cio irĩkoragwo irĩ cianyu: iheo iria marĩhothaga hamwe na magongona
mothe ma gũcũgio ma ciana cia Isiraeli. Nĩ ndaciheana kũrĩ wee na kũrĩ ariũ aku na aarĩ aku arĩa
marĩ hamwe nawe irĩ igai rĩa gũtũũra. Mũndũ wothe wa nyũmba yaku ũtarĩ na thahu no acirĩe.

12 ―Nĩ ndakũhe maguta mothe marĩa mega biũ na ndibei ya mũhihano yothe ĩrĩa njega biũ na
ngano yothe ĩrĩa njega biũ ya mũgethano, maciaro mao ma mbere, iria maheaga Yahweh. 13
Maciaro ma mbere ma kĩndũ gĩothe kuuma bũrũri-inĩ wao, marĩa marĩrehagĩra Yahweh,
marĩtuĩkaga maku. Mũndũ wothe wa nyũmba yaku ũtarĩ na thahu no amarĩe.

14 ―Kĩndũ gĩothe kĩamũrĩtwo thĩinĩ wa Isiraeli kĩagĩrĩire gũtuĩka gĩaku.

15 ―Marigithathi mothe ma ciũmbe ciothe iria irĩ muoyo, iria marĩrehagĩra Yahweh, ma mũndũ
kana ma nyamũ, magĩrĩire gũtuĩka maku. O na kũrĩ ũguo, nĩ wagĩrĩirũo gũkũũra marigithathi ma
andũ, o na marigithathi ma nyamũ iria irĩ thahu nĩ wagĩrĩirũo kũmakũũra. 16 Wagĩrĩirũo gũkũũra
irigithathi rĩrĩ na ũkũrũ wa mweri ũmwe gũthiĩ na igũrũ, kũgerera irĩhi rĩa ũkũũri rĩa thogora ũrĩa
ũtuĩtwo wa cekeri ithano cia betha, kũringana na cekeri ĩrĩa ĩtuĩtwo ya harĩa hamũre. Nĩ gera 20.
17 No irigithathi rĩa ndegwa kana irigithathi rĩa gatũrũme kana irigithathi rĩa mbũri ũtarĩkũũraga.
Icio irĩkoragwo irĩ kĩndũ kĩamũre. Wagĩrĩirũo kũminjaminjia thakame yacio kĩgongona-inĩ, namo
maguta ma cio wagĩrĩirũo kũmacinĩra kĩgongona-inĩ marute ndogo matuĩke igongona rĩa
gũcinwo na mwaki rĩa mũtararĩko mwega harĩ Yahweh.18 Nyama ciacio irĩtuĩkaga ciaku. O ta
gĩthũri kĩa igongona rĩa gũcũgio na o na kũgũrũ kwa ũrĩo, irĩtuĩkaga ciaku. 19 Mĩhothi yothe
mĩamũre ĩrĩa ciana cia Isiraeli irĩrutagĩra Yahweh, nĩ ndakũhe hamwe na ariũ aku na aarĩ aku arĩa
marĩ hamwe nawe ĩrĩ igai rĩa gũtũũra. Kĩu nĩ kĩrĩkanĩro gĩa cumbĩ gĩa gũtũũra mbere ya Yahweh
nĩ ũndũ waku na rũciaro rwaku.‖

20 Yahweh agĩthiĩ na mbere kwĩra Haruni ũũ: ―Wee ndũgũkorũo na igai bũrũri-inĩ wao, na gũtirĩ
gĩcunjĩ kĩa mũgũnda gĩgũtuĩka gĩaku. Niĩ nĩ niĩ gĩcunjĩ gĩaku na igai rĩaku gatagatĩ-inĩ ga ciana
cia Isiraeli.

21 ―Na rĩrĩ, rora wone atĩ nĩ heete ariũ a Lawii gĩcunjĩ gĩothe gĩa ikũmi thĩinĩ wa Isiraeli kĩrĩ igai
nĩ ũndũ wa ũtungata ũrĩa marutaga, ũtungata wa hema ya gũtũnganwo. 22 Rĩu gũtirĩ hĩndĩ ciana
cia Isiraeli irĩkuhagĩrĩria hema ya gũtũnganwo, tondũ ingĩka ũguo irĩkoragwo na mehia na
igakua. 23 Alawii nĩo magĩrĩirũo gũtungata hema-inĩ ya gũtũnganwo, na nĩo marĩũragio nĩ ũndũ
wa mehia mao. Ũcio nĩ watho wa gũtũũra ũrũmagĩrĩrũo njiarũa-inĩ cianyu ciothe atĩ matiagĩrĩirũo
kũgĩa na igai gatagatĩ-inĩ ga ciana cia Isiraeli. 24 Nĩ gũkorũo nĩ heete Alawii gĩcunjĩ gĩa ikũmi
kĩrĩ igai, kĩrĩa kĩrĩhothagwo nĩ ciana cia Isiraeli, kĩrĩa irĩhothagĩra Yahweh. Nĩkĩo ndameera atĩrĩ,
‗Gatagatĩ-inĩ ga ciana cia Isiraeli, matiagĩrĩirũo kũgĩa na igai.‘‖

25 Yahweh agĩcoka akĩra Musa ũũ: 26 ―Wagĩrĩirũo kwĩra Alawii atĩrĩ, ‗Nĩ mũrĩamũkagĩra
gĩcunjĩ gĩa ikũmi kuuma kũrĩ ciana cia Isiraeli kĩrĩa ndĩmũheete kuuma kũrĩ o kĩrĩ igai rĩanyu, na
kuuma harĩ kĩo nĩ mwagĩrĩirũo kũhotha gĩcunjĩ gĩa ikũmi gĩa gĩcunjĩ kĩu gĩa ikũmi kĩrĩ mũhothi
wa Yahweh. 27 Nakĩo kĩrĩkoragwo kĩrĩ mũhothi wanyu, gĩgakorũo gĩtariĩ o ta ngano ya

224


kĩhuuhĩro-inĩ kana kĩrĩa gĩothe kiumaga kĩhihĩro-inĩ kĩa ndibei kana kĩhihĩro-inĩ kĩa maguta. 28
Na njĩra ĩyo, o na inyuĩ mũkarutĩra Yahweh mũhothi kuuma harĩ icunjĩ ciothe cia ikũmi iria
mũrĩamũkagĩra kuuma kũrĩ ciana cia Isiraeli, na kuuma harĩ cio mwagĩrĩirũo kũneana mũhothi
wa Yahweh kũrĩ Haruni mũthĩnjĩri-Yahweh. 29 Mũrĩrutagĩra Yahweh mũhothi wa mũthemba o
wothe wa iheo iria njega biũ kuuma kũrĩ iheo ciothe iria mũheetwo irĩ kĩndũ kĩamũre.‘

30 ―Na no mũhaka ũmeere atĩrĩ, ‗Rĩrĩa mwahotha iheo iria njega biũ kuuma harĩ iheo icio-rĩ, harĩ
Alawii irĩkoragwo itariĩ o ta kĩrĩa kiumaga kĩhuuhĩro-inĩ na kĩrĩa kiumaga kĩhihĩro-inĩ kĩa ndibei
kana kĩhihĩro-inĩ kĩa maguta. 31 Inyuĩ hamwe na andũ a nyũmba cianyu no mũcirĩe mũrĩ handũ o
hothe, tondũ nĩ mũcara wanyu ũrĩa mũrĩheagwo nĩ ũndũ wa ũtungata wanyu hema-inĩ ya
gũtũnganwo. 32 Mũtirĩkoragwo na mehia ũhoro-inĩ ũcio angĩkorũo nĩ mũrĩhothaga iheo iria
njega biũ kuuma harĩ iheo icio, na mũtiagĩrĩirũo gũthahia indo iria nyamũre cia ciana cia Isiraeli,
nĩgetha mũtigakue.‘‖

NDARI 19

1 Yahweh akĩaria rĩngĩ na Musa na Haruni akĩmeera ũũ: 2 ―Ũyũ nĩguo watho ũrĩa Yahweh
athanĩte, ‗Ĩrai ciana cia Isiraeli atĩ nĩ magĩrĩirũo kũmũrehera ng‘ombe ndune ĩtarĩ na kaũgũ na
ĩtarĩ na wathe na ĩtarĩ yohererũo icoki. 3 Mwagĩrĩirũo kũmĩneana kũrĩ Eliazaru mũthĩnjĩri-
Yahweh, nake amĩtware nja ya kambĩ, na ĩthĩnjĩrũo hau mbere yake. 4 Eliazaru mũthĩnjĩri-
Yahweh acoke oe thakame ĩmwe yayo na kĩara gĩake na amĩminjaminjie maita mũgwanja
amĩerekeirie mwena wa mbere wa hema ya gũtũnganwo. 5 Ng‘ombe ĩyo ĩcoke ĩcinwo eroreire.
Rũũa rwayo na nyama ciayo na thakame yayo o hamwe na taatha wayo ciagĩrĩire gũcinwo. 6 Na
mũthĩnjĩri-Yahweh oe kamũtĩ ka mũtarakwa, mũthobi, na ndigi cia rangi mũtune aciikie mwaki-
inĩ ũcio ng‘ombe ĩyo ĩracinĩrũo. 7 Mũthĩnjĩri-Yahweh acoke athambie nguo ciake na ethambe
mwĩrĩ na maĩ, na thutha ũcio no acoke kambĩ-inĩ; no mũthĩnjĩri-Yahweh ũcio nĩ arĩkoragwo arĩ
na thahu o nginya hwaĩ-inĩ.

8 ―‗Ũrĩa wacina ng‘ombe ĩyo agĩrĩirũo gũthambia nguo ciake na maĩ na ethambe mwĩrĩ na maĩ,
na arĩkoragwo arĩ na thahu o nginya hwaĩ-inĩ.

9 ―‗Mũndũ ũtarĩ na thahu agĩrĩirũo gũcokanĩrĩria mũhu wa ng‘ombe ĩyo na aũtware nja ya kambĩ
handũ hamũre, na mũhu ũcio wagĩrĩire kũigwo nĩ kĩrĩndĩ gĩa ciana cia Isiraeli ũrĩ wa kũhaarĩria
maĩ marĩa marĩhũthagĩrũo kwamũra. Rĩu nĩ igongona rĩa mehia. 10 Mũndũ ũrĩa ũrĩcokanagĩrĩria
mũhu wa ng‘ombe ĩyo agĩrĩirũo gũthambia nguo ciake na arĩkoragwo arĩ na thahu o nginya
hwaĩ-inĩ.

―‗Ũcio ũgũtuĩka watho wa gũtũũra ũrũmagĩrĩrũo nĩ ciana cia Isiraeli na andũ a kũngĩ arĩa
maikaraga gatagatĩ-inĩ kao. 11 Mũndũ o wothe ũrĩhutagia mũndũ mũkuũ arĩkoragwo arĩ na thahu

225




thikũ mũgwanja. 12 Mũndũ ũcio agĩrĩirũo gwĩtheria na maĩ macio mũthenya wa gatatũ, na
mũthenya wa mũgwanja nĩ arĩthiragwo nĩ thahu. No angĩaga gwĩtheria mũthenya wa gatatũ,
mũthenya wa mũgwanja arĩkoragwo arĩ o na thahu. 13 Mũndũ o wothe angĩhutia mũndũ mũkuũ
na age gwĩtheria nĩ athahĩtie gĩikaro kĩrĩa kĩamũre kĩa Yahweh, na mũndũ ũcio no mũhaka eherio
thĩinĩ wa Isiraeli. Nĩ gũkorũo ndaminjaminjĩirio maĩ macio ma gũtheria, arĩthiaga na mbere
gũkorũo arĩ na thahu. Arĩkoragwo arĩ o na thahu ũcio wake.

14 ―‗Ũyũ nĩguo watho wĩgiĩ rĩrĩa mũndũ akuĩra thĩinĩ wa hema: Mũndũ wothe ũngĩingĩra hema-
inĩ ĩyo na mũndũ wothe ũrĩ thĩinĩ wa hema ĩyo arĩkoragwo arĩ na thahu thikũ mũgwanja. 15
Kĩndũ o gĩothe gĩkunũre gĩtarĩ na gĩkunĩko kĩohereirũo harĩ kĩo kĩrĩkoragwo na thahu. 16 Mũndũ
o wothe angĩkorũo werũ-inĩ na ahutie mũndũ ũũragĩtwo na rũhiũ rwa njora kana ahutie kĩimba
kana ihĩndĩ rĩa mũndũ kana mbĩrĩra, arĩkoragwo arĩ na thahu thikũ mũgwanja. 17 Nĩ ũndũ wa
mũndũ ũcio ũrĩ na thahu, magĩrĩirũo kuoya mũhu wa igongona rĩu icine rĩa mehia ũrĩ mbakũri-inĩ
na maũitĩrĩrie maĩ ma handũ haratherera. 18 Nake mũndũ ũtarĩ na thahu oe mũthobi aũrikie maĩ-
inĩ macio na amaminjaminjie hema-inĩ ĩyo na mbakũri-inĩ ciothe na harĩ andũ arĩa maarĩ kuo
thĩinĩ na harĩ mũndũ ũcio ũhutĩtie mahĩndĩ kana akahutia mũndũ ũcio ũũragĩtwo kana kĩimba
kana mbĩrĩra. 19 Mũndũ ũcio ũtarĩ na thahu agĩrĩirũo kũminjaminjĩria mũndũ ũcio ũrĩ na thahu
maĩ macio mũthenya wa gatatũ na mũthenya wa mũgwanja, na amũtherie kuumana na mehia
mũthenya wa mũgwanja; nake acoke athambie nguo ciake na ethambe na maĩ, na nĩ arĩthiragwo
nĩ thahu hwaĩ-inĩ.

20 ―‗No mũndũ angĩkorũo arĩ na thahu na age gwĩtheria, mũndũ ũcio no mũhaka eherio kuuma
kĩũngano-inĩ, nĩ gũkorũo nĩ athahĩtie handũ harĩa hamũre ha Yahweh. Nĩ gũkorũo
ndaminjaminjĩirio maĩ macio ma gũtheria, arĩ na thahu.

21 ―‗Ũyũ nĩguo ũgũtuĩka watho wa gũtũũra ũrũmagĩrĩrũo nĩo: Ũrĩa ũraminjaminjia maĩ macio
ma gũtheria agĩrĩirũo gũthambia nguo ciake, na ũrĩa ũrahutia maĩ macio ma gũtheria arĩkoragwo
arĩ na thahu o nginya hwaĩ-inĩ. 22 Kĩndũ o gĩothe mũndũ ũcio ũrĩ na thahu angĩhutia nĩ kĩrĩgĩaga
thahu, nake mũndũ ũcio ũkĩhutĩtie arĩkoragwo na thahu o nginya hwaĩ-inĩ.‘‖

NDARI 20

1 Na mweri wa mbere, kĩrĩndĩ gĩothe gĩa ciana cia Isiraeli gĩgĩkinya werũ-inĩ wa Zini, na andũ
acio makĩambĩrĩria gũikara Kadeshi. Na kũu nĩkuo Miriamu aakuĩrĩire na agĩthikwo.

2 Na rĩrĩ, gũtiarĩ na maĩ ma kũnyuo nĩ kĩrĩndĩ, magĩgĩcokanĩrĩra hamwe magĩũkĩrĩra Musa na
Haruni. 3 Andũ acio maatetagia Musa makĩmwĩraga atĩrĩ: ―Na arĩ korũo nĩ twakuire rĩrĩa ariũ a
ithe witũ maakuire marĩ mbere ya Yahweh! 4 Nĩ kĩĩ gĩatũmire mũrehe kĩũngano kĩa Yahweh
werũ-inĩ ũyũ tũkuĩre gũkũ hamwe na mahiũ maitũ? 5 Na nĩ kĩĩ gĩatũmire mũtũrute Misiri

226




mũtũrehe kũndũ gũkũ kũũru ũũ? Gũkũ ti kũndũ gwa kũhandwo mbegũ na ngũyũ na thabibũ na
makomamanga, o na gũtirĩ maĩ ma kũnyua.‖ 6 Nao Musa na Haruni makiuma hau mbere ya
kĩũngano magĩthiĩ mũromo-inĩ wa hema ya gũtũnganwo na makĩĩgũithia magĩturumithia mothiũ
mao thĩ, naguo riri wa Yahweh ũkĩambĩrĩria kũmoimĩrĩra.

7 Nake Yahweh akĩra Musa atĩrĩ: 8 ―Oya rũthanju, na mũrĩ na Haruni mũrũ wa nyũkwa mwĩte
kĩrĩndĩ gĩcokanĩrĩre hamwe, mũcoke mwarĩrie ihiga makĩĩonagĩra nĩguo rĩrute maĩ, na ũmarutĩre
maĩ hau ihiga-inĩ rĩu nĩguo ũhe kĩrĩndĩ kĩu o hamwe na mahiũ mao kĩndũ gĩa kũnyua.‖

9 Kwoguo Musa akĩoya rũthanju rũu hau mbere ya Yahweh, o ta ũrĩa aamwathĩte. 10 Musa na
Haruni magĩcoka magĩta kĩũngano gĩgĩcokanĩrĩra hau mbere ya ihiga, nake akĩmeera atĩrĩ: ―Rĩu
ta thikĩrĩriai inyuĩ aremi aya! Kaĩ arĩ o mũhaka tũmũrutĩre maĩ ihiga-inĩ rĩrĩ?‖ 11 Musa arĩkia
kuuga ũguo, akĩoya guoko gwake na igũrũ na akĩgũtha ihiga rĩu na rũthanju maita merĩ, namo
maĩ maingĩ biũ makĩambĩrĩria gũitĩka, nakĩo kĩrĩndĩ gĩkĩambĩrĩria kũnyua o hamwe na mahiũ
mao.

12 Thutha ũcio Yahweh akĩra Musa na Haruni ũũ: ―Tondũ mũtinonania wĩtĩkio harĩ niĩ na
mwaga gũtũma ciana cia Isiraeli cione atĩ niĩ ndĩ mwamũre, mũtigaakinyia kĩũngano gĩkĩ bũrũri-
inĩ ũrĩa ngaakĩhe.‖ 13 Macio nĩmo maĩ ma Meriba, harĩa ciana cia Isiraeli ciateteirie Yahweh, na
nĩ ũndũ ũcio akĩĩyonania gatagatĩ-inĩ kao atĩ nĩ mwamũre.

14 Musa agĩcoka agĩtũma atũmwo kuuma Kadeshi mathiĩ kũrĩ mũthamaki wa Edomu
makamwĩre atĩrĩ: ―Ũũ nĩguo mũrũ wa thoguo Isiraeli ekuuga, ‗Wee nĩ ũĩ wega mathĩna marĩa
mothe tuonete. 15 Maithe maitũ maathiire Misiri, na tũgĩtũũra Misiri mĩaka mĩingĩ, nao Amisiri
magĩtũhinyĩrĩria o hamwe na maithe maitũ. 16 Mũthia-inĩ tũgĩkaĩra Yahweh, nake agĩtũigua na
agĩtũma mũraika agĩtũruta Misiri, na rĩu nĩ ithuĩ aya tũrĩ gũkũ Kadeshi, itũũra rĩrĩa rĩrĩ mũhaka-
inĩ wa bũrũri waku. 17 Ndagũthaitha ũtwĩtĩkĩrie tũtuĩkanĩrie bũrũri-inĩ waku. Tũtigũtuĩkanĩria
mũgũnda-inĩ o na ũmwe o na kana mũgũnda wa mĩthabibũ, na tũtikũnyua maĩ gĩthima-inĩ o na
kĩmwe. Tũgũthiĩ tũgereire Barabara ya Mũthamaki tũtekũrora mwena wa ũrĩo kana wa ũmotho o
nginya tũtuĩkanie bũrũri waku.‘‖

18 O na kũrĩ ũguo, Edomu akĩmwĩra atĩrĩ: ―Mũtigũtuĩkanĩria bũrũri-inĩ witũ. Na mũngĩka ũguo,
ngũka na rũhiũ rwa njora tũcemanie na inyuĩ.‖ 19 Nacio ciana cia Isiraeli ikĩmwĩra ũũ:
―Tũkũgerera barabara ĩrĩa nene twambatĩte, na angĩkorũo ithuĩ o hamwe na mahiũ maitũ nĩ
tũkũnyua maĩ maku, nĩ tũkũrĩha. Gũtirĩ ũndũ ũngĩ tũrenda o tiga gũtuĩkania tũthiĩte na magũrũ.‖
20 No we akiuga atĩrĩ: ―Ndũgũtuĩkania.‖ Edomu arĩkia kuuga ũguo akĩmatũnga akamũtharĩkĩre
arĩ hamwe na andũ aingĩ na mbũtũ ĩrĩ hinya. 21 Kwoguo Edomu akĩrega gwĩtĩkĩria Isiraeli
atuĩkanĩrie bũrũri-inĩ wake; nĩ ũndũ ũcio Isiraeli akĩhũndũka akĩmweherera.

22 Ciana cia Isiraeli irĩ kĩrĩndĩ gĩothe ikiuma Kadeshi na igĩthiĩ Kĩrĩma-inĩ kĩa Horu. 23 Nake
Yahweh akĩaria na Musa na Haruni Kĩrĩma-inĩ kĩa Horu mũhaka-inĩ wa bũrũri wa Edomu,
akĩmeera ũũ: 24 ―Haruni nĩ egũturanĩrũo hamwe na andũ ao. Ndakaingĩra bũrũri-inĩ ũrĩa ngaahe
ciana cia Isiraeli, tondũ inyuerĩ nĩ mwaremeire watho wakwa ũhoro-inĩ wĩgiĩ maĩ ma Meriba. 25

227


Oya Haruni na mũrũwe Eliazaru ũmatware Kĩrĩma-inĩ kĩa Horu. 26 Ũrute Haruni nguo na
ũcihumbe mũrũwe Eliazaru, na kũu nĩkuo Haruni egũkuĩra.‖

27 Nĩ ũndũ ũcio Musa agĩka o ta ũrĩa Yahweh aathanĩte, magĩkĩambata Kĩrĩma-inĩ kĩa Horu
meroreirũo nĩ kĩrĩndĩ gĩothe. 28 Musa agĩcoka akĩruta Haruni nguo na agĩcihumba mũrũwe
Eliazaru. Thutha ũcio Haruni agĩkuĩra kũu kĩrĩma igũrũ. Nao Musa na Eliazaru magĩikũrũka
makiuma kũu kĩrĩma-inĩ. 29 Rĩrĩa kĩrĩndĩ gĩothe kĩoonire atĩ Haruni nĩ akua, andũ othe a nyũmba
ya Isiraeli magĩcakaya nĩ ũndũ wa Haruni matukũ 30.

NDARI 21

1 Rĩrĩa mũthamaki Mũkanaani wa Aradi, ũrĩa waikaraga Negebu, aaiguire atĩ Isiraeli nĩ okĩte
agereire njĩra ya Atharimu, agĩtharĩkĩra Isiraeli na agĩkuua amwe ao marĩ mĩgwate. 2 Nĩ ũndũ
ũcio Isiraeli akĩĩhĩta harĩ Yahweh atĩrĩ: ―Ũngĩneana andũ aya moko-inĩ makwa, hatarĩ nganja nĩ
ngwananga matũũra mao.‖ 3 Nake Yahweh agĩthikĩrĩria mũgambo wa Isiraeli na akĩneana
Akanaani kũrĩ o, nao makĩmaananga o hamwe na matũũra mao. Nĩ ũndũ ũcio magĩta kũndũ kũu
Horoma.

4 Na rĩrĩa maathiaga na mbere na rũgendo rwao kuuma Kĩrĩma kĩa Horu magereire njĩra ya Iria
Itune nĩguo mathiũrũrũke bũrũri wa Edomu, andũ acio makĩnoga nĩ ũndũ wa rũgendo rũu. 5 Nao
andũ acio magĩikara o makĩnugunagĩra Kĩhoti hamwe na Musa, makoiga: ―Nĩ kĩĩ gĩatũmire
mũtũrute Misiri tũkuĩre werũ-inĩ? Gũkũ gũtirĩ irio na gũtirĩ maĩ, na rĩu nĩ tũkinyĩrĩire gũthũũra
mũgate ũyũ ũtarĩ kĩene.‖ 6 Nĩ ũndũ ũcio Yahweh agĩtũma nyoka irĩ thumu gatagatĩ-inĩ ka andũ
acio, nacio igĩikara ikĩrũmaga andũ, na ciana cia Isiraeli aingĩ magĩkua.

7 Nĩ ũndũ ũcio andũ magĩthiĩ kũrĩ Musa makĩmwĩra: ―Nĩ twĩhĩtie nĩ ũndũ wa kũnugunĩra
Yahweh na tũgakũnugunĩra. Tũthaithanĩrĩre harĩ Yahweh nĩguo atwehererie nyoka ici.‖ Musa
agĩgĩthaithanĩrĩra andũ acio. 8 Nake Yahweh akĩra Musa ũũ: ―Thondeka mũhiano wa nyoka ĩrĩ
thumu na ũmĩige gĩtugĩ igũrũ. Na mũndũ o wothe arũmwo, no mũhaka akamĩrora nĩguo athiĩ na
mbere gũtũũra muoyo.‖ 9 O rĩo Musa agĩthondeka nyoka ya gĩcango na akĩmĩiga gĩtugĩ igũrũ, na
mũndũ angĩarũmirũo nĩ nyoka nake arore nyoka ĩyo ya gĩcango, nĩ aahonokaga.

10 Thutha ũcio andu a Isiraeli makiumagara na makĩamba hema ciao Obothu. 11 Magĩcoka
makiuma Obothu na makĩamba hema ciao Iye-abarimu, werũ-inĩ ũrĩa ũng‘etheire Moabi,
kwerekera mwena wa irathĩro. 12 Makiuma kũu magĩthiĩ makĩamba hema ciao Mũkuru-inĩ wa
Zeredi. 13 Ningĩ makiuma kũu magĩthiĩ makĩamba hema ciao gĩcigo-inĩ kĩa Arinoni, kĩrĩa kĩrĩ
werũ-inĩ ũrĩa wambĩrĩirie mũhaka-inĩ wa Aamori, nĩ gũkorũo Arinoni nĩkuo mũhaka wa Moabi,
gatagatĩ ka Moabi na Aamori. 14 Nĩkĩo ibuku rĩa Mbaara cia Yahweh rĩaragia ũhoro wa ―Vahebu

228




ĩrĩa ĩrĩ Sufa na mĩkuru ya Arinoni, 15 na kĩharũrũka kĩa mĩkuru, kĩrĩa gĩthiĩte gĩgakinya itũũra rĩa
Ari na gĩkanyitana na mũhaka wa Moabi.‖

16 Magĩcoka magĩthiĩ Biri. Gĩthima-inĩ kĩu nĩho Yahweh eerire Musa ũũ: ―Cokanĩrĩria andũ,
nĩguo ndĩmahe maĩ.‖

17 Hĩndĩ ĩyo Isiraeli akĩina rwĩmbo rũrũ:

―Therũka, wee gĩthima gĩkĩ!—Amũkĩriai!

18 Gĩthima kĩrĩa kĩeenjirũo nĩ anene, kĩrĩa gĩacimbirũo nĩ arĩa marĩ igweta gatagatĩ-inĩ ka andũ,

Kũgerera rũthanju rwa wathani na thanju ciao ene.‖

Magĩcoka makiuma werũ-inĩ ũcio magĩthiĩ Matana, 19 makiuma Matana magĩthiĩ Nahalieli, na
makiuma Nahalieli magĩthiĩ Bamothu. 20 Makiuma Bamothu magĩthiĩ mũkuru ũrĩa ũrĩ gĩcigo-inĩ
kĩa Moabi, gacũmbĩrĩ ga Pisiga, ĩrĩa ĩrĩ rũgongo rwa Jeshimoni.

21 Na rĩrĩ, Isiraeli agĩtũma atũmwo kũrĩ Sihoni, mũthamaki wa Aamori, makamwĩre ũũ: 22
―Twĩtĩkĩrie tũtuĩkanĩrie bũrũri-inĩ waku. Tũtigũtonya mũgũnda-inĩ o na kana mũgũnda wa
mĩthabibũ. Tũtikũnyua maĩ gĩthima-inĩ o na kĩmwe. Tũgũthiĩ tũgereire Barabara ya Mũthamaki o
nginya tũtuĩkanie bũrũri waku.‖ 23 No Sihoni ndetĩkĩririe Isiraeli atuĩkanĩrie bũrũri-inĩ wake.
Handũ ha ũguo, Sihoni aacokanĩrĩirie andũ ake othe agĩthiĩ gũũkĩrĩra Isiraeli werũ-inĩ, agĩthiĩ
Jahazu akĩambĩrĩria kũrũa na Isiraeli. 24 Ĩndĩ Isiraeli akĩmũhoota na rũhiũ rwa njora na
akĩĩgwatĩra bũrũri wake kuuma Arinoni o nginya Jaboku, hakuhĩ na Aamoni, tondũ Jazeru
ĩhakanĩte na bũrũri wa Aamoni.

25 Kwoguo ciana cia Isiraeli makĩoya matũũra macio mothe, na makĩambĩrĩria gũikara matũũra-
inĩ mothe ma Aamori, itũũra rĩa Heshiboni na taũni ciothe ciakuo iria ciarĩthiũrũrũkĩirie. 26 Nĩ
gũkorũo Heshiboni rĩarĩ itũũra rĩa Sihoni, mũthamaki wa Aamori, ũrĩa warũĩte na mũthamaki wa
Moabi na akoya bũrũri wake wothe kuuma kũrĩ we o nginya Arinoni. 27 Nĩkĩo kwagĩire na ciugo
ici cia kũnyũrũria iria ciugagwo na njĩra ya thimo:

―Ũkai Heshiboni.

Reke itũũra rĩa Sihoni rĩakwo na rĩrũme wega.

28 Nĩ gũkorũo mwaki nĩ woimire Heshiboni, rũrĩrĩmbĩ rũkiuma taũni ya Sihoni.

Na nĩ ũniinĩte Ari ya Moabi, athani a kũndũ gũtũũgĩru kwa Arinoni.

29 Kaĩ wee Moabi ũrĩ na haaro-ĩ! Nĩ mũkwanangwo, inyuĩ andũ a Kemoshu!

Atũmĩte ariũ ake methare na airĩtu ake matahwo nĩ Sihoni, mũthamaki wa Aamori.

30 Nĩ tũmarathe na mĩguĩ;

229


Heshiboni ĩkwanangwo o nginya Diboni;

Nĩ tũmĩtige ĩrĩ maganjo o nginya Nofa;

Mwaki ũgũtherema o nginya Medeba.‖

31 Nĩ ũndũ ũcio Isiraeli akĩambĩrĩria gũikara bũrũri-inĩ wa Aamori. 32 Musa agĩcoka agĩtũma
arũme magathigane Jazeru. Magĩtunyana taũni ciakuo iria ciamĩthiũrũrũkĩirie na makĩingata
Aamori arĩa maarĩ kũu. 33 Thutha ũcio makĩgarũrũka makĩambata na Njĩra Ĩrĩa ya Bashani. Nake
Ogu mũthamaki wa Bashani akiuma hamwe na andũ ake othe agatũngane nao Edirei nĩguo
marũe. 34 Yahweh akĩra Musa atĩrĩ: ―Ndũkamwĩtigĩre, nĩ gũkorũo nĩ ngũmũneana moko-inĩ
maku, we o hamwe na andũ ake othe na bũrũri wake, na ũkũmwĩka o ta ũrĩa wekire Sihoni
mũthamaki wa Aamori, ũrĩa waikaraga Heshiboni.‖ 35 Nĩ ũndũ ũcio magĩthiĩ na mbere
kũmũtharĩkĩra, hamwe na ariũ ake na andũ ake othe, o nginya gũgĩkorũo gũtarĩ mũndũ o na
ũmwe wa andũ ake wahonokire, na makĩĩgwatĩra bũrũri wake.

NDARI 22

1 Ciana cia Isiraeli igĩcoka igĩthiĩ na ikĩamba hema ciao werũ-inĩ mwaraganu wa Moabi mũrĩmo
wa Jorodani kuuma Jeriko. 2 Na rĩrĩ, Balaki mũrũ wa Ziporu nĩ oonete ũrĩa wothe Isiraeli eekĩte
Aamori, 3 na Moabi agĩĩtigĩra mũno nĩ ũndũ wa andũ acio, tondũ maarĩ aingĩ mũno; ti itherũ,
Moabi akĩiyũrũo nĩ guoya mũno nĩ ũndũ wa ciana cia Isiraeli. 4 Kwoguo Moabi akĩra athuri a
Midiani atĩrĩ: ―Rĩu kĩũngano gĩkĩ nĩ gĩgũtambura kũrĩa guothe gũtũrigicĩirie, o ta ũrĩa ndegwa
ĩtamburaga nyeki werũ-inĩ.‖

Balaki mũrũ wa Ziporu nĩwe warĩ mũthamaki wa Moabi hĩndĩ ĩyo. 5 Agĩtũma atũmwo kũrĩ
Balaamu mũrũ wa Beori ũrĩa warĩ Pethori, kũrĩa kũrĩ hakuhĩ na Rũũĩ rũa Farati bũrũri-inĩ ũrĩa
aaciarĩirũo. Akĩmwĩta, akĩmwĩra ũũ: ―Atĩrĩrĩ, nĩ kũrĩ andũ mokĩte kuuma Misiri. Na rĩrĩ,
maiyũrĩte thĩ yothe, na maraikara o haha mbere yakwa. 6 Rĩu ndagũthaitha ũũke ũnumĩre andũ
aya, nĩ gũkorũo marĩ na hinya mũno kũngĩra. Na hihi ndahota kũmatooria na ndĩmaingate bũrũri-
inĩ ũyũ, tondũ nĩ njũĩ wega atĩ ũrĩa wee warathima nĩ arathimagwo nake ũrĩa waruma nĩ
anyitagwo nĩ kĩrumi.‖

7 Kwoguo athuri a Moabi na athuri a Midiani magĩthiĩ kũrĩ Balaamu makuuĩte marĩhi ma ũragũri
moko-inĩ mao na makĩmũkinyĩria ndũmĩrĩri ya Balaki. 8 Nake akĩmeera ũũ: ―Raarai gũkũ, na niĩ
nĩ ngaamwĩra ũrĩa wothe Yahweh ekũnjĩra.‖ Nĩ ũndũ ũcio anene acio a Moabi magĩikara na
Balaamu.

9 Nake Kĩhoti akiumĩrĩra Balaamu na akĩmũũria: ―Andũ aya mũrĩ nao nĩa?‖ 10 Balaamu akĩra
Kĩhoti ũrĩa wa ma atĩrĩ: ―Balaki mũrũ wa Ziporu, mũthamaki wa Moabi, andũmĩire ndũmĩrĩri

230




oiga ũũ, 11 ‗Atĩrĩrĩ, andũ arĩa mokĩte kuuma Misiri maiyũrĩte thĩ yothe. Rĩu ũka ũnumĩre andũ
aya. No gũkorũo nĩ ngũhota kũrũa nao na ndĩmaingate.‘‖ 12 No Kĩhoti akĩra Balaamu ũũ:
―Ndũgathiĩ hamwe nao. Ndwagĩrĩirũo kũruma andũ acio, tondũ nĩ andũ arathime.‖

13 Balaamu agĩũkĩra rũcinĩ na akĩra anene acio a Balaki atĩrĩ: ―Cokai bũrũri wanyu, nĩ gũkorũo
Yahweh nĩ aregete thiĩ na inyuĩ.‖ 14 Kwoguo anene acio a Moabi makiumagara magĩcoka kũrĩ
Balaki makĩmwĩra: ―Balaamu nĩ arega tũũke nake.‖

15 No rĩrĩ, Balaki agĩtũma anene o rĩngĩ, aingĩ makĩria na atĩĩku mũno gũkĩra acio a mbere. 16
Magĩthiĩ kwĩ Balaamu makĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũũ nĩguo Balaki mũrũ wa Ziporu oigĩte, ‗Ndagũthaitha
ndũkareke ũndũ o na ũrĩkũ ũkũgirĩrĩrie gũka kũrĩ niĩ, 17 nĩ gũkorũo nĩ ngũgũtĩa mũno na njĩke
ũndũ o wothe ũrĩa ũkũnjĩra njĩke. Nĩ ũndũ ũcio ndagũthaitha ũũke ũnumĩre andũ aya.‘‖ 18
Balaamu agĩcokeria ndungata icio cia Balaki ũũ: ―O na Balaki angĩhe nyũmba yake mwene
ĩiyũire betha na thahabu, ndirĩ ũndũ ingĩka wa kwagarara watho wa Yahweh Kĩhoti wakwa, ũrĩ
ũndũ mũnini kana mũnene. 19 No ndamũthaitha mũraare gũkũ o na inyuĩ, nĩgetha menye nĩ atĩa
ũngĩ Yahweh ekũnjĩra.‖

20 Nake Kĩhoti akiumĩrĩra Balaamu ũtukũ na akĩmwĩra ũũ: ―Angĩkorũo andũ aya mokĩte
gũkũgĩĩra, thiĩ hamwe nao. No wagĩrĩirũo kwaria o ciugo iria ngũkwĩra uuge.‖ 21 Balaamu
agĩgĩũkĩra rũcinĩ na akĩigĩrĩra ndigiri yake matandĩko na agĩthiĩ hamwe na anene acio a Moabi.

22 No Kĩhoti agĩcinwo nĩ marakara tondũ wake gũthiĩ, nake mũraika wa Yahweh akĩrũgama
barabara-inĩ amũgirĩrĩrie. Na rĩrĩ, Balaamu aakuuĩtwo nĩ ndigiri yake, na ndungata ciake igĩrĩ
ciarĩ hamwe nake. 23 Na rĩrĩa ndigiri ĩyo yoonire mũraika wa Yahweh arũgamĩte barabara-inĩ
acomorete rũhiũ rwa njora akarũnyita na guoko, ĩkĩgeria kwehera barabara-inĩ ĩingĩre mũgũnda-
inĩ. No Balaamu akĩambĩrĩria kũhũũra ndigiri ĩyo nĩguo ĩcoke barabara-inĩ. 24 Mũraika wa
Yahweh agĩcoka akĩrũgama gacĩra-inĩ gakunderu gatagatĩ ka mĩgũnda ĩĩrĩ ya mĩthabibũ, na haarĩ
na thingo cia mahiga mĩena yerĩ. 25 Rĩrĩa ndigiri ĩyo yoonire mũraika wa Yahweh, ĩkĩambĩrĩria
gwĩthinĩkĩrĩria rũthingo-inĩ na ĩkĩhatĩrĩria kũgũrũ kwa Balaamu rũthingo-inĩ rũu, nake Balaamu
akĩambĩrĩria kũmĩhũũra rĩngĩ.

26 Mũraika wa Yahweh agĩcoka akĩhĩtũka o rĩngĩ na akĩrũgama handũ hakunderu ũndũ hataarĩ
na njĩra ya kũgera mwena wa ũrĩo kana wa ũmotho. 27 Rĩrĩa ndigiri ĩyo yoonire mũraika wa
Yahweh, ĩgĩkoma ĩrĩ rungu rwa Balaamu, nake Balaamu akĩrakara mũno na agĩikara o
akĩhũũraga ndigiri ĩyo na rũthanju rwake. 28 Marigĩrĩrio-inĩ Yahweh agĩtũma ndigiri ĩyo yarie
ĩkĩũria Balaamu ũũ: ―Kaĩ arĩ atĩa ngwĩkĩte tondũ wahũũra maita macio matatũ?‖ 29 Balaamu
agĩcokeria ndigiri ĩyo atĩrĩ: ―Nĩ tondũ ũrandua kĩrimũ. Korũo ndĩ na rũhiũ rwa njora guoko-inĩ
gwakwa, no gũkũũraga ingĩkũũraga!‖ 30 Nayo ndigiri ĩkĩra Balaamu: ―Githĩ ti niĩ ndigiri yaku
ĩrĩa ũtũũrĩte ũkuuĩtwo nĩyo ũtũũro-inĩ waku wothe nginyagia ũmũthĩ? Ndĩ ndagwĩka ũndũ ta ũyũ
rĩngĩ?‖ Akĩmĩcokeria: ―Aca!‖ 31 Yahweh akĩhingũra Balaamu maitho, nake akĩona mũraika wa
Yahweh arũgamĩte barabara-inĩ acomorete rũhiũ rwa njora akarũnyita na guoko. O rĩmwe
akĩinamĩrĩra agĩturumithia ũthiũ wake thĩ.

231


32 Nake mũraika wa Yahweh akĩmwĩra ũũ: ―Nĩ kĩĩ gĩatũma ũhũũre ndigiri yaku maita macio
matatũ? Atĩrĩrĩ, niĩ mwene nĩ niĩ njũkĩte gũkũgirĩrĩria, tondũ njĩra ciaku itiratwarana na wendi
wakwa. 33 Ndigiri ĩnyonire na yageria kũnjeherera maita macio matatũ. Ĩ korũo ndĩnanjeherera!
Gũkinyĩria rĩu nĩ ingĩkũũragĩte na ngareka ndigiri ĩno ĩtũũre muoyo.‖ 34 Balaamu akĩra mũraika
wa Yahweh ũũ: ―Nĩ njĩhĩtie, tondũ ndikũmenyaga atĩ nĩwe ũrũgamĩte barabara-inĩ kũndũnga. Na
rĩu angĩkorũo ti ũndũ mwega maitho-inĩ maku, nĩ ngũcoka.‖ 35 No mũraika wa Yahweh akĩra
Balaamu: ―Thiĩ hamwe na andũ aya, ĩndĩ ũkwaria o maũndũ marĩa ngũkwĩra.‖ Kwoguo Balaamu
agĩthiĩ na mbere na rũgendo rũu hamwe na anene a Balaki.

36 Rĩrĩa Balaki aaiguire atĩ Balaamu nĩ oka, o rĩo agĩthiĩ kũmũtũnga itũũra-inĩ rĩa Moabi, rĩrĩa
rĩrĩ hũgũrũrũ-inĩ cia Arinoni mũhaka-inĩ wa gĩcigo kĩu. 37 Balaki akĩra Balaamu ũũ: ―Githĩ
ndiragũtũmanĩire? Ũraregete gũka nĩkĩ? Kaĩ ũreciragia atĩ ndingĩhota gũkuonia gĩtĩo na njĩra
nene?‖ 38 Balaamu agĩcokeria Balaki ũũ: ―Nĩ ndoka kũrĩ wee rĩu. No rĩrĩ, hihi nĩ ngwĩtĩkĩrio
njuge ũndũ? Ngwaria o ciugo iria Kĩhoti egwĩkĩra kanua-inĩ gakwa.‖

39 Balaamu magĩgĩthiĩ na Balaki, na magĩkinya Kiriathu-huzothu. 40 Balaki akĩruta magongona
ma ng‘ombe na ng‘ondu na akĩneana nyama imwe ciacio kũrĩ Balaamu na anene arĩa maarĩ nake.
41 Rũcinĩ Balaki akĩoya Balaamu akĩmwambatia Bamothu-baali; na arĩ hau nĩ angĩahotire kuona
andũ othe.

NDARI 23

1 Balaamu agĩcoka akĩra Balaki atĩrĩ: ―Njakĩra igongona mũgwanja haha, na ũhaarĩrie ndegwa
mũgwanja na ndũrũme mũgwanja.‖ 2 O rĩo Balaki agĩka o ta ũguo Balaamu aamwĩrire. Na
Balaki na Balaamu makĩruta igongona rĩa ndegwa ĩmwe na ndũrũme ĩmwe igũrũ rĩa o
kĩgongona. 3 Balaamu agĩcoka akĩra Balaki ũũ: ―Ikara haha hakuhĩ na igongona rĩaku rĩa njino,
na niĩ nyambe thiĩ. Na hihi Yahweh nĩ ekũnyumĩrĩra. Na ũrĩa wothe ekũnguũrĩria nĩ ngũkwĩra.‖
Nĩ ũndũ ũcio agĩthiĩ karĩma igũrũ.

4 Kĩhoti agĩkiumĩrĩra Balaamu, nake Balaamu akĩmwĩra atĩrĩ: ―Nĩ thondekire igongona
mũgwanja ibangĩtwo mĩhari, na ndaruta igongona rĩa ndegwa ĩmwe na ndũrũme ĩmwe igũrũ rĩa o
kĩgongona.‖ 5 Nake Yahweh agĩĩkĩra ciugo ici kanua-inĩ ka Balaamu: ―Coka kũrĩ Balaki, na ũũ
nĩguo wagĩrĩirũo kũmwĩra.‖ 6 Agĩgĩcoka na agĩkora Balaki na anene othe a Moabi marũgamĩte
hakuhĩ na igongona rĩake rĩa njino. 7 Agĩcoka akiuga ciugo ici na njĩra ya thimo:

―Balaki mũthamaki wa Moabi nĩ andehete kuuma Aramu,

Kuuma irĩma-inĩ cia irathĩro:

‗Ũka ũnumĩre Jakubu.

232




Ĩni, ũka ũũkĩrĩre Isiraeli.‘

8 Ingĩkĩhota atĩa kũruma arĩa Kĩhoti atarumĩte?

Na ingĩkĩhota atĩa gũũkĩrĩra arĩa Yahweh atokĩrĩire?

9 Rĩrĩa ndũgamĩte igũrũ rĩa ndwaro cia mahiga nĩ ndĩramona,

O na ndĩ tũrĩma-inĩ nĩ ndĩramona.

Andũ acio maikaraga marĩ oiki;

Matiĩtaraga hamwe na ndũrĩrĩ.

10 Nũũ ũngĩhota gũtara Jakubu na atariĩ o ta rũkũngũ rwa thĩ.

Kana ahote gũtara o na gĩcunjĩ kĩmwe harĩ inya kĩa Isiraeli?

Reke ngue gĩkuũ o ta kĩa andũ arũngĩrĩru,

Na marigĩrĩrio makwa marotuĩka o ta mao.‖

11 Nake Balaki akĩra Balaamu ũũ: ―Nĩ atĩa wanjĩka? Ngũrehire ũrume thũ ciakwa, na rĩu gũtirĩ
ũndũ weka tiga gũcirathima.‖ 12 Nake akĩmũcokeria atĩrĩ: ―Na githĩ ndiagĩrĩirũo kuuga o kĩrĩa
Yahweh ekĩrĩte kanua-inĩ gakwa?‖

13 Nake Balaki akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ndagũthaitha ũũke tũthiĩ handũ hangĩ, handũ ũkũhota kũmona.
Ũkuona o amwe ao tu; ndũkũmona othe. Na ũnumĩre andũ acio ũrĩ hau.‖ 14 Nĩ ũndũ ũcio
akĩmũtwara werũ-inĩ wa Zofimu, gacũmbĩrĩ ga Pisiga, na agĩaka igongona mũgwanja na akĩruta
igongona rĩa ndegwa ĩmwe na ndũrũme ĩmwe igũrũ rĩa o kĩgongona. 15 Nake Balaamu akĩra
Balaki atĩrĩ: ―Ikara haha hakuhĩ na igongona rĩaku rĩa njino na niĩ ngacemanie Nake haarĩa.‖ 16
Nake Yahweh akiumĩrĩra Balaamu na agĩĩkĩra ciugo ici kanua-inĩ gake: ―Coka kũrĩ Balaki, na ũũ
nĩguo wagĩrĩirũo kũmwĩra.‖ 17 Agĩgĩthiĩ kũrĩ we na akĩmũkora etereire hau hakuhĩ na igongona
rĩake rĩa njino, na anene a Moabi maarĩ hamwe nake. Balaki akĩmũũria ũũ: ―Yahweh oiga atĩa?‖
18 Nake akiuga ciugo ici na njĩra ya thimo:

―Ũkĩra, wee Balaki na ũthikĩrĩrie.

Ta thikĩrĩria, wee mũrũ wa Ziporu.

19 Kĩhoti ti mũndũ atĩ aheenanie,

O na kana mũrũ wa mũndũ atĩ ericũkwo.

Rĩrĩa oiga ũndũ-rĩ, na githĩ to nginya awĩke?

Rĩrĩa aria-rĩ, githĩ to nginya ahingie ũndũ ũcio?

233


20 Atĩrĩrĩ, njĩrĩtwo ndathime;

Na rĩu We nĩ arathimana, na ndingĩhota kũgarũra ũndũ ũcio.

21 Ha ũhoro wa Jakubu-rĩ, Kĩhoti ndarĩ ona ũũru,

Kana akĩona ũremi wa Isiraeli;

Yahweh Kĩhoti wake arĩ hamwe nake,

Naguo mũgambo mũnene ũiguagwo kũrĩ o,

Magĩkũngũĩra mũthamaki wao.

22 Kĩhoti nĩ kũmaruta aramaruta Misiri.

Atariĩ o ta hĩa cia ndegwa ya gĩthaka harĩ o.

23 Nĩ gũkorũo gũtirĩ imenyithia cia maũndũ moru ma ũragũri igũũkĩrĩra Jakubu,

O na kana ũragũri o wothe ũũkĩrĩre Isiraeli.

Na ihinda-inĩ rĩrĩ no kwĩrũo ũũ ũhoro-inĩ wĩgiĩ Jakubu na Isiraeli:

‗Ta rora ũrĩa Kĩhoti ekĩte!‘

24 Gĩkĩ nĩ kĩrĩndĩ gĩkwarahũka o ta mũrũthi,

Na o ta mũrũthi, nĩkĩo gĩkwĩrũgamia.

Gĩtigũkoma o nginya rĩrĩa kĩrĩrĩa kĩrĩa kĩhĩtĩte

Na kĩnyue thakame ya kĩrĩa kĩũragĩte.‖

25 Nake Balaki akĩra Balaamu atĩrĩ: ―Angĩkorũo ndũngĩhota kũmũruma, o na kũrathima
ndwagĩrĩirũo kũmũrathima.‖ 26 Balaamu agĩcokeria Balaki atĩrĩ: ―Githĩ ndikwĩrire ũũ, ‗Ngwĩka
ũrĩa wothe Yahweh ekuuga‘?‖

27 Nake Balaki akĩra Balaamu atĩrĩ: ―Ndagũthaitha ũũke ngũtware handũ hangĩ. Hihi nĩ
ũgũkorũo ũrĩ ũndũ mwĩtĩkĩrĩku maitho-inĩ ma Kĩhoti ũrĩa wa ma ũnumĩre Isiraeli ũrĩ hau.‖ 28 Nĩ
ũndũ ũcio Balaki agĩtwara Balaamu gacũmbĩrĩ ga Peori, kũrĩa kũng‘etheire Jeshimoni. 29
Balaamu agĩcoka akĩra Balaki atĩrĩ: ―Njakĩra igongona mũgwanja haha, na ũhaarĩrie ndegwa
mũgwanja na ndũrũme mũgwanja.‖ 30 Balaki agĩgĩka o ta ũguo Balaamu amwĩrire, na akĩruta
igongona rĩa ndegwa ĩmwe na ndũrũme ĩmwe igũrũ rĩa o kĩgongona.

234




NDARI 24

1 Rĩrĩa Balaamu oonire atĩ warĩ ũndũ mwega maitho-inĩ ma Yahweh kũrathima Isiraeli,
ndaathiire rĩngĩ gũtuĩria ũhoro kũgerera imenyithia cia ũragũri cia maũndũ moru, no aahũgũrire
ũthiũ wake kwerekera werũ-inĩ. 2 Rĩrĩa Balaamu aatiirire maitho make akĩona Isiraeli ambĩte
hema kũringana na mĩhĩrĩga yake, roho wa Kĩhoti ũgĩũka igũrũ wake. 3 Agĩcoka akiuga ciugo ici
na njĩra ya thimo:

―Ici nĩ ciugo cia Balaamu mũrũ wa Beori,

Ciugo cia mũndũ ũhingũrĩtwo maitho,

4 Ciugo cia ũrĩa ũiguaga kiugo gĩa Kĩhoti,

O we ũrĩa woonire kĩoneki kĩa El-Shaddai,

O we ũrĩa ũinamĩrĩire atarĩ mũhumbĩre maitho:

5 Kaĩ hema ciaku nĩ thaka-ĩ, wee Jakubu,

Ciikaro ciaku igagĩthakara-ĩ, wee Isiraeli!

6 Matambũrũkĩte kũndũ kũraihu o ta mĩkuru,

O ta mĩgũnda ĩrĩ hakuhĩ na rũũĩ,

O ta thubiri iria Yahweh ahandĩte,

O ta mĩtarakwa ĩrĩ hakuhĩ na maĩ.

7 Maĩ maikaraga manyũrũrũkĩte kuuma ndoo-inĩ ciake igĩrĩ cia rũũa,

Na mbeũ yake ĩhandĩtwo hakuhĩ na maĩ maingĩ.

Mũthamaki wake o nake agaatuĩka mũnene gũkĩra Agagi,

Naguo ũthamaki wake nĩ ũgaatũũgĩrio.

8 Kĩhoti nĩ kũruta araruta Isiraeli kuuma Misiri;

Atariĩ o ta hĩa cia ndegwa ya gĩthaka harĩ o.

Nĩ ekũniina ndũrĩrĩ, iria imũhinyagĩrĩria,

Namo mahĩndĩ ma cio amatanuke, na amathecange na mĩguĩ yake.

9 Akomereire thĩ, agetandaiya o ta mũrũthi,

235



Na o ta mũrũthi-rĩ, nũũ ũngĩgeria kũmwarahũra?

Arĩa makũrathimaga nĩ arathime,

Nao arĩa makũrumaga nĩ anyite nĩ kĩrumi.‖

10 Nake Balaki akĩrakario mũno nĩ Balaamu. Balaki akĩhũũra hĩ na mang‘ũrĩ akĩra Balaamu ũũ:
―Ndĩragwĩtire ũrume thũ ciakwa, na rĩu gũtirĩ ũndũ weka tiga gũcirathima maita macio matatũ.
11 Rĩu kĩinũke. Ngũbangĩte gũkuonia gĩtĩo na njĩra nene, no rĩrĩ, Yahweh nĩ agirĩrĩria ũtĩithio.‖

12 Balaamu agĩcokeria Balaki ũũ: ―Na githĩ ndierire atũmwo arĩa watũmĩte atĩrĩ, 13 ‗O na Balaki
angĩĩhe nyũmba yake ĩiyũire betha na thahabu, ndirĩ hĩndĩ ingĩĩra njĩke ũndũ wa kwagarara
watho wa Yahweh, ũrĩ ũndũ mwega kana mũũru. Ngwaria o ciugo iria Yahweh ekũnjĩra‘? 14 Na
rĩu nĩ gũthiĩ thiĩte kũrĩ andũ aitũ. Ũka ngũtaarĩrie ũrĩa andũ aya mageeka andũ aku ihinda
rĩũkĩte.‖ 15 Kwoguo akiuga ciugo ici na njĩra ya thimo:

―Ici nĩ ciugo cia Balaamu mũrũ wa Beori,

Ciugo cia mũndũ ũhingũrĩtwo maitho,

16 Ciugo cia ũrĩa ũiguaga kiugo gĩa Kĩhoti,

O we ũrĩa ũrĩ na ũũgĩ wa Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno,

Nĩ oonire kĩoneki kĩa El-Shaddai

hĩndĩ ĩyo aainamĩrĩire atarĩ mũhumbĩre maitho:

17 Nĩ ngũmuona, no ti rĩu;

Nĩ ngaamũrora, no ti ica ikuhĩ.

Njata nĩ ĩkooima harĩ Jakubu,

Naguo mũthĩgi uume Isiraeli.

Na hatarĩ nganja nĩ akaahehenja thiithi wa Moabi

Na ihĩndĩ rĩa mũtwe rĩa ariũ othe a ngũĩ.

18 Na Edomu nĩ ĩgaatuĩka ya kwĩgwatĩrũo,

Ĩni, Seiru agaatuĩka gĩikaro gĩa thũ ciake,

Na hĩndĩ ĩyo Isiraeli onanie ũcamba wake.

19 Na harĩ mũndũ ũkooima harĩ Jakubu na agaathiĩ atooranĩtie,

236


Akaananga mũndũ o wothe wa itũũra rĩu ũrĩa ũhonokete.‖

20 Rĩrĩa oonire Amaleki, agĩthiĩ na mbere na ciugo ciake na njĩra ya thimo akiuga:

―Amaleki nĩwe warĩ wa mbere harĩ ndũrĩrĩ,

No mũthia-inĩ nĩ agaathira.‖

21 Rĩrĩa oonire Akeni, agĩthiĩ na mbere na ciugo ciake na njĩra ya thimo akiuga:

―Gĩikaro gĩaku kĩrĩ na ũgitĩri, na kũrĩa ũikaraga kũhaandĩtwo igũrũ rĩa ndũmba ya ihiga.

22 No harĩ mũndũ ũgaacina itũũra rĩa Kaini arĩniine.

Nĩ kahinda kaigana atĩa gatigarĩte Ashuri ĩgũkuue ũrĩ mĩgwate?‖

23 Na agĩthiĩ na mbere na ciugo ciake na njĩra ya thimo akiuga:

―Hĩ! Nũũ ũkaahonoka rĩrĩa Kĩhoti ageeka maũndũ maya?

24 Meri igooka kuuma gĩcũa-inĩ gĩa Kitimu,

Na nĩ ikaanyarira Ashuri,

Na nĩ ikaanyarira Eberi.

Ĩndĩ o nake nĩ agaathira.‖

25 Thutha ũcio Balaamu agĩũkĩra agĩcoka gwake. Balaki o nake agĩthiĩ na njĩra yake.

NDARI 25

1 Rĩrĩa Isiraeli aaikaraga Shitimu andũ acio makĩambĩrĩria kwĩingĩria ngomanio-inĩ itagĩrĩire na
airĩtu a Moabi. 2 Airĩtu acio meetaga andũ acio magongona-inĩ ma ihoti ciao, nao andũ acio
makĩambĩrĩria kũrĩa magongona na kũinamĩrĩra ihoti icio ciao. 3 Nĩ ũndũ ũcio Isiraeli akĩĩingĩria
ũthathayia-inĩ wa Baali ya Peori, nake Yahweh akĩrakara mũno nĩ ũndũ wa Isiraeli. 4 Yahweh
akĩra Musa ũũ: ―Oya atongoria othe a andũ aya na ũmacuurie mbere ya Yahweh mũthenya
barigici, nĩgetha marakara mahiũ ma Yahweh meherere Isiraeli.‖ 5 Nake Musa akĩra atuanĩri
ciira a Isiraeli atĩrĩ: ―O ũmwe wanyu agĩrĩirũo kũũraga andũ ao arĩa meingĩrĩtie ũthathayia-inĩ wa
Baali ya Peori.‖

6 Na hĩndĩ o ro ĩyo, hagĩũka Mũisiraeli ũmwe arehete mũirĩtu Mũmidiani hakuhĩ na ariũ a ithe
mbere ya maitho ma Musa na ma kĩrĩndĩ gĩothe gĩa ciana cia Isiraeli, o hĩndĩ ĩyo maacakayaga

237




marĩ mũromo-inĩ wa hema ya gũtũnganwo. 7 Rĩrĩa Phinehasi mũrũ wa Eliazaru mũrũ wa Haruni
mũthĩnjĩri-Yahweh oonire ũndũ ũcio, o rĩo agĩũkĩra gatagatĩ-inĩ ga kĩrĩndĩ kĩu na akĩoya itimũ na
guoko gwake. 8 Agĩthiĩ arũmĩrĩire mũndũrũme ũcio wa Isiraeli hema-inĩ na akĩmatheca eerĩ
akĩmatũrĩkania, mũndũrũme ũcio wa Isiraeli, na agĩtũrĩkania ciĩga cia ũciari cia mũirĩtu ũcio. Na
hĩndĩ ĩyo ihũũra rĩu rĩakorete ciana cia Isiraeli rĩgĩthira. 9 Arĩa maakuire kuumana na ihũũra rĩu
maarĩ 24,000.

10 Yahweh agĩcoka akĩra Musa ũũ: 11 ―Phinehasi mũrũ wa Eliazaru mũrũ wa Haruni mũthĩnjĩri-
Yahweh nĩ eheria marakara makwa harĩ andũ a Isiraeli tondũ ndanakirĩrĩria o na hanini wagi wa
wĩhokeku kũnjerekera gatagatĩ-inĩ kao. Nĩkĩo itananiina ciana cia Isiraeli ngĩcionia atĩ nyendaga
wĩrutĩri wa ngoro yothe. 12 Nĩ ũndũ ũcio, mwĩre atĩrĩ, ‗Nĩ ndamũhe kĩrĩkanĩro gĩakwa gĩa thayũ.
13 Na gĩgũkorũo kĩrĩ kĩrĩkanĩro kĩa ũthĩnjĩri-Yahweh wa gũtũũra harĩ we na rũciaro rwake rũrĩa
rũgooka thutha wake, tondũ ndanakirĩrĩria o na hanini wagi wa wĩhokeku kwerekera Kĩhoti wake
na nĩ ahumbĩra mehia ma andũ a Isiraeli.‘‖

14 Na rĩrĩ, mũndũrũme ũcio Mũisiraeli woragirũo hamwe na mũirĩtu Mũmidiani eetagwo Zimuri
mũrũ wa Salu, mũtongoria wa nyũmba ya maithe ma Asimeoni. 15 Nake mũirĩtu ũcio
Mũmidiani woragirũo eetagwo Kozibi mwarĩ wa Zuru; Zuru aarĩ mũtongoria wa mĩhĩrĩga ya
nyũmba ya maithe mao kũu Midiani.

16 Thutha-inĩ Yahweh akĩra Musa ũũ: 17 ―Tharĩkĩra Amidiani na ũmorage, 18 tondũ nĩ
makoretwo makĩmũtharĩkĩra na ciĩko ciao cia wara ũhoro-inĩ wĩgiĩ Peori na wĩgiĩ Kozibi mwarĩ
wa mũtongoria wa Midiani, mwarĩ wa ithe wao ũrĩa woragirũo mũthenya wa ihũũra ũhoro-inĩ
wĩgiĩ Peori.‖

NDARI 26

1 Thutha wa ihũũra rĩu, Yahweh akĩarĩria Musa na Eliazaru mũrũ wa Haruni mũthĩnjĩri-Yahweh
akĩmeera ũũ: 2 ―Tarai kĩrĩndĩ gĩothe gĩa ciana Isiraeli arĩa marĩ na ũkũrũ wa kuuma mĩaka 20
gũthiĩ na igũrũ, kũringana na nyũmba cia maithe mao, mũtare arĩa othe mangĩhota gũtungata
mbũtũ-inĩ thĩinĩ wa Isiraeli.‖ 3 Nĩ ũndũ ũcio Musa na Eliazaru mũthĩnjĩri-Yahweh makĩaria nao
werũ-inĩ mwaraganu wa Moabi hakuhĩ na Jorodani kũng‘ethera Jeriko, makĩmeera atĩrĩ: 4 ―Tarai
arĩa marĩ na ũkũrũ wa kuuma mĩaka 20 gũthiĩ na igũrũ, o ta ũrĩa Yahweh athĩte Musa.‖

Na rĩrĩ, ariũ a Isiraeli arĩa mooimire bũrũri-inĩ wa Misiri maarĩ: 5 Rubeni irigithathi rĩa Isiraeli;
ariũ a Rubeni maarĩ: kuuma harĩ Hanoku, nyũmba ya Ahanoku; kuuma harĩ Palu, nyũmba ya
Apalu; 6 kuuma harĩ Hezironi, nyũmba ya Ahezironi; kuuma harĩ Karimi, nyũmba ya Akarimi. 7
Icio nĩcio ciarĩ nyũmba cia Arubeni, na andũ ao arĩa maandĩkithirio maarĩ 43,730.

238




8 Mũrũ wa Palu aarĩ Eliabu. 9 Nao ariũ a Eliabu maarĩ Nemueli, Dathani, na Abiramu. Dathani
ũcio na Abiramu nĩo arĩa maarĩ aamũre gatagatĩ-inĩ ga kĩrĩndĩ arĩa mookĩrĩire Musa na Haruni
marĩ hamwe na gĩkundi gĩa Kora rĩrĩa mookĩrĩire Yahweh.

10 Nayo thĩ ĩgĩatũka na ĩkĩmameria. Nake Kora agĩkua hamwe na arĩa maamũnyitaga mbaru rĩrĩa
mwaki wacinire andũ 250. Na magĩtuĩka mũkaana harĩ arĩa angĩ. 11 No ariũ a Kora matiakuire.

12 Ariũ a Simeoni kũringana na nyũmba ciao maarĩ: kuuma harĩ Nemueli, nyũmba ya Anemueli;
kuuma harĩ Jamini, nyũmba ya Ajamini; kuuma harĩ Jakini, nyũmba ya Ajakini; 13 kuuma harĩ
Zera, nyũmba ya Azera; kuuma harĩ Shaulu, nyũmba ya Ashaulu. 14 Icio nĩcio ciarĩ nyũmba cia
Asimeoni: andũ 22,200.

15 Ariũ a Gadi kũringana na nyũmba ciao maarĩ: kuuma harĩ Zefoni, nyũmba ya Azefoni; kuuma
harĩ Hagi, nyũmba ya Ahagi; kuuma harĩ Shuni, nyũmba ya Ashuni; 16 kuuma harĩ Ozini,
nyũmba ya Aozini; kuuma harĩ Eri, nyũmba ya Aeri; 17 kuuma harĩ Arodi, nyũmba ya Aarodi;
kuuma harĩ Areli, nyũmba ya Aareli. 18 Icio nĩcio ciarĩ nyũmba cia ariũ a Gadi, na andũ ao arĩa
maandĩkithirio maarĩ 40,500.

19 Ariũ a Yahuda maarĩ Eri na Onani. No rĩrĩ, Eri na Onani nĩ maakuĩrĩire bũrũri-inĩ wa
Kanaani. 20 Nao ariũ a Yahuda kũringana na nyũmba ciao maarĩ: kuuma harĩ Shela, nyũmba ya
Ashela; kuuma harĩ Perezu, nyũmba ya Aperezu; kuuma harĩ Zera, nyũmba ya Azera. 21 Nao
ariũ a Perezu maarĩ: kuuma harĩ Hezironi, nyũmba ya Ahezironi; kuuma harĩ Hamula, nyũmba
ya Ahamula. 22 Icio nĩcio ciarĩ nyũmba cia Yahuda, na andũ ao arĩa maandĩkithirio maarĩ
76,500.

23 Ariũ a Isakaru kũringana na nyũmba ciao maarĩ: kuuma harĩ Tola, nyũmba ya Atola; kuuma
harĩ Puva, nyũmba ya Apuva; 24 kuuma harĩ Jashubu, nyũmba ya Ajashubu; kuuma harĩ
Shimuroni, nyũmba ya Ashimuroni. 25 Icio nĩcio ciarĩ nyũmba cia Isakaru, na andũ ao arĩa
maandĩkithirio maarĩ 64,300.

26 Ariũ a Zebuluni kũringana na nyũmba ciao maarĩ: kuuma harĩ Seredi, nyũmba ya Aseredi;
kuuma harĩ Eloni, nyũmba ya Aeloni; kuuma harĩ Jahaleeli, nyũmba ya Ajahaleeli. 27 Icio nĩcio
ciarĩ nyũmba cia Azebuluni, na andũ ao arĩa maandĩkithirio maarĩ 60,500.

28 Ariũ a Jusufu kũringana na nyũmba ciao maarĩ: Manase na Efiraimu. 29 Ariũ a Manase
maarĩ: kuuma harĩ Makiru, nyũmba ya Amakiru; Makiru agĩtuĩka ithe wa Gileadi; kuuma harĩ
Gileadi, nyũmba ya Agileadi. 30 Aya nĩo maarĩ ariũ a Gileadi: kuuma harĩ Iezeri, nyũmba ya
Aiezeri; kuuma harĩ Heleku, nyũmba ya Aheleku; 31 kuuma harĩ Asirieli, nyumba ya Aasirieli;
kuuma harĩ Shekemu, nyũmba ya Ashekemu; 32 kuuma harĩ Shemida, nyũmba ya Ashemida;
kuuma harĩ Heferi, nyũmba ya Aheferi. 33 Na rĩrĩ, Zelofehadi mũrũ wa Heferi ndaarĩ na ariũ,
aarĩ na airĩtu atheri, na airĩtu acio a Zelofehadi meetagwo Mahala, Noa, Hogila, Milika, na
Tiriza. 34 Icio nĩcio ciarĩ nyũmba cia Manase, na andũ ao arĩa maandĩkithirio maarĩ 52,700.

239



35 Aya nĩo maarĩ ariũ a Efiraimu kũringana na nyũmba ciao: kuuma harĩ Shuthela, nyũmba ya
Ashuthela; kuuma harĩ Bekeri, nyũmba ya Abekeri; kuuma harĩ Tahani, nyũmba ya Atahani. 36
Nao aya nĩo maarĩ ariũ a Shuthela: kuuma harĩ Erani, nyũmba ya Aerani. 37 Icio nĩcio ciarĩ
nyũmba cia Efiraimu, na andũ ao arĩa maandĩkithirio maarĩ 32,500. Acio nĩo maarĩ ariũ a Jusufu
kũringana na nyũmba ciao.

38 Ariũ a Benjamini kũringana na nyũmba ciao maarĩ: kuuma harĩ Bela, nyũmba ya Abela;
kuuma harĩ Ashibeli, nyũmba ya Aashibeli; kuuma harĩ Ahiramu, nyũmba ya Aahiramu; 39
kuuma harĩ Shefufamu, nyũmba ya Ashefufamu; kuuma harĩ Hufamu, nyũmba ya Ahufamu. 40
Ariũ a Bela maarĩ Aridi na Naamani: kuuma harĩ Aridi, nyũmba ya Aaridi; kuuma harĩ Naamani,
nyũmba ya Anaamani. 41 Acio nĩo maarĩ ariũ a Benjamini kũringana na nyũmba ciao, na andũ
ao arĩa maandĩkithirio maarĩ 45,600.

42 Aya nĩo maarĩ ariũ a Dani kũringana na nyũmba ciao: kuuma harĩ Shuhamu, nyũmba ya
Ashuhamu. Icio nĩcio ciarĩ nyũmba cia Dani kũringana na nyũmba ciao. 43 Nyũmba-inĩ ciothe
cia Ashuhamu, andũ ao arĩa maandĩkithirio maarĩ 64,400.

44 Ariũ a Asheri kũringana na nyũmba ciao maarĩ: kuuma harĩ Imuna, nyũmba ya Aimuna;
kuuma harĩ Ishivi, nyũmba ya Aishivi; kuuma harĩ Beria, nyũmba ya Aberia; 45 kuuma harĩ ariũ
a Beria: kuuma harĩ Heberi, nyũmba ya Aheberi; kuuma harĩ Malikieli, nyũmba ya Amalikieli.
46 Mwarĩ wa Asheri eetagwo Sera. 47 Icio nĩcio ciarĩ nyũmba cia ariũ a Asheri, na andũ ao arĩa
maandĩkithirio maarĩ 53,400.

48 Ariũ a Nafitali kũringana na nyũmba ciao maarĩ: kuuma harĩ Jahazeeli, nyũmba ya
Ajahazeeli; kuuma harĩ Guni, nyũmba ya Aguni; 49 kuuma harĩ Jezeri, nyũmba ya Ajezeri;
kuuma harĩ Shilemu, nyũmba ya Ashilemu. 50 Icio nĩcio ciarĩ nyũmba cia Nafitali kũringana na
nyũmba ciao, na andũ ao arĩa maandĩkithirio maarĩ 45,400.

51 Ũyũ nĩguo mũigana wothe wa ciana cia Isiraeli arĩa maandĩkithirio: andũ 601,730.

52 Thutha ũcio Yahweh akĩra Musa ũũ: 53 ―Bũrũri ũcio wagĩrĩire kũgayanio gatagatĩ-inĩ ka andũ
acio ũrĩ igai rĩao kũringana na marĩĩtwa macio mandĩkĩtwo. 54 Harĩ ikundi iria nenanene,
wagĩrĩirũo kuongongerera igai rĩacio, nacio ikundi iria ninanini wagĩrĩirũo kũnyihanyihia igai
rĩacio. O gĩkundi kĩagĩrĩire kũheo igai rĩringaine na mũigana wa andũ arĩa mandĩkithĩtio. 55 O na
kũrĩ ũguo, bũrũri ũcio wagĩrĩire kũgayanio na njĩra ya gũcuka mĩtĩ. Magĩrĩire kũheo igai rĩao
kũringana na marĩĩtwa ma mĩhĩrĩga ya maithe mao. 56 O igai rĩkaheanwo kũringana na ũrĩa
gwacukwo mĩtĩ na rĩkagayanio gatagatĩ-inĩ ga ikundi iria nenanene na iria ninanini.‖

57 Na rĩrĩ, aya nĩo andũ arĩa maandĩkithirio kuuma harĩ Alawii kũringana na nyũmba ciao:
kuuma harĩ Gerishoni, nyũmba ya Agerishoni; kuuma harĩ Kohathu, nyũmba ya Akohathu;
kuuma harĩ Merari, nyũmba ya Amerari. 58 Ici nĩcio ciarĩ nyũmba cia Alawii: nyũmba ya
Alibini, nyũmba ya Ahebironi, nyũmba ya Amahili, nyũmba ya Amushi, nyũmba ya Akora.

240


Kohathu agĩtuĩka ithe wa Amuramu. 59 Na mũtumia wa Amuramu eetagwo Jokebedi, mwarĩ wa
Lawii, ũrĩa Lawii aaciarĩirũo nĩ mũtumia wake marĩ Misiri. Nake Jokebedi agĩciarĩra Amuramu
Haruni na Musa na Miriamu mwarĩ wa nyina nao. 60 Nake Haruni agĩciarĩrũo Nadabu, Abihu,
Eliazaru, na Ithamaru. 61 No Nadabu na Abihu nĩ maakuire nĩ ũndũ wa gũtwara mwaki
ũtetĩkĩrĩtio mbere ya Yahweh.

62 Naguo mũigana wothe wa arĩa maandĩkithirio warĩ 23,000, wa arũme othe a ũkũrũ wa kuuma
mweri ũmwe gũthiĩ na igũrũ. Nĩ gũkorũo matiandĩkithirio hamwe na ciana cia Isiraeli tondũ
gũtirĩ igai maaheagwo gatagatĩ-inĩ ga ciana cia Isiraeli.

63 Acio nĩo andũ arĩa maandĩkithirio nĩ Musa na Eliazaru mũthĩnjĩri-Yahweh rĩrĩa maandĩkithirie
ciana cia Isiraeli werũ-inĩ mwaraganu wa Moabi hakuhĩ na Jorodani kũng‘ethera Jeriko. 64 No
gatagatĩ-inĩ kao gũtiarĩ mũndũ o na ũmwe waandĩkithĩtio nĩ Musa na Haruni mũthĩnjĩri-Yahweh
rĩrĩa maatarire ciana cia lsiraeli werũ-inĩ wa Sinai. 65 Nĩ gũkorũo Yahweh ooigĩte ũũ ũhoro-inĩ
wao: ―Hatarĩ nganja megũkuĩra werũ-inĩ ũyũ.‖ Kwoguo gũtirĩ mũndũ o na ũmwe wao watigarĩte
tiga Kalebu mũrũ wa Jefune na Joshua mũrũ wa Nuni.

NDARI 27

1 Nao airĩtu a Zelofehadi, mũrũ wa Heferi, mũrũ wa Gileadi, mũrũ wa Makiru, mũrũ wa Manase,
a mbarĩ cia Manase mũrũ wa Jusufu, magĩũka. Airĩtu acio ake meetagwo Mahala, Noa, Hogila,
Milika, na Tiriza. 2 Makĩrũgama mbere ya Musa, Eliazaru mũthĩnjĩri-Yahweh, atongoria, na
kĩrĩndĩ gĩothe mũromo-inĩ wa hema ya gũtũnganwo, makiuga atĩrĩ: 3 ―Baba witũ aakuĩrĩire werũ-
inĩ, no ndaarĩ gĩkundi-inĩ kĩa andũ arĩa maanyitanĩire gũũkĩrĩra Yahweh, arĩa maanyitire Kora
mbaru, no we aakuire nĩ ũndũ wa mehia make mwene na ndaarĩ na kahĩĩ o na kamwe. 4 Rĩĩtwa
rĩa baba witũ rĩngĩgĩthira nĩkĩ kuuma nyũmba-inĩ yao atĩ tondũ ndaarĩ na mwana wa kahĩĩ? Tũhei
igai hamwe na ariũ a ithe na baba witũ.‖ 5 Nĩ ũndũ ũcio Musa agĩtwara mateta mao mbere ya
Yahweh.

6 Nake Yahweh akĩra Musa ũũ: 7 ―Airĩtu a Zelofehadi maroiga ũrĩa kũrĩ. Nĩ wagĩrĩirũo gũtigĩrĩra
atĩ nĩ wamahe igai gatagatĩ-inĩ ka ariũ a ithe na baba wao rĩrĩ igai rĩao, ũmanengere igai rĩa baba
wao rĩtuĩke rĩao. 8 Na wĩre ciana cia Isiraeli atĩrĩ, ‗Mũndũ angĩkua atagĩĩte mwana wa kahĩĩ,
mwagĩrĩirũo kũneana igai rĩake kũrĩ mũirĩtu wake. 9 Na angĩkorũo ndarĩ mũirĩtu, mwagĩrĩirũo
kũneana igai rĩake kũrĩ ariũ a ithe. 10 Na angĩkorũo ndarĩ ariũ a ithe, mwagĩrĩirũo kũneana igai
rĩake kũrĩ ariũ a ithe na baba wao. 11 Na angĩkorũo baba wao ndarĩ ariũ a ithe, mwagĩrĩirũo
kũneana igai rĩake kũrĩ mũndũ marĩ a thakame ĩmwe ũrĩa wa hakuhĩ biũ thĩinĩ wa mbarĩ yao,
rĩtuĩke igai rĩake. Ũcio ũgũtuĩka watho wa kũrũmagĩrĩrũo harĩ ciana cia Isiraeli, o ta ũrĩa Yahweh
athĩte Musa.‘‖

241




12 Yahweh agĩcoka akĩra Musa ũũ: ―Ambata kĩrĩma gĩkĩ kĩa Abarimu, wĩrorere bũrũri ũrĩa
ngũhe ciana cia Isiraeli. 13 Warĩkia kũwĩrorera, o nawe nĩ ũgũturanĩrũo hamwe na andũ anyu, o
ta Haruni mũrũ wa nyũkwa, 14 tondũ rĩrĩa kĩrĩndĩ kĩandetirie werũ-inĩ wa Zini, nĩ mwaremeire
uuge wakwa mũkĩaga kũmonia atĩ niĩ ndĩ mwamũre kũgerera maĩ. Maĩ macio nĩ marĩa ma
Meriba ĩrĩa ĩrĩ Kadeshi werũ-inĩ wa Zini.‖

15 Nake Musa akĩra Yahweh atĩrĩ: 16 ―Yahweh Kĩhoti wa roho wa andũ othe, nĩ aamũre mũndũ
wa gũtongoria kĩrĩndĩ gĩkĩ 17 ũrĩa ũriumagaraga na akahũndũka arĩ mbere yao, ũrĩa
ũrĩmatongoragia makiumagara na akamacokia, nĩguo kĩrĩndĩ kĩa Yahweh gĩtigatuĩke ta ng‘ondu
itarĩ na mũrĩithi.‖ 18 Nĩ ũndũ ũcio Yahweh akĩra Musa ũũ: ―Oya Joshua mũrũ wa Nuni,
mũndũrũme ũrĩ na roho, na ũmũigĩrĩre moko. 19 Ũcoke ũmũrũgamie mbere ya Eliazaru
mũthĩnjĩri-Yahweh na mbere ya kĩrĩndĩ gĩothe, na ũmwamũre mbere ya maitho mao. 20
Wagĩrĩirũo kũmũhe ũnene ũmwe waku, nĩgetha kĩrĩndĩ gĩothe gĩa ciana cia Isiraeli
gĩkamũthikagĩrĩria. 21 Ekũrũgama mbere ya Eliazaru mũthĩnjĩri-Yahweh, nake atuĩrie ũhoro
handũ-inĩ hake mbere ya Yahweh kũgerera itua rĩa Urimu. Rĩrĩa athana makoimagara na rĩrĩa
athana makahũndũka, we o hamwe na ciana cia Isiraeli ciothe irĩa irĩ hamwe nake na kĩrĩndĩ
gĩothe.‖

22 Kwoguo Musa agĩka o ta ũrĩa Yahweh aamwathĩte. Akĩoya Joshua na akĩmũrũgamia mbere
ya Eliazaru mũthĩnjĩri-Yahweh na mbere ya kĩrĩndĩ gĩothe, 23 na akĩmũigĩrĩra moko na
akĩmwamũra, o ta ũrĩa Yahweh ooigĩte kũgerera Musa.

NDARI 28

1 Yahweh agĩcoka akĩra Musa ũũ: 2 ―Atha ciana cia Isiraeli ũciĩre atĩrĩ, ‗Nĩ mwagĩrĩirũo
gũtigagĩrĩra atĩ nĩ mwandutĩra igongona rĩakwa, nĩrĩo mũgate wakwa. Magongona makwa ma
gũcinwo na mwaki marĩ na mũtararĩko mwega harĩ niĩ magĩrĩire kũrutwo mahinda-inĩ marĩa
matuĩtwo.‘

3 ―Na ũmeere atĩrĩ, ‗Rĩrĩ nĩrĩo igongona rĩa gũcinwo na mwaki rĩrĩa mũrĩrutagĩra Yahweh: o
mũthenya mũrĩrutaga tũtũrũme twĩrĩ twa mwaka ũmwe tũtarĩ na kaũgũ, tũrĩ igongona rĩa njino
rĩa kũrutagwo hingo ciothe. 4 Gatũrũme kamwe mũrĩkarutaga rũcinĩ, nako gatũrũme kau kangĩ
mũgakaruta hwaĩ-inĩ gũkĩgĩa mairia, 5 hamwe na mũtu mũhinyu gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ikũmi kĩa
eba ũtukanĩtio na gĩcunjĩ kĩmwe harĩ inya kĩa hini kĩa maguta ma kũhihwo rĩrĩ igongona rĩa
mũtu. 6 Rĩu nĩ igongona rĩa njino rĩa kũrutagwo hingo ciothe, rĩrĩa rĩaambĩrĩirio Kĩrĩma-inĩ gĩa
Sinai rĩrĩ rĩa mũtararĩko mwega, rĩrĩ igongona rĩa gũcinwo na mwaki harĩ Yahweh, 7 hamwe na
igongona rĩarĩo rĩa ndibei gĩcunjĩ kĩmwe harĩ inya kĩa hini, harĩ o gatũrũme. Ndibei ĩyo yagĩrĩire
gũitwo harĩa hamũre ĩrĩ igongona rĩa ndibei harĩ Yahweh. 8 Nako gatũrũme kau kangĩ
mũrĩkarutaga hwaĩ-inĩ gũkĩgĩa mairia. Hamwe na igongona rĩa mũtu na igongona rĩarĩo rĩa ndibei

242




o ta iria irĩrutagwo rũcinĩ, mũrĩrĩrutaga rĩrĩ igongona rĩa gũcinwo na mwaki rĩa mũtararĩko
mwega harĩ Yahweh.

9 ―‗No rĩrĩ, mũthenya wa Thabatũ, igongona rĩagĩrĩire gũkorũo rĩrĩ tũtũrũme twĩrĩ twa mwaka
ũmwe tũtarĩ na kaũgũ hamwe na icunjĩ igĩrĩ harĩ ikũmi cia gĩthimi kĩa eba cia mũtu mũhinyu
ũtukanĩtio na maguta ũrĩ igongona rĩa mũtu, hamwe na igongona rĩarĩo rĩa ndibei. 10 Rĩu nĩ
igongona rĩa njino rĩa Thabatũ, hamwe na igongona rĩa njino rĩa kũrutagwo hingo ciothe na
igongona rĩarĩo rĩa ndibei.

11 ―‗Kĩambĩrĩria-inĩ kĩa o mweri mwagĩrĩirũo kũrutagĩra Yahweh igongona rĩa njino rĩa tũtegwa
twĩrĩ, ndũrũme ĩmwe, na tũtũrũme mũgwanja tũtarĩ na kaũgũ o gatũrũme gakorũo karĩ ka mwaka
ũmwe, 12 hamwe na ithimi ithatũ harĩ ikũmi cia mũtu mũhinyu ũtukanĩtio na maguta ũrĩ
igongona rĩa mũtu harĩ o ndegwa na ithimi igĩrĩ harĩ ikũmi cia mũtu mũhinyu ũtukanĩtio na
maguta ũrĩ igongona rĩa mũtu harĩ ndũrũme ĩyo ĩmwe, 13 na gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ikũmi kĩa mũtu
mũhinyu ũtukanĩtio na maguta ũrĩ igongona rĩa mũtu harĩ o gatũrũme, rĩtuĩke igongona rĩa njino,
rĩrĩ na mũtararĩko mwega, rĩrĩ igongona rĩa gũcinwo na mwaki harĩ Yahweh. 14 Na magongona
ma cio ma ndibei magĩrĩire gũkorũo marĩ nuthu ya hini ya ndibei harĩ o ndegwa na gĩcunjĩ
kĩmwe harĩ ithatũ kĩa hini harĩ ndũrũme ĩyo na gĩcunjĩ kĩmwe harĩ inya kĩa hini harĩ o gatũrũme.
Rĩu nĩrĩo igongona rĩa njino rĩrĩa rĩrĩrutagwo o mweri mĩeri-inĩ yothe ya mwaka mũgima. 15
Ningĩ nĩ mũrĩrutagĩra Yahweh kabũri kamwe karĩ igongona rĩa mehia, o hamwe na igongona rĩa
njino rĩa kũrutagwo hingo ciothe, na igongona rĩarĩo rĩa ndibei.

16 ―‗Mweri wa mbere, mũthenya wa 14 wa mweri ũcio, nĩ Bathaka ya Yahweh. 17 Naguo
mũthenya wa 15 wa mweri ũcio, kũrĩkoragwo na gĩathĩ. Kwa ihinda rĩa thikũ mũgwanja
mwagĩrĩirũo kũrĩa mĩgate ĩtarĩ mĩkĩre ndawa ya kũimbia. 18 Mũthenya wa mbere kũrĩkoragwo
na kĩgomano kĩamũre. Mũtiagĩrĩirũo kũruta wĩra o na ũmwe mũritũ. 19 Na nĩ mũrĩrutaga
igongona rĩa gũcinwo na mwaki harĩ Yahweh rĩa tũtegwa twĩrĩ, ndũrũme ĩmwe, na tũtũrũme
mũgwanja o gatũrũme gakorũo karĩ ka mwaka ũmwe. Mwagĩrĩirũo kũruta nyamũ itarĩ na kaũgũ.
20 Mwagĩrĩirũo gũciruta hamwe na magongona ma cio ma mũtu mathondeketwo na mũtu
mũhinyu ũtukanĩtio na maguta, ithimi ithatũ harĩ ikũmi harĩ o ndegwa na ithimi igĩrĩ harĩ ikũmi
harĩ ndũrũme ĩyo. 21 Mũrĩrutaga gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ikũmi nĩ ũndũ wa o gatũrũme harĩ tũtũrũme
tũu mũgwanja, 22 o hamwe na mbũri ĩmwe ĩrĩ igongona rĩa mehia rĩa kũhumbĩra mehia manyu.
23 Mũrĩrutaga magongona macio hatatarĩtwo igongona rĩa njino rĩa rũcinĩ, rĩrĩa rĩrĩkoragwo rĩrĩ
igongona rĩa njino rĩa kũrutagwo hingo ciothe. 24 Ũguo nĩguo mũrĩrutaga magongona macio o
mũthenya kwa ihinda rĩa thikũ mũgwanja marĩ irio, rĩrĩ igongona rĩa gũcinwo na mwaki rĩa
mũtararĩko mwega harĩ Yahweh. Rĩrĩrutagwo hamwe na igongona rĩa njino rĩrĩa rĩrĩrutagwo
hingo ciothe na igongona rĩarĩo rĩa ndibei. 25 Naguo mũthenya wa mũgwanja kũrĩkoragwo na
kĩgomano kĩamũre. Mũtiagĩrĩirũo kũruta wĩra o na ũmwe mũritũ.

26 ―‗Mũthenya wa maciaro ma mbere, rĩrĩa mũrarutĩra Yahweh igongona rĩa ngano ya
mũgethano, mwagĩrĩirũo gũkoragwo na kĩgomano kĩamũre gĩathĩ-inĩ kĩanyu gĩa ciumia.
Mũtiagĩrĩirũo kũruta wĩra o na ũmwe mũritũ. 27 Mũrĩrutaga igongona rĩa njino rĩa mũtararĩko

243


mwega harĩ Yahweh rĩa tũtegwa twĩrĩ, ndũrũme ĩmwe, na tũtũrũme mũgwanja o gatũrũme
gakorũo karĩ ka mwaka ũmwe, 28 hamwe na magongona ma cio ma mũtu mathondeketwo na
mũtu mũhinyu ũtukanĩtio na maguta, ithimi ithatũ harĩ ikũmi harĩ o ndegwa, na ithimi igĩrĩ harĩ
ikũmi harĩ ndũrũme ĩyo ĩmwe, 29 gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ikũmi nĩ ũndũ wa o gatũrũme harĩ tũtũrũme
tũu mũgwanja, 30 o hamwe na kabũri kamwe karĩ igongona rĩa mehia rĩa kũhumbĩra mehia
manyu. 31 Mũrĩmarutaga o hamwe na igongona rĩa njino rĩa kũrutagwo hingo ciothe na
igongona rĩarĩo rĩa mũtu. Ciagĩrĩire gũkorũo irĩ nyamũ itarĩ na kaũgũ, hamwe na magongona ma
cio ma ndibei.

NDARI 29

1 ―‗Na mweri-inĩ wa mũgwanja, mũthenya wa mbere wa mweri ũcio, mwagĩrĩirũo gũkorũo na
kĩgomano kĩamũre. Mũtiagĩrĩirũo kũruta wĩra o na ũmwe mũritũ. Mũthenya ũcio mwagĩrĩirũo
kũhuuha karumbeta. 2 Mũrĩrutaga igongona rĩa njino rĩa mũtararĩko mwega harĩ Yahweh rĩa
gategwa kamwe, ndũrũme ĩmwe, na tũtũrũme mũgwanja o gatũrũme gakorũo karĩ ka mwaka
ũmwe, na ciothe ciagĩrĩire gũkorũo itarĩ na kaũgũ, 3 hamwe na igongona rĩacio rĩa mũtu
rĩthondeketwo na mũtu mũhinyu ũtukanĩtio na maguta, icunjĩ ithatũ harĩ ikũmi cia gĩthimi kĩa
eba harĩ ndegwa ĩyo, na ithimi igĩrĩ harĩ ikũmi harĩ ndũrũme ĩyo, 4 na gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ikũmi
nĩ ũndũ wa o gatũrũme harĩ tũtũrũme tũu mũgwanja, 5 na gathenge kamwe karĩ igongona rĩa
mehia rĩa kũhumbĩra mehia manyu. 6 Igongona rĩu rĩrĩrutagwo hatatarĩtwo igongona rĩa njino rĩa
kũrutagwo o mweri na igongona rĩarĩo rĩa mũtu na igongona rĩa njino rĩa kũrutagwo hingo ciothe
na igongona rĩarĩo rĩa mũtu, o hamwe na magongona mamo ma ndibei, kũringana na mũtaratara
wamo ũrĩa ũrũmagĩrĩrũo, rĩtuĩke igongona rĩa mũtararĩko mwega, rĩrĩ igongona rĩa gũcinwo na
mwaki harĩ Yahweh.

7 ―‗Naguo mũthenya wa ikũmi wa mweri ũcio wa mũgwanja, mwagĩrĩirũo gũkorũo na kĩgomano
kĩamũre, na nĩ mwagĩrĩirũo kwĩnyerekia. Mũtiagĩrĩirũo kũruta wĩra o na ũmwe. 8 Na nĩ
mũrĩrutagĩra Yahweh igongona rĩa njino rĩa mũtararĩko mwega, rĩa gategwa kamwe, ndũrũme
ĩmwe, na tũtũrũme mũgwanja o gatũrũme gakorũo karĩ ka mwaka ũmwe, na ciothe ciagĩrĩire
gũkorũo itarĩ na kaũgũ. 9 Na igongona rĩacio rĩa mũtu rĩthondeketwo na mũtu mũhinyu
ũtukanĩtio na maguta, ithimi ithatũ harĩ ikũmi harĩ ndegwa ĩyo, ithimi igĩrĩ harĩ ikũmi harĩ
ndũrũme ĩyo ĩmwe, 10 gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ikũmi nĩ ũndũ wa o gatũrũme harĩ tũtũrũme tũu
mũgwanja, 11 o hamwe na kabũri kamwe karĩ igongona rĩa mehia, hatatarĩtwo igongona rĩa
mehia rĩrĩa rĩrĩrutagwo nĩ ũndũ wa kũhumbĩra mehia na igongona rĩa njino rĩa kũrutagwo hingo
ciothe na igongona rĩarĩo rĩa mũtu, o hamwe na magongona mamo ma ndibei.

12 ―‗Naguo mũthenya wa 15 wa mweri wa mũgwanja, mwagĩrĩirũo gũkorũo na kĩgomano
kĩamũre. Mũtiagĩrĩirũo kũruta wĩra o na ũmwe mũritũ, na mwagĩrĩirũo gũkũngũĩra gĩathĩ kĩa
Yahweh thikũ mũgwanja. 13 Na nĩ mũrĩrutaga igongona rĩa gũcinwo na mwaki rĩtuĩke

244




mũtararĩko mwega harĩ Yahweh rĩrĩ igongona rĩa njino, rĩa tũtegwa 13, ndũrũme 2, na tũtũrũme
14 o gatũrũme gakorũo karĩ ka mwaka ũmwe, na ciothe ciagĩrĩire gũkorũo itarĩ na kaũgũ. 14 Na
igongona rĩacio rĩa mũtu rĩthondeketwo na mũtu mũhinyu ũtukanĩtio na maguta, ithimi ithatũ
harĩ ikũmi nĩ ũndũ wa o ndegwa harĩ icio 13, ithimi igĩrĩ harĩ ikũmi nĩ ũndũ wa o ndũrũme harĩ
icio 2, 15 na gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ikũmi nĩ ũndũ wa o gatũrũme harĩ tũtũrũme tũu 14, 16 o hamwe
na kabũri kamwe karĩ igongona rĩa mehia, hatatarĩtwo igongona rĩa njino rĩa kũrutagwo hingo
ciothe, igongona rĩarĩo rĩa mũtu, na igongona rĩarĩo rĩa ndibei.

17 ―‗Naguo mũthenya wa kerĩ mũrĩrutaga tũtegwa 12, ndũrũme 2, na tũtũrũme 14 o gatũrũme
gakorũo karĩ ka mwaka ũmwe, na ciothe ciagĩrĩire gũkorũo itarĩ na kaũgũ, 18 na igongona rĩacio
rĩa mũtu na magongona ma cio ma ndibei harĩ ndegwa icio, ndũrũme icio, na tũtũrũme tũu
kũringana na mũigana wacio, kũringana na mũtaratara ũrĩa ũrũmagĩrĩrũo, 19 o hamwe na kabũri
kamwe karĩ igongona rĩa mehia, hatatarĩtwo igongona rĩa njino rĩa kũrutagwo hingo ciothe na
igongona rĩarĩo rĩa mũtu, o hamwe na magongona mamo ma ndibei.

20 ―‗Naguo mũthenya wa gatatũ mũrĩrutaga tũtegwa 11, ndũrũme 2, na tũtũrũme 14 o gatũrũme
gakorũo karĩ ka mwaka ũmwe, na ciothe ciagĩrĩire gũkorũo itarĩ na kaũgũ, 21 na igongona rĩacio
rĩa mũtu na magongona ma cio ma ndibei harĩ ndegwa icio, ndũrũme icio, na tũtũrũme tũu
kũringana na mũigana wacio, kũringana na mũtaratara ũrĩa ũrũmagĩrĩrũo, 22 o hamwe na mbũri
ĩmwe ĩrĩ igongona rĩa mehia, hatatarĩtwo igongona rĩa njino rĩa kũrutagwo hingo ciothe na
igongona rĩarĩo rĩa mũtu na igongona rĩarĩo rĩa ndibei.

23 ―‗Naguo mũthenya wa kana mũrĩrutaga tũtegwa 10, ndũrũme 2, na tũtũrũme 14 o gatũrũme
gakorũo karĩ ka mwaka ũmwe, na ciothe ciagĩrĩire gũkorũo itarĩ na kaũgũ, 24 igongona rĩacio rĩa
mũtu na magongona ma cio ma ndibei harĩ ndegwa icio, ndũrũme icio, na tũtũrũme tũu
kũringana na mũigana wacio, kũringana na mũtaratara ũrĩa ũrũmagĩrĩrũo, 25 o hamwe na kabũri
kamwe karĩ igongona rĩa mehia, hatatarĩtwo igongona rĩa njino rĩa kũrutagwo hingo ciothe,
igongona rĩarĩo rĩa mũtu, na igongona rĩarĩo rĩa ndibei.

26 ―‗Naguo mũthenya wa gatano mũrĩrutaga tũtegwa 9, ndũrũme 2, na tũtũrũme 14 o gatũrũme
gakorũo karĩ ka mwaka ũmwe, na ciothe ciagĩrĩire gũkorũo itarĩ na kaũgũ, 27 na igongona rĩacio
rĩa mũtu na magongona ma cio ma ndibei harĩ ndegwa icio, ndũrũme icio, na tũtũrũme tũu
kũringana na mũigana wacio, kũringana na mũtaratara ũrĩa ũrũmagĩrĩrũo, 28 o hamwe na mbũri
ĩmwe ĩrĩ igongona rĩa mehia, hatatarĩtwo igongona rĩa njino rĩa kũrutagwo hingo ciothe na
igongona rĩarĩo rĩa mũtu na igongona rĩarĩo rĩa ndibei.

29 ―‗Naguo mũthenya wa gatandatũ mũrĩrutaga tũtegwa 8, ndũrũme 2, na tũtũrũme 14 o
gatũrũme gakorũo karĩ ka mwaka ũmwe, na ciothe ciagĩrĩire gũkorũo itarĩ na kaũgũ, 30 na
igongona rĩacio rĩa mũtu na magongona ma cio ma ndibei harĩ ndegwa icio, ndũrũme icio, na
tũtũrũme tũu kũringana na mũigana wacio, kũringana na mũtaratara ũrĩa ũrũmagĩrĩrũo, 31 o
hamwe na mbũri ĩmwe ĩrĩ igongona rĩa mehia, hatatarĩtwo igongona rĩa njino rĩa kũrutagwo
hingo ciothe, igongona rĩarĩo rĩa mũtu, na magongona ma rĩo ma ndibei.

245


32 ―‗Naguo mũthenya wa mũgwanja mũrĩrutaga tũtegwa 7, ndũrũme 2, na tũtũrũme 14 o
gatũrũme gakorũo karĩ ka mwaka ũmwe, na ciothe ciagĩrĩire gũkorũo itarĩ na kaũgũ, 33 na
igongona rĩacio rĩa mũtu na magongona ma cio ma ndibei harĩ ndegwa icio, ndũrũme icio, na
tũtũrũme tũu kũringana na mũigana wacio, kũringana na mũtaratara ũrĩa ũrũmagĩrĩrũo, 34 o
hamwe na mbũri ĩmwe ĩrĩ igongona rĩa mehia, hatatarĩtwo igongona rĩa njino rĩa kũrutagwo
hingo ciothe, igongona rĩarĩo rĩa mũtu, na igongona rĩarĩo rĩa ndibei.

35 ―‗Naguo mũthenya wa kanana, mwagĩrĩirũo gũkorũo na kĩgomano kĩamũre. Mũtiagĩrĩirũo
kũruta wĩra o na ũmwe mũritũ. 36 Mũrĩrutaga igongona rĩa gũcinwo na mwaki rĩtuĩke
mũtararĩko mwega harĩ Yahweh rĩrĩ igongona rĩa njino, rĩa ndegwa ĩmwe, ndũrũme ĩmwe, na
tũtũrũme mũgwanja o gatũrũme gakorũo karĩ ka mwaka ũmwe, na ciothe ciagĩrĩire gũkorũo itarĩ
na kaũgũ, 37 na igongona rĩacio rĩa mũtu na magongona ma cio ma ndibei harĩ ndegwa ĩyo,
ndũrũme ĩyo, na tũtũrũme tũu kũringana na mũigana wacio, kũringana na mũtaratara ũrĩa
ũrũmagĩrĩrũo, 38 o hamwe na mbũri ĩmwe ĩrĩ igongona rĩa mehia, hatatarĩtwo igongona rĩa njino
rĩa kũrutagwo hingo ciothe na igongona rĩarĩo rĩa mũtu na igongona rĩarĩo rĩa ndibei.

39 ―‗Mũrĩrutaga magongona macio harĩ Yahweh hĩndĩ ya ciathĩ cianyu iria ituĩtwo, hatatarĩtwo
magongona manyu ma mwĩhĩtwa na magongona manyu ma kwĩyendera marĩ magongona manyu
ma njino na magongona manyu ma mũtu na magongona manyu ma ndibei na magongona manyu
ma ũiguano.‘‖ 40 Nake Musa akĩra ciana cia Isiraeli maũndũ marĩa mothe Yahweh aamwathĩte.

NDARI 30

1 Musa agĩcoka akĩaria na atongoria a mĩhĩrĩga ya Isiraeli, akĩmeera atĩrĩ: ―Ũũ nĩguo Yahweh
athanĩte: 2 Mũndũrũme o wothe angĩĩhĩta mwĩhĩtwa harĩ Yahweh kana ehĩte mwĩhĩtwa atĩ nĩ
ekwĩhinga ũndũ mũna, ndagĩrĩirũo kwagarara uuge wake. Agĩrĩirũo kũhingia ũrĩa wothe ehĩtĩte
atĩ nĩ egwĩka.

3 ―Na mũirĩtu angĩĩhĩta mwĩhĩtwa harĩ Yahweh kana ehĩte kwĩhinga ũndũ mũna rĩrĩa arĩ mwĩthĩ
na arĩ o nyũmba-inĩ ya ithe 4 na ithe aigue mwĩhĩtwa ũcio wake kana mwĩhĩtwa wake ũrĩa ehĩtĩte
wa kwĩhinga ũndũ mũna, na ithe age kũregana na ũndũ ũcio, mĩĩhĩtwa yake yothe ĩrĩthiaga o na
mbere gũkorũo ho, na mwĩhĩtwa o wothe ũrĩa ehĩtĩte wa kwĩhinga ũndũ mũna, ũrĩthiaga o na
mbere gũkorũo ho. 5 No ithe angĩmũgiria arĩkia kũigua atĩ nĩ ehĩtĩte mĩĩhĩtwa kana akehĩta
kwĩhinga ũndũ mũna, mĩĩhĩtwa ĩyo no gũthira ĩrĩthiraga. Yahweh nĩ arĩmuohagĩra tondũ nĩ ithe
ũmũgirĩtie.

6 ―No rĩrĩ, angĩhikĩra mũthuri arĩ o rungu rwa mwĩhĩtwa wake kana kĩĩranĩro eeranĩire atecirĩtie
wega 7 na mũthuriwe aigue ũhoro waguo na age kũregana naguo mũthenya o ro ũcio aigua ũhoro
waguo-rĩ, mĩĩhĩtwa yake kana mĩĩhĩtwa yake ya kwĩhinga ũndũ mũna ĩrĩa ehĩtĩte ĩrĩthiaga o na

246




mbere gũkorũo ho. 8 No mũthuriwe angĩmũgiria mũthenya o ro ũcio aigua ũhoro waguo, we no
aniine mwĩhĩtwa ũcio kana kĩĩranĩro kĩu mũtumia ũcio eeranĩire atecirĩtie wega, na Yahweh nĩ
arĩohagĩra mũtumia ũcio.

9 ―No mũtumia wa ndigwa kana mũtumia matiganĩte na mũthuriwe angĩĩhĩta mwĩhĩtwa,
arĩkoragwo arĩ o rungu rwa ũndũ ũrĩa wothe ehĩtĩte.

10 ―No rĩrĩ, angĩkorũo mũtumia ehĩtĩte mwĩhĩtwa kana akehĩta kwĩhinga ũndũ mũna arĩ nyũmba-
inĩ ya mũthuriwe 11 na mũthuriwe akaũigua na ndaregane naguo kana kũũgiria, mĩĩhĩtwa yake
yothe kana mwĩhĩtwa o wothe ũrĩa ehĩtĩte wa kwĩhinga ũndũ mũna ũrĩthiaga o na mbere gũkorũo
ho. 12 No angĩkorũo mũthenya ũrĩa aaiguire mĩĩhĩtwa ĩyo, mũthuri ũcio wake nĩ aaniinire biũ
mĩĩhĩtwa o yothe kana mwĩhĩtwa o wothe ũrĩa ehĩtĩte wa kwĩhinga ũndũ mũna, mĩĩhĩtwa ĩyo no
gũthira ĩrĩthiraga. Mũthuriwe nĩ amĩniinĩte, na Yahweh nĩ arĩohagĩra mũtumia ũcio. 13 Ha ũhoro
wĩgiĩ mwĩhĩtwa o wothe kana mwĩhĩtwa o wothe wa kwĩhinga ũndũ mũna nĩguo enyerekie,
mũthuriwe agĩrĩirũo nĩ gwĩtĩkanĩria naguo kana aũniine. 14 No angĩkorũo gũtirĩ mũthenya o na
ũmwe mũthuriwe arĩ aregana na ũndũ ũcio, o nake egũkorũo agĩtĩkanĩria na mĩĩhĩtwa yothe ya
mũtumia ũcio kana mĩĩhĩtwa ya kwĩhinga ũndũ mũna ĩrĩa ehĩtĩte. Nĩ etĩkanĩirie nayo tondũ
ndaareganire nayo mũthenya ũrĩa aamũiguire akĩĩhĩta. 15 No angĩcoka aregane nayo thutha-inĩ,
thutha wa ihinda kuuma mũthenya ũrĩa aaiguire ũhoro wayo-rĩ, nĩwe ũrĩcokagĩrĩrũo nĩ mahĩtia
ma mũtumia wake.

16 ―Macio nĩmo mawatho marĩa Yahweh aathire Musa megiĩ mũthuri na mũtumia wake, na
megiĩ mũthuri na mũirĩtu wake mwĩthĩ ũrĩ o nyũmba-inĩ ya ithe.‖

NDARI 31

1 Yahweh agĩcoka akĩra Musa ũũ: 2 ―Rĩhĩria ciana cia Isiraeli harĩ Amidiani. Na thutha ũcio nĩ
ũgũturanĩrũo hamwe na andũ anyu.‖

3 Nĩ ũndũ ũcio Musa akĩaria na andũ, akĩmeera: ―Thagathagai andũ kuuma gatagatĩ-inĩ kanyu
nĩguo marũe na Midiani na mahingie ituĩro rĩa Yahweh harĩ Midiani. 4 Mwagĩrĩirũo gũtũma
andũ 1,000 kuuma harĩ o mũhĩrĩga mĩhĩrĩga-inĩ yothe ya Isiraeli mathiĩ mbũtũ-inĩ.‖ 5 Kwoguo
kuuma harĩ andũ ngiri nyingĩ a Isiraeli, gũgĩthuurũo andũ 1,000 kuuma harĩ o mũhĩrĩga, andũ
12,000 mehotorete nĩ ũndũ wa mbaara.

6 Nake Musa akĩmatũma, andũ 1,000 kuuma harĩ o mũhĩrĩga mathiĩ mbũtũ-inĩ, marĩ hamwe na
Phinehasi mũrũ wa Eliazaru mũthĩnjĩri-Yahweh thĩinĩ wa mbũtũ, na aarĩ na indo iria nyamũre na
tũrumbeta twa mbaara guoko-inĩ gwake. 7 Makĩrũa mbaara na Midiani, o ta ũrĩa Yahweh aathĩte
Musa, na makĩũraga arũme othe. 8 Makĩũraga nginya athamaki a Midiani, nĩo Evi, Rekemu,
Zuru, Huri, na Reba, athamaki atano a Midiani, magĩgĩkorũo marĩ amwe a andũ arĩa mooragirũo.

247




Ningĩ makĩũraga Balaamu mũrũ wa Beori na rũhiũ rwa njora. 9 No andũ a Isiraeli makĩnyita
atumia a Midiani mĩgwate o hamwe na ciana. Ningĩ magĩtaha nyamũ ciao ciothe cia mũciĩ,
mahiũ mao mothe, na indo ciao ciothe. 10 Na magĩcina na mwaki matũũra mao mothe kũrĩa
maatũũraga o hamwe na kambĩ ciao ciothe. 11 Na magĩkuua indo iria ciothe maatahĩte na iria
ciothe maatunyanĩte, andũ o hamwe na nyamũ. 12 Magĩcoka magĩthiĩ na andũ acio maanyitĩte
mĩgwate, indo icio maatunyanĩte, na indo icio maatahĩte, magĩtwarĩra Musa na Eliazaru
mũthĩnjĩri-Yahweh o hamwe na kĩrĩndĩ gĩa ciana cia Isiraeli, thĩinĩ wa kambĩ kũu werũ-inĩ
mwaraganu wa Moabi hakuhĩ na Jorodani kũng‘ethera Jeriko.

13 Nake Musa marĩ na Eliazaru mũthĩnjĩri-Yahweh na atongoria othe a kĩrĩndĩ magĩthiĩ
kũmatũnga nja ya kambĩ. 14 No Musa akĩrakara mũno nĩ ũndũ wa arũme arĩa maathuurĩtwo a
mbũtũ ĩyo, anene a andũ ngiri na anene a andũ igana arĩa maacokaga kuuma mbaara-inĩ. 15
Musa akĩmoria ũũ: ―Gũtirĩ mũtumia o na ũmwe mũũragire? 16 Atĩrĩrĩ, nĩo maaheenereirie ciana
cia Isiraeli ikĩaga wĩhokeku harĩ Yahweh kũgerera uuge wa Balaamu ũhoro-inĩ wĩgiĩ Peori, narĩo
ihũũra rĩgĩũka harĩ kĩrĩndĩ kĩa Yahweh.17 Rĩu mwagĩrĩirũo kũũraga mwana wothe wa kahĩĩ
gatagatĩ-inĩ ga ciana icio na mũũrage mũtumia wothe ũrĩa ũrĩ wakoma na mũndũrũme. 18 Ĩndĩ
airĩtu othe arĩa matarĩ makoma na mũndũrũme mũtikamorage. 19 Na mwagĩrĩirũo gũikara nja ya
kambĩ thikũ mũgwanja. Mũndũ wothe gatagatĩ-inĩ kanyu ũrĩa ũũragĩte mũndũ o hamwe na
mũndũ wothe gatagatĩ-inĩ kanyu ũhutĩtie mũndũ ũũragĩtwo agĩrĩirũo gwĩtheria mũthenya wa
gatatũ na mũthenya wa mũgwanja, inyuĩ o hamwe na andũ arĩa mũtahĩte. 20 Na mũtherie nguo
ciothe kuumana na mehia, kĩndũ o gĩothe kĩa rũũa, kĩndũ o gĩothe gĩthondeketwo na guoya wa
mbũri, o hamwe na kĩndũ o gĩothe kĩa mbaũ.‖

21 Eliazaru mũthĩnjĩri-Yahweh akĩra arũme acio a mbũtũ arĩa maathiĩte mbaara-inĩ ũũ: ―Ũyũ
nĩguo watho ũrĩa Yahweh aathĩte Musa, 22 ‗No thahabu, betha, gĩcango, kĩgera, ibati, na
ngocorai, 23 kĩndũ gĩothe kĩrĩa kĩngĩĩtiiria mwaki, mwagĩrĩirũo gũkĩhĩtũkĩria mwaki-inĩ, nakĩo nĩ
gĩgũthera. No ningĩ nĩ kĩagĩrĩire gũtherio na maĩ ma gũtheria. Kĩndũ o gĩothe gĩtangĩĩtiiria
mwaki, mwagĩrĩirũo gũkĩhĩtũkĩria maĩ-inĩ macio. 24 Na mwagĩrĩirũo gũthambia nguo cianyu
mũthenya wa mũgwanja na nĩ mũrĩthiragwo nĩ thahu, na hĩndĩ ĩyo no mũcoke kambĩ-inĩ.‘‖

25 Yahweh agĩcoka akĩra Musa ũũ: 26 ―Tara indo icio itahĩtwo, ũtare andũ arĩa manyitĩtwo
mĩgwate o hamwe na nyamũ; mwagĩrĩirũo gwĩka ũguo mũrĩ hamwe na Eliazaru mũthĩnjĩri-
Yahweh na atongoria a nyũmba cia maithe ma kĩrĩndĩ. 27 Na indo icio itahĩtwo ũcigayanie maita
merĩ nĩguo igayanwo gatagatĩ-inĩ ka acio marĩ mbũtũ-inĩ arĩa maarĩ mbaara-inĩ na harĩ kĩrĩndĩ kĩu
kĩngĩ gĩothe. 28 Na kuuma kũrĩ thigari icio ciathiĩte mbaara-inĩ, wagĩrĩirũo kuoya kĩndũ kĩmwe
kĩrĩ muoyo kuuma harĩ o gĩkundi kĩa 500, harĩ andũ, harĩ rũũru rwa ng‘ombe, harĩ ndigiri, na harĩ
rũũru rwa mbũri kana ng‘ondu irĩ igooti rĩa kũrutĩrũo Yahweh. 29 Wagĩrĩirũo gũcioya kuuma
harĩ nuthu yao ũnengere Eliazaru mũthĩnjĩri-Yahweh irĩ mũhothi harĩ Yahweh. 30 Kuuma harĩ
nuthu ĩrĩa ĩkũheo ciana cia Isiraeli, wagĩrĩirũo kuoya kĩndũ kĩmwe kuuma harĩ o gĩkundi kĩa 50,
harĩ andũ, harĩ rũũru rwa ng‘ombe, harĩ ndigiri, na harĩ rũũru rwa mbũri kana ng‘ondu, na
mũthemba wothe wa nyamũ cia mũciĩ, ũnengere Alawii, arĩa marũmbũyagia mawĩra marĩa
makonainie na gĩikaro kĩrĩa kĩamũre kĩa Yahweh.‖

248


31 Nĩ ũndũ ũcio Musa na Eliazaru mũthĩnjĩri-Yahweh magĩka o ta ũrĩa Yahweh aathĩte Musa. 32
Na indo icio ciatahĩtwo, indo iria ciatigarire harĩ iria ciatunyanĩtwo iria ciakuuĩtwo nĩ andũ acio
maathiĩte mbaara-inĩ, ciothe ciarĩ rũũru rwa mbũri na ng‘ondu 675,000, 33 rũũru rwa ng‘ombe
72,000, 34 na ndigiri 61,000. 35 Airĩtu arĩa mataakomete na mũndũrũme maarĩ airĩtu 32,000. 36
Nuthu ĩrĩa yarĩ igai rĩa arĩa maathiĩte mbaara-inĩ yarĩ rũũru rwa mbũri na ng‘ondu 337,500. 37
Igooti rĩa kũrutĩrũo Yahweh rĩarĩ rũũru rwa mbũri na ng‘ondu 675. 38 Naruo rũũru rwa ng‘ombe
rwarĩ 36,000, na igooti rĩa kũrutĩrũo Yahweh nĩ ũndũ wacio rĩarĩ ng‘ombe 72. 39 Nacio ndigiri
ciarĩ 30,500, na igooti rĩa kũrutĩrũo Yahweh nĩ ũndũ wacio rĩarĩ ndigiri 61. 40 Nao andũ maarĩ
16,000, na igooti rĩa kũrutĩrũo Yahweh nĩ ũndũ wao rĩarĩ andũ 32. 41 Nake Musa akĩneana igooti
rĩu kũrĩ Eliazaru mũthĩnjĩri-Yahweh rĩtuĩke mũhothi harĩ Yahweh, o ta ũrĩa Yahweh aathĩte
Musa.

42 Kuuma harĩ nuthu ĩrĩa yarĩ ya ciana cia Isiraeli, ĩrĩa Musa aagayanĩtie kuuma harĩ igai rĩa
arũme acio maarũire mbaara-inĩ, 43 nuthu ĩyo yarĩ rũũru rwa mbũri na ng‘ondu 337,500, 44 na
rũũru rwa ng‘ombe 36,000, 45 na ndigiri ciarĩ 30,500, 46 nao andũ maarĩ 16,000. 47 Na kuuma
harĩ nuthu ĩyo ya ciana cia Isiraeli, Musa akĩoya kĩndũ kĩmwe kuuma harĩ o gĩkundi kĩa 50, harĩ
andũ, na harĩ nyamũ, na akĩnengera Alawii, arĩa maarũmbũyagia mawĩra marĩa makonainie na
gĩikaro kĩrĩa kĩamũre kĩa Yahweh. O ta ũrĩa Yahweh aathĩte Musa.

48 Nao arũme arĩa maathuurĩtwo gũtongoria andũ ngiri nyingĩ thĩinĩ wa mbũtũ ĩyo, anene a andũ
ngiri na anene a andũ igana, magĩthiĩ harĩ Musa, 49 na makĩra Musa ũũ: ―Ndungata ciaku nĩ
ciatara arũme a mbaara arĩa marĩ rungu rwa ũtongoria witũ, na gũtirĩ o na ũmwe ũtarĩ ho
gatagatĩ-inĩ gaitũ. 50 Nĩ ũndũ ũcio reke o ũmwe witũ arute kĩrĩa onete, kĩrĩ igongona rĩa Yahweh,
indo cia thahabu, bangiri cia magũrũ, bangiri cia moko, icũhĩ ĩrĩ na mũhũũri, mindira, na
mathaga mangĩ, nĩguo tũrute igongona rĩa kũhumbĩra mehia maitũ mbere ya Yahweh.‖

51 Musa na Eliazaru mũthĩnjĩri-Yahweh magĩkĩamũkĩra thahabu ĩyo kuuma kũrĩ o, makĩamũkĩra
mathaga macio mothe. 52 Thahabu yothe ya mũhothi ũrĩa maarutĩire Yahweh yarĩ cekeri 16,750,
kuuma kũrĩ anene a andũ ngiri na anene a andũ igana. 53 O mũndũ harĩ arũme acio a mbũtũ nĩ
eeyoeire indo icio ciatahĩtwo. 54 Musa na Eliazaru mũthĩnjĩri-Yahweh makĩamũkĩra thahabu ĩyo
kuuma kũrĩ anene acio a andũ ngiri na anene a andũ igana na makĩmĩtwara hema-inĩ ya
gũtũnganwo ĩrĩ kĩririkania harĩ ciana cia Isiraeli mbere ya Yahweh.

NDARI 32

1 Na rĩrĩ, ariũ a Rubeni na ariũ a Gadi maarĩ na mahiũ maingĩ mũno, magĩkĩona atĩ Jazeru na
Gileadi nĩ kũndũ kwega kwa mahiũ. 2 Nĩ ũndũ ũcio ariũ a Gadi na ariũ a Rubeni magĩthiĩ harĩ
Musa, Eliazaru mũthĩnjĩri-Yahweh, na atongoria a kĩrĩndĩ, makĩmeera atĩrĩ: 3 ―Atarothu, Diboni,
Jazeru, Nimira, Heshiboni, Eleale, Sebamu, Nebo, na Beoni, 4 bũrũri ũyũ Yahweh atooretie

249




mbere ya kĩrĩndĩ kĩa Isiraeli, nĩ bũrũri mwega harĩ mahiũ, na ndungata ciaku irĩ na mahiũ maingĩ
mũno.‖ 5 Magĩthiĩ na mbere kuuga atĩrĩ: ―Angĩkorũo nĩ twĩtĩkĩrĩkĩte maitho-inĩ maku, reke
ndungata ciaku iheo bũrũri ũyũ ũtuĩke igai rĩao. Ndũgatwĩre tũringe Jorodani.‖

6 Nake Musa akĩra ariũ a Gadi na ariũ a Rubeni ũũ: ―Hihi ariũ a ithe wanyu megũthiĩ mbaara-inĩ
na inyuĩ mũtigwo mũgĩikara gũkũ? 7 Nĩ kĩĩ gĩgũtũma mũũrage ciana cia Isiraeli ngoro itikaringe
ithiĩ bũrũri-inĩ ũrĩa Yahweh atuĩte no nginya acihe? 8 Ũguo noguo maithe manyu meekire rĩrĩa
ndamatũmire kuuma Kadeshi-barinea makarore bũrũri ũcio. 9 Rĩrĩa maambatire magĩkinya
Mũkuru-inĩ wa Eshikoli na makĩona bũrũri ũcio, nĩ mooragire ciana cia Isiraeli ngoro itigathiĩ
bũrũri-inĩ ũcio Yahweh aaciheaga. 10 Mũthenya ũcio Yahweh agĩcinwo nĩ marakara, akĩĩhĩta ũũ:
11 ‗Andũ arĩa mooimire Misiri a kuuma mĩaka 20 gũthiĩ na igũrũ matikoona bũrũri ũcio nderĩire
Iburahimu, Isaaka, na Jakubu, tondũ nĩ maregete kũnũmĩrĩra na ngoro yothe— 12 tiga Kalebu
mũrũ wa Jefune Mũkenizi na Joshua mũrũ wa Nuni, tondũ nĩ marũmĩrĩire Yahweh na ngoro
yothe.‘ 13 Nĩ ũndũ ũcio marakara ma Yahweh makĩrĩrĩmbũkĩra Isiraeli na agĩtũma morũre werũ-
inĩ mĩaka 40, o nginya rĩrĩa rũciaro rũu ruothe rwekaga maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh
rwathirire. 14 Rĩu na inyuĩ mũcokete ithenya-inĩ rĩa maithe manyu mũrĩ rũciaro rwa andũ ehia
mũgatũma marakara ma Yahweh maingĩhe kwerekera Isiraeli. 15 Mũngĩmũhutatĩra mũtige
kũmũrũmĩrĩra, hatarĩ nganja no ekũmatiganĩria werũ-inĩ rĩngĩ, na mũtũme andũ aya othe
mathire.‖

16 Thutha ũcio magĩthiĩ harĩ we makĩmwĩra atĩrĩ: ―Twĩtĩkĩrie twake ciugũ cia mahiga nĩ ũndũ wa
mahiũ maitũ o hamwe na matũũra nĩ ũndũ wa ciana citũ. 17 No nĩ tũgũthiĩ na mbere na rũgendo
twĩhaarĩirie nĩ ũndũ wa mbaara na tũgũthiĩ tũrĩ mbere ya ciana cia Isiraeli nginya tũcikinyie
kwao, na hĩndĩ ĩyo ciana citũ ikorũo cikarĩte matũũra-inĩ marĩa marĩ na ũgitĩri, cigitĩirũo
kuumana na aikari a bũrũri ũyũ. 18 Tũtigaacoka nyũmba-inĩ citũ o nginya rĩrĩa Mũisiraeli wothe
akeegwatĩra mũgũnda ũrĩ igai rĩake. 19 Nĩ gũkorũo tũtikaaheo igai hamwe nao mũrĩmo ũrĩa ũngĩ
wa Jorodani gũthiĩ na kũu mbere, tondũ nĩ tũheetwo igai ritũ mwena wa irathĩro wa Jorodani.‖

20 Nake Musa akĩmacokeria atĩrĩ: ―Angĩkorũo nĩ mũgwĩka ũũ: Muoe indo cia mbaara mũrĩ
mbere ya Yahweh nĩ ũndũ wa mbaara; 21 na angĩkorũo o mũndũ gatagatĩ-inĩ kanyu nĩ ekuoya
indo cia mbaara na aringe Jorodani arĩ mbere ya Yahweh akĩingata thũ ciake ciehere mbere yake
22 nginya bũrũri ũcio ũtoorio maitho-inĩ ma Yahweh, thutha ũcio no mũcoke na mũtigaakorũo
na mahĩtia mbere ya Yahweh na ciana cia Isiraeli. Hĩndĩ ĩyo bũrũri ũyũ nĩ ũgaatuĩka igai rĩanyu
mbere ya Yahweh. 23 No mũngĩaga gwĩka ũguo, mũgũkorũo mwĩhĩirie Yahweh. Na kũngĩthiĩ
ũguo, menyai atĩ mehia manyu no nginya mangĩmũcokerera. 24 Kwoguo no mwake matũũra nĩ
ũndũ wa ciana cianyu na ciugũ nĩ ũndũ wa ndũũru cianyu, ĩndĩ no mũhaka mwĩke ũguo
mweranĩra.‖

25 Nao ariũ a Gadi na ariũ a Rubeni makĩĩra Musa atĩrĩ: ―Ndungata ciaku igwĩka o ta ũguo
mwathi witũ athana. 26 Ciana citũ na atumia aitũ megũikara kũu matũũra-inĩ ma Gileadi o
hamwe na mahiũ maitũ na nyamũ citũ ciothe cia mũciĩ, 27 no ndungata ciaku nĩ ikũringa, o

250


mũndũ arĩ na indo cia mbaara ehaarĩirie kũrũa arĩ mbere ya Yahweh, o ta ũrĩa mwathi witũ
oiga.‖

28 Nĩ ũndũ ũcio Musa akĩheana watho wĩgiĩ andũ acio kũrĩ Eliazaru mũthĩnjĩri-Yahweh, kũrĩ
Joshua mũrũ wa Nuni, na kũrĩ atongoria a nyũmba cia maithe ma mĩhĩrĩga ya Isiraeli. 29 Musa
akĩmeera ũũ: ―Angĩkorũo ariũ a Gadi na ariũ a Rubeni nĩ makaaringa Jorodani hamwe na inyuĩ,
o mũndũ arĩ na indo cia mbaara ehaarĩirie kũrũa arĩ mbere ya Yahweh, naguo bũrũri ũcio ũtoorio
maitho-inĩ manyu, mwagĩrĩirũo gũkaamahe bũrũri wa Gileadi ũtuĩke igai rĩao. 30 No mangĩaga
kuoya indo cia mbaara na mage kũringa hamwe na inyuĩ, magĩrĩirũo gũgaikara hamwe na inyuĩ
bũrũri-inĩ wa Kanaani.‖

31 Nao ariũ a Gadi na ariũ a Rubeni makiuga atĩrĩ: ―Ũrĩa Yahweh erĩte ndungata ciaku noguo
tũgwĩka. 32 Nĩ tũkuoya indo cia mbaara na tũringe tũrĩ mbere ya Yahweh tũthiĩ bũrũri-inĩ wa
Kanaani, no igai rĩrĩa tũkwĩgatĩra rĩgũkorũo mũrĩmo ũyũ wa Jorodani.‖ 33 Kwoguo Musa akĩhe
ariũ a Gadi, ariũ a Rubeni, na nuthu ya mũhĩrĩga wa Manase mũrũ wa Jusufu ũthamaki wa
Sihoni mũthamaki wa Aamori na ũthamaki wa Ogu mũthamaki wa Bashani, mĩgũnda ya matũũra
ma icigo icio, na matũũra ma kũndũ kũu gũthiũrũrũkĩirie.

34 Na ariũ a Gadi magĩaka Diboni, Atarothu, Aroeru, 35 Atirothu-shofani, Jazeru, Jogibeha, 36
Bethi-nimira, na Bethi-harani, matũũra marĩ na ũgitĩri, na magĩaka ciugũ cia mahiga nĩ ũndũ wa
ndũũru ciao. 37 Nao ariũ a Rubeni magĩaka Heshiboni, Eleale, Kiriathaimu, 38 Nebo, na Baali-
meoni—marĩĩtwa ma cio maarĩ macenjie—na Sibima; na matũũra macio maakire rĩngĩ
makĩmahe marĩĩtwa mangĩ.

39 Nao ariũ a Makiru mũrũ wa Manase magĩthiĩ magĩũkĩrĩra bũrũri wa Gileadi na makĩũtunyana
na makĩingata Aamori arĩa maarĩ kũu. 40 Nĩ ũndũ ũcio Musa akĩheana Gileadi kũrĩ Makiru mũrũ
wa Manase, na akĩambĩrĩria gũikara kuo. 41 Nake Jairu mũrũ wa Manase agĩthiĩ akĩmokĩrĩra na
agĩtunyana icagi ciao cia hema, na akĩambĩrĩria gũciĩta Havothu-jairu. 42 Nake Noba agĩthiĩ
agĩtunyana Kenathu na taũni iria ciamĩthiũrũrũkĩirie, na akĩambĩrĩria kũmĩĩta Noba o ta ũrĩa
eetagwo.

NDARI 33

1 Maya nĩmo matĩĩna ma rũgendo rwa ciana cia Isiraeli rĩrĩa cioimire bũrũri wa Misiri kũringana
na ikundi ciao rungu rwa ũtongoria wa Musa na Haruni. 2 Musa aathiaga akĩandĩkaga kũrĩa
ciambagĩrĩria rũgendo kũringana na matĩĩna ma rũgendo rwacio o ta ũrĩa Yahweh aamwathaga,
na maya nĩmo matĩĩna ma cio kuuma handũ hamwe nginya harĩa hangĩ: 3 Mooimire Ramesese
mweri-inĩ wa mbere, mũthenya wa 15 wa mweri ũcio. Mũthenya ũrĩa warũmĩrĩire Bathaka, andu
a Isiraeli makiumagara matarĩ na guoya Amisiri othe mameroreire. 4 Ihinda-inĩ rĩu, Amisiri nĩ

251




gũthika maathikaga marigithathi mao mothe marĩa Yahweh ooragĩte gatagatĩ-inĩ kao, tondũ
Yahweh nĩ aakoretwo aarehe ituĩro rĩake harĩ ihoti ciao.

5 Kwoguo andũ a Isiraeli makiuma Ramesese magĩthiĩ makĩamba hema ciao Sukothu. 6
Magĩcoka makiuma Sukothu magĩthiĩ makĩamba hema ciao Ethamu, ĩrĩa ĩrĩ mũthia-inĩ wa werũ.
7 Thutha ũcio makiuma Ethamu, makĩhũndũka marorete Pihahirothu, ĩrĩa ĩng‘etheire Baali-
zefoni, na makĩamba hema ciao mbere ya Migidoli. 8 Magĩcoka makiuma Pihahirothu
magĩtuĩkanĩria iria-inĩ magĩkinya werũ-inĩ na magĩthiĩ o na mbere na rũgendo kwa ihinda rĩa
thikũ ithatũ werũ-inĩ wa Ethamu na makĩamba hema ciao Mara.

9 Magĩcoka makiuma Mara magĩthiĩ Elimu. Na rĩrĩ, Elimu kwarĩ na matherũkĩro 12 ma maĩ na
mĩtĩ 70 ya mĩkĩndũ, nĩ ũndũ ũcio makĩamba hema ciao kuo. 10 Ningĩ makiuma Elimu magĩthiĩ
makĩamba hema ciao hakuhĩ na Iria Itune. 11 Thutha ũcio makiuma hau Iria-inĩ Itune magĩthiĩ
makĩamba hema ciao werũ-inĩ wa Sini. 12 Magĩcoka makiuma werũ-inĩ wa Sini magĩthiĩ
makĩamba hema ciao Dofika. 13 Thutha-inĩ makiuma Dofika magĩthiĩ makĩamba hema ciao
Alushu. 14 Ningĩ makiuma Alushu magĩthiĩ makĩamba hema ciao Refidimu, na kũu gũtiarĩ na
maĩ ma kũnyua. 15 Thutha ũcio makiuma Refidimu magĩthiĩ makĩamba hema ciao werũ-inĩ wa
Sinai.

16 Makiuma werũ-inĩ wa Sinai magĩthiĩ makĩamba hema ciao Kibirothu-hataava. 17 Magĩcoka
makiuma Kibirothu-hataava magĩthiĩ makĩamba hema ciao Hazerothu. 18 Thutha ũcio makiuma
Hazerothu magĩthiĩ makĩamba hema ciao Rithima. 19 Ningĩ makiuma Rithima magĩthiĩ
makĩamba hema ciao Rimoni-perezu. 20 Magĩcoka makiuma Rimoni-perezu magĩthiĩ makĩamba
hema ciao Libina. 21 Makiuma Libina magĩthiĩ makĩamba hema ciao Risa. 22 Thutha ũcio
makiuma Risa magĩthiĩ makĩamba hema ciao Kehelatha. 23 Magĩcoka makiuma Kehelatha
magĩthiĩ makĩamba hema ciao Kĩrĩma-inĩ gĩa Sheferu.

24 Thutha ũcio makiuma Kĩrĩma-inĩ gĩa Sheferu magĩthiĩ makĩamba hema ciao Harada. 25
Magĩcoka makiuma Harada magĩthiĩ makĩamba hema ciao Makelothu. 26 Ningĩ makiuma
Makelothu magĩthiĩ makĩamba hema ciao Tahathu. 27 Thutha ũcio makiuma Tahathu magĩthiĩ
makĩamba hema ciao Tera. 28 Magĩcoka makiuma Tera magĩthiĩ makĩamba hema ciao Mithika.
29 Thutha-inĩ makiuma Mithika magĩthiĩ makĩamba hema ciao Hashimona. 30 Ningĩ makiuma
Hashimona magĩthiĩ makĩamba hema ciao Mosera. 31 Magĩcoka makiuma Mosera magĩthiĩ
makĩamba hema ciao Bene-jaakani. 32 Na makiuma Bene-jaakani magĩthiĩ makĩamba hema ciao
Hori-hagidigadi. 33 Ningĩ makiuma Hori-hagidigadi magĩthiĩ makĩamba hema ciao Jotibatha. 34
Thutha-inĩ makiuma Jotibatha magĩthiĩ makĩamba hema ciao Abirona. 35 Magĩcoka makiuma
Abirona magĩthiĩ makĩamba hema ciao Ezioni-geberi. 36 Thutha ũcio makiuma Ezioni-geberi
magĩthiĩ makĩamba hema ciao werũ-inĩ wa Zini, na nokuo Kadeshi.

37 Thutha-inĩ makiuma Kadeshi magĩthiĩ makĩamba hema ciao Kĩrĩma-inĩ kĩa Horu, mũhaka-inĩ
wa bũrũri wa Edomu. 38 Na Haruni mũthĩnjĩri-Yahweh akĩambata Kĩrĩma-inĩ kĩa Horu o ta ũrĩa
aathĩtwo nĩ Yahweh na agĩkuĩra kuo, mweri wa gatano, mũthenya wa mbere wa mweri ũcio,

252


mwaka wa 40 kuuma rĩrĩa ciana cia Isiraeli mooimire bũrũri wa Misiri. 39 Haruni aarĩ na mĩaka
123 hĩndĩ ĩyo aakuĩrĩire Kĩrĩma-inĩ kĩa Horu.

40 Na rĩrĩ, mũthamaki wa Aradi, Mũkanaani ũrĩa waikaraga Negebu bũrũri-inĩ wa Kanaani,
akĩigua atĩ ciana cia Isiraeli nĩ gũka iroka.

41 Thutha wa ihinda, makiuma Kĩrĩma-inĩ kĩa Horu magĩthiĩ makĩamba hema ciao Zalimona. 42
Thutha ũcio makiuma Zalimona magĩthiĩ makĩamba hema ciao Punoni. 43 Ningĩ makiuma
Punoni magĩthiĩ makĩamba hema ciao Obothu. 44 Magĩcoka makiuma Obothu magĩthiĩ
makĩamba hema ciao Iye-abarimu, mũhaka-inĩ wa Moabi. 45 Thutha-inĩ makiuma Iyimu
magĩthiĩ makĩamba hema ciao Diboni-gadi. 46 Thutha ũcio makiuma Diboni-gadi magĩthiĩ
makĩamba hema ciao Alimoni-dibilathaimu. 47 Magĩcoka makiuma Alimoni-dibilathaimu
magĩthiĩ makĩamba hema ciao irĩma-inĩ cia Abarimu mbere ya Nebo. 48 Mũthia-inĩ makiuma
irĩma-inĩ cia Abarimu magĩthiĩ makĩamba hema ciao werũ-inĩ mwaraganu wa Moabi hakuhĩ na
Jorodani kũng‘ethera Jeriko. 49 Magĩthiĩ o na mbere gũikara rũteere-inĩ rwa Jorodani, kuuma
Bethi-jeshimothu o nginya Abeli-shitimu, werũ-inĩ mwaraganu wa Moabi.

50 Yahweh akĩaria na Musa werũ-inĩ mwaraganu wa Moabi hakuhĩ na Jorodani kũng‘ethera
Jeriko, akĩmwĩra ũũ: 51 ―Aria na ciana cia Isiraeli ũciĩre atĩrĩ, ‗Rĩu mwerekeire kũringa Jorodani
nĩguo mũingĩre bũrũri wa Kanaani. 52 No mũhaka mũingate aikari othe a bũrũri ũcio mehere
mbere yanyu na mwanange mĩcongo yao yothe ya mahiga na mĩhianano yao yothe ya cuma, na
nĩ mwagĩrĩirũo kũmomora kũndũ kwao guothe kwamũre na gũtũũgĩru. 53 Na nĩ mũkwĩgwatĩra
bũrũri ũcio na mũtũũre kuo, tondũ hatarĩ nganja nĩ ngũmũhe bũrũri ũcio ũtuĩke igai rĩanyu. 54
No mũhaka mũgayanie bũrũri ũcio na njĩra ya gũcuka mĩtĩ ũtuĩke igai gatagatĩ-inĩ ka mbarĩ
cianyu ciothe. Harĩ gĩkundi kĩrĩa kĩnenanene mwagĩrĩirũo kuongongerera igai rĩakĩo, nakĩo
gĩkundi kĩrĩa kĩninanini mwagĩrĩirũo kũnyihanyihia igai rĩakĩo. Igai rĩa o mũndũ rĩrĩkoragwo
harĩa mũtĩ wake wagwĩra. Mũrĩamũkagĩra mũgũnda wanyu ũrĩ igai kũringana na mĩhĩrĩga ya
maithe manyu.

55 ―‗No mũngĩaga kũingata aikari a bũrũri ũcio mehere mbere yanyu, arĩa mũgwĩtĩkĩria matigwo
mekũhaana ta kĩndũ gĩkũraraka thĩinĩ wa maitho manyu na ta mĩigua ĩkũmũtheca mwena na
mwena, nao nĩ makaamũthĩnia bũrũri-inĩ ũcio mũrĩikaraga. 56 Na niĩ ndĩmwĩke ũrĩa bangĩte
kũmeka.‘‖

NDARI 34

1 Ningĩ Yahweh akĩaria na Musa akĩmwĩra atĩrĩ: 2 ―Atha ciana cia Isiraeli ũciĩre atĩrĩ: ‗Rĩrĩa
mũgaakinya bũrũri wa Kanaani, ũyũ nĩguo bũrũri ũrĩa mũkaagaĩrũo ũtuĩke igai rĩanyu, bũrũri wa
Kanaani kũringana na mĩhaka yaguo.

253




3 ―‗Mũhaka wanyu wa mwena wa mũhuro ũgaakorũo uumĩte werũ-inĩ wa Zini kũrigania na
Edomu, naguo mũhaka wanyu wa mwena wa mũhuro mwena wa irathĩro ũgaakorũo uumĩte
mũico-inĩ wa Iria rĩa Cumbĩ. 4 Mũhaka ũcio ũgaacoka wĩyune ũthiĩ ũgereire mwena wa mũhuro
wa mwambato wa Akirebimu na ũthiĩ na mbere nginya Zini, na ũgaakorũo ũrĩkĩrĩire mwena wa
mũhuro wa Kadeshi-barinea. Ũcoke ũthiĩ ũkinye Hazaru-adaru na ũthiĩ na mbere o nginya
Azimoni. 5 Mũhaka ũcio nĩ ũgaacoka wĩyunĩre Azimoni ũthiĩ nginya Mũkuru-inĩ wa Misiri, na
ũrĩkĩrĩre Iria-inĩ.

6 ―‗Mũhaka wanyu wa mwena wa ithũĩro ũgaakorũo ũrĩ Iria Rĩrĩa Inene na gĩcũa kĩarĩo. Ũcio
nĩguo ũgaatuĩka mũhaka wanyu wa mwena wa ithũĩro.

7 ―‗Na rĩrĩ, ũyũ nĩguo ũgaatuĩka mũhaka wanyu wa mwena wa rũgongo: Mũgeekĩra mũhaka
wanyu kuuma Iria Rĩrĩa Inene ũthiĩ nginya Kĩrĩma-inĩ kĩa Horu. 8 Na kuuma Kĩrĩma-inĩ kĩa Horu
mũgeekĩra mũhaka ũcio ũthiĩ nginya Lebo-hamathu, na mũhaka ũcio ũrĩkĩrĩre Zedadi. 9 Ningĩ
mũhaka ũcio ũgaakorũo ũthiĩte nginya Zifironi, na ũrĩkĩrĩre Hazaru-enani. Ũcio nĩguo ũgaatuĩka
mũhaka wanyu wa mwena wa rũgongo.

10 ―‗Naguo mũhaka wanyu wa mwena wa irathĩro mwagĩrĩirũo gũkaawĩkĩra kuuma Hazaru-
enani o nginya Shefamu. 11 Mũhaka ũcio ũgaakorũo uumĩte Shefamu ũgakinya Ribila, mwena
wa irathĩro wa Aini, na mũhaka ũcio nĩ ũgaikũrũka na ũhĩtũkĩre kĩharũrũka-inĩ kĩa mwena wa
irathĩro wa Iria rĩa Kinerethu. 12 Na mũhaka ũcio ũgaathiĩ nginya Jorodani, na ũrĩkĩrĩre Iria-inĩ
rĩa Cumbĩ. Ũcio nĩguo ũgaatuĩka bũrũri wanyu na mĩhaka ĩrĩa ĩgaakorũo ĩũthiũrũrũkĩirie.‘‖

13 Kwoguo Musa agĩatha ciana cia Isiraeli, agĩciĩra ũũ: ―Ũcio nĩguo bũrũri ũrĩa mũkaagayana na
njĩra ya gũcuka mĩtĩ ũtuĩke igai rĩanyu, o ta ũrĩa Yahweh athanĩte ũheanwo kũrĩ mĩhĩrĩga ĩrĩa
kenda na nuthu. 14 Nĩ gũkorũo mũhĩrĩga wa Arubeni kũringana na nyũmba ya maithe mao, na
mũhĩrĩga wa Agadi kũringana na nyũmba ya maithe mao, na nuthu ya mũhĩrĩga wa Manase nĩ
marĩkĩtie kwĩgwatĩra igai rĩao. 15 Mĩhĩrĩga ĩyo ĩĩrĩ na nuthu nĩ ĩrĩkĩtie kwĩgwatĩra igai rĩayo
mwena wa irathĩro wa gĩcigo kĩa Jorodani kũng‘ethera Jeriko, mwena ũrĩa riũa rĩrathagĩra.‖

16 Yahweh agĩthiĩ na mbere kwaria na Musa, akĩmwĩra ũũ: 17 ―Maya nĩmo marĩĩtwa ma arũme
arĩa makaagayania bũrũri ũcio nĩgetha mũwĩgwatĩre: Eliazaru mũthĩnjĩri-Yahweh na Joshua
mũrũ wa Nuni. 18 Na kuuma harĩ o mũhĩrĩga nĩ mũkoya mũtongoria ũmwe wa kũgayania bũrũri
ũcio ũtuĩke igai rĩanyu. 19 Maya nĩmo marĩĩtwa ma arũme acio: kuuma mũhĩrĩga wa Yahuda,
Kalebu mũrũ wa Jefune; 20 kuuma mũhĩrĩga wa ariũ a Simeoni, Shemueli mũrũ wa Amihudu; 21
kuuma mũhĩrĩga wa Benjamini, Elidadi mũrũ wa Kisiloni; 22 kuuma mũhĩrĩga wa ariũ a Dani,
mũtongoria ũmwe, nĩwe Buki mũrũ wa Jogili; 23 harĩ ariũ a Jusufu kuuma mũhĩrĩga wa ariũ a
Manase, mũtongoria ũmwe, nĩwe Hanieli mũrũ wa Efodi; 24 kuuma mũhĩrĩga wa ariũ a
Efiraimu, mũtongoria ũmwe, nĩwe Kemueli mũrũ wa Shifitani; 25 kuuma mũhĩrĩga wa ariũ a
Zebuluni, mũtongoria ũmwe, nĩwe Elizafani mũrũ wa Paranaki; 26 kuuma mũhĩrĩga wa ariũ a
Isakaru, mũtongoria ũmwe, nĩwe Palitieli mũrũ wa Azani; 27 kuuma mũhĩrĩga wa ariũ a Asheri,
mũtongoria ũmwe, nĩwe Ahihudu mũrũ wa Shelomi; 28 kuuma mũhĩrĩga wa ariũ a Nafitali,

254


mũtongoria ũmwe, nĩwe Pedaheli mũrũ wa Amihudu.‖ 29 Acio nĩo Yahweh aathire magayanie
bũrũri ũcio harĩ ciana cia Isiraeli thĩinĩ wa bũrũri wa Kanaani.

NDARI 35

1 Nake Yahweh agĩthiĩ na mbere kwaria na Musa werũ-inĩ mwaraganu wa Moabi hakuhĩ na
Jorodani kũng‘ethera Jeriko, akĩmwĩra atĩrĩ: 2 ―Ĩra ciana cia Isiraeli atĩ kuuma harĩ igai rĩrĩa
mekwĩgwatĩra, nĩ magĩrĩirũo kũhe Alawii matũũra nĩguo maikarage kuo na nĩ magĩrĩirũo kũhe
Alawii kũndũ gwa kũrĩithia kũrĩa gũthiũrũrũkĩirie matũũra macio. 3 Marĩikaraga matũũra-inĩ
macio, nakuo kũndũ kũu gwa kũrĩithia kũrĩkoragwo kũrĩ kwa mahiũ mao, indo ciao, na nyamũ
iria ingĩ ciothe ciao. 4 Kũndũ kũu gwa kũrĩithia kwa matũũra macio kũrĩa mũkaahe Alawii
kwagĩrĩire gũkorũo kũrĩ mĩkono 1,000 mĩena yothe kuuma rũthingo-inĩ rũrĩa rũthiũrũrũkĩirie
itũũra rĩu. 5 Mwagĩrĩirũo gũthima mĩkono 2,000 nja ya itũũra rĩu mwena wa irathĩro, mĩkono
2,000 mwena wa mũhuro, mĩkono 2,000 mwena wa ithũĩro, na mĩkono 2,000 mwena wa
rũgongo, narĩo itũũra rĩu rĩkorũo rĩrĩ gatagatĩ. Kũu nĩkuo kwagĩrĩire gũtuĩka kũndũ gwa kũrĩithia
kwa matũũra mao.

6 ―Matũũra marĩa mũkaahe Alawii magĩrĩirũo gũkorũo marĩ matũũra 6 ma kũũrĩra, marĩa
mũkaaheana nĩgetha mũndũ ũũraganĩte akorĩra kuo, na matũũra mangĩ 42. 7 Mwagĩrĩirũo kũhe
Alawii mũigana wa matũũra 48, o hamwe na kũndũ kwamo gwa kũrĩithia. 8 Matũũra macio
mũkaamahe magĩrĩire kuuma harĩ igai rĩa ciana cia Isiraeli. Kuuma harĩ gĩkundi kĩrĩa kĩnenanene
mũkooya matũũra maingĩ na kuuma harĩ gĩkundi kĩrĩa kĩninanini muoe manini. O gĩkundi
gĩkaaheana matũũra mamwe makĩo kũrĩ Alawii kũringana na mũigana wa igai rĩrĩa gĩkũgaĩrũo.‖

9 Yahweh agĩthiĩ na mbere kwaria na Musa, akĩmwĩra ũũ: 10 ―Aria na ciana cia Isiraeli ũciĩre
atĩrĩ, ‗Rĩu mwerekeire kũringa Jorodani nĩguo mũingĩre bũrũri wa Kanaani. 11 Mwagĩrĩirũo
gũthuura matũũra marĩa mũkuona magĩrĩire matuĩke matũũra ma kũũrĩra, kũrĩa mũndũ ũũragĩte
mũndũ ũngĩ atekwenda arĩũragĩra. 12 Matũũra macio megũtuĩka manyu ma kũũrĩra kuuma kũrĩ
mũrĩhĩria wa thakame, nĩgetha mũndũ ũcio ũũraganĩte ndakoragwo o nginya ambe arũgame
mbere ya kĩrĩndĩ aciirithio. 13 Matũũra macio matandatũ ma kũũrĩra marĩa mũkaaheana
magaakorũo marĩ ma kũhingia muoroto ũcio. 14 Mwagĩrĩirũo kũheana matũũra matatũ mwena
ũyũ wa Jorodani na matũũra matatũ bũrũri-inĩ wa Kanaani, nĩguo matuĩke matũũra ma kũũrĩra.
15 Matũũra macio matandatũ magaatuĩka ma kũũrĩra harĩ ciana cia Isiraeli, harĩ mũndũ wa
kũngĩ, na harĩ mũndũ ũrĩa ũikaranagia nao, nĩgetha mũndũ o wothe angĩũraga mũndũ ũngĩ
atekwenda akorĩra kuo.

16 ―‗No angĩkorũo nĩ kũmũgũtha ekũmũgũthĩte na kĩndũ gĩa kĩgera na akua, ũcio nĩ mũũragani.
Mũũragani ũcio no mũhaka oragwo. 17 Na angĩkorũo ekũmũgũthĩte na ihiga rĩngĩũraga mũndũ
na akua, ũcio nĩ mũũragani. Mũũragani ũcio no mũhaka oragwo. 18 Na angĩkorũo ekũmũgũthĩte

255




na kĩndũ kĩa mbaũ kĩngĩũraga mũndũ na akua, ũcio nĩ mũũragani. Mũũragani ũcio no mũhaka
oragwo.

19 ―‗Mũrĩhĩria wa thakame nĩwe wagĩrĩirũo kũũraga mũũragani ũcio. Angĩtũngana nake,
agĩrĩirũo kũmũũraga. 20 Na angĩkorũo mũndũ ũcio amũũragire na njĩra ya kũmũthinĩkania tondũ
nĩ amũthũire, kana amũikĩria kĩndũ arĩ na muoroto mũũru, 21 kana akorũo ekũmũgũthĩte na
guoko tondũ nĩ amũthũire, na akua, mũndũ ũcio ũmũgũthire no mũhaka oragwo. Ũcio nĩ
mũũragani. Mũrĩhĩria wa thakame nĩwe ũrĩũragaga mũũragani ũcio, atũngana nake.

22 ―‗No angĩkorũo amũthinĩkanirie atekwenda na ti tondũ wa kũmũthũũra, kana amũikĩirie kĩndũ
atarĩ na muoroto mũũru, 23 kana angĩkorũo aikirie ihiga atekũmuona na rĩamũgũtha na mũndũ
ũcio akua, na matirarĩ ũthũ kana akenda kũmũguraria, 24 kĩrĩndĩ kĩagĩrĩire gũtua ciira gatagatĩ-inĩ
ka mũndũ ũcio wamũũraga na mũrĩhĩria wa thakame, kũringana na matuĩro macio. 25 Kĩrĩndĩ kĩu
kĩagĩrĩirũo kũhonokia mũndũ ũcio ũraganĩte kuuma guoko-inĩ kwa mũrĩhĩria wa thakame na
mamũcokie itũũra-inĩ rĩake rĩa kũũrĩra rĩrĩa oorĩire, na agĩrĩirũo gũikara kũu nginya rĩrĩa
mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene agaakua, ũrĩa waamũrirũo na njĩra ya gũitĩrĩrio maguta marĩa
mamũre.

26 ―‗No mũndũ ũcio ũũraganĩte angiuma nja ya mũhaka wa itũũra rĩake rĩa kũũrĩra rĩrĩa oorĩire
27 na mũrĩhĩria wa thakame atũngane nake nja ya mũhaka wa itũũra rĩake rĩa kũũrĩra na orage
mũndũ ũcio ũũraganĩte, ndangĩcokererũo nĩ thakame yake. 28 Tondũ agĩrĩirũo gũikara itũũra-inĩ
rĩake rĩa kũũrĩra o nginya rĩrĩa mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene agaakua. No thutha wa
mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene gũkua, mũndũ ũcio ũũraganĩte no acoke mũgũnda-inĩ wake. 29
Maũndũ macio megũtuĩka watho wanyu wa gũtuanĩra ciira njiarũa-inĩ cianyu ciothe kũrĩa guothe
mũrĩikaraga.

30 ―‗Mũndũ o wothe angĩũraga mũndũ ũngĩ agĩrĩire kũũragwo o ta mũũragani angĩkorũo nĩ harĩ
na aira maheanĩte ũira ũcio; no gũtirĩ mũndũ wagĩrĩire kũũragwo nĩ ũndũ wa ũira wa mũndũ
ũmwe tu. 31 Mũtiagĩrĩirũo kwamũkĩra kĩndũ gĩa gũkũũra muoyo wa mũũragani ũrĩa wagĩrĩire
gũkua, nĩ gũkorũo no mũhaka oragwo. 32 Na mũtiagĩrĩirũo kwamũkĩra kĩndũ gĩa gũkũũra mũndũ
ũũrĩire itũũra-inĩ rĩake rĩa kũũrĩra, atĩ nĩguo mũmwĩtĩkĩrie acoke agaikare mũgũnda-inĩ wake
mbere ya mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene gũkua.

33 ―‗Mũtiagĩrĩirũo gũthahia bũrũri ũrĩa mũraikara, tondũ thakame nĩ ithahagia bũrũri, na
gũtirĩkoragwo na igongona rĩa kũhumbĩra mehia nĩ ũndũ wa thakame ĩitĩtwo bũrũri-inĩ ũcio, o
tiga na njĩra ya gũita thakame ya mũndũ ũcio ũitĩte thakame ĩyo. 34 Mũtiagĩrĩirũo gũthahia
bũrũri ũrĩa mũraikara, kũrĩa o na niĩ ndĩraikara; nĩ gũkorũo niĩ Yahweh ndĩraikara gatagatĩ-inĩ ga
ciana cia Isiraeli.‘‖

256




NDARI 36

1 Na rĩrĩ, ciongo cia nyũmba cia njiarũa cia Gileadi mũrũ wa Makiru mũrũ wa Manase wa mbarĩ
cia ariũ a Jusufu igĩthiĩ ikĩaria irĩ mbere ya Musa na atongoria, arĩa maatongoragia nyũmba-inĩ
cia ciana cia Isiraeli. 2 Ikiuga atĩrĩ: ―Yahweh aathire mwathi witũ agayanie bũrũri na njĩra ya
gũcuka mĩtĩ ũtuĩke igai harĩ ciana cia Isiraeli; ningĩ mwathi witũ nĩ aathirũo nĩ Yahweh aneane
igai rĩa Zelofehadi mũrũ wa ithe witũ kũrĩ airĩtu ake. 3 Mangĩhikĩra arũme a mũhĩrĩga ũngĩ wa
ciana cia Isiraeli, igai rĩa airĩtu acio o narĩo no kweherio rĩngĩeherio kuuma igai-inĩ rĩa maithe
maitũ rĩonganĩrĩrio na igai rĩa mũhĩrĩga ũrĩa mangĩkorũo marĩ, na kwoguo rĩeherio harĩ igai ritũ.
4 Na rĩrĩ, mwaka wa Jubilii wakinya harĩ andũ a Isiraeli, igai rĩa airĩtu acio o narĩo nĩ
rĩkonganĩrĩrio na igai rĩa mũhĩrĩga ũrĩa mangĩkorũo marĩ, na kwoguo igai rĩao rĩeherio harĩ igai
rĩa mũhĩrĩga wa maithe maitũ.‖

5 Nake Musa akĩra ciana cia Isiraeli ũũ o ta ũrĩa Yahweh aamwathĩte: ―Mũhĩrĩga wa ariũ a
Jusufu ũroiga ũrĩa kũrĩ. 6 Ũyũ nĩguo uuge wa Yahweh wĩgiĩ airĩtu a Zelofehadi: ‗No mahikĩre
mũndũ o wothe ũrĩa mangĩenda kũhikĩra. O na kũrĩ ũguo, magĩrĩirũo kũhikĩra mũndũ uumĩte
nyũmba-inĩ ya mũhĩrĩga wa ithe. 7 Gũtirĩ igai rĩa ciana cia Isiraeli rĩagĩrĩire kuuma mũhĩrĩga
ũmwe rĩthiĩ mũhĩrĩga ũrĩa ũngĩ, nĩ gũkorũo ciana cia Isiraeli ciagĩrĩirũo gũtũũria igai rĩa mũhĩrĩga
wa maithe ma cio ma tene. 8 Na mũirĩtu o wothe ũngĩĩgwatĩra igai gatagatĩ-inĩ ka mĩhĩrĩga ya
Isiraeli, agĩrĩirũo gũtuĩka mũtumia wa mũndũ wa rũciaro rwa mũhĩrĩga wa ithe, nĩguo ciana cia
Isiraeli ihote gũtũũria igai rĩa maithe ma cio ma tene. 9 Gũtirĩ igai rĩagĩrĩire kuuma mũhĩrĩga
ũmwe rĩthiĩ mũhĩrĩga ũrĩa ũngĩ, nĩ gũkorũo mĩhĩrĩga ya Isiraeli yagĩrĩirũo gũtũũria igai rĩao
ene.‘‖

10 Airĩtu a Zelofehadi meekire o ta ũrĩa Yahweh aathĩte Musa. 11 Kwoguo Mahala, Tiriza,
Hogila, Milika, na Noa, airĩtu a Zelofehadi, maahikĩire ariũ a ithe na baba wao. 12 Magĩtuĩka
atumia a arũme mooimĩte nyũmba-inĩ cia Manase mũrũ wa Jusufu nĩguo igai rĩao rĩikare o
mũhĩrĩga-inĩ wa nyũmba ya ithe.

13 Macio nĩmo maathani na matuĩro ma ciira marĩa Yahweh aaheire ciana cia Isiraeli kũgerera
Musa werũ-inĩ mwaraganu wa Moabi hakuhĩ na Jorodani kũng‘ethera Jeriko.

GŨCOKERITHIA MAATHANI 1

1 Ici nĩcio ciugo iria Musa eerire ciana ciothe cia Isiraeli rĩrĩa ciarĩ werũ-inĩ gĩcigo-inĩ kĩa
Jorodani, werũ-inĩ mwaraganu ũrĩa ũng‘etheire Sufi, gatagatĩ ga Parani, Tofeli, Labani,
Hazerothu, na Dizahabu. 2 Kuuma Horebu gũthiĩ nginya Kadeshi-barinea ũgereire njĩra ya
Kĩrĩma gĩa Seiru nĩ rũgendo rwa thikũ 11. 3 Mwaka-inĩ wa 40, mweri-inĩ wa 11, mũthenya wa

257





mbere wa mweri ũcio, Musa akĩra ciana cia Isiraeli maũndũ marĩa mothe Yahweh aamwĩrĩte
ameere. 4 Eekire ũguo thutha wa gũtooria Sihoni mũthamaki wa Aamori, ũrĩa waikaraga
Heshiboni, na Ogu mũthamaki wa Bashani, ũrĩa waikaraga Ashiterothu, kũu Edirei. 5 Thĩinĩ wa
gĩcigo kĩa Jorodani bũrũri-inĩ wa Moabi, Musa agĩkĩambĩrĩria gũtaarĩria ũhoro wa Watho ũyũ
akiuga atĩrĩ:

6 ―Rĩrĩa twarĩ Horebu Yahweh Kĩhoti witũ aatwĩrire atĩrĩ, ‗Nĩ mũikarĩte mũno gĩcigo-inĩ gĩkĩ kĩrĩ
irĩma. 7 Ũkĩrai mũthiĩ gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa Aamori na kũrĩa andũ arĩa othe mariganĩtie
nao maikaraga thĩinĩ wa Araba, gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma, Shefela, Negebu, na gĩcũa-inĩ, bũrũri
wa Akanaani, na Lebanoni, o nginya rũũĩ-inĩ rũrĩa rũnene, nĩruo rũũĩ rwa Farati. 8 Atĩrĩrĩ, bũrũri
ũcio nĩ ndĩũigĩte mbere yanyu. Thiĩi kuo na mwĩgwatĩre bũrũri ũcio ũrĩa Yahweh eehĩtire harĩ
maithe manyu, Iburahimu, Isaaka, na Jakubu akiuga atĩ nĩ akaaũheana kũrĩ o, na kũrĩ mbeũ yao
ĩrĩa ĩgooka thutha wao.‘

9 ―Na hĩndĩ ĩyo ngĩmwĩra atĩrĩ, ‗Ndingĩhota kũmũkuua ndĩ wiki. 10 Yahweh Kĩhoti wanyu nĩ
atũmĩte muongerereke, na rĩu ũmũthĩ mũingĩhĩte o ta njata cia igũrũ. 11 Yahweh Kĩhoti wa
maithe manyu ma tene, arotũma muongerereke maita ngiri makĩria ma ũrĩa mũigana, na
aromũrathima o ta ũrĩa aamwĩrĩire. 12 Niĩ ingĩkĩhota atĩa gũkuua mĩrigo yanyu na mathĩna
manyu na mateta manyu ndĩ wiki? 13 Thuurai arũme marĩ na ũũgĩ, ũtaũku, na ũmenyeru kuuma
mĩhĩrĩga-inĩ yanyu, na niĩ ndĩmaamũre matuĩke atongoria anyu.‘ 14 Na inyuĩ mũkĩnjokeria atĩrĩ,
‗Ũguo watwĩra twĩke nĩ wega.‘ 15 Nĩ ũndũ ũcio ngĩoya atongoria a mĩhĩrĩga yanyu, arũme marĩ
na ũũgĩ na ũmenyeru, ngĩmaamũra matuĩke atongoria anyu, anene a andũ ngiri, anene a andũ
igana, anene a andũ mĩrongo ĩtano, anene a andũ ikũmi, na atongoria a mĩhĩrĩga yanyu.

16 ―Na hĩndĩ ĩyo ngĩra atuanĩri ciira anyu atĩrĩ, ‗Rĩrĩa mũrathikĩrĩria ciira gatagatĩ-inĩ ka ariũ a
ithe wanyu, mwagĩrĩirũo gũtua ciira na ũthingu gatagatĩ-inĩ ka mũndũ na mũrũ wa ithe kana na
mũndũ wa kũngĩ ũrĩa ũikaraga bũrũri-inĩ wanyu. 17 Mũtiagĩrĩirũo gũkorũo na mũthutũkanio
mũgĩtua ciira. Mwagĩrĩirũo gũthikĩrĩria mũndũ mũnini na ũrĩa mũnene o ũndũ ũmwe.
Mũtiagĩrĩirũo kũmakio nĩ andũ, nĩ gũkorũo ituĩro nĩ rĩa Kĩhoti; na angĩkorũo ciira nĩ mũritũ
mũno harĩ inyuĩ, mwagĩrĩirũo kũũrehe harĩ niĩ, na nĩ ndĩrĩũthikagĩrĩria.‘ 18 Hĩndĩ ĩyo nĩ
ndamwĩrire maũndũ marĩa mothe mwagĩrĩirũo nĩ gwĩka.

19 ―Tũgĩcoka tũkiuma Horebu na tũgĩtuĩkanĩria werũ-inĩ wothe ũrĩa mũnene na wa gwĩtigĩrũo
ũcio muoonire tũrĩ njĩra-inĩ twerekeire gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irima kĩa Aamori, o ta ũrĩa Yahweh
Kĩhoti witũ aatwathĩte, na thutha-inĩ tũgĩkinya Kadeshi-barinea. 20 Ngĩcoka ngĩmwĩra ũũ, ‗Rĩu
nĩ mwakinya gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa Aamori, kĩrĩa Yahweh Kĩhoti witũ aratũhe. 21 Atĩrĩrĩ,
Yahweh Kĩhoti wanyu nĩ amũheete bũrũri ũcio. Ambatai mũkawĩgwatĩre, o ta ũrĩa Yahweh
Kĩhoti wa maithe manyu ma tene amwĩrĩte. Mũtigetigĩre o na kana mũmake.‘

22 ―O na kũrĩ ũguo, inyuothe muokire harĩ niĩ mũkĩnjĩra atĩrĩ, ‗Reke tũtũme arũme mathiĩ mbere
itũ magatũthiganĩre bũrũri ũcio na matũrehere ũhoro wĩgiĩ njĩra ĩrĩa twagĩrĩirũo kũgerera na nĩ
matũũra ma mũthemba ũrĩkũ tũgũkora.‘ 23 Ngĩona rĩciria rĩu rĩrĩ rĩega, na nĩ ũndũ ũcio ngĩthuura

258


arũme 12 kuuma harĩ inyuĩ, o mũhĩrĩga mũndũ ũmwe. 24 Makiumagara makĩambata gĩcigo-inĩ
kĩrĩa kĩrĩ irĩma na magĩkinya Mũkuru wa Eshikoli na makĩũthigana. 25 Makĩoya maciaro ma
bũrũri ũcio makĩmakuua magĩtũrehera, na magĩtũrehera ũhoro magĩtwĩra atĩrĩ, ‗Bũrũri ũcio
Yahweh Kĩhoti witũ aratũhe nĩ mwega.‘ 26 No nĩ mwaregire kwambata mũthiĩ kuo, na
mũkĩremera uuge wa Yahweh Kĩhoti wanyu. 27 Mũgĩikara o mũkĩnugunaga mũrĩ hema-inĩ
cianyu mũkiugaga ũũ, ‗Yahweh nĩ atũthũire nĩkĩo aatũrutire bũrũri wa Misiri atũneane guoko-inĩ
kwa Aamori nĩgetha matũniine. 28 Kaĩ arĩ kũndũ kũhaana atĩa kũu tũrathiĩ? Ariũ a ithe witũ nĩ
matũũragĩte ngoro nĩ ũndũ wa kuuga ũũ, ―Andũ acio nĩ anene na araihu gũtũkĩra, na matũũra
mao nĩ manene na makairigĩrũo o nginya igũrũ matu-inĩ, na nĩ tũronire ariũ a Aanaki kuo.‖‘

29 ―Nĩ ũndũ ũcio ngĩmwĩra atĩrĩ, ‗Mũtigetigĩre kana mũigue guoya nĩ ũndũ wao. 30 Yahweh
Kĩhoti wanyu nĩ egũthiĩ arĩ mbere yanyu na nĩ ekũmũrũĩrĩra, o ta ũrĩa eekire Misiri
mũkĩĩyonagĩra na maitho manyu. 31 Na werũ-inĩ nĩ mweyoneire ũrĩa Yahweh Kĩhoti wanyu
aamũkuuire o ta ũrĩa mũndũ akuuaga mũrũwe, kũrĩa guothe mwathiaga o nginya mũgĩkinya
gũkũ.‘ 32 No o na thutha wa maũndũ macio mothe, mũtiagĩire na wĩtĩkio harĩ Yahweh Kĩhoti
wanyu, 33 ũrĩa wathiaga mbere yanyu njĩra-inĩ, nĩguo agathigane kũndũ kũrĩa mũkwamba hema
cianyu. Ũtukũ aamuumagĩrĩra na mwaki, naguo mũthenya akamuumĩrĩra na itu nĩguo amuonie
njĩra ĩrĩa mwagĩrĩirũo kũgerera.

34 ―Na hĩndĩ ĩyo yothe Yahweh nĩ aaiguaga ũrĩa mwoigaga, na akĩrakara mũno akĩĩhĩta ũũ, 35
‗Gũtirĩ mũndũ o na ũmwe harĩ andũ aya a rũciaro rũrũ rũũru ũkoona bũrũri ũcio mwega ndehĩtire
atĩ nĩ ngaaũheana kũrĩ maithe manyu, 36 tiga o Kalebu mũrũ wa Jefune. Nĩ akaawona, na nĩ
ngaamũhe bũrũri ũcio aakinyangire na ndĩũhe ariũ ake, tondũ nĩ arũmĩrĩire Yahweh na ngoro
yothe.37 (O na ningĩ Yahweh nĩ aarakaririo nĩ niĩ nĩ ũndũ wanyu, akĩnjĩra ũũ, ―O nawe
ndũgaathiĩ kuo. 38 Joshua mũrũ wa Nuni, ũrĩa ũrũgamaga mbere yaku, nĩwe ũkaaingĩra bũrũri-
inĩ ũcio. Mwĩkĩre hinya, nĩ gũkorũo nĩwe ũgaatũma ciana cia Isiraeli megwatĩre bũrũri ũcio.‖) 39
Ningĩ, ciana cianyu iria mwoigire atĩ nĩ igaatahwo na ariũ anyu arĩa ũmũthĩ matoĩ wega kana
ũũru, acio nĩo makaaingĩra kuo, na nĩ ngaaũheana kũrĩ o mawĩgwatĩre. 40 No inyuĩ-rĩ, cokai na
thutha mũthiĩ werũ-inĩ mũgereire njĩra-inĩ ya Iria Itune.‘

41 ―Nĩ ũndũ ũcio mũkĩnjĩra atĩrĩ, ‗Nĩ twĩhĩirie Yahweh. Na rĩu nĩ tũkwambata tũkarũe, o ta ũrĩa
Yahweh Kĩhoti witũ atwathĩte!‘ Kwoguo o ũmwe wanyu akĩĩyoha matharaita make ma mbaara,
na mweciragia atĩ ũngĩarĩ ũndũ mũhũthũ kwambata kĩrĩma-inĩ kĩu. 42 No Yahweh akĩnjĩra atĩrĩ,
‗Meere ũũ: ―Mũtikambate mũkarũe, tondũ ndigũkorũo hamwe na inyuĩ. Na mũngĩka ũguo, no
mũkũhootwo nĩ thũ cianyu.‖‘ 43 Nĩ ũndũ ũcio ngĩaria na inyuĩ, no mũtiigana gũthikĩrĩria. Handũ
ha ũguo, mũkĩremera uuge wa Yahweh na nĩ ũndũ wa mwĩĩkĩrĩro mũkĩgeria kwambata kĩrĩma-
inĩ kĩu. 44 Nao Aamori arĩa maaikaraga kĩrĩma-inĩ kĩu magĩũka nĩguo matũngane na inyuĩ na
makĩmũingatithia o ta ũrĩa njũkĩ ciĩkaga, magĩtũma mũhurunjũke Seiru o nginya Horoma. 45 Nĩ
ũndũ ũcio mũgĩcoka na mũkĩambĩrĩria kũrĩrĩra Yahweh, no Yahweh ndaamũthikĩrĩirie o na kana
akĩerekeria meciria make harĩ inyuĩ. 46 Na nĩkĩo mwathiire na mbere gũikara Kadeshi ihinda rĩu
rĩothe mwaikarire kuo.

259


GŨCOKERITHIA MAATHANI 2

1 ―Tũgĩcoka tũkĩgarũrũka na tũkĩambĩrĩria rũgendo twerekeire werũ-inĩ tũgereire njĩra ya Iria
Itune, o ta ũrĩa Yahweh aanjĩrĩte, na tũgĩikara tũgĩthiũrũrũkaga hakuhĩ na Kĩrĩma gĩa Seiru thikũ
nyingĩ. 2 Thutha ũcio Yahweh akĩnjĩra ũũ, 3 ‗Nĩ mũthiũrũrũkĩte hakuhĩ na kĩrĩma gĩkĩ ihinda
iraihu mũno. Rĩu ũkĩrai mũthiĩ mwena wa rũgongo. 4 Na wathe andũ aya ũmeere ũũ:
―Mũkũgerera mũhaka-inĩ wa ariũ a ithe wanyu, njiarũa cia Esau, arĩa maikaraga Seiru, nao nĩ
mekũmwĩtigĩra, na inyuĩ nĩ mwagĩrĩirũo kwĩmenyerera mũno. 5 Mũtikamokĩrĩre, nĩ gũkorũo
ndikũmũhe gĩcunjĩ o na kĩmwe kĩa bũrũri wao, o na handũ ha gũkinyithia kũgũrũ, tondũ nĩ heete
Esau Kĩrĩma gĩa Seiru kĩrĩ igai rĩake. 6 Mwagĩrĩirũo kũmanengera mbeca nĩ ũndũ wa irio iria
mũkũrĩa, na mũmarĩhe nĩ ũndũ wa maĩ marĩa mũkũnyua. 7 Tondũ Yahweh Kĩhoti wanyu nĩ
amũrathimĩte maũndũ-inĩ marĩa mothe mwĩkĩte. Nĩ oĩ wega ng‘endo cianyu werũ-inĩ ũyũ
mũnene. Mĩaka ĩyo 40 Yahweh Kĩhoti wanyu nĩ akoretwo hamwe na inyuĩ, na gũtirĩ kĩndũ mũrĩ
mwaga.‖‘ 8 Tũgĩgĩthiĩ tũhĩtũkĩire hakuhĩ na ariũ a ithe witũ, njiarũa cia Esau, arĩa maikaraga
Seiru, tũtekũgera njĩra ya Araba, Elathu, na Ezioni-geberi.

―Tũgĩcoka tũkĩgarũrũka tũgĩthiĩ na njĩra ya werũ-inĩ wa Moabi. 9 Ningĩ Yahweh akĩnjĩra atĩrĩ,
‗Mũtigokĩrĩre Moabi o na kana mũrũe mbaara nao, nĩ gũkorũo ndikũmũhe gĩcunjĩ o na kĩmwe
kĩa bũrũri wao kĩrĩ igai rĩanyu tondũ nĩ heanĩte Ari ĩrĩ igai rĩa njiarũa cia Loti. 10 (Aemi nĩo
maaikaraga kũu mbere ĩyo, na maarĩ andũ anene mũno na aingĩ na araihu o ta Aanaki. 11 Nao
Arefai moonagwo matariĩ o ta Aanaki, na Amoabi maametaga Aemi. 12 Mbere ĩyo, Ahori nĩo
maaikaraga Seiru, no njiarũa cia Esau ikĩmeheria na ikĩmaniina na igĩikara kuo ithenya rĩao, o ta
ũrĩa Isiraeli megwĩka bũrũri ũrĩa ũgũtuĩka igai rĩao, o ũcio Yahweh egũtigĩrĩra atĩ nĩ amahe.) 13
Rĩu thiĩi mũringe Mũkuru wa Zeredi.‘ Nĩ ũndũ ũcio tũgĩthiĩ na tũkĩringa Mũkuru wa Zeredi. 14
Kuuma Kadeshi-barinea nginya rĩrĩa twaringire Mũkuru wa Zeredi twaniinire mĩaka 38, o nginya
rĩrĩa rũciaro ruothe rwa arũme a mbaara rwathirire kambĩ-inĩ, o ta ũrĩa Yahweh eehĩtĩte harĩ o. 15
Guoko kwa Yahweh kwamokĩrĩire nĩguo kũmaniine kuuma kambĩ-inĩ nginya magĩthira biũ.

16 ―Hĩndĩ ĩrĩa arũme othe a mbaara maakuire magĩthira gatagatĩ-inĩ ka andũ, 17 Yahweh
akĩnjarĩria rĩngĩ, akĩnjĩra atĩrĩ, 18 ‗Ũmũthĩ mũkũgerera hakuhĩ na gĩcigo kĩa Moabi, na nokuo
Ari. 19 Rĩrĩa mũrĩkinya hakuhĩ na Aamoni, mũtikanamathumbũre kana mũmogite, tondũ
ndikũmũhe gĩcunjĩ o na kĩmwe kĩa bũrũri wa Aamoni gĩtuĩke igai rĩanyu, nĩ gũkorũo nĩ
ndĩũheete njiarũa cia Loti ũrĩ igai rĩacio. 20 Bũrũri ũcio o naguo woonagwo ũrĩ bũrũri wa Arefai.
(Arefai nĩo maaikaraga kuo mbere ĩyo, nao Aamoni maametaga Azamuzumi. 21 Maarĩ andũ
anene mũno na aingĩ na araihu o ta Aanaki; no Yahweh akĩmaniina mehere mbere ya Aamoni,
nao makĩmaingata kũu na magĩikara kuo ithenya rĩao. 22 Ũguo nĩguo eekire harĩ njiarũa cia
Esau, iria rĩu cikaraga Seiru, rĩrĩa aanangire Ahori kuuma mbere yacio, nĩgetha ciĩgwatĩre bũrũri
wao na cikarage kuo ithenya rĩao nginya ũmũthĩ. 23 Nao Aavi maaikaraga matũũra-inĩ o nginya
Gaza nginya rĩrĩa Akafitori, arĩa mooimĩte Kafitori, maamaniinire na magĩikara kuo ithenya
rĩao.)

260



24 ―‗Ũkĩrai mũthiĩ mũringe Mũkuru wa Arinoni. Atĩrĩrĩ, nĩ heanĩte Sihoni Mũamori, mũthamaki
wa Heshiboni moko-inĩ manyu. Nĩ ũndũ ũcio ambĩrĩriai kwĩgwatĩra bũrũri wake, na mũrũe
mbaara nake. 25 Mũthenya ũyũ wa ũmũthĩ nĩ ngwambĩrĩria gũtũma andũ othe gũkũ mũhuro wa
riũa arĩa marĩiguaga ũhoro wanyu manyitwo nĩ guoya na kĩmako nĩ ũndũ wanyu. Nĩ marĩgiĩkaga
na makainaina nĩ ũndũ wanyu.‘

26 ―Ningĩ ngĩtũma atũmwo kuuma werũ-inĩ wa Kedemothu kũrĩ Mũthamaki Sihoni wa
Heshiboni, na ciugo ici cia thayũ, 27 ‗Njĩtĩkĩria ngerere bũrũri waku. Ngũthiĩ o ngereire
barabara-inĩ na ndikũrora mwena wa ũrĩo kana wa ũmotho. 28 Ngũrĩa o irio iria ũkũnyenderia na
nyue o maĩ marĩa ũkũnyenderia. Njĩtĩkĩria tu nduĩkanĩrie kuo thiĩte na magũrũ 29 —ũguo nĩguo
njiarũa cia Esau iria cikaraga Seiru na Amoabi arĩa maikaraga Ari maanjĩkire—o nginya ninge
Jorodani nginye bũrũri ũrĩa Yahweh Kĩhoti witũ aratũhe.‘ 30 No Mũthamaki Sihoni wa
Heshiboni ndaatwĩtĩkĩririe tũtuĩkanĩrie kuo, nĩ gũkorũo Yahweh Kĩhoti wanyu nĩ eetĩkĩrĩtie roho
wake ũng‘athie, na omie ngoro, nĩguo amũneane moko-inĩ manyu ta ũrĩa kũrĩ ũmũthĩ.

31 ―Ningĩ Yahweh akĩnjĩra ũũ, ‗Atĩrĩrĩ, nĩ nyambĩrĩirie kũneana Sihoni o hamwe na bũrũri wake
kũrĩ wee. Ambĩrĩria kwĩgwatĩra bũrũri wake.‘ 32 Rĩrĩa Sihoni ookire marĩ hamwe na andũ ake
othe gũcemania na ithuĩ mbaara-inĩ kũu Jahazu, 33 Yahweh Kĩhoti witũ akĩmũneana harĩ ithuĩ,
na tũkĩmũtooria o hamwe na ariũ ake, na andũ ake othe. 34 Tũgĩtunyana matũũra make mothe
hĩndĩ ĩyo na tũkĩananga matũũra mothe, o hamwe na arũme, atumia, na ciana. Gũtirĩ mũndũ
wahonokire. 35 Twatahire o mahiũ tu hamwe na indo iria twatunyanire kuuma matũũra-inĩ
macio twatharĩkĩire. 36 Kuuma Aroeru, ĩrĩa ĩrĩ mũthia-inĩ wa Mũkuru wa Arinoni (o hamwe na
itũũra rĩrĩa rĩrĩ mũkuru-inĩ ũcio), gũkinya Gileadi, gũtirĩ taũni tũtaatooririe. Yahweh Kĩhoti witũ
nĩ aacineanire ciothe kũrĩ ithuĩ. 37 O na kũrĩ ũguo, mũtiakuhĩrĩirie bũrũri wa Aamoni, rũteere
ruothe rwa Mũkuru wa Jaboku o hamwe na matũũra ma gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ irĩma, o na kana kũndũ
kũngĩ kũrĩa mwagirĩtio nĩ Yahweh Kĩhoti witũ.

GŨCOKERITHIA MAATHANI 3

1 ―Tũgĩcoka tũkĩgarũrũka tũkĩambata tũgereire Njĩra Ĩrĩa ya Bashani. Nake Ogu mũthamaki wa
Bashani agĩtũtũnga hamwe na andũ ake othe nĩguo arũe na ithuĩ kũu Edirei. 2 Nĩ ũndũ ũcio
Yahweh akĩnjĩra atĩrĩ, ‗Ndũkamwĩtigĩre, nĩ gũkorũo nĩ ngũmũneana moko-inĩ maku o hamwe na
andũ ake othe na bũrũri wake, na ũkũmwĩka o ta ũrĩa wekire Sihoni mũthamaki wa Aamori, ũrĩa
waikaraga Heshiboni.‘ 3 Nĩ ũndũ ũcio Yahweh Kĩhoti witũ akĩneana Mũthamaki Ogu wa
Bashani o nake moko-inĩ maitũ o hamwe na andũ ake othe, tũgĩthiĩ na mbere kũmũtharĩkĩra o
nginya gũgĩkorũo gũtarĩ mũndũ o na ũmwe wake wahonokire. 4 Tũgĩcoka tũgĩtunyana matũũra
make mothe. Gũtirĩ taũni o na ĩmwe tũtaamatunyire—matũũra 60, gĩcigo gĩothe kĩa Arigobu,
ũthamaki wa Ogu kũu Bashani. 5 Matũũra macio mothe maarĩ mairigĩre na thingo ndaihu na
igũrũ, ihingo, na mĩgamba, o na tũgĩtunyana taũni ingĩ nyingĩ itaarĩ njirigĩre. 6 O na kũrĩ ũguo

261




tũkĩmaananga, o ta ũrĩa twekire Mũthamaki Sihoni wa Heshiboni, na njĩra ya kwananga matũũra
mothe, o hamwe na arũme, atumia, na ciana. 7 Na tũkĩoya mahiũ mothe o hamwe na indo cia
matũũra macio iria twatahĩte igĩtuĩka citũ.

8 ―Na hĩndĩ ĩyo tũgĩtunyana bũrũri wa athamaki erĩ Aamori arĩa maarĩ gĩcigo-inĩ kĩa Jorodani,
kuuma Mũkuru-inĩ wa Arinoni o nginya Kĩrĩma-inĩ kĩa Herimoni 9 (kĩrĩma kĩrĩa Asidoni
meetaga Sirioni nao Aamori magagĩta Seniri), 10 matũũra mothe ma kũndũ kwaraganu, Gileadi
yothe, na Bashani yothe o nginya Saleka na Edirei, matũũra ma ũthamaki wa Ogu kũu Bashani.
11 Nĩ gũkorũo Mũthamaki Ogu wa Bashani nĩwe watigarĩte arĩ wa mũico harĩ Arefai. Karĩrĩ
gake gaathondeketwo na kĩgera, na gatũire Raba kwa Aamoni. Gakoragwo na ũraihu wa mĩkono
kenda na wariĩ wa mĩkono ĩna, kũringana na mũkono ũrĩa ũtuĩtwo. 12 Hĩndĩ ĩyo tũkĩĩgwatĩra
bũrũri ũyũ: kuuma Aroeru ĩrĩa ĩrĩ hakuhĩ na Mũkuru wa Arinoni, na nuthu ya gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ
irĩma kĩa Gileadi, na nĩ heanĩte matũũra ma kũu kũrĩ Arubeni na Agadi. 13 Nakĩo gĩcigo kĩu
kĩngĩ gĩothe kĩa Gileadi na Bashani yothe ya ũthamaki wa Ogu nĩ ndĩkĩheanĩte kũrĩ nuthu ya
mũhĩrĩga wa Manase. Gĩcigo gĩothe kĩa Arigobu, kĩrĩa kĩrĩ Bashani, kĩoĩkaine ta bũrũri wa
Arefai.

14 ―Jairu mũrũ wa Manase ooire gĩcigo gĩothe kĩa Arigobu o nginya mũhaka-inĩ wa Ageshuru na
Amaakathi na agĩta icagi icio cia Bashani o ta rĩĩtwa rĩake, Havothu-jairu, na nĩguo ciĩtagwo
nginya ũmũthĩ. 15 Na nĩ heanĩte Gileadi kũrĩ Makiru. 16 Nao Arubeni na Agadi, nĩ ndĩmaheete
gĩcigo gĩa kuuma Gileadi o nginya Mũkuru wa Arinoni, na gatagatĩ ka mũkuru ũcio nĩho
mũhaka, na gũthiĩ nginya Jaboku, mũkuru ũrĩa ũkoragwo ũrĩ mũhaka wa Aamoni, 17 na Araba
na Rũũĩ rwa Jorodani na hũgũrũrũ ciaruo, kuuma Kinerethu o nginya Iria-inĩ rĩa Araba, o rĩo Iria
rĩa Cumbĩ, rĩrĩa rĩrĩ mũhuro wa iharũrũka cia Pisiga mwena wa irathĩro.

18 ―Ngĩcoka ngĩmwatha ngĩmwĩra atĩrĩ: ‗Yahweh Kĩhoti wanyu nĩ amũheete bũrũri ũyũ nĩguo
mũwĩgwatĩre. Arũme othe anyu arĩa marĩ na hinya nĩ mekuoya indo cia mbaara na maringe
mũrĩmo ũrĩa ũngĩ marĩ mbere ya ariũ a ithe wanyu, ciana cia Isiraeli. 19 No atumia anyu tu,
ciana cianyu, o hamwe na mahiũ manyu (nĩ njũĩ wega atĩ mũrĩ na mahiũ maingĩ mũno)
megũtigwo magĩikara matũũra-inĩ marĩa ndĩmũheete, 20 o nginya rĩrĩa Yahweh arĩhe ariũ a ithe
wanyu ũhurũko, o ta ũrĩa amwĩkĩte, na o nao megwatĩre bũrũri ũrĩa Yahweh Kĩhoti wanyu
ekũmahe mũrĩmo ũrĩa ũngĩ wa Jorodani. Na hĩndĩ ĩyo nĩ mũgaacoka, o mũndũ igai-inĩ rĩake rĩrĩa
ndĩmũheete.‘

21 ―Hĩndĩ ĩyo ngĩatha Joshua ngĩmwĩra ũũ: ‗Wee nĩ wĩyoneire na maitho maku ũrĩa Yahweh
Kĩhoti wanyu ekĩte athamaki acio eerĩ. Ũguo noguo Yahweh egwĩka mothamaki mothe marĩa
marĩ mũrĩmo ũrĩa ũngĩ ũraringa. 22 Mũtiagĩrĩirũo kũmetigĩra, nĩ gũkorũo Yahweh Kĩhoti wanyu
nĩwe ũramũrũĩrĩra.‘

23 ―Na hĩndĩ ĩyo ngĩthaitha Yahweh, ngĩmwĩra atĩrĩ, 24 ‗Yahweh Mũthamaki Ũrĩa Mũnene, nĩ
wambĩrĩirie kuonia ndungata yaku ũnene waku o hamwe na guoko gwaku kũrĩ hinya, nĩ ũndũ-rĩ,
nĩ ihoti ĩrĩkũ igũrũ na thĩ ĩngĩhota gwĩka ciĩko cia hinya ta ciaku? 25 Ndagũthaitha ũreke ninge

262


nĩguo nyone bũrũri ũcio mwega ũrĩ mũrĩmo ũrĩa ũngĩ wa Jorodani, gĩcigo kĩu kĩega kĩrĩ irĩma na
Lebanoni.‘ 26 Ĩndĩ Yahweh no aarakarĩtio nĩ niĩ nĩ ũndũ wanyu, agĩkĩaga gũũthikĩrĩria. Handũ ha
ũguo, Yahweh aanjĩrire ũũ, ‗Reke ũhoro ũcio ũkinye hau! Ndũkananjĩre ũhoro ũcio rĩngĩ. 27
Ambata nginya gacũmbĩrĩ ga Pisiga, na ũrore mwena wa ithũĩro na mwena wa rũgongo na
mwena wa mũhuro na irathĩro na wĩrorere bũrũri ũcio na maitho maku, nĩ gũkorũo ndũkũringa
rũũĩ rũrũ rwa Jorodani. 28 Amũra Joshua ũmutaare na ũmũmĩrĩrie ngoro na ũmwĩkĩre hinya,
tondũ nĩwe ũkũringa mũrĩmo ũrĩa ũngĩ arĩ mbere ya andũ aya na nĩwe ũgaatũma megwatĩre
bũrũri ũcio ũkuona.‘ 29 Maũndũ macio mothe meekĩkire rĩrĩa twaikaraga mũkuru-inĩ ũrĩa
ũng‘etheire Bethi-peori.

GŨCOKERITHIA MAATHANI 4

1 ―Atĩrĩrĩ inyuĩ Isiraeli, thikĩrĩriai mawatho na matuĩro ma ciira marĩa ndĩramũruta kũrũmĩrĩra,
nĩguo mũthiĩ na mbere gũtũũra muoyo na mũtonye mwĩgwatĩre bũrũri ũrĩa mũraheo nĩ Yahweh,
Kĩhoti wa maithe manyu ma tene. 2 Mũtiagĩrĩirũo kuongerera ũndũ harĩ ciugo iria ndĩramwatha,
o na kana mũrutarute ũndũ kuuma harĩ cio, nĩguo mũrũmie maathani ma Yahweh Kĩhoti wanyu
marĩa ndĩramwatha.

3 ―Nĩ mweyoneire na maitho manyu ũrĩa Yahweh eekire ũhoro-inĩ wĩgiĩ Baali ya Peori; Yahweh
Kĩhoti wanyu aaniinire mũndũ wothe gatagatĩ-inĩ kanyu ũrĩa warũmĩrĩire Baali ya Peori. 4 Ĩndĩ
inyuĩ arĩa mwĩgwatanĩtie na Yahweh Kĩhoti wanyu inyuothe mũrĩ o muoyo nginya ũmũthĩ. 5
Atĩrĩrĩ, nĩ ndĩmũrutĩte mawatho na matuĩro ma ciira, o ta ũrĩa Yahweh Kĩhoti wakwa anjathĩte,
nĩgetha mũmarũmie mũrĩ kũu bũrũri-inĩ ũcio mũkwĩgwatĩra. 6 No mũhaka mũmarũmĩrĩre, nĩ
gũkorũo mweka ũguo nĩ mũkuonania ũũgĩ na ũtaũku maitho-inĩ ma ikundi cia andũ arĩa
marĩiguaga ũhoro wĩgiĩ mawatho macio mothe, na moigage atĩrĩ, ‗Rũrĩrĩ rũrũ rũnene hatarĩ
nganja nĩ rwa andũ marĩ na ũũgĩ na ũtaũku.‘ 7 Nĩ ũndũ-rĩ, nĩ rũrĩrĩ rũrĩkũ rũnene rũrĩ na ihoti irĩ
hakuhĩ naruo ta ũrĩa Yahweh Kĩhoti witũ akoragwo arĩ hakuhĩ na ithuĩ rĩrĩa rĩothe twamũkaĩra? 8
Ningĩ nĩ rũrĩrĩ rũrĩkũ rũnene rũkoragwo na mawatho ma ũthingu na matuĩro ma ciira ta Watho
ũyũ wothe ndĩraiga mbere yanyu ũmũthĩ?

9 ―Wĩmenyerere na wĩhũge mũno, nĩguo ndũkanariganĩrũo nĩ maũndũ marĩa wĩyoneire na
maitho maku na nĩguo matikanehere ngoro-inĩ yaku matukũ mothe ma ũtũũro waku. Ningĩ nĩ
wagĩrĩirũo kũmamenyithia ariũ aku o hamwe na ariũ a ciana ciaku. 10 Mũthenya ũrĩa
warũgamire mbere ya Yahweh Kĩhoti waku kũu Horebu, Yahweh aanjĩrire atĩrĩ, ‗Cokanĩrĩria
andũ harĩ niĩ nĩguo ndũme maigue ciugo ciakwa, nĩgetha merute kũnjĩtigĩra matukũ mothe marĩa
megũtũũra muoyo thĩinĩ wa thĩ na nĩguo marute ariũ ao.‘

11 ―Nĩ ũndũ ũcio mũgĩkuhĩrĩria mũkĩrũgama magũrũ-inĩ ma kĩrĩma, nakĩo kĩrĩma kĩu gĩakanaga
mwaki wambataga nginya igũrũ matu-inĩ; gũkĩgĩa nduma, itu, na gũgĩtumana biũ. 12 Nake

263




Yahweh akĩambĩrĩria kwaria na inyuĩ kuuma mwaki-inĩ ũcio. Mwaiguire mũgambo wa ciugo, no
mũtionire kĩndũ—no mũgambo tu waiguĩkaga. 13 Na akĩmenyithania kĩrĩkanĩro gĩake harĩ inyuĩ,
kĩrĩa aamwathire mũrũmagie—Maathani Marĩa Ikũmi. Thutha-inĩ akĩmaandĩka ihengere-inĩ igĩrĩ
cia mahiga. 14 Hĩndĩ ĩyo Yahweh akĩnjatha ndĩmũrute mawatho na matuĩro ma ciira, marĩa
mwagĩrĩirũo kũrũmia mũrĩ bũrũri-inĩ ũcio mũgũthiĩ kwĩgwatĩra.

15 ―Nĩ ũndũ ũcio, mwĩhũgei mũno—nĩ gũkorũo gũtirĩ kĩndũ muonire mũthenya ũrĩa Yahweh
aaririe na inyuĩ kũu Horebu arĩ gatagatĩ ka mwaki— 16 mũtikanethũkie na njĩra ya
gwĩthondekera mũhianano o wothe wa gwacũhio ũhaana kĩndũ o gĩothe, mũhianĩre wa
mũndũrũme kana wa mũndũ-wa-nja, 17 mũhianĩre wa nyamũ o yothe ĩrĩ thĩinĩ wa thĩ kana
mũhianĩre wa nyoni o yothe yũmbũkaga rĩera-inĩ, 18 mũhianĩre wa kĩũmbe o gĩothe gĩtambaga
thĩ kana mũhianĩre wa thamaki o yothe ĩrĩ thĩinĩ wa maĩ marĩa marĩ rungu rwa thĩ. 19 Na rĩrĩa
watiira maitho maku na igũrũ ũkona riũa na mweri na njata—mbũtũ yothe ya igũrũ—
ndũkanagucĩrĩrio ũcinamĩrĩre na ũcitungatĩre. Yahweh Kĩhoti waku aciheanĩte kũrĩ ikundi ciothe
cia andũ arĩa marĩ gũkũ thĩ. 20 No inyuĩ nĩ inyuĩ Yahweh ooire akĩmũruta mwaki-inĩ mũnene wa
gũtwekia kĩgera, akĩmũruta Misiri, nĩguo mũtuĩke andũ ake kĩũmbe, o ta ũrĩa mũrĩ ũmũthĩ.

21 ―Na rĩrĩ, Yahweh nĩ aarakaririo nĩ niĩ nĩ ũndũ wanyu, na akĩĩhĩta atĩ ndikaringa Jorodani o na
kana nyingĩre bũrũri-inĩ mwega ũrĩa Yahweh Kĩhoti wanyu aramũhe ũtuĩke igai rĩanyu. 22 Nĩ
gũkorũo ngũkuĩra bũrũri-inĩ ũyũ; ndikũringa Jorodani, no inyuĩ nĩ mũkũringa na mwĩgwatĩre
bũrũri ũcio mwega. 23 Mwĩmenyererei mũtikanariganĩrũo nĩ kĩrĩkanĩro kĩa Yahweh Kĩhoti
wanyu kĩrĩa aarĩkanĩire na inyuĩ, na mũtigethondekere mũhianano wa gwacũhio, ũhaana kĩndũ o
gĩothe kĩrĩa mũkaanĩtio nĩ Yahweh Kĩhoti wanyu. 24 Tondũ Yahweh Kĩhoti waku nĩ mwaki
ũniinanaga, nĩ Kĩhoti wendaga wĩrutĩri wa ngoro yothe.

25 ―Ũngĩkaagĩa ciana na tũcũkũrũ na mũkorũo mũikarĩte ihinda iraihu bũrũri-inĩ ũcio na wĩke
ũndũ ũtagĩrĩire wa gũthondeka mũhianano wa gwacũhio wa mũthemba o wothe na wĩke ũndũ
mũũru maitho-inĩ ma Yahweh Kĩhoti waku ũmũrakarie, 26 ũmũthĩ ndeeta igũrũ na thĩ ituĩke aira
harĩ inyuĩ atĩ nĩ mũkaaniinwo o narua mũthire bũrũri-inĩ ũrĩa mũraringa Jorodani
mũkawĩgwatĩre. Mũtigaikara ihinda iraya thĩinĩ waguo, no nĩ kũniinwo mũkaaniinwo biũ. 27
Yahweh akaamũhurunja gatagatĩ-inĩ ga ikundi cia andũ, na no andũ anini kuuma harĩ inyuĩ
makaahonoka gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ iria mũgaakorũo mũtwarĩtwo kũrĩ cio nĩ Yahweh. 28 Mũrĩ
kũu mũgaatungatagĩra ihoti cia mbaũ na cia mahiga ithondeketwo na moko ma andũ, ihoti
itangĩhota kuona kana kũigua kana kũrĩa kana kũigua mũnungo.

29 ―Ũngĩgaacaria Yahweh Kĩhoti waku ũrĩ kũu, hatarĩ nganja nĩ ũkaamuona angĩkorũo
ũgaatuĩria ũhoro ũmwĩgiĩ na ngoro yaku yothe na muoyo waku wothe. 30 Rĩrĩa ũkaagĩa na
mĩtangĩko mĩingĩ na maũndũ macio mothe magũkore mahinda ma thutha-inĩ, hĩndĩ ĩyo nĩ
ũgaacokerera Yahweh Kĩhoti waku na ũthikĩrĩrie mũgambo wake. 31 Tondũ Yahweh Kĩhoti
waku nĩ Kĩhoti mũigua tha. Ndagagũtiganĩria kana akũniine kana ariganĩrũo nĩ kĩrĩkanĩro kĩrĩa
aarĩkanĩire na maithe manyu ma tene kũgerera mwĩhĩtwa.

264


32 ―Atĩrĩrĩ, ta ũria ũhoro wa matukũ mahĩtũku ma mbere ya mahinda maku, kuuma mũthenya
ũrĩa Kĩhoti oombire mũndũ thĩinĩ wa thĩ; caria kuuma gĩturi kĩmwe kĩa igũrũ nginya gĩturi kĩrĩa
kĩngĩ kĩa igũrũ. Hihi nĩ kũrĩ gwekĩka ũndũ mũnene ta ũyũ kana hihi ũndũ ta ũyũ ũkaiguo? 33
Hihi nĩ harĩ andũ angĩ manaigua mũgambo wa Kĩhoti ũkĩaria kuuma mwaki-inĩ ta ũrĩa waiguire
na ũgĩthiĩ na mbere gũtũũra muoyo? 34 Kana rĩrĩ, hihi Kĩhoti anageria kwĩyoera rũrĩrĩ kuuma
gatagatĩ-inĩ ka rũrĩrĩ rũngĩ akĩhũthĩra matuĩro, imenyithia, ciama, mbaara, guoko kũrĩ hinya,
guoko gũtambũrũkie, na ciĩko cia kũguoyohia, ta ũrĩa Yahweh Kĩhoti wanyu aamwĩkĩire mũrĩ
Misiri mũkĩĩyonagĩra na maitho manyu? 35 Wee nĩ wonetio maũndũ macio nĩguo ũmenye atĩ
Yahweh nĩwe Kĩhoti ũrĩa wa ma; gũtirĩ ũngĩ tiga we. 36 Nĩ aatũmire ũigue mũgambo wake
kuuma igũrũ nĩguo akũrũnge, nakuo gũkũ thĩ agĩtũma wone mwaki mũnene, na ũkĩigua ciugo
ciake kuuma mwaki-inĩ ũcio.

37 ―Tondũ nĩ eendete maithe manyu ma tene na nĩ athuurĩte mbeũ yao ĩrĩa ĩngĩgooka thutha wao,
nĩ warutirũo Misiri na hinya wake mũnene ũrĩ mbere ya maitho make. 38 Nĩ aaingatire ndũrĩrĩ
nene na irĩ hinya gũgũkĩra ciehere mbere yaku, nĩguo akũrehe na akũhe bũrũri wao ũtuĩke igai
rĩaku, o ta ũrĩa kũrĩ ũmũthĩ. 39 Nĩ ũndũ ũcio, ũmũthĩ ũyũ menya ũndũ ũyũ na ũũige ngoro-inĩ atĩ
Yahweh nĩwe Kĩhoti ũrĩa wa ma kũrĩa igũrũ na gũkũ thĩ. Gũtirĩ ũngĩ. 40 No mũhaka ũhingagie
mawatho make na maathani make marĩa ndĩragwatha ũmũthĩ, nĩgetha maũndũ maku na ma ciana
ciaku iria igooka thutha waku mathiĩ wega, nĩguo ũtũũre ihinda iraya bũrũri-inĩ ũrĩa Yahweh
Kĩhoti waku arakũhe.‖

41 Hĩndĩ ĩyo Musa agĩthuura matũũra matatũ mwena wa irathĩro wa Jorodani. 42 Mũndũ o wothe
angĩũraga mũndũ ũngĩ atekwenda na akorũo ndaramũthũire, no mũhaka orĩre itũũra-inĩ rĩmwe rĩa
macio nĩguo athiĩ na mbere gũtũũra muoyo. 43 Matũũra macio nĩ Bezeru rĩrĩa rĩrĩ werũ-inĩ kũndũ
kwaraganu nĩ ũndũ wa Arubeni, Ramothu rĩrĩa rĩrĩ Gileadi nĩ ũndũ wa Agadi, Golani rĩrĩa rĩrĩ
Bashani nĩ ũndũ wa Amanase.

44 Na rĩrĩ, ũyũ nĩguo Watho ũrĩa Musa aaigire mbere ya ciana cia Isiraeli. 45 Ici nĩcio iririkania,
mawatho, na matuĩro ma ciira marĩa Musa aaheire ciana cia Isiraeli thutha wao kuuma Misiri, 46
marĩ gĩcigo-inĩ kĩa Jorodani, mũkuru-inĩ ũrĩa ũng‘etheire Bethi-peori, bũrũri-inĩ wa Mũthamaki
Sihoni wa Aamori, ũrĩa waikaraga Heshiboni, o we ũrĩa Musa na ciana cia Isiraeli maahootire
thutha wao kuuma Misiri. 47 Na makĩĩgwatĩra bũrũri wake na bũrũri wa Mũthamaki Ogu wa
Bashani, athamaki arĩa erĩ a Aamori arĩa maarĩ gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩarĩ mwena wa irathĩro wa
Jorodani, 48 kuuma Aroeru, ĩrĩa ĩrĩ mũthia-inĩ wa Mũkuru wa Arinoni, o nginya Kĩrĩma gĩa
Sirioni, na nokĩo Herimoni, 49 na Araba yothe gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ mwena wa irathĩro wa
Jorodani, na gũthiĩ nginya Iria rĩa Araba, rĩrĩa rĩrĩ mũhuro wa iharũrũka cia Pisiga.

265





GŨCOKERITHIA MAATHANI 5

1 Ningĩ Musa agĩta Isiraeli othe akĩmeera ũũ: ―Inyuĩ Isiraeli, thikĩrĩriai mawatho na matuĩro ma
ciira marĩa ndĩramũmenyithia ũmũthĩ, na no mũhaka mũmeerute na mũmarũmagĩrĩre na kinyi. 2
Yahweh Kĩhoti witũ nĩ aathondekire kĩrĩkanĩro hamwe na ithuĩ tũrĩ Horebu. 3 Yahweh
ndaathondekire kĩrĩkanĩro kĩu hamwe na maithe maitũ ma tene, ĩndĩ aagĩthondekire hamwe na
ithuĩ, ithuothe aya tũrĩ muoyo ũmũthĩ. 4 Yahweh aaririe na inyuĩ ũthiũ kwa ũthiũ kĩrĩma-inĩ,
kuuma mwaki-inĩ. 5 Hĩndĩ ĩyo niĩ ndaarũgamĩte gatagatĩ kanyu na Yahweh nĩgetha
ndĩmũkinyĩrie uuge wa Yahweh, tondũ nĩ mwetigagĩra nĩ ũndũ wa mwaki mũkĩaga kwambata
kĩrĩma-inĩ. Agĩkiuga ũũ:

6 ―‗Niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti waku, ũrĩa wakũrutire bũrũri wa Misiri, kuuma nyũmba-inĩ ya
ũkombo. 7 Ndũkanagĩe na ihoti ingĩ tiga niĩ.

8 ―‗Ndũkanethondekere mũhianano wa gwacũhio kana mũhianĩre wa kĩndũ o gĩothe kĩrĩ kũrĩa
igũrũ kana gũkũ thĩ kana thĩinĩ wa maĩ marĩa marĩ rungu rwa thĩ. 9 Ndũkanacinamĩrĩre kana
ũheenererio gũcitungatĩra, nĩ gũkorũo niĩ Yahweh Kĩhoti waku, ndĩ Kĩhoti wĩ ũiru, na
ngaherithia ciana nĩ ũndũ wa mahĩtia ma maithe, nginya rũciaro rwa gatatũ na rwa kana rwa arĩa
mathũire, 10 ĩndĩ ngonania wendo mwĩhokeku nginya harĩ rũciaro rwa ngiri rwa arĩa manyendete
na marũmagĩrĩra maathani makwa.

11 ―‗Ndũkanahũthĩre rĩĩtwa rĩa Yahweh Kĩhoti waku tũhũ, nĩ gũkorũo Yahweh ndakaaga
kũherithia ũrĩa ũhũthagĩra rĩĩtwa rĩake tũhũ.

12 ―‗Rũmagia mũthenya wa Thabatũ na ũwamũrage, o ta ũrĩa Yahweh Kĩhoti waku agwathĩte.
13 Ũrĩrutaga wĩra waku wothe thikũ ithathatũ, 14 no mũthenya wa mũgwanja nĩ Thabatũ ya
Yahweh Kĩhoti waku. Ndwagĩrĩirũo kũruta wĩra o na ũrĩkũ, wee kana mũrũguo kana mwarĩguo
kana ngombo yaku ya mũndũrũme kana ngombo yaku ya mũirĩtu kana ndegwa yaku kana ndigiri
yaku kana nyamũ o yothe yaku ya mũciĩ o na kana mũndũ wa kũngĩ ũrĩa ũrĩ thĩinĩ wa matũũra
manyu, nĩgetha ngombo yaku ya mũndũrũme na ngombo yaku ya mũirĩtu ikahurũkaga o tawe.
15 Ririkana atĩ warĩ ngombo bũrũri-inĩ wa Misiri na atĩ Yahweh Kĩhoti waku aakũrutire kuo na
guoko kũrĩ hinya na guoko gũtambũrũkie. Nĩkĩo Yahweh Kĩhoti waku aagwathire ũrũmagie
mũthenya wa Thabatũ.

16 ―‗Tĩaga thoguo na nyũkwa, o ta ũrĩa Yahweh Kĩhoti waku agwathĩte, nĩgetha ũtũũre ihinda
iraya na ũgaacĩre bũrũri-inĩ ũrĩa Yahweh Kĩhoti waku arakũhe.

17 ―‗Ndũkanoragane.

18 ―‗Na ndũkanatharie.

19 ―‗Na ndũkanaiye.

266



20 ―‗Na ndũkanarute ũira wa maheeni wĩgiĩ mũndũ ũngĩ.

21 ―‗Na ndũkanerirĩrie mũtumia wa mũndũ ũngĩ. Na ndũkanerirĩrie nyũmba ya mũndũ ũngĩ kana
mũgũnda wake kana ngombo yake ya mũndũrũme kana ngombo yake ya mũirĩtu kana ndegwa
yake kana ndigiri yake kana kĩndũ kĩngĩ o gĩothe gĩake.‘

22 ―Yahweh aaheire kĩũngano kĩanyu gĩothe maathani macio kĩrĩma-inĩ, kuuma thĩinĩ wa mwaki,
itu, na nduma ndumanu, na mũgambo mũnene, na ndarĩ ũndũ ũngĩ oongereire; agĩcoka
akĩmaandĩka ihengere-inĩ igĩrĩ cia mahiga na akĩĩnengera.

23 ―No rĩrĩa mwaiguire mũgambo kuuma nduma-inĩ ĩyo rĩrĩa kĩrĩma kĩu gĩaakanaga mwaki, o rĩo
atongoria othe a mĩhĩrĩga yanyu na athuri magĩũka kũrĩ niĩ. 24 Mũkĩnjĩra ũũ, ‗Atĩrĩrĩ, Yahweh
Kĩhoti witũ nĩ atuonia riri wake na ũnene wake, na nĩ twaigua mũgambo wake kuuma mwaki-inĩ.
Ũmũthĩ nĩ tuona atĩ Kĩhoti no arie na mũndũ, na mũndũ ũcio athiĩ na mbere gũtũũra muoyo. 25
Rĩu-rĩ, tũgũgĩkua nĩkĩ? Nĩ gũkorũo mwaki ũyũ mũnene ũũ no ũtũcine. Tũngĩthiĩ na mbere kũigua
mũgambo wa Yahweh Kĩhoti witũ, hatarĩ nganja no tũgũkua. 26 Tondũ rĩrĩ, nũũ harĩ arĩa othe
marĩ mwĩrĩ wa nyama wanaigua mũgambo wa Kĩhoti ũrĩa ũtũũraga muoyo ũkĩaria kuuma
mwaki-inĩ ta ũrĩa twaigua na agathiĩ na mbere gũtũũra muoyo? 27 Wee nĩwe wagĩrĩirũo
gũkuhĩrĩria ũthiĩ ũigue ũrĩa wothe Yahweh Kĩhoti witũ ekuuga, na nĩwe ũgũtwĩra ũrĩa wothe
Yahweh Kĩhoti witũ egũkwĩra, na ithuĩ nĩ tũgũthikĩrĩria na twĩke guo.‘

28 ―Nĩ ũndũ ũcio Yahweh akĩigua ciugo icio mwanjĩrire, na Yahweh akĩnjĩra ũũ, ‗Nĩ ndaigua
ciugo iria andũ aya makwĩra. Ũrĩa wothe moiga nĩ wega. 29 Na arĩ korũo hingo ciothe no
makoragwo na ngoro ya kũnjĩtigĩra na kũrũmagia maathani makwa mothe; maũndũ mao na ma
ariũ ao no mathiĩ wega tene na tene! 30 Thiĩ ũmeere ũũ: ―Cokai hema-inĩ cianyu.‖ 31 Ĩndĩ wee
wagĩrĩirũo gũikara haha na niĩ, nĩguo ngũmenyithie maathani mothe, mawatho, na matuĩro ma
ciira marĩa wagĩrĩirũo kũmaruta na marĩa magĩrĩirũo kũrũmĩrĩra bũrũri-inĩ ũrĩa ndĩramahe
mawĩgwatĩre.‘ 32 Rĩu inyuĩ mwagĩrĩirũo kwĩmenyerera mwĩkage o ta ũrĩa Yahweh Kĩhoti wanyu
amwathĩte. Mũtiagĩrĩirũo kũrora mwena wa ũrĩo kana wa ũmotho. 33 Mwagĩrĩirũo gũthiaga na
njĩra iria ciothe Yahweh Kĩhoti wanyu amwathĩte, nĩgetha mũtũũre muoyo na mũgaacĩre na
mũikare matukũ maingĩ bũrũri-inĩ ũcio mũkwĩgwatĩra.

GŨCOKERITHIA MAATHANI 6

1 ―Na rĩrĩ, maya nĩmo maathani, mawatho, na matuĩro ma ciira marĩa Yahweh Kĩhoti wanyu
aheanĩte mũrutwo, nĩgetha mũmarũmagĩrĩre mwaringa mũrĩmo ũrĩa ũngĩ bũrũri-inĩ ũcio
mũkwĩgwatĩra, 2 nĩguo wĩtigagĩre Yahweh Kĩhoti waku na ũrũmagie mawatho make mothe na
maathani make marĩa ndĩragwatha—wee na mũrũguo o na mũcũkũrũ waku—matukũ mothe ma
muoyo waku, nĩguo ũtũũre ihinda iraya. 3 Inyuĩ Isiraeli, no mũhaka mũthikĩrĩrie na

267




mũmarũmagĩrĩre na kinyi nĩguo mũkaagaacĩra na mũingĩhe biũ bũrũri-inĩ ũcio ũiyũire iria na
ũũkĩ, o ta ũrĩa Yahweh Kĩhoti wa maithe manyu ma tene amwĩrĩire.

4 ―Thikĩrĩria wee Isiraeli: Yahweh Kĩhoti witũ nowe wiki Yahweh. 5 No mũhaka wende Yahweh
Kĩhoti waku na ngoro yaku yothe na muoyo waku wothe na hinya waku wothe. 6 Ciugo ici
ndĩragwatha ũmũthĩ no mũhaka cikoragwo ngoro-inĩ yaku, 7 na no mũhaka ũcirutage ciana ciaku
na ũkaragia ũhoro wacio rĩrĩa ũikarĩte thĩ gwaku nyũmba na rĩrĩa ũrathiĩ na njĩra na rĩrĩa ũkomete
na rĩrĩa ũũkĩrĩte. 8 Wagĩrĩirũo gũcioherera guoko-inĩ gwaku irĩ kĩririkania, na ũmekagĩre thiithi
waku. 9 Wagĩrĩirũo gũciandĩka itugĩ-inĩ cia mũrango wa nyũmba yaku na ihingo-inĩ ciaku.

10 ―Rĩrĩa Yahweh Kĩhoti waku agaagũkinyia bũrũri-inĩ ũrĩa eehĩtire harĩ maithe manyu ma tene
Iburahimu, Isaaka, na Jakubu atĩ nĩ agaakũhe—matũũra manene na mega marĩa wee mwene
ũtaakire-rĩ, 11 nyũmba ciyũire indo njega cia mĩthemba yothe iria wee ũtaarutĩire wĩra, ithima
cia kwenjwo iria wee ũteenjire, mĩgũnda ya mĩthabibũ na mĩtĩ ya mĩtamaiyũ ĩrĩa wee
ũtaahandire—na ũrĩe ũiganie, 12 ũkeemenyerera ndũkanariganĩrũo nĩ Yahweh, ũrĩa wakũrutire
bũrũri wa Misiri, kuuma nyũmba-inĩ ya ũkombo. 13 Wagĩrĩirũo gwĩtigĩra Yahweh Kĩhoti waku,
na nĩwe wagĩrĩirũo gũtungatĩra, na wagĩrĩirũo kwĩhĩta na rĩĩtwa rĩake. 14 Mũtikanarũmĩrĩre ihoti
ingĩ, hoti o yothe ya ikundi cia andũ arĩa mamũthiũrũrũkĩirie, 15 nĩ gũkorũo Yahweh Kĩhoti
waku, o we ũcio ũrĩ gatagatĩ-inĩ gaku nĩ Kĩhoti wĩ ũiru. Kwaga ũguo, marakara ma Yahweh
Kĩhoti waku nĩ magaakũrĩrĩmbũkĩra na akũniine wehere thĩinĩ wa thĩ.

16 ―Mũtikanagerie Yahweh Kĩhoti wanyu ta ũrĩa mwamũgeririe mũrĩ Masa. 17 Mwagĩrĩirũo
kũrũmagĩrĩra na kĩyo maathani ma Yahweh Kĩhoti wanyu na iririkania ciake na mawatho make
marĩa amwathĩte mũrũmagĩrĩre. 18 No mũhaka wĩkage ũndũ ũrĩa wagĩrĩire na mwega maitho-inĩ
ma Yahweh, nĩgetha ũgaacĩre na nĩguo ũtonye na wĩgwatĩre bũrũri ũcio mwega ũrĩa Yahweh
eerĩire maithe manyu ma tene kũgerera mwĩhĩtwa, 19 na njĩra ya kũingata thũ ciaku ciothe
ciehere mbere yaku, o ta ũrĩa Yahweh eranĩire.

20 ―Na matukũ-inĩ ma thutha mũrũguo angĩgakũũria ũũ, ‗Iririkania ici na mawatho maya na
matuĩro maya ma ciira Yahweh Kĩhoti witũ amwathĩte mũrũmagĩrĩre nĩ cia kĩĩ?‘ 21 wagĩrĩirũo
kwĩra mũrũguo atĩrĩ, ‗Twatuĩkire ngombo cia Firauni bũrũri-inĩ wa Misiri, no Yahweh agĩtũruta
kũu Misiri kũgerera guoko kũrĩ hinya. 22 Nĩ ũndũ ũcio Yahweh agĩtũma imenyithia na ciama
nene na cia kũniinana kũu Misiri, kũrĩ Firauni na kũrĩ andũ othe a nyũmba yake tũkĩĩyonagĩra na
maitho. 23 Na agĩtũruta kuo nĩgetha atũrehe gũkũ atũhe bũrũri ũyũ ũrĩa eerĩire maithe maitũ ma
tene kũgerera mwĩhĩtwa. 24 Yahweh agĩcoka agĩtwatha tũrũmagĩrĩre mawatho maya mothe na
twĩtigagĩre Yahweh Kĩhoti witũ nĩgetha maũndũ maitũ mathiage wega hingo ciothe, nĩguo tũthiĩ
na mbere gũtũũra muoyo, o ta ũrĩa tũtariĩ ũmũthĩ. 25 Na tũngĩrũmĩrĩra maathani maya mothe na
kinyi nĩgetha twathĩkĩre Yahweh Kĩhoti witũ o ta ũrĩa atwathĩte twĩke, nĩ tũrĩkoragwo tũrĩ
athingu.‘

268




GŨCOKERITHIA MAATHANI 7

1 ―Na rĩrĩ, rĩrĩa Yahweh Kĩhoti waku agaagũkinyia bũrũri-inĩ ũrĩa ũkiriĩ gũtonya na kũwĩgwatĩra,
nĩ agaakwehereria ndũrĩrĩ ici irĩ andũ aingĩ: Ahiti, Agirigashi, Aamori, Akanaani, Aperizi, Ahivi,
na Ajebusi, ndũrĩrĩ mũgwanja iria irĩ andũ aingĩ na irĩ hinya gũgũkĩra. 2 Yahweh Kĩhoti waku nĩ
akaamaneana kũrĩ wee, nawe nĩ ũkaamahoota. Wagĩrĩirũo gũkaamaniina biũ. Ndũkanagĩe
kĩrĩkanĩro hamwe nao o na kana kũmaiguĩra tha. 3 Ndũkanathondeke ũiguano wa kũhikanagia
nao. Ndũkananeane airĩtu aku kũrĩ ariũ ao kana woe airĩtu ao nĩ ũndũ wa ariũ aku. 4 Tondũ nĩ
magaatũma ariũ aku matige kũnũmĩrĩra matungatĩre ihoti ingĩ; namo marakara ma Yahweh nĩ
magaakũrĩrĩmbũkĩra na akũniine o na ihenya.

5 ―Handũ ha ũguo, ũũ nĩguo wagĩrĩirũo gũkaameka: Ũkaamomora igongona ciao, uunange itugĩ
ciao cia kũhoywo, ũtemange mĩtĩ yao ya kũhoywo, na ũcine mĩhianano yao ya gwacũhio. 6 Nĩ
gũkorũo mũrĩ andũ amũre harĩ Yahweh Kĩhoti wanyu, na Yahweh Kĩhoti wanyu nĩ amũthuurĩte
mũtuĩke andũ ake, mũtuĩke kĩndũ gĩake kĩa mwanya, kuuma harĩ ikundi ciothe cia andũ arĩa marĩ
thĩinĩ wa thĩ.

7 ―Yahweh ndaamwendire na akĩmũthuura atĩ tondũ nĩ inyuĩ mwarĩ aingĩ harĩ ikundi ciothe cia
andũ, nĩ gũkorũo inyuĩ nĩ inyuĩ mwarĩ anini mũno harĩ ikundi ciothe cia andũ. 8 Ithenya rĩa ũguo,
wendo wa Yahweh harĩ inyuĩ na kũhingia mwĩhĩtwa ũrĩa eehĩtĩte kũrĩ maithe manyu ma tene
nĩguo ũndũ ũrĩa watũmire Yahweh amũrute na guoko kũrĩ hinya, amũkũũre kuuma nyũmba-inĩ
ya ũkombo, kuuma kũrĩ hinya wa Firauni mũthamaki wa Misiri. 9 Nĩ ũĩ wega atĩ Yahweh Kĩhoti
waku nĩwe Kĩhoti ũrĩa wa ma, Kĩhoti ũrĩa mwĩhokeku, ũrĩa ũhingagia kĩrĩkanĩro gĩake na
akonania wendo mwĩhokeku harĩ njiarũa ngiri cia arĩa mamwendete na makarũmĩrĩra maathani
make. 10 Ĩndĩ arĩa mamũthũire akeerĩhĩria kũrĩ o ĩmwe kwa ĩmwe na njĩra ya kũmaniina.
Ndakaahũthĩrĩria kũherithia arĩa mamũthũire; akeerĩhĩria kũrĩ o ĩmwe kwa ĩmwe. 11 Nĩ ũndũ
ũcio, rũmagĩrĩra maathani na mawatho na matuĩro ma ciira marĩa ndĩragwatha ũmũthĩ,
ũmahingagie.

12 ―Mũngĩthiĩ na mbere gũthikĩrĩria matuĩro maya ma ciira na mũmarũmagie na kũmahingia,
Yahweh Kĩhoti wanyu nĩ egũtũũria kĩrĩkanĩro gĩake na amuonie wendo mwĩhokeku ũrĩa eehĩtire
harĩ maithe manyu ma tene. 13 Egũkuonia wendo, akũrathime na atũme ũingĩhe. Ĩni,
egũkũrathima na ciana nyingĩ hamwe na maciaro ma tĩri waku, ngano yaku, ndibei yaku ya
mũgethano, maguta maku, njaũ cia rũũru rwaku na tũgondu twa rũũru rwaku, bũrũri-inĩ ũrĩa
eehĩtire harĩ maithe manyu ma tene atĩ nĩ agaakũhe. 14 Ũgaatuĩka mũndũ ũrĩa ũrathimĩtwo mũno
harĩ ikundi ciothe cia andũ; gũtirĩ mũndũrũme kana mũtumia gatagatĩ-inĩ gaku ũkaaga mwana, o
na kana mahiũ maku mage rũciaro. 15 Yahweh nĩ agaakwehereria mĩrimũ yothe, na
ndagaakũrehera mũrimũ o na ũmwe mũũru ta ĩrĩa woĩ rĩrĩa warĩ Misiri. Handũ ha ũguo,
akaamĩrehe kũrĩ arĩa othe magũthũire. 16 Wagĩrĩirũo gũkaaniina ikundi ciothe cia andũ arĩa

269



Yahweh Kĩhoti waku aneanĩte kũrĩ wee. Ndwagĩrĩirũo kũmaiguĩra tha, na ndũkanatungatĩre ihoti
ciao, tondũ ũndũ ũcio ũngĩkorũo ũrĩ mũtego harĩ wee.

17 ―Ũngĩkeĩra ũũ ngoro-inĩ yaku, ‗Ndũrĩrĩ ici irĩ na andũ aingĩ gũtũkĩra. Ingĩkĩhota atĩa
gũcingata?‘ 18 ndwagĩrĩirũo gũciĩtigĩra. Wagĩrĩirũo kwĩririkania ũrĩa Yahweh Kĩhoti waku
eekire Firauni na Misiri yothe, 19 matuĩro manene marĩa weyoneire na imenyithia na ciama na
guoko kũrĩ hinya na guoko gũtambũrũkie kũrĩa Yahweh Kĩhoti waku aahũthĩrire gũkũruta kuo.
Ũguo nĩguo Yahweh Kĩhoti waku ageeka ikundi ciothe cia andũ arĩa wĩtigĩrĩte. 20 Yahweh
Kĩhoti waku agaatũma magĩe na kĩeha o nginya rĩrĩa arĩa magaakorũo matigarĩte na arĩa
magaakorũo makwĩhithĩte magaathira biũ. 21 Ndũkananyitwo nĩ guoya nĩ ũndũ wao, nĩ gũkorũo
Yahweh Kĩhoti waku arĩ hamwe nawe, nĩ Kĩhoti mũnene na wa magegania.

22 ―Yahweh Kĩhoti waku agaakwehereria ndũrĩrĩ icio o kahora o kahora. Ndũgeetĩkĩrio gũciniina
ciothe o rĩmwe, nĩguo nyamũ cia gĩthaka itikanaingĩhe igũtharĩkĩre. 23 Yahweh Kĩhoti waku nĩ
agaacineana kũrĩ wee na ũcitoorie ciothe o nginya rĩrĩa igaathira biũ. 24 Akaaneana athamaki a
cio guoko-inĩ gwaku, na nĩ ũkeeheria marĩĩtwa mao mũhuro wa riũa. Gũtirĩ mũndũ ũkaahota
gũgwĩtiiria o nginya rĩrĩa ũkaamaniina biũ. 25 Mwagĩrĩirũo gũgaacina mĩhianano ya gwacũhio
ya ihoti ciao. Ndũkanerirĩrie betha na thahabu iria icithondekete kana ũciĩoere, nĩguo itikanatuĩke
mũtego harĩ wee, nĩ gũkorũo icio nĩ indo irĩ magigi harĩ Yahweh Kĩhoti waku. 26 Ndũkanatonyie
kĩndũ kĩrĩ magigi thĩinĩ wa nyũmba yaku tondũ ũgaatuĩka kĩndũ gĩtuĩrĩirũo kwanangwo o ta kĩo.
Wagĩrĩirũo gũgĩthũũra biũ na ũkĩone kĩrĩ magigi, tondũ nĩ kĩndũ gĩtuĩrĩirũo kwanangwo.

GŨCOKERITHIA MAATHANI 8

1 ―Mwagĩrĩirũo kũrũmia na kinyi maathani mothe marĩa ndĩramũhe ũmũthĩ, nĩgetha mũthiĩ na
mbere gũtũũra muoyo na muongerereke na mũingĩre mwĩgwatĩre bũrũri ũrĩa Yahweh eehĩtire
ũhoro waguo kũrĩ maithe manyu ma tene. 2 Ririkana njĩra ndaya ĩrĩa Yahweh Kĩhoti waku
akũgereirie werũ-inĩ mĩaka ĩyo 40, nĩguo atũme ũgĩe na wĩnyihia na akũgerie amenye kĩrĩa kĩrĩ
ngoro-inĩ yaku, amenye kana nĩ ũrĩrũmagia maathani make kana ndũrĩmarũmagia. 3 Kwoguo
agĩtũma ũgĩe na wĩnyihia, akĩreka ũhũte na agĩkũhe maana, marĩa wee ũtaamenyete o na kana
maithe manyu makamamenya, nĩgetha atũme ũmenye atĩ mũndũ ndatũũragio nĩ mũgate wiki no
atũũragio nĩ kiugo gĩothe kiumaga kanua-inĩ ka Yahweh. 4 Nguo iria wekĩraga itiigana gũthira, o
namo magũrũ maku matiigana kũimba mĩaka ĩyo 40. 5 Nĩ ũĩ wega ngoro-inĩ yaku atĩ o ta ũrĩa
mũndũ arũngaga mũrũwe, noguo Yahweh Kĩhoti waku aakũrũngaga.

6 ―No mũhaka ũrũmagie maathani ma Yahweh Kĩhoti waku na njĩra ya kũrũmagĩrĩra njĩra ciake
na kũmwĩtigĩra. 7 Nĩ gũkorũo Yahweh Kĩhoti waku aragũtwara bũrũri-inĩ mwega, bũrũri ũrĩ na
tũrũũĩ twa maĩ, ithima na matherũkĩro maratherera mũkuru-inĩ mwaraganu na gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ
irĩma, 8 bũrũri ũrĩ ngano na cairi, mĩthabibũ, mĩkũyũ, na makomamanga, bũrũri ũrĩ maguta ma

270




ndamaiyũ na ũũkĩ, 9 bũrũri ũtakaaga irio na gũtirĩ kĩndũ wee ũkaaga, bũrũri ũrĩ na mahiga marĩ
na kĩgera na nĩ ũkeenja gĩcango irĩma-inĩ ciaguo.

10 ―Rĩrĩa ũgaakorũo ũrĩĩte na ũkaigania, no mũhaka ũkaagooca Yahweh Kĩhoti waku nĩ ũndũ wa
bũrũri ũcio mwega agaakorũo akũheete. 11 Ũkeemenyerera ndũkanariganĩrũo nĩ Yahweh Kĩhoti
waku na njĩra ya kwaga kũrũmia maathani make, matuĩro make ma ciira, na mawatho make
marĩa ndĩragwatha ũmũthĩ. 12 Rĩrĩa ũgaakorũo ũrĩĩte na ũkaigania na ũgaka nyũmba njega na
ũgaikara thĩinĩ wacio, 13 na rũũru rwaku rwa ng‘ombe na rũũru rwaku rwa mbũri kana ng‘ondu
rũkongerereka nayo betha yaku na thahabu yaku ikongerereka na ũgakorũo na indo nyingĩ cia
mĩthemba yothe-rĩ, 14 ndũkanareke ngoro yaku ĩkũrie mwĩtĩo ĩtũme ũriganĩrũo nĩ Yahweh
Kĩhoti waku, ũrĩa wakũrutire bũrũri wa Misiri, kuuma nyũmba-inĩ ya ũkombo, 15 o we ũcio
wakũgereirie werũ-inĩ mũnene na wa kũmakania, ũrĩ na nyoka irĩ thumu na tũng‘aurũ na kũndũ
kũũmũ gũtarĩ maĩ. Agĩtũma maĩ moime ihiga-inĩ rĩũmũ 16 na agĩkũhe maana kũu werũ-inĩ,
marĩa maithe manyu mataamenyete, nĩgetha atũme ũgĩe na wĩnyihia na akũgerie nĩguo
ũkaagunĩka thutha-inĩ. 17 Ũngĩkeĩra ũũ na ngoro, ‗Hinya wakwa na ũhoti wa guoko gwakwa
nĩcio itũmĩte ngĩe na ũtonga ũyũ,‘ 18 wagĩrĩirũo gũkaaririkana atĩ Yahweh Kĩhoti waku nĩwe
ũkũheaga hinya nĩguo ũtonge, nĩgetha ahingie kĩrĩkanĩro kĩrĩa eehĩtire ũhoro wakĩo kũrĩ maithe
manyu ma tene, o ta ũrĩa kũrĩ ũmũthĩ.

19 ―Mũngĩkariganĩrũo nĩ Yahweh Kĩhoti wanyu na mũrũmĩrĩre ihoti ingĩ mũcitungatĩre na
mũcinamĩrĩre, ndaruta ũira ũmũkoniĩ ũmũthĩ atĩ hatarĩ nganja no gũthira mũgaathira. 20 O ta
ndũrĩrĩ iria Yahweh araniina mbere yanyu, ũguo noguo mũgaathira, nĩ ũndũ wa kwaga
gũthikĩrĩria mũgambo wa Yahweh Kĩhoti wanyu.

GŨCOKERITHIA MAATHANI 9

1 ―Ta thikĩrĩria wee Isiraeli, ũmũthĩ ũraringa Jorodani nĩgetha ũthiĩ ũgatunye ndũrĩrĩ nene na irĩ
hinya gũgũkĩra matũũra ma cio manene na mairigĩre o nginya igũrũ matu-inĩ, 2 andũ anene na
araihu, ariũ a Aanaki, o acio mũĩ na mũkaigua gũkĩrũo ũũ, ‗Nũũ ũngĩhota gwĩtiiria ariũ a
Anaki?‘ 3 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, mũthenya ũyũ wa ũmũthĩ wagĩrĩirũo kũmenya atĩ Yahweh Kĩhoti
waku nĩ ekũringa arĩ mbere yaku. We nĩ mwaki ũniinanaga, na nĩ ekũmaniina. Ekũmaingata
ũkĩĩyonagĩra na maitho maku nĩgetha ũmaingate o na ihenya na ũmaniine o ta ũrĩa Yahweh
akwĩrĩire.

4 ―Na rĩrĩa Yahweh Kĩhoti waku akaamaingata mehere mbere yaku, ndũkaneĩre ũũ na ngoro,
‗Ũthingu wakwa nĩguo ũtũmĩte Yahweh andehe gũkũ ndĩgwatĩre bũrũri ũyũ.‘ Ũguo tiguo kũrĩ,
waganu wa ndũrĩrĩ icio nĩguo ũratũma Yahweh acingate ciehere mbere yaku. 5 Ti ũthingu waku
kana ũrũngĩrĩru wa ngoro yaku igũtũma wĩgwatĩre bũrũri wacio. Ithenya rĩa ũguo, nĩ waganu wa

271





ndũrĩrĩ icio ũratũma Yahweh Kĩhoti waku acingate ciehere mbere yaku na nĩgetha Yahweh
ahingie uuge wake ũrĩa eehĩtire ũhoro waguo harĩ maithe manyu ma tene Iburahimu, Isaaka, na
Jakubu. 6 Kwoguo, menyai atĩ ti ũthingu wanyu ũratũma Yahweh Kĩhoti wanyu amũhe bũrũri
ũcio mwega mũwĩgwatĩre, tondũ inyuĩ mũrĩ andũ aremi.

7 ―Ririkanagai—na mũtikanariganĩrũo—ũrĩa mwarakaririe Yahweh Kĩhoti wanyu werũ-inĩ.
Kuuma mũthenya ũrĩa mwoimire bũrũri wa Misiri nginya rĩrĩa mwakinyire gũkũ, mũkoretwo
mũkĩremera Yahweh. 8 O na rĩrĩa mwarĩ Horebu nĩ mwarakaririe Yahweh, na Yahweh akĩrakara
mũno nĩ inyuĩ nginya akĩenda kũmũniina. 9 Na rĩrĩa ndambatire kĩrĩma-inĩ kwamũkĩra ihengere
cia mahiga, ihengere cia kĩrĩkanĩro kĩrĩa Yahweh aathondekire hamwe na inyuĩ, ndaikarire
kĩrĩma-inĩ kĩu matukũ 40, ũtukũ na mũthenya, itekũrĩa irio na itekũnyua maĩ. 10 Yahweh agĩcoka
akĩĩnengera ihengere icio igĩrĩ cia mahiga ciandĩkĩtwo na kĩara kĩa Kĩhoti, na ciarĩ na ciugo iria
ciothe Yahweh aamwĩrĩte kĩrĩma-inĩ kuuma mwaki-inĩ mũthenya ũrĩa mwagomanĩte. 11 Mũthia-
inĩ wa matukũ macio 40, nĩrĩo Yahweh aanengerire ihengere icio igĩrĩ cia mahiga, ihengere cia
kĩrĩkanĩro, 12 na Yahweh akĩnjĩra atĩrĩ, ‗Ũkĩra uume haha na ihenya, ũikũrũke ũthiĩ tondũ andũ
aku arĩa warutire Misiri nĩ mekĩte ũũru mũno. Nĩ magarũrũkĩte o na ihenya magatiga kũrũmĩrĩra
njĩra ĩrĩa ndamaathire marũmĩrĩre. Nĩ methondekeire mũhianano wa cuma.‘ 13 Yahweh agĩcoka
akĩnjĩra ũũ, ‗Nĩ ndorete andũ aya, na ngona atĩ nĩ andũ aremi. 14 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, reke
ndĩmaniine na tharie rĩĩtwa rĩao mũhuro wa riũa, na ũreke ngũtue rũrĩrĩ rwĩ na hinya na rũnene
kũmakĩra.‘

15 ―Thutha ũcio ngĩhũndũka ngĩikũrũka kuuma kĩrĩma-inĩ o hĩndĩ ĩyo kĩrĩma kĩu gĩaakanaga
mwaki, nyitĩte ihengere icio igĩrĩ cia kĩrĩkanĩro na moko meerĩ. 16 Ngĩcoka ngĩrora ngĩona atĩ nĩ
mwehĩirie Yahweh Kĩhoti wanyu! Mwethondekeire njaũ ya cuma. Nĩ mwagarũrũkĩte o na ihenya
mũgatiga kũrũmĩrĩra njĩra ĩrĩa Yahweh aamwathĩte mũrũmĩrĩre. 17 Nĩ ũndũ ũcio ngĩnyita
ihengere icio igĩrĩ ngĩcirekania thĩ na moko meerĩ ikiunĩkanga icunjĩ mũkĩĩyonagĩra na maitho
manyu. 18 Ngĩcoka ngĩturumithia mũtwe thĩ mbere ya Yahweh o ta ũrĩa ndekĩte mbere, matukũ
40 ũtukũ na mũthenya. Ndiarĩire irio o na kana ngĩnyua maĩ, nĩ ũndũ wa mehia marĩa mothe
mwekĩte na njĩra ya gwĩka ũndũ mũũru maitho-inĩ ma Yahweh mũkamũrakaria. 19 Nĩ gũkorũo
ndaarĩ na guoya tondũ wa marakara manene marĩa Yahweh aarĩ namo kũmwerekera, tondũ
eendaga kũmũniina. O na kũrĩ ũguo, hĩndĩ ĩyo o nayo Yahweh agĩĩthikĩrĩria.

20 ―Yahweh nĩ aarakaririo mũno nĩ Haruni na eendaga kũmũniina, no hĩndĩ ĩyo o nayo
ngĩthaithanĩrĩra Haruni. 21 Ngĩcoka ngĩoya kĩndũ kĩu kĩa wĩhia mwathondekete, njaũ ĩyo, na
ngĩmĩcina na mwaki; ngĩmĩhũũrahũũra na ngĩmĩthĩa biũ nginya ĩgĩtuĩka o ta rũkũngũ rũhinyu,
ngĩcoka ngĩikia rũkũngũ rũu karũũĩ-inĩ karĩa gathereraga kuuma kĩrĩma-inĩ.

22 ―Ningĩ o na rĩrĩa mwarĩ Tabera, Masa, na Kibirothu-hataava, no mwarakaririe Yahweh. 23
Rĩrĩa Yahweh aamũtũmire kuuma Kadeshi-barinea na akĩmwĩra atĩrĩ, ‗Ambatai mũkegwatĩre
bũrũri ũrĩa ngũtigĩrĩra atĩ nĩ ndamũhee!‘ o rĩngĩ mũkĩremera uuge wa Yahweh Kĩhoti wanyu, na
mũkĩaga kuonania wĩtĩkio harĩ we na mũkĩrega kũmwathĩkĩra. 24 Mũkoretwo mũkĩremera
Yahweh kuuma rĩrĩa ndamũmenyire.

272


25 ―Nĩ ũndũ ũcio ngĩikara ngĩinamagĩrĩra mbere ya Yahweh matukũ 40, ũtukũ na mũthenya,
ndaturumithagia mũtwe thĩ na njĩra ĩyo tondũ Yahweh ooigĩte nĩ ekũmũniina. 26 Ngĩambĩrĩria
gũthaithana harĩ Yahweh ngĩmwĩra ũũ, ‗Wee Yahweh Mũthamaki Ũrĩa Mũnene, ndũkaniine
andũ aku. Nĩ gũkorũo aya nĩ andũ aku kĩũmbe, arĩa wakũũrire kũgerera ũnene waku na
ũkĩmaruta Misiri na guoko kũrĩ hinya. 27 Ririkana ndungata ciaku Iburahimu, Isaaka, na Jakubu.
Ndũkerekerie meciria maku harĩ ũremi wa andũ aya, waganu wao, na mehia mao. 28 Kwaga
ũguo andũ a bũrũri ũrĩa watũrutire mahota kuuga atĩrĩ: ―Yahweh nĩ kũremwo aaremirũo nĩ
kũmatwara bũrũri ũrĩa aameerĩire, na tondũ nĩ aamathũire, nĩkĩo aamarutire gũkũ akamoragĩre
werũ-inĩ.‖ 29 Nĩ gũkorũo aya nĩ andũ aku kĩũmbe, arĩa warutire kũu na hinya waku mũnene na
guoko gwaku gũtambũrũkie.‘

GŨCOKERITHIA MAATHANI 10

1 ―Na hĩndĩ ĩyo Yahweh akĩnjĩra atĩrĩ, ‗Icũhia ihengere igĩrĩ cia mahiga ta iria cia mbere, na
wambate ũũke kũrĩ niĩ kĩrĩma-inĩ; ningĩ nĩ wagĩrĩirũo gũthondeka ithandũkũ rĩa mbaũ. 2 Na niĩ nĩ
ngwandĩka ihengere-inĩ icio ciugo o ta iria ciarĩ ihengere-inĩ iria cia mbere, iria woragire, nawe
ũciige thĩinĩ wa ithandũkũ rĩu.‘ 3 Nĩ ũndũ ũcio ngĩthondeka ithandũkũ rĩa mbaũ cia mũgaa na
ngĩicũhia ihengere igĩrĩ cia mahiga o ta iria cia mbere na ngĩambata kĩrĩma-inĩ nguuĩte ihengere
icio igĩrĩ na guoko. 4 Nake akĩandĩka ihengere-inĩ icio ciugo iria aandĩkĩte hau kabere, Maathani
Marĩa Ikũmi, marĩa Yahweh aamũmenyithĩtie mũrĩ kĩrĩma-inĩ kuuma mwaki-inĩ mũthenya ũrĩa
mwagomanĩte; na Yahweh akĩĩnengera ihengere icio. 5 Ngĩcoka ngĩikũrũka kuuma kĩrĩma-inĩ na
ngĩiga ihengere icio ithandũkũ-inĩ rĩrĩa ndathondekete, na noho irĩ nginya rĩu, o ta ũrĩa Yahweh
aanjathire.

6 ―Ciana cia Isiraeli igĩcoka ikiuma Beerothu Bene-jaakani igĩthiĩ Mosera. Kũu nĩkuo Haruni
aakuĩrĩire na agĩthikwo, na mũrũwe Eliazaru akĩambĩrĩria gũtungata arĩ mũthĩnjĩri-Yahweh
handũ-inĩ hake. 7 Ikiuma kũu igĩthiĩ Gudugoda, igĩcoka ikiuma Gudugoda igĩthiĩ Jotibatha,
bũrũri ũthereraga tũrũũĩ twa maĩ.

8 ―Ihinda-inĩ rĩu Yahweh agĩthuura mũhĩrĩga wa Lawii nĩguo makuuage ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro
kĩa Yahweh, marũgamage mbere ya Yahweh nĩgetha mamũtungatagĩre, na marathimanage na
rĩĩtwa rĩake, o ta ũrĩa mekaga nginya ũmũthĩ. 9 Nĩkĩo Lawii atarĩ gĩcunjĩ kana igai hamwe na ariũ
a ithe. Yahweh nĩwe igai rĩake, o ta ũrĩa Yahweh Kĩhoti waku aamwĩrire. 10 Niĩ mwene
ndaikarire kĩrĩma-inĩ o ta ũrĩa ndekĩte mbere ĩyo, matukũ 40 ũtukũ na mũthenya, na Yahweh
agĩĩthikĩrĩria hĩndĩ ĩyo o nayo. Yahweh ndeendaga kũmũniina. 11 Yahweh agĩcoka akĩnjĩra atĩrĩ,
‗Thiĩ ũrĩ mbere ya andũ aya, na mwĩhaarĩrie kuumagara, nĩguo maingĩre megwatĩre bũrũri ũrĩa
ndehĩtire kũrĩ maithe mao ma tene atĩ nĩ ngaamahe.‘

273




12 ―Atĩrĩrĩ, wee Isiraeli, nĩ ũndũ ũrĩkũ Yahweh Kĩhoti waku arenda kuuma kũrĩ wee? No ũndũ
ũyũ tu: wĩtigagĩre Yahweh Kĩhoti waku, ũrũmagĩrĩre njĩra ciake ciothe, ũmwendage,
ũtungatagĩre Yahweh Kĩhoti waku na ngoro yaku yothe na muoyo waku wothe, 13 na ũrũmagie
maathani na mawatho ma Yahweh marĩa ndĩragwatha ũmũthĩ nĩguo maũndũ maku mathiage
wega. 14 Atĩrĩrĩ, igũrũ rĩothe nĩ rĩa Yahweh Kĩhoti waku, o nginya igũrũ rĩrĩa rĩrĩ igũrũ biũ,
hamwe na thĩ na kĩrĩa gĩothe kĩrĩ thĩinĩ wayo. 15 Ĩndĩ maithe manyu ma tene no o tu Yahweh
aakuhĩrĩirie na akĩmonia wendo wake, na nĩ amũthuurĩte inyuĩ, rũciaro rwao, kuuma harĩ ikundi
ciothe cia andũ, o ta ũrĩa mũtariĩ ũmũthĩ. 16 No mũhaka mũruithie ikonde cia ngoro cianyu na
mũtige kũrema. 17 Nĩ gũkorũo Yahweh Kĩhoti wanyu nĩ Kĩhoti ũkĩrĩte ihoti iria ingĩ ciothe na nĩ
Mwathi wa aathi, Kĩhoti mũnene, ũrĩ hinya, na wa magegania, ũtarĩ mũthutũkanio na ndetĩkagĩra
ihaki. 18 Nĩ atuaga ciira wa mwana ũtarĩ ithe na wa mũtumia wa ndigwa na kĩhooto na nĩ endete
mũndũ wa kũngĩ, akamũhe irio na nguo cia kwĩhumba. 19 O na inyuĩ no mũhaka mwendage
mũndũ wa kũngĩ, nĩ gũkorũo o na inyuĩ mwatũire mũrĩ ageni bũrũri-inĩ wa Misiri.

20 ―Wagĩrĩirũo gwĩtigĩra Yahweh Kĩhoti waku, na nĩwe wagĩrĩirũo gũtungatĩra, na wagĩrĩirũo
kwĩgwatania nake, na wagĩrĩirũo kwĩhĩta na rĩĩtwa rĩake. 21 Nĩwe wagĩrĩirũo kũgooca. Nĩwe
Kĩhoti waku, o we ũrĩa ũgwĩkĩire maũndũ macio mothe manene na ma kũgegania marĩa
wĩyoneire na maitho maku. 22 Maithe manyu ma tene maaikũrũkire Misiri marĩ andũ 70, na rĩu
Yahweh Kĩhoti waku nĩ atũmĩte ũingĩhe o ta njata cia igũrũ.

GŨCOKERITHIA MAATHANI 11

1 ―No mũhaka wende Yahweh Kĩhoti waku, na hingo ciothe ũhingagie maũndũ marĩa endaga na
mawatho make, matuĩro make ma ciira, na maathani make. 2 Nĩ mũĩ atĩ inyuĩ nĩ inyuĩ ndĩraarĩria
ũmũthĩ, ti ariũ anyu arĩa matoĩ kana makona ũrĩa Yahweh Kĩhoti wanyu aherithanagia, ũnene
wake, guoko gwake kũrĩ hinya na guoko gwake gũtambũrũkie. 3 Mationire imenyithia ciake
kana ciĩko ciake iria eekire Misiri kũrĩ Firauni mũthamaki wa Misiri na kũrĩ bũrũri wake wothe;
4 kana makĩona ũrĩa eekire mbũtũ cia Misiri, mbarathi cia Firauni na ngaari ciake cia mbaara,
iria ciatooririo nĩ maĩ ma Iria Itune rĩrĩa maamũteng‘eragia, nake Yahweh akĩmaniina biũ
magĩthira. 5 Mationire ũrĩa aamwĩkĩire kuuma rĩrĩa mwarĩ werũ-inĩ nginya rĩrĩa mwakinyire
gũkũ, 6 kana ũrĩa eekire Dathani na Abiramu, ariũ a Eliabu mũrũ wa Rubeni, rĩrĩa thĩ yaatũkire
ĩkĩmameria, marĩ hamwe na andũ a nyũmba ciao na hema ciao na kĩndũ gĩothe kĩrĩ muoyo kĩrĩa
kĩamarũmĩrĩire, Isiraeli othe makĩĩyonagĩra. 7 Inyuĩ ene nĩ mweyoneire na maitho manyu
mawĩko mothe manene marĩa Yahweh eekire.

8 ―No mũhaka mũrũmagie maathani mothe marĩa ndĩramũhe ũmũthĩ, nĩgetha mũgĩe na hinya na
mũringe mũthiĩ bũrũri-inĩ ũcio mũkawĩgwatĩre, 9 na nĩguo mũtũũre matukũ maingĩ bũrũri-inĩ
ũcio Yahweh eehĩtire nĩ akaaũheana kũrĩ maithe manyu ma tene na mbeũ yao, bũrũri ũiyũire iria
na ũũkĩ.

274




10 ―Bũrũri ũcio mũrathiĩ kwĩgwatĩra ndũtariĩ ta bũrũri wa Misiri, kũrĩa mwoimire, kũrĩa
mwahandaga mbegũ na mũgaciitĩrĩria maĩ na kũgũrũ, o ta mũgũnda wa nyeni. 11 No bũrũri ũrĩa
mũkiriĩ kũringa mũkawĩgwatĩre nĩ bũrũri ũrĩ irĩma na mĩkuru mĩaraganu. Ũnyuaga maĩ marĩa
moiraga kuuma igũrũ; 12 nĩ bũrũri Yahweh Kĩhoti waku arũmbũyagia. Maitho ma Yahweh
Kĩhoti waku maũroraga hĩndĩ ciothe, kuuma kĩambĩrĩria-inĩ kĩa mwaka o nginya mũthia-inĩ wa
mwaka.

13 ―Na angĩkorũo nĩ mũrĩathĩkagĩra maathani makwa na kĩyo marĩa ndĩramwatha ũmũthĩ na
mwendage Yahweh Kĩhoti wanyu na mũmũtungatagĩre na ngoro yanyu yothe na muoyo wanyu
wothe, 14 na niĩ nĩ ndĩrĩmũheaga mbura bũrũri-inĩ wanyu kĩmera kĩayo gĩakinya, mbura ya
mbere na mbura ya kũrigĩrĩria, na nĩ mũrĩcokanagĩrĩria irio cianyu na ndibei yanyu ya mũhihano
na maguta manyu. 15 Na nĩ ndĩtũmaga nyeki ĩkũre werũ-inĩ wanyu nĩ ũndũ wa mahiũ manyu, na
mũrĩrĩaga mũkaigania. 16 Mwĩmenyererei ngoro cianyu itikanaheeneke mũgarũrũke mũthathaiye
ihoti ingĩ na mũcinamĩrĩre. 17 Kwaga ũguo, marakara ma Yahweh no kũmũrĩrĩmbũkĩra
makaamũrĩrĩmbũkĩra, ahinge igũrũ kwage kuura mbura nayo thĩ yage kũruta maciaro mayo na
inyuĩ mũthire o na ihenya bũrũri-inĩ ũcio mwega Yahweh aramũhe.

18 ―No mũhaka mũige ciugo ici ciakwa ngoro-inĩ cianyu na meciria-inĩ manyu na mũcioherere
guoko-inĩ kwanyu irĩ kĩririkania, na mũmekagĩre mathiithi-inĩ manyu . 19 Mũcirutage ciana
cianyu, mwaragie ũhoro wacio rĩrĩa mũikarĩte thĩ nyũmba-inĩ cianyu na rĩrĩa mũrathiĩ na njĩra na
rĩrĩa mũkomete na rĩrĩa mũũkĩrĩte. 20 Wagĩrĩirũo gũciandĩka itugĩ-inĩ cia mũrango wa nyũmba
yaku na ihingo-inĩ ciaku, 21 nĩgetha inyuĩ o hamwe na ariũ anyu mũtũũre ihinda iraya bũrũri-inĩ
ũrĩa Yahweh eehĩtire nĩ akaaũheana kũrĩ maithe manyu ma tene, ihinda rĩrĩa rĩothe matu-inĩ
gũgũtũũra kũrĩ igũrũ rĩa thĩ.

22 ―Mũngĩrũmia biũ maathani maya ndĩramũhe na mũmaathĩkagĩre, mwendage Yahweh Kĩhoti
wanyu, mũrũmagĩrĩre njĩra ciake ciothe na mwĩgwatanie nake-rĩ, 23 Yahweh nĩ ekweheria
ndũrĩrĩ icio ciothe ciehere mbere yanyu, na nĩ mũkeegwatĩra bũrũri wa ndũrĩrĩ nene na irĩ na
andũ aingĩ kũmũkĩra. 24 Kũndũ kũrĩa guothe mũgaakinyithia kũgũrũ kwanyu gũgaatuĩka
kwanyu. Mũhaka wanyu ũgaakorũo uumĩte werũ-inĩ o nginya Lebanoni, kuuma Rũũĩ-inĩ, nĩruo
rũũĩ rwa Farati, o nginya iria-inĩ rĩa mwena wa ithũĩro. 25 Gũtirĩ mũndũ ũkaahota kũmwĩtiiria.
Yahweh Kĩhoti wanyu agaatũma mwĩtigĩrũo bũrũri-inĩ wothe kũrĩa guothe mũgaathiĩ, o ta ũrĩa
aamwĩrĩire.

26 ―Atĩrĩrĩ, ndĩraiga kĩrathimo na kĩrumi mbere yanyu ũmũthĩ: 27 kĩrathimo angĩkorũo nĩ
mũgwathĩkĩra maathani ma Yahweh Kĩhoti wanyu marĩa ndĩramwatha ũmũthĩ, 28 na kĩrumi
angĩkorũo mũtigwathĩkĩra maathani ma Yahweh Kĩhoti wanyu mũgarũrũke muume njĩra-inĩ ĩrĩa
ndĩramwatha ũmũthĩ mũrũmagĩrĩre, na mũrũmĩrĩre ihoti iria mũtoĩ.

29 ―Rĩrĩa Yahweh Kĩhoti waku agaagũkinyia bũrũri ũrĩa ũkeegwatĩra, no mũhaka ũkaanagĩrĩra
ũhoro wa kĩrathimo Kĩrĩma-inĩ kĩa Gerizimu naguo ũhoro wa kĩrumi ũkaawanagĩrĩra Kĩrĩma-inĩ
kĩa Ebali. 30 Na githĩ irĩma icio itirĩ mwena wa ithũĩro rĩa Jorodani, bũrũri-inĩ wa Akanaani arĩa

275


maikaraga Araba, kũng‘ethera Giligali, kũrigania na mĩtĩ mĩnene ya More? 31 Nĩ gũkorũo nĩ
kũringa mũraringa Jorodani mũtonye mwĩgwatĩre bũrũri ũrĩa Yahweh Kĩhoti wanyu aramũhe.
Rĩrĩa mũkaawĩgwatĩra na mũtũũre thĩinĩ waguo, 32 no mũhaka mũrũmagie na kinyi mawatho
mothe na matuĩro ma ciira marĩa ndĩraiga mbere yanyu ũmũthĩ.

GŨCOKERITHIA MAATHANI 12

1 ―Maya nĩ mawatho na matuĩro ma ciira marĩa mwagĩrĩirũo kũrũmagĩrĩra na kinyi matukũ-inĩ
marĩa mothe mũgũtũũra bũrũri-inĩ ũrĩa Yahweh Kĩhoti wa maithe manyu ma tene ekũmũhe
mwĩgwatĩre. 2 Mwagĩrĩirũo gũkaananga kũndũ guothe kũrĩa ndũrĩrĩ iria mũkeegwatĩra bũrũri
wacio itungatagĩra ihoti ciacio, o na angĩkorũo nĩ irĩma-inĩ ndaya kana tũrĩma-inĩ kana rungu rwa
mũtĩ o wothe mũruru. 3 Mwagĩrĩirũo gũgaatharia igongona ciacio, mwanange itugĩ ciacio cia
kũhoywo, na mũcine mĩtĩ yacio ya kũhoywo, na mũtemange mĩhianano ya gwacũhio ya ihoti
ciacio, mũniine marĩĩtwa ma cio kũu.

4 ―Mũtikanathathaiye Yahweh Kĩhoti wanyu na njĩra ta ĩyo. 5 Handũ ha ũguo, caragiai Yahweh
Kĩhoti wanyu harĩa hothe arĩthuuraga rĩĩtwa rĩake rĩkoragwo ho na handũ hake ha gũikara
gatagatĩ-inĩ ka mĩhĩrĩga yanyu yothe, mũgathiaga ho. 6 Hau nĩho mũrĩtwaraga magongona
manyu ma njino, maruta manyu, icunjĩ cianyu cia ikũmi, mĩhothi kuuma moko-inĩ manyu,
magongona manyu ma mĩĩhĩtwa, magongona manyu ma kwĩyendera, na marigithathi ma rũũru
rwanyu rwa ng‘ombe na ma rũũru rwanyu rwa mbũri kana ng‘ondu. 7 No mũhaka inyuĩ hamwe
na andũ a nyũmba cianyu mũkarĩagĩra handũ hau mũrĩ mbere ya Yahweh Kĩhoti wanyu na
mũgakenagĩra maũndũ mothe marĩa mũreka, tondũ Yahweh Kĩhoti wanyu nĩ amũrathimĩte.

8 ―Mũtikaneke ta ũrĩa ũmũthĩ tũreka gũkũ, o mũndũ gwĩka ũrĩa arona kwagĩrĩire maitho-inĩ
make, 9 tondũ mũtirĩ mũrakinya kũrĩa kũrĩ na ũhurũko na igai-inĩ rĩrĩa Yahweh Kĩhoti wanyu
aramũhe. 10 Rĩrĩa mũkaaringa Jorodani na mũikare bũrũri-inĩ ũrĩa Yahweh Kĩhoti wanyu
aramũhe mwĩgwatĩre, hatarĩ nganja nĩ akaamũhe ũhurũko kuuma kũrĩ thũ cianyu ciothe iria
igaakorũo imũthiũrũrũkĩirie, na nĩ mũgaaikaraga mũrĩ na ũgitĩri. 11 Indo icio ciothe ndĩramwatha
ũhoro wacio mũgaacitwaraga handũ hau Yahweh Kĩhoti wanyu agaathuura rĩĩtwa rĩake
rĩkoragwo ho—magongona manyu ma njino, maruta manyu, icunjĩ cianyu cia ikũmi, mĩhothi
kuuma moko-inĩ manyu, na igongona o rĩothe rĩa mwĩhĩtwa ũrĩa ũrĩĩhĩtaga harĩ Yahweh. 12
Mwagĩrĩirũo gũgaakenaga mũrĩ mbere ya Yahweh Kĩhoti wanyu, mũrĩ hamwe na ariũ anyu, aarĩ
anyu, ngombo cianyu cia arũme na cia atumia, o hamwe na Mũlawii ũrĩa ũrĩ thĩinĩ wa matũũra
manyu, nĩ gũkorũo ndarĩ gĩcunjĩ kana igai agaĩirũo hamwe na inyuĩ. 13 Wĩmenyagĩrĩre
ndũkanarutĩre magongona maku ma njino kũndũ kũngĩ o guothe ũkoona. 14 Wagĩrĩirũo kũrutĩra
magongona maku handũ harĩa tu Yahweh agaathuura thĩinĩ wa gĩcigo kĩmwe harĩ icigo ciothe cia
mũhĩrĩga wanyu, na hau nĩho ũrĩkagĩra maũndũ mothe marĩa ndĩragwatha.

276




15 ―Ĩndĩ rĩrĩa rĩothe werirĩria kũrĩa nyama, no ũthĩnje na ũrĩe nyama ĩyo, kũringana na ũrĩa
Yahweh Kĩhoti waku akũrathimĩte, matũũra-inĩ manyu mothe. Mũndũ ũrĩ na thahu na ũrĩa ũtarĩ
na thahu no arĩe nyama ĩyo, o ta ũrĩa ũngĩrĩa thiya kana thwariga. 16 No mũtiagĩrĩirũo kũrĩa
thakame; wagĩrĩirũo kũmĩita thĩ o ta maĩ. 17 No gĩcunjĩ gĩa ikũmi kĩa mũtu waku, kĩa ndibei
yaku ya mũhihano, kĩa maguta maku, na marigithathi ma rũũru rwaku rwa ng‘ombe kana ma
rũũru rwaku rwa mbũri kana ng‘ondu, igongona o rĩothe rĩa mwĩhĩtwa ũrĩa ũrĩĩhĩtaga, na
magongona maku ma kwĩyendera, kana mĩhothi kuuma guoko-inĩ gwaku, ndũgeetĩkĩrio gũcirĩĩra
thĩinĩ wa matũũra manyu. 18 Wagĩrĩirũo kũrĩĩra indo icio mbere ya Yahweh Kĩhoti waku ũrĩ
harĩa Yahweh Kĩhoti waku agaathuura—wee na mũrũguo, mwarĩguo, ngombo yaku ya
mũndũrũme na ya mũndũ-wa-nja, o hamwe na Mũlawii ũrĩa ũrĩ thĩinĩ wa matũũra manyu; na
ũkenere maũndũ marĩa mothe ũgaakorũo ũgĩka, ũrĩ mbere ya Yahweh Kĩhoti waku. 19
Wĩmenyagĩrĩre ndũkanatiganĩrie Mũlawii ihinda rĩrĩa rĩothe ũgaatũũra bũrũri-inĩ wanyu.

20 ―Rĩrĩa Yahweh Kĩhoti waku akaararamia bũrũri waku, o ta ũrĩa akwĩrĩire, na uuge atĩrĩ, ‗Nĩ
ndĩrenda kũrĩa nyama,‘ tondũ nĩ ũrerirĩria kũrĩa nyama, no ũrĩe nyama rĩrĩa rĩothe wamĩĩrirĩria.
21 Angĩkorũo handũ harĩa Yahweh Kĩhoti waku athuurĩte rĩĩtwa rĩake rĩkoragwo ho nĩ haraihu
nawe, wagĩrĩirũo gũthĩnja nyamũ kuuma rũũru-inĩ rwaku rwa ng‘ombe kana rũũru-inĩ rwaku rwa
mbũri kana ng‘ondu rũrĩa Yahweh akũheete, o ta ũrĩa ngwathĩte, na wagĩrĩirũo kũrĩĩra nyama ĩyo
thĩinĩ wa matũũra manyu rĩrĩa rĩothe wamĩĩrirĩria. 22 Ũrĩmĩrĩaga o ta ũrĩa ũngĩrĩa thiya kana
thwariga; mũndũ ũrĩ na thahu na ũrĩa ũtarĩ na thahu no marĩe nyama ĩyo. 23 No wagĩrĩirũo gũtua
itua irũmu rĩa kwaga kũrĩa thakame, tondũ thakame nĩyo muoyo, na ndwagĩrĩirũo kũrĩanĩria
nyama na muoyo wayo. 24 Ndũkanamĩrĩe. Wagĩrĩirũo kũmĩita thĩ o ta maĩ. 25 Ndũkanamĩrĩe,
nĩgetha maũndũ maku mathiĩ wega o hamwe na ciana ciaku iria igooka thutha waku, tondũ wa
gwĩka ũrĩa kwagĩrĩire maitho-inĩ ma Yahweh. 26 Na harĩ indo iria nyamũre, wagĩrĩirũo kuoya o
ciaku tu hamwe na magongona maku ma mwĩhĩtwa, rĩrĩa woka handũ harĩa Yahweh agaathuura.
27 Hau nĩho ũkaarutagĩra magongona maku ma njino, nyama o hamwe na thakame, igũrũ rĩa
kĩgongona kĩa Yahweh Kĩhoti waku, thakame ya magongona maku yagĩrĩire gũitagwo hau
mwena-inĩ wa kĩgongona kĩa Yahweh Kĩhoti waku, no nyama ciamo no ũrĩe.

28 ―Wĩmenyerere ũgathĩkagĩra ciugo ici ciothe ndĩragwatha, nĩgetha maũndũ maku magathiaga
wega hingo ciothe, o hamwe na ma ariũ aku arĩa magooka thutha waku, tondũ wa gwĩka ũndũ
ũrĩa mwega na ũndũ ũrĩa wagĩrĩire maitho-inĩ ma Yahweh Kĩhoti waku.

29 ―Rĩrĩa Yahweh Kĩhoti waku akaaniina ndũrĩrĩ ciothe cia bũrũri ũrĩa ũkeegwatĩra, na
wambĩrĩrie gũikara bũrũri-inĩ wacio, 30 ũkeemenyerera nĩguo ndũkanagwe mũtego-inĩ thutha
wacio kũniinwo ciehere mbere yaku. Ndũkanorĩrĩrie ũhoro wa ihoti ciacio uuge atĩrĩ, ‗Hihi
ndũrĩrĩ icio ciatungatagĩra ihoti ciacio atĩa? O na niĩ noguo ngwĩka.‘ 31 Ndũkaneke ũguo harĩ
Yahweh Kĩhoti waku, tondũ ciĩkagĩra ihoti ciacio maũndũ mothe marĩ magigi marĩa Yahweh
athũire, nginya gũcina ariũ a cio na aarĩ a cio na mwaki marĩ magongona ma ihoti ciacio. 32
Maũndũ marĩa mothe ndĩramwatha nĩmo mwagĩrĩirũo gũtigagĩrĩra nĩ mweka. Mũtikanongerere
ũndũ harĩ mo kana mũrutarute ũndũ kuuma harĩ mo.

277


GŨCOKERITHIA MAATHANI 13

1 ―Kũngĩkagĩa mũnabii kana mũroti ũkwĩyumĩria gatagatĩ-inĩ gaku na akũhe kĩmenyithia kana
ũhoro wĩgiĩ ũndũ mũna wa magegania, 2 nakĩo kĩmenyithia kĩu kana ũrirũ ũcio akwĩrĩte
ũngĩhinga, na oige atĩrĩ, ‗Nĩ tũrũmĩrĩre ihoti ingĩ, ihoti iria ũtoĩ, na tũcitungatĩre,‘ 3 ndwagĩrĩirũo
gũthikĩrĩria ciugo cia mũnabii ũcio kana mũroti ũcio, nĩ gũkorũo Yahweh Kĩhoti wanyu nĩ
kũmũgeria aramũgeria nĩguo amenye kana nĩ mwendete Yahweh Kĩhoti wanyu na ngoro yanyu
yothe na muoyo wanyu wothe. 4 Mwagĩrĩirũo kũrũmagĩrĩra Yahweh Kĩhoti wanyu, nĩwe
mwagĩrĩirũo gwĩtigagĩra, maathani make nĩmo mwagĩrĩirũo kũrũmagia, na mwagĩrĩirũo
gũthikagĩrĩria mũgambo wake; nĩwe mwagĩrĩirũo gũtungatagĩra, na nĩwe mwagĩrĩirũo
kwĩgwatania nake. 5 No mũnabii ũcio kana mũroti ũcio agĩrĩire kũũragwo, tondũ nĩ gũtheremia
aratheremia ũremi kwerekera Yahweh Kĩhoti wanyu—o we ũrĩa wamũrutire bũrũri-inĩ wa Misiri
na akĩmũkũũra kuuma nyũmba-inĩ ya ũkombo—nĩguo akũgarũre ũtige kũrũmĩrĩra njĩra ĩrĩa
Yahweh Kĩhoti waku agwathĩte ũrũmagĩrĩre. Na no mũhaka weherie kĩndũ kĩũru gatagatĩ-inĩ
gaku.

6 ―Mũndũ mũciaranĩirũo nake, mũrũ wa nyũkwa, kana mũrũguo kana mwarĩguo kana mũtumia
waku ũrĩa wendete mũno kana mũrata waku ũrĩa wa hakuhĩ mũno angĩgeria gũkũheenereria na
hitho, akwĩre atĩrĩ, ‗Nĩ tũthiĩ tũgatungatĩre ihoti ingĩ,‘ ihoti iria wee ũtoĩ o na kana maithe manyu
ma tene magacimenya, 7 kuuma harĩ ihoti cia ikundi cia andũ arĩa mamũthiũrũrũkĩirie mĩena
yothe, arĩa marĩ hakuhĩ nawe kana arĩa marĩ kũraihu nawe, kuuma mũico ũmwe wa bũrũri o
nginya mũico ũrĩa ũngĩ wa bũrũri, 8 ndwagĩrĩirũo gwĩtĩkania nake kana kũmũthikĩrĩria, o na
ndwagĩrĩirũo kũmũiguĩra tha kana kũmũcaĩra o na kana kũmũgitĩra; 9 ithenya rĩa ũguo,
wagĩrĩirũo kũmũũraga. Guoko gwaku nĩkuo kwagĩrĩirũo gũkorũo kũrĩ kwa mbere kũmũũkĩrĩra
nĩguo ũmũũrage, gũcoke kũrũmĩrĩrũo nĩ moko ma andũ acio angĩ othe. 10 Na no mũhaka
ũmũhũũre na mahiga nginya akue, tondũ nĩ ageretie gũkũgarũra weherere Yahweh Kĩhoti waku,
o we ũrĩa wakũrutire bũrũri-inĩ wa Misiri, agĩkũruta nyũmba-inĩ ya ũkombo. 11 Nacio ciana
ciothe cia Isiraeli nĩ cikũigua ũhoro ũcio na ciĩtigĩre, na itigeeka ũndũ mũũru ta ũcio rĩngĩ
gatagatĩ-inĩ gaku.

12 ―Ũngĩkaigua itũũra-inĩ rĩmwe rĩa marĩa Yahweh Kĩhoti waku akũheete ũikarage gũkĩrũo atĩrĩ,
13 ‗Andũ matarĩ kĩene kuuma gatagatĩ-inĩ kanyu nĩ mathiĩte nĩguo makahĩtithie aikari a itũũra
rĩao, makiugaga ũũ: ―Nĩ tũthiĩi tũgatungatĩre ihoti ingĩ,‖ ihoti iria mũtoĩ,‘ 14 wagĩrĩirũo gũtuĩria
ũhoro ũcio, ũthuthurie na kinyi na ũrĩrĩrie; na kũngĩtuĩka atĩ nĩ ma ũndũ ũcio ũrĩ magigi nĩ
wĩkĩtwo gatagatĩ-inĩ gaku-rĩ, 15 wagĩrĩirũo kũũraga aikari a itũũra rĩu na rũhiũ rwa njora. Itũũra
rĩu na kĩrĩa gĩothe kĩrĩ thĩinĩ warĩo, o hamwe na mahiũ ma rĩo, ciothe wagĩrĩirũo gũciananga na
rũhiũ rwa njora. 16 Thutha ũcio wagĩrĩirũo kuoya indo iria ciothe itahĩtwo kuo ũcicokanĩrĩrie
gatagatĩ ga kĩhaaro kĩarĩo kĩa mũingĩ na ũcine itũũra rĩu na mwaki, nacio indo icio itahĩtwo kuo
igũtuĩka igongona igima rĩa Yahweh Kĩhoti waku. Rĩgũtũũra rĩrĩ hĩba ya mwanangĩko.
Rĩtiagĩrĩirũo gwakwo rĩngĩ o rĩ o rĩ. 17 Guoko gwaku gũtiagĩrĩirũo kuoya kĩndũ o na kĩ kĩrĩa

278



gĩtuĩrĩirũo kwanangwo, nĩgetha Yahweh atige gũcinwo nĩ marakara na akũiguĩre tha na agũcaĩre
na atũme ũingĩhe, o ta ũrĩa eehĩtire kũrĩ maithe manyu ma tene. 18 Nĩ gũkorũo nĩ wagĩrĩirũo
gwathĩkĩra Yahweh Kĩhoti waku na njĩra ya kũrũmia maathani make mothe marĩa ndĩragwatha
ũmũthĩ, na nĩ ũndũ ũcio wĩke ũndũ ũrĩa wagĩrĩire maitho-inĩ ma Yahweh Kĩhoti waku.

GŨCOKERITHIA MAATHANI 14

1 ―Inyuĩ mũrĩ ariũ a Yahweh Kĩhoti wanyu. Mũtiagĩrĩirũo gwĩtemanga kana kwenja thiithi
wanyu ng‘ũrũtũ nĩ ũndũ wa mũndũ mũkuũ. 2 Nĩ gũkorũo mũrĩ andũ amũre harĩ Yahweh Kĩhoti
wanyu, na Yahweh nĩ amũthuurĩte mũtuĩke andũ ake, mũtuĩke kĩndũ gĩake kĩa mwanya, kuuma
harĩ ikundi ciothe cia andũ arĩa marĩ thĩinĩ wa thĩ.

3 ―Ndũkanarĩe kĩndũ o na kĩ kĩrĩ magigi. 4 Ici nĩcio nyamũ iria mũngĩrĩa: ndegwa, ng‘ondu,
mbũri, 5 thwariga, thiya, thuni, mbũri ya gĩthaka, thwara, ng‘ondu ya gĩthaka, na ng‘ondu ya
irĩma-inĩ. 6 No mũrĩe nyamũ o yothe ĩrĩ mahũngũ marekanĩtie makagayũkana maita merĩ na nĩ
ĩcokagia ithagumia. 7 No rĩrĩ, mũtiagĩrĩirũo kũrĩa nyamũ ici iria icokagia ithagumia kana iria irĩ
mahũngũ marekanĩtie: ngamĩra, mbũkũ, na gĩkami, tondũ nĩ icokagia ithagumia no itirĩ mahũngũ
marekanĩtie. Icio nĩ indo irĩ thahu harĩ inyuĩ. 8 O na ngũrũe tondũ ĩkoragwo na mahũngũ
marekanĩtie no ndĩcokagia ithagumia. Kĩu nĩ kĩndũ kĩrĩ thahu harĩ inyuĩ. Mũtiagĩrĩirũo kũrĩa
nyama ciacio o na kana kũhutia ciimba ciacio.

9 ―Harĩ nyamũ iria ciothe cikaraga maĩ-inĩ, ici nĩcio mũngĩrĩa: Kĩndũ o gĩothe kĩrĩ mathagu na
ngũũcĩ no mũrĩe. 10 No mũtiagĩrĩirũo kũrĩa kĩndũ o gĩothe gĩtarĩ mathagu na ngũũcĩ. Kĩu nĩ
kĩndũ kĩrĩ thahu harĩ inyuĩ.

11 ―No mũrĩe nyoni o yothe ĩtarĩ thahu. 12 No ici nĩcio mũtagĩrĩirũo kũrĩa: nderi, ndiyũ, ngoru
ĩrĩa njirũ, 13 hũngũ ĩrĩa ndune, hũngũ ĩrĩa njirũ, mũthemba wothe wa hũngũ, 14 mũthemba wothe
wa ihuru, 15 nyaga, ndundu, gĩthimambũri, mũthemba wothe wa rwĩgĩ, 16 ndundu ĩrĩa nini,
ndundu ĩrĩa ĩrĩ matũ maraihu, thambĩri, 17 gakuua-ũrogi, ngoru, cua, 18 njũũ, mũthemba wothe
wa cũcũ wa njoka, hudihuda, na rũhuhu. 19 Kĩũmbe gĩothe kĩrĩ mathagu harĩ iria ithiaga irĩ
gĩkundi o nakĩo nĩ kĩndũ kĩrĩ thahu harĩ inyuĩ. Itiagĩrĩire kũrĩo. 20 Nyamũ o yothe ĩtarĩ thahu harĩ
iria ciũmbũkaga no mũrĩe.

21 ―Mũtikanarĩe nyamũ o yothe yonetwo handũ ĩrĩ nguũ. No ũmĩhe mũndũ wa kũngĩ ũrĩa
ũikaraga thĩinĩ wa matũũra manyu, na no amĩrĩe, kana yenderio mũndũ wa kũngĩ. Nĩ gũkorũo
inyuĩ mũrĩ andũ aamũre harĩ Yahweh Kĩhoti wanyu.

―Ndũkanatherũkie kori iria-inĩ rĩa nyina.

279




22 ―No mũhaka ũrutage gĩcunjĩ gĩa ikũmi kĩa maciaro mothe ma mbegũ cia mũgũnda waku
mwaka o mwaka. 23 Wagĩrĩirũo kũrĩaga gĩcunjĩ gĩa ikũmi kĩa mũtu waku, kĩa ndibei yaku ya
mũhihano, kĩa maguta maku, na marigithathi ma rũũru rwaku rwa ng‘ombe na rũũru rwaku rwa
mbũri kana ng‘ondu, ũrĩ mbere ya Yahweh Kĩhoti waku handũ harĩa agaathuura rĩĩtwa rĩake
rĩkoragwo ho, nĩgetha wĩrute gwĩtigĩra Yahweh Kĩhoti waku hingo ciothe.

24 ―No rũgendo rũu rũngĩkorũo rũrĩ rũraihu mũno harĩ wee na ũremwo gũkuua indo icio
ũcitware handũ harĩa Yahweh Kĩhoti waku agaathuura rĩĩtwa rĩake rĩkoragwo ho, nĩ ũndũ wa
gũkorũo hakũraihĩrĩirie mũno (tondũ Yahweh Kĩhoti waku nĩ agaakũrathima), 25 no ũkũũranie
indo icio na mbeca, ũthiĩ na mbeca icio ciaku handũ harĩa Yahweh Kĩhoti waku agaathuura irĩ
moko-inĩ maku. 26 Na no ũcoke ũhũthĩre mbeca icio kũgũra kĩrĩa gĩothe ũngĩĩrirĩria—ng‘ombe,
ng‘ondu, mbũri, ndibei ona kana mbinyũ, na kĩndũ kĩngĩ o gĩothe ũngĩenda; na ũrĩĩre hau mbere
ya Yahweh Kĩhoti waku ũkenete, wee o hamwe na andũ a nyũmba yaku. 27 Na ndũkanatiganĩrie
Mũlawii ũrĩa ũrĩ thĩinĩ wa matũũra manyu, nĩ gũkorũo ndarĩ gĩcunjĩ kana igai agaĩirũo hamwe
nawe.

28 ―O thutha wa mĩaka ĩtatũ, wagĩrĩirũo kũrehaga gĩcunjĩ gĩothe gĩa ikũmi kĩa maciaro maku ma
mwaka ũcio na ũkĩige thĩinĩ wa matũũra manyu. 29 Nake Mũlawii, o we ũcio ũtakoragwo na
gĩcunjĩ kana igai agaĩirũo hamwe nawe, na mũndũ wa kũngĩ, mwana ũtarĩ ithe, na mũtumia wa
ndigwa arĩa maikaraga matũũra-inĩ maku nĩ marĩũkaga makarĩa na makaigania, nĩgetha Yahweh
Kĩhoti waku akũrathimage maũndũ-inĩ mothe marĩa ũrĩĩkaga.

GŨCOKERITHIA MAATHANI 15

1 ―Na rĩrĩ, o thutha wa mĩaka mũgwanja, wagĩrĩirũo kũrekanĩra thiirĩ. 2 Ũũ nĩguo
kũrĩrekanagĩrũo thiirĩ: Mũkombanĩri o wothe agĩrĩire kũrekera mũndũ wa itũũra rĩake ũrĩa ũrĩ na
thiirĩ wake. Ndagĩrĩirũo kwĩra mũndũ wa itũũra rĩake kana mũrũ wa ithe amũrĩhe thiirĩ, nĩ
gũkorũo nĩ kũrĩanagĩrĩrũo atĩ rĩu nĩ ihinda rĩa kũrekanĩra thiirĩ mbere ya Yahweh. 3 No wĩtie
mũndũ wa kũngĩ thiirĩ waku, no mũrũ wa thoguo wagĩrĩirũo kũmũrekera thiirĩ waku ũrĩa wothe
arĩ naguo. 4 Ĩndĩ gũtirĩ mũndũ o na ũmwe gatagatĩ-inĩ gaku wagĩrĩire gũgaakorũo arĩ mũthĩni, nĩ
gũkorũo hatarĩ nganja Yahweh nĩ agaakũrathima bũrũri-inĩ ũrĩa Yahweh Kĩhoti waku arakũhe
wĩgwatĩre ũtuĩke igai rĩaku, 5 no nĩ angĩkorũo tu nĩ ũgaathĩkĩra mũgambo wa Yahweh Kĩhoti
waku na kinyi, na ũrũmĩrĩre biũ maathani maya mothe ndĩrakũhe ũmũthĩ. 6 Nĩ gũkorũo Yahweh
Kĩhoti waku nĩ agaakũrathima o ta ũrĩa akwĩrĩire, na nĩ ũgaakombagĩra ndũrĩrĩ nyingĩ, no wee
ndũkabataraga gũkomba; na nĩ ũgaatha ndũrĩrĩ nyingĩ, no cio itigaagwatha.

7 ―Mũrũ wa thoguo angĩgaatuĩka mũthĩni gatagatĩ-inĩ gaku thĩinĩ wa itũũra rĩmwe bũrũri-inĩ ũrĩa
Yahweh Kĩhoti waku arakuhe, ndũkanomie ngoro kana ũkorũo ũrĩ mũkarĩ harĩ mũrũ wa thoguo
ũcio mũthĩni. 8 Nĩ gũkorũo wagĩrĩirũo kũmũkũnjũrĩra guoko gwaku ũrĩ na ũtaana na ũtigĩrĩre atĩ

280




nĩ wamũkombithia kĩrĩa gĩothe arabatara kana atarĩ. 9 Wĩmenyerere ndũkaneĩre na ngoro ũndũ
ũyũ mũũru, ‗Mwaka wa mũgwanja, mwaka wa kũrekanĩra thiirĩ nĩ ũkuhĩrĩirie,‘ na wage
kuonania ũtaana harĩ mũrũ wa thoguo ũrĩa mũthĩni wage kũmũhe kĩndũ. Angĩgaakaĩra Yahweh
nĩ ũndũ waku, ũgaakorũo wĩhĩtie. 10 Wagĩrĩirũo kũmuonia ũtaana ũmũhe kĩndũ, na ndwagĩrĩirũo
kũmũhe ta ũtarenda, nĩ gũkorũo ũndũ ũcio nĩguo ũrĩtũmaga Yahweh Kĩhoti waku arathime ũndũ
o wothe ũrĩa ũrĩĩkaga. 11 Nĩ gũkorũo hingo ciothe nĩ kũrĩkoragwo na athĩni bũrũri-inĩ ũcio.
Nĩkĩo ndĩragwatha ngakwĩra ũũ, ‗Nĩ wagĩrĩirũo gũkũnjũra guoko gwaku ũrĩ na ũtaana harĩ mũrũ
wa thoguo ũrĩa mũhinyĩrĩrĩku na mũthĩni thĩinĩ wa bũrũri wanyu.‘

12 ―Mũrũ wa thoguo angĩkorũo endetio kũrĩ wee, mũndũrũme Mũhibirania kana mũndũ-wa-nja
Mũhibirania, na nĩ agũtungatĩire mĩaka ĩtandatũ, mwaka wa mũgwanja wagĩrĩirũo
kũmũrekereria. 13 Na angĩkorũo nĩ ũkũmũrekereria, ndwagĩrĩirũo kũmũrekereria moko matheri.
14 Wagĩrĩirũo kũmũgaĩra kĩndũ ũrĩ na ũtaana, kuuma rũũru-inĩ rwaku, kuuma kĩhuuhĩro-inĩ
gĩaku, na kuuma kĩhihĩro-inĩ gĩaku kĩa maguta na kĩa ndibei. O ta ũrĩa Yahweh Kĩhoti waku
akũrathimĩte, noguo wagĩrĩirũo kũmũhe. 15 Ririkana atĩ warĩ ngombo bũrũri-inĩ wa Misiri na
Yahweh Kĩhoti waku agĩgũkũũra. Nĩkĩo ũmũthĩ ndĩragwatha wĩkage ũguo.

16 ―No ngombo ĩyo ĩngĩgaakwĩra atĩrĩ, ‗Ndikwenda gũgũtiga!‘ tondũ nĩ ĩkwendete mũrĩ hamwe
na andũ a nyũmba yaku, nĩ gũkorũo nĩ ĩkeneire gũkorũo hamwe nawe, 17 wagĩrĩirũo kuoya
mũkuha ũmĩtũrĩre gũtũ mũrango-inĩ, nayo ĩtuĩke ngombo yaku ũtũũro-inĩ wayo wothe. Ũguo
noguo wagĩrĩirũo gwĩka ngombo yaku ya mũirĩtu. 18 Ndũkanaigue hinya kũmĩrekereria ĩgũtige,
tondũ ũrĩa ĩgũtungatĩire mĩaka ĩtandatũ ũkĩrĩte na maita merĩ ũtungata wa mũruti wĩra wa
mũcara, na Yahweh Kĩhoti waku nĩ akũrathimĩte maũndũ-inĩ mothe marĩa mekĩtwo.

19 ―Nĩ wagĩrĩirũo kwamũragĩra Yahweh Kĩhoti waku marigithathi mothe ma rũũru rwaku rwa
ng‘ombe na rũũru rwaku rwa mbũri kana ng‘ondu. Ndũkanarute wĩra o wothe na marigithathi ma
rũũru rwaku rwa ng‘ombe o na kana wenje marigithathi ma rũũru rwaku rwa mbũri kana
ng‘ondu. 20 Wee o hamwe na andũ a nyũmba yaku mwagĩrĩirũo kũrĩĩra irigithathi rĩu mbere ya
Yahweh Kĩhoti waku mwaka o mwaka mũrĩ handũ harĩa Yahweh agaathuura. 21 No angĩkorũo
nyamũ ĩyo ĩrĩ na wathe—wonje, ũtumumu, kana wathe ũngĩ o wothe —ndũkanamĩrutĩre Yahweh
Kĩhoti waku igongona. 22 Wagĩrĩirũo kũmĩrĩĩra thĩinĩ wa matũũra manyu, mũndũ ũrĩ na thahu na
ũrĩa ũtarĩ na thahu no mamĩrĩe o ta thiya kana thwariga. 23 No ndwagĩrĩirũo kũrĩa thakame yayo;
wagĩrĩirũo kũmĩita thĩ o ta maĩ.

GŨCOKERITHIA MAATHANI 16

1―Ririkanaga mweri wa Abibu, na ũkũngũyagĩre Bathaka ya Yahweh Kĩhoti waku, nĩ gũkorũo
mweri-inĩ wa Abibu, Yahweh Kĩhoti waku nĩ aakũrutire Misiri ũtukũ. 2 Na wagĩrĩirũo kũrutĩra
Yahweh Kĩhoti waku igongona rĩa Bathaka, kuuma harĩ rũũru rwa mbũri kana ng‘ondu na harĩ

281




rũũru rwa ng‘ombe, ũrĩ handũ harĩa Yahweh agaathuura rĩĩtwa rĩake rĩkoragwo ho. 3
Ndwagĩrĩirũo kũrĩrĩanĩria na kĩndũ o gĩothe gĩĩkĩrĩtwo ndawa ya kũimbia; thikũ mũgwanja
wagĩrĩirũo kũrĩa mĩgate ĩtarĩ mĩkĩre ndawa ya kũimbia, mĩgate ya mĩnyamaro, tondũ woimire
bũrũri wa Misiri na ihenya. Ĩkaga ũguo nĩguo ũririkanage mũthenya ũcio woimire bũrũri wa
Misiri ũtũũro-inĩ waku wothe. 4 Gũtikanoneke mũtu mwĩkĩre ndawa ya kũimbia bũrũri-inĩ
wanyu wothe kwa ihinda rĩa thikũ mũgwanja, ningĩ nyama o yothe ĩrĩa ĩkũrutwo igongona hwaĩ-
inĩ wa mũthenya wa mbere ndĩagĩrĩire kũrekwo ĩraare ĩkinyie rũcinĩ. 5 Ndũgeetĩkĩrio kũrutĩra
igongona rĩa Bathaka itũũra-inĩ o rĩothe rĩa marĩa Yahweh Kĩhoti waku arakũhe. 6 No rĩagĩrĩirũo
kũrutĩrũo handũ harĩa Yahweh Kĩhoti waku agaathuura rĩĩtwa rĩake rĩkoragwo ho. Wagĩrĩirũo
kũruta igongona rĩa Bathaka hwaĩ-inĩ riũa rĩgĩthũa, ihinda rĩrĩa rĩtuĩtwo o ta rĩrĩa woimire Misiri.
7 Wagĩrĩirũo kũrĩruga na ũrĩrĩĩre handũ harĩa Yahweh Kĩhoti waku agaathuura, naguo rũcinĩ
ũcoke hema-inĩ yaku. 8 Mĩthenya ĩtandatũ wagĩrĩirũo kũrĩa mĩgate ĩtarĩ mĩkĩre ndawa ya
kũimbia, naguo mũthenya wa mũgwanja ũrĩkoragwo ũrĩ kĩgomano kĩamũre kĩa Yahweh Kĩhoti
waku. Ndwagĩrĩirũo kũruta wĩra o wothe.

9 ―Ningĩ nĩ ũrĩtaraga ciumia mũgwanja. Na wagĩrĩirũo kwambĩrĩria gũtara ciumia icio mũgwanja
kuuma ihinda rĩrĩa wambĩrĩria kũrenga cairi ĩrĩa ĩrĩ mĩgũnda-inĩ na rũhiũ rwa kũgetha. 10
Ũgacoka ũgakũngũĩra Gĩathĩ gĩa Ciumia harĩ Yahweh Kĩhoti waku na igongona rĩa kwĩyendera
kuuma guoko-inĩ gwaku, kũringana na ũrĩa Yahweh Kĩhoti waku akũrathimĩte. 11 Na wagĩrĩirũo
gũkenaga ũrĩ mbere ya Yahweh Kĩhoti waku, wee hamwe na mũrũguo, mwarĩguo, ngombo yaku
ya mũndũrũme, ngombo yaku ya mũndũ-wa-nja, Mũlawii ũrĩa ũrĩ thĩinĩ wa matũũra manyu,
mũndũ wa kũngĩ, mwana ũtarĩ ithe, na mũtumia wa ndigwa, arĩa marĩ gatagatĩ-inĩ gaku, handũ
harĩa Yahweh Kĩhoti waku agaathuura rĩĩtwa rĩake rĩkoragwo ho. 12 Ririkana atĩ warĩ ngombo
bũrũri-inĩ wa Misiri, na ũrũmagie na ũkarũmĩrĩra mawatho macio.

13 ―No mũhaka ũkũngũyagĩre Gĩathĩ gĩa Ithũnũ thikũ mũgwanja rĩrĩa wacokanĩrĩria maciaro
maku kuuma kĩhuuhĩro-inĩ gĩaku na kuuma kĩhihĩro-inĩ gĩaku kĩa maguta na kĩa ndibei. 14 Nĩ
wagĩrĩirũo gũkenaga hĩndĩ ĩyo ya gĩathĩ gĩaku, wee hamwe na mũrũguo, mwarĩguo, ngombo
yaku ya mũndũrũme, ngombo yaku ya mũndũ-wa-nja, Mũlawii, mũndũ wa kũngĩ, mwana ũtarĩ
ithe, na mũtumia wa ndigwa, arĩa marĩ thĩinĩ wa matũũra manyu. 15 Thikũ mũgwanja
ũrĩkũngũyagĩra gĩathĩ kĩu harĩ Yahweh Kĩhoti waku ũrĩ handũ harĩa Yahweh agaathuura, nĩ
gũkorũo Yahweh Kĩhoti waku nĩ akaarathima maciaro maku mothe na ũndũ ũrĩa wothe ũrĩĩkaga,
na ũrĩkoragwo ũiyũirũo nĩ gĩkeno.

16 ―Maita matatũ o mwaka, arũme anyu othe no mũhaka mathiage mbere ya Yahweh Kĩhoti
waku handũ harĩa agaathuura: hĩndĩ ya Gĩathĩ kĩa Mĩgate Ĩtarĩ Mĩimbie, Gĩathĩ gĩa Ciumia, na
Gĩathĩ gĩa Ithũnũ, na gũtirĩ o na ũmwe wao wagĩrĩirũo gũka mbere ya Yahweh moko matheri. 17
Kĩheo kĩrĩa o mũndũ arĩtwaraga kĩagĩrĩire gũkorũo kĩringaine na ũrĩa Yahweh Kĩhoti waku
akũrathimĩte.

18 ―Nĩ wagĩrĩirũo kwamũra atuanĩri ciira na anene harĩ o mũhĩrĩga thĩinĩ wa matũũra marĩa
mothe Yahweh Kĩhoti waku arakũhe, na no mũhaka matuagĩre andũ ciira na njĩra ya ũthingu. 19

282


Ndũkanogomie kĩhooto, kana ũkorũo na mũthutũkanio, kana wamũkĩre ihaki, tondũ ihaki nĩ
rĩtumumaragia maitho ma mũndũ mũũgĩ na rĩkogomia ciugo cia ũrĩa mũthingu. 20 Kĩhooto—
kĩhooto nĩkĩo wagĩrĩirũo kũrũmĩrĩra, nĩguo ũthiĩ na mbere gũtũũra muoyo na wĩgwatĩre bũrũri
ũrĩa Yahweh Kĩhoti waku arakũhe.

21 ―Ndwagĩrĩirũo kũhanda mũtĩ wa mũthemba o wothe ũrĩ mũtĩ wa kũhoywo hakuhĩ na
kĩgongona kĩa Yahweh Kĩhoti waku kĩrĩa wĩthondekeire.

22 ―O na ndwagĩrĩirũo kwĩhandĩra gĩtugĩ gĩa kũhoywo, kĩndũ Yahweh Kĩhoti waku athũire.

GŨCOKERITHIA MAATHANI 17

1 ―Ndũkanarutĩre Yahweh Kĩhoti waku igongona rĩa ndegwa kana ng‘ondu ĩrĩ na kaũgũ kana
kawathe o gothe, nĩ gũkorũo ũcio nĩ ũndũ ũrĩ magigi harĩ Yahweh Kĩhoti waku.

2 ―Mũndũrũme kana mũndũ-wa-nja gatagatĩ-inĩ kanyu ũrĩ thĩinĩ wa itũũra rĩmwe rĩa marĩa
Yahweh Kĩhoti waku arakũhe, angĩkonwo agĩka ũndũ mũũru maitho-inĩ ma Yahweh Kĩhoti
waku athũkie kĩrĩkanĩro gĩake, 3 na ogomie mĩthiĩre yake athathaiye ihoti ingĩ na acinamĩrĩre
kana ainamĩrĩre riũa kana mweri kana mbũtũ yothe ya igũrũ, ũndũ ũrĩa niĩ itathanĩte, 4 na
ũmenyithio kana ũigue ũhoro ũcio, wagĩrĩirũo gũthuthuria ũhoro ũcio na kinyi. Na
kũngĩmenyeka atĩ nĩ ma ũndũ ũcio ũrĩ magigi nĩ wĩkĩtwo thĩinĩ wa Isiraeli, 5 wagĩrĩirũo kũruta
mũndũrũme kana mũndũ-wanja ũcio wĩkĩte ũndũ ũcio mũũru ũmũtware nja ya ihingo cia itũũra,
na mũndũrũme kana mũndũ-wa-nja ũcio agĩrĩire kũhũũrũo na mahiga nginya akue. 6 Mũndũ
ũcio ũtuĩrĩirũo kũũragwo agĩrĩire kũũragwo angĩkorũo harĩ na ũira wa andũ erĩ kana atatũ.
Ndagĩrĩire kũũragwo nĩ ũndũ wa ũira wa mũndũ ũmwe. 7 Moko ma aira acio nĩmo magĩrĩirũo
gũkorũo marĩ ma mbere gũũkĩrĩra mũndũ ũcio nĩguo oragwo, namo moko ma andũ acio angĩ
othe macoke marũmĩrĩre. No mũhaka weherie kĩndũ kĩũru gatagatĩ-inĩ gaku.

8 ―Kũngĩkoimĩra ciira mũritũ mũno ũtangĩhota gũtuithania itũũra-inĩ o rĩothe rĩanyu, hihi ciira
wĩgiĩ ũiti wa thakame kana gũtuithania mũndũ na ũrĩa ũngĩ kana gĩĩko gĩkĩtwo kĩa ũhinya kana
ciira ũngĩ wĩgiĩ kwaga kũiguithania, wagĩrĩirũo gũũkĩra ũthiĩ handũ harĩa Yahweh Kĩhoti waku
agaathuura. 9 Ũthiĩ kũrĩ athĩnjĩri-Yahweh Alawii na atuanĩri ciira arĩa magaakorũo magĩtungata
matukũ-inĩ macio, na ũmorie ũhoro ũcio, na nĩ marĩkwĩraga itua rĩao. 10 Thutha ũcio wagĩrĩirũo
gwĩka kũringana na itua rĩu makwĩra kuuma handũ harĩa Yahweh agaathuura. Wagĩrĩirũo
gũtigĩrĩra nĩ weka ũrĩa wothe makwĩra. 11 No mũhaka ũgeeka kũringana na watho ũrĩa makuonia
na kũringana na itua rĩrĩa makwĩra. Ndũkanaagarare itua rĩrĩa megũkwĩra, ũrore mwena wa ũrĩo
kana wa ũmotho. 12 Mũndũ ũrĩa ũkoonania mwĩtĩo na njĩra ya kwaga gũthikĩrĩria mũthĩnjĩri-
Yahweh ũrĩa ũgaakorũo agĩtungatĩra Yahweh Kĩhoti waku kana age gũthikĩrĩria mũtuanĩri ciira,

283




agĩrĩire kũũragwo. No mũhaka weherie kĩndũ kĩũru thĩinĩ wa Isiraeli. 13 Nao andũ arĩa angĩ othe
nĩ makaaigua ũhoro ũcio na metigĩre, na matikonania mwĩtĩo rĩngĩ.

14 ―Rĩrĩa ũkaingĩra bũrũri ũrĩa Yahweh Kĩhoti waku arakũhe na ũkorũo ũwĩgwatĩire na ũgaikara
kuo, ũcoke uuge atĩrĩ, ‗Reke ndĩyamũrĩre mũthamaki wa gũũthamakagĩra o ta ndũrĩrĩ iria ciothe
cithiũrũrũkĩirie,‘ 15 ũngĩkoiga ũguo, wagĩrĩirũo kwamũra mũthamaki ũrĩa Yahweh Kĩhoti waku
agaathuura. Wagĩrĩirũo kwamũra mũthamaki kuuma gatagatĩ-inĩ ka ariũ a thoguo. Ndwĩtĩkĩrĩtio
kwamũra mũndũ wa kũngĩ ũtarĩ mũrũ wa thoguo atuĩke mũthamaki wa gũgũthamakĩra. 16 No
rĩrĩ, ndagĩrĩirũo kwĩgĩĩra na mbarathi nyingĩ kana atũme andũ macoke Misiri nĩguo ongerere
mbarathi ingĩ, nĩ gũkorũo Yahweh nĩ aamwĩrire ũũ, ‗Mũtikanacoke na thutha mũgere njĩra ĩyo
rĩngĩ.‘ 17 Ndagĩrĩirũo kũhikia atumia aingĩ, nĩgetha ngoro yake ndĩkanagarũrũke; o na
ndagĩrĩirũo kwĩgĩĩra betha na thahabu nyingĩ. 18 Na rĩrĩa agaaikarĩra gĩtĩ kĩa ũnene kĩa ũthamaki
wake, agĩrĩirũo kwĩyandĩkĩra kobĩ ya Watho ũyũ ibuku-inĩ, ũrutĩtwo kuuma harĩ ũrĩa ũigĩtwo nĩ
athĩnjĩri-Yahweh Alawii.

19 ―Agĩrĩirũo gũtũũra na ibuku rĩu, na arĩthomage matukũ-inĩ mothe ma ũtũũro wake, nĩgetha
erute gwĩtigĩra Yahweh Kĩhoti wake na kũrũmĩrĩra maũndũ marĩa mothe marĩ thĩinĩ wa Watho
ũyũ hamwe na mawatho maya na njĩra ya kũmahingagia. 20 Na nĩ ũndũ ũcio ngoro yake
ndĩgetũũgĩria igũrũ rĩa ariũ a ithe, na ndakagarara maathani arore mwena wa ũrĩo kana mwena
wa ũmotho, nĩgetha agaatũũra ihinda iraya ũthamaki-inĩ wake, we o hamwe na ariũ ake gatagatĩ-
inĩ ka Isiraeli.

GŨCOKERITHIA MAATHANI 18

1 ―Athĩnjĩri-Yahweh Alawii, na mũhĩrĩga wothe wa Lawii matirĩkoragwo na gĩcunjĩ kana igai
magaĩirũo hamwe na Isiraeli. Marĩrĩaga magongona ma gũcinwo na mwaki harĩ Yahweh, nĩ
gũkorũo rĩu nĩ igai rĩake. 2 Kwoguo matiagĩrĩirũo kũgĩa na igai gatagatĩ-inĩ ka ariũ a ithe wao.
Yahweh nĩwe igai rĩao, o ta ũrĩa ameerĩte.

3 ―Ici nĩcio indo iria athĩnjĩri-Yahweh magĩrĩire kũheagwo nĩ andũ: Mũndũ o wothe aruta
igongona, kana nĩ rĩa ndegwa kana ng‘ondu, arĩheaga mũthĩnjĩri-Yahweh kĩande, thĩa, na nda. 4
Wagĩrĩirũo kũmũhe maciaro ma mbere ma ngano yaku, ndibei yaku ya mũhihano, maguta maku,
na guoya wa mbere kwenjwo kuuma rũũru-inĩ rwaku. 5 Yahweh Kĩhoti waku amũthuurĩte marĩ
hamwe na ariũ ake kuuma mĩhĩrĩga-inĩ yanyu yothe nĩguo matungatage na rĩĩtwa rĩa Yahweh
hingo ciothe.

6 ―Ĩndĩ Mũlawii angĩthaama itũũra rĩmwe rĩa matũũra manyu thĩinĩ wa Isiraeli kũrĩa araikaraga
na ende gũthiĩ handũ harĩa Yahweh agaathuura, 7 no atungatage kũu na rĩĩtwa rĩa Yahweh Kĩhoti
wake o ta ariũ a ithe othe, Alawii, arĩa marũgamaga hau mbere ya Yahweh. 8 Arĩamũkagĩra igai

284




rĩa irio rĩiganaine na rĩao, hamwe na kĩrĩa arĩonaga endia igai rĩake rĩrĩa agaĩte kuuma harĩ
maithe mao.

9 ―Rĩrĩa ũkaaingĩra bũrũri ũrĩa Yahweh Kĩhoti waku arakũhe, ndũkanagerie kwĩgerekania na
mĩtugo mĩũru ya ndũrĩrĩ icio. 10 Thĩinĩ wanyu gũtikanoneke mũndũ o wothe ũhĩtũkagĩria
mũrũwe kana mwarĩ mwaki-inĩ, mũndũ o wothe wĩingĩragia maũndũ-inĩ ma ũragũri, mũndũ o
wothe wĩingĩragia maũndũ-inĩ ma ũgo, mũndũ o wothe ũtuĩragia ũhoro kũgerera imenyithia cia
ũragũri, kana mũrogi, 11 mũndũ o wothe wohaga andũ arĩa angĩ na mahinya moru, mũndũ o
wothe waragia na maroho kana mũndũ ũrathaga mohoro, kana mũndũ o wothe ũtuĩragia ũhoro
harĩ andũ arĩa akuũ. 12 Nĩ gũkorũo mũndũ o wothe wĩkaga maũndũ macio nĩ kĩndũ kĩrĩ magigi
harĩ Yahweh, na maũndũ macio marĩ magigi nĩmo maratũma Yahweh Kĩhoti waku aingate
ndũrĩrĩ icio ciehere mbere yaku. 13 Wagĩrĩirũo gũkoragwo ũtarĩ na ũcuke mbere ya Yahweh
Kĩhoti waku.

14 ―Nĩ gũkorũo ndũrĩrĩ icio mũregwatĩra bũrũri wacio ciathikagĩrĩria arĩa meingĩragia maũndũ-
inĩ ma ũgo na ma ũragũri, no Yahweh Kĩhoti waku ndagwĩtĩkĩrĩtie gwĩka maũndũ ta macio. 15
Yahweh Kĩhoti waku nĩ akaarahũra mũnabii ũtariĩ o ta niĩ kuuma gatagatĩ-inĩ ka ariũ a ithe
wanyu nĩ ũndũ waku. No mũhaka mũkaamũthikagĩrĩria. 16 Ageeka ũguo nĩ ũndũ wa ũrĩa werire
Yahweh Kĩhoti waku ũrĩ Horebu mũthenya ũrĩa mwagomanĩte rĩrĩa woigire atĩrĩ, ‗Ndũkareke
njigue mũgambo wa Yahweh Kĩhoti wakwa kana nyone mwaki ũyũ mũnene ũũ rĩngĩ, nĩguo
ndigakue.‘ 17 Nake Yahweh akĩnjĩra atĩrĩ, ‗Ũguo moiga nĩ wega. 18 Nĩ ngaamarahũrĩra mũnabii
ũtariĩ o tawe kuuma gatagatĩ-inĩ ka ariũ a ithe wao, na nĩ ngeekĩra ciugo ciakwa kanua-inĩ gake,
na akaameeraga ũrĩa wothe ngaamwatha. 19 No mũhaka ngooria mũndũ ũrĩa ũtagathikĩrĩria
ciugo ciakwa iria mũnabii ũcio akaaria na rĩĩtwa rĩakwa.

20 ―‗Mũnabii o wothe angĩaria ũndũ wa mwĩĩro na rĩĩtwa rĩakwa itamwathĩte arie kana arie na
rĩĩtwa rĩa ihoti ingĩ, no mũhaka mũnabii ũcio oragwo. 21 No rĩrĩ, wahota kwĩyũria ũũ ngoro-inĩ:
―Tũngĩmenya atĩa atĩ ti Yahweh uugĩte ũndũ ũcio?‖ 22 Mũnabii angĩaria na rĩĩtwa rĩa Yahweh na
ũndũ ũcio wage kũhinga kana wage gwĩkĩka, ti Yahweh uugĩte ũndũ ũcio. Mũnabii ũcio
aawaririe na mwĩĩro. Ndwagĩrĩirũo kũmwĩtigĩra.

GŨCOKERITHIA MAATHANI 19

1 ―Na rĩrĩ, rĩrĩa Yahweh Kĩhoti waku akaaniina ndũrĩrĩ iria Yahweh Kĩhoti waku arakũhe bũrũri
wacio na ũkorũo wĩgwatĩire bũrũri wao na ũgaikara matũũra-inĩ mao na nyũmba-inĩ ciao, 2
wagĩrĩirũo gũthuura matũũra matatũ gatagatĩ-inĩ ka bũrũri ũrĩa Yahweh Kĩhoti waku arakũhe
ũwĩgwatĩre. 3 Wagĩrĩirũo kũgayania bũrũri ũcio Yahweh Kĩhoti waku akũheete maita matatũ, na
ũthondeke barabara nĩguo mũndũ ũũraganĩte akahotaga kũũrĩra harĩ itũũra rĩmwe rĩa macio.

285




4 ―Na rĩrĩ, ũũ nĩguo kũrĩthiaga ũhoro-inĩ wĩgiĩ mũndũ ũũraganĩte ũrĩa ũrĩũragĩra kũu nĩgetha athiĩ
na mbere gũtũũra muoyo: Angĩũraga mũndũ ũngĩ atekwenda na akorũo ndaramũthũire; 5 ta rĩrĩa
mathiĩte na mũndũ mũtitũ kuuna ngũ na oe guoko na igũrũ anyitĩte ithanwa nĩguo ateme mũtĩ,
narĩo ithanwa rĩrũke kuuma mũtĩ-inĩ warĩo na rĩgũthe mũndũ ũcio ũngĩ na akue, mũndũ ũcio
ũũraganĩte agĩrĩirũo kũũrĩra itũũra-inĩ rĩmwe rĩa macio nĩguo athiĩ na mbere gũtũũra muoyo. 6
Kwaga ũguo, mũrĩhĩria wa thakame arĩ na marakara ahota gũteng‘eria mũndũ ũcio ũũraganĩte,
amũkinyĩre, na amũũrage, tondũ wa itũũra rĩu gũkorũo rĩrĩ haraihu mũno. O na gũtuĩka
mũũragani ũcio ndagĩrĩire kũũragwo, tondũ ndarathũire mũndũ ũcio. 7 Nĩkĩo ndĩragwatha
ngakwĩra ũũ: ‗Thuura matũũra matatũ.‘

8 ―Yahweh Kĩhoti waku angĩgakwararamĩria bũrũri waku o ta ũrĩa eehĩtire kũrĩ maithe manyu
ma tene na akorũo akũheete bũrũri wothe ũrĩa eerĩire maithe manyu ma tene atĩ nĩ akaamahe 9
—na nĩ angĩkorũo tu nĩ ũkũrũmia maathani mothe ũrĩ na wĩhokeku marĩa ndĩrakũhe ũmũthĩ,
wende Yahweh Kĩhoti waku na hingo ciothe ũrũmagĩrĩre njĩra ciake—nĩ wagĩrĩirũo gũkongerera
matũũra mangĩ matatũ harĩ macio matatũ. 10 Na njĩra ĩyo gũtirĩ thakame ĩtarĩ na mahĩtia
ĩgaaitwo thĩinĩ wa bũrũri ũrĩa Yahweh Kĩhoti waku arakũhe ũtuĩke igai rĩaku, na
ndũgaacokererũo nĩ ihĩtia rĩa ũiti wa thakame.

11 ―No mũndũ angĩkorũo nĩ arathũire mũndũ ũngĩ na nĩ kũmuohia aramuohetie nĩguo
amũtharĩkĩre na aramũguraria ũũru arakua, na mũndũ ũcio arorĩra itũũra-inĩ rĩmwe rĩa macio, 12
athuri a itũũra rĩake magĩrĩirũo kũmwĩta kuuma kũu na mamũneane guoko-inĩ kwa mũrĩhĩria wa
thakame, na mũndũ ũcio no mũhaka oragwo. 13 Ndwagĩrĩirũo kũmũiguĩra tha, no mũhaka
weherie ihĩtia rĩa ũiti wa thakame ĩtarĩ na mahĩtia kuuma thĩinĩ wa Isiraeli, nĩguo maũndũ maku
mathiage wega.

14 ―Rĩrĩa ũkaamũkĩra igai rĩaku bũrũri-inĩ ũrĩa Yahweh Kĩhoti waku arakũhe wĩgwatĩre,
ndũkanathaamie mũtĩ wa mũhaka wa mũndũ ũrĩa mũriganĩtie nake kuuma harĩa maithe manyu
ma tene magaakorũo mekĩrĩte mĩhaka.

15 ―Ũira wa mũndũ ũmwe tu ndwagĩrĩire gũtũma mũndũ atuĩrũo nĩ ũndũ wa ihĩtia o rĩothe kana
rĩhia o rĩothe angĩkorũo ekĩte. Ũira wa andũ erĩ kana ũira wa andũ atatũ nĩguo ũrĩtũmaga ũndũ
ũmenyeke wega. 16 Mũndũ angĩruta ũira wa maheeni kwerekera mũndũ ũngĩ na oige atĩ nĩ ekĩte
ihĩtia rĩna, 17 andũ acio erĩ mataraiguithania magĩrĩirũo kũrũgama mbere ya Yahweh, mbere ya
athĩnjĩri-Yahweh na atuanĩri ciira arĩa magaakorũo magĩtungata matukũ-inĩ macio. 18 Atuanĩri
ciira magĩrĩirũo gũthuthuria na kinyi, na angĩkorũo mũndũ ũcio ũrutĩte ũira nĩ mũira wa maheeni
na nĩ aigĩrĩire mũrũ wa ithe kĩgenyo, 19 mwagĩrĩirũo kũmwĩka o ta ũrĩa ekũbangĩte gwĩka mũrũ
wa ithe, no mũhaka mweherie kĩndũ kĩũru gatagatĩ-inĩ kanyu. 20 Nao arĩa megũtigara mekũigua
ũhoro ũcio na metigĩre, na matigeeka ũndũ mũũru ta ũcio rĩngĩ gatagatĩ-inĩ kanyu. 21
Ndwagĩrĩirũo kũigua tha: Muoyo ũrĩrĩhagwo na muoyo, riitho rĩkarĩhwo na riitho, igego
rĩkarĩhwo na igego, guoko gũkarĩhwo na guoko, kũgũrũ gũkarĩhwo na kũgũrũ.

286



GŨCOKERITHIA MAATHANI 20

1 ―Ũngĩgathiĩ kũrũa na thũ ciaku na wone mbarathi ciao na ngaari ciao cia mbarathi na thigari
ciao irĩ nyingĩ mũno gũkĩra ciaku, ndũkanaciĩtigĩre, nĩ gũkorũo Yahweh Kĩhoti waku ũrĩa
wakũrutire bũrũri wa Misiri arĩ hamwe nawe. 2 Rĩrĩa mũgaakoragwo mũrĩ hakuhĩ gũthiĩ mbaara-
inĩ, mũthĩnjĩri-Yahweh agĩrĩirũo gũka na aarĩrie andũ. 3 Agĩrĩirũo kũmeera atĩrĩ, ‗Thikĩrĩriai
inyuĩ Isiraeli, rĩu mũkiriĩ kũrũa na thũ cianyu. Mũtikae kũũrũo nĩ hinya. Mũtigetigĩre o na kana
mũmake kana mũinaine nĩ ũndũ wacio, 4 tondũ Yahweh Kĩhoti wanyu arathiĩ arĩ hamwe na
inyuĩ amũrũĩrĩre harĩ thũ cianyu na amũhonokie.‘

5 ―Nao anene magĩrĩirũo kwĩra andũ atĩrĩ, ‗Nũũ wakĩte nyũmba njerũ na ndarĩ aramĩrugũria?‘ Nĩ
acoke gwake mũciĩ. Kwaga ũguo, ahota gũkuĩra mbaara-inĩ nake mũndũ ũngĩ amĩrugũrie. 6 Na
nũũ ũhandĩte mũgũnda wa mĩthabibũ na ndarĩ arambĩrĩria kũrĩa maciaro maguo? Nĩ acoke gwake
mũciĩ. Kwaga ũguo, ahota gũkuĩra mbaara-inĩ nake mũndũ ũngĩ ambĩrĩrie kũrĩaga maciaro
maguo. 7 Na nũũ ũrĩkanĩire na mũirĩtu atĩ nĩ ekũmũhikia na ndarĩ aramũhikia? Nĩ acoke gwake
mũciĩ. Kwaga ũguo, ahota gũkuĩra mbaara-inĩ nake mũndũ ũngĩ ahikie mũirĩtu ũcio.‘ 8 Ningĩ
anene nĩ magĩrĩirũo kũũria andũ atĩrĩ, ‗Nũũ ũrĩ na guoya na ũũrĩtwo nĩ hinya? Agĩrĩirũo gũcoka
gwake mũciĩ, nĩgetha ndagatũme ariũ a ithe makue ngoro take.‘ 9 Anene marĩkia kwarĩria andũ,
magĩrĩirũo gũthuura anene a mbũtũ nĩgetha matongorie andũ.

10 ―Rĩrĩa wakuhĩrĩria itũũra nĩguo ũrũe narĩo, wagĩrĩirũo kwanĩrĩra ũiguano wa thayũ harĩ rĩo. 11
Andũ a itũũra rĩu mangĩtĩkĩra ũiguano wa thayũ hamwe nawe na makũhingũrĩre ihingo ciarĩo,
andũ arĩa othe megũkorũo kuo marĩtuĩkaga aku a gũkũrutagĩra wĩra mũritũ, na magũtungatagĩre.
12 No mangĩrega gũthondeka thayũ hamwe nawe na moke kũrũa nawe, wagĩrĩirũo
gũthiũrũrũkĩria itũũra rĩu, 13 na Yahweh Kĩhoti waku nĩ akaarĩneana guoko-inĩ gwaku, na no
mũhaka ũũrage mũndũrũme wothe ũrĩ thĩinĩ warĩo na rũhiũ rwa njora. 14 No rĩrĩ, atumia, ciana,
mahiũ, na kĩndũ gĩothe kĩrĩ itũũra-inĩ rĩu, indo ciarĩo ciothe iria ũtahĩte, no wĩyoere, na ũrĩe indo
icio ũgũtaha kuuma kũrĩ thũ ciaku, iria Yahweh Kĩhoti waku akũheete.

15 ―Ũguo nĩguo wagĩrĩirũo gwĩka matũũra marĩa mothe marĩ kũraihu mũno nawe marĩa matarĩ
ma ndũrĩrĩ ici irĩ hakuhĩ. 16 No matũũra-inĩ ma ikundi ici cia andũ, marĩa Yahweh Kĩhoti waku
arakũhe matuĩke igai rĩaku, ndwagĩrĩirũo kũreka kĩndũ o na kĩmwe kĩrahuhia gĩtũũre muoyo. 17
Ithenya rĩa ũguo, wagĩrĩirũo kũmaniina biũ, Ahiti, Aamori, Akanaani, Aperizi, Ahivi, na Ajebusi,
o ta ũrĩa Yahweh Kĩhoti waku agwathĩte; 18 nĩgetha matigakũrute kũrũmĩrĩra mĩtugo yao yothe
ĩrĩ magigi ĩrĩa mekĩire ihoti ciao, matũme wĩhĩrie Yahweh Kĩhoti waku.

19 ―Ũngĩkarigicĩria itũũra na ũrĩtunyane thutha wa kũrũa narĩo matukũ maingĩ, ndwagĩrĩirũo
gũthũkangia mĩtĩ yarĩo na njĩra ya kũmĩtemanga na ithanwa. No ũrĩe maciaro mayo, no
ndwagĩrĩirũo kũmĩtema. Tondũ rĩrĩ, hihi no ũgĩtharĩkĩre mũtĩ wa gĩthaka ta ũrĩa ũngĩtharĩkĩra
mũndũ? 20 Mũtĩ ũrĩa tu ũngĩthũkangia no ũrĩa ũĩ atĩ ndũrutaga irio. No ũũteme ũthondeke indo
cia kũrigicĩria itũũra rĩu ũrarũa narĩo, o nginya rĩgwe.

287



GŨCOKERITHIA MAATHANI 21

1 ―Mũndũ angĩkoonwo werũ-inĩ oragĩtwo thĩinĩ wa bũrũri ũrĩa Yahweh Kĩhoti waku arakũhe
wĩgwatĩre na kwage kũmenyeka nũũ ũmũragĩte, 2 athuri na atuanĩri ciira aku magĩrĩirũo gũthiĩ
mathime itĩĩna rĩa kuuma harĩa kĩimba kĩu kĩrĩ nginya matũũra-inĩ marĩa magĩthiũrũrũkĩirie. 3
Nao athuri a itũũra rĩrĩa rĩrĩ hakuhĩ mũno na kĩimba kĩu magĩrĩirũo kuoya mori ĩtarĩ yarutithio
wĩra kuuma rũũru-inĩ, ĩrĩa ĩtarĩ yakururia icoki, 4 na athuri acio a itũũra rĩu magĩrĩirũo gũtwara
mori ĩyo mũkuru-inĩ ũrĩ na maĩ maratherera handũ hatarĩ harĩmwo kana hakahandwo mbegũ,
macoke moinĩre mori ĩyo ngingo hau mũkuru-inĩ ũcio.

5 ―Nao athĩnjĩri-Yahweh Alawii moke, tondũ nĩo Yahweh Kĩhoti waku athuurĩte
mamũtungatagĩre, marathimanage na rĩĩtwa rĩa Yahweh. Na nĩo mariugaga ũrĩa ciira wothe wĩgiĩ
ũhinya ũrĩtuagwo. 6 Nao athuri othe a itũũra rĩu rĩrĩ hakuhĩ mũno na kĩimba kĩu magethambĩra
moko igũrũ rĩa mori ĩyo yunĩirũo ngingo mũkuru-inĩ ũcio, 7 na macoke moige ũũ, ‗Moko maitũ
timo maitĩte thakame ĩno, o na maitho maitũ matiigana kuona ĩgĩitwo. 8 Ndũgacokererie ihĩtia
rĩrĩ harĩ andũ aku Isiraeli, arĩa wakũũrire, wee Yahweh, na ndũkareke ihĩtia rĩa ũiti wa thakame
ĩtarĩ na mahĩtia rĩikare harĩ andũ aku Isiraeli.‘ Na nĩ ũndũ ũcio matirĩũragio nĩ ũndũ wa ihĩtia rĩu
rĩa ũiti wa thakame. 9 Na njĩra ĩyo nĩ mũrĩeheragia ihĩtia rĩa ũiti wa thakame ĩtarĩ na mahĩtia
gatagatĩ-inĩ kanyu nĩ ũndũ wa gwĩka ũndũ ũrĩa wagĩrĩire maitho-inĩ ma Yahweh.

10 ―Ũngĩgathiĩ mbaara-inĩ kũrũa na thũ ciaku na Yahweh Kĩhoti waku acitoorie akũhootanĩre na
ũcinyite mĩgwate, 11 na gatagatĩ-inĩ ka andũ acio manyitĩtwo mĩgwate wone mũirĩtu mũthaka na
ũgucĩrĩrio nĩwe na wende kũmuoya atuĩke mũtumia waku-rĩ, 12 no ũmũtware gwaku mũciĩ.
Agĩrĩirũo kwenja njuĩrĩ ya mũtwe wake, na arenge ndwara ciake, 13 na arute nguo iria aanyitirũo
mĩgwate nacio, na aikare gwaku mũciĩ. Acoke acakae mweri mũgima nĩ ũndũ wa ithe na nyina,
na thutha ũcio no ũkome nake; ũtuĩke mũthuri wake nake atuĩke mũtumia waku. 14 No ũngĩaga
gũkenio nĩwe, wagĩrĩirũo kũmũrekereria athiĩ kũrĩa guothe angĩenda. No ndwagĩrĩirũo
kũmwendia atĩ nĩguo ũgĩe na mbeca kana kũmũhinyĩrĩria, nĩ gũkorũo nĩ ũmwagithĩtie gĩtĩo.

15 ―Mũndũ angĩkorũo ahikĩtie atumia erĩ na ende ũmwe gũkĩra ũcio ũngĩ na eerĩ mamũciarĩre
ariũ na mũrũ wa irigithathi akorũo arĩ wa ũcio ũtendetwo-rĩ, 16 mũthenya ũrĩa akaaheana igai
rĩake harĩ ariũ ake, ndageetĩkĩrio gũtua atĩ mũrũ wa mũtumia ũcio wendetwo nĩwe wa irigithathi
ithenya rĩa mũrũ wa mũtumia ũcio ũtendetwo, na nĩwe wa irigithathi. 17 No nginya onanie atĩ
mũrũ wa mũtumia ũcio ũtendetwo nĩwe irigithathi na njĩra ya kũmũhe igai maita merĩ kuuma
harĩ kĩrĩa gĩothe arĩ nakĩo, nĩ gũkorũo ũcio nĩwe kĩambĩrĩria kĩa ũhoti wake wa ũciari. Kĩhooto
kĩa mwana wa irigithathi nĩ gĩake.

18 ―Mũndũ angĩgakorũo na mũriũ mũng‘athia na mũremi na ũtathĩkagĩra ithe kana nyina, na nĩ
mageretie kũmũrũnga no akarega kũmathikĩrĩria, 19 ithe na nyina magĩrĩirũo kũmũnyita
mamũtware nja kũrĩ athuri kĩhingo-inĩ gĩa itũũra rĩake 20 na meere athuri acio a itũũra rĩake atĩrĩ,
‗Mũriũ ũyũ witũ nĩ mũng‘athia na mũremi na nĩ aregaga gũtwathĩkĩra. Akoragwo arĩ mũkoroku

288



na mũrĩĩu.‘ 21 Thutha ũcio andũ othe a itũũra rĩake magĩrĩirũo kũmũhũũra na mahiga nginya
akue. No mũhaka weherie kĩndũ kĩũru gatagatĩ-inĩ kanyu, na andũ othe a Isiraeli nĩ makaaigua
ũhoro ũcio na metigĩre.

22 ―Mũndũ angĩgeka mehia magĩrĩire ituĩro rĩa kũũragwo na oragwo na ũmũcuurie mũtĩ igũrũ,
23 kĩimba gĩake gĩtiagĩrĩire gũikara mũtĩ igũrũ ũtukũ wothe. Ithenya rĩa ũguo, wagĩrĩirũo
gũtigĩrĩra atĩ nĩ wamũthika mũthenya o ro ũcio, tondũ mũndũ ũrĩa ũcuurĩtio, nĩ kĩndũ kĩrume nĩ
Kĩhoti, na ndwagĩrĩirũo gũthahia bũrũri ũrĩa Yahweh Kĩhoti waku arakũhe ũtuĩke igai rĩaku.

GŨCOKERITHIA MAATHANI 22

1 ―Ũngĩkona ndegwa ya mũrũ wa thoguo kana ng‘ondu yake yũrĩte, ndũkanetue ndũnamĩona.
Wagĩrĩirũo gũtigĩrĩra nĩ wamĩcokia kũrĩ mũrũ wa thoguo. 2 No angĩkorũo mũrũ wa thoguo
ndaikaraga hakuhĩ nawe kana angĩkorũo ndũmũĩ, wagĩrĩirũo gũtwara nyamũ ĩyo gwaku mũciĩ, na
ũikare nayo nginya rĩrĩa mũrũ wa thoguo akaamĩetha. Nawe ũmũcokerie. 3 Ũguo noguo
wagĩrĩirũo gwĩka harĩ ndigiri yake, nguo yake, na kĩndũ kĩngĩ o gĩothe mũrũ wa thoguo
angĩkorũo ateete nawe ũgakĩona. Ndũkanetue ndũnakĩona.

4 ―Ũngĩkona ndigiri ya mũrũ wa thoguo kana ndegwa yake ĩgwĩte njĩra-inĩ, ndũkanetue
ndũnamĩona. Wagĩrĩirũo kũmũteithia kũmĩũkĩria.

5 ―Mũndũ-wa-nja ndagĩrĩirũo gwĩkĩra nguo ya mũndũrũme, o na kana mũndũrũme ekĩre nguo ya
mũndũ-wa-nja. Nĩ gũkorũo mũndũ o wothe ũngĩka ũguo nĩ kĩndũ kĩrĩ magigi harĩ Yahweh
Kĩhoti waku.

6 ―Ũngĩkona gĩtara kĩa nyoni njĩra-inĩ kĩrĩ na tũcui kana matumbĩ, kĩrĩ mũtĩ-inĩ kana thĩ, na nyina
ĩkorũo ĩkomereirie tũcui tũu kana matumbĩ macio, ndwagĩrĩirũo kuoya nyoni ĩyo hamwe na tũcui
twayo. 7 Wagĩrĩirũo gũtigĩrĩra atĩ nĩ warekereria nyoni ĩyo, ĩndĩ no wĩyoere tũcui tũu. Ĩkaga ũguo
nĩguo maũndũ maku mathiage wega na ũtũũre matukũ maingĩ.

8 ―Ũngĩaka nyũmba njerũ, no mũhaka wake karũthingo kamĩthiũrũrũkĩirie igũrũ, nĩgetha
ndũkanarehere andũ a nyũmba yaku ihĩtia rĩa ũiti wa thakame mũndũ angĩgwa kuuma igũrũ.

9 ―Ndũkanahande mbegũ cia mĩthemba ĩĩrĩ mũgũnda-inĩ waku wa mĩthabibũ. Kwaga ũguo, kĩrĩa
gĩothe kĩriumaga harĩ mbegũ icio ũhandĩte o hamwe na maciaro ma mũgũnda ũcio wa mĩthabibũ
irĩtuĩkaga ina thahu.

10 ―Ndũkanarĩme na ndegwa na ndigiri ciohanĩtio mũraũ-inĩ ũmwe.

11 ―Ndũkanekĩre nguo ĩtumĩtwo na ndigi cia guoya na cia gatani ciogothanĩtio hamwe.

289




12 ―Nĩ wagĩrĩirũo gũthondeka ciohe cia ndigi mĩthia-inĩ yothe ĩna ya nguo ĩrĩa ũrĩkagĩra.

13 ―Mũndũrũme angĩhikia mũirĩtu na akome nake no acoke athũũre mũirĩtu ũcio 14 na
amũthitange atĩ ararĩ na mĩtugo mĩũru na amũthũkĩrie rĩĩtwa na njĩra ya kuuga ũũ: ‗Ndĩrahikirie
mũirĩtu ũyũ, no rĩrĩa ndĩrakomire nake, ndinona ũira wa kuonania atĩ ararĩ gathirange,‘ 15 ithe na
nyina wa mũirĩtu ũcio magĩrĩirũo kũrehera athuri arĩa marĩ kĩhingo-inĩ gĩa itũũra ũira wa
kuonania atĩ mũirĩtu ũcio ararĩ gathirange. 16 Ithe wa mũirĩtu ũcio agĩrĩirũo kwĩra athuri acio
atĩrĩ, ‗Ndĩraneanire mũirĩtu wakwa kũrĩ mũndũrũme ũyũ atuĩke mũtumia wake, no rĩu nĩ
athũũrĩte mũirĩtu ũyũ 17 na aramũthitanga atĩ ararĩ na mĩtugo mĩũru akoiga ũũ: ―Ndinona ũira wa
kuonania atĩ mwarĩguo ararĩ gathirange.‖ Atĩrĩrĩ, ũyũ nĩguo ũira wa kuonania atĩ mũirĩtu wakwa
ararĩ gathirange.‘ Macoke matambũrũkie cuka ũcio mbere ya athuri acio a itũũra. 18 Athuri acio
a itũũra magĩrĩirũo kũnyita mũndũrũme ũcio mamũherithie. 19 Magĩrĩirũo kũmwĩtia cekeri 100
cia betha na manengere ithe wa mũirĩtu ũcio, tondũ mũndũrũme ũcio nĩ acambithĩtie mũirĩtu
gathirange wa Isiraeli, na mũirĩtu ũcio agĩrĩirũo gũthiĩ na mbere gũkorũo arĩ mũtumia wake.
Mũndũrũme ũcio ndageetĩkĩrio gũtiga mũirĩtu ũcio matukũ-inĩ mothe ma ũtũũro wake.

20 ―No rĩrĩ, angĩkorũo thitango ĩyo nĩ ya ma, gũkorũo atĩ hatirĩ ũira wa kuonania atĩ mũirĩtu ũcio
ararĩ gathirange, 21 magĩrĩirũo kũruta mũirĩtu ũcio nja mamũtware mũromo-inĩ wa nyũmba ya
ithe, na andũ a itũũra rĩake magĩrĩirũo kũmũhũũra na mahiga nginya akue, tondũ nĩ ekĩte ũndũ
wa gĩconoko thĩinĩ wa Isiraeli na njĩra ya kwĩingĩria ngomanio-inĩ itagĩrĩire arĩ nyũmba-inĩ ya
ithe. No mũhaka weherie kĩndũ kĩũru gatagatĩ-inĩ gaku.

22 ―Mũndũrũme angĩnyitwo akomete na mũtumia wa mũndũrũme ũngĩ, eerĩ no mũhaka
moragwo marĩ hamwe, mũndũrũme ũcio ũkomete na mũtumia ũcio wene o hamwe na mũtumia
ũcio. No mũhaka weherie kĩndũ kĩũru thĩinĩ wa Isiraeli.

23 ―Mũirĩtu gathirange angĩkorũo marĩkanĩire kũhikania na mũndũrũme, nake mũndũrũme ũngĩ
macemanie na mũirĩtu ũcio thĩinĩ wa itũũra na akome nake, 24 mwagĩrĩirũo kũmaruta eerĩ nja
mũmatware kĩhingo-inĩ gĩa itũũra rĩu na mũmahũũre na mahiga nginya makue, mũirĩtu ũcio
tondũ ndanoiga mbu arĩ itũũra-inĩ nake mũndũrũme ũcio tondũ nĩ agithĩtie mũtumia wa
mũndũrũme ũngĩ gĩtĩo. No mũhaka weherie kĩndũ kĩũru gatagatĩ-inĩ gaku.

25 ―O na kũrĩ ũguo, angĩkorũo mũndũrũme ũcio acemanĩtie na mũirĩtu ũcio ũrahika werũ-inĩ na
mũndũrũme ũcio amũkĩrie hinya na akome nake, mũndũrũme ũcio ũkomete na mũirĩtu ũcio
nowe wagĩrĩire kũũragwo, 26 na ndwagĩrĩirũo gwĩka mũirĩtu ũcio ũndũ o na ũrĩkũ. Mũirĩtu ũcio
ndekĩte mehia magĩrĩire ituĩro rĩa kũũragwo. Ũhoro ũcio ũtariĩ o ta wa hĩndĩ ĩrĩa mũndũ
angĩtharĩkĩra mũndũ ũngĩ na amũũrage. 27 Nĩ gũkorũo nĩ gũcemania macemania na mũndũrũme
ũcio werũ-inĩ, na mũirĩtu ũcio ũrahika oiga mbu, no haga mũndũ wa kũmũteithũra.

28 ―Mũndũrũme angĩcemania na mũirĩtu gathirange ũtarĩkanĩire kũhikania na mũndũrũme ũngĩ
na amũnyite akome nake na mamenyeke, 29 mũndũrũme ũcio ũkomete nake no mũhaka
anengere ithe wa mũirĩtu ũcio cekeri 50 cia betha, nake mũirĩtu ũcio atuĩke mũtumia wake.
Tondũ nĩ agithĩtie mũirĩtu ũcio gĩtĩo, ndageetĩkĩrio kũmũtiga matukũ-inĩ mothe ma ũtũũro wake.

290


30 ―Gũtirĩ mũndũrũme wagĩrĩirũo kuoya mũtumia wa ithe, nĩgetha ndakanyararithie ithe.

GŨCOKERITHIA MAATHANI 23

1 ―Mũndũrũme o wothe mũhakũre na njĩra ya gũthũkangio nyee kana agatinio kĩĩga gĩake kĩa
ũciari ndagĩrĩirũo gũka kĩũngano-inĩ kĩa Yahweh.

2 ―Mwana o wothe ũciarĩtwo nja ya kĩhiko ndagĩrĩirũo gũka kĩũngano-inĩ kĩa Yahweh. O na
nginya rũciaro rwa ikũmi, gũtirĩ rũciaro rwake o na rũmwe rwagĩrĩirũo kũingĩra kĩũngano-inĩ kĩa
Yahweh.

3 ―Gũtirĩ Mũamoni kana Mũmoabi wagĩrĩirũo kũingĩra kĩũngano-inĩ kĩa Yahweh. O na nginya
rũciaro rwa ikũmi, gũtirĩ rũciaro rwao o na rũmwe rwagĩrĩirũo gũkaingĩra kĩũngano-inĩ kĩa
Yahweh, 4 nĩ gũkorũo matiigana kũmũhe ũteithio wa irio na maĩ rĩrĩa mwarĩ njĩra-inĩ mũkiuma
Misiri, na nĩ ũndũ wa ũrĩa maarĩhire Balaamu mũrũ wa Beori kuuma Pethori thĩinĩ wa
Mesopotamia nĩguo oke akũrume. 5 No Yahweh Kĩhoti waku akĩrega gũthikĩrĩria Balaamu.
Ithenya rĩa ũguo, Yahweh Kĩhoti waku aacenjirie kĩrumi kĩu gĩgĩtuĩka kĩrathimo harĩ wee, nĩ
gũkorũo Yahweh Kĩhoti waku nĩ aakwendete. 6 Matukũ-inĩ maku mothe ndũkanarũmbũyanie
nao atĩ nĩguo magĩe na maũndũ mega kana magaacĩre.

7 ―Ndũkanathũũre Mũedomu, nĩ gũkorũo nĩ mũrũ wa thoguo.

―Ndũkanathũũre Mũmisiri, nĩ gũkorũo watũire ũrĩ mũgeni bũrũri-inĩ wake. 8 Rũciaro rwa gatatũ
rwa ciana iria magaaciarĩrũo no rũingĩre kĩũngano-inĩ kĩa Yahweh.

9 ―Rĩrĩa ũkaamba hema nĩguo ũtharĩkĩre thũ ciaku, no mũhaka ũgeethema kĩndũ o gĩothe kĩũru.
10 Mũndũrũme angĩgĩa na thahu nĩ ũndũ wa kuumwo nĩ hinya wa ũciari ũtukũ, agĩrĩirũo gũthiĩ
nja ya kambĩ na ndagacoke kambĩ-inĩ. 11 Gwakinya hwaĩ-inĩ, agĩrĩirũo gwĩthamba na maĩ, na
hĩndĩ ĩyo no acoke kambĩ-inĩ riũa rĩathũa. 12 Wagĩrĩirũo gũthondeka handũ keheri-inĩ nja ya
kambĩ, na hau nĩho ũrĩthiaga gwĩteithia. 13 Harĩ indo ciaku cia wĩra nĩ wagĩrĩirũo gũkoragwo na
gacakũri ga kwenja. Rĩrĩa wainamĩrĩra nja nĩguo wĩteithie, wagĩrĩirũo kwenja irima nako na
ũcoke ũthike gĩko gĩaku. 14 Nĩ gũkorũo Yahweh Kĩhoti waku nĩ arathianga kambĩ-inĩ yaku
nĩguo akũhonokie na aneane thũ ciaku guoko-inĩ gwaku, na no mũhaka kambĩ yaku ĩkoragwo ĩrĩ
theru, nĩgetha ndakone kĩndũ o gĩothe gĩtagĩrĩire gatagatĩ-inĩ kanyu na ehere atige gũtwarana
nawe.

15 ―Rĩrĩa ngombo yora kuuma harĩ mwathi wayo na yoka kũrĩ wee, ndwagĩrĩirũo kũmĩneana kũrĩ
mwathi wayo. 16 No ĩikare gatagatĩ-inĩ kanyu handũ o hothe harĩa ĩngĩthuura gũikara itũũra-inĩ
rĩmwe rĩa matũũra manyu, harĩa hothe ĩngĩenda. Ndwagĩrĩirũo kũmĩhinyĩrĩria.

291




17 ―Gũtirĩ mũirĩtu o na ũmwe thĩinĩ wa Isiraeli wagĩrĩirũo gũtuĩka mũmaraya wa hekarũ, o na
kana mwanake o na ũmwe thĩinĩ wa Isiraeli atuĩke mũmaraya wa hekarũ. 18 Ndũkanarehe
nyũmba-inĩ ya Yahweh Kĩhoti waku mbeca irĩhĩtwo mũtumia mũmaraya kana mbeca irĩhĩtwo
mũndũrũme mũmaraya atĩ nĩguo ũhingie mwĩhĩtwa, nĩ gũkorũo kĩu nĩ kĩndũ kĩrĩ magigi harĩ
Yahweh Kĩhoti waku.

19 ―Ndũkanere mũrũ wa thoguo arĩhe kĩndũ na maciaro, kana nĩ maciaro ma mbeca, ma irio,
kana ma kĩndũ kĩngĩ o gĩothe kĩngĩrĩhwo na maciaro. 20 No wĩre mũndũ wa kũngĩ arĩhe kĩndũ na
maciaro, no ndwagĩrĩirũo kwĩra mũrũ wa thoguo arĩhe kĩndũ na maciaro, nĩguo Yahweh Kĩhoti
waku akũrathimage ũndũ-inĩ o wothe ũrĩa ũrĩkaga thĩinĩ wa bũrũri ũrĩa ũrathiĩ kwĩgwatĩra.

21 ―Ũngĩkehĩta mwĩhĩtwa harĩ Yahweh Kĩhoti waku, ndũkanahũthĩrĩrie kũũhingia. Nĩ gũkorũo
hatarĩ nganja Yahweh Kĩhoti waku nĩ arĩendaga wĩke ũguo; kwaga ũguo, ũrĩkoragwo wĩhĩtie. 22
No ũngĩaga kwĩhĩta mwĩhĩtwa, ndũrĩkoragwo ũrĩ na mehia. 23 Ũndũ o wothe woiga na mĩromo
yaku nĩ wagĩrĩirũo kũũhingia, na no mũhaka wĩke ũndũ ũrĩa kanua gaku kehĩtĩte ũrĩ igongona rĩa
kwĩyendera harĩ Yahweh Kĩhoti waku.

24 ―Ũngĩkaingĩra mũgũnda-inĩ wa mĩthabibũ wa mũndũ ũngĩ, no ũrĩe thabibũ nginya ũiganie,
ĩndĩ ndwagĩrĩirũo gũikia o na ĩmwe gĩkabu-inĩ gĩaku.

25 ―Ũngĩgathiĩ ũingĩre mũgũnda-inĩ wa ngano wa mũndũ ũngĩ, no ũtue igira ciayo iria ngũrũ na
guoko gwaku, ĩndĩ ndwagĩrĩirũo kũrenga ngano ya mũndũ ũngĩ na rũhiũ rwa kũgetha.

GŨCOKERITHIA MAATHANI 24

1 ―Mũndũrũme angĩhikia mũtumia no age gũkenio nĩwe nĩ ũndũ wa kuona ũndũ ũtarĩ mwega
harĩ we, agĩrĩirũo kũmwandĩkĩra marũa ma ndigano, amũnengere, acoke amũrekererie oime
gwake mũciĩ. 2 Thutha wa mũtumia ũcio kuuma mũciĩ wa mũndũrũme ũcio, no athiĩ na atuĩke
mũtumia wa mũndũrũme ũngĩ. 3 Mũndũrũme ũcio wa kerĩ angĩmũthũũra na amwandĩkĩre marũa
ma ndigano, amũnengere na amũrekererie oime gwake mũciĩ, kana mũndũrũme ũcio wa kerĩ
ũmũhikĩtie akue, 4 mũthuri ũrĩa wamũhikĩtie rĩa mbere na akĩmũingata ndageetĩkĩrio kũmũhikia
rĩngĩ thutha wa mũtumia ũcio gũthahio, nĩ gũkorũo ũcio nĩ ũndũ ũrĩ magigi harĩ Yahweh.
Ndũkanarehe mehia thĩinĩ wa bũrũri ũrĩa Yahweh Kĩhoti waku arakũhe ũtuĩke igai rĩaku.

5 ―Mũndũrũme angĩkorũo nĩ hĩndĩ arahikanirie, ndagĩrĩirũo gũtungata mbũtũ-inĩ kana kũheo
mawĩra mangĩ o mothe. Agĩrĩirũo kwehererio mawĩra macio ihinda-inĩ rĩa mwaka ũmwe na
aikare gwake mũciĩ ambe akenie mũtumia wake.

6 ―Gũtirĩ mũndũ wagĩrĩirũo kuoya gĩthĩi kana ihiga rĩakĩo rĩa igũrũ rĩrũgamĩrĩre thiirĩ, nĩ gũkorũo
gwĩka ũguo nĩ ta kuoya ũtũũro wa mũndũ ũrũgamĩrĩre thiirĩ ũrĩa arĩ naguo.

292




7 ―Mũndũ angĩmenyeka atĩ nĩ anyitĩte mũrũ wa ithe Mũisiraeli mĩgwate akamũhinyĩrĩria na
akamwendia, ũcio ũnyitanĩte mĩgwate agĩrĩire kũũragwo. No mũhaka weherie kĩndũ kĩũru
gatagatĩ-inĩ gaku.

8 ―Rĩrĩa gwatuthũka mũrimũ wa mangũ, mwagĩrĩirũo gũtigĩrĩra nĩ mweka ũrĩa wothe athĩnjĩri-
Yahweh Alawii mekũmwĩra. Tigagĩrĩrai nĩ mweka ũrĩa wothe ndamaathire. 9 Ririkana ũrĩa
Yahweh Kĩhoti waku eekire Miriamu mũrĩ njĩra-inĩ rĩrĩa mwoimaga Misiri.

10 ―Ũngĩgakombithia mũndũ ũrĩa ũngĩ kĩndũ o gĩothe, ndũkanaingĩre nyũmba yake kwĩyoera
kĩrĩa oigĩte nĩ ekũruta kĩrĩ gĩa kũrũgamĩrĩra thiirĩ ũcio. 11 Wagĩrĩirũo kũrũgama hau nja, nake
mũndũ ũcio ũrĩ na thiirĩ akũrehere hau nja kĩrĩa agĩrĩirũo gũkũnengera kĩrĩ gĩa kũrũgamĩrĩra thiirĩ
ũcio. 12 Na angĩkorũo mũndũ ũcio arĩ na thĩna, ndwagĩrĩirũo gũthiĩ toro ũtacoketie kĩrĩa
akũnengerete gĩa kũrũgamĩrĩra thiirĩ ũcio. 13 No mũhaka ũtigĩrĩre nĩ wamũcokeria kĩrĩa
akũnengerete gĩa kũrũgamĩrĩra thiirĩ ũcio riũa rĩathũa o ro ũguo, nĩgetha athiĩ toro na nguo yake,
na nĩ egũkũrathimithia; na ũndũ ũcio nĩ ũgaatũma ũkorũo ũrĩ mũthingu mbere ya Yahweh Kĩhoti
waku.

14 ―Ndũkanatunye mũruti wĩra wa mũcara ũrĩa ũrĩ na thĩna na nĩ mũthĩni, kana nĩ ũmwe wa ariũ
a thoguo kana mũndũ wa kũngĩ ũikaraga bũrũri-inĩ wanyu, thĩinĩ wa matũũra manyu. 15
Wagĩrĩirũo kũmũne mũcara wake mũthenya o ro ũcio riũa rĩtanathũa, tondũ arĩ na thĩna na
atũũragio nĩ mũcara ũrĩa onaga. Kwaga ũguo, nĩ agaakaĩra Yahweh nĩ ũndũ waku, na nĩ
ũgaakorũo wĩhĩtie.

16 ―Maithe ma ciana matiagĩrĩire kũũragwo tondũ wa ũndũ wĩkĩtwo nĩ ciana ciao, o na ciana
itiagĩrĩire kũũragwo tondũ wa ũndũ wĩkĩtwo nĩ maithe ma cio. O mũndũ agĩrĩire kũũragwo nĩ
ũndũ wa mehia make mwene.

17 ―Ndũkanogomie ituĩro rĩa ciira rĩa mũndũ wa kũngĩ ũrĩa ũikaranagia na inyuĩ kana mwana
ũtarĩ ithe, na ndũkanoe nguo ya mũtumia wa ndigwa atĩ nĩguo ĩrũgamĩrĩre thiirĩ ũrĩa arĩ naguo.
18 Ririkana atĩ warĩ ngombo bũrũri-inĩ wa Misiri, na Yahweh Kĩhoti waku agĩgũkũũra kuuma
kuo. Nĩkĩo ndĩragwatha wĩkage ũguo.

19 ―Rĩrĩa wagetha mũgũnda waku, na ũriganĩrũo nĩ gĩtĩa kĩmwe kũu mũgũnda-inĩ, ndwagĩrĩirũo
gũgĩcokera. Kĩagĩrĩire gũtigwo hau kĩrĩ kĩa mũndũ wa kũngĩ ũrĩa ũikaranagia na inyuĩ, mwana
ũtarĩ ithe, na mũtumia wa ndigwa, nĩgetha Yahweh Kĩhoti waku akũrathimage maũndũ-inĩ marĩa
mothe ũrĩkaga.

20 ―Rĩrĩa wainainia mũtamaiyũ waku, ndwagĩrĩirũo kũinainia honge ciaguo riita rĩngĩ. Kĩrĩa
gĩatigara kĩagĩrĩire gũkorũo kĩrĩ kĩa mũndũ wa kũngĩ ũrĩa ũikaranagia na inyuĩ, mwana ũtarĩ ithe,
na mũtumia wa ndigwa.

21 ―Rĩrĩa wacokanĩrĩria thabibũ kuuma mũgũnda-inĩ waku wa mĩthabibũ, ndũkanacoke kuo
gũcokanĩrĩria iria ciatigara. Ciagĩrĩire gũtigwo hau irĩ cia mũndũ wa kũngĩ ũrĩa ũikaranagia na

293


inyuĩ, mwana ũtarĩ ithe, na mũtumia wa ndigwa. 22 Ririkana atĩ warĩ ngombo bũrũri-inĩ wa
Misiri. Nĩkĩo ndĩragwatha wĩkage ũguo.

GŨCOKERITHIA MAATHANI 25

1 ―Rĩrĩa kuoimĩra ngucanio gatagatĩ-inĩ ka andũ erĩ, magĩrĩirũo gũthiĩ mbere ya atuanĩri ciira, nao
mamatuĩre, na ũrĩa mũthingu moige tiwe ũrĩ na mahĩtia nake ũrĩa mũũru moige nĩwe ũrĩ na
mahĩtia. 2 Kũngĩoneka atĩ mũndũ ũcio mũũru agĩrĩire kũhũũrũo, mũtuanĩri ciira agĩrĩirũo
kũmwĩra akome aturumithĩtie mũtwe thĩ, na ahũũrũo amwĩroreire. Mũigana wa iboko wagĩrĩire
kũringana na ũũru ũrĩa ekĩte. 3 No amũhũũre o nginya iboko 40, no ndagakĩrie hau. Angĩthiĩ na
mbere kũmũhũũra iboko ingĩ makĩria ma icio, mũrũ wa thoguo ũcio angĩkorũo agĩconorithio
mbere ya maitho maku.

4 ―Ndũkanohe ndegwa kanua hĩndĩ ĩrĩa ĩrahũũra ngano.

5 ―Ariũ a nyina ũmwe mangĩkorũo magĩtũũrania hamwe, na ũmwe wao akue atagĩĩte mwana wa
kahĩĩ, mũtumia wa mũndũ ũcio ũkuĩte ndagĩrĩirũo kũhikĩra mũndũ wa nyũmba ĩngĩ. Mũrũ wa
nyina na mũthuriwe nĩwe wagĩrĩirũo gũthiĩ kũrĩ we, amũhikie atuĩke mũtumia wake, o ta ũrĩa
mũndũ agĩrĩirũo nĩ gwĩka mũtumia wa mũrũ wa nyina. 6 Mwana wa irigithathi ũrĩa mũtumia
ũcio egũciara agĩrĩirũo gũtũũria rĩĩtwa rĩa mũrũ wa ithe ũcio ũkuĩte, nĩgetha rĩĩtwa rĩake
rĩtikanathire thĩinĩ wa Isiraeli.

7 ―No rĩrĩ, angĩkorũo mũndũrũme ũcio ndarenda kũhikia mũtumia wa mũrũ wa ithe-rĩ, mũtumia
ũcio wa mũrũ wa ithe agĩrĩirũo gũthiĩ kũrĩ athuri kĩhingo-inĩ gĩa itũũra ameere atĩrĩ, ‗Mũrũ wa
ithe na mũthuri wakwa nĩ aregete gũtũũria rĩĩtwa rĩa mũrũ wa ithe thĩinĩ wa Isiraeli. Ndarenda
kũũhikia, nĩ aregete gwĩka ũrĩa mũndũ agĩrĩirũo nĩ gwĩka mũtumia wa mũrũ wa ithe.‘ 8 Athuri a
itũũra rĩao magĩrĩirũo kũmwĩta na marie nake. Angĩrega biũ oige ũũ, ‗Ndirenda kũmũhikia,‘ 9
mũtumia ũcio wa mũrũ wa ithe agĩrĩirũo gũthiĩ hau harĩ we, hau mbere ya athuri acio, amũrute
kĩratũ, amũtuĩre mata ũthiũ, na oige atĩrĩ, ‗Ũguo nĩguo mũndũ ũrĩa ũregaga gwaka nyũmba ya
mũrũ wa ithe agĩrĩire gwĩkwo.‘ 10 Thutha ũcio nyũmba yake thĩinĩ wa Isiraeli ĩrĩtagwo ‗Nyũmba
ya mũndũ ũrĩa warutirũo kĩratũ.‘

11 ―Arũme erĩ mangĩambĩrĩria kũrũa, na mũtumia wa ũmwe wao aingĩrĩre nĩguo agitĩre
mũthuriwe kuuma kũrĩ mũndũrũme ũcio ũramũhũũra, na mũtumia ũcio atambũrũkie guoko
gwake amũnyite ciĩga ciake cia ũciari, 12 wagĩrĩirũo gũtinia guoko kũu gwake. Ndwagĩrĩirũo
kũmũiguĩra tha.

13 ―Mondo-inĩ yaku ndwagĩrĩirũo gũkorũo na mahiga merĩ ngũrani ma gũthima, rĩmwe inene na
rĩngĩ inini. 14 Ndwagĩrĩirũo gũkorũo na ibaba igĩrĩ ngũrani cia gũthima nyũmba-inĩ yaku, kĩmwe
kĩnene na kĩngĩ kĩnini. 15 Wagĩrĩirũo gũkoragwo na gĩthimi kĩa ũritũ kĩrĩa kĩagĩrĩire na gĩa

294




kĩhooto na kĩndũ gĩa gũthima kĩrĩa kĩagĩrĩire na gĩa kĩhooto, nĩgetha ũtũũre matukũ maingĩ
bũrũri-inĩ ũrĩa Yahweh Kĩhoti waku arakũhe. 16 Nĩ gũkorũo mũndũ o wothe ũngĩaga kĩhooto
eke ũguo nĩ kĩndũ kĩrĩ magigi harĩ Yahweh Kĩhoti waku.

17 ―Ririkana ũrĩa Amaleki aagwĩkire ũrĩ njĩra-inĩ mũkiuma Misiri, 18 ũrĩa aatũnganire nawe
njĩra-inĩ agĩtharĩkĩra arĩa othe maathiaga o kahora marĩ thutha rĩrĩa wanogete na ũkoorũo nĩ
hinya. Ndaigana gwĩtigĩra Kĩhoti. 19 Rĩrĩa Yahweh Kĩhoti waku agaakũhe ũhurũko kuuma kũrĩ
thũ ciaku ciothe iria igaakorũo igũthiũrũrũkĩirie bũrũri-inĩ ũrĩa Yahweh Kĩhoti waku arakũhe
ũtuĩke igai rĩaku wĩgwatĩre, no mũhaka ũkeeheria rĩĩtwa rĩa Amaleki biũ rĩtikanaririkanwo
mũhuro wa riũa. Ndũkanariganĩrũo nĩ ũndũ ũcio.

GŨCOKERITHIA MAATHANI 26

1 ―Rĩrĩa ũkaaingĩra bũrũri ũrĩa Yahweh Kĩhoti waku arakũhe ũtuĩke igai rĩaku na ũkorũo
ũwĩgwatĩire na ũgaikara kuo, 2 wagĩrĩirũo kuoya maciaro mamwe ma mbere ma maciaro mothe
ma tĩri, marĩa ũgaakorũo ũcokanĩrĩirie kuuma bũrũri ũrĩa Yahweh Kĩhoti waku arakũhe, ũmekĩre
gĩkabu-inĩ na ũthiĩ handũ harĩa Yahweh Kĩhoti waku agaathuura rĩĩtwa rĩake rĩkoragwo ho. 3
Wagĩrĩirũo gũgaathiĩ kũrĩ mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa ũgaakorũo agĩtungata matukũ-inĩ macio na
ũmwĩre ũũ, ‗Ũmũthĩ nĩ ndoka kwĩra Yahweh Kĩhoti waku atĩ nĩ ndĩkĩtie gũkinya bũrũri-inĩ ũrĩa
Yahweh eehĩtire harĩ maithe maitũ ma tene atĩ nĩ agaatũhe.‘

4 ―Nake mũthĩnjĩri-Yahweh aamũkĩre gĩkabu kĩu kuuma moko-inĩ maku na akĩige mbere ya
kĩgongona kĩa Yahweh Kĩhoti waku. 5 Na ũrĩ hau mbere ya Yahweh Kĩhoti waku ũkoiga ũũ,
‗Baba aarĩ Mũaramu worũraga, na agĩikũrũka agĩthiĩ Misiri na agĩikara kuo arĩ mũgeni, arĩ na
andũ a nyũmba yake matarĩ aingĩ. No arĩ kũu, agĩtuĩka rũrĩrĩ rũnene, rũrĩ hinya na rũrĩ na andũ
aingĩ mũno. 6 Nao Amisiri magĩtũhinyĩrĩria na magĩtũnyarira na magĩtũrutithia wĩra mũritũ wa
ũkombo. 7 Nĩ ũndũ ũcio tũkĩambĩrĩria gũkaĩra Yahweh, o we Kĩhoti wa maithe maitũ ma tene,
nake Yahweh akĩigua mũgambo witũ na akĩona mĩnyamaro itũ na mathĩna maitũ na ũrĩa
twanyariragwo. 8 Mũthia-inĩ Yahweh agĩtũruta Misiri na guoko kũrĩ hinya na guoko
gũtambũrũkie na ciĩko cia kũguoyohia na imenyithia na ciama. 9 Agĩcoka agĩtũrehe gũkũ na
agĩtũhe bũrũri ũyũ, bũrũri ũiyũire iria na ũũkĩ. 10 Rĩu nĩ ndarehe maciaro ma mbere ma maciaro
ma tĩri ũrĩa Yahweh Kĩhoti wakwa aheete.‘

―Wagĩrĩirũo kũiga maciaro macio mbere ya Yahweh Kĩhoti waku na ũinamĩrĩre hau mbere ya
Yahweh Kĩhoti waku. 11 Thutha ũcio wagĩrĩirũo gũgaakena nĩ ũndũ wa wega wothe ũrĩa
Yahweh Kĩhoti waku akũheete na nyũmba yaku, wee na Mũlawii na mũndũ wa kũngĩ ũrĩa
ũikaraga gatagatĩ-inĩ kanyu.

295





12 ―Rĩrĩa wacokanĩrĩria gĩcunjĩ gĩothe gĩa ikũmi kĩa maciaro maku mwaka-inĩ wa gatatũ, mwaka
wa gĩcunjĩ gĩa ikũmi, wagĩrĩirũo gũkĩheana kũrĩ Mũlawii, mũndũ wa kũngĩ, mwana ũtarĩ ithe, na
mũtumia wa ndigwa, nao marĩe maiganie marĩ kũu thĩinĩ wa matũũra manyu. 13 Na ũcoke uuge
ũũ ũrĩ mbere ya Yahweh Kĩhoti waku, ‗Nĩ ndaruta igai rĩrĩa rĩamũre kuuma nyũmba-inĩ yakwa
na ndarĩheana kũrĩ Mũlawii, mũndũ wa kũngĩ, mwana ũtarĩ ithe, na mũtumia wa ndigwa, o ta
ũrĩa ũnjathĩte. Ndiagararĩte kana ngaaga kũhingia maathani maku. 14 Ndirĩte igai rĩu
ngĩcakayaga kana ngaruta kĩndũ o na kĩrĩkũ kĩarĩo rĩrĩa ndĩ na thahu kana ngaheana kĩndũ o na
kĩrĩkũ kĩarĩo nĩ ũndũ wa arĩa akuũ. Nĩ njathĩkĩire mũgambo wa Yahweh Kĩhoti wakwa na nĩ
njĩkĩte maũndũ mothe marĩa wanjathire. 15 Rĩu rora ũrĩ gĩikaro-inĩ gĩaku kĩamũre kũu igũrũ, na
ũrathime andũ aku Isiraeli na bũrũri ũrĩa ũtũheete, o ta ũrĩa wehĩtire harĩ maithe maitũ ma tene,
bũrũri ũiyũire iria na ũũkĩ.‘

16 ―Mũthenya wa ũmũthĩ Yahweh Kĩhoti waku aragwatha ũrũmagĩrĩre mawatho na matuĩro
maya ma ciira. No mũhaka ũmarũmagie na ũkamarũmagĩrĩra na ngoro yaku yothe na muoyo
waku wothe. 17 Ũmũthĩ nĩ wetĩkĩra uuge wa Yahweh atĩ nĩ egũtuĩka Kĩhoti waku na atĩ no
mũhaka ũthiagĩre njĩra-inĩ ciake na ũrũmagie mawatho make, maathani make, na matuĩro make
ma ciira, na ũthikagĩrĩrie mũgambo wake. 18 Na ũmũthĩ Yahweh nĩ etĩkĩra uuge waku atĩ nĩ
ũgũtuĩka rũrĩrĩ rwa andũ ake, kĩndũ gĩake kĩa mwanya, o ta ũrĩa akwĩrĩire, na atĩ nĩ ũrĩrũmagia
maathani make mothe 19 na atĩ nĩ egũkwambararia igũrũ rĩa ndũrĩrĩ iria ingĩ ciothe iria atũmĩte
ikorũo kuo, atũme ũtũũgĩre na ũgĩe igweta na riri angĩkorũo nĩ ũkwĩyonania atĩ ũrĩ rũrĩrĩ rwa
andũ aamũre harĩ Yahweh Kĩhoti waku, o ta ũrĩa akwĩrĩire.‖

GŨCOKERITHIA MAATHANI 27

1 Na rĩrĩ, Musa arĩ hamwe na athuri a Isiraeli agĩatha andũ akĩmeera atĩrĩ: ―Rũmagiai maathani
mothe marĩa ndĩramũhe ũmũthĩ. 2 Na mũthenya ũrĩa mũkaaringa Jorodani mũingĩre bũrũri ũrĩa
Yahweh Kĩhoti wanyu aramũhe-rĩ, mũkaahanda mahiga manene na mũmahake coka. 3 Mũcoke
mwandĩke ciugo ciothe cia Watho ũyũ mahiga-inĩ macio rĩrĩa mũkaaringa mwena ũrĩa ũngĩ,
nĩguo mũingĩre bũrũri-inĩ ũrĩa Yahweh Kĩhoti wanyu aramũhe, bũrũri ũiyũire iria na ũũkĩ, o ta
ũrĩa Yahweh, o we Kĩhoti wa maithe manyu ma tene amwĩrĩire. 4 Rĩrĩa mũkaaringa Jorodani,
mwagĩrĩirũo gũkaahanda mahiga macio Kĩrĩma-inĩ kĩa Ebali na mũmahake coka, o ta ũrĩa
ndĩramwatha ũmũthĩ. 5 Ningĩ nĩ wagĩrĩirũo gũgaathondeka kĩgongona kuo kĩa Yahweh Kĩhoti
waku, kĩgongona kĩa mahiga. Ndwagĩrĩirũo kũmathondeka na indo cia kĩgera. 6 Wagĩrĩirũo
gũthondeka kĩgongona kĩa Yahweh Kĩhoti waku na mahiga magima matarĩ maicũhie na
ũrutagĩre Yahweh Kĩhoti waku magongona ma njino hau igũrũ rĩakĩo. 7 Wagĩrĩirũo kũrutĩra
magongona ma ũiguano hau na ũmarĩĩre o ho, na ũcanjamũke ũrĩ mbere ya Yahweh Kĩhoti
waku. 8 Na ciugo ciothe cia Watho ũyũ ũciandĩke wega mahiga-inĩ macio.‖

296




9 Ningĩ Musa arĩ hamwe na athĩnjĩri-Yahweh Alawii, akĩarĩria Isiraeli othe akĩmeera atĩrĩ: ―Ta
kira na ũthikĩrĩrie, wee Isiraeli. Mũthenya wa ũmũthĩ nĩ watuĩka rũrĩrĩ rwa andũ a Yahweh Kĩhoti
waku. 10 No mũhaka ũthikĩrĩrie mũgambo wa Yahweh Kĩhoti waku na ũrũmĩrĩre maathani make
na mawatho make marĩa ndĩragwatha ũmũthĩ.‖

11 Mũthenya ũcio Musa agĩatha andũ acio akĩmeera atĩrĩ: 12 ―Ĩno nĩyo mĩhĩrĩga ĩrĩa yagĩrĩirũo
gũkaarũgama Kĩrĩma-inĩ kĩa Gerizimu nĩguo ĩrathime andũ rĩrĩa mũkaaringa Jorodani: Simeoni,
Lawii, Yahuda, Isakaru, Jusufu, na Benjamini. 13 Nayo mĩhĩrĩga ĩno nĩyo ĩkaarũgama Kĩrĩma-inĩ
kĩa Ebali yanĩrĩre ũhoro wĩgiĩ kĩrumi: Rubeni, Gadi, Asheri, Zebuluni, Dani, na Nafitali. 14 Nao
Alawii manĩrĩre na mũgambo mũnene meere andũ othe a Isiraeli ũũ:

15 ―‗Kũnyitwo nĩ kĩrumi nĩ mũndũ ũrĩa ũrĩthondekaga mũhianano wa gwacũhio kana mũhianano
wa cuma, kĩndũ kĩrĩ magigi harĩ Yahweh, wĩra wa moko ma bundi, na ũrĩa ũrĩkoragwo
aũhithĩte.‘ (Nao andũ othe macokie moige ũũ, ‗Amein!‘)

16 ―‗Kũnyitwo nĩ kĩrumi nĩ mũndũ ũrĩa ũrĩnyararaga ithe kana nyina.‘ (Nao andũ othe moige ũũ,
‗Amein!‘)

17 ―‗Kũnyitwo nĩ kĩrumi nĩ mũndũ ũrĩa ũrĩthaamagia mũtĩ wa mũhaka wa mũndũ ũrĩa
mariganĩtie nake.‘ (Nao andũ othe moige ũũ, ‗Amein!‘)

18 ―‗Kũnyitwo nĩ kĩrumi nĩ mũndũ ũrĩa ũrĩhĩtithagia mũtumumu njĩra.‘ (Nao andũ othe moige
ũũ, ‗Amein!‘)

19 ―‗Kũnyitwo nĩ kĩrumi nĩ mũndũ ũrĩa ũrĩogomagia ituĩro rĩa ciira rĩa mũndũ wa kũngĩ, rĩa
mwana ũtarĩ ithe, kana rĩa mũtumia wa ndigwa.‘ (Nao andũ othe moige ũũ, ‗Amein!‘)

20 ―‗Kũnyitwo nĩ kĩrumi nĩ mũndũ ũrĩa ũngĩkoma na mũtumia wa ithe, nĩ gũkorũo nĩ
anyararithĩtie ithe.‘ (Nao andũ othe moige ũũ, ‗Amein!‘)

21 ―‗Kũnyitwo nĩ kĩrumi nĩ mũndũ ũrĩa ũngĩkoma na nyamũ o yothe.‘ (Nao andũ othe moige ũũ,
‗Amein!‘)

22 ―‗Kũnyitwo nĩ kĩrumi nĩ mũndũ ũrĩa ũngĩkoma na mũirĩtu ũrĩa maciaranĩirũo nake, mwarĩ wa
ithe kana mwarĩ wa nyina.‘ (Nao andũ othe moige ũũ, ‗Amein!‘)

23 ―‗Kũnyitwo nĩ kĩrumi nĩ mũndũ ũrĩa ũngĩkoma na nyina wa mũtumia wake.‘ (Nao andũ othe
moige ũũ, ‗Amein!‘)

24 ―‗Kũnyitwo nĩ kĩrumi nĩ mũndũ ũrĩa ũngĩohia mũndũ ũrĩa ũngĩ na amũũrage.‘ (Nao andũ othe
moige ũũ, ‗Amein!‘)

25 ―‗Kũnyitwo nĩ kĩrumi nĩ mũndũ ũrĩa ũrĩamũkagĩra ihaki nĩguo orage mũndũ ũtarĩ na mahĩtia.‘
(Nao andũ othe moige ũũ, ‗Amein!‘)

297


26 ―‗Kũnyitwo nĩ kĩrumi nĩ mũndũ ũrĩa ũtarĩrũmagia ciugo cia Watho ũyũ na njĩra ya kwaga
gũcirũmĩrĩra.‘ (Nao andũ othe moige ũũ, ‗Amein!‘)

GŨCOKERITHIA MAATHANI 28

1 ―Na angĩkorũo nĩ ũgaathikĩrĩria mũgambo wa Yahweh Kĩhoti waku na njĩra ya gũtigĩrĩra atĩ nĩ
wahingia maathani make mothe marĩa ndĩragwatha ũmũthĩ, hatarĩ nganja Yahweh Kĩhoti waku
nĩ agaakwambararia igũrũ rĩa ndũrĩrĩ iria ingĩ ciothe cia thĩ. 2 Irathimo ici ciothe nĩ igooka harĩ
wee na ikũiyũrĩrĩre, tondũ wa gũkorũo ũthiĩte na mbere gũthikĩrĩria mũgambo wa Yahweh Kĩhoti
waku:

3 ―Nĩ ũkaarathimwo ũrĩ itũũra-inĩ, na nĩ ũkaarathimwo ũrĩ mũgũnda-inĩ.

4 ―Ciana ciaku nĩ ikaarathimwo o hamwe na maciaro ma mũgũnda waku na rũciaro rwa mahiũ
maku, njaũ ciaku na tũgondu twaku.

5 ―Gĩkabu gĩaku na mbakũri yaku ya gũkimĩra mũtu nĩ ikaarathimwo.

6 ―Nĩ ũkaarathimagwo rĩrĩa wahũndũka, na nĩ ũkaarathimagwo rĩrĩa woimagara.

7 ―Yahweh nĩ agaatũma thũ ciaku iria igaagũũkĩrĩra itoorio irĩ mbere yaku. Igaagũtharĩkĩra
ciumĩte na mwena ũmwe, no ikaagera mĩena mũgwanja ngũrani igĩkũũrĩra. 8 Yahweh nĩ
agaatũma kĩrathimo makũmbĩ-inĩ maku na ũndũ-inĩ ũrĩa wothe ũgeekaga, na hatarĩ nganja nĩ
agaakũrathima ũrĩ bũrũri-inĩ ũrĩa Yahweh Kĩhoti waku arakũhe. 9 Yahweh nĩ agaagũtua rũrĩrĩ
rwa andũ ake amũre, o ta ũrĩa eehĩtire harĩ wee, tondũ wa gũkorũo ũthiĩte na mbere kũrũmia
maathani ma Yahweh Kĩhoti waku na ũkagerera njĩra-inĩ ciake. 10 Ikundi ciothe cia andũ thĩinĩ
wa thĩ nĩ ikoona atĩ nĩ wĩtanĩtio na rĩĩtwa rĩa Yahweh, na nĩ igaagwĩtigĩra.

11 ―Yahweh nĩ agaatũma ũgĩe na ciana nyingĩ na mahiũ maingĩ na mũgũnda ũrĩ na maciaro
bũrũri-inĩ ũrĩa Yahweh eehĩtire harĩ maithe manyu ma tene atĩ nĩ agaakũhe. 12 Yahweh nĩ
agaakũhingũrĩra igũrũ, ikũmbĩ rĩake rĩiyũru, oirie mbura bũrũri-inĩ waku ihinda rĩayo rĩakinya na
akũrathime maũndũ-inĩ maku mothe. Nĩ ũgaakombagĩra ndũrĩrĩ nyingĩ, no wee ndũkabataraga
gũkomba. 13 Yahweh nĩ agaatũma ũtuĩke mũtwe no ti mũting‘oe; na ũgaakorũo ũrĩ wa mbere,
no ndũkaarigia, angĩkorũo nĩ ũgaathiĩ na mbere gwathĩkĩra maathani ma Yahweh Kĩhoti waku
marĩa ndĩragwatha ũmũthĩ nĩguo ũmarũmagie na ũmahingagie. 14 Ndũkanaagarare ciugo iria
ciothe ndĩramwatha ũmũthĩ, ũrore mwena wa ũrĩo kana wa ũmotho, ũrũmĩrĩre ihoti ingĩ
ũcitungatĩre.

15 ―No angĩkorũo ndũgathikĩrĩria mũgambo wa Yahweh Kĩhoti waku wage gũtigĩrĩra atĩ nĩ
wahingia maathani make na mawatho make mothe marĩa ndĩragwatha ũmũthĩ, irumi ici ciothe nĩ
igaagũkora na ikũiyũrĩrĩre:

298




16 ―Nĩ ũkaanyitwo nĩ kĩrumi ũrĩ itũũra-inĩ, na nĩ ũkaanyitwo nĩ kĩrumi ũrĩ mũgũnda-inĩ.

17 ―Gĩkabu gĩaku na mbakũri yaku ya gũkimĩra mũtu nĩ ikaanyitwo nĩ kĩrumi.

18 ―Ciana ciaku nĩ ikaanyitwo nĩ kĩrumi o hamwe na maciaro ma mũgũnda waku na njaũ ciaku
na tũgondu twaku.

19 ―Nĩ ũkaanyitwo nĩ kĩrumi rĩrĩa wahũndũka, na nĩ ũkaanyitwo nĩ kĩrumi rĩrĩa woimagara.

20 ―Yahweh nĩ agaakũrehithĩria kĩrumi, gũtukanĩrũo, na ihera ũndũ-inĩ ũrĩa wothe ũgeekaga o
nginya wanangĩke na ũthire narua, tondũ wa ciĩko ciaku njũru na tondũ wa kũndiganĩria. 21
Yahweh nĩ agaatũma ũnyitwo nĩ mũrimũ o nginya akũniine bũrũri-inĩ ũrĩa ũrathiĩ kwĩgwatĩra. 22
Yahweh nĩ agaakũhũũra na mũrimũ wa kũninana, mũrimũ wa kũhiũha mwĩrĩ, mahĩa, ũrugarĩ
mũnene, rũhiũ rwa njora, kũrugĩka, na mbuu; na maũndũ macio magaagũthingata nginya ũthire.
23 Matu marĩa marĩ igũrũ rĩaku makaahaana o ta gĩcango, nayo thĩ ĩrĩa ĩrĩ rungu rwaku ĩhaane o
ta kĩgera. 24 Yahweh nĩ agaatũma mbura ya bũrũri waku ĩtuĩke mũtutu na rũkũũngũ, ĩkuurĩre
yumĩte igũrũ o nginya wanangwo. 25 Yahweh nĩ agaatũma ũtoorio ũrĩ mbere ya thũ ciaku.
Ũgaacitharĩkĩra uumĩte na mwena ũmwe, no ũkaagera mĩena mũgwanja ngũrani ũgĩciũrĩra; na
ũgaatuĩka kĩndũ gĩa kũguoyohia harĩ mothamaki mothe ma thĩ. 26 Na ciimba ciaku igaatuĩka irio
cia nyoni o yothe ya rĩera-inĩ na nyamũ cia gũkũ thĩ, na gũtirĩ mũndũ ũgaacingata.

27 ―Yahweh nĩ agaakũhũũra na mahũha ma Misiri, mũrimũ wa kũimba, kuomboka ngothi, na
ironda cia ngothi, na ndũkaahona. 28 Yahweh nĩ agaakũhũũra na ũgũrũki na ũtumumu na
gũtukanĩrũo. 29 Ũgaathiaga ũkĩhambataga kũrĩ mũthenya gatagatĩ, o ta ũrĩa mũtumumu athiaga
akĩhambataga nduma-inĩ, na ndũkagaacĩra ũndũ-inĩ o wothe ũrĩa ũgeekaga; na hingo ciothe nĩ
ũgaatunyagwo na ũkaiywo, na gũtirĩ mũndũ ũgaakũhonokia. 30 Ũkaagĩa kĩrĩko gĩa kũhikania na
mũirĩtu, no mũndũrũme ũngĩ amũnyite kĩa hinya. Ũgaaka nyũmba, no ndũkaamĩtũũra.
Ũkaahanda mũgũnda wa mĩthabibũ, no ndũkaarĩa maciaro maguo. 31 Ndegwa yaku ĩgaathĩnjwo
wĩroreire na maitho maku, no ndũkaarĩa o na kĩ kĩayo. Ndigiri yaku ĩkaaiywo ũrĩ o hau
ũkĩĩyonagĩra, no ndĩgaacoka kũrĩ wee. Ng‘ondu yaku ĩkaaneanwo kũrĩ thũ ciaku, no ndũkaagĩa
mũndũ wa gũkũhonokia. 32 Ariũ aku na aarĩ aku makaaneanwo kũrĩ andũ angĩ wĩroreire, na nĩ
ũkeeriragĩria kũmona, no guoko gwaku gũtigaakorũo na hinya. 33 Maciaro ma mũgũnda waku
na kĩrĩa gĩothe ũkaagethaga gĩkaarĩagwo nĩ andũ ũtoĩ, na hingo ciothe ũgaatunyagwo na
ũkahehenjwo. 34 Ũkaagũrũkio nĩ kĩrĩa maitho maku makoonaga.

35 ―Yahweh nĩ agaakũhũũra maru-inĩ na magũrũ-inĩ na mahũha marĩ na ruo na matangĩhonwo,
kuuma ikinya rĩa kũgũrũ gwaku o nginya ruototia rwa mũtwe waku. 36 Yahweh nĩ agaakũruta
wee o hamwe na mũthamaki ũrĩa wĩthuurĩire, agũtware kũrĩ rũrĩrĩ ũtoĩ o na kana maithe manyu
ma tene makarũmenya, na ũrĩ kũu nĩ ũgaatungatĩra ihoti ingĩ, ihoti cia mbaũ na cia mahiga. 37
Na nĩ ũgaatuĩka kĩndũ gĩa kũguoyohia na gĩa kũnyararũo, na ũnyũrũrio gatagatĩ-inĩ ga ikundi
ciothe cia andũ arĩa Yahweh agaagũtwara kũrĩ o.

299


38 ―Ũkaahanda mbegũ nyingĩ mũgũnda-inĩ no ũkaagetha o tũnini, tondũ ngigĩ nĩ igaaciananga.
39 Ũkaahanda na ũrĩmĩre mĩgũnda ya mĩthabibũ, no ndũkanyua ndibei kana ũnganie kĩndũ,
tondũ kĩgunyũ nĩ gĩkaamĩrĩa. 40 Nĩ ũgaakorũo na mĩtamaiyũ gĩcigo-inĩ gĩaku gĩothe, no ndũrĩ
maguta ũkeehaka, tondũ ndamaiyũ ciaku nĩ igaaitĩka. 41 Nĩ ũgaaciara ariũ na aarĩ, no
matigaatũũra marĩ aku, tondũ nĩ magaatahwo. 42 Ikundi cia tũtaambi nĩ igaatharĩkĩra mĩtĩ yaku
yothe na maciaro ma mũgũnda waku. 43 Mũndũ wa kũngĩ ũrĩa ũikaraga gatagatĩ-inĩ kanyu
agaakĩrĩrĩria gũtũũgĩra igũrũ rĩaku, nawe ũkĩrĩrĩrie o kũharũrũka na thĩ. 44 Nĩ agaagũkombera, no
wee ndũkaamũkombera. Agaatuĩka mũtwe, nawe ũtuĩke mũting‘oe.

45 ―Irumi ici ciothe nĩ igooka harĩ wee na ikũrũmĩrĩre na ikũiyũrĩrĩre o nginya wanangĩke, tondũ
wa gũkorũo wagĩte gũthikĩrĩria mũgambo wa Yahweh Kĩhoti waku, ũkaga kũhingia maathani
make na mawatho make marĩa agwathĩte. 46 Na nĩ igaathiĩ na mbere gũkũnyita wee hamwe na
rũciaro rwaku irĩ kĩmenyithia gĩa gũtũũra na ũrirũ, 47 tondũ wa kwaga gũtungatĩra Yahweh
Kĩhoti waku ũcanjamũkĩte na ũrĩ na gĩkeno kĩa ngoro rĩrĩa warĩ na indo nyingĩ. 48 Yahweh nĩ
agaatũma thũ ciaku igũũkĩrĩre, na nĩ ũgaacitungatĩra ũrĩ mũhũtu na ũnyotiĩ na wĩhumbĩte ta
mũthĩni na ũtarĩ o na kĩ. Nĩ agaagwĩkĩra icoki rĩa kĩgera ngingo o nginya akwanange.

49 ―Yahweh nĩ akaarahũra rũrĩrĩ rwa kũraya rũgũũkĩrĩre, ruumĩte mũico wa thĩ; rũgaagũtharĩkĩra
o ta nderi, rũrĩrĩ ũtagaataũkĩrũo nĩ rũthiomi rwaruo, 50 rũrĩrĩ rwa gwĩtigĩrũo, rũtakaiguĩra mũndũ
mũkũrũ tha o na kana rũcaĩre mũndũ mwĩthĩ. 51 Andũ a rũrĩrĩ rũu makaarĩa rũciaro rwa mahiũ
maku na maciaro ma mũgũnda waku o nginya wanangĩke. Gũtirĩ ngano magaagũtigĩria, ndibei
ya mũhihano kana maguta, njaũ kana tũgondu o nginya makũniine. 52 Magaakũrigicĩria,
makũhingĩrĩrie thĩinĩ wa matũũra maku mothe bũrũri-inĩ waku o nginya thingo ciaku iria ndaya
na irĩ na ũgitĩri iria wĩhokete igwe. Hatarĩ nganja nĩ magaakũrigicĩria thĩinĩ wa matũũra maku
mothe bũrũri-inĩ ũrĩa Yahweh Kĩhoti waku arakũhe. 53 Nawe nĩ ũkaarĩa ciana ciaku mwene,
nyama cia ariũ aku na airĩtu aku arĩa Yahweh Kĩhoti waku akũheete, tondũ wa ũrĩa mũgaakorũo
mũrigicĩirio na njĩra nene na tondũ wa mĩtangĩko ĩrĩa thũ yaku ĩgaakorũo ĩkũreheire.

54 ―Nginya mũndũrũme ũrĩa mũbarĩrĩri na mũhooreri gatagatĩ-inĩ gaku ndakaiguĩra mũrũ wa
nyina tha kana mũtumia wake ũrĩa endete kana ariũ ake arĩa magaakorũo matigarĩte, 55 na
ndakaamagaĩra nyama cia ariũ ake iria akaarĩa, tondũ ndagaakorũo na kĩndũ kĩngĩ nĩ ũndũ wa
ũrĩa mũgaakorũo mũrigicĩirio na njĩra nene na tondũ wa mĩtangĩko ĩrĩa thũ yaku ĩgaakorũo
ĩreheire matũũra manyu. 56 Na mũtumia ũrĩa mũbarĩrĩri na mũhooreri gatagatĩ-inĩ gaku ũrĩa
ũtangĩĩciria gũkinyithia kũgũrũ gwake thĩ nĩ ũndũ wa ũrĩa arĩ mũbarĩrĩri, ndagaakorũo na tha
kwerekera mũthuri wake ũrĩa endete kana mũrũwe kana mwarĩ, 57 tondũ ndakaamagaĩra njogu
ĩrĩa yumaga gatagatĩ ka magũrũ make thutha wa gũciara na nyama cia ariũ arĩa aciarĩte, nĩ
gũkorũo agaacirĩa na hitho nĩ ũndũ wa ũrĩa mũgaakorũo mũrigicĩirio na njĩra nene na tondũ wa
mĩtangĩko ĩrĩa thũ yaku ĩgaakorũo ĩreheire matũũra manyu.

58 ―Angĩkorũo ndũkaahingia ciugo ciothe cia Watho ũyũ iria ciandĩkĩtwo ibuku-inĩ rĩrĩ na wage
gwĩtigĩra rĩĩtwa rĩrĩ inene na rĩa magegania, o rĩo rĩĩtwa rĩa Yahweh Kĩhoti waku, 59 Yahweh nĩ
agaakũrehera wee o hamwe na rũciaro rwaku mahũũra moru mũno, mahũũra manene na ma

300


gũtũũra, na mĩrimũ mĩũru ya gũtũũra. 60 Agaakũrehera mĩrimũ yothe ya Misiri ĩrĩa wetigĩrĩte, na
nĩ ũkaanyitwo nĩyo. 61 Makĩria ma ũguo, Yahweh nĩ agaakũrehera nginya mĩrimũ kana mahũũra
mothe marĩa matarĩ maandĩke ibuku-inĩ rĩrĩ rĩa Watho o nginya wanangĩke. 62 O na gũtuĩka nĩ
mũingĩhĩte o ta njata cia igũrũ, mũgaatigara o andũ anini tu, tondũ wa kwaga gũthikĩrĩria
mũgambo wa Yahweh Kĩhoti wanyu.

63 ―Na o ta ũrĩa Yahweh aakenagĩra gũtũma mũgaacĩre na mũingĩhe, noguo Yahweh agaakenera
kũmũniina na kũmwananga; na nĩ mũkeeherio bũrũri-inĩ ũrĩa mũkiriĩ kwĩgwatĩra.

64 ―Yahweh nĩ agaakũhurunja gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ ciothe, kuuma mũico ũmwe wa thĩ nginya
mũico ũrĩa ũngĩ wa thĩ, na ũrĩ kũu ũgaatungatĩra ihoti cia mbaũ na cia mahiga, iria wee ũtoĩ o na
kana maithe manyu ma tene magacimenya. 65 Ndũgaakorũo na thayũ ũrĩ gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ
icio o na kana handũ ha kũhurũkia ikinya rĩa kũgũrũ gwaku. Ithenya rĩa ũguo, Yahweh agaakũhe
ngoro ĩrĩ na mĩtangĩko na maitho matarĩ na hinya na atũme ũigue ũkuĩte ngoro. 66 Ũtũũro waku
ũgaakoragwo ũrĩ ũgwati-inĩ mũnene, na nĩ ũkaaiguaga guoya ũtukũ na mũthenya; na
ndũgaakoragwo na ũũma na ũhonokio waku. 67 Rũcinĩ ũkoigaga atĩrĩ, ‗Na arĩ korũo nĩ hwaĩ-
inĩ!‘ narĩo hwaĩ-inĩ ũkoiga atĩrĩ, ‗Na arĩ korũo nĩ rũcinĩ!‘ tondũ wa guoya ũrĩa ũkaiguaga ngoro-
inĩ yaku na tondũ wa kĩrĩa maitho maku makoonaga. 68 Na hatarĩ nganja Yahweh nĩ
agaagũcokia Misiri na meri, kũgerera njĩra ĩrĩa ndaakwĩrire ũũ ũhoro-inĩ wayo, ‗Ndũkamĩona
rĩngĩ,‘ na mũrĩ kũu nĩ mũkeyendia kũrĩ thũ cianyu mũtuĩke ngombo cia arũme na andũ-a-nja, no
gũtigaakorũo na mũndũ wa kũmũgũra.‖

GŨCOKERITHIA MAATHANI 29

1 Ici nĩcio ciugo cia kĩrĩkanĩro kĩrĩa Yahweh aathire Musa arĩkanĩre na ciana cia Isiraeli bũrũri-
inĩ wa Moabi, hamwe na kĩrĩkanĩro kĩrĩa aarĩkanĩire nao Horebu.

2 Musa agĩgĩta Isiraeli othe , makĩũngana hamwe akĩmeera ũũ: ―Nĩ mwĩyoneire maũndũ mothe
marĩa Yahweh eekire mbere ya maitho manyu bũrũri-inĩ wa Misiri harĩ Firauni na ndungata
ciake ciothe na bũrũri wake wothe, 3 matuĩro manene marĩa mweyoneire na maitho manyu,
imenyithia nene o na ciama. 4 No Yahweh ndarĩ amũhe ngoro ĩrĩ na ũtaũku na maitho ma kuona
na matũ ma kũigua, nginyagia mũthenya ũyũ wa ũmũthĩ. 5 ‗Rĩrĩa ndamũtongoragia werũ-inĩ
mĩaka 40, nguo cianyu itiigana gũthira o na iratũ cia magũrũ manyu itiigana gũthira. 6 Mũtiarĩire
mũgate, na mũtianyuire ndibei kana njohi, nĩgetha mũmenye atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti
wanyu.‘ 7 Thutha-inĩ tũgĩkinya gũkũ, na Sihoni mũthamaki wa Heshiboni marĩ na Ogu
mũthamaki wa Bashani magĩũka gũtũtũnga nĩguo marũe na ithuĩ, no tũkĩmatooria. 8 Thutha ũcio
tũkĩoya bũrũri wao na tũkĩũheana ũrĩ igai kũrĩ Arubeni, Agadi, na nuthu ya mũhĩrĩga wa
Amanase. 9 Nĩ ũndũ ũcio, rũmagiai ciugo cia kĩrĩkanĩro gĩkĩ na mũciathĩkagĩre, nĩgetha maũndũ
mothe marĩa mũrĩkaga magaacagĩre.

301




10 ―Inyuothe mũrũgamĩte haha mbere ya Yahweh Kĩhoti wanyu ũmũthĩ, atongoria a mĩhĩrĩga
yanyu, athuri anyu, anene anyu, arũme othe a Isiraeli, 11 ciana cianyu, atumia anyu, na andũ a
kũngĩ arĩa maikaranagia na inyuĩ kambĩ-inĩ yanyu, kuuma mũndũ ũrĩa ũmuunagĩra ngũ o nginya
ũrĩa ũmũtahagĩra maĩ. 12 Mũrĩ haha nĩgetha mũgĩe na kĩrĩkanĩro na Yahweh Kĩhoti wanyu na
mwĩhĩtwa wake, kĩrĩa Yahweh Kĩhoti wanyu ararĩkanĩra na inyuĩ ũmũthĩ 13 nĩguo ũmũthĩ
amũtue andũ ake nake atuĩke Kĩhoti wanyu, o ta ũrĩa amwĩrĩire na o ta ũrĩa eehĩtire harĩ maithe
manyu ma tene, Iburahimu, Isaaka, na Jakubu.

14 ―Na rĩrĩ, to inyuĩ inyuiki ndĩrarĩkanĩra na inyuĩ kĩrĩkanĩro gĩkĩ na mwĩhĩtwa ũyũ, 15 no nĩ arĩa
marũgamĩte haha na ithuĩ ũmũthĩ mbere ya Yahweh Kĩhoti witũ o hamwe na arĩa matarĩ haha na
ithuĩ ũmũthĩ. 16 (Nĩ gũkorũo nĩ mũĩ wega ũrĩa twatũũraga tũrĩ bũrũri-inĩ wa Misiri na ũrĩa
twatuĩkanĩirie gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ itiganĩte tũrĩ rũgendo-inĩ rũu rwitũ.17 Na nĩ mweyonagĩra
indo ciao irĩ thahu na mĩhianano yao ĩrĩ magigi ya mbaũ na mahiga, betha na thahabu, iria ciarĩ
gatagatĩ-inĩ kao.) 18 Mwĩmenyererei hatikanagĩe mũndũrũme kana mũndũ-wa-nja, nyũmba kana
mũhĩrĩga gatagatĩ-inĩ kanyu ũkaareka ngoro yake ĩhutatĩre Yahweh Kĩhoti witũ athiĩ atungatĩre
ihoti cia ndũrĩrĩ icio, nĩgetha gũtikanagĩe mũri gatagatĩ-inĩ kanyu ũkũruta maciaro marĩ na thumu
na mũmera mũrũrũ.

19 ―No mũndũ angĩigua ciugo cia mwĩhĩtwa ũyũ na agĩe na mwĩtĩo ngoro-inĩ yake, oige ũũ, ‗Nĩ
ngũgĩa na thayũ, o na gũtuĩka ngũrũmĩrĩra njĩra cia ngoro yakwa,‘ arehe mwanangĩko harĩ kĩrĩa
gĩothe kĩrĩ njĩra-inĩ yake, 20 Yahweh ndakeenda kũmuohera. Ithenya rĩa ũguo, marakara manene
ma Yahweh nĩ makaarĩrĩmbũkĩra mũndũ ũcio, na kĩrumi kĩrĩa gĩothe kĩandĩkĩtwo ibuku-inĩ rĩrĩ nĩ
gĩkaamũnyita na hatarĩ nganja Yahweh nĩ agaatharia rĩĩtwa rĩa mũndũ ũcio mũhuro wa riũa. 21
Yahweh nĩ akaamũrania mũndũ ũcio kuuma harĩ mĩhĩrĩga yothe ya Isiraeli atũme akorũo nĩ
mwanangĩko kũringana na kĩrumi gĩothe gĩa kĩrĩkanĩro kĩrĩa kĩandĩkĩtwo ibuku-inĩ rĩrĩ rĩa Watho.

22 ―Rĩrĩa rũciaro rũrĩa rũgooka thutha-inĩ rwa ariũ anyu na andũ a kũngĩ moimĩte bũrũri wa
kũraya makoona mahũũra ma bũrũri ũcio, mĩrimũ ĩrĩa Yahweh agaakorũo aũreheire— 23 ũbiriti
na cumbĩ na kũhĩa, ũũ atĩ bũrũri waguo wothe ndũkaahandwo kana ũthundũke kĩndũ, kana kũgĩe
mũmera o na ũmwe ũkũmera kuo, o ta kwanangwo gwa Sodomu na Gomora, Adima na
Zeboimu, iria Yahweh aanangire na marakara na mang‘ũrĩ make— 24 marĩ hamwe na ndũrĩrĩ
ciothe nĩ makooria atĩrĩ, ‗Yahweh eekire bũrũri ũyũ ũũ nĩkĩ? Nĩ kĩĩ kĩarehire marakara maya
mahiũ ũũ?‘ 25 Macoke moige ũũ, ‗Nĩ tondũ nĩ maatiganĩirie kĩrĩkanĩro kĩa Yahweh, o we Kĩhoti
wa maithe mao ma tene, kĩrĩa aarĩkanĩire nao rĩrĩa aamarutire bũrũri wa Misiri. 26 Ĩndĩ o
maathiire na magĩtungatĩra ihoti ingĩ na magĩcinamĩrĩra, ihoti matooĩ ũhoro wacio na
ataameetĩkĩrĩtie gũcithathaiya. 27 Namo marakara mahiũ ma Yahweh makĩrĩrĩmbũkĩra bũrũri
ũcio na njĩra ya kũũrehera kĩrumi kĩrĩa gĩothe kĩandĩkĩtwo ibuku-inĩ rĩrĩ. 28 Nĩ ũndũ ũcio
Yahweh akĩmamunya kuuma tĩri-inĩ wao arĩ na marakara na mang‘ũrĩ na mathũgũta manene na
akĩmatwara ithamĩrio bũrũri-inĩ ũngĩ, kũrĩa matũire nginya ũmũthĩ.‘

29 ―Maũndũ marĩa matarĩ maguũrie nĩ ma Yahweh Kĩhoti witũ, ĩndĩ maũndũ marĩa maguũrie nĩ
maitũ na njiarũa citũ tene na tene, nĩgetha tũrũmagie ciugo ciothe cia Watho ũyũ.

302


GŨCOKERITHIA MAATHANI 30

―Rĩrĩa ciugo ici ciothe ikaahinga harĩ wee, kĩrathimo na kĩrumi iria njigĩte mbere yaku, na
ũciririkane ũrĩ thĩinĩ wa ndũrĩrĩ iria ciothe Yahweh Kĩhoti waku agaakorũo akũhurunjĩte, 2 na
ũcokerere Yahweh Kĩhoti waku na ũthikĩrĩrie mũgambo wake kũringana na ũrĩa wothe
ndĩragwatha ũmũthĩ, wee o hamwe na ariũ aku, wĩke ũguo na ngoro yaku yothe na muoyo waku
wothe, 3 Yahweh Kĩhoti waku nĩ agaacokia andũ aku arĩa magaakorũo matahĩtwo na akũiguĩre
tha agũcokanĩrĩrie rĩngĩ kuuma harĩ ikundi ciothe cia andũ a kũrĩa Yahweh Kĩhoti waku
agaakorũo akũhurunjĩte. 4 O na andũ aku mangĩgaakorũo mahurunjũkĩte o nginya ituri-inĩ cia
igũrũ, Yahweh Kĩhoti waku nĩ agaagũcokanĩrĩria kuuma kuo agũcokie. 5 Yahweh Kĩhoti waku
nĩ agaagũcokia bũrũri-inĩ ũrĩa maithe manyu meegwatĩire, na nĩ ũkaawĩgwatĩra; na nĩ agaatũma
ũgaacĩre na atũme ũingĩhe gũkĩra maithe manyu. 6 Yahweh Kĩhoti waku nĩ akaruithia ngoro
yaku na aruithie ngoro ya rũciaro rwaku, nĩgetha wende Yahweh Kĩhoti waku na ngoro yaku
yothe na muoyo waku wothe nĩguo ũtũũre muoyo. 7 Yahweh Kĩhoti waku acoke erekerie irumi
icio ciothe harĩ thũ ciaku iria ciagũthũire na igakũnyarira.

8 ―Hĩndĩ ĩyo nĩ ũgaacoka na ũthikĩrĩrie mũgambo wa Yahweh na ũrũmĩrĩre maathani make
mothe marĩa ndĩragwatha ũmũthĩ. 9 Yahweh Kĩhoti waku nĩ agaatũma ũgaacĩre mũno wĩra-inĩ
wothe wa moko maku, atũme ciana ciaku ciongerereke o hamwe na mahiũ maku na maciaro ma
mũgũnda waku, nĩ gũkorũo Yahweh nĩ agaakenera rĩngĩ gũtũma ũgaacĩre, o ta ũrĩa aakenagio nĩ
maithe manyu ma tene. 10 Nĩ gũkorũo hĩndĩ ĩyo nĩ ũgaathikĩrĩria mũgambo wa Yahweh Kĩhoti
waku na ũrũmagie maathani make na mawatho marĩa mandĩkĩtwo ibuku-inĩ rĩrĩ rĩa Watho, na nĩ
ũgaacokerera Yahweh Kĩhoti waku na ngoro yaku yothe na muoyo waku wothe.

11 ―Na rĩrĩ, maathani maya ndĩragwatha ũmũthĩ ti maritũ harĩ wee, o na kana magakorũo handũ
ũtangĩmakinyĩra. 12 Matirĩ igũrũ matu-inĩ atĩ no ũrie ũũ, ‗Nũũ ũkwambata igũrũ atũgĩĩrĩre, nĩguo
tũmaigue na tũmarũmĩrĩre?‘ 13 O na matirĩ mwena ũrĩa ũngĩ wa iria, atĩ no ũrie ũũ, ‗Nũũ
ũkũringa mwena ũrĩa ũngĩ wa iria atũgĩĩrĩre, nĩguo tũmaigue na tũmarũmĩrĩre?‘ 14 Nĩ gũkorũo
kiugo gĩkĩ kĩrĩ hakuhĩ mũno nawe, o kanua-inĩ gaku na ngoro-inĩ yaku, nĩgetha ũkĩrũmagĩrĩre.

15 ―Na rĩrĩ, ũmũthĩ ũyũ nĩ ndaiga muoyo na maũndũ mega mbere yaku o hamwe na gĩkuũ na
maũndũ moru. 16 Ũngĩgaathikĩrĩria maathani ma Yahweh Kĩhoti waku marĩa ndĩragwatha
ũmũthĩ, na njĩra ya kwenda Yahweh Kĩhoti waku, kũrũmĩrĩra njĩra ciake, na kũrũmagia maathani
make na mawatho make o hamwe na matuĩro make ma ciira, nĩ ũgaatũũra muoyo na
wongerereke, na Yahweh Kĩhoti waku nĩ agaakũrathima bũrũri-inĩ ũrĩa ũrathiĩ kwĩgwatĩra.

17 ―No ngoro yaku ĩngĩkaagarũrũka wage gũthikĩrĩria na ũgucĩrĩrio na ũinamĩrĩre ihoti ingĩ na
ũcitungatĩre, 18 ndakwĩra na ma ũmũthĩ atĩ no ũkaaniinwo. Ndũgatũũra ihinda iraya thĩinĩ wa
bũrũri ũcio ũraringa Jorodani ũkawĩgwatĩre. 19 Ũmũthĩ ndeeta igũrũ na thĩ ituĩke aira harĩ inyuĩ
atĩ nĩ ndaiga muoyo na gĩkuũ mbere yaku, kĩrathimo na kĩrumi; na no mũhaka ũthuure muoyo
nĩgetha ũtũũre muoyo, wee o hamwe na njiarũa ciaku, 20 na njĩra ya kwenda Yahweh Kĩhoti

303



waku, gũthikĩrĩria mũgambo wake, na kwĩgwatania nake, nĩ gũkorũo we nĩwe muoyo waku na
nĩwe ũgaatũma ũtũũre ihinda iraya thĩinĩ wa bũrũri ũrĩa Yahweh eehĩtire atĩ nĩ akaaũheana kũrĩ
maithe manyu ma tene, Iburahimu, Isaaka na Jakubu.‖

GŨCOKERITHIA MAATHANI 31

1 Musa agĩcoka agĩthiĩ akĩaria ciugo ici kũrĩ andũ othe a Isiraeli, 2 akĩmeera ũũ: ―Ũmũthĩ ũyũ
ndĩ na mĩaka 120. Ndigũthiĩ na mbere kũmũtongoria, nĩ gũkorũo Yahweh anjĩrĩte atĩrĩ,
‗Ndũkũringa rũũĩ rũrũ rwa Jorodani.‘ 3 Yahweh Kĩhoti waku nĩwe ũraringa arĩ mbere yaku, na
we mwene nĩ ekũniina ndũrĩrĩ ici irĩ mbere yaku, nawe nĩ ũgũcingata. Joshua nĩwe
ũkũmũtongoria mũkĩringa, o ta ũrĩa Yahweh oigĩte. 4 Yahweh akaameka o ta ũrĩa eekire Sihoni
na Ogu, athamaki a Aamori, na mabũrũri mao rĩrĩa aamaniinire. 5 Yahweh nĩ akaamatooria
amũhootanĩre, na mwagĩrĩirũo gũkaameka kũringana na maathani mothe marĩa ndĩmũheete. 6
Gĩai na ũmĩrĩru na mũgĩe na hinya. Ndũgetigĩre kana ũmake ũrĩ mbere yao, nĩ gũkorũo Yahweh
Kĩhoti waku nĩwe ũrathiĩ arĩ hamwe nawe. Ndagagũtirika o na kana agũtiganĩrie.‖

7 Musa agĩcoka agĩta Joshua akĩmwĩra ũũ andũ othe a Isiraeli meroreire: ―Gĩa na ũmĩrĩru na ũgĩe
na hinya, nĩ gũkorũo nĩwe ũgaakinyia andũ aya bũrũri-inĩ ũrĩa Yahweh eehĩtire harĩ maithe mao
ma tene atĩ nĩ akaamahe, na nĩ ũkaaũheana kũrĩ o ũtuĩke igai rĩao. 8 Yahweh nĩwe ũrathiĩ
agũtongoretie, na nĩ egũthiĩ na mbere gũkorũo hamwe nawe. Ndagagũtirika o na kana
agũtiganĩrie. Ndũgetigĩre kana ũmake.‖

9 Musa agĩcoka akĩandĩka Watho ũcio na akĩũneana kũrĩ athĩnjĩri-Yahweh Alawii, arĩa
maakuaga ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro kĩa Yahweh, na kũrĩ athuri othe a Isiraeli. 10 Musa akĩmaatha
akĩmeera ũũ: ―O thutha wa mĩaka mũgwanja, ihinda-inĩ rĩrĩa rĩtuĩtwo mwaka-inĩ wa kũrekanĩra,
hĩndĩ ya Gĩathĩ gĩa Ithũnũ, 11 rĩrĩa andũ othe a Isiraeli mathiĩte mbere ya Yahweh Kĩhoti waku
marĩ handũ harĩa agaathuura, nĩ mwagĩrĩirũo gũthoma Watho ũyũ nĩguo Isiraeli othe maũigue.
12 Cokanagĩrĩriai andũ, arũme, andũ-a-nja, ciana, o hamwe na mũndũ wa kũngĩ ũrĩa ũikaraga
thĩinĩ wa matũũra manyu, nĩguo magathikĩrĩria na makeruta ũhoro wĩgiĩ Yahweh Kĩhoti wanyu
na makamwĩtigĩra na magatigĩrĩra atĩ nĩ mahingia ciugo ciothe cia Watho ũyũ. 13 Nao ariũ ao
arĩa matoĩ Watho ũyũ nĩ magaathikagĩrĩria na makeruta gwĩtigĩra Yahweh Kĩhoti wanyu matukũ-
inĩ mothe marĩa mũgaatũũra bũrũri-inĩ ũrĩa mũraringa Jorodani mũkawĩgwatĩre.‖

14 Yahweh agĩcoka akĩra Musa ũũ: ―Atĩrĩrĩ, ihinda rĩaku rĩa gũkua nĩ rĩkuhĩrĩirie. Ĩta Joshua, na
mũthiĩ mũrũgame hema-inĩ ya gũtũnganwo, nĩgetha nyamũre Joshua.‖ Nĩ ũndũ ũcio Musa na
Joshua magĩthiĩ makĩrũgama hema-inĩ ya gũtũnganwo. 15 Nake Yahweh akiumĩra hema-inĩ ĩyo
arĩ gĩtugĩ-inĩ kĩa itu, na gĩtugĩ kĩu kĩa itu gĩkĩrũgama mũromo-inĩ wa hema ĩyo.

304




16 Na rĩrĩ, Yahweh akĩra Musa ũũ: ―Atĩrĩrĩ, ũrĩ hakuhĩ gũkua, na andũ aya nĩ mekwambĩrĩria
kũhũũra ũmaraya wa kĩĩroho na ihoti ng‘eni iria igaakorũo imathiũrũrũkĩirie bũrũri-inĩ ũrĩa
marathiĩ. Nĩ makaandiganĩria na mage kũhingia kĩrĩkanĩro gĩakwa kĩrĩa ndĩkanĩire nao. 17 Hĩndĩ
ĩyo marakara makwa nĩ makaamarĩrĩmbũkĩra, na nĩ ngaamatiganĩria na ndĩmahithe ũthiũ wakwa
o nginya maniinwo. Na thutha wa mathĩna na mĩtangĩko mĩingĩ kũmakora, nĩ makoiga atĩrĩ, ‗Na
githĩ mathĩna maya matitũkorete tondũ Kĩhoti witũ ndarĩ gatagatĩ-inĩ gaitũ?‘ 18 No mũthenya
ũcio ngaaikara hithĩte ũthiũ wakwa nĩ ũndũ wa ũũru ũrĩa wothe mekĩte na njĩra ya kũrũmĩrĩra
ihoti ingĩ.

19 ―Na rĩrĩ, mwĩyandĩkĩrei rwĩmbo rũrũ na mũrũrute ciana cia Isiraeli. Marutei rwĩmbo rũrũ
nĩguo rũtuĩke mũira wakwa harĩ ciana cia Isiraeli. 20 Rĩrĩa ngaamakinyia bũrũri ũrĩa ndehĩtire
ũhoro waguo harĩ maithe mao ma tene—bũrũri ũiyũire iria na ũũkĩ—nao marĩe maiganie na
magaacĩre, nĩ makaarũmĩrĩra ihoti ingĩ na macitungatĩre na manjagĩre gĩtĩo na mage kũhingia
kĩrĩkanĩro gĩakwa. 21 Rĩrĩa magaakorũo nĩ mathĩna na mĩtangĩko mĩingĩ, rwĩmbo rũrũ rũgaatuĩka
ũira kũrĩ o (tondũ njiarũa ciao itiagĩrĩirũo kũriganĩrũo nĩruo), nĩ gũkorũo nĩ ndĩkĩtie kũmenya
methugunda marĩa mathugundĩte o na mbere ya kũmakinyia bũrũri-inĩ ũcio ndĩhĩtĩte ũhoro
waguo.‖

22 Nĩ ũndũ ũcio Musa akĩandĩka rwĩmbo rũu mũthenya ũcio na akĩrũruta ciana cia Isiraeli.

23 Agĩcoka akĩamũra Joshua mũrũ wa Nuni akĩmwĩra ũũ: ―Gĩa na ũmĩrĩru na ũgĩe na hinya, nĩ
gũkorũo nĩwe ũgaakinyia ciana cia Isiraeli bũrũri-inĩ ũrĩa ndehĩtire kũrĩ o atĩ nĩ ngaamahe, nĩ
ngũthiĩ na mbere gũkorũo ndĩ hamwe nawe.‖

24 Na rĩrĩa Musa arĩkirie kwandĩka ciugo ciothe cia Watho ũcio ibuku-inĩ, 25 Musa agĩatha
Alawii arĩa maakuaga ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro kĩa Yahweh, akĩmeera atĩrĩ: 26 ―Oyai ibuku rĩrĩ
rĩa Watho mũrĩige mwena-inĩ wa ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro kĩa Yahweh Kĩhoti wanyu, na
rĩrĩkoragwo hau rĩrĩ mũira harĩ inyuĩ. 27 Nĩ gũkorũo niĩ mwene nĩ njũĩ ũrĩa mũrĩ aremi na
ang‘athia. Angĩkorũo mũkoretwo mũrĩ aremi ũguo kwerekera Yahweh ndĩ o muoyo-rĩ, na githĩ
mũtigũgĩkĩrĩrĩria o kũrema wona ndakua! 28 Cokanĩrĩriai athuri othe a mĩhĩrĩga yanyu na anene
anyu, nĩguo njarie ciugo ici mathikĩrĩirie, na nĩ ngwĩta igũrũ na thĩ ituĩke aira harĩ o. 29 Nĩ
gũkorũo nĩ njũĩ wega atĩ thutha wakwa gũkua nĩ mũkaarema na mwehere njĩra-inĩ ĩrĩa
ndĩmwathĩte. Na hatarĩ nganja nĩ mũgaakorũo nĩ mathĩna marigĩrĩrio-inĩ ma matukũ, tondũ nĩ
mũgeeka maũndũ marĩa matagĩrĩire maitho-inĩ ma Yahweh na nĩ mũkaamũrakaria kũgerera
mawĩra ma moko manyu.‖

30 Thutha ũcio Musa agĩcokera ciugo ici cia rwĩmbo rũu, kuuma kĩambĩrĩria nginya mũico
kĩũngano gĩothe kĩa Isiraeli gĩthikĩrĩirie:

305




GŨCOKERITHIA MAATHANI 32

1 ―Ta tega gũtũ, wee igũrũ, heane ũhoro,

O na thĩ nĩ ĩthikĩrĩrie ciugo cia kanua gakwa.

2 Ũtaaro wakwa ũkuura o ta mbura;

Ciugo ciakwa ikũgwa o ta ime,

O ta rũthuthuũ rũkiurĩra nyeki

Na o ta mbura nene ĩkiurĩra mĩmera.

3 Nĩ gũkorũo nĩ ngũmenyithania ũhoro wĩgiĩ rĩĩtwa rĩa Yahweh.

Heanai ũhoro wĩgiĩ ũnene wa Kĩhoti witũ!

4 We nĩwe Rwaro rwa Ihiga, na mawĩra make nĩ makinyanĩru,

Nĩ gũkorũo njĩra ciake ciothe nĩ cia kĩhooto.

Nĩ Kĩhoti mwĩhokeku na ndarĩ hĩndĩ agaga kĩhooto;

Akoragwo arĩ mũthingu na mũrũngĩrĩru.

5 O nĩo mekĩte maũndũ moru.

O ti ciana ciake, nĩo merehereire thĩna.

Nĩ rũciaro ruogomu na rũhĩngĩcanu!

6 Hihi ũũ nĩguo mwagĩrĩirũo gwĩka Yahweh,

Inyuĩ andũ aya akĩgu na matarĩ ũũgĩ?

Na githĩ tiwe Ithe wanyu ũrĩa watũmire mũkorũo kuo,

O we Ũrĩa wamũmbire na agĩtũma mwĩhande wega?

7 Ririkana matukũ ma tene;

Mwĩcũraniei ũhoro wa mĩaka ya njiarũa iria ihĩtũkĩte.

Ũria thoguo, na nĩ egũkwĩra;

Ũria athuri anyu, na nĩ megũkũhe ũhoro.

306



 8 Rĩrĩa Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno aaheire ndũrĩrĩ igai rĩacio,

Rĩrĩa aamũranirie ariũ a Adamu,

Nĩ eekĩrire mũhaka wa ikundi cia andũ

Kũringana na mũigana wa ariũ a Isiraeli.

9 Nĩ gũkorũo andũ a Yahweh nĩo igai rĩake;

Jakubu nĩwe igai rĩake.

10 Aamuonire kũndũ werũ-inĩ

Werũ ũtarĩ kĩndũ, ũrĩ na nyamũ iria igambaga.

Akĩmũgitĩra amũthiũrũrũkĩirie, na akĩmũrũmbũiya,

Na akĩmũgitĩra o ta kĩũma kĩa riitho rĩake.

11 O ta ũrĩa nderi ĩringaringaga gĩtara kĩayo,

Ĩkareera igũrũ rĩa tũcui twayo,

Na ĩgatambũrũkia mathagu mayo ĩgatuoya,

Ĩgatũkuua na njoya ciayo,

12 Yahweh we wiki nĩwe wamũtongoragia;

Gũtiarĩ hoti ng‘eni yarĩ hamwe nake.

13 Agĩtũma ahaice kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru mũno thĩinĩ wa thĩ,

Nĩgetha arĩe maciaro ma mũgũnda.

Akĩmũhũnia na ũũkĩ kuuma harĩ ndũmba ya ihiga

Na maguta kuuma ihiga-inĩ rĩũmũ,

14 Thiagĩ kuuma rũũru-inĩ rwa ng‘ombe na iria kuuma rũũru-inĩ rwa mbũri,

Hamwe na ng‘ondu iria njega biũ,

Na ndũrũme cia Bashani, na thenge,

O hamwe na ngano ĩrĩa njega biũ;

Na ũkĩnyua ndibei kuuma thakame-inĩ ya thabibũ.

307


15 Na rĩrĩa Jeshuruni aatunguhire, akĩambĩrĩria ũremi.

Rĩu nĩ ũtunguhĩte, nĩ ũnenehete biũ, na ũkahũna biũ.

Nĩ ũndũ ũcio agĩtiganĩria Eloah, o we ũrĩa wamũmbire,

Akĩnyarara Rwaro rwa Ihiga o we ũhonokio wake *yé-šu-'â.* ( _rora rĩtwa rĩrĩa rĩandĩkĩtwo
ibuku-inĩ rĩa Kĩhibirania_ )

16 Magĩtũma acinwo nĩ marakara nĩ ũndũ wa ihoti ciao ng‘eni;

Magĩikara o makĩmũrakaragia na maũndũ marĩ magigi.

17 Maarutagĩra ndaimono magongona, no ti Eloah,

Makaruta magongona harĩ ihoti matooĩ,

Iria cieyumĩrĩtie o ica ikuhĩ,

Makaruta magongona harĩ ihoti iria maithe manyu ma tene matooĩ.

18 Ũkĩriganĩrũo nĩ Rwaro rwa Ihiga o we ũrĩa wagũciarire,

Na ũkĩaga kũririkana EL ũrĩa wagũciarire.

19 Rĩrĩa Yahweh oonire ũndũ ũcio, akĩmarega

Tondũ ariũ ake na aarĩ ake nĩ maamũrakaririe.

20 Nĩ ũndũ ũcio akiuga ũũ, ‗Nĩ ngũmahitha ũthiũ wakwa;

Nyone moimĩrĩro mao.

Nĩ gũkorũo nĩ rũciaro rũremi,

Ariũ matarĩ ehokeku o na hanini.

21 Nĩ matũmĩte njinwo nĩ marakara nĩ ũndũ wa kĩndũ gĩtagĩrĩire gũkorũo kĩrĩ EL;

Nĩ mandakarĩtie nĩ ũndũ wa mĩhianano yao ĩtarĩ kĩene.

Nĩ ũndũ ũcio nĩ ngũtũma maigue ũiru nĩ ũndũ wa andũ matarĩ kĩene;

Nĩ ngaamarakaria kũgerera rũrĩrĩ rũkĩgu.

22 Nĩ gũkorũo marakara makwa nĩ makĩtie mwaki

Ũrĩa ũgaacina o nginya ituri-inĩ cia Mbĩrĩra,

308


Na ũgaacina thĩ na maciaro mayo

Na ũcine mĩthingi ya irĩma.

23 Nĩ ngaaingĩhia mathĩna mao;

Na hũthĩre mĩguĩ yakwa kũmerekera.

24 Nĩ magaathirũo nĩ hinya nĩ ũndũ wa ng‘aragu

Na manyarirũo nĩ mũrimũ wa kũhiũha mwĩrĩ o hamwe na mwanangĩko mũũru.

Nĩ ngaamatũmĩra magego ma nyamũ cia gĩthaka

Na nyoka irĩ thumu iria ithiagĩra rũkũngũ-inĩ.

25 Rũhiũ rwa njora nĩ rũkaaniina ciana ciao nja;

Nakuo thĩinĩ, nĩ kĩmako gĩgaakorũo kuo

Harĩ mwanake na mũirĩtu,

Kaana kanini o hamwe na mũthuri ũrĩ na mbuĩ.

26 Nĩ ingĩoigĩte ũũ: ―Nĩ ngaamahurunja;

Nĩ ngaatũma mariganĩre gatagatĩ-inĩ ka andũ,‖

27 No nĩ ndetigĩrire ũrĩa thũ ikuuga,

Tondũ thũ ciahota kũnyita ũrĩa gũtarĩ.

Ciahota kuuga ũũ: ―Hinya witũ nĩguo ũtooranĩtie;

Yahweh tiwe wĩkĩte ũũ wothe.‖

28 Nĩ gũkorũo o nĩ rũrĩrĩ rũtarĩ na wĩcirio,

Na gũtirĩ mũndũ ũrĩ na ũtaũku gatagatĩ-inĩ kao.

29 Na arĩ korũo nĩ ogĩ! No mecũranie ũhoro ũcio.

No mecirie ũhoro wĩgiĩ moimĩrĩro mao.

30 Mũndũ ũmwe angĩhota atĩa kũingatithia andũ 1,000,

Na andũ erĩ matũme andũ 10,000 more?

No gũkorirũo Rwaro Rwao rwa Ihiga nĩ amendetie

309


Yahweh akorũo amaneanĩte.

31 Nĩ gũkorũo rwaro rwao rwa ihiga rũtitariĩ ta Rwaro Rwitũ rwa Ihiga,

O na thũ citũ nĩ itaũkĩirũo nĩ ũndũ ũcio.

32 Nĩ gũkorũo mĩthabibũ yao nĩ ya kuuma harĩ mĩthabibũ ya Sodomu

Na kuuma mĩgũnda ya iharũrũka-inĩ cia Gomora.

Thabibũ ciao nĩ thabibũ irĩ thumu

Na imanjĩka ciao cia thabibũ nĩ ndũrũ.

33 Ndibei yao nĩ thumu wa nyoka,

Thumu mũũru wa nduĩra.

34 Na githĩ ũndũ ũcio ndiũigĩte handũ,

Ngaũhingĩra thĩinĩ wa ikũmbĩ rĩakwa?

35 Kũrĩhanĩria nĩ gwakwa, o na kũherithania,

Ihinda-inĩ rĩrĩa rĩtuĩtwo rĩrĩa kũgũrũ kwao gũgaatindirũka,

Nĩ gũkorũo mũthenya wao wa mwanangĩko nĩ ũkuhĩrĩirie,

Na maũndũ marĩa makaamakora magooka o na ihenya.‘

36 Nĩ gũkorũo Yahweh nĩ agaaciirithia andũ ake,

Na nĩ akaaiguĩra ndungata ciake tha

Rĩrĩa akoona atĩ nĩ ithirĩtwo nĩ hinya,

Na atĩ andũ arĩa matarĩ na ũteithio na matarĩ hinya no o tu matigarĩte.

37 Agaacoka oige atĩrĩ, ‗Irĩ ha ihoti ciao,

Rwaro rwa ihiga rũrĩa mooragĩra harĩ ruo,

38 Iria ciatũire irĩaga maguta ma magongona mao,

Na ikanyua ndibei ya magongona mao ma ndibei?

Nĩ ciĩyumĩrie imũteithie.

Nĩ ituĩke handũ hanyu ha kũũrĩra.

310


39 Rĩu menyai atĩ niĩ—niĩ nĩ niĩ ũrĩa We,

Na gũtirĩ ihoti ingĩ tiga niĩ.

Nĩ njũraganaga, o na ngariũkania.

Nĩ ndiihanagia, o na ngahonania,

Gũtirĩ mũndũ ũngĩhonokania kuuma guoko-inĩ gwakwa.

40 Nĩ gũkorũo ndambũrũkĩtie guoko gwakwa na igũrũ,

Ngehĩta ũũ: ―O ta ũrĩa ndũũraga tene na tene,‖

41 Rĩrĩa ngaanoora rũhiũ rwakwa rwa njora rũrĩa rũhenagia

Na haarĩrie guoko gwakwa nĩ ũndũ wa ituĩro,

Nĩ ngeerĩhĩria harĩ thũ ciakwa

Na herithie arĩa mathũire.

42 Nĩ ngaatũma mĩguĩ yakwa ĩnyue thakame ĩrĩĩo,

Na rũhiũ rwakwa rwa njora rũrĩe nyama cia mwĩrĩ,

Thakame ya arĩa moragĩtwo na arĩa matahĩtwo,

Na mĩtwe ya atongoria a thũ.‘

43 Inyuĩ ndũrĩrĩ, kenai hamwe na andũ ake,

Nĩ gũkorũo nĩ akaarĩhĩria thakame ya ndungata ciake,

Na erĩhĩrie harĩ thũ ciake

Na akũũre bũrũri wa andũ ake.‖

44 Nĩ ũndũ ũcio Musa agĩthiĩ na agĩcokera ciugo ciothe cia rwĩmbo rũu andũ mathikĩrĩirie, we o
hamwe na Hoshea mũrũ wa Nuni. 45 Na rĩrĩa Musa aarĩkirie kũhe Isiraeli othe ũhoro ũcio wothe,
46 akĩmeera atĩrĩ: ―Ciugo ciothe iria ndĩramũhe ũmũthĩ irĩ mũkaana ciigei ngoro-inĩ cianyu,
nĩgetha mwathage ariũ anyu magatigĩrĩra atĩ nĩ marũmĩrĩra ciugo ciothe cia Watho ũyũ. 47 Nĩ
gũkorũo ciugo icio ti cia tũhũ harĩ inyuĩ, no nĩ cia gũtũma mũtũũre muoyo, na ciugo icio no
itũme mũgaatũũra ihinda iraya bũrũri-inĩ ũrĩa mũraringa Jorodani mũkawĩgwatĩre.‖

48 Yahweh akĩarĩria Musa mũthenya o ro ũcio, akĩmwĩra atĩrĩ: 49 ―Ambata kĩrĩma-inĩ kĩa
Abarimu, Kĩrĩma kĩa Nebo, kĩrĩa kĩrĩ bũrũri-inĩ wa Moabi, kĩrĩa kĩng‘etheire Jeriko, na wĩrorere
bũrũri wa Kanaani ũrĩa ndĩrahe ciana cia Isiraeli ciwĩgwatĩre. 50 Na thutha ũcio nĩ ũgũkuĩra o

311


kũu kĩrĩma-inĩ kĩu ũkiriĩ kwambata, na ũturanĩrũo na andũ anyu, o ta ũrĩa Haruni mũrũ wa
nyũkwa aakuĩrĩire Kĩrĩma-inĩ kĩa Horu na agĩturanĩrũo na andũ ao, 51 tondũ inyuerĩ nĩ mwaagire
kwĩhokeka harĩ niĩ gatagatĩ-inĩ ga ciana cia Isiraeli maĩ-inĩ ma Meriba thĩinĩ wa Kadeshi werũ-inĩ
wa Zini, tondũ nĩ mwaagire gũtũma ciana cia Isiraeli mone atĩ niĩ ndĩ mwamũre. 52 Ũkwĩrorera
bũrũri ũcio ũrĩ o haraya, no ndũkaingĩra bũrũri-inĩ ũcio ndĩrahe ciana cia Isiraeli.‖

GŨCOKERITHIA MAATHANI 33

1 Na rĩrĩ, gĩkĩ nĩkĩo kĩrathimo kĩrĩa Musa mũndũ wa Kĩhoti ũrĩa wa ma aarathimire ciana cia
Isiraeli nakĩo atanakua. 2 Ooigire ũũ:

―Yahweh—nĩ ookire oimĩte Sinai,

Na akĩmaarĩra kuuma Seiru.

Aarire arĩ na riri kuuma gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ irĩma gĩa Parani,

Arĩ hamwe na ngiri makũmi maingĩ ma arĩa aamũre,

Njamba ciake cia ita irĩ guoko-inĩ gwake kwa ũrĩo.

3 Nĩ eendete andũ ake;

Andũ ao othe arĩa aamũre marĩ guoko-inĩ gwaku.

Maaikarĩte thĩ magũrũ-inĩ maku;

Makĩambĩrĩria gũthikĩrĩria ciugo ciaku.

4 (Musa aatũheire rĩathani, agĩtũhe watho,

Ũrĩ igai rĩa kĩũngano kĩa Jakubu.)

5 Na agĩtuĩka mũthamaki thĩinĩ wa Jeshuruni,

Rĩrĩa atongoria a andũ maacokanĩrĩire hamwe,

O hamwe na mĩhĩrĩga yothe ya Isiraeli.

6 Rubeni arotũũra muoyo age gũkua,

Na andũ ake maroaga kũnyiha.‖

7 Na akĩrathima Yahuda na kĩrathimo gĩkĩ:

312




―Wee Yahweh, thikĩrĩria mũgambo wa Yahuda,

Na ũmũcokie kũrĩ andũ ake.

Moko make nĩ magitĩrĩte kĩrĩa gĩ gĩake,

Na ũmũteithie gũtooria thũ ciake.‖

8 Ũhoro-inĩ wĩgiĩ Lawii akiuga ũũ:

―Thumimu yaku o na Urimu yaku nĩ cia mũndũ ũrĩa mwĩhokeku harĩ wee,

Ũrĩa wageririe rĩrĩa aarĩ Masa.

Ũkĩambĩrĩria gũtetania nake maĩ-inĩ ma Meriba,

9 Mũndũ ũrĩa werire ithe na nyina atĩrĩ, ‗Ndireciria ũhoro wao.‘

O na ariũ a ithe ndaatindanagĩrĩra nao,

Na akĩaga kũrũmbũyania na ariũ ake mwene.

Nĩ gũkorũo nĩ maarũmĩrĩire kiugo gĩaku,

Na makĩrũmia kĩrĩkanĩro gĩaku.

10 Nĩ marutage Jakubu ũhoro wĩgiĩ matuĩro maku ma ciira

Na mamenyithagie Isiraeli Watho waku.

Nĩ marutage ũbumba ũrĩ mũtararĩko mwega harĩ wee

Na marutage igongona igima kĩgongona-inĩ gĩaku.

11 Wee Yahweh, rathima hinya wake,

Na ũkenio nĩ wĩra wa moko make.

Hehenja magũrũ ma arĩa mamũũkagĩrĩra,

Nĩgetha arĩa mamũthũire matikanamũũkĩrĩre rĩngĩ.‖

12 Ũhoro-inĩ wĩgiĩ Benjamini akiuga ũũ:

―Ũrĩa mwende nĩ Yahweh arotũũra arĩ na ũgitĩri harĩ we;

Na akamũhe ũgitĩri mũthenya wothe,

Arĩikaraga gatagatĩ-inĩ ga ciande ciake.‖

313


13 Ũhoro-inĩ wĩgiĩ Jusufu akiuga ũũ:

―Yahweh arorathima bũrũri wake

Na indo iria njega kuuma igũrũ,

Na ime na maĩ kuuma matherũkĩro-inĩ ma na thĩ,

14 Na indo iria njega ikũragio nĩ riũa

Na maciaro marĩa mega o mweri,

15 Na indo iria njega biũ kuuma irĩma-inĩ cia tene

Na indo iria njega cia tũrĩma tũrĩa tũtũũraga,

16 Na indo iria njega cia thĩ na iria ciiyũrĩte kuo,

O hamwe na gwĩtĩkĩrĩka nĩ Ũrĩa ũikaraga kĩhinga-inĩ kĩa mĩigua.

Irokinya o mũtwe-inĩ wa Jusufu,

Ruototia-inĩ rwa mũtwe wa ũcio wamũrĩtwo kuuma harĩ ariũ a ithe.

17 Riri wake ũtariĩ ta wa ndegwa ya irigithathi,

Nacio hĩa ciake nĩ hĩa cia ndegwa ya gĩthaka.

Agaatuĩkaga ikundi cia andũ nacio

Ciothe irĩ hamwe o nginya ituri-inĩ cia thĩ.

Nacio nĩ ngiri makũmi maingĩ ma Efiraimu,

Na makiri maingĩ ma Manase.‖

18 Ũhoro-inĩ wĩgiĩ Zebuluni akiuga ũũ:

―Kena wee Zebuluni, ũkiumagara,

Nawe Isakaru, kena ũrĩ thĩinĩ wa hema ciaku.

19 Nĩ mageeta ikundi cia andũ ithiĩ kĩrĩma-inĩ.

Marĩ kũu nĩ makaaruta magongona ma ũthingu.

Nĩ gũkorũo makeeguna na ũtonga mũingĩ wa iria-inĩ

Na kuuma mĩthithũ ĩrĩa mĩhithe ya mũthanga-inĩ.‖

314


20 Ũhoro-inĩ wĩgiĩ Gadi akiuga ũũ:

―Kũrathimwo nĩ mũndũ ũrĩa wararamagia mĩhaka ya Gadi.

Aikaraga akomete o ta mũrũthi,

Wĩhaarĩirie gũtambura guoko, ĩni, ũtambure ruototia rwa mũtwe wake.

21 Ageethuurĩra igai rĩa mbere rĩtuĩke rĩake,

Nĩ gũkorũo kũu nĩkuo mũheani watho aigĩirũo igai rĩake.

Atongoria a andũ nĩ magaacokanĩrĩra hamwe.

Nĩ akaarehe ũthingu wa Yahweh,

O na matuĩro make ma ciira harĩ Isiraeli.‖

22 Ũhoro-inĩ wĩgiĩ Dani akiuga ũũ:

―Dani nĩ kaana ka mũrũthi.

Nĩ akaarũga kuuma Bashani.‖

23 Ũhoro-inĩ wĩgiĩ Nafitali akiuga ũũ:

―Nafitali nĩ aiganĩire nĩ gũkorũo arĩ mwĩtĩkĩrĩku

Na akaiyũrũo nĩ kĩrathimo kĩa Yahweh.

Wĩgwatĩre mwena wa ithũĩro na mwena wa mũhuro.‖

24 Ũhoro-inĩ wĩgiĩ Asheri akiuga ũũ:

―Asheri nĩ mũrathime na ariũ.

Aroetĩkĩrĩka nĩ ariũ a ithe,

Na arorikia magũrũ make maguta-inĩ.

25 Kĩgera na gĩcango nĩcio icũhĩ cia ihingo ciaku,

Na ũrĩkoragwo ũrĩ na ũgitĩri matukũ-inĩ maku mothe.

26 Gũtirĩ ũngĩ ũtariĩ ta Kĩhoti ũrĩa wa ma wa Jeshuruni,

O we ũrĩa ũgeragĩra igũrũ nĩguo agũteithie

Ũrĩa ũikaragĩra matu arĩ na riri wake.

315


27 Kĩhoti nĩ rĩũrĩro kuuma o mahinda ma tene,

Moko make ma tene na tene marĩ rungu rwaku.

Na nĩ akaingata thũ yehere mbere yaku,

Na oige atĩrĩ, ‗Maniine!‘

28 Isiraeli arĩikaraga na ũgitĩri,

O narĩo itherũkĩro rĩa Jakubu rĩikarage rĩtarĩ ũgwati-inĩ

Bũrũri-inĩ wa ngano na ndibei ya mũhihano,

Na igũrũ rĩaguo gũtaatage ime.

29 Gũkena nĩwe, wee Isiraeli!

Nũũ ũhaana tawe,

Andũ makenagĩra ũhonokio kuuma kũrĩ Yahweh,

Ngo yaku ya gũkũgitĩra

Na rũhiũ rwaku rũnene rwa njora?

Thũ ciaku nĩ ikaainaina irĩ mbere yaku,

Nawe ũcikinyangĩrĩrie kũndũ-inĩ kwao kũrĩa gũtũgĩru.‖

GŨCOKERITHIA MAATHANI 34

1 Musa agĩcoka akiuma kũu werũ-inĩ mwaraganu wa Moabi akĩambata Kĩrĩma-inĩ kĩa Nebo, o
nginya gacũmbĩrĩ ka Pisiga, ĩrĩa ĩng‘etheire Jeriko. Na Yahweh akĩmuonia bũrũri wothe, kuuma
Gileadi nginya Dani, 2 na Nafitali guothe na bũrũri wa Efiraimu na Manase, na bũrũri wothe wa
Yahuda o nginya iria rĩa mwena wa ithũĩro, 3 na Negebu na Gĩcigo kĩa Jorodani, mũkuru
mwaraganu wa Jeriko, itũũra rĩa mĩtĩ ya mĩkĩndũ, o nginya Zoaru.

4 Nake Yahweh akĩmwĩra ũũ: ―Ũyũ nĩguo bũrũri ũrĩa ndehĩtire kũrĩ Iburahimu, Isaaka, na
Jakubu, ngiuga atĩrĩ, ‗Nĩ ngaaũheana kũrĩ mbeũ yaku.‘ Nĩ ndareka ũwone na maitho maku, no
ndũkũringa kuo.‖

5 Thutha ũcio Musa ndungata ya Yahweh agĩkuĩra kũu bũrũri-inĩ wa Moabi o ta ũrĩa Yahweh
ooigĩte. 6 Akĩmũthika mũkuru-inĩ bũrũri-inĩ wa Moabi, kũng‘ethera Bethi-peori, na gũtirĩ mũndũ

316




ũĩ harĩa mbĩrĩra yake ĩrĩ nginyagia ũmũthĩ. 7 Musa aarĩ na mĩaka 120 rĩrĩa aakuire. Maitho make
matiathirĩte hinya wa kuona, na ndaathirĩtwo nĩ hinya. 8 Ciana cia Isiraeli makĩrĩrĩra Musa marĩ
kũu werũ-inĩ mwaraganu wa Moabi kwa ihinda rĩa thikũ 30. Na matukũ macio ma kũrĩrĩra na
gũcakaĩra Musa magĩgĩthira.

9 Na rĩrĩ, Joshua mũrũ wa Nuni nĩ aaiyũrĩtwo nĩ roho wa ũũgĩ, nĩ gũkorũo Musa nĩ aamũigĩrĩire
guoko; nacio ciana cia Isiraeli makĩambĩrĩria kũmũthikĩrĩria, na magĩka o ta ũrĩa Yahweh aathĩte
Musa. 10 No gũtirĩ hĩndĩ ĩngĩ kũrĩ kwoimĩra mũnabii thĩinĩ wa Isiraeli ũhaana ta Musa, ũrĩa
Yahweh aamenyanĩte nake ũthiũ kwa ũthiũ.11 Oonanirie imenyithia ciothe na akĩringa ciama iria
ciothe Yahweh aamũtũmĩte akaringe bũrũri-inĩ wa Misiri kũrĩ Firauni na ndungata ciake ciothe
na bũrũri wake wothe, 12 hamwe na guoko kũrĩ hinya na ciĩko cia kũgegania iria Musa oonanirie
andũ othe a Isiraeli makĩĩyonagĩra na maitho mao.

JOSHUA 1

1 Thutha wa Musa ndungata ya Yahweh gũkua, Yahweh akĩra Joshua mũrũ wa Nuni ndungata
ya Musa ũũ: 2 ―Musa ndungata yakwa nĩ akuĩte. Rĩu ũkĩra, ũringe Jorodani, wee o hamwe na
andũ aya othe, mũthiĩ bũrũri-inĩ ũrĩa ndĩramahe, bũrũri ũcio ndĩrahe ciana cia Isiraeli.

3 Nĩ ngũmũhe kũrĩa guothe mũgũkinyithia kũgũrũ kwanyu, o ta ũrĩa nderĩire Musa. 4 Bũrũri
wanyu ũgũkorũo uumĩte werũ-inĩ kwambata nginya Lebanoni o nginya rũũĩ rũrĩa rũnene, o ruo
Rũũĩ rwa Farati—bũrũri wothe wa Ahiti—o nginya Iria-inĩ Rĩrĩa Inene mwena wa ithũĩro. 5
Gũtirĩ mũndũ ũrĩhotaga gũgwĩtiiria rĩrĩa rĩothe ũgũkorũo muoyo. O ta ũrĩa ndaarĩ hamwe na
Musa noguo ngũkorũo hamwe nawe. Ndigagũtirika o na kana ngũtiganĩrie. 6 Gĩa na ũmĩrĩru na
ũgĩe na hinya, nĩ gũkorũo nĩwe ũgũtũma andũ aya magae bũrũri ũrĩa ndehĩtire kũrĩ maithe mao
ma tene atĩ nĩ ngaamahe.

7 ―Wee gĩa na ũmĩrĩru na ũgĩe na hinya biũ, na ũrũmĩrĩre na kinyi Watho wothe ũrĩa Musa
ndungata yakwa aagwathire ũrũmagĩrĩre. Ndũkanawagarare ũrore mwena wa ũrĩo kana wa
ũmotho, nĩguo ũgekaga maũndũ na ũũgĩ kũrĩa guothe ũrĩthiaga. 8 Ibuku rĩrĩ rĩa Watho rĩtiagĩrĩire
kwehera kanua-inĩ gaku, na no mũhaka ũrĩthomage ũgecũrania ũhoro warĩo mũthenya na ũtukũ,
nĩguo ũrũmagĩrĩre na kinyi kĩrĩa gĩothe kĩandĩkĩtwo thĩinĩ warĩo; nĩ gũkorũo weka ũguo njĩra
ciaku nĩ ikũgaacĩra na wĩkage maũndũ na ũũgĩ. 9 Na githĩ ti niĩ ngwathĩte? Gĩa na ũmĩrĩru na
ũgĩe na hinya. Ndũkanyitwo nĩ guoya kana wĩtigĩre, nĩ gũkorũo Yahweh Kĩhoti waku arĩ hamwe
nawe kũrĩa guothe ũrĩthiaga.‖

10 Joshua agĩcoka agĩatha anene a andũ akĩmeera atĩrĩ: 11 ―Thiĩi kambĩ-inĩ guothe mũheane
watho ũyũ kũrĩ andũ, ‗Haarĩriai irio, tondũ thutha wa thikũ ithatũ nĩ mũkũringa Jorodani nĩguo
mũtonye mwĩgwatĩre bũrũri ũrĩa Yahweh Kĩhoti wanyu aramũhe mũwĩgwatĩre.‘‖

317




12 Joshua agĩcoka akĩra Arubeni, Agadi, na nuthu ya mũhĩrĩga wa Manase ũũ: 13 ―Ririkanai ũrĩa
Musa ndungata ya Yahweh aamwathire akĩmwĩra atĩrĩ: ‗Yahweh Kĩhoti wanyu nĩ ekũmũhe
ũhurũko na nĩ amũheete bũrũri ũyũ. 14 Atumia anyu, ciana cianyu, o hamwe na mahiũ manyu
nĩo megũikara bũrũri-inĩ ũrĩa Musa aamũheire mwena ũyũ wa Jorodani, ĩndĩ inyuothe njamba cia
ita irĩ hinya mwagĩrĩirũo kũringa mũrĩ mbere ya ariũ a ithe wanyu mwĩbangĩte mũrĩ mbũtũ ya
mbaara. No mũhaka mũmateithie 15 o nginya rĩrĩa Yahweh arĩhe ariũ a ithe wanyu ũhurũko, o ta
ũrĩa amũheete, na o nao megwatĩre bũrũri ũrĩa Yahweh Kĩhoti wanyu ekũmahe. Na thutha ũcio
mũcoke bũrũri-inĩ ũcio mwaheirũo mũikarage na mũwĩgwatĩre, bũrũri ũrĩa Musa ndungata ya
Yahweh aamũheire mwena wa irathĩro wa Jorodani.‘‖

16 Nao makĩra Joshua ũũ: ―Tũgwĩka ũrĩa wothe watwatha, na tũgũthiĩ kũrĩa guothe ũgũtũtũma.
17 O ta ũrĩa twathikagĩrĩria maũndũ mothe marĩa Musa ooigaga, noguo tũrĩgũthikagĩrĩria.
Yahweh Kĩhoti waku arokorũo hamwe nawe o ta ũrĩa aakoragwo hamwe na Musa. 18 Mũndũ o
wothe ũrĩa ũkaaremera uuge waku na age gwathĩkĩra ũndũ wothe ũrĩa ũkaamwatha, no kũũragwo
akooragwo. Wee gĩa na ũmĩrĩru na ũgĩe na hinya.‖

JOSHUA 2

1 Joshua mũrũ wa Nuni agĩcoka agĩtũma arũme erĩ na hitho kuuma Shitimu marĩ athigani.
Akĩmeera ũũ: ―Thiĩi mũthuthurie bũrũri ũcio, na makĩria itũũra rĩa Jeriko.‖ Nĩ ũndũ ũcio magĩthiĩ
na magĩkinya kwa mũmaraya ũmwe wetagwo Rahabu, na magĩikara kuo. 2 Nake mũthamaki wa
Jeriko akĩrũo ũũ: ―Atĩrĩrĩ, kũrĩ na arũme a ciana cia Isiraeli mokire gũkũ ũtukũ ũyũ gũthigana
bũrũri ũyũ.‖ 3 Nĩ ũndũ ũcio mũthamaki wa Jeriko agĩtũmana Rahabu erũo ũũ: ―Ruta arũme acio
mokire na maikara gwaku, nĩ gũkorũo mokĩte gũthigana bũrũri ũyũ wothe.‖

4 No mũtumia ũcio akĩoya arũme acio na akĩmahitha. Agĩcoka akiuga atĩrĩ: ―Nĩ ma, arũme acio
nĩ mokire kũrĩ niĩ, no ndinamenya kũrĩa mekuumĩte. 5 Na rĩrĩa kũgĩire nduma kĩhingo gĩa itũũra
kĩrĩ hakuhĩ kũhingwo, arũme acio moimire mathiĩ. Niĩ ndiũĩ kũrĩa arũme acio mathiire, no
mũngĩmateng‘eria o na ihenya, nĩ mũkũmakinyĩra.‖ 6 (No rĩrĩ, aamatwarĩte nyũmba igũrũ
akamahitha ciohe-inĩ cia ũguta ciaarĩtwo kũu nyũmba igũrũ.) 7 Andũ acio makĩmateng‘eria
marorete mwena wa Jorodani iringĩro-inĩ, nakĩo kĩhingo gĩa itũũra gĩkĩhingwo o hĩndĩ ĩyo acio
maamateng‘eragia mooimire nja.

8 Arũme acio matanakoma, akĩambata kũrĩ o kũu nyũmba igũrũ. 9 Akĩra arũme acio ũũ: ―Nĩ njũĩ
atĩ Yahweh nĩ ekũmũhe bũrũri ũyũ na atĩ nĩ tũnyitĩtwo nĩ guoya nĩ ũndũ wanyu. Aikari othe a
bũrũri ũyũ nĩ morĩtwo nĩ hinya nĩ ũndũ wanyu, 10 nĩ gũkorũo nĩ twaiguire ũrĩa Yahweh
aahũithirie maĩ ma Iria Itune mbere yanyu rĩrĩa mwoimire Misiri na ũrĩa mwekire athamaki erĩ a
Aamori, nĩo Sihoni na Ogu, arĩa mwaniinire mwena ũrĩa ũngĩ wa Jorodani. 11 Rĩrĩa twaiguire
ũhoro ũcio, no gũkua twakuire ngoro, na gũtirĩ mũndũ o na ũmwe ũrĩ na ũmĩrĩru o na hanini nĩ

318




ũndũ wanyu, nĩ gũkorũo Yahweh Kĩhoti wanyu nĩwe Kĩhoti kũrĩa igũrũ na gũkũ thĩ. 12 Rĩu
ndamũthaitha, mwĩhĩte harĩ niĩ mũrĩ mbere ya Yahweh atĩ, tondũ nĩ ndamuonia wendo
mwĩhokeku, o na inyuĩ nĩ mũkoonia nyũmba ya baba wendo mwĩhokeku; na no mũhaka mũũhe
kĩmenyithia gĩa kwĩhokeka. 13 No mũhaka mũkaahonokia muoyo wa baba na maitũ, na ariũ a
maitũ na aarĩ a maitũ, na andũ ao othe, na no mũhaka mũgaatũhonokia tũtigakue.‖

14 O hĩndĩ ĩyo arũme acio makĩmwĩra atĩrĩ: ―Tũrokua ithenya rĩanyu! Mũngĩaga kũmenyithania
ũrĩa tũgũũkĩte gwĩka, nĩ tũgaakuonia wendo na wĩhokeku rĩrĩa Yahweh agaatũhe bũrũri ũyũ.‖ 15
Thutha ũcio akĩmaikũrũkĩria ndirica-inĩ na mũkanda, nĩ gũkorũo nyũmba yake yarĩ rũthingo-inĩ
rwa itũũra. Tondũ aaikaraga igũrũ rĩa rũthingo rũu. 16 Na akĩmeera ũũ: ―Thiĩi gĩcigo-inĩ kĩrĩa
kĩrĩ irĩma mwĩhithe kuo thikũ ithatũ, nĩgetha andũ acio maramũteng‘eria matikamuone. Na acio
maramũteng‘eria macoka no mwĩthiĩre.‖

17 Arũme acio makĩmwĩra ũũ: ―Tũtigaakorũo twohetwo nĩ mwĩhĩtwa ũrĩa watũma twĩhĩte 18 o
tiga tu, angĩkorũo rĩrĩa tũgooka bũrũri-inĩ ũyũ, nĩ ũkooherera mũkanda ũyũ wa rangi mũtune
ndirica-inĩ ĩno watũikũrũkĩria. Wagĩrĩirũo gũgaacokanĩrĩria baba wanyu, maitũguo, ariũ a
nyũkwa, na andũ othe a nyũmba ya thoguo ũmarehe nyũmba thĩinĩ. 19 Hĩndĩ ĩyo mũndũ o wothe
ũrĩa ũkooima nyũmba yaku athiĩ nja, thakame yake ĩgaakorũo igũrũ rĩa mũtwe wake mwene, na
ithuĩ tũgaakorũo tũtarĩ na mahĩtia. No mũndũ o wothe ũgaaikara hamwe nawe nyũmba thĩinĩ,
angĩkoona ũũru, thakame yake ĩgaakorũo igũrũ rĩa mĩtwe itũ. 20 No ũngĩmenyithania ũrĩa
tũgũũkĩte gwĩka, tũtigaakorũo twohetwo nĩ mwĩhĩtwa ũrĩa watũma twĩhĩte.‖ 21 Nake
akĩmacokeria: ―Nĩ gũtuĩke o ta ũguo mwoiga.‖

Agĩcoka akĩreka mathiĩ, nao magĩĩthiĩra. Thutha ũcio, akĩoherera mũkanda ũcio wa rangi mũtune
ndirica-inĩ. 22 Magĩgĩthiĩ na magĩkinya gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ irĩma na magĩikara kuo thikũ ithatũ, o
nginya rĩrĩa andũ acio maamateng‘eretie maacokire. Andũ acio maamacaririe barabara-inĩ ciothe
ĩndĩ matiigana kũmona. 23 Arũme acio erĩ magĩikũrũka kuuma gĩcigo-inĩ kĩu kĩrĩ irĩma na
makĩringa rũũĩ na magĩkinya kũrĩ Joshua mũrũ wa Nuni. Makĩmwĩra maũndũ mothe marĩa
maamakorete. 24 Na makĩra Joshua ũũ: ―Yahweh nĩ aneanĩte bũrũri ũcio wothe moko-inĩ maitũ.
Aikari othe a bũrũri ũcio nĩ morĩtwo nĩ hinya nĩ ũndũ witũ.‖

JOSHUA 3

1 Nake Joshua agĩũkĩra rũcinĩ tene, na marĩ hamwe na ciana cia Isiraeli ciothe makiuma Shitimu
magĩkinya Jorodani. Na matanaringa mwena ũrĩa ũngĩ makĩrarĩrĩra kũu.

2 Thutha wa thikũ ithatũ, anene magĩthiĩ kũu kambĩ-inĩ guothe 3 magĩatha andũ makĩmeera atĩrĩ:
―Rĩrĩa mũrĩona ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro kĩa Yahweh Kĩhoti wanyu rĩkuuĩtwo nĩ athĩnjĩri-Yahweh
Alawii, mwagĩrĩirũo kuuma ciikaro-inĩ cianyu mũrĩrũmĩrĩre. 4 No mwagĩrĩirũo gũthiĩ mũrĩ

319




haraya narĩo itĩna ta rĩa mĩkono 2,000; mũtiagĩrĩirũo kũrĩkuhĩrĩria makĩria ma ũguo, nĩgetha
mũmenye njĩra ĩrĩa mwagĩrĩirũo kũgera, nĩ gũkorũo mũtirĩ mwagera njĩra ĩno rĩngĩ.‖

5 Nake Joshua akĩra andũ acio atĩrĩ: ―Mwĩyamũrĩrei Yahweh, nĩ gũkorũo rũciũ Yahweh nĩ
ageeka maũndũ ma magegania gatagatĩ-inĩ kanyu.‖

6 Joshua agĩcoka akĩra athĩnjĩri-Yahweh ũũ: ―Oyai ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro mũthiĩ mũtongoretie
andũ.‖ Nĩ ũndũ ũcio makĩoya ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro na magĩthiĩ matongoretie andũ.

7 Nake Yahweh akĩra Joshua atĩrĩ: ―Mũthenya ũyũ wa ũmũthĩ nĩ ngwambĩrĩria gũgũtũũgĩria
maitho-inĩ ma andũ othe a Isiraeli, nĩgetha mamenye atĩ nĩ ndĩrĩkoragwo hamwe nawe o ta ũrĩa
ndakoragwo hamwe na Musa. 8 Wagĩrĩirũo gwatha athĩnjĩri-Yahweh acio makuuĩte ithandũkũ
rĩa kĩrĩkanĩro ũmeere ũũ: ‗Mwakinya rũteere-inĩ rwa maĩ ma Jorodani, mwagĩrĩirũo kũrũgama
Jorodani thĩinĩ.‘‖

9 Nake Joshua akĩra ciana cia Isiraeli atĩrĩ: ―Ũkai haha mũthikĩrĩrie ciugo cia Yahweh Kĩhoti
wanyu.‖ 10 Joshua agĩcoka akĩmeera ũũ: ―Ũndũ ũyũ nĩguo ũgũtũma mũmenye atĩ Kĩhoti ũrĩa
ũtũũraga muoyo arĩ gatagatĩ-inĩ kanyu, na atĩ hatarĩ nganja nĩ ekũingata Akanaani, Ahiti, Ahivi,
Aperizi, Agirigashi, Aamori, na Ajebusi mehere mbere yanyu. 11 Atĩrĩrĩ, ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro
kĩa Mwathi wa thĩ yothe rĩgũthiĩ rĩmũtongoretie o nginya Jorodani thĩinĩ. 12 Rĩu oyai arũme 12
kuuma mĩhĩrĩga-inĩ ya Isiraeli, o mũhĩrĩga mũndũrũme ũmwe, 13 na rĩrĩa magũrũ ma athĩnjĩri-
Yahweh acio makuuĩte Ithandũkũ rĩa Yahweh, o we Mwathi wa thĩ yothe, marĩhutia maĩ ma
Jorodani, o hĩndĩ ĩyo maĩ macio ma Jorodani mathereraga moimĩte na rũgongo itherũkĩro-inĩ no
gũtiga megũtiga gũtherera na marũgame o ta ndemu.‖

14 Nĩ ũndũ ũcio rĩrĩa andũ mooimire hema-inĩ ciao moimagare nĩguo maringe Jorodani, athĩnjĩri-
Yahweh arĩa maakuuĩte ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro magĩthiĩ matongoretie andũ acio. 15 Na rĩrĩa
andũ acio maakuuĩte Ithandũkũ rĩu maakinyire Jorodani na athĩnjĩri-Yahweh acio maakuuĩte
Ithandũkũ rĩu magĩtobokia magũrũ mao maĩ-inĩ rũteere-inĩ (na rĩrĩ, Jorodani yunagĩrĩra nginya
ndeere-inĩ ciayo matukũ-inĩ mothe ma magetha), 16 maĩ macio maathereraga kuuma na rũgongo
itherũkĩro-inĩ makĩrũgama. Makĩĩhanda o ta ndemu kũndũ kũraihu biũ itũũra-inĩ rĩa Adamu, rĩrĩa
rĩ hakuhĩ na Zarethani, namo maĩ marĩa maaikũrũkaga merekeire Iria-inĩ rĩa Araba, o rĩo Iria rĩa
Cumbĩ makĩhũa. Makĩrũgamio, nao andũ makĩringa mwena ũrĩa ũngĩ kũng‘ethera Jeriko. 17
Hĩndĩ ĩyo athĩnjĩri-Yahweh acio maakuuĩte ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro kĩa Yahweh magĩikara o
marũgamĩte thĩ nyũmũ kũu Jorodani gatagatĩ, ciana cia Isiraeli ciothe ikĩringa igereire thĩ nyũmũ
o nginya rĩrĩa rũrĩrĩ rũu ruothe rwarĩkirie kũringa Jorodani.

320






JOSHUA 4

1 Na rĩrĩa rũrĩrĩ rũu ruothe rwarĩkirie kũringa Jorodani, Yahweh akĩra Joshua ũũ: 2 ―Oya arũme
12 kuuma harĩ andũ, mũndũrũme ũmwe kuuma harĩ o mũhĩrĩga, 3 ũmaathe ũmeere ũũ: ‗Oyai
mahiga 12 kuuma Jorodani gatagatĩ, harĩa athĩnjĩri-Yahweh marũgamĩte, na mũmakuue mũthiĩ
namo mũmabange handũ harĩa mũkũraara.‘‖

4 Nĩ ũndũ ũcio Joshua agĩta arũme acio 12 aathuurĩte kuuma harĩ ciana cia Isiraeli, mũndũrũme
ũmwe kuuma harĩ o mũhĩrĩga, 5 na Joshua akĩmeera ũũ: ―Hĩtũkai mbere ya Ithandũkũ rĩa
Yahweh Kĩhoti wanyu mũthiĩ gatagatĩ ka Jorodani, na o ũmwe wanyu oe ihiga arĩigĩrĩre kĩande-
inĩ gĩake, kũringana na mũigana wa mĩhĩrĩga ya ciana cia Isiraeli, 6 nĩguo matuĩke kĩmenyithia
gatagatĩ-inĩ kanyu. Ciana cianyu ingĩkamũũria atĩrĩ, ‗Mwaigire mahiga maya haha nĩkĩ?‘ 7
mwagĩrĩirũo gũgaciĩra ũũ: ‗Nĩ tondũ maĩ ma Jorodani nĩ maarũgamirio mbere ya ithandũkũ rĩa
kĩrĩkanĩro kĩa Yahweh. Rĩrĩa rĩaringire Jorodani, maĩ ma Jorodani makĩrũgamio. Mahiga maya
megũtũũra marĩ kĩririkania harĩ ciana cia Isiraeli.‘‖

8 Kwoguo andũ a Isiraeli magĩka o ta ũrĩa Joshua aathanire. Makĩoya mahiga 12 kuuma Jorodani
gatagatĩ, o ta ũrĩa Yahweh eerĩte Joshua, kũringana na mũigana wa mĩhĩrĩga ya ciana cia Isiraeli.
Makĩmatwara handũ harĩa o maarĩ maraare na makĩmabanga ho.

9 Ningĩ Joshua akĩbanga mahiga 12 Jorodani gatagatĩ handũ harĩa athĩnjĩri-Yahweh arĩa
maakuuĩte ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro maarũgamĩte, na mahiga macio marĩ o hau nginyagia ũmũthĩ.

10 Athĩnjĩri-Yahweh arĩa maakuuĩte Ithandũkũ maaikarire marũgamĩte Jorodani gatagatĩ nginya
rĩrĩa maũndũ marĩa mothe Yahweh aathĩte Joshua ere andũ meke maarĩkire, kũringana na ũrĩa
wothe Musa aathĩte Joshua. Ihinda-inĩ rĩu, andũ makĩringa mehĩkĩte. 11 Na rĩrĩa andũ othe
maarĩkirie kũringa, athĩnjĩri-Yahweh makĩringa na Ithandũkũ rĩa Yahweh andũ meroreire. 12 Na
Arubeni, Agadi, na nuthu ya mũhĩrĩga wa Manase maaringire mebangĩte marĩ mbũtũ ya mbaara
mbere ya ciana cia Isiraeli icio ingĩ, o ta ũrĩa Musa aameerĩte. 13 Thigari ta 40,000 ciĩhaarĩirie nĩ
ũndũ wa mbaara ikĩringa irĩ mbere ya Yahweh igĩthiĩ werũ-inĩ mwaraganu wa Jeriko.

14 Mũthenya ũcio Yahweh agĩtũũgĩria Joshua maitho-inĩ ma andũ othe a Isiraeli, na makĩmũtĩa
mũno matukũ mothe ma ũtũũro wake, o ta ũrĩa maatĩĩte Musa.

15 Yahweh agĩcoka akĩra Joshua ũũ: 16 ―Atha athĩnjĩri-Yahweh arĩa makuuĩte ithandũkũ rĩa Ũira
maambate moime Jorodani.‖ 17 Kwoguo Joshua agĩatha athĩnjĩri-Yahweh acio akĩmeera atĩrĩ:
―Ambatai muume Jorodani.‖ 18 Rĩrĩa athĩnjĩri-Yahweh acio maakuuĩte ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro
kĩa Yahweh maambatire kuuma Jorodani gatagatĩ na magũrũ ma athĩnjĩri-Yahweh acio
magĩkinyanga thĩ nyũmũ, maĩ ma Jorodani magĩcoka ũrĩa maatariĩ na makiunĩrĩra nginya ndeere-
inĩ ciaruo o ta mbere.

321



19 Andũ acio maambatire kuuma Jorodani mũthenya wa ikũmi wa mweri wa mbere na
makĩamba hema ciao Giligali mũhaka-inĩ wa Jeriko wa mwena wa irathĩro.

20 Namo mahiga 12 marĩa maarutĩte Jorodani, Joshua akĩmabanga Giligali. 21 Agĩcoka akĩra
ciana cia Isiraeli ũũ: ―Ihinda rĩũkĩte ciana cianyu ingĩkoria maithe ma cio atĩrĩ, ‗Mahiga maya nĩ
ma kĩ?‘ 22 mwagĩrĩirũo gũgataarĩria ciana cianyu mũciĩre ũũ: ‗Andũ a Isiraeli maaringire
Jorodani magereire thĩ nyũmũ 23 rĩrĩa Yahweh Kĩhoti wanyu aahũithirie maĩ ma Jorodani mbere
yao nginya makĩrĩkia kũringa, o ta ũrĩa Yahweh Kĩhoti wanyu eekire Iria Itune rĩrĩa aarĩhũithirie
mbere itũ nginya tũkĩrĩkia kũringa. 24 Eekire ũguo nĩguo ikundi ciothe cia andũ thĩinĩ wa thĩ
imenye ũrĩa guoko kwa Yahweh kũrĩ hinya na nĩguo mwĩtigagĩre Yahweh Kĩhoti wanyu hingo
ciothe.‘‖

JOSHUA 5

1 Na rĩrĩa athamaki othe a Aamori arĩa maaikaraga mwena wa ithũĩro wa Jorodani na athamaki
othe a Akanaani arĩa maaikaraga hakuhĩ na iria maaiguire atĩ Yahweh nĩ aahũithĩtie maĩ ma
Jorodani mbere ya ciana cia Isiraeli o nginya rĩrĩa ciarĩkirie kũringa, magĩkua ngoro, na makĩaga
ũmĩrĩru nĩ ũndũ wa ciana cia Isiraeli.

2 Hĩndĩ ĩyo Yahweh akĩra Joshua ũũ: ―Thondeka tũhiũ twa ihiga rĩũmũ ũruithie arũme a Isiraeli
rĩngĩ, riita rĩa kerĩ.‖ 3 Nĩ ũndũ ũcio Joshua agĩthondeka tũhiũ twa ihiga rĩũmũ na akĩruithia ariũ a
Isiraeli kĩrĩma-inĩ kĩrĩa gĩetagwo Kĩrĩma gĩa Ikonde. 4 Ũyũ nĩguo ũndũ ũrĩa watũmire Joshua
amaruithie: Arũme othe gatagatĩ-inĩ ka andũ arĩa mooimire Misiri, arũme othe a mbaara, nĩ
maakuĩrĩire werũ-inĩ marĩ rũgendo-inĩ thutha wao kuuma Misiri. 5 Andũ othe arĩa mooimire
Misiri maarĩ aruu, no arĩa othe maaciarĩirũo werũ-inĩ marĩ rũgendo-inĩ thutha wao kuuma Misiri
matiarĩ aruu. 6 Ciana cia Isiraeli ciorũrire werũ-inĩ mĩaka 40 o nginya rũrĩrĩ rũu ruothe rũgĩkua,
na nĩo arũme a mbaara arĩa mooimĩte Misiri arĩa mataathĩkĩire mũgambo wa Yahweh. Yahweh
akĩĩhĩta harĩ o atĩ ndarĩ hĩndĩ akaareka mone bũrũri ũrĩa Yahweh eehĩtĩte harĩ maithe mao ma
tene atĩ nĩ agaatũhe, bũrũri ũiyũire iria na ũũkĩ. 7 Kwoguo akĩoya ariũ ao ithenya rĩao. Acio nĩo
Joshua aaruithirie; matiarĩ aruu tondũ hĩndĩ ĩrĩa maarĩ rũgendo-inĩ matiamaruithirie.

8 Rĩrĩa maarĩkirie kũruithia rũrĩrĩ ruothe, magĩikara kambĩ-inĩ o kũu maarĩ nginya rĩrĩa
maahonire.

9 Yahweh agĩcoka akĩra Joshua ũũ: ―Ũmũthĩ nĩ ndakwehereria kĩnyũrũri kĩa Misiri.‖ Nĩ ũndũ
ũcio kũndũ kũu gũgĩtwo Giligali nginyagia ũmũthĩ.

10 Andũ a Isiraeli magĩgĩthiĩ na mbere gũikara kambĩ-inĩ kũu Giligali, na magĩkũngũĩra Bathaka
hwaĩ-inĩ wa mũthenya wa 14 wa mweri ũcio, werũ-inĩ mwaraganu wa Jeriko. 11 Na
makĩambĩrĩria kũrĩa maciaro ma bũrũri ũcio mũthenya ũrĩa warũmĩrĩire thutha wa Bathaka,

322




mĩgate ĩtarĩ mĩkĩre ndawa ya kũimbia na ngano hĩhie, mũthenya o ro ũcio. 12 Na mũthenya ũrĩa
warũmĩrĩire rĩrĩa maarĩire maciaro ma bũrũri ũcio, maana magĩtiga gũkorũo kuo rĩngĩ; Ciana cia
Isiraeli itiacokire kũgĩa na maana rĩngĩ, ĩndĩ ikĩambĩrĩria kũrĩa maciaro ma bũrũri wa Kanaani
mwaka ũcio.

13 Na rĩrĩ, Joshua arĩ hakuhĩ na Jeriko, agĩtiira maitho akĩona mũndũ warũgamĩte mbere yake
acomorete rũhiũ rwa njora akarũnyita na guoko. Joshua agĩthiĩ harĩ we akĩmũũria: ―Ũrĩ mwena
witũ kana ũrĩ mwena wa thũ citũ?‖ 14 Nake akĩmũcokeria ũũ: ―Aca, niĩ njũkĩte ndĩ mũnene wa
mbũtũ ya Yahweh.‖ Joshua aigua ũguo akĩĩgũithia agĩturumithia ũthiũ wake thĩ na akĩmũũria:
―Nĩ ũndũ ũrĩkũ mwathi wakwa arenda kũmenyithia ndungata yake?‖ 15 Mũnene ũcio wa mbũtũ
ya Yahweh akĩra Joshua ũũ: ―Ruta iratũ, tondũ handũ haha ũrũgamĩte nĩ hamũre.‖ O hĩndĩ ĩyo
Joshua agĩka guo.

JOSHUA 6

1 Na rĩrĩ, itũũra rĩa Jeriko rĩarĩ ihinge biũ nĩ tondũ wa ciana cia Isiraeli; gũtirĩ mũndũ o na ũmwe
woimaga kuo na gũtirĩ mũndũ o na ũmwe watonyaga kuo.

2 Nake Yahweh akĩra Joshua atĩrĩ: ―Rĩu nĩ neanĩte Jeriko moko-inĩ maku o hamwe na
mũthamaki wakuo na njamba ciakuo cia ita irĩ hinya. 3 Inyuothe arũme a mbaara mwagĩrĩirũo
gũthiũrũrũka itũũra rĩu, mũkarĩthiũrũrũka riita rĩmwe o mũthenya. Mwagĩrĩirũo gwĩka ũguo
thikũ ithathatũ. 4 Ĩra athĩnjĩri-Yahweh mũgwanja mathiĩ makuuĩte coro mũgwanja cia hĩa cia
ndũrũme marĩ mbere ya Ithandũkũ. No mũthenya wa mũgwanja, mwagĩrĩirũo gũthiũrũrũka
itũũra rĩu maita mũgwanja nao athĩnjĩri-Yahweh mahuuhe coro icio. 5 Na rĩrĩa coro icio cia hĩa
cia ndũrũme ikaahuuhwo—rĩrĩa mũkaaigua mũgambo wa coro icio—andũ othe magĩrĩirũo
kuugĩrĩria mbugĩrĩrio nene ya mbaara. Naruo rũthingo rwa itũũra rĩu nĩ rũkaamomoka rũgwe thĩ,
nao andũ magĩrĩirũo kwambata, o mũndũ athiĩ na mbere aingĩrĩte kuo.‖

6 Nĩ ũndũ ũcio Joshua mũrũ wa Nuni agĩta athĩnjĩri-Yahweh magĩcokanĩrĩra hamwe, akĩmeera
atĩrĩ: ―Oyai ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro, na athĩnjĩri-Yahweh mũgwanja magĩrĩirũo gũthiĩ makuuĩte
coro mũgwanja cia hĩa cia ndũrũme marĩ mbere ya Ithandũkũ rĩa Yahweh.‖ 7 Agĩcoka akĩra
andũ acio ũũ: ―Thiĩi mũthiũrũrũke itũũra rĩu, na thigari nĩcio ciagĩrĩirũo gũthiĩ irĩ mbere ya
Ithandũkũ rĩa Yahweh irĩ na indo cia mbaara.‖ 8 Na o ta ũrĩa Joshua eerire andũ acio, athĩnjĩri-
Yahweh mũgwanja arĩa maakuuĩte coro mũgwanja cia hĩa cia ndũrũme marĩ mbere ya Yahweh
magĩtongoria na makĩhuuha coro, narĩo ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro kĩa Yahweh rĩgĩthiĩ
rĩmarũmĩrĩire. 9 Nacio thigari irĩ na indo cia mbaara igĩthiĩ itongoretie athĩnjĩri-Yahweh acio
maahuuhaga coro, nacio mbũtũ iria ciathiaga igitĩire mwena wa thutha ikĩrũmĩrĩra Ithandũkũ rĩu
coro ikĩhuuhagwo itegũtigithĩrio.

323




10 Na rĩrĩ, Joshua nĩ aathĩte andũ acio akameera ũũ: ―Mũtikoigĩrĩrie o na kana mũtũme mĩgambo
yanyu ĩiguo. Mũtikareke kiugo o na kĩmwe kiume tũnua-inĩ twanyu o nginya mũthenya ũrĩa
ngaamwĩra ũũ, ‗Ugĩrĩriai!‘ Hĩndĩ ĩyo nĩrĩo mũkoigĩrĩria.‖ 11 Agĩtũma Ithandũkũ rĩa Yahweh
rĩthiũrũrũke itũũra rĩu, rĩgĩthiũrũrũka riita rĩmwe, thutha ũcio magĩcoka kambĩ-inĩ na makĩraara
kuo.

12 Rũcinĩ rũrũ rũngĩ Joshua agĩũkĩra tene, na athĩnjĩri-Yahweh makĩoya Ithandũkũ rĩa Yahweh,
13 nao athĩnjĩri-Yahweh mũgwanja magĩthiĩ makuuĩte coro mũgwanja cia hĩa cia ndũrũme marĩ
mbere ya Ithandũkũ rĩa Yahweh, makĩhuuhaga coro icio mategũtigithĩria. Nacio thigari irĩ na
indo cia mbaara igĩthiĩ irĩ mbere yao na thigari iria ciathiaga igitĩire mwena wa thutha igĩthiĩ
irũmĩrĩire Ithandũkũ rĩa Yahweh coro ikĩhuuhagwo itegũtigithĩrio. 14 Magĩthiũrũrũka itũũra rĩu
mũthenya wa kerĩ riita rĩmwe, na thutha ũcio magĩcoka kambĩ-inĩ. Meekire ũguo thikũ ithathatũ.

15 Mũthenya wa mũgwanja magĩũkĩra rũcinĩ tene, o hĩndĩ gwathererũka, na magĩthiũrũrũka
itũũra rĩu o ta ũrĩa meekaga, makĩrĩthiũrũrũka maita mũgwanja. No mũthenya ũcio tu
maathiũrũrũkire itũũra rĩu maita mũgwanja. 16 Na riita rĩa mũgwanja, athĩnjĩri-Yahweh
makĩhuuha coro, nake Joshua akĩra andũ acio ũũ: ―Ugĩrĩriai, nĩ gũkorũo Yahweh nĩ aneanĩte
itũũra rĩrĩ kũrĩ inyuĩ! 17 Itũũra rĩrĩ o hamwe na kĩrĩa gĩothe kĩrĩ kuo ciagĩrĩire kwanangwo; ciothe
nĩ cia Yahweh. Rahabu ũrĩa mũmaraya nowe tu wagĩrĩire kũrekwo atũũre muoyo, we o hamwe
na arĩa othe marĩ nake nyũmba thĩinĩ, tondũ nĩ aahithire atũmwo arĩa twatũmĩte. 18 No
mũtigakuhĩrĩrie indo iria ituĩrĩirũo kwanangwo, nĩgetha mũtikerirĩrie kĩndũ gĩtuĩrĩirũo
kwanangwo mũkĩoe, mũtũme kambĩ ya Isiraeli ĩtuĩke kĩndũ gĩtuĩrĩirũo kwanangwo na njĩra ya
kũmĩrehera mwanangĩko. 19 No betha yothe o hamwe na thahabu na indo cia gĩcango na cia
kĩgera nĩ indo nyamũrĩre Yahweh. Ciagĩrĩire gũtwarũo kĩgĩna-inĩ kĩa Yahweh.‖

20 Nao andũ acio makiugĩrĩria rĩrĩa coro ciahuuhirũo. Rĩrĩa andũ acio maaiguire mũgambo wa
coro na makiugĩrĩria mbugĩrĩrio nene ya mbaara, o rĩo rũthingo rũu rũkĩmomoka rũkĩgwa thĩ.
Thutha ũcio andũ makĩambata makĩingĩra itũũra-inĩ rĩu, o mũndũ agĩthiĩ na mbere aingĩrĩte kuo,
na makĩrĩtunyana. 21 Makĩananga kĩrĩa gĩothe kĩarĩ itũũra-inĩ rĩu na rũhiũ rwa njora, mũndũrũme
na mũndũ-wa-nja, mũndũ ũrĩa mwĩthĩ na ũrĩa mũkũrũ, ndegwa, ng‘ondu, na ndigiri.

22 Nake Joshua akĩarĩria arũme arĩa erĩ maathiganĩte bũrũri ũcio akĩmeera atĩrĩ: ―Thiĩi mũingĩre
nyũmba ya mũtumia ũrĩa mũmaraya, mũrute mũtumia ũcio o hamwe na andũ ake othe, o ta ũrĩa
mwehĩtire harĩ we.‖ 23 Nĩ ũndũ ũcio, anake acio athigani magĩthiĩ makĩingĩra na makĩruta
Rahabu nja, o hamwe na ithe, nyina, ariũ a nyina, na andũ ake othe; makĩruta nyũmba yake
yothe, na makĩmatwara o wega handũ nja ya kambĩ ya Isiraeli.

24 Magĩcoka magĩcina itũũra rĩu na mwaki o hamwe na kĩrĩa gĩothe kĩarĩ kuo. No betha,
thahabu, na indo cia gĩcango na cia kĩgera, magĩcineana kĩgĩna-inĩ kĩa nyũmba ya Yahweh. 25
Rahabu ũrĩa warĩ mũmaraya na andũ a nyũmba ya ithe na andũ ake othe no o tu Joshua
ataaniinire; na atũire thĩinĩ wa Isiraeli nginya ũmũthĩ, tondũ nĩ aahithire atũmwo arĩa Joshua
aatũmĩte magathigane Jeriko.

324


26 Na ihinda-inĩ o rĩu Joshua akĩanĩrĩra mwĩhĩtwa ũyũ akiuga: ―Kũnyitwo nĩ kĩrumi mbere ya
Yahweh nĩ mũndũ ũrĩa ũkaageria gwaka itũũra rĩrĩ rĩa Jeriko rĩngĩ. Nĩ akoorũo nĩ irigithathi rĩake
angĩgaaka mũthingi warĩo, na orũo nĩ kĩhinga nda gĩake nĩ ũndũ wa gwaka mĩrango yarĩo.‖

27 Na Yahweh agĩkorũo arĩ hamwe na Joshua, na akĩgĩa igweta thĩinĩ wa thĩ yothe.

JOSHUA 7

1 No rĩrĩ, ciana cia Isiraeli nĩ ciagire wĩhokeku ũhoro-inĩ wĩgiĩ indo iria ciatuĩrĩirũo kwanangwo,
nĩ gũkorũo Akani mũrũ wa Karimi, mũrũ wa Zabedi, mũrũ wa Zera, wa mũhĩrĩga wa Yahuda, nĩ
ooete indo imwe iria ciatuĩrĩirũo kwanangwo. Nĩ ũndũ ũcio marakara ma Yahweh
makĩrĩrĩmbũkĩra ciana cia Isiraeli.

2 Nake Joshua agĩtũma arũme kuuma Jeriko mathiĩ Ai, ĩrĩa ĩrĩ hakuhĩ na Bethi-aveni na ĩrĩ
mwena wa irathĩro wa Betheli, akĩmeera ũũ: ―Ambatai mũgathigane bũrũri ũcio.‖ Nĩ ũndũ ũcio
arũme acio makĩambata magĩthigana Ai. 3 Rĩrĩa maacokire kũrĩ Joshua, makĩmwĩra atĩrĩ: ―Ti
andũ othe marabatara kwambata. Arũme ngiri igĩrĩ kana ithatũ nĩ mekũigana kũhoota Ai.
Ndũkanogie andũ othe ũmeere maambate, tondũ aikari a kũu nĩ anini.‖

4 Kwoguo arũme ta 3,000 makĩambata kuo, no makĩũrĩra arũme a Ai. 5 Arũme a Ai makĩũraga
arũme 36, na makĩmarũmĩrĩra kuuma nja ya kĩhingo gĩa itũũra gũthiĩ nginya Shebarimu, na
magĩthiĩ na mbere kũmoragĩra kĩharũrũka-inĩ. Nĩ ũndũ ũcio ũmĩrĩru wa andũ acio ũgĩtweka na
ũgĩtherera ta maĩ.

6 Joshua aigua ũguo agĩtembũra nguo ciake na akĩĩgũithia agĩturumithia ũthiũ wake thĩ mbere ya
Ithandũkũ rĩa Yahweh o nginya hwaĩ-inĩ, we o hamwe na athuri a Isiraeli, na magĩikara
makĩĩitagĩrĩria tĩri mĩtwe. 7 Joshua akiuga ũũ: ―Hĩ! Yahweh Mũthamaki Ũrĩa Mũnene, nĩ kĩĩ
gĩatũmire ũrehe andũ aya mũrĩmo ũyũ wa Jorodani nogetha tu ũtũneane kũrĩ Aamori tũniinwo?
Na arĩ korũo nĩ twaiganĩrire tũgĩikara mwena ũrĩa ũngĩ wa Jorodani! 8 Atĩrĩrĩ, wee Yahweh, nĩ
atĩa ingiuga rĩu kuona atĩ Isiraeli nĩ orĩire thũ ciake? 9 Akanaani na aikari othe a bũrũri ũyũ
maigua ũhoro ũcio, megũtũthiũrũrũkĩria na matharie rĩĩtwa ritũ thĩinĩ wa thĩ, nawe hihi ũgwĩka
atĩa nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩaku inene?‖

10 Yahweh agĩcokeria Joshua akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũkĩra! Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte wĩgũithie ũgaturumithia
ũthiũ waku thĩ? 11 Isiraeli nĩ mehĩtie. Nĩ maagĩte kũhingia kĩrĩkanĩro gĩakwa kĩrĩa ndamaathire
marũmĩrĩre. Nĩ moete indo imwe iria ciatuĩrĩirũo kwanangwo, magaciya na magacihitha gatagatĩ-
inĩ ka indo ciao. 12 Kwoguo, ciana cia Isiraeli itikũhota gwĩtiiria thũ ciacio. Ikũhutata na ciũrĩre
thũ ciacio, tondũ nĩ ituĩkĩte kĩndũ gĩtuĩrĩirũo kwanangwo. Ndigũkorũo hamwe na inyuĩ rĩngĩ o
tiga mwanangire indo iria irĩ gatagatĩ-inĩ kanyu iria ciatuĩrĩirũo kwanangwo. 13 Ũkĩra wamũrĩre
andũ Yahweh! Meere atĩrĩ, ‗Rũciũ mũkeyamũrĩra Yahweh, nĩ gũkorũo ũũ nĩguo Yahweh Kĩhoti

325




wa Isiraeli ekuuga: ―Kĩrĩa gĩtuĩrĩirũo kwanangwo kĩrĩ gatagatĩ-inĩ gaku, wee Isiraeli. Mũtikũhota
gwĩtiiria thũ cianyu o nginya mweherie kĩndũ kĩrĩa gĩtuĩrĩirũo kwanangwo gatagatĩ-inĩ kanyu. 14
Rũciũ rũcinĩ mwagĩrĩirũo gũgooka mũrũgame mbere ya Kĩhoti, o mũhĩrĩga o mũhĩrĩga, na
mũhĩrĩga ũrĩa Yahweh agaathuura ũkuhĩrĩrie, o mbarĩ o mbarĩ, na mbarĩ ĩrĩa Yahweh agaathuura
ĩkuhĩrĩrie, o nyũmba o nyũmba, na nyũmba ĩrĩa Yahweh agaathuura ĩkuhĩrĩrie, o mũndũ o
mũndũ. 15 Na mũndũ ũrĩa ũkaanyitwo arĩ na kĩndũ kĩu gĩtuĩrĩirũo kwanangwo acinwo na mwaki,
we o hamwe na kĩrĩa gĩothe arĩ nakĩo, tondũ nĩ agĩte kũhingia kĩrĩkanĩro kĩa Yahweh na tondũ nĩ
ekĩte ũndũ wa gĩconoko thĩinĩ wa Isiraeli.‖‘‖

16 Nĩ ũndũ ũcio Joshua agĩũkĩra tene rũcinĩ rũrũ rũngĩ na akĩra andũ a Isiraeli makuhĩrĩrie, o
mũhĩrĩga o mũhĩrĩga, na mũhĩrĩga wa Yahuda ũgĩthuurũo. 17 Akĩra mbarĩ cia Yahuda ikuhĩrĩrie
na mbarĩ ya Azera ĩgĩthuurũo, thutha ũcio akĩra mbarĩ ya Azera ĩkuhĩrĩrie, o mũndũ o mũndũ, na
Zabedi agĩthuurũo. 18 Mũthia-inĩ akĩra nyũmba ya Zabedi ĩkuhĩrĩrie, o mũndũ o mũndũ, na
Akani mũrũ wa Karimi, mũrũ wa Zabedi, mũrũ wa Zera, wa mũhĩrĩga wa Yahuda, agĩthuurũo.
19 Joshua akĩra Akani atĩrĩ: ―Mũrũ wakwa ndagũthaitha, tĩa Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli na
ũmumbũrĩre mehia maku. Ta njĩĩra ũndũ ũcio wĩkĩte. Ndũkaahithe.‖

20 Akani agĩcokeria Joshua akĩmwĩra atĩrĩ: ―Nĩ ma nĩ niĩ njĩhĩirie Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli, na
ũũ nĩguo njĩkĩte. 21 Rĩrĩa ndonire nguo thaka ya ũnene kuuma Shinaru indo-inĩ iria twatahire, na
cekeri 200 cia betha na gĩcunjĩ kĩmwe gĩa thahabu ya ũritũ wa cekeri 50, ngĩciĩrirĩria, nĩ ũndũ
ũcio ngĩcioya. Rĩu ithikĩtwo thĩ thĩinĩ wa hema yakwa, na mbeca icio irĩ thĩ wacio.‖

22 O rĩo Joshua agĩtũma atũmwo, nao magĩteng‘era hema-inĩ, magĩkora nguo ĩyo ĩhithĩtwo
hema-inĩ yake, na mbeca icio irĩ rungu wayo. 23 Magĩkĩruta indo icio nja ya hema ĩyo
magĩcitwara kũrĩ Joshua na ciana cia Isiraeli othe na magĩciiga mbere ya Yahweh. 24 Joshua
hamwe na andũ a Isiraeli othe makĩoya Akani mũrũ wa Zera, betha ĩyo, nguo ĩyo ya ũnene, na
gĩcunjĩ kĩu gĩa thahabu, hamwe na ariũ ake, airĩtu ake, ndegwa yake, ndigiri yake, rũũru rwake
rwa mbũri na ng‘ondu, hema yake, na kĩrĩa gĩothe aarĩ nakĩo, makĩmatwara Mũkuru-inĩ wa
Akori. 25 Joshua akiuga ũũ: ―Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte ũtũrehere mwanangĩko ũyũ? Yahweh nĩ
egũkũrehera mwanangĩko ũmũthĩ ũyũ.‖ Arĩkia kuuga ũguo, ciana cia Isiraeli ciothe ikĩhũũra
Akani na mahiga, thutha ũcio ikĩmacina na mwaki. Ciamahũũrire othe na mahiga. 26
Igĩkĩmũhumbĩra na hĩba ya mahiga ĩrĩa ĩtũire ho nginya ũmũthĩ. Nĩ ũndũ ũcio Yahweh agĩtiga
gũcinwo nĩ marakara. Nĩkĩo handũ hau hetagwo Mũkuru wa Akori nginyagia ũmũthĩ.

JOSHUA 8

1 Yahweh agĩcoka akĩra Joshua ũũ: ―Ndũgetigĩre kana ũmake. Oya arũme othe a mbaara
wambate ũgatharĩkĩre Ai. Atĩrĩrĩ, nĩ neanĩte mũthamaki wakuo harĩ wee o hamwe na andũ ake,
itũũra rĩake, na bũrũri wake. 2 Wagĩrĩirũo gwĩka Ai na mũthamaki wakuo o ta ũrĩa wekire Jeriko

326




na mũthamaki wakuo, o tiga atĩ indo cia gũtahwo iria mũgũtunyana o hamwe na mahiũ makuo
no mwĩyoere ituĩke cianyu. Banga andũ mehithe mwena wa thutha wa itũũra rĩu.‖

3 Nĩ ũndũ ũcio Joshua na arũme othe a mbaara makĩambata magatharĩkĩre Ai. Joshua aathuurire
njamba cia ita 30,000 irĩ hinya na agĩcitũma ũtukũ. 4 Aaciathire agĩciĩra ũũ: ―Atĩrĩrĩ, mwagĩrĩirũo
kwĩhitha mwena wa thutha wa itũũra rĩu. Mũtigathiĩ haraihu mũno na itũũra rĩu, na inyuothe
mũikare mwĩhaarĩirie. 5 Na niĩ na andũ othe arĩa marĩ hamwe na niĩ nĩ tũgũkuhĩrĩria itũũra rĩu,
na rĩrĩa mekuuma gũtũtharĩkĩra o ta hĩndĩ ya mbere, nĩ tũkũmorĩra. 6 Na rĩrĩa mekuuma
gũtũrũmĩrĩra, tũkũmaguucĩrĩria biũ moime itũũra-inĩ rĩu, nĩ gũkorũo mekuuga atĩrĩ, ‗Nĩ gũtũũrĩra
maratũũrĩra o ta hĩndĩ ya mbere.‘ Na nĩ tũkũmorĩra. 7 Hĩndĩ ĩyo na inyuĩ mwagĩrĩirũo kuuma hau
mwĩhithĩte na mũtunyane itũũra rĩu; Yahweh Kĩhoti wanyu nĩ ekũrĩneana moko-inĩ manyu. 8
Rĩrĩa mũrĩtunyana itũũra rĩu, mwagĩrĩirũo kũrĩcina na mwaki. Mwagĩrĩirũo gwĩka kũringana na
uuge wa Yahweh. Atĩrĩrĩ, nĩ ndamũhe mawatho marĩa mwagĩrĩirũo kũrũmĩrĩra.‖

9 Joshua agĩcoka akĩmatũma, nao magĩthiĩ harĩa maathiaga kwĩhitha; magĩgĩikara gatagatĩ ka
Betheli na Ai, mwena wa ithũĩro wa Ai, nake Joshua agĩikara ũtukũ ũcio hamwe na andũ arĩa
aarĩ nao.

10 Thutha wa Joshua gũũkĩra rũcinĩ tene na gũcokanĩrĩria thigari, we hamwe na athuri a Isiraeli
magĩcitongoria merekeire Ai. 11 Arũme othe a mbaara arĩa maarĩ hamwe nake magĩthiĩ
maambatĩte magĩkuhĩrĩria mwena wa mbere wa itũũra rĩu. Makĩamba kambĩ yao mwena wa
rũgongo wa Ai, na haarĩ na mũkuru gatagatĩ kao na Ai. 12 Hĩndĩ ĩyo nĩ aakoretwo oete arũme ta
5,000 na akamaiga mehithĩte gatagatĩ ka Betheli na Ai, mwena wa ithũĩro wa itũũra rĩu. 13 Nĩ
ũndũ ũcio andũ acio makĩamba kambĩ ĩrĩa nene mwena wa rũgongo wa itũũra rĩu na kambĩ ya
mbũtũ iria ciagitagĩra mwena wa na thutha ĩkĩambwo mwena wa ithũĩro wa itũũra rĩu, nake
Joshua agĩthiĩ ũtukũ ũcio gatagatĩ ka mũkuru ũcio.

14 Na rĩrĩa mũthamaki wa Ai oonire ũguo, we o hamwe na arũme a itũũra rĩu makĩĩhĩka rũcinĩ
tene nĩguo magatũngane na andũ a Isiraeli mbaara-inĩ handũ hang‘etheire werũ mwaraganu. No
ndaamenyaga atĩ nĩ oohetio mwena wa na thutha wa itũũra rĩu. 15 Rĩrĩa arũme a Ai
maamatharĩkĩire, Joshua na andũ othe a Isiraeli arĩa aarĩ nao makĩũra magereire barabara-inĩ
marorete werũ-inĩ. 16 Nao andũ othe arĩa maarĩ itũũra-inĩ rĩu magĩtwo nĩguo mamateng‘erie; na
o ũrĩa maateng‘eragia Joshua noguo maathiaga maraihĩrĩirie itũũra rĩu. 17 Gũtirĩ mũndũrũme o
na ũmwe watigirũo Ai na Betheli akĩaga gũthiĩ gũteng‘eria andũ a Isiraeli. Maatigire itũũra rĩu
rĩrĩ ihingũranie biũ, magĩteng‘eria andũ a Isiraeli.

18 Yahweh agĩcoka akĩra Joshua ũũ: ―Ambararia itimũ rĩu rĩrĩ guoko-inĩ gwaku ũrĩerekerie Ai,
nĩ gũkorũo nĩ ngũmĩneana guoko-inĩ gwaku.‖ Kwoguo Joshua akĩambararia itimũ rĩu rĩarĩ
guoko-inĩ gwake arĩerekeirie itũũra rĩu. 19 Hĩndĩ ĩrĩa aambararirie guoko gwake, arũme acio
meehithĩte magĩũkĩra na ihenya kuuma hau maarĩ na magĩteng‘era makĩingĩra itũũra-inĩ na
makĩrĩtunyana. Na o hĩndĩ ĩyo makĩrĩcina na mwaki.

327


20 Rĩrĩa arũme a Ai meehũgũrire, makĩona ndogo ĩkiuma itũũra-inĩ rĩu yambatĩte na igũrũ,
makĩaga hinya wa kũũrĩra mwena o na ũrĩkũ. Nao andũ acio mooraga merekeire werũ-inĩ
makĩhũgũkĩra acio maamateng‘eragia. 21 Rĩrĩa Joshua na andũ othe a Isiraeli arĩa aarĩ nao
moonire atĩ arũme arĩa meehithĩte nĩ marĩtunyana na makĩona ndogo ya itũũra rĩu ĩkĩambata,
makĩgarũrũka na magĩtharĩkĩra arũme acio a Ai. 22 Nao acio angĩ makiuma itũũra-inĩ rĩu nĩguo
magatũngane nao, arũme acio a Ai magĩgĩkorũo marĩ atege gatagatĩ kao, andũ a Isiraeli amwe
marĩ mwena ũmwe nao acio angĩ mwena ũcio ũngĩ, na makĩmoraga o nginya gũgĩkorũo gũtarĩ o
na ũmwe wahonokire kana agĩĩthara. 23 No makĩnyita mũthamaki wa Ai arĩ muoyo na
makĩmũtwara mbere ya Joshua.

24 Rĩrĩa andũ a Isiraeli maarĩkirie kũũraga aikari othe a Ai arĩa maarĩ werũ-inĩ, werũ-inĩ ũcio
maamateng‘ereirie, na magĩtigĩrĩra atĩ nĩ mamoraga othe na rũhiũ rwa njora, hĩndĩ ĩyo andũ othe
a Isiraeli magĩcoka Ai na makĩũraga arĩa maatigarĩte kuo na rũhiũ rwa njora. 25 Arĩa othe
maakuire mũthenya ũcio, kuuma mũndũrũme o nginya mũtumia, maarĩ 12,000, andũ othe a Ai.
26 Joshua ndaigana gũcokia guoko gwake thĩ kũrĩa aambararĩtie itimũ nakuo o nginya rĩrĩa
aanangire aikari othe a Ai. 27 No rĩrĩ, andũ a Isiraeli makĩĩyoera mahiũ o hamwe na indo iria
maatahĩte itũũra-inĩ rĩu, kũringana na mawatho marĩa Yahweh aaheete Joshua.

28 Joshua agĩcoka agĩcina Ai na agĩtigĩrĩra nĩ yatuĩka hĩba ya mwanangĩko wa gũtũũra, o ta ũrĩa
ĩtũire nginya ũmũthĩ. 29 Agĩcuuria mũthamaki wa Ai mũtĩ-inĩ o nginya hwaĩ-inĩ, na riũa rĩrĩ
hakuhĩ gũthũa, Joshua agĩathana kĩimba kĩa mũthamaki ũcio kĩrutwo mũtĩ-inĩ. Na magĩgĩikia
mũromo-inĩ wa kĩhingo gĩa itũũra rĩu na magĩgĩthika na hĩba ya mahiga, ĩrĩa ĩtũire kuo nginya
ũmũthĩ.

30 Hĩndĩ ĩyo nĩrĩo Joshua aakĩire Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli kĩgongona Kĩrĩma-inĩ kĩa Ebali, 31 o
ta ũrĩa Musa ndungata ya Yahweh aathĩte ciana cia Isiraeli na o ta ũrĩa kwandĩkĩtwo ibuku-inĩ rĩa
Watho wa Musa ũũ: ―Kĩgongona kĩa mahiga magima mataicũhĩtio na kĩndũ gĩa kĩgera.‖
Makĩrutĩra Yahweh magongona ma njino o hamwe na magongona ma ũiguano igũrũ rĩakĩo.

32 Agĩcoka akĩandĩka mahiga-inĩ macio kobĩ ya Watho ũrĩa Musa aandĩkĩte arĩ mbere ya ciana
cia Isiraeli. 33 Andũ othe a Isiraeli, athuri ao, anene ao, na atuanĩri ciira ao maarũgamĩte mĩena
yerĩ ya Ithandũkũ mbere ya athĩnjĩri-Yahweh Alawii arĩa maakuuĩte ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro kĩa
Yahweh. Andũ a kũngĩ arĩa maaikaranagia nao maarĩ ho o hamwe na ciana cia Isiraeli. Nuthu
yao maarũgamĩte mbere ya Kĩrĩma kĩa Gerizimu, nayo nuthu ĩyo ĩngĩ ĩkarũgama mbere ya
Kĩrĩma kĩa Ebali (o ta ũrĩa Musa ndungata ya Yahweh aathanĩte mbere ĩyo), nĩguo marathime
andũ a Isiraeli. 34 Thutha ũcio agĩthoma ciugo ciothe cia Watho ũcio anĩrĩire, irathimo o hamwe
na irumi, kũringana na maũndũ marĩa mothe mandĩkĩtwo ibuku-inĩ rĩa Watho. 35 Gũtirĩ kiugo o
na kĩmwe harĩ maũndũ mothe marĩa Musa aathanĩte Joshua ataathomire anĩrĩire mbere ya
kĩũngano gĩothe kĩa andũ a Isiraeli, hamwe na atumia na ciana na andũ a kũngĩ arĩa maaikaraga
gatagatĩ-inĩ kao.

328



JOSHUA 9

1 Na rĩrĩa athamaki othe a mwena wa ithũĩro rĩa Jorodani maaiguire ũrĩa gwekĩkĩte, arĩa maarĩ
gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma, thĩinĩ wa Shefela, gĩcũa-inĩ gĩothe kĩa Iria Rĩrĩa Inene, na kũndũ kũrĩa
kũng‘etheire Lebanoni—Ahiti, Aamori, Akanaani, Aperizi, Ahivi, na Ajebusi— 2 magĩthondeka
ngwatanĩro nĩguo marũe na Joshua na Isiraeli.

3 O nao aikari a Gibeoni nĩ maaiguire ũrĩa Joshua eekĩte Jeriko na Ai. 4 Nĩ ũndũ ũcio magĩka
ũndũ wa wara, magĩĩkĩra irio makũnia-inĩ matarũkangu na magĩcigĩrĩra ndigiri-inĩ ciao, hamwe
na mondo cia ndibei ciarĩ ndarũku na igatumwo; 5 ningĩ meekĩrĩte iratũ thiru irĩ na iraka, na
meehumbĩte nguo ndarũkangu. Na mĩgate yothe ĩrĩa maarĩ nayo yarĩ mĩũmũ na ĩkenyũkanga. 6
Magĩgĩthiĩ kũrĩ Joshua kambĩ-inĩ kũu Giligali makĩmwĩra ũũ we hamwe na arũme a Isiraeli:
―Tũũkĩte kuuma bũrũri wa kũraya. Tũkũmũũria mũthondeke kĩrĩkanĩro hamwe na ithuĩ.‖ 7 No
arũme acio a Isiraeli makĩra Ahivi acio atĩrĩ: ―No gũkorũo mũikaraga o gũkũ gũkuhĩ na ithuĩ.
Tũngĩkĩhota atĩa gũthondeka kĩrĩkanĩro na inyuĩ?‖ 8 Nao magĩcokeria Joshua atĩrĩ: ―Ithuĩ tũrĩ
ndungata ciaku.‖

Nake Joshua akĩmoria ũũ: ―Inyuĩ mũrĩ a, na muumĩte kũ?‖ 9 Nao makĩmwĩra atĩrĩ: ―Ndungata
ciaku ciũkĩte kuuma bũrũri wa kũraya mũno nĩ ũndũ wa gũtĩa rĩĩtwa rĩa Yahweh Kĩhoti waku,
tondũ nĩ tũiguĩte ngumo yake na ũrĩa wothe eekire thĩinĩ wa Misiri 10 na ũrĩa wothe eekire
athamaki erĩ a Aamori arĩa maarĩ mwena ũrĩa ũngĩ wa Jorodani, nĩo Mũthamaki Sihoni wa
Heshiboni na Mũthamaki Ogu wa Bashani, ũrĩa warĩ Ashiterothu. 11 Nĩ ũndũ ũcio athuri aitũ na
aikari othe a bũrũri witũ magĩtwĩra atĩrĩ, ‗Kuuai irio nĩ ũndũ wa rũgendo mũthiĩ mũcemanie nao.
Meerei ũũ: ―Nĩ tũgũtuĩka ndungata cianyu; tũkũmũũria mũthondeke kĩrĩkanĩro hamwe na ithuĩ.‖‘
12 Mĩgate ĩno twakuuire ĩrĩ irio citũ yarĩ mĩhiũ mũthenya ũrĩa twoimire mĩciĩ-inĩ itũ nĩguo tũũke
gũkũ kũrĩ inyuĩ. Na rĩu nĩ mũrona ũrĩa yũmĩte na ĩkenyũkanga. 13 Nacio mondo ici cia ndibei
ciarĩ njerũ rĩrĩa twaciĩkĩrire ndibei, no rĩu nĩ ndarũku. Nacio nguo citũ na iratũ nĩ ithirĩte nĩ ũndũ
wa rũgendo kũraiha mũno.‖

14 Nĩ ũndũ ũcio arũme acio makĩoya irio imwe kuuma harĩ andũ acio, no matiatuĩririe ũhoro harĩ
Yahweh. 15 Kwoguo Joshua agĩthondeka thayũ hamwe nao na agĩthondeka kĩrĩkanĩro hamwe
nao gĩa kũreka matũũre muoyo, na ũguo nĩguo atongoria a kĩrĩndĩ meehĩtire na mwĩhĩtwa harĩ o.

16 Thutha wa thikũ ithatũ kuuma mathondeka kĩrĩkanĩro hamwe nao, makĩigua atĩ maaikaraga o
hau hakuhĩ nao. 17 Thutha ũcio ciana cia Isiraeli ikiumagara na igĩkinya matũũra-inĩ mao
mũthenya wa gatatũ; matũũra mao maarĩ Gibeoni, Kefira, Beerothu, na Kiriathu-jearimu. 18 No
ciana cia Isiraeli itiamatharĩkĩire, tondũ atongoria a kĩrĩndĩ nĩ meehĩtĩte na mwĩhĩtwa harĩ o
mbere ya Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli. Nĩ ũndũ ũcio kĩrĩndĩ gĩothe gĩkĩambĩrĩria kũnugunĩra anene
acio. 19 Kwoguo atongoria acio othe makĩra kĩrĩndĩ gĩothe atĩrĩ: ―Tondũ nĩ twehĩtire na
mwĩhĩtwa harĩ o mbere ya Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli, tũtiĩtĩkĩrĩtio kũmeka ũndũ mũũru. 20 Ũũ
nĩguo tũgwĩka: Tũkũreka matũũre muoyo, nĩgetha tũtikone ũũru tondũ wa mwĩhĩtwa ũrĩa

329



twehĩtire harĩ o.‖ 21 Atongoria acio magĩgĩthiĩ na mbere kuuga atĩrĩ: ―Rekei matũũre muoyo, nao
matuĩke a kuunaga ngũ na gũtahaga maĩ harĩ kĩrĩndĩ gĩothe.‖ Ũguo nĩguo anene acio
maameerĩire.

22 Na rĩrĩ, Joshua akĩmeta akĩmoria atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ gĩatũmire mũtũheenie mũkiuga ũũ, ‗Ithuĩ
tuumĩte kũndũ kũraihu mũno na inyuĩ,‘ na mũikaraga o gũkũ gatagatĩ-inĩ gaitũ? 23 Kuuma rĩu
mũrĩ andũ arume, na mũgũtũũra mũrĩ ngombo cia kuunaga ngũ na gũtahaga maĩ nĩ ũndũ wa
nyũmba ya Kĩhoti wakwa.‖ 24 Nao magĩcokeria Joshua ũũ: ―Nĩ tondũ ndungata ciaku nĩ cierirũo
cara-rũkũ atĩ Yahweh Kĩhoti waku nĩ aathĩte Musa ndungata yake akaamũhe bũrũri ũyũ wothe na
aniine aikari othe a kuo mehere mbere yanyu. Kwoguo tũgĩĩtigĩra nĩ ũndũ wa mĩoyo itũ tondũ
wanyu, na nĩkĩo twekire ũguo. 25 Rĩu tũrĩ moko-inĩ maku. Twĩke ũrĩa wothe ũkuona arĩ wega na
mwagĩrĩru.‖ 26 Na ũguo nĩguo aamekire; akĩmahonokia kuuma moko-inĩ ma ciana cia Isiraeli,
na matiigana kũmoraga. 27 No mũthenya o ro ũcio Joshua akĩmatua a kuunaga ngũ na gũtahaga
maĩ nĩ ũndũ wa kĩrĩndĩ na nĩ ũndũ wa kĩgongona kĩa Yahweh handũ harĩa We agaathuura, na
ũguo nĩguo matũire nginyagia ũmũthĩ.

JOSHUA 10

1 Rĩrĩa Mũthamaki Adoni-zedeku wa Jerusalemu aaiguire atĩ Joshua nĩ aatunyanĩte itũũra rĩa Ai
na akarĩananga, ageka Ai na mũthamaki wakuo o ta ũrĩa eekĩte Jeriko na mũthamaki wakuo, na
ũrĩa aikari a Gibeoni maathondekete thayũ hamwe na Isiraeli na magaikara gatagatĩ-inĩ kao, 2
agĩĩtigĩra mũno, tondũ Gibeoni rĩarĩ itũũra inene, o ta matũũra ma athamaki. Rĩarĩ inene gũkĩra
Ai, na arũme othe a kuo maarĩ njamba cia ita. 3 Nĩ ũndũ ũcio Adoni-zedeku mũthamaki wa
Jerusalemu agĩtũma ndũmĩrĩri ĩno kũrĩ Hohamu mũthamaki wa Hebironi, Piramu mũthamaki wa
Jaramuthu, Jafia mũthamaki wa Lakishi, na Debiri mũthamaki wa Egiloni: 4 ―Ũkai mũndeithie
tũtharĩkĩre Gibeoni, tondũ nĩ mathondekete thayũ hamwe na Joshua na ciana cia Isiraeli.‖ 5
Kwoguo athamaki acio atano a Aamori—mũthamaki wa Jerusalemu, mũthamaki wa Hebironi,
mũthamaki wa Jaramuthu, mũthamaki wa Lakishi, na mũthamaki wa Egiloni—magĩcokanĩrĩra
marĩ hamwe na mbũtũ ciao, magĩthiĩ makĩamba hema nĩguo matharĩkĩre itũũra rĩa Gibeoni.

6 Nao arũme a Gibeoni magĩtũmana kũrĩ Joshua kambĩ-inĩ ya Giligali erũo ũũ: ―Ndũgatiganĩrie
ngombo ciaku. Ũka o narua! Tũhonokie na ũtũteithie! Athamaki othe a Aamori kuuma gĩcigo-inĩ
kĩrĩa kĩrĩ irĩma nĩ macokanĩrĩire nĩguo matũtharĩkĩre.‖ 7 Nĩ ũndũ ũcio Joshua akĩambata kuuma
Giligali arĩ hamwe na arũme othe a mbaara na njamba cia ita irĩ hinya.

8 Nake Yahweh akĩra Joshua atĩrĩ: ―Ndũkametigĩre, nĩ gũkorũo nĩ ndĩmaneanĩte moko-inĩ maku.
Gũtirĩ mũndũ o na ũmwe wao ũkũhota gũgwĩtiiria.‖ 9 Joshua agĩkĩmatharĩkĩra materĩgĩrĩire
thutha wa gũthiĩ ũtukũ mũgima kuuma Giligali. 10 Yahweh agĩtũma matukanĩrũo marĩ mbere ya
Isiraeli, nao makĩmoraga njũragano yarĩ nene marĩ kũu Gibeoni, na makĩmateng‘eria magereire

330




njĩra ĩrĩa ĩrĩ mwambato-inĩ wa Bethi-horoni magĩthiĩ o makĩmoragaga o nginya Azeka na
Makeda. 11 Na hĩndĩ ĩyo mooragĩra Isiraeli marĩ kĩharũrũka-inĩ kĩa Bethi-horoni, Yahweh
akĩmoirĩria mbura nene ya mbembe kuuma igũrũ o nginya magĩkinya Azeka, nao magĩkua. Na
rĩrĩ, arĩa mooragirũo nĩ mbura ĩyo maarĩ aingĩ gũkĩra arĩa mooragirũo na rũhiũ rwa njora nĩ ciana
cia Isiraeli.

12 Hĩndĩ ĩyo, mũthenya ũcio Yahweh aatooririe Aamori ciana cia Isiraeli ikĩĩyonagĩra na maitho
macio, nĩrĩo Joshua eerire Yahweh ũũ arĩ mbere ya Isiraeli:

―Riũa, rũgama wĩhandĩte igũrũ rĩa Gibeoni,

Nawe mweri, ũrũgame igũrũ rĩa Mũkuru wa Aijaloni!‖

13 Kwoguo riũa rĩkĩrũgama rĩĩhandĩte o na mweri ndwathiire o nginya rĩrĩa rũrĩrĩ rũu rwerĩhĩirie
kũrĩ thũ ciaruo. Na githĩ ũhoro ũcio ti mwandĩke ibuku-inĩ rĩa Jasharu? Riũa rĩarũgamire
rĩĩhandĩte igũrũ gatagatĩ na rĩtiathũire kwa ihinda ta rĩa mũthenya mũgima. 14 Gũtirĩ kwagĩa
mũthenya ũngĩ ta ũcio, mbere ĩyo kana thutha ũcio, rĩrĩa Yahweh aathikĩrĩirie mũgambo wa
mũndũ, nĩ gũkorũo Yahweh nĩwe warũagĩrĩra Isiraeli.

15 Thutha ũcio Joshua hamwe na andũ othe a Isiraeli magĩcoka kambĩ-inĩ kũu Giligali.

16 Ihinda-inĩ rĩu, athamaki arĩa atano moorire na makĩĩhitha ngurunga-inĩ kũu Makeda. 17
Joshua agĩkĩmenyithio atĩrĩ: ―Athamaki arĩa atano nĩ monwo mehithĩte ngurunga-inĩ ĩrĩa ĩrĩ
Makeda.‖ 18 Nĩ ũndũ ũcio Joshua akiuga ũũ: ―Garagariai mahiga manene mũromo-inĩ wa
ngurunga ĩyo na mũhe arũme amwe wĩra wa kũmarangĩra. 19 No inyuĩ aya angĩ mũtiagĩrĩirũo
gũtithia. Mwagĩrĩirũo gũteng‘eria thũ cianyu mũcitharĩkĩre kuuma mwena wa thutha. Mũtikareke
itonye matũũra-inĩ ma cio, nĩ gũkorũo Yahweh Kĩhoti wanyu nĩ acineanĩte moko-inĩ manyu.‖

20 Joshua na ciana cia Isiraeli maarĩkia kũmoraga njũragano nene, o nginya makĩmaniina othe o
tiga andũ anini arĩa meetharire makĩũrĩra matũũra-inĩ marĩa marĩ na ũgitĩri, 21 andũ othe
magĩcoka kũrĩ Joshua o wega kambĩ-inĩ ĩrĩa yarĩ Makeda. Gũtirĩ mũndũ wacokire kwaria kiugo o
na kĩmwe gĩa gũũkĩrĩra ciana cia Isiraeli. 22 Joshua agĩcoka akiuga atĩrĩ: ―Hingũrai mũromo wa
ngurunga na mũrute athamaki acio atano ngurunga-inĩ ĩyo mũmarehe kũrĩ niĩ.‖ 23
Magĩkĩmũtwarĩra athamaki acio atano kuuma ngurunga-inĩ ĩyo, nĩo: mũthamaki wa Jerusalemu,
mũthamaki wa Hebironi, mũthamaki wa Jaramuthu, mũthamaki wa Lakishi, na mũthamaki wa
Egiloni. 24 Rĩrĩa maatwarire athamaki acio kũrĩ Joshua, Joshua agĩta arũme othe a Isiraeli na
akĩra anene a arũme a mbaara arĩa maathiĩte hamwe nake ũũ: ―Ũkai haha mbere. Kinyangai
athamaki aya ngingo-inĩ ciao mwena wa thutha.‖ Nĩ ũndũ ũcio magĩthiĩ hau mbere na
makĩmakinyanga ngingo mwena wa thutha. 25 Nake Joshua akĩmeera atĩrĩ: ―Mũtigetigĩre kana
mũmake. Gĩai na ũmĩrĩru na mũgĩe na hinya, nĩ gũkorũo ũguo nĩguo Yahweh egwĩka thũ cianyu
ciothe iria mũgũtharĩkĩra.‖

331


26 Joshua agĩkĩmatharĩkĩra na akĩmoraga agĩcoka akĩmacuuria igũrũ rĩa mĩtĩ ĩtano, magĩikara
macuurĩtio mĩtĩ-inĩ ĩyo o nginya hwaĩ-inĩ. 27 Riũa rĩgĩthũa, Joshua agĩathana marutwo mĩtĩ igũrũ
na maikio ngurunga-inĩ ĩrĩa meehithĩte. Thutha ũcio mahiga manene makĩigwo mũromo-inĩ wa
ngurunga ĩyo, na marĩ o ho nginyagia ũmũthĩ.

28 Joshua agĩtunyana itũũra rĩa Makeda mũthenya o ro ũcio na akĩrĩtharĩkĩra na rũhiũ rwa njora.
Akĩniina mũthamaki wakuo hamwe na andũ arĩa othe maarĩ kuo, atekũreka o na ũmwe atigare.
Eekire mũthamaki wa Makeda o ta ũrĩa eekĩte mũthamaki wa Jeriko.

29 Thutha ũcio Joshua hamwe na andũ othe a Isiraeli makiuma Makeda magĩthiĩ itũũra rĩa
Libina na magĩtharĩkĩra itũũra rĩu rĩa Libina. 30 O narĩo Yahweh akĩrĩneana guoko-inĩ kwa
Isiraeli hamwe na mũthamaki warĩo, na makĩrĩtharĩkĩra na rũhiũ rwa njora o hamwe na andũ arĩa
othe maarĩ kuo, matekũreka o na ũmwe atigare kuo. Kwoguo magĩka mũthamaki wakuo o ta ũrĩa
meekĩte mũthamaki wa Jeriko.

31 Thutha ũcio Joshua hamwe na andũ othe a Isiraeli makiuma Libina magĩthiĩ itũũra rĩa Lakishi
na makĩamba hema ciao kũu na makĩrĩtharĩkĩra. 32 Yahweh akĩneana itũũra rĩa Lakishi guoko-
inĩ kwa Isiraeli, na makĩrĩtunyana mũthenya wa kerĩ. Makĩrĩtharĩkĩra na rũhiũ rwa njora o hamwe
na andũ arĩa othe maarĩ kuo, o ta ũrĩa meekĩte Libina.

33 Nake Horamu mũthamaki wa Gezeri akĩambata agateithie Lakishi, no Joshua akĩmũtharĩkĩra
hamwe na andũ ake nginya gũgĩkorũo gũtarĩ o na ũmwe watigarire.

34 Thutha ũcio Joshua hamwe na andũ othe a Isiraeli makiuma Lakishi magĩthiĩ itũũra rĩa
Egiloni na makĩamba hema ciao kũu na makĩrĩtharĩkĩra. 35 Makĩrĩtunyana mũthenya o ro ũcio na
makĩrĩtharĩkĩra na rũhiũ rwa njora. Makĩniina andũ arĩa othe maarĩ kuo mũthenya o ro ũcio, o ta
ũrĩa meekĩte Lakishi.

36 Joshua hamwe na andũ othe a Isiraeli magĩkiuma Egiloni makĩambata itũũra rĩa Hebironi na
makĩrĩtharĩkĩra. 37 Makĩrĩtunyana na makĩrĩtharĩkĩra na rũhiũ rwa njora, o hamwe na mũthamaki
wakuo, taũni ciakuo, na andũ arĩa othe maarĩ kuo, matekũreka o na ũmwe atigare. O ta ũrĩa
eekĩte Egiloni, akĩrĩananga o hamwe na andũ arĩa othe maarĩ kuo.

38 Mũthia-inĩ Joshua hamwe na andũ othe a Isiraeli makĩhũndũka makĩerekera itũũra rĩa Debiri
na makĩrĩtharĩkĩra. 39 Akĩrĩtunyana, o hamwe na mũthamaki wakuo, na taũni ciakuo ciothe, na
makĩmatharĩkĩra na rũhiũ rwa njora, makĩniina andũ othe, matekũreka o na ũmwe atigare. Eekire
Debiri na mũthamaki wakuo o ta ũrĩa eekĩte Hebironi na Libina na athamaki a kuo.

40 Joshua agĩtooria bũrũri wothe wa gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ irĩma, Negebu, Shefela, na iharũrũka, na
athamaki othe a kuo, atekũreka o na ũmwe atigare; akĩniina kĩrĩa gĩothe kĩahuhagia, o ta ũrĩa
Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli aathanĩte. 41 Joshua agĩkĩmatooria kuuma Kadeshi-barinea nginya
Gaza na bũrũri wothe wa Gosheni kwambata nginya Gibeoni. 42 Joshua aatooririe athamaki acio

332


othe na mabũrũri mao, othe ihinda-inĩ rĩmwe, tondũ Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli nĩwe warũagĩrĩra
Isiraeli. 43 Thutha ũcio Joshua hamwe na andũ othe a Isiraeli magĩcoka kambĩ-inĩ kũu Giligali.

JOSHUA 11

1 Na rĩrĩa Jabini mũthamaki wa Hazoru aaiguire ũhoro ũcio, agĩtũma ndũmĩrĩri kũrĩ Jobabu
mũthamaki wa Madoni, na kũrĩ mũthamaki wa Shimuroni, mũthamaki wa Akishafu, 2 athamaki
arĩa maarĩ gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa mwena wa rũgongo, arĩa maarĩ kũndũ kwaraganu mwena
wa mũhuro wa Kinerethu, arĩa maarĩ Shefela na iharũrũka-inĩ cia Doru mwena wa ithũĩro, 3
Akanaani arĩa maarĩ mwena wa irathĩro na mwena wa ithũĩro, Aamori, Ahiti, Aperizi, Ajebusi
arĩa maarĩ gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma, na Ahivi arĩa maaikaraga magũrũ-inĩ ma kĩrĩma kĩa
Herimoni thĩinĩ wa bũrũri wa Mizipa. 4 Magĩgĩũka na mbũtũ ciao ciothe, kĩrĩndĩ kĩnene kĩa andũ
aingĩ mũno o ta mũthanga ũrĩa ũkoragwo hũgũrũrũ-inĩ cia iria, marĩ na mbarathi nyingĩ biũ na
ngaari cia mbaara. 5 Athamaki acio othe magĩtĩkanĩria gũcemania, na magĩthiĩ makĩamba hema
ciao hakuhĩ na maĩ ma Meromu nĩguo marũe na Isiraeli.

6 Nĩ ũndũ ũcio Yahweh akĩra Joshua ũũ: ―Ndũgetigĩre nĩ ũndũ wao, nĩ gũkorũo rũciũ ihinda ta
rĩrĩ nĩ ngaamaneana othe moragwo nĩ Isiraeli. Na no mũhaka ũgaatema mbarathi ciao mĩkiha ya
magũrũ, na ũcine ngaari ciao na mwaki.‖ 7 Nake Joshua hamwe na arũme othe a mbaara
makĩmatharĩkĩra materĩgĩrĩire hakuhĩ na maĩ ma Meromu. 8 Yahweh agĩkĩmaneana guoko-inĩ
kwa Isiraeli, makĩmatooria na makĩmateng‘eria o nginya Sidoni Ĩrĩa Nene na Misirefothu-maimu
na Mũkuru-inĩ wa Mizipe mwena wa irathĩro, makĩmoraga o nginya gũgĩkorũo gũtarĩ o na ũmwe
watigarire. 9 Nake Joshua akĩmeeka o ta ũrĩa Yahweh aamwĩrĩte; agĩtema mbarathi ciao mĩkiha
ya magũrũ na agĩcina ngaari ciao na mwaki.

10 Joshua agĩcoka akĩhũndũka na agĩtunyana itũũra rĩa Hazoru na akĩũraga mũthamaki wakuo na
rũhiũ rwa njora, tondũ itũũra rĩu rĩa Hazoru nĩrĩo rĩakoragwo rĩrĩ inene harĩ mothamaki macio
mothe. 11 Makĩũraga andũ arĩa othe maarĩ kuo na rũhiũ rwa njora makĩmaniina. Gũtirĩ kĩndũ o
na kĩmwe kĩrĩa kĩhuhagia gĩatigarire. Agĩcoka agĩcina Hazoru na mwaki. 12 Joshua agĩgĩtunyana
matũũra mothe ma athamaki acio na agĩtooria athamaki a kuo othe na rũhiũ rwa njora.
Akĩmaniina o ta ũrĩa Musa ndungata ya Yahweh aathanĩte. 13 O na kũrĩ ũguo, andũ a Isiraeli
matiacinire itũũra o na rĩmwe harĩ marĩa meehandĩte tũrĩma-inĩ twamo o tiga Hazoru; rĩu norĩo tu
Joshua aacinire. 14 Nacio indo ciothe cia matũũra macio cia gũtahwo o hamwe na mahiũ, ciana
cia Isiraeli ikĩĩyoera igĩtuĩka ciacio. No ikĩniina andũ othe na rũhiũ rwa njora o nginya magĩthira
othe. Itiarekire mũndũ o na ũmwe ũrahuhia atigare. 15 O ta ũrĩa Yahweh aathĩte Musa ndungata
yake, noguo Musa aathire Joshua, na noguo Joshua eekire. Gũtirĩ ũndũ o na ũmwe ateekire harĩ
maũndũ marĩa mothe Yahweh aathĩte Musa.

333




16 Joshua agĩgĩtunyana bũrũri ũcio wothe, gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ irĩma, Negebu guothe, gĩcigo gĩothe
kĩa Gosheni, Shefela, Araba, gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa Isiraeli na Shefela yakĩo, 17 kuuma
Kĩrĩma-inĩ kĩa Halaki, kĩrĩa kĩambatĩte o nginya Seiru, gũthiĩ nginya Baali-gadi Mũkuru-inĩ wa
Lebanoni magũrũ-inĩ ma Kĩrĩma kĩa Herimoni, na agĩtharĩkĩra athamaki a kuo othe na
akĩmatooria, akĩmoraga. 18 Joshua aarũire na athamaki acio othe ihinda iraya. 19 Gũtirĩ itũũra o
na rĩmwe rĩathondekire thayũ na ciana cia Isiraeli o tiga Ahivi arĩa maaikaraga itũũra rĩa
Gibeoni. Matũũra macio mangĩ mothe maatunyanirũo kũgerera mbaara. 20 Yahweh nĩwe
wetĩkĩririe andũ acio momie ngoro ciao nĩgetha marũe na Isiraeli, nĩguo amaniine atekũmaiguĩra
tha. Maagĩrĩire kũniinwo o ta ũrĩa Yahweh aathĩte Musa.

21 Ihinda-inĩ rĩu Joshua akĩniina Aanaki kuuma gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ irĩma, kuuma Hebironi, Debiri,
Anabu, na gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa Yahuda kĩrĩ gĩothe na gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa Isiraeli kĩrĩ
gĩothe. Joshua akĩmaniina o hamwe na matũũra mao. 22 Gũtirĩ Aanaki maatigarire bũrũri-inĩ wa
ciana cia Isiraeli; maatigarire tu o thĩinĩ wa Gaza, thĩinĩ wa Gathu, na thĩinĩ wa Ashidodi. 23 Nĩ
ũndũ ũcio Joshua agĩtunyana bũrũri ũcio wothe, o ta ũrĩa Yahweh eerĩire Musa, thutha ũcio
Joshua akĩũheana kũrĩ Isiraeli ũtuĩke igai rĩao nĩguo ũgayanwo gatagatĩ-inĩ ka mĩhĩrĩga yao. Na
bũrũri ũcio ũgĩkĩhurũka mbaara.

JOSHUA 12

1 Na rĩrĩ, aya nĩo athamaki a bũrũri arĩa ciana cia Isiraeli ciatooririe, na ikĩĩgwatĩra bũrũri wao
mwena wa irathĩro wa Jorodani, kuuma Mũkuru-inĩ wa Arinoni kwambata nginya Kĩrĩma-inĩ kĩa
Herimoni o hamwe na Araba guothe mwena wa irathĩro: 2 Mũthamaki Sihoni wa Aamori, ũrĩa
waikaraga Heshiboni na aathamakaga kuuma Aroeru, ĩrĩa yarĩ mũthia-inĩ wa Mũkuru wa
Arinoni, na kuuma gatagatĩ ka mũkuru ũcio, na nuthu ya Gileadi o nginya Mũkuru-inĩ wa
Jaboku, mũhaka-inĩ wa Aamoni. 3 Ningĩ nĩ aathamakaga Araba gũthiĩ nginya Iria-inĩ rĩa
Kinerethu mwena wa irathĩro na gũthiĩ nginya Iria-inĩ rĩa Araba, o rĩo Iria rĩa Cumbĩ, mwena wa
irathĩro kwerekera Bethi-jeshimothu, na mwena wa mũhuro kĩanda wa iharũrũka cia Pisiga.

4 O na ningĩ gĩcigo kĩa Mũthamaki Ogu wa Bashani, ũrĩa warĩ ũmwe wa Arefai arĩa maarĩ a
mũico na aaikaraga Ashiterothu na Edirei 5 na aathamakaga Kĩrĩma-inĩ kĩa Herimoni, thĩinĩ wa
Saleka, na Bashani guothe, gũthiĩ nginya mũhaka-inĩ wa Ageshuru na Amaakathi, na nuthu ya
Gileadi, o nginya gĩcigo-inĩ gĩa Mũthamaki Sihoni wa Heshiboni.

6 Musa ndungata ya Yahweh hamwe na ciana cia Isiraeli magĩkĩmahoota, na thutha ũcio Musa
ndungata ya Yahweh akĩheana bũrũri wao ũtuĩke igai kũrĩ Arubeni, Agadi, na nuthu ya mũhĩrĩga
wa Manase.

334




7 Aya nĩo athamaki a bũrũri arĩa Joshua hamwe na ciana cia Isiraeli maatooririe mwena wa
ithũĩro rĩa Jorodani, kuuma Baali-gadi Mũkuru-inĩ wa Lebanoni o nginya Kĩrĩma-inĩ kĩa Halaki,
kĩrĩa kĩambatĩte o nginya Seiru, na thutha ũcio Joshua akĩheana bũrũri wao kũrĩ mĩhĩrĩga ya
Isiraeli nĩguo mawĩgwatĩre kũringana na igai rĩao, 8 thĩinĩ wa gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ irĩma, thĩinĩ wa
Shefela, thĩinĩ wa Araba, iharũrũka-inĩ, werũ-inĩ, na Negebu—bũrũri wa Ahiti, Aamori,
Akanaani, Aperizi, Ahivi, na Ajebusi:

9 Mũthamaki wa Jeriko, ũmwe; mũthamaki wa Ai, itũũra rĩrĩa rĩarigainie na Betheli, ũmwe;

10 mũthamaki wa Jerusalemu, ũmwe; mũthamaki wa Hebironi, ũmwe;

11 mũthamaki wa Jaramuthu, ũmwe; mũthamaki wa Lakishi, ũmwe;

12 mũthamaki wa Egiloni, ũmwe; mũthamaki wa Gezeri, ũmwe;

13 mũthamaki wa Debiri, ũmwe; mũthamaki wa Gederi, ũmwe;

14 mũthamaki wa Horoma, ũmwe; mũthamaki wa Aradi, ũmwe;

15 mũthamaki wa Libina, ũmwe; mũthamaki wa Adulamu, ũmwe;

16 mũthamaki wa Makeda, ũmwe; mũthamaki wa Betheli, ũmwe;

17 mũthamaki wa Tapua, ũmwe; mũthamaki wa Heferi, ũmwe;

18 mũthamaki wa Afeku, ũmwe; mũthamaki wa Lasharoni, ũmwe;

19 mũthamaki wa Madoni, ũmwe; mũthamaki wa Hazoru, ũmwe;

20 mũthamaki wa Shimuroni-meroni, ũmwe; mũthamaki wa Akishafu, ũmwe;

21 mũthamaki wa Taanaka, ũmwe; mũthamaki wa Megido, ũmwe;

22 mũthamaki wa Kedeshi, ũmwe; mũthamaki wa Jokineamu thĩinĩ wa Karimeli, ũmwe;

23 mũthamaki wa Doru iharũrũka-inĩ cia Doru, ũmwe; mũthamaki wa Goimu thĩinĩ wa Giligali,
ũmwe;

24 mũthamaki wa Tiriza, ũmwe; othe maarĩ athamaki 31.

JOSHUA 13

1 Na rĩrĩ, Joshua nĩ aakũrĩte na agaikangia mĩaka. Kwoguo Yahweh akĩmwĩra ũũ: ―Nĩ ũkũrĩte na
ũgaikangia mĩaka; no bũrũri ũrĩa ũtigarĩte kwĩgwatĩrũo nĩ mũnene. 2 Ũyũ nĩguo bũrũri ũrĩa

335




ũtigarĩte: icigo ciothe cia Afilisti na Ageshuru othe 3 (kuuma karũũĩ-inĩ karĩa koimĩte Rũũĩ-inĩ
rwa Misri karĩa karĩ mwena wa irathĩro wa Misiri o nginya mũhaka wa Ekironi mwena wa
rũgongo, gĩcigo kĩrĩa kĩoĩkaine kĩrĩ kĩa Akanaani) hamwe na icigo cia athani arĩa atano a
Afilisti—Agaza, Aashidodi, Aashikeloni, Agiiti, na Aekironi; icigo cia Aavi 4 mwena wa
mũhuro; bũrũri wothe wa Akanaani; Meara ĩrĩa ya Asidoni, gũthiĩ nginya Afeku, o nginya
mũhaka-inĩ wa Aamori; 5 bũrũri wa Agebali na Lebanoni guothe mwena wa irathĩro, kuuma
Baali-gadi magũrũ-inĩ ma Kĩrĩma kĩa Herimoni nginya Lebo-hamathu; 6 aikari othe a gĩcigo
kĩrĩa kĩrĩ irĩma kuuma Lebanoni nginya Misirefothu-maimu; na Asidoni othe. Nĩ ngũmaingata
mehere mbere ya ciana cia Isiraeli. Wagĩrĩirũo kũheana bũrũri ũcio kũrĩ andũ a Isiraeli ũtuĩke
igai rĩao, o ta ũrĩa ngwathĩte. 7 Na no mũhaka ũgayanie bũrũri ũcio harĩ mĩhĩrĩga ĩrĩa kenda o
hamwe na nuthu ya mũhĩrĩga wa Manase ũtuĩke igai rĩao.‖

8 Nuthu ĩyo ĩngĩ ya mũhĩrĩga wa Manase, na Arubeni na Agadi maamũkĩrire igai rĩrĩa Musa
aamaheire mwena wa irathĩro wa Jorodani, o ta ũrĩa Musa ndungata ya Yahweh aamaheete: 9
kuuma Aroeru, mũthia-inĩ wa Mũkuru wa Arinoni, na itũũra rĩrĩa rĩrĩ gatagatĩ ka mũkuru ũcio, na
kũndũ kwaraganu guothe thĩinĩ wa Medeba gũthiĩ nginya Diboni; 10 na matũũra mothe ma
Mũthamaki Sihoni wa Aamori, ũrĩa wathamakaga Heshiboni, kwambata nginya mũhaka-inĩ wa
Aamoni; 11 o na Gileadi na gĩcigo kĩa Ageshuru na Amaakathi na Kĩrĩma kĩa Herimoni gĩothe
na Bashani guothe gũthiĩ nginya Saleka; 12 ũthamaki wothe wa Ogu kũu Bashani, ũrĩa
wathamakaga Ashiterothu na Edirei. (Aarĩ ũmwe wa Arefai arĩa maarĩ a mũico.) Musa
akĩmahoota na akĩmaingata. 13 Ĩndĩ ciana cia Isiraeli itiaingatire Ageshuru na Amaakathi, nĩ
gũkorũo Geshuru na Maakathi matũire gatagatĩ-inĩ ka Isiraeli nginyagia ũmũthĩ.

14 Mũhĩrĩga wa Alawii noguo tu ataaheire igai. Magongona ma gũcinwo na mwaki harĩ Yahweh
Kĩhoti wa Isiraeli nĩmo igai rĩao, o ta ũrĩa aameerĩire.

15 Musa agĩcoka akĩhe mũhĩrĩga wa Arubeni igai kũringana na mbarĩ ciao, 16 na gĩcigo kĩao
kĩoimĩte Aroeru, mũthia-inĩ wa Mũkuru wa Arinoni, na itũũra rĩrĩa rĩrĩ gatagatĩ ka mũkuru ũcio,
na kũndũ kwaraganu guothe hakuhĩ na Medeba; 17 Heshiboni na taũni ciakuo ciothe iria irĩ
kũndũ kwaraganu, Diboni, Bamothu-baali, Bethi-baali-meoni, 18 Jahazu, Kedemothu, Mefaathu,
19 Kiriathaimu, Sibima, na Zerethu-shaharu ĩrĩa ĩrĩ kĩrĩma-inĩ kĩrĩa kĩrĩ hakuhĩ na mũkuru, 20
Bethi-peori, iharũrũka cia Pisiga, Bethi-jeshimothu, 21 matũũra mothe ma kũndũ kwaraganu, na
ũthamaki wothe wa Mũthamaki Sihoni wa Aamori, ũrĩa wathamakaga Heshiboni. Musa
akĩmũhoota we hamwe na atongoria Amidiani, nĩo Evi, Rekemu, Zuru, Huri, na Reba, athamaki
arĩa maarĩ rungu rwa Sihoni arĩa maatũũraga bũrũri-inĩ ũcio. 22 Balaamu mũrũ wa Beori, ũrĩa
warĩ mũragũri, ooragirũo nĩ ciana cia Isiraeli na rũhiũ rwa njora hamwe na arĩa angĩ mooragirũo.
23 Mũhaka wa Arubeni warĩ Jorodani; na gĩcigo kĩu nĩkĩo kĩarĩ igai rĩa Arubeni kũringana na
mbarĩ ciao, hamwe na matũũra na icagi ciamo.

24 Ningĩ Musa akĩhe mũhĩrĩga wa Gadi igai, akĩrĩheana kũrĩ Agadi kũringana na mbarĩ ciao, 25
na gĩcigo kĩao kĩarĩ Jazeru na matũũra mothe ma Gileadi na nuthu ya bũrũri wa Aamoni gũthiĩ
nginya Aroeru, kũng‘ethera Raba; 26 na kuuma Heshiboni nginya Ramathu-mizipe na Betonimu,

336


na kuuma Mahanaimu nginya mũhaka-inĩ wa Debiri; 27 na mũkuru-inĩ, Bethi-haramu, Bethi-
nimira, Sukothu, na Zafoni, gĩcigo kĩu kĩngĩ kĩa ũthamaki wa Mũthamaki Sihoni wa Heshiboni,
mũhaka ũrĩ Jorodani kuuma mwena wa kĩanda wa Iria rĩa Kinerethu mwena wa irathĩro wa
Jorodani. 28 Rĩu nĩrĩo rĩarĩ igai rĩa Agadi kũringana na mbarĩ ciao, hamwe na matũũra na icagi
ciamo.

29 Ningĩ Musa akĩheana igai kũrĩ nuthu ya mũhĩrĩga wa Manase, akĩrĩheana kũrĩ nuthu ya
mũhĩrĩga wa Manase kũringana na mbarĩ ciao. 30 Na gĩcigo kĩao kĩoimĩte Mahanaimu na
Bashani yothe, ũthamaki wothe wa Mũthamaki Ogu wa Bashani, na icagi ciothe cia Jairu cia
hema kũu Bashani, taũni 60. 31 Na nuthu ya Gileadi, na Ashiterothu na Edirei, matũũra ma
ũthamaki wa Ogu thĩinĩ wa Bashani, gwatuĩkire kwa ariũ a Makiru mũrũ wa Manase, gũgĩtuĩka
kwa nuthu ya ariũ a Makiru kũringana na mbarĩ ciao.

32 Rĩu nĩrĩo igai rĩrĩa Musa aamaheire werũ-inĩ mwaraganu wa Moabi mũrĩmo wa Jorodani,
mwena wa irathĩro wa Jeriko.

33 Ĩndĩ kũrĩ mũhĩrĩga wa Alawii, Musa ndaaheanire igai. Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli nĩwe igai
rĩao, o ta ũrĩa aameerĩire.

JOSHUA 14

1 Rĩrĩ nĩrĩo igai rĩrĩa ciana cia Isiraeli ciegwatĩire bũrũri-inĩ wa Kanaani, rĩrĩa Eliazaru
mũthĩnjĩri-Yahweh na Joshua mũrũ wa Nuni hamwe na atongoria a nyũmba cia maithe ma
mĩhĩrĩga ya Isiraeli maamaheire megwatĩre. 2 Maaheirũo igai rĩao na njĩra ya gũcuka mĩtĩ, o ta
ũrĩa Yahweh aathanĩte kũgerera Musa ũhoro-inĩ wĩgiĩ mĩhĩrĩga ĩrĩa kenda na nuthu. 3 Musa nĩ
aaheanĩte igai rĩa mĩhĩrĩga ĩyo ĩngĩ ĩĩrĩ na nuthu mwena ũrĩa ũngĩ wa Jorodani, no Alawii
ndamaheire igai gatagatĩ-inĩ kao. 4 Njiarũa cia Jusufu ciataragwo irĩ mĩhĩrĩga ĩĩrĩ, Manase na
Efiraimu; na matiaheire Alawii igai bũrũri-inĩ ũcio, o tiga matũũra ma gũikara na kũndũ kwao
gwa kũrĩithia nĩ ũndũ wa mahiũ mao na indo ciao. 5 Nĩ ũndũ ũcio ciana cia Isiraeli ikĩgayania
bũrũri ũcio o ta ũrĩa Yahweh aathĩte Musa.

6 Nao arũme a Yahuda magĩgĩthiĩ kũrĩ Joshua kũu Giligali, nake Kalebu mũrũ wa Jefune
Mũkenizi akĩmwĩra atĩrĩ: ―Wee nĩ ũĩ wega ũrĩa Yahweh eerire Musa mũndũ wa Kĩhoti ũrĩa wa
ma ũhoro-inĩ wĩgiĩ niĩ nawe tũrĩ Kadeshi-barinea. 7 Niĩ ndarĩ na mĩaka 40 rĩrĩa Musa ndungata
ya Yahweh aandũmire kuuma Kadeshi-barinea ngathigane bũrũri ũyũ, ngĩcoka na ngĩheana riboti
cara-rũkũ. 8 O na gũtuĩka ariũ a ithe witũ arĩa twambatĩte nao nĩ maatũmire andũ makue ngoro,
niĩ ndarũmĩrĩire Yahweh Kĩhoti wakwa na ngoro yothe. 9 Mũthenya ũcio Musa eehĩtire akiuga
ũũ: ‗Bũrũri ũcio wagereirie kũgũrũ gwaku ũgaatuĩka igai rĩaku rĩa gũtũũra, wee hamwe na ariũ
aku, tondũ nĩ ũrũmĩrĩire Yahweh Kĩhoti wakwa na ngoro yothe.‘ 10 Na rĩu o ta ũrĩa eeranĩire,

337




Yahweh nĩ andũũrĩtie muoyo mĩaka ĩno 45 kuuma rĩrĩa Yahweh aaheanire kĩĩranĩro kĩu kũrĩ
Musa rĩrĩa ciana cia Isiraeli ciorũraga werũ-inĩ; na rĩu ndĩ haha ũmũthĩ, ndĩ na mĩaka 85. 11 Na
ũmũthĩ ũyũ ndĩ na hinya o ta ũrĩa ndatariĩ mũthenya ũrĩa Musa aandũmire. Hinya wakwa ũmũthĩ
ũtariĩ o ta ũrĩa warĩ hĩndĩ ĩyo, hinya wa kũrũa mbaara o na gwĩka maũndũ marĩa mangĩ. 12 Nĩ
ũndũ ũcio-rĩ, nengera gĩcigo gĩkĩ kĩrĩ irĩma kĩrĩa Yahweh eeranĩire mũthenya ũcio. O na gũtuĩka
mũthenya ũcio nĩ waiguire atĩ nĩ kwarĩ na Aanaki maaikaraga kuo matũũra-inĩ manene na marĩ
na ũgitĩri, hatarĩ nganja Yahweh egũkorũo arĩ hamwe na niĩ, na nĩ ngũmaingata o ta ũrĩa Yahweh
eeranĩire.‖

13 Nĩ ũndũ ũcio Joshua akĩmũrathima na akĩheana Hebironi kũrĩ Kalebu mũrũ wa Jefune ĩtuĩke
igai rĩake. 14 Nĩkĩo Hebironi ĩkoragwo ĩrĩ ya Kalebu mũrũ wa Jefune Mũkenizi ĩrĩ igai rĩake
nginyagia ũmũthĩ, tondũ nĩ aarũmĩrĩire Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli na ngoro yothe. 15 Mbere ĩyo
Hebironi yetagwo Kiriathu-ariba (Ariba aarĩ mũndũ ũrĩa warĩ mũnene mũno gatagatĩ-inĩ ka
Aanaki). Na bũrũri ũcio ũgĩkĩhurũka mbaara.

JOSHUA 15

1 Gĩcigo kĩrĩa kĩagaĩirũo mũhĩrĩga wa Yahuda nĩ ũndũ wa mbarĩ ciao gĩathiĩte o nginya mũhaka
wa Edomu, werũ-inĩ wa Zini, nginya Negebu mũthia-inĩ wayo wa mwena wa mũhuro. 2 Mũhaka
wao wa mwena wa mũhuro warutĩtie mũthia-inĩ wa Iria rĩa Cumbĩ, kuuma rũteere rwa mwena
wa mũhuro. 3 Na wathiĩte mwena wa mũhuro mwambato-inĩ wa Akirebimu, ũgathiĩ nginya Zini,
ũgacoka ũkaambata kuuma mwena wa mũhuro nginya Kadeshi-barinea, ũkagerera Hezironi, o
nginya Adari, na ũgathiĩ ũrigicũkĩte werekeire Karika. 4 Ũgacoka ũkagerera Azimoni ũgathiĩ
nginya Mũkuru-inĩ wa Misiri, na mũhaka ũcio wathirĩire Iria-inĩ. Ũcio nĩguo warĩ mũhaka wao
wa mwena wa mũhuro.

5 Mũhaka wa mwena wa irathĩro warĩ Iria rĩa Cumbĩ gũthiĩ o nginya mũthia-inĩ wa Jorodani,
naguo mũhaka wa kona-inĩ mwena wa rũgongo warĩ rũteere rwa iria, mũthia-inĩ wa Jorodani. 6
Mũhaka ũcio waambatĩte o nginya Bethi-hogila na ũkagerera mwena wa rũgongo wa Bethi-
araba, na mũhaka ũcio waambatĩte o nginya ihiga-inĩ rĩa Bohani mũrũ wa Rubeni. 7 Mũhaka
ũcio waambatĩte ũgakinya Debiri Mũkuru-inĩ wa Akori ũgacoka ũkeyuna ũkarora mwena wa
rũgongo ũgathiĩ Giligali, ĩrĩa ĩng‘etheire mwambato wa Adumimu ũrĩa ũrĩ mwena wa mũhuro wa
mũkuru, na mũhaka ũcio wathiĩte nginya maĩ-inĩ ma Eni-shemeshi na ũgathirĩra Eni-rogeli. 8
Mũhaka ũcio waambatĩte o nginya Mũkuru wa Mũrũ wa Hinomu ũgathiĩ nginya kĩharũrũka-inĩ
kĩa Mũjebusi mwena wa mũhuro, na nokuo Jerusalemu, na mũhaka ũcio waambatĩte o nginya
igũrũ rĩa kĩrĩma kĩrĩa kĩng‘etheire Mũkuru wa Hinomu mwena wa ithũĩro, kĩrĩa kĩrĩ mũthia-inĩ
biũ wa Mũkuru wa Refaimu mwena wa rũgongo. 9 Na mũhaka ũcio wekĩrĩtwo kuuma igũrũ rĩa
kĩrĩma kĩu o nginya matherũkĩro-inĩ ma maĩ ma Nefitoa na ũgathiĩ nginya matũũra-inĩ ma Kĩrĩma
kĩa Efironi; na mũhaka ũcio wekĩrĩtwo nginya Baala, na nokuo, Kiriathu-jearimu. 10 Mũhaka

338




ũcio wathiĩte ũrigicũkĩte kuuma Baala werekeire ithũĩro o nginya Kĩrĩma-inĩ gĩa Seiru ũgacoka
ũgathiĩ nginya kĩharũrũka-inĩ gĩa Kĩrĩma kĩa Jearimu mwena wa rũgongo, na nokuo Kesaloni, na
ũgaikũrũka nginya Bethi-shemeshi na ũgathiĩ nginya Timina. 11 Na mũhaka ũcio wathiĩte
ũgakinya kĩharũrũka-inĩ kĩa Ekironi mwena wa rũgongo, na mũhaka ũcio wekĩrĩtwo o nginya
Shikeroni na ũgathiĩ Kĩrĩma-inĩ kĩa Baala na ũgathiĩ nginya Jabineeli, na mũhaka ũcio wathirĩire
iria-inĩ.

12 Mũhaka wa mwena wa ithũĩro warĩ Iria Rĩrĩa Inene na gĩcũa kĩarĩo. Ũcio nĩguo warĩ mũhaka
wa njiarũa cia Yahuda kũringana na mbarĩ ciao mĩena yothe.

13 Na akĩhe Kalebu mũrũ wa Jefune igai gatagatĩ-inĩ ka njiarũa cia Yahuda kũringana na ũrĩa
Yahweh eerĩte Joshua, akĩmũhe Kiriathu-ariba (Ariba aarĩ ithe wa Anaki), na nokuo Hebironi. 14
Kalebu agĩkĩingata ariũ atatũ a Anaki kuuma kũu, nĩo: Sheshai, Ahimani, na Talimai, njiarũa cia
Anaki. 15 Agĩcoka akiuma kũu akĩambata agatharĩkĩre aikari a Debiri. (Mbere ĩyo Debiri
yetagwo Kiriathu-seferi.) 16 Kalebu agĩcoka akiuga ũũ: ―Mũndũ ũrĩa ũgũtharĩkĩra itũũra rĩa
Kiriathu-seferi na arĩtunyane, nĩ ngũmũhe mwarĩ wakwa Akisa atuĩke mũtumia wake.‖ 17
Othinieli mũrũ wa Kenazu, mũrũ wa nyina na Kalebu, akĩrĩtunyana. Nĩ ũndũ ũcio akĩmũnengera
mwarĩ, Akisa, atuĩke mũtumia wake. 18 Rĩrĩa Akisa aainũkaga, agĩthaitha mũthuriwe ere ithe wa
Akisa amũhe mũgũnda. Nake Akisa akiuma igũrũ rĩa ndigiri yake. Kalebu akĩmũũria: ―Nĩ kĩĩ
ũrenda?‖ 19 Akiuga atĩrĩ: ―Ndagũthaitha ũũhe kĩrathimo, nĩ gũkorũo ũũheete gĩcunjĩ kĩa
mũgũnda mwena wa mũhuro; he Gulothu-maimu o nakuo.‖ Nĩ ũndũ ũcio akĩmũhe Gulothu ya
Rũgongo na Gulothu ya Kĩanda.

20 Rĩu nĩrĩo rĩarĩ igai rĩa mũhĩrĩga wa Yahuda kũringana na mbarĩ ciao.

21 Matũũra marĩa maarĩ mũthia-inĩ biũ wa mũhĩrĩga wa Yahuda kwerekera mũhaka wa Edomu
mwena wa mũhuro maarĩ: Kabizeeli, Ederi, Jaguri, 22 Kina, Dimona, Adada, 23 Kedeshi,
Hazoru, Ithinani, 24 Zifu, Telemu, Bealothu, 25 Hazoru-hadata, na Keriothu-hezironi, na nokuo
Hazoru, 26 Amamu, Shema, Molada, 27 Hazaru-gada, Heshimoni, Bethi-peletu, 28 Hazaru-
shuali, Biri-shiba, Biziothia, 29 Baala, Iimu, Ezemu, 30 Elitoladi, Kesili, Horoma, 31 Zikilagi,
Madimana, Sanisana, 32 Lebaothu, Shilihimu, Aini, na Rimoni—mothe maarĩ matũũra 29
hamwe na icagi ciamo.

33 Thĩinĩ wa Shefela, kwarĩ: Eshitaoli, Zora, Ashina, 34 Zanoa, Eni-ganimu, Tapua, Enamu, 35
Jaramuthu, Adulamu, Soko, Azeka, 36 Shaaraimu, Adithaimu, na Gedera, na Gederothaimu—
matũũra 14 na icagi ciamo.

37 Zenani, Hadasha, Migidali-gadi, 38 Dilani, Mizipe, Jokitheeli, 39 Lakishi, Bozikathu, Egiloni,
40 Kaboni, Lahamamu, Kithilishu, 41 Gederothu, Bethi-dagoni, Naama, na Makeda—matũũra
16 na icagi ciamo.

42 Libina, Etheri, Ashani, 43 Ifita, Ashina, Nezibu, 44 Keila, Akizibu, na Maresha—matũũra
kenda na icagi ciamo.

339


45 Ekironi na taũni iria ciamĩthiũrũrũkĩirie na icagi ciakuo; 46 kuuma Ekironi kwerekera ithũĩro,
kũrĩa guothe kũriganĩtie na Ashidodi na icagi ciakuo.

47 Ashidodi, taũni iria ciamĩthiũrũrũkĩirie na icagi ciakuo; Gaza, taũni iria ciamĩthiũrũrũkĩirie na
icagi ciakuo, gũikũrũka nginya Mũkuru wa Misiri, Iria Rĩrĩa Inene, na gĩcigo kĩrĩa ciaroranĩte.

48 Na thĩinĩ wa gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ irĩma, Shamiri, Jatiru, Soko, 49 Dana, Kiriathu-sana, na nokuo
Debiri, 50 Anabu, Eshitemo, Animu, 51 Gosheni, Holoni, na Gilo—matũũra 11 na icagi ciamo.

52 Arabu, Duma, Eshani, 53 Janimu, Bethi-tapua, Afeka, 54 Humuta, Kiriathu-ariba, na nokuo
Hebironi, na Zioru—matũũra kenda na icagi ciamo.

55 Maoni, Karimeli, Zifu, Juta, 56 Jezireeli, Jokideamu, Zanoa, 57 Kaini, Gibea, na Timina—
matũũra ikũmi na icagi ciamo.

58 Halihuli, Bethi-zuru, Gedoru, 59 Maarathu, Bethi-anothu, na Elitekoni—matũũra matandatũ
na icagi ciamo.

60 Kiriathu-baali, na nokuo Kiriathu-jearimu, na Raba—matũũra merĩ na icagi ciamo.

61 Werũ-inĩ, Bethi-araba, Midini, Sekaka, 62 Nibishani, Itũũra rĩa Cumbĩ, na Eni-gedi—matũũra
matandatũ na icagi ciamo.

63 Na ha ũhoro wĩgiĩ Ajebusi arĩa maatũũraga Jerusalemu, arũme a Yahuda matiahotire
kũmaingata, kwoguo Ajebusi maikaranagia na andũ a Yahuda thĩinĩ wa Jerusalemu nginyagia
ũmũthĩ.

JOSHUA 16

1 Na gĩcigo kĩrĩa kĩagũĩrĩire njiarũa cia Jusufu thutha wa gũcuka mĩtĩ kĩarĩ kuuma Jorodani
hakuhĩ na Jeriko gũthiĩ nginya maĩ-inĩ ma Jeriko mwena wa irathĩro, kũgerera werũ-inĩ ũrĩa
wambatĩte kuuma Jeriko o nginya gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa Betheli. 2 Gĩcigo kĩu kĩoimĩte
Betheli ĩrĩa ya Luzu gĩgathiĩ na mbere nginya mũhaka-inĩ wa Aariki ũrĩa ũrĩ Atarothu, 3
gĩgacoka gĩgaikũrũka kĩerekeire ithũĩro nginya mũhaka-inĩ wa Ajafileti o nginya mũhaka-inĩ wa
Bethi-horoni ya Kĩanda na Gezeri, na gĩathirĩire iria-inĩ.

4 Nĩ ũndũ ũcio njiarũa cia Jusufu, Manase na Efiraimu, makĩĩgwatĩra gĩcigo kĩao. 5 Mũhaka wa
njiarũa cia Efiraimu kũringana na mbarĩ ciao watariĩ ũũ: Mũhaka wa igai rĩao mwena wa irathĩro
warĩ Atarothu-adari, o nginya Bethi-horoni ya Rũgongo, 6 na mũhaka ũcio wathiĩte o nginya
iria-inĩ. Mikemethathu yarĩ mwena wa rũgongo, naguo mũhaka ũcio ũgathiĩ mwena wa irathĩro
ũrigicũkĩte o nginya Taanathu-shilo, na ũkagera o mwena wa irathĩro ũgakinya Janoa. 7 Ũgacoka

340




ũgaikũrũka kuuma Janoa nginya Atarothu na Naara ũgakinya Jeriko na ũgathiĩ o nginya
Jorodani. 8 Kuuma Tapua mũhaka ũcio wathiĩte werekeire ithũĩro o nginya Mũkuru-inĩ wa Kana,
na wathirĩire iria-inĩ. Rĩu nĩrĩo igai rĩa mũhĩrĩga wa Efiraimu kũringana na mbarĩ ciao; 9 njiarũa
cia Efiraimu ningĩ nĩ ciarĩ na matũũra mangĩ thĩinĩ wa igai rĩa Manase, matũũra mothe na icagi
ciamo.

10 No matiaingatire Akanaani arĩa maarĩ Gezeri, na Akanaani acio maikaraga gatagatĩ-inĩ ka
Efiraimu nginyagia ũmũthĩ na makoretwo makĩrutithio wĩra mũritũ.

JOSHUA 17

1 Na rĩrĩ, mũtĩ ũgĩkĩgwĩra mũhĩrĩga wa Manase, tondũ nĩwe warĩ irigithathi rĩa Jusufu. Na tondũ
Makiru irigithathi rĩa Manase, o we ithe wa Gileadi, aarĩ njamba ya ita, akĩheo Gileadi na
Bashani. 2 Naguo mũtĩ ũkĩgwĩra njiarũa icio ingĩ cia Manase kũringana na mbarĩ ciao, wa ariũ a
Abi-ezeri, ariũ a Heleku, ariũ a Asirieli, ariũ a Shekemu, ariũ a Heferi, na ariũ a Shemida. Icio
nĩcio ciarĩ njiarũa cia Manase mũrũ wa Jusufu, arũme kũringana na mbarĩ ciao. 3 No Zelofehadi
mũrũ wa Heferi, mũrũ wa Gileadi, mũrũ wa Makiru, mũrũ wa Manase, ndaarĩ na ariũ, aarĩ o na
airĩtu atheri, na airĩtu acio ake meetagwo: Mahala, Noa, Hogila, Milika, na Tiriza. 4 Nĩ ũndũ ũcio
magĩthiĩ mbere ya Eliazaru mũthĩnjĩri-Yahweh, Joshua mũrũ wa Nuni, na atongoria, makĩmeera
atĩrĩ: ―Yahweh nĩwe waathire Musa atũhe igai gatagatĩ-inĩ ka ariũ a ithe witũ.‖ Agĩkĩmahe igai
gatagatĩ-inĩ ka ariũ a ithe na baba wao, kũringana na uuge wa Yahweh.

5 Ningĩ nĩ kwarĩ na icigo ingĩ ikũmi ciagwĩrĩire Manase hatatarĩtwo gĩcigo kĩa Gileadi na
Bashani, iria ciarĩ mwena ũrĩa ũngĩ wa Jorodani, 6 nĩ gũkorũo airĩtu a Manase nĩ meegwatĩire
igai hamwe na ariũ ake, nakĩo gĩcigo kĩa Gileadi gĩgĩtuĩka igai rĩa njiarũa icio ingĩ cia Manase.

7 Naguo mũhaka wa Manase woimĩte Asheri ũgathiĩ o nginya Mikemethathu, ĩrĩa ĩng‘etheire
Shekemu, mũhaka ũcio ũgacoka ũgathiĩ werekeire mwena wa mũhuro o nginya gĩcigo-inĩ kĩa
aikari a Eni-tapua. 8 Gĩcigo gĩa Tapua gĩatuĩkire kĩa Manase, no Tapua mũhaka-inĩ wa Manase
kwarĩ kwa njiarũa cia Efiraimu. 9 Mũhaka ũcio ũgacoka ũgaikũrũka Mũkuru-inĩ wa Kana,
mwena wa mũhuro wa mũkuru ũcio. Kwarĩ na matũũra ma Efiraimu gatagatĩ-inĩ ka matũũra ma
Manase, naguo mũhaka ũcio wa Manase warĩ mwena wa rũgongo wa mũkuru ũcio, na wathirĩire
iria-inĩ. 10 Mwena wa mũhuro kwarĩ kwa Efiraimu, nakuo mwena wa rũgongo kwarĩ kwa
Manase, na iria nĩrĩo rĩarĩ mũhaka wake, na mwena wa rũgongo maathiĩte o nginya Asheri,
naguo mwena wa irathĩro magathiĩ o nginya Isakaru.

11 Icigo-inĩ cia Isakaru na Asheri, Manase nĩ aaheirũo Bethi-sheani na taũni ciakuo iria
ciamĩthiũrũrũkĩirie, Ibileamu na taũni ciakuo iria ciamĩthiũrũrũkĩirie, aikari a Doru na taũni
ciakuo iria ciamĩthiũrũrũkĩirie, aikari a Eni-doru na taũni ciakuo iria ciamĩthiũrũrũkĩirie, aikari a

341




Taanaka na taũni ciakuo iria ciamĩthiũrũrũkĩirie, aikari a Megido na taũni ciakuo iria
ciamĩthiũrũrũkĩirie, ithũngũri-inĩ ithatũ.

12 No njiarũa cia Manase itiahotire kwĩgwatĩra matũũra macio; nĩ gũkorũo Akanaani maathiire o
na mbere gũikara kĩa hinya gĩcigo-inĩ kĩu. 13 Na rĩrĩa ciana cia Isiraeli ciagĩire hinya,
ikĩambĩrĩria kũrutithia Akanaani wĩra mũritũ, no itiigana kũmaingata biũ.

14 Nacio njiarũa cia Jusufu ikĩra Joshua atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte ũtũhe igai o rĩmwe tu na gĩcigo
kĩmwe tu? Tũrĩ andũ aingĩ, nĩ gũkorũo Yahweh nĩ athiĩte na mbere gũtũrathima.‖ 15 Nake
Joshua akĩmeera ũũ: ―Angĩkorũo mũrĩ andũ aingĩ ũguo, ambatai mũtitũ-inĩ mũtherie kũu nĩguo
mũgĩe na handũ thĩinĩ wa gĩcigo kĩa Aperizi na Arefai, nĩ gũkorũo gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa
Efiraimu nĩ kĩnini mũno harĩ inyuĩ.‖ 16 Nacio njiarũa cia Jusufu ikĩmwĩra atĩrĩ: ―Gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ
irĩma gĩtingĩtũigana, na Akanaani arĩa maikaraga gĩcigo-inĩ kĩa mũkuru makoragwo na ngaari cia
mbaara irĩ na mĩthece ya kĩgera, arĩa maikaraga Bethi-sheani na taũni ciakuo iria
cimĩthiũrũrũkĩirie o hamwe na arĩa marĩ Mũkuru-inĩ wa Jezireeli.‖ 17 Nĩ ũndũ ũcio Joshua akĩra
nyũmba ya Jusufu, Efiraimu na Manase ũũ: ―Mũrĩ andũ aingĩ, na mũrĩ na hinya mũingĩ.
Mũtikũheo igai rĩmwe tu, 18 ĩndĩ gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ irĩma o nakĩo gĩgũkorũo kĩrĩ kĩanyu. O na
gũtuĩka nĩ mũtitũ, nĩ mũkũũtheria nakuo gũtuĩke gĩcigo kĩanyu kĩrĩa kĩrĩ mũico biũ. Nĩ gũkorũo
nĩ mũkũingata Akanaani, o na marĩ na hinya na ngaari cia mbaara irĩ na mĩthece ya kĩgera.‖

JOSHUA 18

1 Nakĩo kĩrĩndĩ gĩothe gĩa ciana cia Isiraeli gĩkĩgomana Shilo, na gĩkĩamba hema ya gũtũnganwo
kũu, tondũ gũkinyĩria hĩndĩ ĩyo nĩ gĩatooretie bũrũri ũcio. 2 Ĩndĩ no gwatigarĩte mĩhĩrĩga
mũgwanja ya ciana cia Isiraeli ĩtaaheetwo igai rĩayo. 3 Nĩ ũndũ ũcio Joshua akĩra ciana cia
Isiraeli ũũ: ―Nĩ nginya rĩ mũkũhũthĩrĩria gũthiĩ kwĩgwatĩra bũrũri ũrĩa Yahweh Kĩhoti wa maithe
manyu ma tene amũheete? 4 Thuurai arũme atatũ kuuma harĩ o mũhĩrĩga nĩguo ndĩmatũme;
magĩrĩirũo gũthiũrũrũka kũu guothe gĩcigo-inĩ kĩu na macore mabu ya ũrĩa kĩngĩgayanio
kũringana na igai rĩao. Thutha ũcio macoke kũrĩ niĩ. 5 Magĩrĩirũo kũgayania gĩcigo kĩu icunjĩ
mũgwanja gatagatĩ-inĩ kao. Yahuda egũthiĩ o na mbere gũikara gĩcigo-inĩ gĩake mwena wa
mũhuro, nayo nyũmba ya Jusufu ĩthiĩ o na mbere gũikara gĩcigo-inĩ kĩayo mwena wa rũgongo. 6
No inyuĩ-rĩ, mwagĩrĩirũo gũcora mabu ya gĩcigo kĩu mũkĩgayanĩtie icunjĩ mũgwanja, na
mũndehere ũhoro ũcio haha, na niĩ nĩ ngũcuka mĩtĩ haha nĩ ũndũ wanyu mbere ya Yahweh
Kĩhoti witũ. 7 No Alawii matirĩ na igai gatagatĩ-inĩ kanyu, tondũ ũthĩnjĩri-Yahweh wa Yahweh
nĩguo igai rĩao; nao Gadi, Rubeni, na nuthu ya mũhĩrĩga wa Manase nĩ marĩkĩtie kwĩgwatĩra igai
rĩao mwena wa irathĩro wa Jorodani, igai rĩrĩa Musa ndungata ya Yahweh aamaheire.‖

8 Arũme acio magĩkĩĩhaarĩria gũthiĩ, nake Joshua agĩatha andũ acio maathiaga gũcora mabu ya
gĩcigo kĩu akĩmeera ũũ: ―Thiĩi mũthiũrũrũke kũu guothe gĩcigo-inĩ kĩu na mũcore mabu yakĩo na

342




mũcoke kũrĩ niĩ, na niĩ nĩ ngũcuka mĩtĩ nĩ ũndũ wanyu haha mbere ya Yahweh gũkũ Shilo.‖ 9
Arũme acio magĩgĩthiĩ na magĩthiũrũrũka kũu guothe gĩcigo-inĩ kĩu na magĩcora mabu yakĩo
ibuku-inĩ kũringana na matũũra makĩgayanĩtie icunjĩ mũgwanja. Thutha ũcio magĩcoka kũrĩ
Joshua kambĩ-inĩ kũu Shilo. 10 Joshua agĩcuka mĩtĩ nĩ ũndũ wao kũu Shilo mbere ya Yahweh.
Joshua arĩ kũu, akĩgayania gĩcigo kĩu kũrĩ ciana cia Isiraeli kũringana na icunjĩ ciao.

11 Na mũtĩ ũgĩkĩgwĩra mũhĩrĩga wa Benjamini kũringana na mbarĩ ciao, nakĩo gĩcigo kĩrĩa
kĩamagwĩrĩire kĩarĩ gatagatĩ ka andũ a Yahuda na andũ a Jusufu. 12 Mwena wa rũgongo, mũhaka
wao waambĩrĩirie Jorodani, mũhaka ũcio ũgacoka ũkambata o nginya kĩharũrũka-inĩ kĩa Jeriko
mwena wa rũgongo na ũkambata kĩrĩma werekeire ithũĩro, na wathiĩte nginya werũ-inĩ wa Bethi-
aveni. 13 Mũhaka ũcio ũgacoka ũkoima kũu ũgathiĩ Luzu, kĩharũrũka-inĩ kĩa Luzu kĩa mwena
wa mũhuro, na nokuo Betheli; mũhaka ũcio waikũrũkĩte nginya Atarothu-adari kĩrĩma-inĩ kĩrĩa
kĩrĩ mũhuro wa Bethi-horoni ya Kĩanda. 14 Na mũhaka ũcio ũgĩĩkĩrũo mwena wa ithũĩro na
ũgĩthiĩ ũrigicũkĩte werekeire mwena wa mũhuro kuuma kĩrĩma-inĩ kĩrĩa kĩng‘etheire Bethi-
horoni mwena wa mũhuro; wathirĩire Kiriathu-baali, na nokuo Kiriathu-jearimu, itũũra rĩa
Yahuda. Ũcio nĩ mwena wa ithũĩro.

15 Mwena wa mũhuro woimĩte mũthia-inĩ wa Kiriathu-jearimu, mũhaka ũcio ũgathiĩ werekeire
ithũĩro; wathiĩte o nginya itherũkĩro-inĩ rĩa maĩ ma Nefitoa. 16 Mũhaka ũcio waikũrũkĩte o
nginya mũthia-inĩ wa kĩrĩma kĩrĩa kĩng‘etheire Mũkuru wa Mũrũ wa Hinomu, kĩrĩa kĩrĩ Mũkuru-
inĩ wa Refaimu mwena wa rũgongo, na ũgaikũrũka Mũkuru-inĩ wa Hinomu, kĩharũrũka-inĩ kĩa
Mũjebusi mwena wa mũhuro, na gũikũrũka nginya Eni-rogeli. 17 Na ũgĩĩkĩrũo werekeire
rũgongo ũthiĩte nginya Eni-shemeshi na ũgacoka ũkoima hau ũgathiĩ Gelilothu, ĩrĩa ĩng‘etheire
mwambato wa Adumimu, na ũgaikũrũka nginya ihiga-inĩ rĩa Bohani mũrũ wa Rubeni. 18 Na
wathiĩte na mbere o nginya kĩharũrũka-inĩ kĩa mwena wa rũgongo kũng‘ethera Araba na
ũgaikũrũka o nginya Araba. 19 Mũhaka ũcio wathiĩte na mbere nginya kĩharũrũka-inĩ kĩa Bethi-
hogila kĩa mwena wa rũgongo, na mũhaka ũcio wathirĩire rũteere-inĩ rwa mwena wa rũgongo
rwa Iria rĩa Cumbĩ mũthia-inĩ wa Jorodani wa mwena wa mũhuro. Ũcio nĩguo warĩ mũhaka wa
mwena wa mũhuro. 20 Jorodani nĩyo yarĩ mũhaka wa gĩcigo kĩu mwena wa irathĩro. Rĩu nĩrĩo
rĩarĩ igai rĩa njiarũa cia Benjamini kũringana na mbarĩ ciao, kũringana na mĩhaka ya igai rĩu
mĩena yothe.

21 Matũũra ma mũhĩrĩga wa Benjamini kũringana na mbarĩ ciao maarĩ: Jeriko, Bethi-hogila,
Emeki-keziza, 22 Bethi-araba, Zemaraimu, Betheli, 23 Avimu, Para, Ofara, 24 Kefari-amoni,
Ofini, na Geba—matũũra 12 na icagi ciamo.

25 Gibeoni, Rama, Beerothu, 26 Mizipe, Kefira, Moza, 27 Rekemu, Iripeeli, Tarala, 28 Zela, Ha-
elefu, Jebusi, na nokuo Jerusalemu, Gibea, na Kiriathu—matũũra 14 na icagi ciamo.

Rĩu nĩrĩo rĩarĩ igai rĩa njiarũa cia Benjamini kũringana na mbarĩ ciao.

343



JOSHUA 19

1 Naguo mũtĩ wa kerĩ ũkĩgwĩra Simeoni, harĩ mũhĩrĩga wa Simeoni kũringana na mbarĩ ciao. Na
igai rĩao rĩarĩ gatagatĩ-inĩ ka igai rĩa Yahuda. 2 Igai rĩao rĩarĩ Biri-shiba hamwe na Sheba,
Molada, 3 Hazaru-shuali, Bala, Ezemu, 4 Elitoladi, Bethulu, Horoma, 5 Zikilagi, Bethi-
marikabothu, Hazaru-susa, 6 Bethi-lebaothu, na Sharuheni—matũũra 13 na icagi ciamo; 7 Aini,
Rimoni, Etheri, na Ashani—matũũra mana na icagi ciamo; 8 hamwe na icagi ciothe iria
ciathiũrũrũkĩirie matũũra macio o nginya Baalathu-biri, Rama ya mwena wa mũhuro. Rĩu nĩrĩo
rĩarĩ igai rĩa mũhĩrĩga wa Simeoni kũringana na mbarĩ ciao. 9 Igai rĩa njiarũa cia Simeoni
rĩarutirũo kuuma harĩ gĩcigo kĩa Yahuda, tondũ gĩcunjĩ kĩa Yahuda kĩarĩ kĩnene mũno harĩ o. Nĩ
ũndũ ũcio njiarũa cia Simeoni ikĩĩgwatĩra igai gatagatĩ-inĩ ka igai rĩao.

10 Naguo mũtĩ wa gatatũ ũkĩgwĩra njiarũa cia Zebuluni kũringana na mbarĩ ciao, na mũhaka wa
igai rĩao wathiĩte o nginya Saridi. 11 Mũhaka wao wathiĩte werekeire ithũĩro nginya Mareala na
ũgakinya Dabeshethu ũgacoka ũgathiĩ mũkuru-inĩ ũrĩa ũng‘etheire Jokineamu. 12 Ũgacoka
ũkoima Saridi ũgathiĩ werekeire irathĩro mwena ũrĩa riũa rĩrathagĩra, o nginya mũhaka-inĩ wa
Kisilothu-taboru na ũgathiĩ Daberathu ũgacoka ũkambata nginya Jafia. 13 Na kuuma kũu
wathiĩte werekeire irathĩro mwena ũrĩa riũa rĩrathagĩra o nginya Gathu-heferi, ũgathiĩ Ethi-
kazini, ũgacoka ũgathiĩ Rimoni, na wathiĩte o nginya Nea. 14 Na mũhaka ũcio warigicũkĩte
itũũra rĩu werekeire mwena wa rũgongo o nginya Hanathoni, na wathirĩire Mũkuru-inĩ wa
Ifitaheli, 15 na Katathu, Nahalali, Shimuroni, Idala, na Bethilehemu—matũũra 12 na icagi
ciamo. 16 Rĩu nĩrĩo rĩarĩ igai rĩa njiarũa cia Zebuluni kũringana na mbarĩ ciao. Macio nĩmo maarĩ
matũũra mao na icagi ciamo.

17 Mũtĩ wa kana ũkĩgwĩra Isakaru, harĩ njiarũa cia Isakaru kũringana na mbarĩ ciao. 18 Mũhaka
wao wathiĩte nginya Jezireeli, Kesulothu, Shunemu, 19 Hafaraimu, Shioni, Anaharathu, 20
Rabithu, Kishioni, Ebezu, 21 Remethu, Eni-ganimu, Eni-hada, na Bethi-pazezu. 22 Na mũhaka
ũcio wakinyĩte Taboru na Shahazuma na Bethi-shemeshi, na mũhaka wao wathirĩire Jorodani—
matũũra 16 na icagi ciamo. 23 Rĩu nĩrĩo rĩarĩ igai rĩa mũhĩrĩga wa Isakaru kũringana na mbarĩ
ciao, matũũra mao na icagi ciamo.

24 Naguo mũtĩ wa gatano ũkĩgwĩra mũhĩrĩga wa Asheri kũringana na mbarĩ ciao. 25 Mũhaka
wao warĩ Helikathu, Hali, Beteni, Akishafu, 26 Alameleki, Amadi, na Mishali. Wathiĩte
werekeire ithũĩro nginya Karimeli na nginya Shihoru-libinathu, 27 ningĩ ũgacoka thutha
werekeire mwena wa irathĩro o nginya Bethi-dagoni na ũgakinya Zebuluni na Mũkuru wa
Ifitaheli mwena wa rũgongo, nginya Bethi-emeku na Neieli, na wathiĩte ũgakinya Kabuli mwena
wa ũmotho, 28 na ũgakinya Ebironi, Rehobu, Hamoni, na Kana o nginya Sidoni Ĩrĩa Nene. 29
Ningĩ mũhaka ũcio ũgĩcoka thutha nginya Rama ũgĩthiĩ nginya itũũra rĩrĩa rĩrĩ na ũgitĩri rĩa Turo.
Kuuma hau mũhaka ũcio wacokete nginya Hosa, ũgathirĩra iria-inĩ gĩcigo-inĩ kĩa Akizibu, 30

344



Uma, Afeku, na Rehobu—matũũra 22 na icagi ciamo. 31 Rĩu nĩrĩo rĩarĩ igai rĩa mũhĩrĩga wa
Asheri kũringana na mbarĩ ciao. Macio nĩmo maarĩ matũũra mao na icagi ciamo.

32 Mũtĩ wa gatandatũ ũkĩgwĩra njiarũa cia Nafitali, harĩ njiarũa cia Nafitali kũringana na mbarĩ
ciao. 33 Mũhaka wao woimĩte Helefu, kuuma mũtĩ-inĩ ũrĩa mũnene wa Zaananimu, na Adami-
nekebu na Jabineeli o nginya Lakumu; na wathirĩire Jorodani. 34 Mũhaka ũcio ũgĩcoka thutha
werekeire ithũĩro ũgĩthiĩ Azinothu-taboru na ũkiuma kũu ũgĩthiĩ Hukoka na ũgĩkinya Zebuluni
mwena wa mũhuro nginya Asheri mwena wa ithũĩro na nginya Yahuda hakuhĩ na Jorodani
kwerekera mwena wa irathĩro. 35 Na matũũra marĩa maarĩ na ũgitĩri maarĩ Zidimu, Zeri,
Hamathu, Rakathu, Kinerethu, 36 Adama, Rama, Hazoru, 37 Kedeshi, Edirei, Eni-hazoru, 38
Ironi, Migidali-eli, Horemu, Bethi-anathu, na Bethi-shemeshi—matũũra 19 na icagi ciamo. 39
Rĩu nĩrĩo rĩarĩ igai rĩa mũhĩrĩga wa Nafitali kũringana na mbarĩ ciao, matũũra mao na icagi
ciamo.

40 Mũtĩ wa mũgwanja ũkĩgwĩra mũhĩrĩga wa Dani kũringana na mbarĩ ciao. 41 Na mũhaka wa
igai rĩao warĩ Zora, Eshitaoli, Iri-shemeshi, 42 Shaalabini, Aijaloni, Ithila, 43 Eloni, Timina,
Ekironi, 44 Eliteke, Gibethoni, Baalathu, 45 Jehudu, Bene-beraka, Gathu-rimoni, 46 Me-jarikoni,
na Rakoni, mũhaka ũcio ũng‘etheire Jopa. 47 No gĩcigo kĩa Dani kĩarĩ kĩnini harĩ o. Nĩ ũndũ ũcio
makĩambata magĩtharĩkĩra itũũra rĩa Leshemu na makĩrĩtunyana na makĩrĩniina na rũhiũ rwa
njora. Magĩcoka makĩrĩĩgwatĩra na magĩikara kuo, na magĩcenjia itũũra rĩu rĩa Leshemu rĩĩtwa
makĩrĩĩta Dani, o ta ũrĩa Dani ithe wao wa tene eetagwo. 48 Rĩu nĩrĩo rĩarĩ igai rĩa mũhĩrĩga wa
Dani kũringana na mbarĩ ciao. Macio nĩmo maarĩ matũũra mao na icagi ciamo.

49 Magĩkĩrĩkia kũgayania bũrũri ũcio ũtuĩke igai kũringana na icigo ciaguo. Ciana cia Isiraeli
igĩcoka ikĩhe Joshua mũrũ wa Nuni igai gatagatĩ-inĩ gacio. 50 Na kũringana na uuge wa Yahweh,
ikĩmũhe itũũra rĩrĩa eetirie, nĩrĩo Timinathu-sera, gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa Efiraimu, nake
agĩaka itũũra na agĩikara kuo.

51 Rĩu nĩrĩo rĩarĩ igai rĩrĩa Eliazaru mũthĩnjĩri-Yahweh, Joshua mũrũ wa Nuni, na atongoria a
nyũmba cia maithe ma mĩhĩrĩga ya Isiraeli maagayanirie na njĩra ya gũcuka mĩtĩ marĩ Shilo
mbere ya Yahweh, mũromo-inĩ wa hema ya gũtũnganwo. Nĩ ũndũ ũcio makĩrĩkia kũgayania
bũrũri ũcio.

JOSHUA 20

1 Nake Yahweh akĩra Joshua atĩrĩ: 2 ―Ĩra ciana cia Isiraeli ũũ, ‗Mwĩthuurĩrei matũũra ma kũũrĩra
marĩa ndamwĩrire ũhoro wamo kũgerera Musa, 3 nĩgetha mũndũ angĩũraga mũndũ ũngĩ
atekwenda kana atekũmenya akorĩra kuo. Na megũtuĩka rĩũrĩro rĩanyu nĩgetha mũkorĩra
mũrĩhĩria wa thakame. 4 No mũhaka orĩre itũũra-inĩ rĩmwe rĩa macio na arũgame mũromo-inĩ wa

345




kĩhingo gĩa itũũra rĩu na oige ũrĩa ekĩte athuri a itũũra rĩu mamũthikĩrĩirie. Nao magĩrĩirũo
kũmwamũkĩra itũũra-inĩ rĩu na mamũhe handũ aikaranagie nao kũu. 5 Angĩkorũo mũrĩhĩria wa
thakame nĩ amũrũmĩrĩire, matiagĩrĩirũo kũneana mũndũ ũcio ũũraganĩte moko-inĩ make, tondũ
oragĩte mũndũ ũrĩa ũngĩ atekũmenya na ndaramũthũire. 6 Agĩrĩirũo gũikara itũũra-inĩ rĩu o
nginya rĩrĩa akaarũgama mbere ya kĩrĩndĩ aciirithio na athiĩ na mbere gũikara kuo o nginya rĩrĩa
mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene ũrĩa ũgaakorũo agĩtungata hĩndĩ ĩyo agaakua. Thutha ũcio
mũndũ ũcio ũũraganĩte no oime itũũra rĩu oorĩire, na acoke itũũra-inĩ rĩake na mũciĩ gwake.‘‖

7 Nĩ ũndũ ũcio makĩamũra Kedeshi thĩinĩ wa Galili gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa Nafitali,
Shekemu thĩinĩ wa gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa Efiraimu, na Kiriathu-ariba, na nokuo Hebironi,
thĩinĩ wa gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa Yahuda. 8 Thĩinĩ wa gĩcigo kĩa Jorodani, mwena wa irathĩro
wa Jeriko, magĩthuura Bezeru werũ-inĩ kũndũ kwaraganu kuuma harĩ mũhĩrĩga wa Rubeni,
Ramothu thĩinĩ wa Gileadi kuuma harĩ mũhĩrĩga wa Gadi, na Golani thĩinĩ wa Bashani kuuma
harĩ mũhĩrĩga wa Manase.

9 Matũũra macio nĩmo maathuurirũo nĩ ũndũ wa ciana cia Isiraeli ciothe hamwe na andũ a kũngĩ
arĩa maikaraga gatagatĩ-inĩ kao, nĩgetha mũndũ o wothe ũngĩũraga mũndũ ũngĩ atekwenda
akorĩra kuo nĩguo ndakoragwo nĩ mũrĩhĩria wa thakame atanarũgama mbere ya kĩrĩndĩ aciirithio.

JOSHUA 21

1 Na rĩrĩ, atongoria a nyũmba cia maithe ma Alawii magĩthiĩ kũrĩ Eliazaru mũthĩnjĩri-Yahweh,
Joshua mũrũ wa Nuni, na atongoria a nyũmba cia maithe ma mĩhĩrĩga ya Isiraeli, 2 makĩaria nao
marĩ kũu Shilo bũrũri-inĩ wa Kanaani, makiuga: ―Yahweh aathanire kũgerera Musa akiuga atĩ
tũheo matũũra ma gũikaraga, hamwe na kũndũ kwamo gwa kũrĩithia nĩ ũndũ wa mahiũ maitũ.‖ 3
Nĩ ũndũ ũcio, kũringana na uuge wa Yahweh, ciana cia Isiraeli ikĩhe Alawii matũũra maya na
kũndũ kwamo gwa kũrĩithia kuuma harĩ igai rĩacio.

4 Mũtĩ ũgĩkĩgwĩra mbarĩ cia Akohathu, na Alawii arĩa maarĩ njiarũa cia Haruni mũthĩnjĩri-
Yahweh makĩheo matũũra 13 na njĩra ya gũcuka mĩtĩ kuuma harĩ mũhĩrĩga wa Yahuda, mũhĩrĩga
wa Simeoni, na mũhĩrĩga wa Benjamini.

5 Nao Akohathu acio angĩ makĩgaĩrũo matũũra ikũmi kuuma harĩ mbarĩ cia mũhĩrĩga wa
Efiraimu, mũhĩrĩga wa Dani, na nuthu ya mũhĩrĩga wa Manase.

6 Nao Agerishoni makĩgaĩrũo matũũra 13 kuuma harĩ mbarĩ cia mũhĩrĩga wa Isakaru, mũhĩrĩga
wa Asheri, mũhĩrĩga wa Nafitali, na nuthu ya mũhĩrĩga wa Manase thĩinĩ wa Bashani.

7 Amerari makĩgaĩrũo matũũra 12 kũringana na nyũmba ciao, kuuma harĩ mũhĩrĩga wa Rubeni,
mũhĩrĩga wa Gadi, na mũhĩrĩga wa Zebuluni.

346




8 Ciana cia Isiraeli igĩkĩhe Alawii matũũra macio na kũndũ kwamo gwa kũrĩithia na njĩra ya
gũcuka mĩtĩ, o ta ũrĩa Yahweh aathanĩte kũgerera Musa.

9 Kwoguo kuuma harĩ mũhĩrĩga wa Yahuda na mũhĩrĩga wa Simeoni, makĩheana matũũra maya
magwetetwo haha na marĩĩtwa, 10 na makĩheanwo kũrĩ ariũ a Haruni a mbarĩ cia Akohathu cia
Alawii, tondũ nĩo maagwĩrĩirũo nĩ mũtĩ wa mbere. 11 Maamaheire Kiriathu-ariba (Ariba aarĩ ithe
wa Anaki), na nokuo Hebironi, gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa Yahuda, na kũndũ gwa kũrĩithia
kũrĩa gwagũthiũrũrũkĩirie. 12 No mũgũnda wa itũũra na icagi ciarĩo makĩhe Kalebu mũrũ wa
Jefune rĩtuĩke igai rĩake.

13 Na makĩhe ariũ a Haruni mũthĩnjĩri-Yahweh itũũra rĩa kũũrĩra nĩ ũndũ wa mũndũ ũũraganĩte,
nĩrĩo Hebironi hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, o na Libina hamwe na kũndũ kwarĩo gwa
kũrĩithia, 14 Jatiru hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, Eshitemoa hamwe na kũndũ kwarĩo
gwa kũrĩithia, 15 Holoni hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, Debiri hamwe na kũndũ kwarĩo
gwa kũrĩithia, 16 Aini hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, Juta hamwe na kũndũ kwarĩo gwa
kũrĩithia, na Bethi-shemeshi hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia—matũũra kenda kuuma harĩ
mĩhĩrĩga ĩyo ĩĩrĩ.

17 Na kuuma harĩ mũhĩrĩga wa Benjamini: Gibeoni hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, Geba
hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, 18 Anathothi hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, na
Alimoni hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia—matũũra mana.

19 Matũũra marĩa mothe maaheanirũo kũrĩ njiarũa cia Haruni, athĩnjĩri-Yahweh, maarĩ matũũra
13 hamwe na kũndũ kwamo gwa kũrĩithia.

20 Nacio mbarĩ icio ingĩ cia Akohathu gatagatĩ-inĩ ka Alawii ikĩheo matũũra na njĩra ya gũcuka
mĩtĩ kuuma harĩ mũhĩrĩga wa Efiraimu. 21 Makĩmahe itũũra rĩa kũũrĩra nĩ ũndũ wa mũndũ
ũũraganĩte, nĩrĩo Shekemu hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa
Efiraimu, Gezeri hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, 22 Kibizaimu hamwe na kũndũ kwarĩo
gwa kũrĩithia, na Bethi-horoni hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia—matũũra mana.

23 Na kuuma harĩ mũhĩrĩga wa Dani: Eliteke hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, Gibethoni
hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, 24 Aijaloni hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia,
Gathu-rimoni hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia—matũũra mana.

25 Na kuuma harĩ nuthu ya mũhĩrĩga wa Manase: Taanaka hamwe na kũndũ kwarĩo gwa
kũrĩithia na Gathu-rimoni hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia—matũũra merĩ.

26 Matũũra mothe hamwe na kũndũ kwamo gwa kũrĩithia marĩa mbarĩ icio ingĩ cia Akohathu
ciaheirũo maarĩ ikũmi.

27 Nao Agerishoni a mbarĩ cia Alawii makĩheo itũũra rĩa kũũrĩra nĩ ũndũ wa mũndũ ũũraganĩte,
kuuma harĩ nuthu ya mũhĩrĩga wa Manase, nĩrĩo Golani thĩinĩ wa Bashani, hamwe na kũndũ
kwarĩo gwa kũrĩithia na Beeshitera hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia—matũũra merĩ.

347


28 Na kuuma harĩ mũhĩrĩga wa Isakaru: Kishioni hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia,
Daberathu hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, 29 Jaramuthu hamwe na kũndũ kwarĩo gwa
kũrĩithia, na Eni-ganimu hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia—matũũra mana.

30 Na kuuma harĩ mũhĩrĩga wa Asheri: Mishali hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, Abidoni
hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, 31 Helikathu hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, na
Rehobu hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia—matũũra mana.

32 Na kuuma harĩ mũhĩrĩga wa Nafitali: itũũra rĩa kũũrĩra nĩ ũndũ wa mũndũ ũũraganĩte, nĩrĩo
Kedeshi thĩinĩ wa Galili hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, Hamothu-doru hamwe na kũndũ
kwarĩo gwa kũrĩithia, na Karitani hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia—matũũra matatũ.

33 Matũũra mothe ma Agerishoni kũringana na mbarĩ ciao maarĩ matũũra 13 na kũndũ kwamo
gwa kũrĩithia.

34 Na mbarĩ cia Amerari, Alawii acio angĩ, makĩheo kuuma harĩ mũhĩrĩga wa Zebuluni:
Jokineamu hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, Karita hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia,
35 Dimuna hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, na Nahalali hamwe na kũndũ kwarĩo gwa
kũrĩithia—matũũra mana.

36 Na kuuma harĩ mũhĩrĩga wa Rubeni: Bezeru hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, Jahazu
hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, 37 Kedemothu hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, na
Mefaathu hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia—matũũra mana.

38 Na kuuma harĩ mũhĩrĩga wa Gadi: itũũra rĩa kũũrĩra nĩ ũndũ wa mũndũ ũũraganĩte, nĩrĩo
Ramothu thĩinĩ wa Gileadi hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, Mahanaimu hamwe na kũndũ
kwarĩo gwa kũrĩithia, 39 Heshiboni hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, na Jazeru hamwe na
kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia—mothe maarĩ matũũra mana.

40 Matũũra mothe marĩa maagaĩirũo Amerari kũringana na mbarĩ ciao, nyũmba icio ingĩ cia
Alawii, maarĩ matũũra 12.

41 Matũũra mothe ma Alawii thĩinĩ wa kũrĩa ciana cia Isiraeli ciegwatĩire maarĩ matũũra 48
hamwe na kũndũ kwamo gwa kũrĩithia. 42 O itũũra harĩ matũũra macio rĩarĩ na kũndũ kwarĩo
gwa kũrĩithia kũrĩthiũrũrũkĩirie—ũguo nĩguo matũũra macio mothe maatariĩ.

43 Yahweh agĩkĩhe Isiraeli bũrũri wothe ũrĩa eehĩtĩte kũhe maithe mao ma tene, na
makĩwĩgwatĩra na magĩikara kuo. 44 Makĩria ma ũguo, Yahweh akĩmahe ũhurũko mĩena yothe,
o ta ũrĩa eehĩtĩte harĩ maithe mao ma tene, na gũtirĩ thũ yao o na ĩmwe yahotaga kũmetiiria.
Yahweh aaneanire thũ ciao ciothe moko-inĩ mao. 45 Gũtirĩ kĩĩranĩro o na kĩmwe harĩ ciĩranĩro
ciothe njega iria Yahweh eerĩire nyũmba ya Isiraeli gĩtaahingire; ciahingire ciothe.

348




JOSHUA 22

1 Nake Joshua agĩta Arubeni, Agadi, na nuthu ya mũhĩrĩga wa Manase 2 akĩmeera atĩrĩ: ―Nĩ
mwĩkĩte ũrĩa wothe Musa ndungata ya Yahweh aamwathire, na nĩ mwathĩkĩire mũgambo wakwa
maũndũ-inĩ mothe marĩa ndamwathire. 3 Mũtirĩ mwatiganĩria ariũ a ithe wanyu ihinda rĩu rĩothe
nginyagia ũmũthĩ; na nĩ mũhingĩtie rĩathani rĩa Yahweh Kĩhoti wanyu. 4 Rĩu Yahweh Kĩhoti
wanyu nĩ aheete ariũ a ithe wanyu ũhurũko, o ta ũrĩa aameerĩire. Kwoguo rĩu no mũcoke hema-
inĩ cianyu bũrũri-inĩ ũrĩa Musa ndungata ya Yahweh aamũheire mũwĩgwatĩre mwena ũrĩa ũngĩ
wa Jorodani. 5 No tigagĩrĩrai atĩ nĩ mwarũmĩrĩra maathani na Watho ũrĩa Musa ndungata ya
Yahweh aamũheire, na njĩra ya kwenda Yahweh Kĩhoti wanyu, kũrũmĩrĩra njĩra ciake ciothe,
kũrũmia maathani make, kwĩgwatania nake, na kũmũtungatĩra na ngoro yanyu yothe na muoyo
wanyu wothe.‖

6 Joshua agĩkĩmarathima na akĩreka mathiĩ, nao magĩĩthiĩra hema-inĩ ciao. 7 Musa nĩ aaheete
nuthu ya mũhĩrĩga wa Manase igai thĩinĩ wa Bashani, nayo nuthu ĩyo ĩngĩ ya mũhĩrĩga ũcio
ĩkĩheo gĩcigo kĩao mwena wa ithũĩro wa Jorodani nĩ Joshua, hamwe na ariũ a ithe wao. Makĩria
ma ũguo, rĩrĩa Joshua aamarekereirie mathiĩ hema-inĩ ciao, aamarathimire 8 akĩmeera ũũ: ―Cokai
hema-inĩ cianyu na ũtonga mũingĩ, na mahiũ maingĩ biũ, na betha na thahabu, gĩcango na kĩgera,
na nguo nyingĩ biũ. Oyai igai rĩanyu rĩa indo iria itahĩtwo kuuma kũrĩ thũ cianyu, hamwe na ariũ
a thoguo.‖

9 Thutha ũcio, Arubeni, Agadi, na nuthu ya mũhĩrĩga wa Manase makiuma kũrĩ ciana cia Isiraeli
icio ingĩ, kuuma Shilo bũrũri-inĩ wa Kanaani, magĩcoka bũrũri-inĩ wa Gileadi, bũrũri ũrĩa
meegwatĩire kũrĩa maaikaraga, kũringana na uuge wa Yahweh kũgerera Musa. 10 Rĩrĩa
maakinyire icigo-inĩ cia Jorodani bũrũri-inĩ wa Kanaani, ciana cia Rubeni, ciana cia Gadi, na
nuthu ya mũhĩrĩga wa Manase magĩaka kĩgongona hau hakuhĩ na Jorodani, kĩgongona kĩnene
mũno. 11 Thutha ũcio ciana cia Isiraeli icio ingĩ makĩigua gũkĩĩrũo ũũ: ―Atĩrĩrĩ, ciana cia Rubeni,
ciana cia Gadi, na nuthu ya mũhĩrĩga wa Manase nĩ makĩte kĩgongona mũhaka-inĩ wa bũrũri wa
Kanaani icigo-inĩ cia Jorodani mwena wa ciana cia Isiraeli.‖ 12 Rĩrĩa ciana cia Isiraeli ciaiguire
ũhoro ũcio, kĩrĩndĩ gĩothe gĩa ciana cia Isiraeli gĩkĩũngana hamwe kũu Shilo nĩguo gĩthiĩ
gĩkamatharĩkĩre.

13 Ciana cia Isiraeli igĩgĩtũma Phinehasi mũrũ wa Eliazaru mũthĩnjĩri-Yahweh kũrĩ ciana cia
Rubeni, ciana cia Gadi, na nuthu ya mũhĩrĩga wa Manase bũrũri-inĩ wa Gileadi, 14 arĩ hamwe na
atongoria ikũmi, mũtongoria ũmwe kuuma harĩ o nyũmba ya maithe ma mĩhĩrĩga yothe ya
Isiraeli, o ũmwe arĩ mũtongoria wa nyũmba ya maithe mao gatagatĩ-inĩ ka andũ ngiri nyingĩ a
Isiraeli.15 Rĩrĩa maakinyire kũrĩ ciana cia Rubeni, ciana cia Gadi, na nuthu ya mũhĩrĩga wa
Manase bũrũri-inĩ wa Gileadi, makĩmeera ũũ:

16 ―Kĩrĩndĩ gĩothe kĩa Yahweh kĩroiga atĩrĩ: ‗Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte mwĩke gĩĩko gĩkĩ gĩa kwaga
wĩhokeku harĩ Kĩhoti wa Isiraeli? Ũmũthĩ nĩ mũhutatĩire Yahweh mũkaga kũmũrũmĩrĩra

349



mũkeyakĩra kĩgongona na mũkaremera Yahweh. 17 Kaĩ mehia marĩa meekirũo Peori
mataatũiganire? Tũtirĩ twetheria kuumana namo gũkinyĩria ũmũthĩ, o na gũtuĩka kĩrĩndĩ kĩa
Yahweh nĩ gĩakorirũo nĩ ihũũra. 18 Na rĩu mũrenda kũhutatĩra Yahweh mwage kũmũrũmĩrĩra!
Mũngĩremera Yahweh ũmũthĩ, rũciũ akaarakarĩra kĩrĩndĩ gĩothe kĩa Isiraeli. 19 Rĩu-rĩ, angĩkorũo
bũrũri ũrĩa mwĩgwatĩire ũrĩ na thahu, ringai mũũke bũrũri-inĩ wa Yahweh kũrĩa gĩikaro kĩrĩa
kĩamũre kĩa Yahweh kĩrĩ mũikarage hamwe na ithuĩ, no mũtikaremere Yahweh, na mũtigatũme o
na ithuĩ tũreme na njĩra ya ũguo mwĩyakĩire kĩgongona na kũrĩ na kĩgongona kĩa Yahweh Kĩhoti
witũ. 20 Rĩrĩa Akani mũrũ wa Zera eekire gĩĩko gĩa kwaga wĩhokeku ũhoro-inĩ wĩgiĩ indo iria
ciatuĩrĩirũo kwanangwo-rĩ, na githĩ kĩrĩndĩ gĩothe kĩa Isiraeli gĩtiakorirũo nĩ marakara? Na towe
tu wakuire nĩ ũndũ wa mehia macio make.‘‖

21 Nĩ ũndũ ũcio ciana cia Rubeni, ciana cia Gadi, na nuthu ya mũhĩrĩga wa Manase magĩcokeria
atongoria acio a andũ ngiri nyingĩ a Isiraeli makĩmeera atĩrĩ: 22 ―Yahweh, o we Kĩhoti ũrĩa
ũkĩrĩte ihoti iria ingĩ ciothe! Yahweh, o we Kĩhoti ũrĩa ũkĩrĩte ihoti iria ingĩ ciothe! We nĩ oĩ, na
Isiraeli o nao nĩ mekũmenya. Angĩkorũo nĩ kũrema twaremire na tũkĩaga wĩhokeku harĩ
Yahweh, ndũgatũiguĩre tha mũthenya ũyũ wa ũmũthĩ. 23 Angĩkorũo tweyakĩire kĩgongona nĩguo
tũhutatĩre Yahweh twage kũmũrũmĩrĩra tũrutagĩre magongona ma njino, magongona ma mũtu,
na magongona ma ũiguano kĩgongona-inĩ kĩu, Yahweh arotũrũithia. 24 Twĩkĩte ũguo nĩ ũndũ wa
gĩtũmi kĩngĩ, nĩ gũkorũo twoigire atĩrĩ, ‗Ihinda-inĩ rĩũkĩte, ariũ anyu makeera ariũ aitũ ũũ:
―Mũkonainie atĩa na Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli? 25 Yahweh aigĩte Rũũĩ rwa Jorodani rũrĩ
mũhaka gatagatĩ gaitũ na inyuĩ, ciana cia Rubeni na ciana cia Gadi. Mũtirĩ na igai harĩ Yahweh.‖
Nao ariũ anyu magirĩrĩrie ariũ aitũ gũthathaiya Yahweh.‘

26 ―Nĩ ũndũ ũcio tũkĩĩrana atĩrĩ, ‗Nĩ tuoei ikinya twake kĩgongona, no ti gĩa kũrutĩra magongona
ma njino kana maruta, 27 ĩndĩ gĩgũtuĩka mũira gatagatĩ-inĩ gaitũ na inyuĩ hamwe na njiarũa citũ
iria igooka thutha witũ kuonania atĩ nĩ tũrĩhingagia ũtungata witũ harĩ Yahweh na magongona
maitũ ma njino na maruta maitũ na magongona maitũ ma ũiguano, nĩguo ihinda rĩũkĩte ariũ anyu
matikanere ariũ aitũ ũũ: ―Mũtirĩ na igai harĩ Yahweh.‖‘ 28 Tũgĩkiuga atĩrĩ, ‗Mangĩgatwĩra ũguo
ithuĩ na njiarũa citũ ihinda rĩũkĩte, tũkaameera ũũ: ―Ta rorai mũhiano wa kĩgongona kĩa Yahweh
ũrĩa maithe maitũ ma tene maakire, ũtarĩ wa kũrutĩra magongona ma njino kana maruta, no nĩguo
ũtuĩke mũira gatagatĩ-inĩ gaitũ na inyuĩ.‖‘ 29 Kũroaga gũtuĩka ũguo, atĩ no tũremere Yahweh na
tũhutatĩre Yahweh twage kũmũrũmĩrĩra na njĩra ya gwaka kĩgongona gĩa kũrutagĩra magongona
ma njino, magongona ma mũtu, na maruta, handũ ha kĩgongona kĩa Yahweh Kĩhoti witũ kĩrĩa
kĩrĩ mbere ya gĩikaro gĩake kĩrĩa kĩamũre!‖

30 Rĩrĩa Phinehasi mũthĩnjĩri-Yahweh, atongoria a kĩrĩndĩ, na atongoria a andũ ngiri nyingĩ a
Isiraeli arĩa maarĩ hamwe nake maaiguire ũrĩa ciana cia Rubeni, ciana cia Gadi, na ciana cia
Manase cioigire, makĩiganĩra. 31 Nĩ ũndũ ũcio Phinehasi mũrũ wa Eliazaru mũthĩnjĩri-Yahweh
akĩra ciana cia Rubeni, ciana cia Gadi, na ciana cia Manase ũũ: ―Ũmũthĩ ũyũ nĩ twamenya atĩ
Yahweh arĩ gatagatĩ-inĩ gaitũ, tondũ mũtiĩkĩte gĩĩko gĩa kwaga wĩhokeku harĩ Yahweh. Rĩu nĩ
mwahonokia ciana cia Isiraeli kuuma guoko-inĩ kwa Yahweh.‖

350


32 Thutha ũcio Phinehasi mũrũ wa Eliazaru mũthĩnjĩri-Yahweh na atongoria acio makiuma kũrĩ
ciana cia Rubeni na ciana cia Gadi bũrũri-inĩ wa Gileadi magĩcoka bũrũri-inĩ wa Kanaani, na
magĩkinyĩria ciana cia Isiraeli icio ingĩ ũhoro ũcio. 33 Nacio ciana cia Isiraeli icio ciaheo riboti
ĩyo ikĩiganĩra. Ciana cia Isiraeli igĩkĩgooca Yahweh, na itiigana kwaria rĩngĩ ũhoro wĩgiĩ gũthiĩ
gũtharĩkĩra ciana cia Rubeni na ciana cia Gadi cianange bũrũri ũrĩa maaikaraga.

34 Nacio ciana cia Rubeni na ciana cia Gadi ikĩhe kĩgongona kĩu rĩĩtwa, tondũ cioigire atĩrĩ, ―Nĩ
Mũira Gatagatĩ-inĩ Gaitũ Atĩ Yahweh Nĩwe Kĩhoti Ũrĩa wa ma.‖

JOSHUA 23

1 Na rĩrĩ, thutha wa matukũ maingĩ kuuma rĩrĩa Yahweh aaheire andũ a Isiraeli ũhurũko kuuma
harĩ thũ ciao iria ciamarigicĩirie, na Joshua agĩkorũo arĩ mũkũrũ na agaikangia mĩaka, 2 Joshua
agĩta andũ othe a Isiraeli, athuri ao, atongoria ao, atuanĩri ciira ao, na anene ao, akĩmeera atĩrĩ:
―Rĩu ndĩ mũkũrũ; na ngaikangia mĩaka. 3 Na nĩ mwĩyoneire maũndũ marĩa mothe Yahweh
Kĩhoti wanyu eekire ndũrĩrĩ ici ciothe nĩ ũndũ wanyu tondũ Yahweh Kĩhoti wanyu nĩwe
wamũrũagĩrĩra. 4 Na nĩ ndamũgayanirie na njĩra ya gũcuka mĩtĩ bũrũri wa ndũrĩrĩ iria itigarĩte
ũtuĩke igai rĩa mĩhĩrĩga yanyu, o hamwe na bũrũri wa ndũrĩrĩ iria ingĩ ndaniinire, kuuma Jorodani
o nginya Iria-inĩ Rĩrĩa Inene mwena wa ithũĩro. 5 Na Yahweh nĩwe wathiaga agĩcieheragia
mbere yanyu, na agĩcingata nĩ ũndũ wanyu, na mũkĩĩgwatĩra bũrũri wacio, o ta ũrĩa Yahweh
Kĩhoti wanyu aamwĩrĩire.

6 ―Rĩu no mũhaka mũgĩe na ũmĩrĩru biũ harĩ kũrũmĩrĩra na kũhingia maũndũ marĩa mothe
mandĩkĩtwo ibuku-inĩ rĩa Watho wa Musa na njĩra ya kwaga gũkaanaregana namo mũrore
mwena wa ũrĩo kana wa ũmotho, 7 na njĩra ya kwaga gũkeeingĩrania na ndũrĩrĩ ici itigarĩte
gatagatĩ-inĩ kanyu. O na mũtikanagwete marĩĩtwa ma ihoti ciacio kana mwĩhĩte nacio,
mũtikanacitungatĩre kana mũcinamĩrĩre. 8 No mwagĩrĩirũo kwĩgwatania na Yahweh Kĩhoti
wanyu, o ta ũrĩa mũtũire mwĩkĩte nginyagia ũmũthĩ ũyũ. 9 Yahweh nĩ ekũingata ndũrĩrĩ nene na
irĩ hinya ciehere mbere yanyu, nĩ gũkorũo gũtirĩ mũndũ ũrĩ wahota kũmwĩtiiria nginyagia ũmũthĩ
ũyũ. 10 Mũndũ wanyu ũmwe tu arĩingatithagia andũ ngiri, tondũ Yahweh Kĩhoti wanyu nĩwe
ũramũrũĩrĩra, o ta ũrĩa aamwĩrĩire. 11 Nĩ ũndũ ũcio mwĩmenyagĩrĩrei hingo ciothe na njĩra ya
kwenda Yahweh Kĩhoti wanyu.

12 ―No mũngĩkagarũrũka mwĩgwatanie na matigari ma ndũrĩrĩ ici itigarĩte gatagatĩ-inĩ kanyu na
mũthondeke ũiguano wa kũhikanagia nacio na mũnyitanagĩre nacio, nacio ikanyitanagĩra na
inyuĩ, 13 mwagĩrĩirũo kũmenya wega atĩ Yahweh Kĩhoti wanyu ndagaathiĩ na mbere kũingata
ndũrĩrĩ icio nĩ ũndũ wanyu. Ikaamũhenereria na ituĩke mũtego na iboko cia kũmũhũũra mwena
na mwena na mĩigua maitho-inĩ manyu o nginya mũthire thĩinĩ wa bũrũri ũyũ mwega Yahweh
Kĩhoti wanyu amũheete.

351




14 ―Atĩrĩrĩ, rĩu ndĩ hakuhĩ gũkua, na nĩ mũĩ wega na ngoro yanyu yothe na muoyo wanyu wothe
atĩ gũtirĩ kiugo o na kĩmwe harĩ ciĩranĩro ciothe njega iria Yahweh Kĩhoti wanyu aamwĩrĩire
kĩagĩte kũhinga. Ihingĩte ciothe harĩ inyuĩ. Gũtirĩ kiugo o na kĩmwe kĩagĩte kũhinga. 15 No o ta
ũrĩa ciĩranĩro ciothe njega iria Yahweh Kĩhoti wanyu aamwĩrĩire cimũkorete, noguo Yahweh
akaamũrehera mwanangĩko wothe ũrĩa aamwĩrĩire na amũniine mũthire thĩinĩ wa bũrũri ũyũ
mwega Yahweh Kĩhoti wanyu amũheete. 16 Mũngĩkaaga kũhingia kĩrĩkanĩro kĩa Yahweh Kĩhoti
wanyu kĩrĩa aamwathire mũhingagie na mũngĩgathiĩ gũtungatĩra ihoti ingĩ na mũcinamĩrĩre,
namo marakara ma Yahweh nĩ makaamũrĩrĩmbũkĩra na mũthire o na ihenya thĩinĩ wa bũrũri ũyũ
mwega amũheete.‖

JOSHUA 24

1 Thutha ũcio Joshua agĩcokanĩrĩria mĩhĩrĩga yothe ya Isiraeli Shekemu na agĩta athuri othe a
Isiraeli, atongoria ao, atuanĩri ciira ao, na anene ao, makĩrũgama mbere ya Kĩhoti ũrĩa wa ma. 2
Joshua akĩra andũ acio othe atĩrĩ: ―Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga ũũ, ‗Maithe manyu ma tene
maatũũraga mwena ũrĩa ũngĩ wa Rũũĩ mahinda-inĩ ma tene—Tera ithe wa Iburahimu o we ithe
wa Nahori—na maatungatagĩra ihoti ingĩ.

3 ―‗Thutha wa ihinda ngĩruta Iburahimu ithe wanyu wa tene kuuma mwena ũrĩa ũngĩ wa Rũũĩ na
ngĩtũma atuĩkanie bũrũri wothe wa Kanaani na ngĩtũma mbeũ yake ĩingĩhe. Ngĩmũhe Isaaka; 4
nake Isaaka ngĩmũhe Jakubu na Esau. Thutha-inĩ ngĩhe Esau Kĩrĩma gĩa Seiru gĩtuĩke igai rĩake;
nake Jakubu na ariũ ake magĩikũrũka magĩthiĩ Misiri. 5 Thutha ũcio ngĩtũma Musa na Haruni, na
ngĩhũũra Misiri na maũndũ marĩa ndekire gatagatĩ-inĩ kao, na inyuĩ ngĩcoka ngĩmũruta kuo. 6
Rĩrĩa ndarutaga maithe manyu Misiri na mũgĩkinya iria-inĩ, Amisiri maateng‘eretie maithe
manyu na ngaari cia mbaara na thigari ciahaicĩte mbarathi, o nginya Iria-inĩ Itune. 7 Nao
makĩambĩrĩria gũkaĩra Yahweh, na nĩ ũndũ ũcio akĩrehe nduma gatagatĩ kanyu na Amisiri na
akĩrehe iria igũrũ rĩao rĩkĩmahumbĩra, na mũkĩĩyonera na maitho manyu ũrĩa ndekire Misiri.
Mũgĩcoka mũgĩtũũra werũ-inĩ ihinda iraihu.

8 ―‗Na ngĩmũkinyia bũrũri-inĩ wa Aamori arĩa maaikaraga mwena ũrĩa ũngĩ wa Jorodani, na
makĩrũa na inyuĩ. No ngĩmaneana moko-inĩ manyu nĩguo mwĩgwatĩre bũrũri wao, na ngĩmaniina
makĩehera mbere yanyu. 9 Na Balaki mũrũ wa Ziporu, mũthamaki wa Moabi, akĩarahũka na
agĩtharĩkĩra Isiraeli. Nĩ ũndũ ũcio agĩta Balaamu mũrũ wa Beori nĩguo oke amũrume. 10 No
ndiathikĩrĩirie Balaamu. Na nĩ ũndũ ũcio agĩikara o akĩmũrathimaga, na ngĩmũhonokia kuuma
guoko-inĩ gwake.

11 ―‗Mũgĩcoka mũkĩringa Jorodani mũgĩkinya Jeriko. Nao atongoria a Jeriko, Aamori, Aperizi,
Akanaani, Ahiti, Agirigashi, Ahivi, na Ajebusi makĩrũa na inyuĩ, no ngĩmaneana guoko-inĩ
kwanyu. 12 Nĩ ũndũ ũcio ngĩtũma andũ acio magĩe na kĩeha mũtanakinya kuo, na kĩeha kĩu

352




gĩgĩtũma mamweherere—o ta athamaki erĩ a Aamori. Ti tondũ wa rũhiũ rwanyu rwa njora na ti
tondũ wa ũta wanyu. 13 Nĩ ũndũ ũcio ngĩmũhe bũrũri mũtaanogeire na matũũra mũtaakĩte, na
mũgĩikara kuo. Rĩu mũrarĩa kuuma mĩgũnda-inĩ ya mĩthabibũ na mĩgũnda-inĩ ya mĩtamaiyũ
mũtaahandire.‘

14 ―Kwoguo, mwĩtigĩrei Yahweh na mũmũtungatagĩre mũrĩ na wĩkindĩru na wĩhokeku, na
mweherie ihoti iria maithe manyu ma tene maatungatagĩra mwena ũrĩa ũngĩ wa Rũũĩ na thĩinĩ wa
Misiri, na mũtungatagĩre Yahweh. 15 Rĩu angĩkorũo nĩ mũkuona ũrĩ ũndũ mũũru gũtungatĩra
Yahweh, mwĩthuurĩrei ũmũthĩ nũũ mũrĩtungatagĩra, kana nĩ ihoti iria maithe manyu ma tene
maatungatagĩra mwena ũrĩa ũngĩ wa Rũũĩ kana nĩ ihoti cia Aamori arĩa mũikaraga bũrũri-inĩ
wao. No niĩ na andũ a nyũmba yakwa, tũrĩtungatagĩra Yahweh.‖

16 Nao andũ maigua ũguo makiuga: ―Kũroaga gũtuĩka ũguo, atĩ no tũhutatĩre Yahweh
tũtungatagĩre ihoti ingĩ. 17 Yahweh Kĩhoti witũ nĩwe watũrutire bũrũri wa Misiri o hamwe na
maithe maitũ, kuuma nyũmba-inĩ ya ũkombo, na nĩwe waringire ciama nene tũkĩĩyonagĩra na
maitho maitũ na agĩikara agĩtũgitagĩra njĩra-inĩ ĩyo yothe ĩrĩa twagereire na gatagatĩ-inĩ ga ikundi
ciothe cia andũ a kũrĩa twatuĩkanĩirie. 18 Yahweh aaingatire ikundi ciothe cia andũ, o nginya
Aamori, arĩa maaikaraga bũrũri ũyũ mbere itũ. Nĩ ũndũ ũcio, o na ithuĩ tũrĩtungatagĩra Yahweh,
tondũ nĩwe kĩhoti witũ.‖

19 Joshua agĩcoka akĩra andũ acio ũũ: ―Mũtingĩhota gũtungatĩra Yahweh, nĩ gũkorũo nĩ Kĩhoti
mwamũre; we nĩ Kĩhoti wĩ ũiru. Ndekũmuohera mahĩtia manyu na mehia manyu. 20
Mũngĩtiganĩria Yahweh na mũtungatĩre ihoti ng‘eni, o nake nĩ ekũmũũkĩrĩra na amũniine o na
thutha wa kũmwĩka maũndũ mega.‖

21 No andũ acio makĩra Joshua ũũ: ―Aca, ithuĩ tũrĩtungatagĩra Yahweh!‖ 22 Nĩ ũndũ ũcio Joshua
akĩra andũ atĩrĩ: ―Mũrĩ aira anyu inyuĩ ene a ũguo mwoiga, nĩ mwethuurĩra gũtungatagĩra
Yahweh.‖ Nao makiuga: ―Ĩĩ tũrĩ aira.‖

23 ―Nĩ ũndũ ũcio, eheriai ihoti ng‘eni iria irĩ gatagatĩ-inĩ kanyu, na mwerekerie ngoro cianyu harĩ
Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli.‖ 24 Nao andũ acio makĩra Joshua ũũ: ―Nĩ tũrĩtungatagĩra Yahweh
Kĩhoti witũ, na nĩ tũrĩathĩkagĩra mũgambo wake!‖

25 Kwoguo Joshua agĩthondeka kĩrĩkanĩro hamwe na andũ acio mũthenya ũcio na akĩmahe
watho wa kũrũmĩrĩrũo na matuĩro ma ciira marĩ kũu Shekemu. 26 Joshua agĩcoka akĩandĩka
ciugo icio ibuku-inĩ rĩa Watho wa Kĩhoti na akĩoya ihiga inene mũno na akĩrĩhanda rungu rwa
mũtĩ mũnene ũrĩa ũrĩ hakuhĩ na handũ harĩa hamũre ha Yahweh.

27 Joshua agĩthiĩ na mbere kwĩra andũ acio ũũ: ―Atĩrĩrĩ, ihiga rĩrĩ rĩgũtuĩka mũira witũ, nĩ
gũkorũo nĩ rĩaigua ũrĩa wothe Yahweh atwĩra, na rĩgũtuĩka mũira harĩ inyuĩ, nĩgetha mũtikanae
gũkaana Kĩhoti wanyu.‖ 28 Thutha ũcio Joshua akĩra andũ mathiĩ, o mũndũ igai-inĩ rĩake.

353


29 Thutha wa maũndũ macio, Joshua mũrũ wa Nuni, ndungata ya Yahweh, agĩkua arĩ na ũkũrũ
wa mĩaka 110. 30 Nĩ ũndũ ũcio makĩmũthika gĩcigo-inĩ kĩa igai rĩake Timinathu-sera, ĩrĩa ĩrĩ
gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa Efiraimu, mwena wa rũgongo wa Kĩrĩma kĩa Gaashu. 31 Andũ a
Isiraeli magĩthiĩ na mbere gũtungatĩra Yahweh matukũ mothe ma Joshua na matukũ mothe ma
athuri arĩa maatigirũo muoyo thutha wa Joshua gũkua, arĩa mooĩ mawĩko mothe marĩa Yahweh
eekĩire ciana cia Isiraeli.

32 Mahĩndĩ ma Jusufu, marĩa ciana cia Isiraeli ciokĩte namo kuuma Misiri, maathikirũo Shekemu
gĩcigo-inĩ kĩa mũgũnda ũrĩa Jakubu aagũrĩte kuuma kũrĩ ariũ a Hamoru, ithe wa Shekemu, na
icunjĩ 100 cia mbeca; na ũgĩtuĩka igai rĩa ariũ a Jusufu.

33 O nake Eliazaru mũrũ wa Haruni agĩkua. Nĩ ũndũ ũcio makĩmũthika Karĩma-inĩ ka Phinehasi
mũrũwe, karĩa aaheetwo gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa Efiraimu.

ATIIRĨRĨRI BŨRŨRI 1

1 Thutha wa Joshua gũkua, ciana cia Isiraeli igĩtuĩria ũhoro harĩ Yahweh ikĩũria ũũ: ―Nĩa
gatagatĩ-inĩ gaitũ mekwambata marĩ a mbere magatharĩkĩre Akanaani?‖ 2 Yahweh agĩcicokeria
atĩrĩ: ―Yahuda nĩwe ũkwambata. Na rĩrĩ, nĩ ngũneana bũrũri ũcio guoko-inĩ gwake.‖ 3 Nake
Yahuda akĩra Simeoni mũrũ wa ithe atĩrĩ: ―Nĩ twambate nawe gĩcigo-inĩ kĩrĩa ngaĩirũo
tũgatharĩkĩre Akanaani. Na niĩ nĩ ngũcoka ngũtware gĩcigo-inĩ kĩrĩa ũgaĩirũo.‖ Nĩ ũndũ ũcio
Simeoni agĩthiĩ hamwe nake.

4 Rĩrĩa Yahuda aambatire, Yahweh akĩneana Akanaani na Aperizi moko-inĩ mao, na makĩhoota
arũme 10,000 thĩinĩ wa Bezeki. 5 Magĩkora Adoni-bezeki kũu Bezeki, na marĩ kũu
makĩmũtharĩkĩra na makĩhoota Akanaani na Aperizi. 6 Na rĩrĩa Adoni-bezeki oorire,
makĩmũteng‘eria makĩmũnyita na makĩmũrenga ciara ciake iria nene cia moko na ciara ciake iria
nene cia magũrũ. 7 Adoni-bezeki agĩkiuga atĩrĩ: ―Harĩ na athamaki 70 maarengirũo ciara ciao iria
nene cia moko na iria nene cia magũrũ na monganagia irio rungu rwa metha yakwa. O ta ũrĩa
njĩkĩte, noguo Kĩhoti anjĩka.‖ Thutha ũcio makĩmũtwara Jerusalemu, na agĩkuĩra kuo.

8 Ningĩ arũme a Yahuda magĩtharĩkĩra itũũra rĩa Jerusalemu na makĩrĩtunyana; maarĩtharĩkĩire na
rũhiũ rwa njora na magĩcina itũũra rĩu na mwaki. 9 Thutha ũcio, arũme a Yahuda magĩikũrũka
magatharĩkĩre Akanaani arĩa maaikaraga gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma na Negebu hamwe na Shefela.
10 Yahuda agĩgĩthiĩ agĩtharĩkĩra Akanaani arĩa maaikaraga Hebironi (mbere ĩyo Hebironi
yetagwo Kiriathu-ariba), na makĩũraga Sheshai, Ahimani, na Talimai.

11 Makiuma kũu magĩthiĩ gũtharĩkĩra aikari a Debiri. (Mbere ĩyo Debiri yetagwo Kiriathu-
seferi.) 12 Nake Kalebu akiuga ũũ: ―Mũndũ ũrĩa ũgũtharĩkĩra itũũra rĩa Kiriathu-seferi na
arĩtunyane, nĩ ngũmũhe mwarĩ wakwa Akisa atuĩke mũtumia wake.‖ 13 Othinieli mũrũ wa

354




Kenazu, mũrũ wa nyina na Kalebu ũrĩa mũnyinyi, akĩrĩtunyana. Nĩ ũndũ ũcio akĩmũnengera
mwarĩ, Akisa, atuĩke mũtumia wake. 14 Rĩrĩa Akisa aainũkaga, agĩthaitha mũthuriwe ere ithe wa
Akisa amũhe mũgũnda. Nake Akisa akiuma igũrũ rĩa ndigiri yake. Kalebu akĩmũũria: ―Nĩ kĩĩ
ũrenda?‖ 15 Akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ndagũthaitha ũũhe kĩrathimo, nĩ gũkorũo ũũheete gĩcunjĩ kĩa
mũgũnda mwena wa mũhuro; he Gulothu-maimu o nakuo.‖ Nĩ ũndũ ũcio akĩmũhe Gulothu ya
Rũgongo na Gulothu ya Kĩanda.

16 Nacio ciana cia Mũkeeni ũrĩa warĩ ithe wa mũtumia wa Musa, ikĩambata kuuma itũũra-inĩ rĩa
mĩkĩndũ irĩ hamwe na andũ a Yahuda igĩthiĩ werũ-inĩ wa Yahuda mwena wa mũhuro wa Aradi.
Igĩthiĩ kũu na ikĩambĩrĩria gũikara gatagatĩ-inĩ ka andũ a kũu. 17 No Yahuda magĩthiĩ na Simeoni
mũrũ wa ithe, na magĩtharĩkĩra Akanaani arĩa maaikaraga Zefathu na makĩmĩananga. Nĩ ũndũ
ũcio magĩta itũũra rĩu Horoma. 18 Yahuda agĩcoka agĩtunyana Gaza na gĩcigo gĩa kuo,
Ashikeloni na gĩcigo gĩa kuo, na Ekironi na gĩcigo gĩa kuo. 19 Yahweh aarĩ hamwe na Yahuda,
na makĩĩgwatĩra gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ irĩma, no matiahotire kũingata aikari a kũndũ kwaraganu, tondũ
maarĩ na ngaari cia mbaara irĩ na mĩthece ya kĩgera. 20 Makĩheana Hebironi kũrĩ Kalebu, o ta
ũrĩa Musa eeranĩire, nake akĩingata ariũ arĩa atatũ a Anaki kuuma kũu.

21 No Abenjamini matiaingatire Ajebusi arĩa maaikaraga Jerusalemu, kwoguo Ajebusi
maikaranagia na Abenjamini kũu Jerusalemu nginyagia ũmũthĩ.

22 Ihinda-inĩ rĩu, andũ a nyũmba ya Jusufu makĩambata magatharĩkĩre Betheli, na Yahweh aarĩ
hamwe nao. 23 Andũ a nyũmba ya Jusufu nĩ gũthigana maathiganaga Betheli (mbere ĩyo itũũra
rĩu rĩetagwo Luzu), 24 na athigani acio makĩona mũndũ woimaga itũũra-inĩ rĩu. Nĩ ũndũ ũcio
makĩmwĩra atĩrĩ: ―Twagũthaitha ũtuonie njĩra ya gũtonya itũũra-inĩ rĩrĩ, na ithuĩ nĩ tũgũkũiguĩra
tha.‖ 25 Kwoguo mũndũ ũcio akĩmonia njĩra ya gũtonya itũũra-inĩ rĩu, nao magĩtharĩkĩra itũũra
rĩu na rũhiũ rwa njora, no makĩreka mũndũ ũcio na nyũmba yake yothe mathiĩ. 26 Mũndũ ũcio
agĩthiĩ bũrũri-inĩ wa Ahiti na agĩaka itũũra kuo na akĩrĩĩta Luzu, na noguo rĩtagwo nginyagia
ũmũthĩ.

27 Manase ndaigana kwĩgwatĩra Bethi-sheani na taũni ciakuo iria ciamĩthiũrũrũkĩirie, Taanaka
na taũni ciakuo iria ciamĩthiũrũrũkĩirie, aikari a Doru na taũni ciakuo iria ciamĩthiũrũrũkĩirie,
aikari a Ibileamu na taũni ciakuo iria ciamĩthiũrũrũkĩirie, na aikari a Megido na taũni ciakuo iria
ciamĩthiũrũrũkĩirie. Akanaani acio magĩthiĩ na mbere gũikara bũrũri-inĩ ũcio kĩa hinya. 28 Na
rĩrĩa Isiraeli maagĩire hinya, makĩambĩrĩria kũrutithia Akanaani wĩra mũritũ, no matiigana
kũmaingata biũ.

29 O na Efiraimu ndaaingatire Akanaani arĩa maaikaraga Gezeri. Akanaani acio maathiire o na
mbere gũikara gatagatĩ-inĩ kao kũu Gezeri.

30 Zebuluni nake ndaaingatire aikari a Kitironi na aikari a Nahaloli. Akanaani acio maathiire o
na mbere gũikara gatagatĩ-inĩ kao makĩrutithio wĩra mũritũ.

355


31 Asheri ndaaingatire aikari a Ako na aikari a Sidoni, Ahalabu, Akizibu, Heliba, Afiki, na
Rehobu. 32 Kwoguo Aasheri magĩthiĩ na mbere gũikara gatagatĩ-inĩ ka Akanaani acio
maaikaraga bũrũri-inĩ ũcio, tondũ matiamaingatire.

33 Nafitali ndaaingatire aikari a Bethi-shemeshi na aikari a Bethi-anathu, ĩndĩ maathiire o na
mbere gũikara gatagatĩ-inĩ ka Akanaani acio maaikaraga bũrũri-inĩ ũcio. Aikari a Bethi-shemeshi
na Bethi-anathu magĩtuĩka a kũmarutagĩra wĩra wa ũkombo.

34 Aamori makĩhatĩrĩria Adani gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma, nĩ gũkorũo matiametĩkagĩria
maikũrũke kũndũ kũrĩa kwaraganu. 35 Kwoguo Aamori magĩthiĩ na mbere gũikara kĩa hinya
Kĩrĩma-inĩ kĩa Heresi, Aijaloni, na Shaalibimu. No rĩrĩa hinya wa andũ a nyũmba ya Jusufu
waingĩhire, makĩambĩrĩria kũrutithia Aamori wĩra mũritũ. 36 Bũrũri wa Aamori woimĩte
mwambato-inĩ wa Akirebimu, kuuma Sela ũgathiĩ wambatĩte.

ATIIRĨRĨRI BŨRŨRI 2

1 Nake mũraika wa Yahweh akiuma Giligali akĩambata Bokimu, akiuga atĩrĩ: ―Ndamũrutire
Misiri ngĩmwambatia o nginya bũrũri-inĩ ũrĩa nderĩire maithe manyu ma tene kũgerera
mwĩhĩtwa. Makĩria ma ũguo, ngiuga ũũ, ‗Ndirĩ hĩndĩ ngaathũkia kĩrĩkanĩro gitũ na inyuĩ. 2 Na
inyuĩ-rĩ, mũtikanathondeke kĩrĩkanĩro hamwe na aikari a bũrũri ũyũ na nĩ mwagĩrĩirũo gũtharia
igongona ciao.‘ No mũtirathĩkĩra mũgambo wakwa. Nĩ kĩĩ kĩratũma mwĩke ũguo? 3 Nĩkĩo ningĩ
ndoigire ũũ, ‗Ndikaamaingata mehere mbere yanyu, na nĩ magaatuĩka mũtego harĩ inyuĩ, nacio
ihoti ciao nĩ ikaamũhĩtithia.‘‖

4 Rĩrĩa mũraika wa Yahweh eerire ciana cia Isiraeli ciothe ciugo icio, andũ makĩambĩrĩria kũrĩra
manĩrĩire. 5 Nĩ ũndũ ũcio magĩta kũndũ kũu Bokimu, na makĩrutĩra Yahweh igongona kuo.

6 Na rĩrĩa Joshua eerire andũ mathiĩ, o Mũisiraeli agĩthiĩ igai-inĩ rĩake nĩguo egwatĩre bũrũri
ũcio.

7 Na andũ acio magĩthiĩ na mbere gũtungatĩra Yahweh matukũ mothe ma Joshua na matukũ
mothe ma athuri arĩa maatigirũo muoyo thutha wa Joshua gũkua, arĩa moonete mawĩko mothe
manene marĩa Yahweh eekĩire ciana cia Isiraeli. 8 Thutha ũcio Joshua mũrũ wa Nuni, ndungata
ya Yahweh, agĩkua arĩ na ũkũrũ wa mĩaka 110. 9 Nĩ ũndũ ũcio makĩmũthika gĩcigo-inĩ kĩa igai
rĩake Timinathu-heresi, ĩrĩa ĩrĩ gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa Efiraimu, mwena wa rũgongo wa
Kĩrĩma kĩa Gaashu.10 Rũciaro rũu ruothe rũgĩturanĩrũo hamwe na maithe maruo ma tene, na
gũkiumĩra rũciaro rũngĩ thutha waruo rũrĩa rũtooĩ Yahweh o na kana maũndũ marĩa eekĩire ciana
cia Isiraeli.

356




11 Nĩ ũndũ ũcio andũ a Isiraeli magĩka maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh na magĩtungatĩra
Baali.

12 Kwoguo magĩtiganĩria Yahweh Kĩhoti wa maithe mao, ũrĩa wamarutire bũrũri wa Misiri. Na
makĩrũmĩrĩra ihoti ingĩ, ihoti cia ikundi cia andũ arĩa maamathiũrũrũkĩirie, magĩcinamĩrĩra na
makĩrakaria Yahweh. 13 Magĩgĩtiganĩria Yahweh na magĩtungatĩra Baali na Ashitorethu. 14 Nĩ
ũndũ ũcio marakara ma Yahweh makĩrĩrĩmbũkĩra Isiraeli, na akĩmaneana moko-inĩ ma atahani
arĩa maamatunyire indo ciao. Akĩmendia guoko-inĩ gwa thũ iria ciamathiũrũrũkĩirie, na
matiahotire gwĩtiiria thũ ciao rĩngĩ.

15 Kũrĩa guothe maathiaga, guoko kwa Yahweh gwakoragwo gũkĩmokĩrĩra, gũkamarehera
mathĩna, o ta ũrĩa Yahweh ooigĩte na o ta ũrĩa Yahweh aameerĩte kũgerera mwĩhĩtwa, maarĩ na
mĩtangĩko mĩingĩ mũno. 16 Na nĩ ũndũ ũcio Yahweh nĩ aamarahũragĩra atiirĩrĩri bũrũri arĩa
maamahonokagia kuuma guoko-inĩ kwa atahani.

17 No nĩ maaregaga gũthikĩrĩria nginya atiirĩrĩri bũrũri acio, makahũũra ũmaraya na ihoti ingĩ na
magacinamĩrĩra. Makĩgarũrũka o narua magĩtiga kũrũmĩrĩra njĩra ĩrĩa maithe mao ma tene
maageragĩra, arĩa maathĩkĩire maathani ma Yahweh. Makĩaga gwĩka ũguo. 18 Rĩrĩa rĩothe
Yahweh aamarahũragĩra mũtiirĩrĩri bũrũri, Yahweh aakoragwo hamwe na mũtiirĩrĩri bũrũri ũcio
na akamahonokia kuuma guoko-inĩ gwa thũ ciao matukũ-inĩ mothe ma mũtiirĩrĩri bũrũri ũcio; nĩ
gũkorũo Yahweh nĩ aaiguaga tha nĩ ũndũ wa mĩnyamaro ĩrĩa maarehagĩrũo nĩ arĩa
maamanyamaragia na arĩa maamahinyagĩrĩria.

19 No rĩrĩa mũtiirĩrĩri bũrũri ũcio akua, maacokaga gwĩka o maũndũ moru gũkĩra maithe mao na
njĩra ya kũrũmĩrĩra ihoti ingĩ, magacitungatĩra na magacinamĩrĩra. Makĩrega gũtigana na mĩthiĩre
yao na mĩtugo yao ya ũremi. 20 Mũthia-inĩ marakara ma Yahweh makĩrĩrĩmbũkĩra Isiraeli, na
akiuga ũũ: ―Tondũ rũrĩrĩ rũrũ nĩ rũthũkĩtie kĩrĩkanĩro gĩakwa kĩrĩa ndathire maithe maruo ma tene
na nĩ rwagĩte kũnjathĩkĩra, 21 na niĩ ndikũingata rũrĩrĩ o na rũmwe rwehere mbere yao harĩ
ndũrĩrĩ iria Joshua aatigire irĩ kuo rĩrĩa aakuire. 22 Nĩgetha ngerie andũ a Isiraeli nyone kana nĩ
mekũrũmia njĩra ya Yahweh mathiagĩre njĩra-inĩ ĩyo o ta ũrĩa maithe mao meekire.‖ 23 Nĩ ũndũ
ũcio Yahweh agĩtĩkĩria ndũrĩrĩ icio itigare kuo. Ndaigana gũcingata na ihenya, na ndaacineanire
guoko-inĩ kwa Joshua.

ATIIRĨRĨRI BŨRŨRI 3

1 Ici nĩcio ndũrĩrĩ iria Yahweh aarekire itigare nĩgetha igerie ciana cia Isiraeli irĩa itooĩ ũhoro
wĩgiĩ mbaara o na ĩmwe ya Kanaani 2 (aarekire gũthiĩ ũguo nĩgetha njiarũa iria ingĩgooka thutha-
inĩ cia Isiraeli imenye mbaara, iria itoonete maũndũ ta macio mbere ĩyo): 3 athani arĩa atano a
Afilisti, na Akanaani othe, Asidoni, na Ahivi arĩa maaikaraga Kĩrĩma-inĩ kĩa Lebanoni kuuma

357




Kĩrĩma-inĩ kĩa Baali-herimoni gũthiĩ nginya Lebo-hamathu. 4 Ndũrĩrĩ icio ciarĩ cia kũgeria andũ
a Isiraeli nĩguo kũmenyeke kana andũ a Isiraeli nĩ mangĩaathĩkĩire maathani ma Yahweh marĩa
aaheete maithe mao kũgerera Musa. 5 Kwoguo andũ a Isiraeli magĩtũũra gatagatĩ-inĩ ka
Akanaani, Ahiti, Aamori, Aperizi, Ahivi, na Ajebusi. 6 Moyaga airĩtu ao makamahikia
magatuĩka atumia ao, nao airĩtu ao ene makamaneana kũrĩ ariũ ao, na makĩambĩrĩria gũtungatĩra
ihoti ciao.

7 Nĩ ũndũ ũcio ciana cia Isiraeli igĩka maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh, na ikĩriganĩrũo nĩ
Yahweh Kĩhoti wao na ciatungatagĩra Baali na mĩtĩ ya kũhoywo. 8 Nĩ ũndũ ũcio marakara ma
Yahweh makĩrĩrĩmbũkĩra Isiraeli, na akĩmendia guoko-inĩ gwa Kushani-rishathaimu mũthamaki
wa Mesopotamia. Ciana cia Isiraeli igĩtungatĩra Kushani-rishathaimu mĩaka ĩnana. 9 Rĩrĩa ciana
cia Isiraeli ciakaĩire Yahweh aciteithie, Yahweh akĩarahũra mũhonokia wa kũhonokia ciana cia
Isiraeli, nĩwe Othinieli mũrũ wa Kenazu, mũrũ wa nyina na Kalebu ũrĩa mũnyinyi. 10 Roho wa
Yahweh ũgĩũka igũrũ rĩake, na agĩtuĩka mũtiirĩrĩri bũrũri wa Isiraeli. Rĩrĩa aathiire mbaara-inĩ,
Yahweh akĩneana Kushani-rishathaimu mũthamaki wa Mesopotamia guoko-inĩ gwake na
agĩtooria Kushani-rishathaimu. 11 Thutha ũcio bũrũri ũcio ũkĩgĩa na ũhurũko mĩaka 40. Nake
Othinieli mũrũ wa Kenazu agĩkua.

12 Na o rĩngĩ Ciana cia Isiraeli ikĩambĩrĩria gwĩka maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh. Nĩ
ũndũ ũcio Yahweh akĩreka Egiloni mũthamaki wa Moabi atoorie Isiraeli, nĩ gũkorũo nĩ meekaga
maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh. 13 Ningĩ akĩmarehera Aamoni na Aamaleki mamokĩrĩre.
Magĩtharĩkĩra Isiraeli na magĩtunyana itũũra rĩa mĩtĩ ya mĩkĩndũ. 14 Ciana cia Isiraeli
igĩtungatĩra Egiloni mũthamaki wa Moabi mĩaka 18.

15 Ciana cia Isiraeli igĩkaĩra Yahweh aciteithie, nĩ ũndũ ũcio Yahweh agĩciarahũrĩra mũhonokia,
nĩwe Ehudi mũrũ wa Gera, Mũbenjamini wahũthagĩra guoko kwa ũmotho. Thutha wa ihinda
ciana cia isiraeli igĩtũma irĩhi rĩa igooti kũrĩ Egiloni mũthamaki wa Moabi kũgerera Ehudi. 16
Ehudi agĩĩthondekera rũhiũ rwa njora rũnooretwo mĩena yerĩ, rwa ũraihu wa mũkono ũmwe, na
akĩruoherera thĩinĩ wa nguo yake kĩero-inĩ gĩake kĩa ũrĩo. 17 Agĩkĩneana irĩhi rĩu rĩa igooti kũrĩ
Egiloni mũthamaki wa Moabi. Na rĩrĩ, Egiloni aarĩ mũndũ mũtungu mũno.

18 Rĩrĩa Ehudi aarĩkirie kũneana irĩhi rĩu rĩa igooti, akiumagaria andũ acio maakuuĩte irĩhi rĩu. 19
No rĩrĩa maakinyire harĩ kware ya Giligali, we mwene akĩhũndũka agĩthiĩ akĩra mũthamaki ũũ:
―Atĩrĩrĩ, wee mũthamaki, ndĩ na ndũmĩrĩri yaku ya hitho.‖ Nake mũthamaki akiuga: ―Kirai!‖ Nĩ
ũndũ ũcio ndungata ciake ciothe ikĩmweherera. 20 Kwoguo Ehudi agĩthiĩ harĩ we harĩa aaikarĩte
arĩ wiki kanyũmba-inĩ kahooreru ka igũrũ. Ehudi agĩcoka akĩmwĩra: ―Ndĩ na ndũmĩrĩri yaku
kuuma kũrĩ Kĩhoti.‖ Nĩ ũndũ ũcio mũthamaki agĩũkĩra kuuma gĩtĩ-inĩ gĩake kĩa ũnene. 21 Ehudi
agĩcoka agĩcomora rũhiũ rwa njora kĩero-inĩ gĩake kĩa ũrĩo na guoko gwake kwa ũmotho na
akĩmũtheca nda naruo. 22 Rũhiũ rũu rũgĩthiĩ rũtonyete thĩinĩ hamwe na mũtĩ waruo, namo
maguta makĩrũhumbĩra, tondũ ndaacomorire rũhiũ rũu rwa njora ruume nda-inĩ ya mũthamaki
ũcio, namo mai makiuma. 23 Ehudi akĩgerera gĩthaku-inĩ, thutha wa gũcokia mĩrango ya
kanyũmba kau ka igũrũ na kũmĩhinga biũ. 24 Rĩrĩa aathiire, ndungata cia mũthamaki igĩcoka na

358


igĩkora mĩrango ya kanyũmba kau ka igũrũ ĩrĩ mĩhinge. Nĩ ũndũ ũcio cikiuga ũũ: ―No nginya
akorũo nĩ gwĩteithia areteithia rumu-inĩ hooreru ya thĩinĩ.‖ 25 Magĩikara o metereire nginya
magĩconoka, no rĩrĩa moonire atĩ ndarahingũra mĩrango ya kanyũmba kau ka igũrũ, makĩoya cabi
makĩmĩhingũra na makĩona mwathi wao agwĩte thĩ arĩ mũkuũ!

26 Ehudi oorire hĩndĩ ĩyo maahindahindaga, na akĩhĩtũkĩra kware-inĩ na agĩkinya Seira o wega.
27 Rĩrĩa aakinyire, akĩhuuha coro arĩ gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa Efiraimu; nacio ciana cia
Isiraeli igĩikũrũka kuuma gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma, acitongoretie. 28 Agĩcoka agĩciĩra:
―Nũmĩrĩrai, nĩ gũkorũo Yahweh nĩ aneanĩte thũ cianyu, Amoabi, guoko-inĩ kwanyu.‖ Nĩ ũndũ
ũcio ikĩmũrũmĩrĩra na magĩtunyana iringĩro cia Jorodani makĩhingĩrĩria Amoabi, na
matietĩkagĩria mũndũ o na ũmwe kũringa. 29 Hĩndĩ ĩyo makĩũraga Amoabi 10,000, arũme othe
njamba arĩa maarĩ na hinya; gũtirĩ o na ũmwe wetharire. 30 Kwoguo mũthenya ũcio Moabi
ĩgĩtoorio nĩ guoko kwa Isiraeli; naguo bũrũri ũcio ũkĩgĩa na ũhurũko mĩaka 80.

31 Thutha wake gũkiumĩra Shamigari mũrũ wa Anathu, ũrĩa woragire arũme 600 Afilisti na
mũcengi wa ng‘ombe; o nake nĩ aahonokirie Isiraeli.

ATIIRĨRĨRI BŨRŨRI 4

1 No rĩrĩ, thutha wa Ehudi gũkua, o rĩngĩ ciana cia Isiraeli magĩka maũndũ moru maitho-inĩ ma
Yahweh. 2 Nĩ ũndũ ũcio Yahweh akĩmendia guoko-inĩ kwa Jabini mũthamaki wa Kanaani, ũrĩa
wathamakaga Hazoru. Mũnene wa mbũtũ yake aarĩ Sisera, ũrĩa waikaraga Haroshethu ya ndũrĩrĩ.
3 Ciana cia Isiraeli igĩkaĩra Yahweh, tondũ Jabini aarĩ na ngaari 900 cia mbaara irĩ na mĩthece ya
kĩgera, na aahinyĩrĩirie ciana cia Isiraeli atarĩ na tha mĩaka 20.

4 Na rĩrĩ, Debora, mũnabii ũrĩa wahikĩtio nĩ Lapidothu, nĩwe watuagĩra Isiraeli hĩndĩ ĩyo. 5
Aamenyerete gũikara thĩ rungu rwa mũtĩ wa mũkĩndũ wa Debora gatagatĩ ka Rama na Betheli
gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa Efiraimu; Ciana cia Isiraeli ciambataga igathiĩ kũrĩ we nĩguo
acituĩre. 6 Agĩtũmanĩra Baraki mũrũ wa Abinoamu kuuma Kedeshi-nafitali akĩmwĩra atĩrĩ: ―Na
githĩ Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli ndathanĩte? ‗Thiĩ wĩyarĩre Kĩrĩma-inĩ gĩa Taboru, na woe arũme
10,000 a Nafitali na Zebuluni mũthiĩ nao. 7 Nĩ ngũkũrehera Sisera mũnene wa mbũtũ ya Jabini,
hamwe na ngaari ciake cia mbaara na thigari ciake karũũĩ-inĩ ga Kishoni, na ndĩmũneane guoko-
inĩ gwaku.‘‖

8 Nĩ ũndũ ũcio Baraki akĩmwĩra: ―Nĩ ngũthiĩ angĩkorũo nĩ tũgũthiĩ nawe, no angĩkorũo tũtigũthiĩ
nawe, ndigũthiĩ.‖ 9 Nake akiuga ũũ: ―Hatarĩ nganja nĩ tũgũthiĩ hamwe. O na kũrĩ ũguo, mbaara
ĩrĩa ũrathiĩ kũrũa ndĩgũgũtũũgĩria, nĩ gũkorũo Yahweh ekũneana Sisera guoko-inĩ kwa mũndũ-
wa-nja.‖ Thutha ũcio Debora agĩũkĩra na marĩ hamwe na Baraki magĩthiĩ Kedeshi. 10 Baraki

359




agĩta Zebuluni na Nafitali mathiĩ kũu Kedeshi, na arũme 10,000 makĩmũrũmĩrĩra. O na Debora
akĩambata hamwe nake.

11 Na rĩrĩ, Heberi Mũkeeni nĩ eeyamũranĩtie na Akeni, njiarũa cia Hobabu ithe wa mũtumia wa
Musa, na aambĩte hema yake hakuhĩ na mũtĩ ũrĩa mũnene ũrĩ Zaananimu, ũrĩa ũrĩ Kedeshi.

12 Sisera agĩkinyĩrio ndũmĩrĩri atĩ Baraki mũrũ wa Abinoamu nĩ ambatĩte Kĩrĩma-inĩ gĩa Taboru.
13 O rĩo Sisera agĩcokanĩrĩria ngaari ciake ciothe cia mbaara—ngaari 900 cia mbaara irĩ na
mĩthece ya kĩgera—na thigari ciothe iria aarĩ nacio kuuma Haroshethu ya ndũrĩrĩ nĩguo mathiĩ
karũũĩ-inĩ ga Kishoni. 14 Hĩndĩ ĩyo Debora akĩra Baraki ũũ: ―Arahũka, nĩ gũkorũo ũyũ nĩguo
mũthenya ũrĩa Yahweh ekũneana Sisera guoko-inĩ gwaku. Na githĩ Yahweh ndarathiĩ arĩ mbere
yaku?‖ Nake Baraki agĩikũrũka kuuma Kĩrĩma-inĩ gĩa Taboru arĩ na arũme 10,000
mamũrũmĩrĩire. 15 Nake Yahweh agĩtũma Sisera na ngaari ciake ciothe cia mbaara na mbũtũ
yothe matukanĩrũo marĩ mbere ya rũhiũ rwa njora rwa Baraki. Nake Sisera akiuma ngaari-inĩ
yake ya mbaara akĩũra na magũrũ. 16 Baraki agĩteng‘eria ngaari icio cia mbaara na mbũtũ ĩyo o
nginya Haroshethu ya ndũrĩrĩ. Nĩ ũndũ ũcio mbũtũ yothe ya Sisera ĩkĩniinwo na rũhiũ rwa njora;
gũtirĩ o na ũmwe watigarire.

17 No Sisera akĩũra na magũrũ nginya hema-inĩ ya Jaeli mũtumia wa Heberi Mũkeeni, nĩ ũndũ
nĩ kwarĩ na thayũ gatagatĩ-inĩ ka Jabini mũthamaki wa Hazoru na andũ a nyũmba ya Heberi
Mũkeeni. 18 Nake Jaeli akiuma nja agatũnge Sisera, akĩmwĩra ũũ: ―Ingĩra mwathi wakwa, tonya
gũkũ thĩinĩ. Ndũgetigĩre.‖ Nĩ ũndũ ũcio akĩingĩra thĩinĩ wa hema yake, nake akĩmũhumbĩra na
mũrengeti. 19 Nake Sisera akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ndagũthaitha ũũhe tũũĩ tũnini nyue, nĩ gũkorũo ndĩ
mũnyotu.‖ Agĩgĩkunũra cuba ya iria ya rũũa na akĩmũhe iria anyue, na thutha ũcio
akĩmũhumbĩra rĩngĩ. 20 Sisera akĩmwĩra ũũ: ―Rũgama mũromo-inĩ wa hema, na mũndũ angĩũka
akũũrie atĩrĩ, ‗Kũrĩ mũndũ ũrĩ gũkũ?‘ ũmwĩre, ‗Aca!‘‖

21 No Jaeli mũtumia wa Heberi akĩoya mũcumarĩ wa hema na nyundo. Na Sisera arĩ toro biũ arĩ
mũnogu, Jaeli akĩmũkuhĩrĩria aceemete na akĩhũũrĩrĩra mũcumarĩ ũcio thikĩrĩrio-inĩ ciake,
akĩũhũũrĩrĩra nginya ũgĩĩthecerera thĩ, nake agĩkua.

22 Baraki agĩthiĩ kuo agĩetha Sisera, nake Jaeli akiuma akamũtũnge na akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũka
nguonie mũndũ ũrĩa ũretha.‖ Baraki agĩtonya marĩ hamwe nake akĩona Sisera akomete arĩ
mũkuũ, mũcumarĩ wa hema ũthecereirio thikĩrĩrio-inĩ ciake.

23 Kwoguo mũthenya ũcio Kĩhoti agĩtooria Jabini mũthamaki wa Kanaani mbere ya ciana cia
Isiraeli. 24 Guoko gwa ciana cia Isiraeli gũgĩkĩrĩrĩria kũgĩa na hinya igũrũ rĩa Jabini mũthamaki
wa Kanaani, nginya makĩniina Jabini mũthamaki wa Kanaani.

360





ATIIRĨRĨRI BŨRŨRI 5

1 Na mũthenya ũcio Debora hamwe na Baraki mũrũ wa Abinoamu makĩina rwĩmbo rũrũ:

2 ―Tondũ wa njuĩrĩ ĩtarĩ njohe thĩinĩ wa Isiraeli,

Tondũ wa andũ kwĩrutĩra,

Goocai Yahweh!

3 Thikĩrĩriai, inyuĩ athamaki! Tegai gũtũ, inyuĩ athani!

Nĩ ngũinĩra Yahweh.

Nĩ ngũina nyĩmbo ngooce Yahweh, Kĩhoti wa Isiraeli.

4 Wee Yahweh, rĩrĩa woimire Seiru,

Rĩrĩa woimire gĩcigo-inĩ kĩa Edomu,

Thĩ no kũinaina yainainire, na igũrũ rĩkiura,

Namo matu magĩita maĩ.

5 Irĩma igĩtweka mbere ya ũthiũ wa Yahweh,

O na Sinai ĩgĩtweka mbere ya ũthiũ wa Yahweh, Kĩhoti wa Isiraeli.

6 Matukũ-inĩ ma Shamigari mũrũ wa Anathu,

Matukũ-inĩ ma Jaeli, barabara nĩ ciatiganĩirio;

Agendi maageragĩra tũcĩra twa thutha.

7 Aikari a icagi-inĩ thĩinĩ wa Isiraeli magĩthira;

Magĩthira o nginya rĩrĩa niĩ, Debora, ndarahũkire,

O nginya rĩrĩa ndarahũkire ngĩtuĩka nyina wa Isiraeli.

8 Magĩthuura ihoti ng‘eni;

Gũgĩkĩgĩa mbaara ihingo-inĩ.

Gũtingĩonekire ngo, o na kana itimũ,

Gatagatĩ-inĩ ka andũ 40,000 thĩinĩ wa Isiraeli.

361



 9 Ngoro yakwa ĩrĩ hamwe na anene a mbũtũ a Isiraeli,

Arĩa maathiire meerutĩire marĩ hamwe na andũ.

Goocai Yahweh!

10 Inyuĩ atwarithia a ndigiri cia rangi mũtheũku,

Inyuĩ mũikaragĩra mĩgeka ĩrĩa mĩega,

Na inyuĩ mũgeraga barabara-inĩ,

Mwĩcũraniei!

11 Mĩgambo ya arĩa matahanagĩra maĩ nĩ yaiguirũo kũrĩa gũtahagwo maĩ;

Maaragia ũhoro wĩgiĩ ciĩko cia ũthingu cia Yahweh,

Ciĩko cia ũthingu cia aikari ake a icagi-inĩ thĩinĩ wa Isiraeli.

Nao andũ a Yahweh magĩikũrũka ihingo-inĩ.

12 Arahũka, arahũka, wee Debora!

Arahũka, arahũka, ũine rwĩmbo!

Ũkĩra na igũrũ, wee Baraki! Tongoria mĩgwate yaku, wee mũrũ wa Abinoamu!

13 Nao arĩa maatigarire magĩikũrũka kũrĩ andũ arĩa marĩ igweta;

Andũ a Yahweh magĩikũrũka kũrĩ niĩ mokĩrĩre andũ arĩa marĩ hinya.

14 Arĩa marĩ mũkuru-inĩ mooimĩte harĩ Efiraimu;

Nĩ makũrũmĩrĩire, wee Benjamini, gatagatĩ-inĩ ka ikundi cia andũ aku.

Kuuma harĩ Makiru anene a mbũtũ nĩ maikũrũkĩte,

Na kuuma harĩ Zebuluni arĩa makuuĩte karamu ka mwaandĩki marũa.

15 Anene a kuuma Isakaru maarĩ hamwe na Debora,

O ta Isakaru, Baraki o nake aarĩ hamwe nake.

Agĩtũmwo athiĩ magũrũ mũkuru-inĩ mwaraganu.

Gatagatĩ-inĩ ga ikundi cia andũ a Rubeni kwarĩ na ũhoro mũnene wa gwĩthuthuria ngoro.

16 Nĩ kĩĩ gĩatũmire ũikare thĩ gatagatĩ ka mĩhuko ĩĩrĩ ya matandĩko,

362


Ũkĩmathikagĩrĩria makĩhuuhĩra ndũũru ciao mĩtũrirũ?

Nĩ gũkorũo ikundi-inĩ cia andũ a Rubeni kwarĩ na ũhoro mũnene wa gwĩthuthuria ngoro.

17 Gileadi aatigirũo mũrĩmo wa Jorodani;

Nake Dani-rĩ, nĩ kĩĩ gĩatũmire athiĩ o na mbere gũikara meri-inĩ?

Asheri aaikarire o hũgũrũrũ-inĩ cia iria hatarĩ ũndũ areka,

Agĩgĩtigwo icukĩro-inĩ ciake.

18 Andũ a Zebuluni nĩo maaingĩririe mĩoyo yao ũgwati-inĩ hakuhĩ makue;

O nake Nafitali, agĩka o ũguo tũrĩma-inĩ twa kũndũ kwaraganu.

19 Athamaki magĩũka na makĩrũa;

Athamaki a Kanaani nao makĩrũa

Kũu Taanaka, maĩ-inĩ ma Megido.

No matiatahire betha o na ĩmwe.

20 Njata kuuma igũrũ ikĩrũa;

Ikĩrũa na Sisera irĩ njĩra-inĩ ciacio.

21 Rũũĩ rwa Kishoni rũkĩmathereria

Rũũĩ rũrĩa rwa tene, rũũĩ rwa Kishoni.

Ngĩrangĩrĩria andũ arĩa marĩ hinya.

22 Namo mahũngũ ma mbarathi magĩkubia

O ũrĩa mbarathi ciake cia njamba ciateng‘eraga ihenya inene.

23 Mũraika wa Yahweh akiuga ũũ, ‗Merozu ĩronyitwo nĩ kĩrumi,‘

‗Ĩni, aikari a kuo maronyitwo nĩ kĩrumi,

Nĩ gũkorũo matiigana gũka gũteithia Yahweh,

Matiigana gũka gũteithia Yahweh hamwe na arĩa marĩ hinya.‘

24 Mũtumia ũrĩa mũrathime gũkĩra arĩa angĩ nĩ Jaeli

O we mũtumia wa Heberi Mũkeeni;

363


Nĩwe mũrathime gũkĩra atumia arĩa angĩ maikaraga hema-inĩ.

25 Sisera aahoire maĩ; nake akĩmũhe iria.

Akĩmũhe iria imata na mbakũri ĩrĩ riri mũno.

26 Aatambũrũkirie guoko gwake akĩoya mũcumarĩ wa hema,

Akĩnyita nyundo ya bundi na guoko gwake kwa ũrĩo.

Akĩhũũrĩrĩra Sisera na nyundo, akĩmũhehenja mũtwe,

Akĩhehenja thikĩrĩrio ciake na agĩcitũrĩkania.

27 Akĩgwa gatagatĩ ka magũrũ make; akĩgwa agĩkoma atekwĩnyagunyia;

Akĩgwa gatagatĩ ka magũrũ make;

Harĩa aagũire, noho aaikarire agwĩte arĩ mũtoorie.

28 Mũtumia akĩrorera ndirica-inĩ,

Nyina wa Sisera agĩcũũthĩrĩra mĩanya-inĩ ya ndirica,

‗Kaĩ ngaari yake ya mbarathi ĩikarire ũguo nĩkĩ ĩtokĩte?

Mũkubio wa mahũngũ ma mbarathi cia ngaari ciake ũcereirũo ũguo nĩkĩ?‘

29 Mũirĩtu ũrĩa mũũgĩ mũno harĩ airĩtu a gwake arĩa atĩĩku akamũcokeria;

O nake agacokera akeĩra ũũ,

30 ‗No nginya akorũo nĩ kũgayana maragayana indo iria matahĩte,

Mũirĩtu ũmwe, airĩtu erĩ, harĩ o njamba ya ita,

Nguo ya marangi maingĩ ya gũtahwo ĩrĩ ya Sisera, nguo ya gũtahwo ya marangi maingĩ,

Nguo ng‘emie, nguo ya marangi maingĩ, nguo igĩrĩ ng‘emie

Irĩ cia ngingo cia atahani.‘

31 Nĩ ũndũ ũcio, thũ ciaku ciothe irothira, wee Yahweh,

No reke arĩa makwendete mahaane o ta riũa rĩkĩratha na riri warĩo.‖

Naguo bũrũri ũcio ũkĩgĩa na ũhurũko mĩaka 40.

364



ATIIRĨRĨRI BŨRŨRI 6

1 No rĩrĩ, o rĩngĩ ciana cia Isiraeli igĩka maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh, na nĩ ũndũ ũcio
Yahweh agĩcineana guoko-inĩ kwa Midiani mĩaka mũgwanja. 2 Guoko kwa Midiani
gũgĩkĩhinyĩrĩria ciana cia Isiraeli. Nĩ ũndũ wa Midiani, ciana cia Isiraeli igĩthondeka kũndũ gwa
kwĩhitha irĩma-inĩ, ngurunga-inĩ, na kũndũ kũrĩ hinya gũkinyĩrĩka. 3 Andũ a Isiraeli
mangĩahandire mbegũ-rĩ, Midiani na Amaleki na andũ a mwena wa irathĩro no kũmatharĩkĩra
maamatharĩkagĩra. 4 Maambaga hema ciao nĩguo mamatharĩkĩre na makaananga maciaro ma
bũrũri ũcio o nginya Gaza, na matiatigagĩria andũ a Isiraeli kĩndũ o na kĩ gĩa kũrĩa o na kana
ng‘ondu kana ndegwa kana ndigiri. 5 Nĩ gũkorũo mookaga na mahiũ mao na hema nyingĩ o ta
ngigĩ, na andũ acio na ngamĩra ciao matingĩatarĩkire, na mookaga bũrũri-inĩ ũcio makawananga.
6 Nĩ ũndũ ũcio andũ a Isiraeli magĩthĩnĩka mũno nĩ ũndũ wa Midiani; na ciana cia Isiraeli
igĩkaĩra Yahweh aciteithie.

7 Rĩrĩa ciana cia Isiraeli ciakaĩire Yahweh aciteithie nĩ ũndũ wa Midiani, 8 Yahweh agĩtũmĩra
ciana cia Isiraeli mũnabii agĩciĩra ũũ: ―Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli oigĩte atĩrĩ, ‗Ndamũrutire
Misiri na kwoguo ngĩmũruta nyũmba-inĩ ya ũkombo. 9 Nĩ ũndũ ũcio ngĩmũhonokia kuuma
guoko-inĩ kwa Misiri na kuuma kũrĩ arĩa othe maamũhinyagĩrĩria na ngĩmaingata mehere mbere
yanyu na ngĩmũhe bũrũri wao. 10 Na ngĩmwĩra atĩrĩ: ―Niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti wanyu.
Mũtikanetigĩre ihoti cia Aamori acio mũikaraga bũrũri-inĩ wao.‖ No inyuĩ mũtiigana
kũnjathĩkĩra.‘‖

11 Thutha-inĩ mũraika wa Yahweh agĩũka na agĩikara thĩ rungu rwa mũtĩ mũnene ũrĩa warĩ
Ofara, ũrĩa warĩ wa Joashu Mũabi-ezeri. Nake mũrũwe Gideoni aahũũraga ngano arĩ kĩhihĩro-inĩ
kĩa ndibei nĩguo amĩhithe andũ a Midiani matikamĩone. 12 Mũraika wa Yahweh agĩkĩmuumĩrĩra
akĩmwĩra atĩrĩ: ―Yahweh arĩ hamwe nawe, wee njamba ĩno ya ita ĩrĩ hinya.‖ 13 Nake Gideoni
akĩmwĩra ũũ: ―Atĩrĩrĩ, mwathi wakwa, angĩkorũo Yahweh arĩ hamwe na ithuĩ-rĩ, nĩ kĩĩ gĩtũmĩte
maũndũ maya mothe matũkore? Marĩ kũ mawĩko mothe ma kũgegania marĩa maithe maitũ
maatũganagĩra ũhoro wamo magatwĩra atĩrĩ, ‗Na githĩ Yahweh ndaatũrutire Misiri?‘ Rĩu Yahweh
nĩ atũtiganĩirie na agatũneana guoko-inĩ kwa Midiani.‖ 14 Yahweh akĩmũrora na akĩmwĩra atĩrĩ:
―Thiĩ na hinya ũcio ũrĩ naguo, na nĩ ũkũhonokia Isiraeli kuuma guoko-inĩ kwa Midiani. Na githĩ
ti niĩ ndĩragũtũma?‖ 15 Gideoni akĩmũcokeria ũũ: ―Atĩrĩrĩ Yahweh, ingĩkĩhota atĩa kũhonokia
Isiraeli? Atĩrĩrĩ, mbarĩ itũ nĩyo nini makĩria thĩinĩ wa mũhĩrĩga wa Manase, na niĩ nĩ niĩ mũndũ
ũrĩa ũtoĩkaine thĩinĩ wa nyũmba ya baba.‖ 16 No Yahweh akĩmwĩra ũũ: ―Tondũ ngũkorũo
hamwe nawe, nĩ ũkũniina andũ a Midiani o ta arĩ mũndũ ũmwe.‖

17 Nake akĩmwĩra atĩrĩ: ―Angĩkorũo rĩu nĩ njĩtĩkĩrĩkĩte maitho-inĩ maku, nyonia kĩmenyithia gĩa
kuonania atĩ nĩwe ũraria na niĩ. 18 Ndagũthaitha ndũkehere haha nginya njoke na kĩheo gĩakwa
na ndĩkĩige mbere yaku.‖ Akĩmũcokeria atĩrĩ: ―Ngũikara haha nginya rĩrĩa ũrĩcoka.‖ 19 Gideoni
agĩgĩtonya akĩhaarĩria kabũri na agĩthondeka mĩgate ĩtarĩ mĩkĩre ndawa ya kũimbia kuuma harĩ

365



eba ĩmwe ya mũtu. Agĩikia nyama icio gĩkabu-inĩ naguo thubu akĩwĩkĩra nyũngũ-inĩ ya kũrugĩra;
agĩcoka agĩcitwara nja kũrĩ we na akĩmũihũrĩra hau rungu rwa mũtĩ ũcio mũnene.

20 Mũraika wa Kĩhoti ũrĩa wa ma akĩmwĩra ũũ: ―Oya nyama icio na mĩgate ĩyo ĩtarĩ mĩkĩre
ndawa ya kũimbia na ũciigĩrĩre rwaro-inĩ rũu rwa ihiga, na ũitĩrĩrie thubu ũcio ho.‖ Nake agĩka o
ũguo. 21 Mũraika wa Yahweh agĩcoka agĩtambũrũkia rũthanju rũrĩa aanyitĩte na guoko akĩhutia
nyama icio na mĩgate ĩyo ĩtarĩ mĩkĩre ndawa ya kũimbia na mũthia waruo, na mwaki ũgĩakana
kuuma rwaro-inĩ rũu rwa ihiga na ũgĩcina nyama icio na mĩgate ĩyo ĩtarĩ mĩkĩre ndawa ya
kũimbia. Mũraika ũcio wa Yahweh agĩcoka akĩbuĩria, Gideoni agĩtiga kũmuona. 22 Hĩndĩ ĩyo
Gideoni akĩmenya atĩ ũcio oima mũraika wa Yahweh.

O rĩo Gideoni akiuga atĩrĩ: ―Hĩ! Yahweh Mwathi Ũrĩa Mũnene, ndĩ kuona mũraika wa Yahweh
ũthiũ kwa ũthiũ!‖ 23 Ĩndĩ Yahweh akĩmwĩra ũũ: ―Ũrogĩa na thayũ. Ndũgetigĩre; ndũgũkua.‖ 24
Nĩ ũndũ ũcio Gideoni agĩakĩra Yahweh kĩgongona hau, na gĩtagwo Yahweh-shalom nginyagia
ũmũthĩ. Na gĩtũire Ofara kwa Aabi-ezeri.

25 Ũtukũ ũcio Yahweh akĩmwĩra atĩrĩ: ―Oya gategwa ga thoguo, gategwa ga kerĩ karĩa karĩ na
mĩaka mũgwanja, na ũmomore kĩgongona kĩa Baali gĩa thoguo, na ũtemange mũtĩ wa kũhoywo
ũrĩa ũrĩ hakuhĩ nakĩo. 26 Warĩkia gwakĩra Yahweh Kĩhoti waku kĩgongona na mahiga maare
mũhari igũrũ rĩa handũ haha harũmu, woe gategwa kau ga kerĩ na ũkarute karĩ igongona rĩa njino
igũrũ rĩa mbaũ cia mũtĩ wa kũhoywo ũrĩa ũtemangire.‖ 27 Nĩ ũndũ ũcio Gideoni akĩoya arũme
ikũmi kuuma harĩ ndungata ciake na agĩka o ta ũrĩa Yahweh aamwĩrĩte. No nĩ eetigagĩra andũ a
nyũmba ya ithe na arũme a itũũra rĩu mũno kwoguo akĩaga gwĩka ũndũ ũcio mũthenya, akĩwĩka
ũtukũ.

28 Rĩrĩa arũme a itũũra rĩu mookĩrire rũcinĩ tene mũthenya ũyũ ũngĩ, makĩona atĩ kĩgongona kĩa
Baali nĩ kĩmomore na mũtĩ wa kũhoywo ũrĩa warĩ hakuhĩ nakĩo nĩ mũtemange na gategwa ga
kerĩ gakarutwo igongona kĩgongona-inĩ kĩu gĩaakĩtwo. 29 Makĩũrania atĩrĩ: ―Nũũ wĩkire ũũ?‖
Thutha wa gũtuĩria, makiuga: ―Gideoni mũrũ wa Joashu nĩwe wĩkĩte ũũ.‖ 30 Nĩ ũndũ ũcio arũme
a itũũra makĩra Joashu atĩrĩ: ―Ruta mũrũguo na gũkũ nja nĩguo tũmũũrage, tondũ nĩ amomorete
kĩgongona kĩa Baali na agatemanga mũtĩ wa kũhoywo ũrĩa ũrarĩ hakuhĩ nakĩo.‖ 31 Joashu akĩra
andũ acio othe maamũtetagia ũũ: ―Hihi no nginya mũrũĩrĩre Baali? Hihi no nginya
mũmũhonokie? Mũndũ o wothe ũkũmũrũĩrĩra agĩrĩire kũũragwo rũcinĩ rũrũ. Angĩkorũo we nĩ
Kĩhoti-rĩ, nĩ arekwo erũĩrĩre, nĩ gũkorũo harĩ mũndũ ũmomorete kĩgongona gĩake.‖ 32 Na
mũthenya ũcio akĩhe Gideoni rĩĩtwa Jerubaali, akiuga atĩrĩ: ―Reke Baali erũĩrĩre, nĩ gũkorũo harĩ
mũndũ ũmomorete kĩgongona gĩake.‖

33 Andũ othe a Midiani na a Amaleki na a mwena wa irathĩro magĩcokanĩrĩria mbũtũ ciao cia ita
hamwe; makĩringa magĩthiĩ Mũkuru wa Jezireeli na makĩamba hema ciao. 34 Naguo roho wa
Yahweh ũgĩũka igũrũ rĩa Gideoni na akĩhuuha coro, nao Aabi-ezeri makĩmũrũmĩrĩra. 35
Agĩtũma atũmwo Manase guothe, na o nao makĩmũrũmĩrĩra. Ningĩ agĩtũma atũmwo Asheri,
Zebuluni, na Nafitali guothe, na makĩambata magacemanie nake.

366


36 Gideoni agĩcoka akĩra Kĩhoti ũrĩa wa ma atĩrĩ: ―Angĩkorũo nĩ niĩ ũkũhũthĩra kũhonokia
Isiraeli, o ta ũrĩa wĩranĩire, 37 nĩ ngũiga guoya wa ng‘ondu kĩhuuhĩro-inĩ kĩa ngano. Angĩkorũo
guoya ũcio wa ng‘ondu noguo tu ũgũkorũo na ime nakuo kũu kũngĩ thĩ guothe kũũthiũrũrũkĩirie
gũkorũo kũrĩ kũũmũ, hĩndĩ ĩyo nĩ ngũmenya atĩ nĩ niĩ ũkũhũthĩra kũhonokia Isiraeli, o ta ũrĩa
wĩranĩire.‖ 38 Ũguo noguo gwathiire. Rĩrĩa ookĩrire rũcinĩ tene mũthenya ũyũ ũngĩ na akĩhiha
guoya ũcio wa ng‘ondu, aahihire guoya ũcio ũgĩita ime maĩ mangĩiyũra mbakũri nene ya iruga.
39 O na kũrĩ ũguo, Gideoni akĩra Kĩhoti ũrĩa wa ma atĩrĩ: ―Ndũgacinwo nĩ marakara nĩ ũndũ
wakwa, no njĩtĩkĩria ngũhoe ũndũ ũngĩ ũmwe tu. Ndagũthaitha ũreke ngerie ũndũ ũngĩ ũmwe tu
na guoya ũyũ wa ng‘ondu. Reke guoya ũyũ ũkorũo noguo tu ũgũkorũo ũrĩ mũũmũ nakuo kũu
kũngĩ thĩ guothe gũkorũo kũiyũire ime.‖ 40 Ũguo noguo Kĩhoti eekire ũtukũ ũcio; guoya ũcio wa
ng‘ondu noguo tu warĩ mũũmũ, nakuo kũu kũngĩ thĩ guothe kwaiyũire ime.

ATIIRĨRĨRI BŨRŨRI 7

1 Nake Jerubaali, o we Gideoni, na andũ arĩa othe maarĩ hamwe nake magĩũkĩra rũcinĩ tene na
makĩamba hema ciao Itherũkĩro-inĩ rĩa Harodi, na hĩndĩ ĩyo kambĩ ya Midiani yarĩ mwena wake
wa rũgongo karĩma-inĩ ka More mũkuru-inĩ mwaraganu. 2 Na rĩrĩ, Yahweh akĩra Gideoni ũũ:
―Andũ acio ũrĩ nao nĩ aingĩ mũno ndikũneana Midiani guoko-inĩ kwao. Isiraeli ahota kũnjĩtĩĩra
oige atĩrĩ, ‗Guoko gwakwa nĩkuo kwahonokia.‘ 3 Rĩu anĩrĩra harĩ andũ acio ũmeere ũũ: ‗Mũndũ
wothe ũrĩ na guoya na ũrainaina nĩ acoke mũciĩ.‘‖ Gideoni agĩkĩmageria. Nĩ ũndũ ũcio, andũ
22,000 magĩcoka mũciĩ, gũgĩtigara andũ 10,000.

4 O na kũrĩ ũguo, Yahweh akĩra Gideoni atĩrĩ: ―O na rĩu andũ acio nĩ aingĩ mũno. Maikũrũkie
maĩ-inĩ nĩguo ndĩmagerie marĩ kũu. Rĩrĩa ndĩrĩkwĩra atĩrĩ, ‗Ũyũ nĩ egũthiĩ hamwe nawe,‘ ũcio
nĩwe ũgũthiĩ hamwe nawe, no rĩrĩa ndĩrĩkwĩra atĩrĩ, ‗Ũyũ ndegũthiĩ hamwe nawe,‘ ũcio ndegũthiĩ
hamwe nawe.‖ 5 Nĩ ũndũ ũcio akĩoya andũ acio akĩmaikũrũkia maĩ-inĩ.

Yahweh agĩcoka akĩra Gideoni ũũ: ―Mũndũ wothe ũkũnyua maĩ na rũrĩmĩ o ta ũrĩa ngui ĩnyuaga,
mwamũranie na arĩa mekũnyua maturĩtie maru.‖ 6 Andũ arĩa maanyuire maĩ na rũrĩmĩ, makoya
maĩ na rũhĩ magĩtwaraga kanua-inĩ, maarĩ arũme 300. Andũ acio angĩ maanyuire maĩ maturĩtie
maru.

7 Yahweh agĩcoka akĩra Gideoni atĩrĩ: ―Ngũmũhonokia kũgerera arũme acio 300 manyua maĩ na
rũrĩmĩ, na nĩ ngũneana Midiani guoko-inĩ gwaku. Reke andũ acio angĩ othe macoke mũciĩ.‖ 8
Thutha wa arũme acio kuoya irio o hamwe na coro kuuma harĩ andũ acio, Gideoni akĩra arũme
acio angĩ othe a Isiraeli macoke mũciĩ, agĩtigwo na arũme acio 300 tu. Kambĩ ya Midiani yarĩ
mũhuro wake mũkuru-inĩ mwaraganu.

367




9 Ũtukũ ũcio Yahweh akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũkĩra ũtharĩkĩre kambĩ ĩyo, nĩ gũkorũo nĩ ndĩmĩneanĩte
guoko-inĩ gwaku. 10 No angĩkorũo nĩ ũretigĩra kũmĩtharĩkĩra-rĩ, ikũrũka kambĩ-inĩ ĩyo mũrĩ na
Pura ndungata yaku. 11 Ũthikĩrĩrie ũrĩa maroiga, na thutha ũcio nĩ ũkũgĩa na ũmĩrĩru wa
gũtharĩkĩra kambĩ ĩyo.‖ Nĩ ũndũ ũcio Gideoni na Pura ndungata yake magĩikũrũka magĩthiĩ
mũthia-inĩ wa harĩa mbũtũ ĩyo yaambĩte hema.

12 Na rĩrĩ, andũ a Midiani na a Amaleki na andũ othe a mwena wa irathĩro maaiyũire mũkuru-inĩ
ũcio mwaraganu o ta gĩkundi kĩa ngigĩ, nacio ngamĩra ciao itiatarĩkaga, ciarĩ nyingĩ o ta
mũthanga ũrĩa ũkoragwo hũgũrũrũ-inĩ cia iria. 13 Gideoni agĩgĩkinya ho, na haarĩ mũndũ
wataaragĩria mũratawe kĩroto aarotete, akĩmwĩra ũũ: ―Gĩkĩ nĩkĩo kĩroto kĩrĩa ndotire. Nyonire
mũgate mũthondeke na cairi ũkĩgaragara kambĩ-inĩ ya Midiani. Wathiĩ nginya hema-inĩ ĩmwe
wamĩgũtha na hinya mũno nginya yamomoka. Ũng‘aũranirie hema ĩyo mwena wa na igũrũ
warora na thĩ, hema ĩyo yagwa.‖ 14 Mũratawe aigua ũguo akĩmwĩra atĩrĩ: ―No nginya akorũo rũu
nĩ rũhiũ rwa njora rwa Gideoni mũrũ wa Joashu, mũndũ wa kuuma Isiraeli. Kĩhoti nĩ aneanĩte
Midiani na kambĩ yothe guoko-inĩ gwake.‖

15 Rĩrĩa Gideoni aaiguire mũndũ ũcio agĩtaarĩria kĩroto kĩu na akĩigua ũtaũri wakĩo, akĩinamĩrĩra
agĩthathaiya Kĩhoti. Thutha ũcio agĩcoka kambĩ-inĩ ya Isiraeli na akiuga ũũ: ―Ũkĩrai, nĩ gũkorũo
Yahweh nĩ aneanĩte kambĩ ya Midiani guoko-inĩ kwanyu.‖ 16 Agĩcoka akĩgayania arũme acio
300 ikundi ithatũ, na othe akĩmanengera coro na ndigithũ nene ciarĩ ũtheri no thĩinĩ ciekĩrĩtwo
imũrĩ. 17 Agĩcoka akĩmeera atĩrĩ: ―Ndorai na mwĩke o ũrĩa ngwĩka. Hĩndĩ ĩrĩa ndĩrĩkinya mũthia-
inĩ wa kambĩ ĩyo, mwagĩrĩirũo gwĩka ũrĩa niĩ ngwĩka. 18 Rĩrĩa ndĩrĩhuuha coro, niĩ hamwe na
arĩa ngũkorũo nao, o na inyuĩ mwagĩrĩirũo kũhuuha coro mũthiũrũrũkĩirie kambĩ ĩyo na
mwanĩrĩre muuge ũũ, ‗Mbaara ĩno nĩ ya Yahweh na ya Gideoni!‘‖

19 Gideoni na arũme 100 arĩa maarĩ nake magĩkinya mũthia-inĩ wa kambĩ ĩyo kĩambĩrĩria-inĩ kĩa
ituanĩra rĩa ũtukũ gatagatĩ, o hĩndĩ arangĩri maigwo. Makĩhuuha coro na makĩũraga ndigithũ icio
nene cia maĩ iria maakuuĩte na moko. 20 Kwoguo ikundi icio ithatũ ikĩhuuha coro na ikĩũraga
ndigithũ icio nene. Makĩnyita imũrĩ na moko mao ma ũmotho na makĩhuuha coro macinyitĩte na
moko mao ma ũrĩo makĩanĩrĩra makiuga ũũ: ―Rũhiũ rwa njora rwa Yahweh na rwa Gideoni!‖ 21
Hĩndĩ ĩyo yothe o mũndũ aarũgamĩte handũ hake mathiũrũrũkĩirie kambĩ ĩyo, nayo mbũtũ ĩyo
yothe ĩkĩũra, makĩũra magĩkayaga.

22 Arũme acio 300 magĩthiĩ o na mbere kũhuuha coro, nake Yahweh agĩtũma o mũndũ okĩrĩre
ũrĩa ũngĩ na rũhiũ rwa njora kũu guothe kambĩ-inĩ ĩyo; na mbũtũ ĩyo ĩkĩũra o nginya Bethi-shita,
ĩgĩthiĩ nginya Zerera, o nginya mũhaka-inĩ wa Abeli-mehola hakuhĩ na Tabathu.

23 Nao arũme a Isiraeli magĩtwo kuuma Nafitali, Asheri, na Manase guothe makĩũngana hamwe,
na makĩingatithia andũ a Midiani. 24 Gideoni agĩtũma atũmwo gĩcigo-inĩ gĩothe kĩrĩa kĩrĩ irĩma
kĩa Efiraimu akĩmeera ũũ: ―Ikũrũkai mũgatharĩkĩre Midiani, na mũtunyane harĩa hatahagwo maĩ
o nginya Bethi-bara na Jorodani.‖ Nĩ ũndũ ũcio arũme othe a Efiraimu makĩũngana hamwe, na

368



magĩtunyana maĩ macio o nginya Bethi-bara na Jorodani. 25 O na ningĩ makĩnyita anene erĩ a
Midiani, nĩo Orebu na Zeebu; makĩũragĩra Orebu rwaro-inĩ rwa ihiga rwa Orebu, nake Zeebu
makĩmũragĩra kĩhihĩro-inĩ kĩa ndibei kĩa Zeebu. Magĩthiĩ o na mbere kũingatithia andũ a
Midiani, na magĩtwara mĩtwe ya Orebu na Zeebu kũrĩ Gideoni gĩcigo-inĩ kĩa Jorodani.

ATIIRĨRĨRI BŨRŨRI 8

1 Na rĩrĩ, arũme a Efiraimu makĩmwĩra atĩrĩ: ―Nĩ ũndũ ũrĩkũ ũyũ ũtwĩkĩte? Ũraregire gũtwĩta
rĩrĩa ũrathiaga kũrũa na Midiani nĩkĩ?‖ Na makĩmũtetia mũno marakarĩte. 2 No we akĩmoria ũũ:
―Nĩ ũndũ ũrĩkũ niĩ njĩkĩte ningithanĩtio na inyuĩ? Na githĩ thabibũ iria ihaarĩtwo cia Efiraimu ti
cia bata gũkĩra magetha ma thabibũ cia Abi-ezeri? 3 Kĩhoti aaneanire anene a Midiani Orebu na
Zeebu guoko-inĩ kwanyu, kwoguo-rĩ, nĩ ũndũ ũrĩkũ niĩ njĩkĩte ningithanĩtio na inyuĩ?‖ Rĩrĩa
aamaarĩirie na njĩra ĩyo, makĩhoorera.

4 Gideoni agĩcoka agĩkinya Jorodani na akĩringa. Gideoni o hamwe na arũme 300 arĩa maarĩ
nake maarĩ anogu, no magĩthiĩ o na mbere gũteng‘eria thũ ciao. 5 Nĩ ũndũ ũcio akĩra andũ a
Sukothu ũũ: ―Ndamũthaitha mũhe andũ aya manyumĩte thutha mĩgate, nĩ gũkorũo nĩ anogu na
ndeng‘eretie Zeba na Zalimuna, athamaki a Midiani.‖ 6 No anene a Sukothu makĩmwĩra atĩrĩ:
―Hihi nĩ kũnyita ũnyitĩte Zeba na Zalimuna magakorũo marĩ guoko-inĩ gwaku atĩ nĩguo tũhe
mbũtũ yaku mĩgate?‖ 7 Nake Gideoni akiuga ũũ: ―Nĩ ũndũ wa ũguo mwoiga, Yahweh aneana
Zeba na Zalimuna guoko-inĩ gwakwa, ngũmũhũũra na mĩigua ya werũ-inĩ.‖ 8 Agĩcoka akiuma
kũu akĩambata agĩthiĩ Penueli na akĩũria o ro ũguo, no andũ a Penueli makĩmũcokeria o ta ũrĩa
aacokeirio nĩ andũ a Sukothu. 9 Kwoguo akĩra andũ acio a Penueli ũũ: ―Ndaacoka na thayũ, no
ngũmomora nyũmba ĩno ndaya na igũrũ.‖

10 Na rĩrĩ, Zeba na Zalimuna maarĩ Karikori hamwe na mbũtũ ciao, arũme ta 15,000. Acio no o
tu maatigarĩte harĩ mbũtũ yothe ya andũ a mwena wa irathĩro, tondũ arũme 120,000 marĩ na hiũ
cia njora nĩ mooragĩtwo. 11 Gideoni agĩthiĩ na mbere kwambata agereire njĩra ya andũ arĩa
maaikaraga hema-inĩ mwena wa irathĩro wa Noba na Jogibeha na agĩtharĩkĩra kambĩ ĩyo
ĩterĩgĩrĩire. 12 Rĩrĩa Zeba na Zalimuna moorire, agĩteng‘eria athamaki acio erĩ Amidiani na
akĩmanyita, nĩo Zeba na Zalimuna, agĩtũma kambĩ ĩyo yothe ĩiyũrũo nĩ guoya.

13 Gideoni mũrũ wa Joashu agĩcoka akĩhũndũka kuuma mbaara-inĩ agereire gacĩra karĩa
kambatĩte nginya Heresi. 14 Arĩ njĩra-inĩ akĩnyita mwanake ũmwe wa kuuma Sukothu na
akĩmũhũnga mahũri. Mwanake ũcio agĩkĩmwandĩkĩra marĩĩtwa ma anene na athuri a Sukothu,
arũme 77. 15 Agĩgĩthiĩ kũrĩ andũ a Sukothu akĩmeera atĩrĩ: ―Ĩ aya Zeba na Zalimuna arĩa
mwanyũrũririe ũhoro-inĩ ũmegiĩ, mũkiuga, ‗Hihi nĩ kũnyita ũnyitĩte Zeba na Zalimuna
magakorũo marĩ guoko-inĩ gwaku atĩ nĩguo tũhe arũme aya aku anogu mĩgate?‘‖ 16 Agĩcoka
akĩoya athuri a itũũra rĩu na akĩmahũũra na mĩigua ya werũ-inĩ, agĩkĩonia andũ acio a Sukothu

369




ũrĩa matarĩ mona. 17 Na akĩmomora nyũmba ndaya na igũrũ ya Penueli na akĩũraga andũ a
itũũra rĩu.

18 Na akĩũria Zeba na Zalimuna ũũ: ―Andũ arĩa mworagire Taboru maahaanaga atĩa?‖ Nao
makĩmũcokeria atĩrĩ: ―Maahaanaga tawe, o ũmwe wao aahaanaga ta mũrũ wa mũthamaki.‖ 19
Nake akiuga ũũ: ―Acio twaciaranĩirũo nao, maarĩ ariũ a maitũ. O ta ũrĩa Yahweh atũũraga
muoyo, korũo nĩ mwarekire matũũre muoyo, ndingĩamũũraga.‖ 20 Agĩcoka akĩra Jetheri mũrũwe
wa irigithathi ũũ: ―Ũkĩra ũmorage.‖ No mwanake ũcio ndaigana gũcomora rũhiũ rwake rwa
njora; nĩ eetigĩrire, nĩ gũkorũo aarĩ o mwanake mũnini. 21 Nĩ ũndũ ũcio Zeba na Zalimuna
makĩmwĩra ũũ: ―Ũkĩra arĩ we ũtũũrage, nĩ gũkorũo mũndũ atuagĩrũo kũringana na hinya ũrĩa arĩ
naguo.‖ Kwoguo Gideoni agĩũkĩra na akĩũraga Zeba na Zalimuna na akĩoya mathaga marĩa
meyunĩte ta mweri marĩa maarĩ ngingo-inĩ cia ngamĩra ciao.

22 Thutha ũcio andũ a Isiraeli makĩra Gideoni ũũ: ―Tũthamakĩre, wee na mũrũguo o hamwe na
mũrũ wa mũrũguo, nĩ gũkorũo nĩ ũtũhonoketie kuuma guoko-inĩ kwa Midiani.‖ 23 No Gideoni
akĩmeera ũũ: ―Ndikũmũthamakĩra, na mũrũ wakwa o nake ndekũmũthamakĩra. Yahweh nĩwe
ũkũmũthamakĩra.‖ 24 Gideoni agĩcoka akiuga: ―Rekei ndĩmwĩhoe ũndũ ũyũ ũmwe: atĩ o ũmwe
wanyu aahe gĩcũhĩ kĩa iniũrũ kuuma harĩ indo iria atahĩte.‖ (Nĩ gũkorũo nĩ maarĩ na icũhĩ cia
maniũrũ cia thahabu tondũ maarĩ Aishumaeli.) 25 Makĩmũcokeria ũũ: ―Hatarĩ nganja nĩ
tũgũkũhe.‖ Magĩkĩara kanjũ na o mũndũ agĩikia gĩcũhĩ kĩa iniũrũ ho kuuma harĩ indo iria
aatahĩte. 26 Icũhĩ icio cia maniũrũ cia thahabu iria aahoete ciarĩ na ũritũ wa cekeri 1,700 cia
thahabu, hatatarĩtwo mathaga marĩa meyunĩte ta mweri, ciũma, nguo cia ndigi cia papũ iria
ciekĩragwo nĩ athamaki a Midiani, na mĩgathĩ ĩrĩa yarutĩtwo ngamĩra-inĩ.

27 Gideoni agĩthondeka ebodi na thahabu ĩyo na akĩmĩiga itũũra-inĩ rĩake rĩa Ofara; nao andũ a
Isiraeli othe makĩhũũra ũmaraya nayo kũu, na ĩgĩtuĩka mũtego harĩ Gideoni na andũ a nyũmba
yake.

28 Kwoguo andũ a Midiani magĩtoorio mbere ya ciana cia Isiraeli, na matiigana kũmokĩrĩra
rĩngĩ; naguo bũrũri ũcio ũkĩgĩa na ũhurũko mĩaka 40 matukũ-inĩ ma Gideoni.

29 Nĩ ũndũ ũcio Jerubaali mũrũ wa Joashu agĩcoka gwake mũciĩ na agĩikara kuo.

30 Gideoni aarĩ na ariũ 70, nĩ gũkorũo aarĩ na atumia aingĩ. 31 Thuriya yake ĩrĩa yarĩ Shekemu o
nayo ĩkĩmũciarĩra mwana wa kahĩĩ, nake agĩgeta Abimeleku. 32 Gideoni mũrũ wa Joashu
agĩgĩkua arĩ na ũkũrũ mwega na agĩthikwo mbĩrĩra-inĩ ya ithe Joashu kũu Ofara kwa Aabi-ezeri.

33 Kahinda kanini thutha wa Gideoni gũkua, ciana cia Isiraeli ikĩhũũra ũmaraya na Baali o rĩngĩ,
na ikĩamũra Baali-berithu ĩtuĩke hoti yacio. 34 Ciana cia Isiraeli itiigana kũririkana Yahweh
Kĩhoti wacio, ũrĩa wacihonoketie kuuma guoko-inĩ gwa thũ ciacio ciothe iria ciacithiũrũrũkĩirie;
35 o na mationanirie wendo mwĩhokeku harĩ andũ a nyũmba ya Jerubaali, o we Gideoni, nĩ ũndũ
wa wega wothe ũrĩa eekĩire andũ a Isiraeli.

370


ATIIRĨRĨRI BŨRŨRI 9

1 Thutha wa ihinda Abimeleku mũrũ wa Jerubaali agĩthiĩ kũrĩ ariũ a ithe na nyina kũu Shekemu,
agĩkĩmaarĩria marĩ hamwe na nyũmba yothe ya gukawe akĩmeera atĩrĩ: 2 ―Ndamũthaitha mũũrie
atongoria othe a Shekemu atĩrĩ, ‗Nĩ ũndũ ũrĩkũ mwega harĩ inyuĩ, nĩ mũthamakĩrũo nĩ ariũ othe
70 a Jerubaali-ĩ kana nĩ mũthamakĩrũo nĩ mũndũ ũmwe? Na mũririkane niĩ ndĩ ihĩndĩ rĩanyu na
nyama yanyu.‘‖

3 Nĩ ũndũ ũcio ariũ a ithe na nyina makĩra atongoria othe a Shekemu ũhoro ũcio handũ-inĩ hake,
na ngoro ciao ikĩĩrirĩria kũrũmĩrĩra Abimeleku, nĩ gũkorũo mooigire ũũ: ―Ũcio nĩ mũrũ wa ithe
witũ.‖ 4 Magĩcoka makĩmũhe icunjĩ 70 cia betha kuuma nyũmba-inĩ ya Baali-berithu, nake
Abimeleku agĩcihũthĩra kũrĩha andũ amwe matarĩ kĩene, mĩũkũ, na matarĩ gĩtĩo nĩguo mathiĩ
nake. 5 Thutha ũcio agĩthiĩ nyũmba-inĩ ya ithe kũu Ofara na akĩũraga ariũ a ithe, ariũ a Jerubaali,
arũme 70, akĩmoragĩra ihiga-inĩ rĩmwe. Jothamu mũriũ ũrĩa mũnini biũ wa Jerubaali nowe tu
wahonokire, tondũ nĩ eehithire.

6 Nao atongoria othe a Shekemu na aikari othe a Bethi-milo makĩũngana hamwe na magĩtua
Abimeleku mũthamaki, mũtĩ-inĩ ũrĩa mũnene, hakuhĩ na gĩtugĩ kĩrĩa kĩarĩ Shekemu.

7 Rĩrĩa meerire Jothamu ũhoro ũcio, o rĩo agĩthiĩ akĩrũgama gacũmbĩrĩ-inĩ ga Kĩrĩma kĩa
Gerizimu na akĩanĩrĩra na mũgambo mũnene akĩmeera ũũ: ―Ta thikĩrĩriai inyuĩ atongoria a
Shekemu, na Kĩhoti nĩ ekũmũthikĩrĩria.

8 ―Hĩndĩ ĩmwe nĩ kwarĩ mĩtĩ yathiire gũitĩrĩria mũthamaki maguta nĩguo amĩthamakĩre. Kwoguo
ĩkĩra mũtĩ wa mũtamaiyũ atĩrĩ, ‗Tũthamakĩre.‘ 9 No mũtĩ ũcio wa mũtamaiyũ ũkĩmĩũria atĩrĩ,
‗Ndige kũrutaga maguta makwa, marĩa mahũthagĩrũo gũtũũgĩria Kĩhoti o na andũ, nĩguo thiĩ
hurutanage igũrũ rĩa mĩtĩ ĩrĩa ĩngĩ?‘ 10 Thutha ũcio mĩtĩ ĩyo ĩkĩra mũtĩ wa mũkũyũ atĩrĩ, ‗Ũka
ũtũthamakĩre.‘ 11 No mũtĩ ũcio wa mũkũyũ ũkĩmĩũria atĩrĩ, ‗Ndige kũrutaga cama wakwa na
matunda makwa mega nĩguo thiĩ hurutanage igũrũ rĩa mĩtĩ ĩrĩa ĩngĩ?‘ 12 Thutha ũcio mĩtĩ ĩyo
ĩkĩra mũthabibũ atĩrĩ, ‗Ũka ũtũthamakĩre.‘ 13 Naguo mũthabibũ ũcio ũkĩmĩcokeria ũũ, ‗Ndige
kũrutaga ndibei yakwa ya mũhihano ĩrĩa ĩtũmaga Kĩhoti o na andũ makene nĩguo thiĩ hurutanage
igũrũ rĩa mĩtĩ ĩrĩa ĩngĩ?‘ 14 Mũthia-inĩ mĩtĩ ĩyo ĩngĩ yothe ĩkĩra mũtare atĩrĩ, ‗Ũka ũtũthamakĩre.‘
15 Nĩ ũndũ ũcio mũtare ũkĩra mĩtĩ ĩyo ũũ, ‗Angĩkorũo nĩ ma nĩ mũkũnjitĩrĩria maguta nduĩke
mũthamaki wanyu, ũkai mũcarie rĩũrĩro kĩĩruru-inĩ gĩakwa. No angĩkorũo mũtigwĩka ũguo,
mwaki ũrokiuma mũtare-inĩ na ũcine mĩtarakwa ya Lebanoni.‘

16 ―Rĩu-rĩ, hihi nĩ mũkuona ta mwĩkĩte ũndũ wa gĩtĩo na ũtarĩ wa ũhinga gũtua Abimeleku
mũthamaki, na hihi ũcio nĩ ũndũ mwega mwĩkĩte Jerubaali na andũ a nyũmba yake, na hihi kũu
nĩ kũmũhe gĩtĩo kĩrĩa kĩmwagĩrĩire? 17 Rĩrĩa baba aamũrũĩrĩire, aaingĩririe muoyo wake ũgwati-
inĩ nĩgetha amũhonokie kuuma guoko-inĩ kwa Midiani. 18 No ũmũthĩ nĩ mũũkĩrĩire andũ a
nyũmba ya baba na mũkoraga ariũ ake, arũme 70, mũkamoragĩra ihiga-inĩ rĩmwe. Nake

371



Abimeleku, mũrũ wa ngombo yake ya mũirĩtu, mũkamũtua mũthamaki wa atongoria a Shekemu
atĩ tondũ tu nĩ mũrũ wa thoguo. 19 Angĩkorũo ũmũthĩ ũyũ mũreka ũndũ wa gĩtĩo na ũtarĩ wa
ũhinga kwerekera Jerubaali na andũ a nyũmba yake, gĩkenei nĩ ũndũ wa Abimeleku na o nake nĩ
akene nĩ ũndũ wanyu. 20 No angĩkorũo tiguo, mwaki ũrokiuma harĩ Abimeleku na ũcine
atongoria a Shekemu hamwe na Bethi-milo, na mwaki ũrokiuma harĩ atongoria a Shekemu na
harĩ Bethi-milo na ũcine Abimeleku.‖

21 Thutha ũcio Jothamu akĩũra, agĩĩthara agĩthiĩ Biri na agĩikara kuo nĩ ũndũ wa Abimeleku
mũrũ wa ithe.

22 Abimeleku agĩgĩthamakĩra Isiraeli mĩaka ĩtatũ. 23 Thutha ũcio Kĩhoti akĩreka kũgĩe rũmena
gatagatĩ-inĩ ka Abimeleku na atongoria a Shekemu, na magĩkunyanĩra Abimeleku. 24 Ũndũ ũcio
wekĩkire nĩgetha ũhinya ũrĩa wekirũo harĩ ariũ 70 a Jerubaali ũrĩhĩrio, nĩguo Abimeleku mũrũ wa
ithe wao orio thakame yao nĩ ũndũ wa kũmoraga, hamwe na atongoria a Shekemu nĩ ũndũ wa
kũnyitanĩra nake harĩ kũũraga ariũ a ithe. 25 Nĩ ũndũ ũcio atongoria a Shekemu makĩiga arũme
tũcũmbĩrĩ-inĩ twa irĩma mamuohie, na mũndũ wothe wahĩtũkagĩra barabara-inĩ ĩyo hakuhĩ nao,
makamũtunya indo ciake. Thutha wa ihinda Abimeleku akĩmenyithio ũhoro ũcio.

26 Nake Gaali mũrũ wa Ebedi hamwe na ariũ a ithe makĩringa magĩthiĩ Shekemu, nao atongoria
a Shekemu makĩiga mwĩhoko wao harĩ we. 27 Magĩthiĩ mũgũnda magĩtua thabibũ cia mĩgũnda
yao ya mĩthabibũ, magĩcihiha na makĩgĩa na iruga, thutha ũcio magĩthiĩ nyũmba-inĩ ya hoti yao
makĩrĩa na makĩnyua na makĩruma Abimeleku. 28 Nake Gaali mũrũ wa Ebedi akiuga atĩrĩ:
―Abimeleku nĩwe ũ, na Shekemu nĩwe ũ atĩ nĩguo tũmũtungatĩre? Githĩ ti mũrũ wa Jerubaali, na
Zebuli githĩ tiwe mũnene wake? Tungatĩrai arũme a Hamoru, ithe wa Shekemu! Tũngĩgĩtungatĩra
Abimeleku nĩkĩ? 29 Na arĩ korũo andũ aya marĩ rungu rwa watho wakwa, no kweheria ingĩeheria
Abimeleku.‖ Agĩcoka akĩra Abimeleku atĩrĩ: ―Ongerera mbũtũ yaku na uume nja.‖

30 Rĩrĩa Zebuli mũnene wa itũũra rĩu aaiguire ciugo icio cia Gaali mũrũ wa Ebedi, agĩcinwo nĩ
marakara. 31 Nĩ ũndũ ũcio agĩtũma atũmwo na hitho kũrĩ Abimeleku mamwĩre ũũ: ―Atĩrĩrĩ,
Gaali mũrũ wa Ebedi hamwe na ariũ a ithe marĩ gũkũ Shekemu, na nĩ gũcogera maracogera andũ
a itũũra rĩrĩ magũũkĩrĩre. 32 Ũka ũtukũ wa ũmũthĩ, wee o hamwe na arũme aku, mũmohie
mũgũnda-inĩ. 33 Na rũcinĩ riũa rĩaratha o ũguo, mũũkĩre tene mũtharĩkĩre itũũra rĩrĩ; na oka
hamwe na arũme ake kũrũa nawe, wĩke ũrĩa wothe ũngĩhota ũmũtoorie.‖

34 Nĩ ũndũ ũcio Abimeleku na andũ arĩa othe maarĩ hamwe nake magĩũkĩra ũtukũ, na marĩ
ikundi inya makĩohia andũ a itũũra rĩa Shekemu. 35 Rĩrĩa Gaali mũrũ wa Ebedi ooimire nja na
akĩrũgama mũromo-inĩ wa kĩhingo gĩa itũũra rĩu, Abimeleku na andũ arĩa maarĩ hamwe nake
magĩũkĩra kuuma harĩa maamoheirie. 36 Rĩrĩa Gaali oonire andũ, akĩra Zebuli ũũ: ―Atĩrĩrĩ, kũrĩ
na andũ maraikũrũka moimĩte tũcũmbĩrĩ-inĩ twa irĩma.‖ No Zebuli akĩmwĩra atĩrĩ: ―Nĩ ciĩruru cia
irĩma ũrona itariĩ ta andũ.‖

37 Thutha ũcio Gaali akiuga ũũ: ―Atĩrĩrĩ, kũrĩ na andũ maraikũrũka moimĩte gĩcigo-inĩ gatagatĩ,
na gĩkundi kĩmwe gĩũkĩte kĩgereire njĩra ya mũtĩ ũrĩa mũnene wa Meonenimu.‖ 38 Nake Zebuli

372


akĩmũcokeria ũũ: ―Mwĩtĩo waku rĩu ũrĩ ha wa kũũria atĩrĩ, ‗Abimeleku nĩwe ũ atĩ nĩguo
tũmũtungatĩre?‘ Githĩ aya ti andũ arĩa wareganire nao? Uma rĩu ũkarũe nao.‖

39 Nĩ ũndũ ũcio Gaali akiuma atongoretie atongoria a Shekemu na akĩrũa na Abimeleku. 40
Abimeleku akĩmũteng‘eria, na Gaali akĩmũũrĩra, na andũ aingĩ makĩũragwo o nginya mũromo-
inĩ wa kĩhingo gĩa itũũra rĩu.

41 Na Abimeleku agĩthiĩ na mbere gũikara Aruma, nake Zebuli akĩingata Gaali na ariũ a ithe
kuuma Shekemu. 42 Mũthenya ũyũ ũngĩ andũ magĩthiĩ mũgũnda-inĩ, nake Abimeleku
akĩmenyithio ũhoro ũcio. 43 Nĩ ũndũ ũcio akĩoya andũ ake akĩmagayania ikundi ithatũ na
akĩohia andũ acio mũgũnda-inĩ. Rĩrĩa oonire andũ acio makiuma itũũra-inĩ rĩu, akĩmatharĩkĩra na
akĩmoraga. 44 Abimeleku na ikundi iria aarĩ nacio makĩĩhĩka na makĩĩhanda mũromo-inĩ wa
kĩhingo gĩa itũũra rĩu, nacio ikundi igĩrĩ igĩtharĩkĩra arĩa othe maarĩ mũgũnda-inĩ na ikĩmoraga.
45 Abimeleku agĩtharĩkĩra itũũra rĩu mũthenya ũcio wothe na akĩrĩtunyana. Akĩũraga andũ arĩa
maarĩ thĩinĩ warĩo, agĩcoka akĩananga itũũra rĩu na akĩrĩitĩrĩria cumbĩ.

46 Rĩrĩa atongoria a nyũmba ndaya na igũrũ ya Shekemu maaiguire ũhoro ũcio, o rĩo magĩthiĩ
rumu-inĩ yarĩ handũ hehithĩte thĩinĩ wa nyũmba ya Eli-berithu. 47 Na rĩrĩa Abimeleku
aamenyithirio atĩ atongoria othe a nyũmba ndaya na igũrũ ya Shekemu nĩ moonganĩte hamwe, 48
Abimeleku na arũme arĩa othe maarĩ hamwe nake makĩambata Kĩrĩma-inĩ gĩa Zalimoni.
Abimeleku akĩoya ithanwa na guoko na agĩtema rũhonge rwa mũtĩ akĩruoya akĩrũigĩrĩra kĩande
na akĩra andũ acio maarĩ hamwe nake ũũ: ―Ũrĩa muona ndeka, hiũhai mwĩke o taguo!‖ 49
Kwoguo andũ acio othe o nao magĩtema honge na makĩrũmĩrĩra Abimeleku. Magĩcoka
magĩtiirania honge icio rumu-inĩ ĩyo yarĩ handũ hehithĩte na magĩcina rumu ĩyo na mwaki. Nĩ
ũndũ ũcio andũ othe a nyũmba ndaya na igũrũ ya Shekemu o nao magĩkua, arũme na atumia ta
1,000.

50 Abimeleku agĩcoka agĩthiĩ itũũra rĩa Thebezu; akĩamba hema atharĩkĩre itũũra rĩu rĩa Thebezu
na akĩrĩtunyana. 51 Kwarĩ na nyũmba ndaya na igũrũ na nũmu gatagatĩ ga itũũra rĩu, na arũme na
atumia othe na atongoria othe a itũũra rĩu makĩũrĩra kuo. Makĩĩhingĩra thĩinĩ na makĩambata o
nginya igũrũ rĩa nyũmba ĩyo ndaya na igũrũ. 52 Abimeleku agĩthiĩ nginya nyũmba-inĩ ĩyo ndaya
na igũrũ na akĩmĩtharĩkĩra. Agĩkuhĩrĩria mũromo wa nyũmba ĩyo ndaya na igũrũ nĩguo amĩcine
na mwaki. 53 Nake mũtumia ũmwe akĩgũithia ihiga rĩa gũthĩa rĩa na igũrũ mũtwe-inĩ wa
Abimeleku akĩhehenja ihĩndĩ rĩake rĩa mũtwe. 54 O hĩndĩ ĩyo agĩta ndungata ĩrĩa yakuuĩte
matharaita make akĩmĩra ũũ: ―Comora rũhiũ rwaku rwa njora ũnjũrage, nĩgetha matikoigage atĩrĩ
ũhoro-inĩ wakwa, ‗Ooragirũo nĩ mũtumia.‘‖ Kwoguo ndungata ĩyo ĩkĩmũtheca na agĩkua.

55 Rĩrĩa arũme a Isiraeli moonire atĩ Abimeleku nĩ akua, othe magĩcoka mũciĩ. 56 Nĩ ũndũ ũcio
Kĩhoti akĩrĩha Abimeleku nĩ ũndũ wa ũũru ũrĩa eekĩte harĩ ithe na njĩra ya kũũraga ariũ a ithe 70.
57 Ningĩ Kĩhoti agĩtũma ũũru wothe wa arũme a Shekemu ũcokerere mĩtwe yao. Nĩ ũndũ ũcio
kĩrumi kĩa Jothamu mũrũ wa Jerubaali gĩkĩmakora.

373



ATIIRĨRĨRI BŨRŨRI 10

1 Thutha wa Abimeleku, Tola mũrũ wa Pua, mũrũ wa Dodo, mũndũ wa kuuma mũhĩrĩga-inĩ wa
Isakaru, akĩarahũka nĩguo ahonokie Isiraeli. Aaikaraga Shamiri gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa
Efiraimu. 2 Aatiirĩrĩire Isiraeli mĩaka 23. Agĩcoka agĩkua na agĩthikwo Shamiri.

3 Thutha wake, Jairu Mũgileadi akĩarahũka na agĩtiirĩrĩra Isiraeli mĩaka 22. 4 Jairu aarĩ na ariũ
30 maakuuagwo nĩ ndigiri 30, na maarĩ na matũũra 30, marĩa metagwo Havothu-jairu nginyagia
ũmũthĩ; makoragwo bũrũri-inĩ wa Gileadi. 5 Thutha ũcio Jairu agĩkua na agĩthikwo Kamonu.

6 O rĩngĩ ciana cia Isiraeli igĩka maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh, na ikĩambĩrĩria
gũtungatĩra Baali, na Ashitorethu, na ihoti cia Aramu, ihoti cia Sidoni, ihoti cia Moabi, ihoti cia
Aamoni, na ihoti cia Afilisti. Igĩtiganĩria Yahweh na ikĩaga kũmũtungatĩra. 7 Namo marakara ma
Yahweh makĩrĩrĩmbũkĩra Isiraeli, na akĩmendia moko-inĩ ma Afilisti na Aamoni. 8
Magĩkĩhehenja ciana cia Isiraeli na magĩcihinyĩrĩria mũno mwaka ũcio—kwa ihinda rĩa mĩaka 18
makĩhinyĩrĩria ciana cia Isiraeli ciothe irĩa ciarĩ mũrĩmo wa Jorodani kũrĩa kwarĩ bũrũri wa ciana
cia Aamori thĩinĩ wa Gileadi. 9 Ningĩ ciana cia Aamoni nĩ ciaringaga Jorodani igathiĩ gũtharĩkĩra
Yahuda na Benjamini na nyũmba ya Efiraimu; andũ a Isiraeli magĩgĩtangĩka mũno. 10 Nacio
ciana cia Isiraeli igĩkaĩra Yahweh aciteithie, ikiuga ũũ: ―Nĩ tũkwĩhĩirie, nĩ gũkorũo nĩ tũtiganĩirie
Kĩhoti witũ na tũgatungatĩra ihoti cia Baali.‖

11 No Yahweh akĩra ciana cia Isiraeli atĩrĩ: ―Na githĩ ndiamũhonokirie kuuma Misiri na kuuma
kũrĩ Aamori, Aamoni, Afilisti, 12 Asidoni, Amaleki, na Midiani rĩrĩa maamũhinyagĩrĩria? Rĩrĩa
mwangaĩire nĩ ndamũhonokirie kuuma guoko-inĩ kwao. 13 No mũkĩndiganĩria na mũgĩtungatĩra
ihoti ingĩ. Nĩkĩo itekũmũhonokia rĩngĩ. 14 Thiĩi kũrĩ ihoti iria mũthuurĩte na mũcikaĩre
imũteithie. Rekei imũhonokagie rĩrĩa mwagĩa na mĩtangĩko.‖ 15 No andũ a Isiraeli makĩra
Yahweh atĩrĩ: ―Nĩ twĩhĩtie. Twĩke ũrĩa wothe ũkuona arĩ wega maitho-inĩ maku. Ĩndĩ
twagũthaitha ũtũhonokie mũthenya ũyũ wa ũmũthĩ.‖ 16 Na makĩeheria ihoti ng‘eni kuuma
gatagatĩ-inĩ kao na magĩtungatĩra Yahweh, o nginya akĩremwo gũkirĩrĩria kuona andũ acio a
Isiraeli makĩnyamarĩka.

17 Thutha wa ihinda ciana cia Aamoni ikĩũngana hamwe, na ikĩamba hema Gileadi. Nĩ ũndũ
ũcio ciana cia Isiraeli igĩcokanĩrĩra na ikĩamba hema Mizipa. 18 Andũ a Gileadi na anene a kuo
makĩĩrana atĩrĩ: ―Nũũ ũgũtũtongoria kũrũa na Aamoni? Nĩ atuĩke mũnene wa aikari othe a
Gileadi.‖

374






ATIIRĨRĨRI BŨRŨRI 11

1 Na rĩrĩ, Jefitha Mũgileadi aarĩ njamba ya ita yarĩ hinya; aarĩ mũrũ wa mũmaraya, na Gileadi
nĩwe warĩ ithe wa Jefitha. 2 No mũtumia wa Gileadi o nake nĩ aamũciarĩire ariũ. Na rĩrĩa ariũ
acio a mũtumia wake maanenehire, makĩingata Jefitha makĩmwĩra ũũ: ―Ndũkaagĩa na igai
gatagatĩ-inĩ ka andũ a nyũmba ya baba, nĩ gũkorũo wee ũrĩ mũrũ wa mũtumia ũngĩ.‖ 3 Nĩ ũndũ
ũcio Jefitha akĩũrĩra ariũ a ithe na akĩambĩrĩria gũikara bũrũri-inĩ wa Tobu. Nao arũme matarĩ
kĩene, mĩũkũ, makĩĩgwatania na Jefitha na makĩmũrũmĩrĩra.

4 Thutha wa ihinda, ciana cia Aamoni igĩtharĩkĩra Isiraeli. 5 Na rĩrĩa ciana cia Aamoni
ciatharĩkĩire Isiraeli, o rĩo athuri a Gileadi magĩthiĩ kũgĩĩra Jefitha oime bũrũri wa Tobu. 6
Makĩra Jefitha ũũ: ―Ũka ũtuĩke mũnene witũ wa mbũtũ, nĩgetha tũhote kũrũa na ciana cia
Aamoni.‖ 7 No Jefitha akĩra athuri acio a Gileadi atĩrĩ: ―Na githĩ ti inyuĩ mwamenire nginya
mũkĩnyingata nyũmba-inĩ ya baba? Nĩ kĩĩ gĩatũma mũũke kũrĩ niĩ rĩu mũrĩ na mĩtangĩko?‖ 8 Nĩ
ũndũ ũcio athuri acio a Gileadi makĩra Jefitha ũũ: ―Nĩkĩo rĩu twacoka kũrĩ wee. Ũngĩtĩkĩra tũthiĩ
nawe na ũrũe na ciana cia Aamoni, nĩ ũgũtuĩka mũtongoria wa aikari othe a Gileadi.‖ 9 Nake
Jefitha akĩra athuri acio a Gileadi atĩrĩ: ―Angĩkorũo nĩ mũkũnjokia ngarũe na Aamoni na Yahweh
andũĩrĩre amahoote, hĩndĩ ĩyo nĩ ngũtuĩka mũtongoria wanyu!‖ 10 Nao athuri acio a Gileadi
makĩra Jefitha ũũ: ―Yahweh arotuĩka mũira gatagatĩ-inĩ gaitũ angĩkorũo nĩ tũkwaga gwĩka ũguo
woiga.‖ 11 Kwoguo Jefitha agĩthiĩ hamwe na athuri acio a Gileadi, na andũ makĩmũtua
mũtongoria wao na mũnene wa mbũtũ. Nake Jefitha agĩcokera ciugo ciake ciothe mbere ya
Yahweh arĩ Mizipa.

12 Jefitha agĩcoka agĩtũma atũmwo kũrĩ mũthamaki wa Aamoni mamũũrie ũũ: ―Nĩ kĩĩ ũranjũria
tondũ ũũkĩte gũtharĩkĩra bũrũri wakwa?‖ 13 Nĩ ũndũ ũcio mũthamaki wa Aamoni akĩra atũmwo
acio a Jefitha atĩrĩ: ―Nĩ tondũ andũ a Isiraeli mooire bũrũri wakwa rĩrĩa mooimire Misiri, kuuma
Arinoni nginya Jaboku gũthiĩ o nginya Jorodani. Rĩu cokia bũrũri ũcio na thayũ.‖ 14 No Jefitha
agĩtũma atũmwo macoke kũrĩ mũthamaki wa Aamoni 15 mamwĩre atĩrĩ:

―Ũũ nĩguo Jefitha oigĩte: ‗Andũ a Isiraeli matioire bũrũri wa Amoabi na bũrũri wa Aamoni, 16 nĩ
gũkorũo rĩrĩa andũ a Isiraeli mooimire Misiri, maatuĩkanĩirie werũ-inĩ magĩthiĩ o nginya Iria-inĩ
Itune na magĩkinya Kadeshi. 17 Isiraeli agĩcoka agĩtũma atũmwo kũrĩ mũthamaki wa Edomu
mamwĩre atĩrĩ: ―Ndagũthaitha ũtwĩtĩkĩrie tũtuĩkanĩrie bũrũri-inĩ waku,‖ no mũthamaki wa
Edomu akĩrega gũthikĩrĩria. Ningĩ magĩtũma ndũmĩrĩri o ĩyo kũrĩ mũthamaki wa Moabi, no
ndaigana gwĩtĩkĩra. Nĩ ũndũ ũcio andũ a Isiraeli magĩthiĩ o na mbere gũikara Kadeshi.

18 Hĩndĩ ĩyo maatuĩkanĩirie werũ-inĩ, maathiũrũrũkire bũrũri wa Edomu na bũrũri wa Moabi.
Magĩthiĩ magereire mwena wa irathĩro wa bũrũri wa Moabi na makĩamba hema ciao gĩcigo-inĩ
kĩa Arinoni; matiakĩrire mũhaka wa Moabi, nĩ gũkorũo Arinoni nĩkuo kwarĩ mũhaka wa Moabi.

375



19 ―‗Thutha ũcio Isiraeli agĩtũma atũmwo kũrĩ Sihoni mũthamaki wa Aamori, mũthamaki wa
Heshiboni, na Isiraeli agĩkĩmwĩra atĩrĩ: ―Ndagũthaitha ũtwĩtĩkĩrie tũtuĩkanĩrie bũrũri-inĩ waku
tũthiĩ bũrũri-inĩ witũ.‖ 20 No Sihoni akĩaga kwĩhoka andũ a Isiraeli akĩrega mahĩtũkĩre bũrũri-inĩ
wake, nĩ ũndũ ũcio Sihoni agĩcokanĩrĩria andũ ake othe hamwe, na makĩamba hema Jahazu na
magĩtharĩkĩra andũ a Isiraeli. 21 Nĩ ũndũ ũcio Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli akĩneana Sihoni na
andũ ake othe guoko-inĩ kwa Isiraeli na makĩmatooria, na andũ a Isiraeli makĩĩgwatĩra bũrũri
wothe wa Aamori, aikari a bũrũri ũcio. 22 Kwoguo makĩĩgwatĩra gĩcigo gĩothe kĩa Aamori
kuuma Arinoni nginya Jaboku na kuuma werũ-inĩ nginya Jorodani.

23 ―‗Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli nĩwe waingatire Aamori mehere mbere ya andũ ake Isiraeli, rĩu-
rĩ, hihi ũrenda kũingata ciana cia Isiraeli? 24 Na githĩ ndwĩgwatagĩra kĩrĩa gĩothe Kemoshu hoti
yaku yakũhe wĩgwatĩre? Nĩ ũndũ ũcio mũndũ ũrĩa wothe Yahweh Kĩhoti witũ aingatĩte ehere
mbere itũ nowe tũkũingata. 25 Rĩu-rĩ, wee ũkĩrĩ mwega gũkĩra Balaki mũrũ wa Ziporu,
mũthamaki wa Moabi? Hihi nĩ aagianire na Isiraeli, kana hihi akĩrũa nao? 26 Rĩrĩa andũ a Isiraeli
maaikaraga itũũra rĩa Heshiboni na taũni ciakuo iria irĩthiũrũrũkĩirie na itũũra rĩa Aroeru na taũni
ciakuo iria irĩthiũrũrũkĩirie na matũũra mothe marĩa marĩ hũgũrũrũ-inĩ cia Arinoni mĩaka 300, nĩ
kĩĩ kĩagiririe woe matũũra macio hĩndĩ ĩyo? 27 Niĩ ndikwĩhĩirie, no wee nĩ wĩkĩte ũũru nĩ ũndũ
wa gũũtharĩkĩra. Yahweh Mũtuanĩri Ciira arotuithania ciira ũmũthĩ gatagatĩ-inĩ ga ciana cia
Isiraeli na ciana cia Amoni.‘‖

28 Ĩndĩ mũthamaki wa Aamoni ndaigana gũthikĩrĩria ndũmĩrĩri ĩyo Jefitha aamũtũmĩire.

29 Naguo roho wa Yahweh ũgĩũka igũrũ rĩa Jefitha, agĩgĩtuĩkanĩria Gileadi na Manase, athiĩte
Mizipe ya Gileadi, na kuuma Mizipe ya Gileadi agĩthiĩ na mbere na rũgendo o nginya kũrĩ
Aamoni.

30 Jefitha agĩcoka akĩĩhĩta mwĩhĩtwa harĩ Yahweh akiuga ũũ: ―Angĩkorũo nĩ ũkũneana Aamoni
guoko-inĩ gwakwa, 31 mũndũ ũrĩa ũkuuma mũrango-inĩ wa nyũmba yakwa kũndũnga ndacoka
na thayũ kuuma kũrĩ Aamoni egũtuĩka wa Yahweh, na nĩ ngũmũruta arĩ igongona rĩa njino.‖

32 Nĩ ũndũ ũcio Jefitha agĩthiĩ kũrũa na Aamoni, na Yahweh akĩmaneana guoko-inĩ gwake. 33
Akĩmoraga njũragano yarĩ nene mũno kuuma Aroeru gũthiĩ nginya Minithu—matũũra 20—na
gũthiĩ nginya Abeli-keramimu. Na kwoguo ciana cia Isiraeli igĩtooria Aamoni.

34 Thutha ũcio Jefitha agĩkinya mũciĩ gwake Mizipa, na rĩrĩ, mũirĩtu wake agĩũka kũmũtũnga
akĩinagia manyanga agĩthũngũthaga! Ũcio nowe mwana ũrĩa Jefitha aarĩ nake, aarĩ wa mũmwe.
Tiga we, ndaarĩ na mwana ũngĩ wa kahĩĩ kana wa kairĩtu. 35 Rĩrĩa oonire mũirĩtu ũcio wake,
agĩtembũra nguo ciake akiuga atĩrĩ: ―Wũi mwarĩ wakwa! Nĩ wanjũraga ngoro, nĩ gũkorũo nĩwe
ngũneana. Nĩ ndumũrĩte kanua gakwa harĩ Yahweh na ndingĩhota kwĩricũkwo.‖

36 No we akĩmwĩra ũũ: ―Baba, angĩkorũo nĩ ũtumũrĩte kanua gaku harĩ Yahweh, njĩka o ta ũrĩa
wĩranĩire, nĩ gũkorũo Yahweh nĩ akũrĩhĩirie harĩ thũ ciaku, Aamoni.‖ 37 Agĩcoka akĩra ithe atĩrĩ:

376


―Reke ũndũ ũyũ wĩkwo harĩ niĩ: Reke ngorũo ndĩ wiki ihinda rĩa mĩeri ĩĩrĩ, na ũnjĩtĩkĩrie thiĩ
irĩma-inĩ, thiĩ hamwe na airĩtu arata akwa nĩgetha ngarĩre nĩ gũkorũo ngũtũũra ndĩ gathirange.‖

38 Nĩ ũndũ ũcio ithe akĩmwĩra ũũ: ―Thiĩ!‖ Agĩkĩreka athiĩ kwa ihinda rĩa mĩeri ĩĩrĩ, agĩgĩthiĩ
irĩma-inĩ hamwe na arata ake kũrĩra tondũ angĩatũũrire arĩ gathirange. 39 Thutha wa mĩeri ĩĩrĩ,
agĩcoka kũrĩ ithe, na ithe akĩhingia mwĩhĩtwa ũrĩa eehĩtĩte wĩgiĩ mũirĩtu wake. Mũirĩtu ũcio wake
ndaigana gũkoma na mũndũrũme. Na ũndũ ũyũ ũgĩtuĩka mũtugo wa kũrũmĩrĩrũo thĩinĩ wa
Isiraeli: 40 O mwaka o mwaka airĩtu a Isiraeli nĩ maathiaga kũrĩ mwarĩ wa Jefitha Mũgileadi
kũmũgaathĩrĩria, thikũ inya o mwaka.

ATIIRĨRĨRI BŨRŨRI 12

1 Na rĩrĩ, arũme a Efiraimu magĩtwo, na makĩringa magĩthiĩ Zafoni na makĩra Jefitha ũũ:
―Ũraregire gũtwĩta tũthiĩ nawe nĩkĩ rĩrĩa ũraringire gũthiĩ kũrũa na Aamoni? Tũgũcina nyũmba
yaku ũhĩĩre kũu thĩinĩ.‖ 2 No Jefitha akĩmeera ũũ: ―Niĩ na andũ akwa, tũrarĩ na ngucanio nene
mũno na Aamoni. Na nĩ ndamwĩtire mũũke mũndeithie, ĩndĩ mũtiigana kũũhonokia kuuma
guoko-inĩ kwao. 3 Rĩrĩa ndonire atĩ mũtikũũhonokia, ngĩtua itua rĩa kũingĩria muoyo wakwa
ũgwati-inĩ na ngĩthiĩ kũrũa na Aamoni, na Yahweh akĩmaneana guoko-inĩ gwakwa. Kwoguo-rĩ,
nĩ kĩĩ gĩtũmĩte mũũke ũmũthĩ kũrũa na niĩ?‖

4 Jefitha agĩgĩcokanĩrĩria arũme othe a Gileadi, na makĩrũa na Efiraimu; arũme a Gileadi
magĩtooria Efiraimu, o we ũrĩa wameerĩte atĩrĩ: ―Inyuĩ nĩ kũũra muorire kuuma Efiraimu, inyuĩ
Agileadi arĩa mũrĩ Efiraimu na Manase.‖ 5 Arũme a Gileadi magĩtunyana iringĩro cia Jorodani
mbere ya Efiraimu; na rĩrĩa arũme a Efiraimu maageragia gwĩthara, mooigaga atĩrĩ, ―Njĩtĩkĩriai
ninge mwena ũrĩa ũngĩ‖; nao arũme a Gileadi mooragia o ũmwe wao atĩrĩ, ―Wee wĩ
Mũefiraimu?‖ Angĩacokirie ũũ, ―Aca!‖ 6 maamwĩraga atĩrĩ, ―Uga Shibolethu.‖ No we ooigaga
―Sibolethu,‖ tondũ ndangĩahotire gũtamũka kiugo kĩu ũrĩa kwagĩrĩire. Nao makamũnyita
makamũũragĩra iringĩro-inĩ icio cia Jorodani. Nĩ ũndũ ũcio Aefiraimu 42,000 makĩũragwo hĩndĩ
ĩyo.

7 Jefitha aatiirĩrĩire Isiraeli mĩaka ĩtandatũ, thutha ũcio Jefitha Mũgileadi agĩkua na agĩthikwo
itũũra-inĩ rĩake thĩinĩ wa Gileadi.

8 Ibizani ũrĩa woimĩte Bethilehemu nĩwe watiirĩrĩire Isiraeli thutha wa Jefitha. 9 Ibizani aarĩ na
ariũ 30 na airĩtu 30. Eerire airĩtu ake mathiĩ makahikio nĩ arũme a mbarĩ ingĩ, na akĩrehe airĩtu 30
mahikio nĩ ariũ ake. Aatiirĩrĩire Isiraeli mĩaka mũgwanja. 10 Thutha ũcio Ibizani agĩkua na
agĩthikwo Bethilehemu.

11 Thutha wake Eloni Mũzebuluni agĩtiirĩrĩra Isiraeli; aatiirĩrĩire Isiraeli mĩaka ikũmi. 12 Thutha
ũcio Eloni Mũzebuluni agĩkua na agĩthikwo Aijaloni bũrũri-inĩ wa Zebuluni.

377




13 Thutha wake Abidoni mũrũ wa Hileli Mũpirathoni agĩtiirĩrĩra Isiraeli. 14 Abidoni aarĩ na ariũ
40 na ariũ a ciana ciake 30 arĩa maakuuagwo nĩ ndigiri 70. Aatiirĩrĩire Isiraeli mĩaka ĩnana. 15
Thutha ũcio Abidoni mũrũ wa Hileli Mũpirathoni agĩkua na agĩthikwo Pirathoni bũrũri-inĩ wa
Efiraimu kĩrĩma-inĩ kĩa Aamaleki.

ATIIRĨRĨRI BŨRŨRI 13

1 O rĩngĩ ciana cia Isiraeli igĩka maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh, na Yahweh agĩcineana
guoko-inĩ kwa Afilisti mĩaka 40.

2 Ihinda-inĩ rĩu, nĩ kwarĩ mũndũ wa kuuma Zora wa nyũmba ya Adani wetagwo Manoa.
Mũtumia wake aarĩ thata na ndaarĩ na mwana. 3 Thutha wa ihinda, mũraika wa Yahweh
akiumĩrĩra mũtumia ũcio akĩmwĩra ũũ: ―Atĩrĩrĩ, wĩ thata na ndũrĩ mwana. No nĩ ũkuoha nda na
ũciare mwana wa kahĩĩ. 4 Wĩmenyerere ndũkanyue ndibei kana kĩndũ o gĩothe kĩngĩtũma mũndũ
arĩĩo, na ndũkarĩe kĩndũ o gĩothe kĩrĩ na thahu. 5 Atĩrĩrĩ, nĩ ũkuoha nda na ũciare mwana wa
kahĩĩ, na rwenji rũtiagĩrĩire kũhutia mũtwe wake, nĩ gũkorũo mwana ũcio agaakorũo arĩ Mũnaziri
wa Kĩhoti kuuma aciarũo, na nĩ agaatongoria harĩ kũhonokia Isiraeli kuuma guoko-inĩ kwa
Afilisti.‖

6 Mũtumia ũcio agĩthiĩ akĩra mũthuriwe ũũ: ―Nĩ harĩ mũndũ wa Kĩhoti ũrĩa wa ma ũũkire kũrĩ
niĩ, na ekũhaanaga ta mũraika wa Kĩhoti ũrĩa wa ma, oima wa magegania biũ. Ndinamũũria kũrĩa
ekuumĩte, o na ndananjĩra ũrĩa etagwo. 7 No anjĩrire ũũ, ‗Atĩrĩrĩ, nĩ ũkuoha nda na ũciare mwana
wa kahĩĩ. Ndũkanyue ndibei kana kĩndũ o gĩothe kĩngĩtũma mũndũ arĩĩo, na ndũkarĩe kĩndũ o
gĩothe kĩrĩ na thahu, nĩ gũkorũo mwana ũcio agaakorũo arĩ Mũnaziri wa Kĩhoti kuuma aciarũo
nginya rĩrĩa agaakua.‘‖

8 Manoa agĩthaitha Yahweh akĩmwĩra ũũ: ―Atĩrĩrĩ Yahweh, ndagũthaitha ũreke mũndũ wa
Kĩhoti ũrĩa wa ma ũcio ũgũtũmĩte oke rĩngĩ atũrute ũrĩa twagĩrĩirũo gwĩka na mwana ũcio
ũgũciarũo.‖ 9 Nĩ ũndũ ũcio Kĩhoti ũrĩa wa ma agĩthikĩrĩria Manoa, na mũraika wa Kĩhoti ũrĩa wa
ma agĩthiĩ rĩngĩ kũrĩ mũtumia ũcio akĩmũkora aikarĩte thĩ mũgũnda-inĩ; matiarĩ hamwe na
mũthuriwe Manoa. 10 Mũtumia ũcio agĩteng‘era ihenya na akĩra mũthuriwe ũũ: ―Atĩrĩrĩ, mũndũ
ũrĩa ũrokĩte kũrĩ niĩ mũthenya ũngĩ nĩ anyumĩrĩra.‖

11 Manoa agĩgĩũkĩra na magĩthiĩ na mũtumia wake. Agĩkinya harĩ mũndũ ũcio, akĩmũũria ũũ:
―Hihi nĩwe ũraarĩtie na mũtumia wakwa?‖ Nake akĩmũcokeria atĩrĩ: ―Ĩĩ nĩ niĩ.‖ 12 Manoa
agĩcoka akiuga atĩrĩ: ―Ciugo ciaku irohinga! Hihi ũtũũro wa mwana ũcio ũgaakorũo ũhaana atĩa,
na akaarutaga wĩra ũrĩkũ?‖ 13 Nĩ ũndũ ũcio mũraika wa Yahweh akĩra Manoa ũũ: ―Mũtumia
waku agĩrĩirũo gwĩthema kĩrĩa gĩothe ndĩramũgweteire. 14 Ndagĩrĩirũo kũrĩa kĩndũ o gĩothe
kiumanĩte na mũthabibũ, ndagĩrĩirũo kũnyua ndibei kana kĩndũ o gĩothe kĩngĩtũma mũndũ arĩĩo,

378




na ndagĩrĩirũo kũrĩa kĩndũ o gĩothe kĩrĩ na thahu. Agĩrĩirũo kũrũmia maũndũ mothe marĩa
ndĩmwathĩte.‖

15 Na rĩrĩ, Manoa akĩra mũraika wa Yahweh ũũ: ―Ndagũthaitha ũikarange, na ũreke
tũkũhaarĩrĩrie kabũri.‖ 16 No mũraika wa Yahweh akĩra Manoa atĩrĩ: ―O na ingĩikaranga,
ndikũrĩa irio ciaku; no ũngĩenda kũrutĩra Yahweh igongona rĩa njino, no ũrĩrute.‖ Manoa
ndaamenyaga atĩ mũndũ ũcio aarĩ mũraika wa Yahweh. 17 Manoa agĩcoka akĩũria mũraika wa
Yahweh atĩrĩ: ―Wĩtagwo atĩa, nĩguo tũgaagũtĩa rĩrĩa kiugo gĩaku gĩkaahinga?‖ 18 Ĩndĩ mũraika
wa Yahweh akĩmũũria ũũ: ―Ũranjũria rĩĩtwa rĩakwa nĩkĩ, kuona atĩ nĩ rĩa magegania?‖

19 Manoa agĩcoka akĩoya kabũri kau na igongona rĩa mũtu agĩcirutĩra Yahweh rwaro-inĩ rwa
ihiga. Nake agĩgĩka ũndũ wa kũgegania Manoa na mũtumia wake meroreire. 20 Rĩrĩa rũrĩrĩmbĩ
rwa mwaki rwaambataga na igũrũ kuuma kĩgongona-inĩ, mũraika ũcio wa Yahweh akĩambata arĩ
rũrĩrĩmbĩ-inĩ rũu rwa mwaki kuuma kĩgongona-inĩ kĩu, Manoa na mũtumia wake meroreire. O
rĩo magĩturumithia mothiũ mao thĩ. 21 Mũraika wa Yahweh ndooimĩrĩire Manoa na mũtumia
wake rĩngĩ. Manoa agĩkĩmenya atĩ ũcio aarĩ mũraika wa Yahweh. 22 Manoa agĩcoka akĩra
mũtumia wake atĩrĩ: ―Na ma no tũgũkua, tondũ ũcio nĩ Kĩhoti tuona.‖ 23 No mũtumia wake
akĩmwĩra atĩrĩ: ―Korũo Yahweh ekwendaga gũtũũraga-rĩ, ndangĩetĩkĩra igongona rĩa njino na
igongona rĩa mũtu kuuma guoko-inĩ gwitũ, ndangĩatuonia maũndũ macio mothe, na
ndangĩtwĩrĩte ũndũ o na ũmwe wa maũndũ macio.‖

24 Thutha-inĩ mũtumia ũcio agĩciara kahĩĩ na agĩgeta Samsoni; na o ũrĩa kahĩĩ kau kaanenehaga,
Yahweh aathiire o na mbere gũkarathima. 25 Thutha wa ihinda roho wa Yahweh ũkĩambĩrĩria
kũruta wĩra thĩinĩ wa Samsoni arĩ Mahane-dani, gatagatĩ ga Zora na Eshitaoli.

ATIIRĨRĨRI BŨRŨRI 14

1 Thutha ũcio Samsoni agĩikũrũka Timina, na akĩona mũirĩtu Mũfilisti kũu Timina. 2 Nĩ ũndũ
ũcio akĩambata na akĩra ithe na nyina atĩrĩ: ―Kũu Timina harĩ mũirĩtu Mũfilisti nyonete na
akangucĩrĩria, na ndĩrenda mũmũgĩĩre atuĩke mũtumia wakwa.‖ 3 No ithe na nyina makĩmũũria
atĩrĩ: ―Ndũngĩetha mũtumia gatagatĩ-inĩ ka andũ arĩa mwĩtainwo nao na gatagatĩ-inĩ ka andũ aitũ
othe? No nginya ũrute mũtumia gatagatĩ-inĩ ka Afilisti matarĩ aruu?‖ No Samsoni akĩra ithe ũũ:
―Ngĩĩrĩra mũirĩtu ũcio, tondũ nĩwe mwega na niĩ.‖ 4 Ithe na nyina matiamenyaga atĩ ũndũ ũcio
woimĩte kũrĩ Yahweh, nĩ gũkorũo eethaga mweke wa gũtharĩkĩra Afilisti, tondũ Afilisti nĩo
maathaga Isiraeli hĩndĩ ĩyo.

5 Nĩ ũndũ ũcio Samsoni hamwe na ithe na nyina magĩikũrũka Timina. Rĩrĩa aakinyire mĩgũnda-
inĩ ya mĩthabibũ ya Timina, mũrũthi ũgĩũka na kũrĩ we ũkĩmũraramagĩra. 6 Naguo roho wa
Yahweh ũgĩtũma agĩe na hinya, akĩũtarũrania maita merĩ o ta ũrĩa mũndũ atarũranagia kabũri

379




maita merĩ na moko matheri. No ndeerire ithe kana nyina ũrĩa eekĩte. 7 Agĩcoka agĩikũrũka na
akĩaria na mũirĩtu ũcio, na nowe Samsoni oonaga arĩ mwega maitho-inĩ make.

8 Thutha ũcio rĩrĩa Samsoni aacokire nĩguo amũinũkie, akĩhũgũka mwena nĩguo arore kĩimba kĩa
mũrũthi ũcio, na kĩimba-inĩ kĩu kĩa mũrũthi haarĩ na njũkĩ nyingĩ na ũũkĩ. 9 Agĩkũrũra ũũkĩ ũcio
akĩwĩkĩra moko-inĩ make agĩthiĩ akĩũrĩaga. Rĩrĩa aakinyĩrire ithe na nyina, akĩmagaĩra marĩe. No
ndaameerire atĩ aakũrũrĩte ũũkĩ ũcio kuuma kĩimba-inĩ kĩa mũrũthi.

10 Ithe agĩgĩikũrũka kũrĩ mũirĩtu ũcio, na Samsoni akĩgĩa na iruga kuo, nĩ gũkorũo ũguo nĩguo
anake meekaga. 11 Rĩrĩa maamuonire, makĩmũrehera arũme 30 a kũmũrũgamĩrĩra nĩguo
makorũo hamwe nake. 12 Nake Samsoni akĩmeera atĩrĩ: ―Rekei ndĩmũgwatie ndaĩ. Na angĩkorũo
ihinda-inĩ rĩa thikũ mũgwanja cia iruga rĩrĩ nĩ mũgũkorũo mũmĩmenyete na mũkaahe macokio-rĩ,
nĩ ngũmũhe nguo 30 cia gatani na nguo mĩthemba 30 thaka. 13 No mwaremwo nĩ kũũhe
macokio, no nginya mũũhe nguo 30 cia gatani na nguo mĩthemba 30 thaka.‖ Makiuga ũũ:
―Tũgwatie ndaĩ ĩyo yaku; no twende kũmĩigua.‖ 14 Nĩ ũndũ ũcio akĩmeera atĩrĩ:

―Kuuma harĩ nyamũ ndĩani gũkiuma kĩndũ gĩa kũrĩa,

Na kuuma harĩ nyamũ ĩrĩ hinya gũkiuma kĩndũ kĩrĩ cama.‖

Matiamenyire macokio ma ndaĩ ĩyo kwa ihinda rĩa thikũ ithatũ. 15 Mũthenya wa kana makĩra
mũtumia wa Samsoni atĩrĩ: ―Heenereria mũthuri waku nĩguo atwĩre macokio ma ndaĩ ĩyo. Kwaga
ũguo, tũgũgũcina na mwaki hamwe na nyũmba ya thoguo. Kaĩ mũgũtũnyitĩte ũgeni gũkũ nĩguo
muoe indo citũ?‖ 16 Nĩ ũndũ ũcio mũtumia wa Samsoni akĩrĩra amũkomeire na akĩmwĩra ũũ:
―Wee nĩ ũũthũũire; ndũnyendete. Ũragwatirie andũ aitũ ndaĩ, no ndũrĩ ũranjĩra macokio mayo.‖
Samsoni aigua ũguo akĩmwĩra atĩrĩ: ―O na baba na maitũ ndimeerĩte! Wee nĩwe ngwĩra?‖ 17 Ĩndĩ
aathiire o na mbere kũrĩra amũkomeire thikũ icio ingĩ ciatigarĩte harĩ thikũ icio mũgwanja cia
iruga. Marigĩrĩrio-inĩ, thikũ ya mũgwanja Samsoni akĩmumbũrĩra, tondũ nĩ aamũtindĩkĩrĩirie
mũno. Mũtumia ũcio agĩcoka akĩra andũ ao macokio ma ndaĩ ĩyo. 18 Nĩ ũndũ ũcio mũthenya wa
mũgwanja riũa rĩtanathũa, arũme acio a itũũra rĩu makĩra Samsoni atĩrĩ:

―Nĩ kĩĩ kĩngĩkorũo na cama gũkĩra ũũkĩ,

Na nĩ kĩĩ kĩngĩkorũo na hinya gũkĩra mũrũthi?‖

Akĩmacokeria ũũ:

―Korũo mũtinarĩma na mori yakwa,

Mũtingĩamenya macokio ma ndaĩ yakwa.‖

19 Naguo roho wa Yahweh ũgĩtũma agĩe na hinya, agĩikũrũka Ashikeloni na akĩũraga arũme 30
ao na akĩoya nguo ciao na akĩneana nguo icio kũrĩ andũ acio maamenyire macokio ma ndaĩ ĩyo.
Na akĩambata agĩcoka nyũmba-inĩ ya ithe arakarĩte mũno.

380


20 Thutha ũcio mũtumia wa Samsoni akĩheanwo kũrĩ ũmwe wa arũme acio maarũgamĩrĩire
Samsoni, acio maarĩ hamwe nake.

ATIIRĨRĨRI BŨRŨRI 15

1 Thutha wa ihinda, matukũ-inĩ ma magetha ma ngano, Samsoni agĩthiĩ gũceerera mũtumia
wake, akuuĩte kabũri. Akiuga ũũ: ―Nĩ ngwenda kũingĩra kũrĩ mũtumia wakwa rumu-inĩ ya
gũkoma.‖ Ĩndĩ ithe wa mũtumia ũcio akĩrega kũmwĩtĩkĩria aingĩre. 2 Ithe wa mũtumia ũcio
akiuga ũũ: ―Ndĩreciririe atĩrĩ, ‗No nginya ũkorũo nĩ wamũthũũrire.‘ Kwoguo ndĩramũheana kũrĩ
ũmwe wa anake arĩa maakũrũgamĩrĩire. Na githĩ mwarĩ wa nyina ũrĩa mũnini ti mũthaka
kũmũkĩra? Ndagũthaitha ũmuoe arĩ we.‖ 3 No Samsoni akĩmeera ũũ: ―Riita rĩrĩ Afilisti
matikũnduĩra mahĩtia nĩ ũndũ wa kũmeka ũũru.‖

4 Nĩ ũndũ ũcio Samsoni agĩthiĩ akĩnyita mbwe 300. Agĩcoka akĩoya icinga, akĩohithania mbwe
icio mĩting‘oe ĩĩrĩ ĩĩrĩ, na akĩoherera gĩcinga kĩmwe gatagatĩ-inĩ ka o mĩting‘oe ĩĩrĩ. 5 Agĩcoka
akĩgwatia icinga icio mwaki na akĩrekereria mbwe icio mĩgũnda-inĩ ya ngano ĩtarĩ ngethe ya
Afilisti. Agĩcina indo ciothe na mwaki kuuma gĩtĩa kĩa ngano o nginya ngano ĩtarĩ ngethe, o
hamwe na mĩgũnda ya mĩthabibũ na mĩgũnda ya mĩtamaiyũ.

6 Afilisti makĩũria atĩrĩ: ―Nũũ wĩkire ũũ?‖ Makĩrũo ũũ: ―Nĩ Samsoni mũthoniwe wa mũndũ ũrĩa
Mũtimina, tondũ ithe wa mũtumia wake nĩ arooire mũtumia wake aramũheana kũrĩ ũmwe wa
anake arĩa maamũrũgamĩrĩire.‖ Afilisti maigua ũguo makĩambata magĩthiĩ magĩcina mũtumia
ũcio na ithe na mwaki. 7 Samsoni agĩcoka akĩmeera ũũ: ―Angĩkorũo ũguo nĩguo mweka,
ndigũtigana na inyuĩ o nginya ndĩĩrĩhĩrie harĩ inyuĩ.‖ 8 Akĩmoraga ũmwe thutha wa ũrĩa ũngĩ
njũragano yarĩ nene, na agĩcoka agĩikũrũka agĩthiĩ agĩikara ngurunga-inĩ ya ndũmba ya ihiga ya
Etamu.

9 Thutha ũcio Afilisti makĩambata na makĩamba hema Yahuda na magĩikara magĩthiũrũrũkaga
kũu Lehi. 10 Nao arũme a Yahuda makĩmoria ũũ: ―Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte mũũke gũtũũkĩrĩra?‖ nao
makĩmacokeria atĩrĩ: ―Tũũkĩte kũnyita Samsoni, nĩguo tũmwĩke o ta ũrĩa aratwĩkire.‖ 11 Nĩ ũndũ
ũcio arũme 3,000 a Yahuda magĩikũrũka ngurunga-inĩ ya ndũmba ya ihiga ya Etamu na makĩra
Samsoni ũũ: ―Kaĩ ũtoĩ atĩ Afilisti nĩo maratwatha? Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte ũtwĩke ũndũ ũyũ?‖ Nake
akĩmeera: ―Ndĩmekĩte o ta ũrĩa maranjĩkire.‖ 12 Ĩndĩ makĩmwĩra ũũ: ―Tuoka gũkũnyita
tũkũneane kũrĩ Afilisti.‖ Nake Samsoni akĩmeera ũũ: ―Mwĩhĩtei harĩ niĩ atĩ inyuĩ ene mũtikũnjĩka
ũndũ mũũru.‖ 13 Makĩmwĩra atĩrĩ: ―Aca, ithuĩ no gũkuoha tũgũkuoha tũkũneane kũrĩ o, no
tũtigũkũũraga.‖

Kwoguo makĩmuoha na mĩkwa ĩĩrĩ mĩerũ na makĩmwambatia kuuma ndũmba-inĩ ĩyo ya ihiga. 14
Rĩrĩa aakinyire Lehi, Afilisti makĩanĩrĩra makenete nĩ kũmuona. Naguo roho wa Yahweh

381




ũgĩtũma agĩe na hinya, nayo mĩkwa ĩyo yarĩ moko-inĩ make ĩgĩkorũo ĩtariĩ o ta ndigi cia gatani
icinĩtwo na mwaki, nacio bĩngũ icio igĩtweka ikiuma moko-inĩ make. 15 Agĩcoka akĩona ihĩndĩ
rĩa rũthĩa rwa ndigiri ya njamba ĩtaakuĩte tene; agĩtambũrũkia guoko akĩrĩoya na akĩũraga arũme
1,000 narĩo. 16 Samsoni agĩcoka akiuga ũũ:

―Na ihĩndĩ rĩa rũthĩa rwa ndigiri—hĩba ĩmwe, hĩba igĩrĩ!

Na ihĩndĩ rĩa rũthĩa rwa ndigiri njũragĩte arũme 1,000.‖

17 Rĩrĩa aarĩkirie kwaria, agĩte ihĩndĩ rĩu rĩa rũthĩa na agĩta handũ hau Ramathu-lehi. 18 Thutha
ũcio akĩnyota mũno na agĩkaĩra Yahweh akiuga ũũ: ―Wee nĩwe ũheanĩte ũhonokio ũyũ mũnene
ũũ guoko-inĩ kwa ndungata yaku. No rĩu-rĩ, hihi ngũkua nĩ kũnyota ngwe moko-inĩ ma andũ
matarĩ aruu?‖ 19 Nĩ ũndũ ũcio Kĩhoti akĩhingũra mwatũka warĩ hau Lehi, na maĩ makĩambĩrĩria
gũtherera kuuma ho. Rĩrĩa aamanyuire, roho wake ũgĩcoka na akĩarahũka. Nĩkĩo eetire handũ hau
Eni-hakore, na hakoragwo Lehi nginyagia ũmũthĩ.

20 Na aatiirĩrĩire Isiraeli matukũ-inĩ ma Afilisti mĩaka 20.

ATIIRĨRĨRI BŨRŨRI 16

1 Na rĩrĩ, hĩndĩ ĩmwe Samsoni nĩ aathiire Gaza na akĩona mũmaraya kuo, na akĩingĩra kũrĩ we. 2
Nao Agaza makĩrũo atĩrĩ: ―Samsoni nĩ okĩte gũkũ.‖ Nĩ ũndũ ũcio makĩmũthiũrũrũkĩria na
makĩmuohia ũtukũ wothe kĩhingo-inĩ gĩa itũũra. Magĩikara makirĩte ũtukũ ũcio wothe, makĩĩrana
ũũ: ―Gwathererũka, no kũmũũraga tũkũmũũraga.‖

3 O na kũrĩ ũguo, Samsoni aakomire kuo nginya ũtukũ gatagatĩ. Agĩcoka agĩũkĩra ũtukũ gatagatĩ
na akĩnyita mĩrango ya kĩhingo kĩu gĩa itũũra na itugĩ cierĩ na agĩcimunya hamwe na mũgamba
wakĩo. Agĩciigĩrĩra ciande-inĩ ciake na agĩcikuua o nginya gacũmbĩrĩ ga kĩrĩma kĩrĩa kĩng‘etheire
Hebironi.

4 Thutha ũcio akĩenda mũirĩtu waikaraga Mũkuru-inĩ wa Soreku wetagwo Delila. 5 Nĩ ũndũ ũcio
athani a Afilisti magĩthiĩ kũrĩ mũirĩtu ũcio makĩmwĩra atĩrĩ: ―Mũheenererie nĩguo ũmenye kĩrĩa
kĩmũheaga hinya ũcio wothe na ũrĩa tũngĩhota kũmũkĩria hinya, tũmuohe na tũmũtoorie. Weka
ũguo nĩ tũgũkũhe o mũndũ icunjĩ 1,100 cia betha.‖

6 Thutha-inĩ Delila akĩra Samsoni ũũ: ―Ndagũthaitha njĩĩra kũrĩa hinya waku mũingĩ uumaga na
kĩrĩa kĩngĩhũthĩrũo gũkuoha na gũgũtooria.‖ 7 Samsoni akĩmwĩra atĩrĩ: ―Mangĩnjoha na ndigi
mũgwanja cia ũta itomithĩtio, no gũthirũo ingĩthirũo nĩ hinya haane o ta mũndũ ũngĩ o wothe.‖ 8
Nĩ ũndũ ũcio athani a Afilisti makĩmũrehera ndigi mũgwanja cia ũta itomithĩtio, nake akĩmuoha
nacio. 9 Na rĩrĩ, makĩmuoheria rumu-inĩ ya thĩinĩ, nake mũirĩtu ũcio akĩanĩrĩra akĩmwĩra atĩrĩ:

382




―Samsoni, Afilisti marĩ gũgũkora!‖ Aigua ũguo agĩtuanga ndigi icio cia ũta, o ta ũrĩa rũrigi rwa
ũguta rũtuĩkaga rwahutio nĩ mwaki. Hitho ya hinya wake ndĩamenyekire.

10 Delila agĩcoka akĩra Samsoni ũũ: ―Atĩrĩrĩ, nĩ wahĩngĩca na waheenia. Rĩu ndagũthaitha ũnjĩre
nĩ kĩĩ kĩngĩhũthĩrũo gũkuoha.‖ 11 Agĩkĩmwĩra atĩrĩ: ―Mangĩnjoha na mĩkwa mĩerũ ĩtarĩ yarutithio
wĩra, no gũthirũo ingĩthirũo nĩ hinya haane o ta mũndũ ũngĩ o wothe.‖ 12 Nĩ ũndũ ũcio Delila
akĩoya mĩkwa mĩerũ akĩmuoha nayo agĩcoka akĩanĩrĩra akiuga: ―Samsoni, Afilisti marĩ
gũgũkora!‖ (Hĩndĩ ĩyo yothe maamuoheirie rumu-inĩ ya thĩinĩ.) Aigua ũguo akĩmĩtuanga kuuma
moko-inĩ make o ta ndigi.

13 Thutha ũcio Delila akĩra Samsoni atĩrĩ: ―Nginya rĩu no wahĩngĩca na waheenia. Njĩĩra kĩrĩa
kĩngĩhũthĩrũo gũkuoha.‖ Nake akĩmwĩra ũũ: ―No ũtumire makundo maya mũgwanja marĩ mũtwe
wakwa na rũrigi rwa kũrũgama rwa gũtuma.‖ 14 Agĩkĩmatuma akĩhũthĩra mũkuha agĩcoka
akĩanĩrĩra akĩmwĩra: ―Samsoni, Afilisti marĩ gũgũkora!‖ Nĩ ũndũ ũcio agĩũkĩra kuuma toro
akĩrutania mũkuha ũcio wa mũtambo wa gũtuma na rũrigi rũu rwa kũrũgama rwa gũtuma.

15 Delila akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũngĩnjĩĩra atĩa, ‗Nĩ ngwendete,‘ na hĩndĩ ĩyo ngoro yaku ndĩrĩ hamwe
na niĩ? Wahĩngĩca maita macio matatũ na ndũnanjĩĩra kĩhumo kĩa hinya waku mũingĩ.‖ 16 Na
tondũ o mũthenya nĩ aamũgiaga na akamũtindĩkĩrĩria amwĩre, Samsoni akĩigua anogete o nginya
hakuhĩ gũkua. 17 Mũico wa ũhoro akĩmũhingũrĩra ngoro yake, akĩmwĩra atĩrĩ: ―Rwenji rũtirĩ
rwahutia mũtwe wakwa, tondũ ndĩ Mũnaziri wa Kĩhoti kuuma gũciarũo gwakwa. Ingĩenjwo,
hinya wakwa no kũnjeherera ũngĩnjeherera na thirũo nĩ hinya haane o ta andũ arĩa angĩ othe.‖

18 Delila ona atĩ nĩ aamũhingũrĩra ngoro yake, o rĩo agĩtũmanĩra athani a Afilisti, akiuga:
―Ambatai riita rĩrĩ, nĩ gũkorũo nĩ aahingũrĩra ngoro yake.‖ Nĩ ũndũ ũcio athani a Afilisti
makĩambata kũrĩ we, na magĩthiĩ na mbeca. 19 Agĩtũma Samsoni akome maru-inĩ make; agĩcoka
agĩta mũndũ akĩmwĩra amwenje makundo macio mũgwanja maarĩ mũtwe wake. Thutha ũcio
Delila akĩambĩrĩria kũmũkĩria hinya, nĩ gũkorũo hinya wake nĩ wamweheragĩra. 20 Delila
agĩcoka akĩanĩrĩra akiuga: ―Samsoni, Afilisti marĩ gũgũkora!‖ Nake agĩũkĩra kuuma toro akĩĩra
atĩrĩ: ―Nguuma nja o ta maita macio mangĩ na ndĩribaribe ndĩĩyohore.‖ No ndaamenyaga atĩ nĩ
aamũtigĩte. 21 Afilisti makĩmũnyita na makĩmũkũũra maitho. Magĩcoka makĩmũikũrũkia Gaza
na makĩmuoha na bĩngũ igĩrĩ cia gĩcango, na agĩtuĩka mũndũ wa gũthĩaga ngano kũu njera. 22
No rĩrĩ, njuĩrĩ ya mũtwe wake ĩkĩambĩrĩria kũmera rĩngĩ thutha wake kwenjwo.

23 Athani a Afilisti makĩũngana nĩguo marute igongona inene kũrĩ hoti yao Dagoni na nĩguo
makũngũĩre, nĩ gũkorũo moigaga atĩrĩ: ―Samsoni thũ itũ nĩ aneanĩtwo guoko-inĩ gwitũ nĩ kĩhoti
witũ!‖ 24 Rĩrĩa andũ maamuonire, makĩgooca hoti yao makiuga: ―Thũ itũ nĩ ĩneanĩtwo guoko-inĩ
gwitũ nĩ kĩhoti witũ, o ĩyo yanangĩte bũrũri witũ na ĩkooraga andũ aingĩ aitũ.‖

25 Na tondũ ngoro yao yarĩ na gĩkeno, makiuga: ―Ĩta Samsoni oke eke maũndũ ma mathekania.‖
Magĩgĩta Samsoni oime njera athiĩ akamacanjamũre; makĩmũrũgamia gatagatĩ ga itugĩ. 26
Samsoni akĩra kahĩĩ karĩa kaamũnyitĩte guoko atĩrĩ: ―Reke hutie itugĩ iria irũgamĩtie nyũmba ĩno,
nĩguo ndĩnyitĩrĩre nacio.‖ 27 (Nyũmba ĩyo yaiyũrĩte arũme na andũ-a-nja. Athani othe a Afilisti

383


maarĩ kuo, na igũrũ rĩa nyũmba kwarĩ na arũme na andũ-a-nja 3,000 arĩa meeroragĩra Samsoni
agĩka maũndũ ma mathekania.)

28 Na rĩrĩ, Samsoni agĩkaĩra Yahweh akĩmwĩra atĩrĩ: ―Yahweh Kĩhoti, ndirikana, ndagũthaitha,
na ũũhe hinya, ndagũthaitha, riita rĩrĩ rĩmwe tu, wee Kĩhoti, na ũreke ndĩrĩhĩrie kũrĩ Afilisti nĩ
ũndũ wa na arĩ riitho rĩakwa rĩmwe.‖

29 Samsoni agĩcoka akĩĩhanda wega na itugĩ igĩrĩ cia gatagatĩ iria ciarũgamĩtie nyũmba ĩyo,
akĩĩnyitĩrĩra harĩ cio, kĩmwe na guoko gwake kwa ũrĩo na kĩu kĩngĩ na guoko gwake kwa
ũmotho. 30 Samsoni akĩanĩrĩra akiuga: ―Reke ngue hamwe na Afilisti!‖ Agĩcoka agĩcitindĩka na
hinya wake wothe, nayo nyũmba ĩyo ĩkĩgwĩra athani acio na andũ othe arĩa maarĩ thĩinĩ wayo. Nĩ
ũndũ ũcio akĩũraga andũ aingĩ hĩndĩ ĩyo aakuire gũkĩra arĩa ooragĩte arĩ muoyo.

31 Thutha-inĩ ariũ a ithe na andũ othe a nyũmba ya ithe magĩikũrũka kũmũgĩĩra.
Makĩmwambatia na makĩmũthika gatagatĩ ga Zora na Eshitaoli mbĩrĩra-inĩ ya ithe Manoa.
Aatiirĩrĩire Isiraeli mĩaka 20.

ATIIRĨRĨRI BŨRŨRI 17

1 Na rĩrĩ, nĩ kwarĩ na mũndũ thĩinĩ wa gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa Efiraimu wetagwo Mika. 2
Akĩra nyina atĩrĩ: ―Icunjĩ iria 1,100 cia betha iria ciooirũo kuuma kũrĩ wee iria ciatũmire
ũrumane kĩrumi, na ngĩigua-rĩ, betha ĩyo nĩ niĩ ndĩ nayo. Nĩ niĩ ndamĩoire.‖ Nĩ ũndũ ũcio nyina
akiuga ũũ: ―Yahweh arorathima mũrũ wakwa.‖ 3 Agĩgĩcokia icunjĩ icio 1,100 cia betha kũrĩ
nyina, ĩndĩ nyina akiuga atĩrĩ: ―Betha ĩno ngũmĩamũrĩra Yahweh kuuma guoko-inĩ gwakwa
nĩguo mũrũ wakwa amĩhũthĩre gũthondeka mũhianano wa gwacũhio na mũhianano wa cuma.
Kwoguo nĩ ndagũcokeria.‖

4 Rĩrĩa aacokirie betha ĩyo kũrĩ nyina, nyina ooire icunjĩ 200 cia betha agĩtwarĩra mũturi wa indo
cia betha. Agĩgĩthondeka mũhianano wa gwacũhio na mũhianano wa cuma; na mĩhianano ĩyo
ĩkĩigwo thĩinĩ wa nyũmba ya Mika. 5 Mũndũ ũcio wetagwo Mika aarĩ na nyũmba ya ihoti ciake,
na agĩthondeka ebodi o hamwe na mĩhianano ya terafimu agĩcoka akĩamũra ũmwe wa ariũ ake
atuĩke mũthĩnjĩri-kĩhoti wake. 6 Matukũ-inĩ macio, gũtiarĩ mũthamaki thĩinĩ wa Isiraeli. O
mũndũ eekaga ũrĩa oonaga kwagĩrĩire maitho-inĩ make.

7 Na rĩrĩ, kwarĩ na mwanake warĩ Bethilehemu thĩinĩ wa Yahuda warĩ wa mbarĩ ya Yahuda. Aarĩ
Mũlawii waikarĩte kũu kwa ihinda. 8 Mwanake ũcio agĩkiuma itũũra-inĩ rĩa Bethilehemu thĩinĩ
wa Yahuda agacarie kũndũ gwa gũikara. Na arĩ rũgendo-inĩ rwake, agĩkinya gĩcigo-inĩ kĩrĩ irĩma
kĩa Efiraimu, nyũmba-inĩ ya Mika. 9 Nake Mika akĩmũũria ũũ: ―Uumĩte kũ?‖ Akĩmũcokeria
atĩrĩ: ―Niĩ ndĩ Mũlawii kuuma Bethilehemu thĩinĩ wa Yahuda, na thiĩte gũcaria kũndũ gwa
gũikara.‖ 10 Nĩ ũndũ ũcio Mika akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũka tũikarage nawe ũtuĩke baba na mũthĩnjĩri-

384




kĩhoti wakwa. Na nĩ ndĩkũheaga icunjĩ ikũmi cia betha o mwaka na nguo o hamwe na irio.‖
Mũlawii ũcio agĩkĩingĩra kuo. 11 Kwoguo Mũlawii ũcio agĩtĩkĩra gũikara na mũndũ ũcio, na
mwanake ũcio agĩgĩtuĩka o ta ũmwe wa ariũ ake. 12 Makĩria ma ũguo, Mika akĩamũra Mũlawii
ũcio atuĩke mũthĩnjĩri-kĩhoti wake, nake agĩgĩtũũra kũu nyũmba-inĩ ya Mika. 13 Mika agĩcoka
akiuga ũũ: ―Rĩu nĩ njũĩ Yahweh nĩ ekũnjĩka maũndũ mega, nĩ gũkorũo Mũlawii ũyũ nĩ atuĩkĩte
mũthĩnjĩri-kĩhoti wakwa.‖

ATIIRĨRĨRI BŨRŨRI 18

1 Na rĩrĩ, matukũ-inĩ macio gũtiarĩ mũthamaki thĩinĩ wa Isiraeli. Na matukũ-inĩ macio mũhĩrĩga
wa Adani nĩ gwetha weethaga kũndũ gwa gũikara gũtuĩke igai rĩao, tondũ gũkinyĩria hĩndĩ ĩyo
matiegwatĩire igai gatagatĩ-inĩ ka mĩhĩrĩga ya Isiraeli.

2 Adani magĩgĩtũma arũme atano kuuma mbau-inĩ yao, arũme marĩ na ũhoti kuuma Zora na
Eshitaoli, mathiĩ magathigane bũrũri na maũtuĩrie. Makĩmeera atĩrĩ: ―Thiĩi mũgatuĩrie bũrũri
ũcio.‖ Rĩrĩa maakinyire gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa Efiraimu, nyũmba-inĩ ya Mika,
makĩraarĩrĩra kuo. 3 Rĩrĩa maakuhĩrĩirie nyũmba ya Mika, makĩigua mũgambo wa mwanake ũrĩa
Mũlawii na makĩũmenya, nĩ ũndũ ũcio magĩthiĩ kũrĩ we makĩmũũria ũũ: ―Nũũ wakũrehire gũkũ?
Nĩ kĩĩ ũreka gũkũ? Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte ũkorũo ũrĩ gũkũ?‖ 4 Akĩmacokeria atĩrĩ: ―Mika aanjĩkĩire ũũ
na ũũ, na akĩnyandĩka nduĩke mũthĩnjĩri-kĩhoti wake.‖ 5 Magĩcoka makĩmwĩra ũũ:
―Twagũthaitha ũũrie kĩhoti kana rũgendo rwitũ nĩ rũkũgaacĩra.‖ 6 Mũthĩnjĩri-kĩhoti ũcio
akĩmeera atĩrĩ: ―Thiĩi na thayũ. Yahweh arĩ hamwe na inyuĩ rũgendo-inĩ rwanyu.‖

7 Nĩ ũndũ ũcio arũme acio atano magĩthiĩ na mbere na rũgendo rwao na magĩkinya Laishi.
Magĩkĩona ũrĩa andũ a kũu meeikaragia o ta Asidoni. Maaikaraga mahooreire matekwĩrĩgĩrĩra
ũgwati, na gũtiarĩ na mũhinyanĩrĩria wamagiaga bũrũri-inĩ ũcio. Maarĩ kũraihu na Asidoni, na
matieingĩranagia na mũndũ ũngĩ o wothe.

8 Rĩrĩa maacokire kũrĩ ariũ a ithe wao kũu Zora na Eshitaoli, ariũ a ithe wao makĩmoria atĩrĩ:
―Kũrathiire atĩa?‖ 9 Makĩmacokeria ũũ: ―Nĩ twambatei tũkamatharĩkĩre, nĩ gũkorũo nĩ tũronire
bũrũri ũcio ũrĩ mwega mũno. Mũrahindahinda nĩkĩ? Mũtikamaĩrĩrie gũthiĩ kwĩgwatĩra bũrũri
ũcio. 10 Mwakinya kuo, mũgũkora andũ materĩgĩrĩire ũgwati, na bũrũri ũcio nĩ mwariĩ. Kĩhoti nĩ
aũneanĩte guoko-inĩ kwanyu, na nĩ kũndũ gũtarĩ kĩndũ kĩagĩte harĩ indo iria irĩ thĩinĩ wa thĩ.‖

11 Thutha ũcio arũme 600 marĩ na indo cia mbaara a kuuma mbarĩ-inĩ ya Adani makiumagara
kuuma Zora na Eshitaoli. 12 Makĩambata na makĩamba hema ciao Kiriathu-jearimu thĩinĩ wa
Yahuda. Nĩkĩo handũ hau, harĩa he mwena wa ithũĩro wa Kiriathu-jearimu hetagwo Mahane-dani
nginyagia ũmũthĩ. 13 Makiuma hau magĩthiĩ gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa Efiraimu na
magĩkinya nyũmba-inĩ ya Mika.

385




14 Arũme atano acio maathiĩte gũthigana bũrũri wa Laishi makĩra ariũ a ithe wao atĩrĩ: ―Hihi nĩ
mũroĩ atĩ nyũmba-inĩ ici kũrĩ na ebodi, mĩhianano ya terafimu, mũhianano wa gwacũhio, na
mũhianano wa cuma? Mwĩciriei ũrĩa mwagĩrĩirũo nĩ gwĩka.‖ 15 Nĩ ũndũ ũcio makĩamba
kũrũgama kũu magĩthiĩ nyũmba-inĩ ya mwanake ũrĩa Mũlawii mũciĩ kwa Mika na makĩmũũria
ũhoro wake. 16 Ihinda rĩu rĩothe, arũme acio 600 a Dani, marĩ na indo cia mbaara, maarũgamĩte
mũromo-inĩ wa kĩhingo. 17 Arũme atano acio maathiĩte gũthigana bũrũri ũcio magĩtonya kuoya
mũhianano ũcio wa gwacũhio, ebodi, mĩhianano ya terafimu, na mũhianano wa cuma
(Mũthĩnjĩri-kĩhoti aarũgamĩte mũromo-inĩ wa kĩhingo hamwe na arũme acio 600 maarĩ na indo
cia mbaara.) 18 Magĩkĩingĩra nyũmba ya Mika na makĩoya mũhianano ũcio wa gwacũhio, ebodi,
mĩhianano ya terafimu, na mũhianano wa cuma. Mũthĩnjĩri-kĩhoti ũcio akĩmoria atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ
mũreka?‖ 19 Nao makĩmwĩra ũũ: ―Kira ki. Humbĩra kanua gaku na guoko, na ũũke tũthiĩ nawe
ũtuĩke baba na mũthĩnjĩri-kĩhoti witũ. Nĩ ũndũ ũrĩkũ mwega—nĩwe gũtuĩka mũthĩnjĩri-kĩhoti harĩ
nyũmba ya mũndũ ũmwe- kana nĩ gũtuĩka mũthĩnjĩri-kĩhoti harĩ mũhĩrĩga na nyũmba ng‘ima
thĩinĩ wa Isiraeli?‖ 20 Mũthĩnjĩri-kĩhoti ũcio agĩgĩkenio nĩ ũhoro ũcio, na akĩoya ebodi ĩyo,
mĩhianano ya terafimu, na mũhianano wa gwacũhio na magĩthiĩ hamwe na andũ acio.

21 Magĩkĩgarũrũka nĩguo methiĩre, matongoretio nĩ ciana, mahiũ, na indo cia goro. 22 Na
mathiangĩte itĩna kuuma mũciĩ-inĩ wa Mika, arũme arĩa maaikaraga mĩciĩ ĩrĩa yarĩ hakuhĩ na
mũciĩ wa Mika makĩũngana hamwe na magĩkinyĩra Adani. 23 Rĩrĩa meetire Adani maanĩrĩire,
makĩĩhũgũra kũmarora na makĩũria Mika atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ kĩũru? Mwongana hamwe nĩkĩ?‖ 24 Nĩ
ũndũ ũcio akiuga ũũ: ―Muoya ihoti ciakwa iria ndathondekire, na mwathiĩ nginya na mũthĩnjĩri-
kĩhoti. Ndagĩtigwo na kĩĩ? Mũngĩgĩcoka mũnjũrie atĩa, ‗Nĩ kĩĩ kĩũru nawe?‘‖ 25 Adani
makĩmũcokeria atĩrĩ: ―Tiga gũtwanĩrĩra ũguo; kwaga ũguo, mwahota gũtharĩkĩrũo nĩ arũme marĩ
na marũrũ, na ũndũ ũcio no ũtũme ũũrũo nĩ muoyo waku na mĩoyo ya andũ a nyũmba yaku.‖ 26
Nĩ ũndũ ũcio Adani magĩĩthiĩra; nake Mika, thutha wa kuona atĩ maarĩ na hinya kũmũkĩra,
akĩhũndũka agĩcoka gwake mũciĩ.

27 Thutha wa kuoya kĩrĩa Mika aathondekete, o hamwe na mũthĩnjĩri-kĩhoti wake, magĩthiĩ
Laishi, kũrĩ andũ maaikaraga mahooreire matekwĩrĩgĩrĩra ũgwati. Makĩmatharĩkĩra na rũhiũ rwa
njora na magĩcina itũũra rĩu na mwaki. 28 Gũtiarĩ mũndũ wa kũrĩhonokia, nĩ gũkorũo nĩ
rĩaraihanĩrĩirie na Sidoni na matieingĩranagia na mũndũ ũngĩ o wothe na rĩarĩ mũkuru-inĩ
mwaraganu ũrĩa warĩ wa Bethi-rehobu. Thutha ũcio magĩaka itũũra rĩu rĩngĩ na magĩikara kuo.
29 Ningĩ, magĩta itũũra rĩu Dani, o ta ũrĩa Dani ithe wao eetagwo, ũrĩa Isiraeli aaciarĩirũo. No
itũũra rĩu rĩetagwo Laishi mbere ĩyo. 30 Thutha ũcio Adani makĩĩhandĩra mũhianano ũcio wa
gwacũhio, na Jonathani mũrũ wa Gerishomu, mũrũ wa Musa, na ariũ ake magĩtuĩka athĩnjĩri-
ihoti a mũhĩrĩga wa Adani o nginya mũthenya ũrĩa aikari a bũrũri ũcio maathiire ithamĩrio. 31
Magĩkĩhanda mũhianano ũcio wa gwacũhio Mika aathondekete, na ũgĩikara ho matukũ mothe
marĩa nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa wa ma yarĩ Shilo.

386




ATIIRĨRĨRI BŨRŨRI 19

1 Matukũ-inĩ macio, rĩrĩa gũtaarĩ mũthamaki thĩinĩ wa Isiraeli, Mũlawii ũmwe waikaraga gĩcigo-
inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa Efiraimu akĩoya thuriya kuuma Bethilehemu thĩinĩ wa Yahuda ĩtuĩke
mũtumia wake. 2 No thuriya ĩyo yake ĩkĩaga wĩhokeku harĩ we, na ĩkĩmũtiga ĩgĩcoka
Bethilehemu thĩinĩ wa Yahuda mũciĩ gwa ithe. Mũtumia ũcio aaikarire kũu mĩeri ĩna. 3
Mũthuriwe agĩgĩthiĩ kũrĩ we nĩguo amũthaithe acoke; maarĩ na ndungata yake ya mũndũrũme na
ndigiri igĩrĩ. Nake mũtumia ũcio akĩmũtonyia nyũmba gwa ithe. Rĩrĩa ithe wa mũtumia ũcio
aamuonire, agĩkena mũno nĩ gũcemania nake. 4 Kwoguo, mũthoniwe, ithe wa mũtumia ũcio,
akĩmũiguithia maikare nake thikũ ithatũ; maarĩaga na makanyua, na aaraaraga kũu.

5 Mũthenya wa kana, rĩrĩa mookĩrire rũcinĩ tene nĩguo mathiĩ, ithe wa mũtumia ũcio akĩra
mũthoniwe atĩrĩ: ―Rĩa kĩndũ nĩguo ũgĩe na hinya, mũcoke muumagare.‖ 6 Nĩ ũndũ ũcio
magĩikara thĩ, na eerĩ makĩrĩanĩra na makĩnyuanĩra; thutha ũcio ithe wa mũtumia ũcio akĩra
mũndũ ũcio ũũ: ―Ndagũthaitha ũraarĩrĩre gũkũ ũtukũ ũyũ na wĩkenie.‖ 7 Rĩrĩa mũndũ ũcio
ookĩrire nĩguo athiĩ, ithe wa mũtumia ũcio agĩikara o akĩmũthaithaga, nĩ ũndũ ũcio akĩraara o
rĩngĩ.

8 Rĩrĩa ookĩrire rũcinĩ tene mũthenya wa gatano nĩguo athiĩ, ithe wa mũtumia ũcio akĩmwĩra ũũ:
―Ndagũthaitha, rĩa kĩndũ nĩguo ũgĩe na hinya.‖ Na magĩikara kuo nginya gũgĩkinya hwaĩ-inĩ, na
eerĩ magĩthiĩ o na mbere kũrĩa. 9 Rĩrĩa mũndũ ũcio ookĩrire arĩ hamwe na thuriya yake na
ndungata yake nĩguo mathiĩ, mũthoniwe, ithe wa mũtumia ũcio, akĩmwĩra: ―Atĩrĩrĩ, rĩu nĩ hakuhĩ
hwaĩ-inĩ. Ndagũthaitha, raarĩrĩra gũkũ. Kũrĩ hakuhĩ gũtuka. Raarĩrĩra gũkũ na wĩkenie. Rũciũ
ũkaaroka gũũkĩra tene nĩ ũndũ wa rũgendo rwaku na wĩthiĩre gwaku mũciĩ.‖ 10 No rĩrĩ, mũndũ
ũcio ndeendaga kũraarĩrĩra ũtukũ ũngĩ, nĩ ũndũ ũcio agĩũkĩra na agĩthiĩ nginya Jebusi, na nokuo
Yahrushalayim. Aarĩ na ndigiri igĩrĩ ciaigĩrĩirũo matandĩko, thuriya yake, na ndungata yake.

11 Rĩrĩa maarĩ hakuhĩ gũkinya Jebusi, kwarĩ hakuhĩ gũtuka. Kwoguo ndungata ĩyo ĩkĩũria
mwathi wayo ũũ: ―Hihi no tũrũgame itũũra-inĩ rĩrĩ rĩa Ajebusi tũraarĩrĩre kuo?‖ 12 No mwathi
wayo akĩmĩra ũũ: ―Tũtikũrũgama itũũra-inĩ rĩa andũ a kũngĩ matarĩ ciana cia Isiraeli. Tũgũthiĩ o
nginya Gibea.‖ 13 Ningĩ akĩra ndungata yake atĩrĩ: ―Ũka nĩguo tũgerie gũkinya Gibea kana
Rama; tũkũraarĩrĩra itũũra-inĩ rĩmwe rĩa macio.‖ 14 Magĩgĩthiĩ na mbere na rũgendo rwao, narĩo
riũa rĩkĩambĩrĩria gũthũa marĩ hakuhĩ gũkinya Gibea ĩrĩa ya Benjamini.

15 Kwoguo makĩrũgama kũu na makĩingĩra nĩguo maraarĩrĩre Gibea. Rĩrĩa maaingĩrire thĩinĩ,
magĩikara thĩ kĩhaaro-inĩ kĩa mũingĩ gĩa itũũra rĩu, no gũtirĩ mũndũ wamanyitire ũgeni gwake
mũciĩ maraarĩrĩre kuo. 16 Thutha-inĩ hwaĩ-inĩ ũcio mũthuri mũkũrũ agĩũka oimĩte wĩra wake
mũgũnda-inĩ. Aarĩ wa gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa Efiraimu, na aaikaraga Gibea kwa ihinda; no
aikari a itũũra rĩu maarĩ Abenjamini. 17 Rĩrĩa mũthuri ũcio mũkũrũ aatiirire maitho akĩona
mũgendi ũcio aikarĩte kĩhaaro-inĩ kĩa mũingĩ gĩa itũũra, akĩmũũria ũũ: ―Wathiĩ kũ, na uumĩte
kũ?‖ 18 Nake akĩmũcokeria atĩrĩ: ―Tuumĩte Bethilehemu thĩinĩ wa Yahuda twerekeire gĩcigo-inĩ

387



kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa Efiraimu, kũrĩa nyumĩte. Ndĩrathiĩte Bethilehemu thĩinĩ wa Yahuda, na
njerekeire nyũmba-inĩ ya Yahweh, no gũtirĩ mũndũ ũranyita ũgeni gwake mũciĩ. 19 Tũrĩ na
nyeki na irio cia kũigana ndigiri citũ, na mũgate na ndibei nĩ ũndũ wakwa, mũtumia ũyũ, na
ndungata itũ. Gũtirĩ kĩndũ tũtarĩ.‖ 20 No mũthuri ũcio mũkũrũ akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũrogĩa na thayũ!
Nĩ ngũkũhe kĩrĩa gĩothe ũrabatara. No ndũkaraare kĩhaaro-inĩ kĩa mũingĩ.‖ 21 Nĩ ũndũ ũcio
akĩmũtwara gwake mũciĩ na akĩhe ndigiri ciake irio. Magĩcoka magĩĩthamba magũrũ na makĩrĩa
na makĩnyua.

22 Rĩrĩa meekenagia, arũme matarĩ kĩene a itũũra rĩu magĩthiũrũrũkĩria nyũmba ĩyo na
makĩambĩrĩria kũgũthagũtha mũrango makĩraga mũthuri ũcio mũkũrũ mwene nyũmba ĩyo ũũ:
―Ruta mũndũ ũcio ũũkire gwaku mũciĩ na gũkũ nja nĩgetha tũkome nake.‖ 23 Nĩ ũndũ ũcio,
mwene nyũmba ĩyo akiuma nja akĩmeera ũũ: ―Aca ariũ a ithe witũ, mũtigeke ũndũ mũũru.
Mũndũ ũyũ nĩ mũgeni mũciĩ gwakwa. Ndamũthaitha mũtigeke gĩĩko kĩu gĩa gĩconoko. 24 Haha
ndĩ na mũirĩtu wakwa gathirange o hamwe na thuriya ya mũthuri ũcio. Rekei ndĩmarute na nja,
mũmaconorithie angĩkorũo no mũhaka mwĩke ũguo. No mũtigeke mũndũ ũyũ gĩĩko kĩu gĩa
gĩconoko.‖

25 No arũme acio makĩrega gũthikĩrĩria mũthuri ũcio mũkũrũ, na nĩ ũndũ ũcio mũndũ ũcio
akĩnyita thuriya ĩyo yake na akĩmiumia na nja kũrĩ o. Makĩmĩnyita kĩa hinya na makĩmĩthũkia
ũtukũ mũgima nginyagia rũcinĩ. Magĩcoka makĩmĩingata rũcinĩ gũgĩkĩa. 26 Rũcinĩ tene,
mũtumia ũcio agĩthiĩ na akĩgwa mũromo-inĩ wa nyũmba ya mũthuri ũcio kũrĩa mwathi wake aarĩ
na agĩkoma ho nginya gũgĩthererũka. 27 Rĩrĩa mwathi wake ookĩrire rũcinĩ na akĩhingũra
mĩrango ya nyũmba nĩguo athiĩ na mbere na rũgendo-rĩ, akĩona mũtumia ũcio thuriya yake,
akomete mũromo-inĩ wa nyũmba ĩyo moko make marĩ mũrango-inĩ. 28 Nĩ ũndũ ũcio akĩmwĩra
ũũ: ―Ũkĩra; nĩ tũthiĩ.‖ No ndaacokirie. Mũndũ ũcio agĩcoka akĩmũigĩrĩra igũrũ rĩa ndigiri na
akĩambĩrĩria rũgendo rwa gũthiĩ gwake mũciĩ.

29 Rĩrĩa aakinyire gwake mũciĩ, akĩoya kahiũ ga gũthĩnja na akĩnyita thuriya ĩyo yake
akĩmĩtinangia kĩrũngo gwa kĩrũngo icunjĩ 12, na o gĩcunjĩ agĩgĩtũma gĩcigo-inĩ kĩmwe thĩinĩ wa
icigo ciothe cia Isiraeli. 30 Arĩa othe moonire ũndũ ũcio makiuga ũũ: ―Ũndũ ta ũyũ ndũrĩ wekĩka
o na kana ũkoneka kuuma mũthenya ũrĩa ciana cia Isiraeli ciambatire kuuma bũrũri-inĩ wa Misiri
nginyagia ũmũthĩ. Mwĩcũraniei ũndũ ũcio, cariai ũtaaro, na mũtwĩre ũrĩa tũgwĩka.‖

ATIIRĨRĨRI BŨRŨRI 20

1 Nĩ ũndũ ũcio, ciana cia Isiraeli ciothe kuuma Dani nginya Biri-shiba na kuuma bũrũri wa
Gileadi ikiumagara, na kĩrĩndĩ kĩu gĩothe gĩkĩũngana hamwe mbere ya Yahweh kũu Mizipa. 2
Anene a andũ na mĩhĩrĩga yothe ya Isiraeli magĩkĩrũgama handũ hao kĩũngano-inĩ kĩa andũ a
Kĩhoti—thigari 400,000 cia gũthiĩ na magũrũ irĩ na hiũ cia njora.

388




3 Abenjamini magĩkĩigua atĩ arũme a Isiraeli nĩ mambatĩte Mizipa.

Nao arũme a Isiraeli makĩmeera ũũ: ―Ta twĩrei atĩrĩrĩ, ũndũ ũyũ mũũru ũguo ũrekĩkire atĩa?‖ 4 Nĩ
ũndũ ũcio mũndũ ũrĩa Mũlawii mũthuri wa mũtumia ũcio woragĩtwo akĩmacokeria atĩrĩ:
―Ndĩrathiĩte Gibea ya Benjamini tũrĩ na thuriya yakwa nĩguo tũraarĩrĩre kuo. 5 Nao aikari a
Gibea maroka gũũtharĩkĩra na marathiũrũrũkĩria nyũmba ĩyo ũtukũ. Marendaga kũnjũraga, no
handũ ha ũguo maranyita thuriya yakwa kĩa hinya, na ĩrakua. 6 Nĩ ũndũ ũcio ndĩroya kĩimba gĩa
thuriya yakwa ndĩragĩtinangia na ndĩratũma icunjĩ icio kũndũ guothe igai-inĩ rĩa Isiraeli, tondũ nĩ
gĩĩko gĩa thoni na gĩa gĩconoko mareekire thĩinĩ wa Isiraeli. 7 Inyuothe andũ aya a Isiraeli, heanai
ũtaaro wanyu na rĩciria rĩanyu ũndũ-inĩ ũyũ.‖

8 Nao andũ acio othe makĩarahũka marĩ hamwe makiuga atĩrĩ: ―Gũtirĩ mũndũ o na ũmwe witũ
ũgũthiĩ hema-inĩ yake kana acoke gwake mũciĩ. 9 Na ũũ nĩguo tũgwĩka itũũra rĩa Gibea:
Tũkwambata kũrĩtharĩkĩra kũringana na ũrĩa tũgũcuka mĩtĩ. 10 Tũkuoya arũme 10 harĩ arũme
100 kuuma mĩhĩrĩga yothe ya Isiraeli, na arũme 100 harĩ 1,000, na arũme 1,000 harĩ 10,000
nĩgetha macokanĩrĩrie irio cia mbũtũ, nĩguo yoe ikinya harĩ Gibea ya Benjamini, nĩ ũndũ wa
gĩĩko kĩu gĩa gĩconoko mekĩte thĩinĩ wa Isiraeli.‖ 11 Nĩ ũndũ ũcio arũme othe a Isiraeli
makĩũngana hamwe nĩguo mokĩrĩre itũũra rĩu marĩ na ũrũmwe.

12 Mĩhĩrĩga ya Isiraeli ĩgĩcoka ĩgĩtũma arũme kũrĩ arũme othe a mũhĩrĩga wa Benjamini
makameere atĩrĩ: ―Nĩ ũndũ ũrĩkũ ũyũ mũũru ũguo wĩkĩkĩte gatagatĩ-inĩ kanyu? 13 Tũnengerei
arũme acio matarĩ kĩene a Gibea, nĩgetha tũmorage tweherie kĩndũ kĩũru gatagatĩ-inĩ ka Isiraeli.‖
No ciana cia Benjamini ikĩrega gũthikĩrĩria ciana cia Isiraeli icio ariũ a ithe wao.

14 Ciana cia Benjamini igĩcoka ikiuma matũũra-inĩ ikĩũngana hamwe kũu Gibea nĩguo ithiĩ
ikarũe na arũme a Isiraeli. 15 Mũthenya ũcio Abenjamini magĩta arũme 26,000 kuuma matũũra-
inĩ mao marĩ na hiũ cia njora, hatatarĩtwo arũme 700 arĩa maathuurĩtwo kuuma Gibea. 16 Mbũtũ-
inĩ ĩyo kwarĩ na arũme 700 maahũthagĩra guoko kwa ũmotho. Na harĩ andũ acio o mũndũ nĩ
aahotaga gũikia ihiga na kĩgũtha ũndũ angĩringa rũcuĩrĩ rũmwe na ndahĩtie.

17 Nao arũme a Isiraeli magĩta arũme 400,000 marĩ na hiũ cia njora, na o ũmwe wao aarĩ njamba
ya ita yarĩ na ũmenyeru, no matietire arũme a Benjamini. 18 Magĩũkĩra makĩambata Betheli
gũtuĩria ũhoro harĩ Kĩhoti. Andũ acio a Isiraeli magĩkĩũria atĩrĩ: ―Nũũ gatagatĩ-inĩ gaitũ
wagĩrĩirũo gũtongoria mbaara-inĩ kũrũa na Abenjamini?‖ Yahweh akĩmacokeria ũũ: ―Yahuda
nĩwe ũgũtongoria.‖

19 Thutha ũcio Ciana cia Isiraeli igĩũkĩra rũcinĩ na ikĩamba hema nĩguo itharĩkĩre Gibea.

20 Arũme a Isiraeli magĩgĩthiĩ kũrũa na Benjamini; magĩthiĩ mebangĩte marĩ mbũtũ
makamatharĩkĩre kũu Gibea. 21 Nao Abenjamini makiuma kũu Gibea makĩũraga arũme 22,000 a
Isiraeli mũthenya ũcio. 22 O na kũrĩ ũguo, mbũtũ ya arũme a Isiraeli ĩkĩonania ũcamba na o rĩngĩ
ĩkĩĩbanga o hau yarĩ o ta mũthenya wa mbere. 23 Ciana cia Isiraeli igĩcoka ikĩambata ikĩrĩra irĩ
mbere ya Yahweh o nginya hwaĩ-inĩ na igĩtuĩria ũhoro harĩ Yahweh ikĩũria ũũ: ―Tũthiĩ rĩngĩ

389


kũrũa na ariũ a ithe witũ, ciana cia Benjamini?‖ Nake Yahweh akĩmeera atĩrĩ: ―Ambatai mũkarũe
nao.‖

24 Ciana cia Isiraeli igĩgĩkuhĩrĩria ciana cia Benjamini mũthenya wa kerĩ. 25 Nao andũ
Abenjamini makiuma kũu Gibea magatũngane nao mũthenya wa kerĩ na makĩũraga ciana cia
Isiraeli ingĩ 18,000, ciothe irĩ na hiũ cia njora. 26 Nĩ ũndũ ũcio arũme othe a ciana cia Isiraeli
makĩambata Betheli. Makĩrĩra na magĩikara thĩ hau mbere ya Yahweh, makĩĩhinga kũrĩa
mũthenya ũcio o nginya hwaĩ-inĩ na makĩruta magongona ma njino hamwe na magongona ma
ũiguano hau mbere ya Yahweh. 27 Thutha ũcio arũme acio a ciana cia Isiraeli magĩtuĩria ũhoro
harĩ Yahweh, nĩ gũkorũo ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro gĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma rĩarĩ kũu matukũ-inĩ
macio. 28 Na rĩrĩ, Phinehasi mũrũ wa Eliazaru, mũrũ wa Haruni, nĩwe watungataga mbere yarĩo
matukũ-inĩ macio. Magĩkĩũria atĩrĩ: ―Tũthiĩ o rĩngĩ tũkarũe na ariũ a ithe witũ, arũme a ciana cia
Benjamini, kana tũtige?‖ Yahweh akĩmacokeria ũũ: ―Ambatai, tondũ rũciũ nĩ ngaamaneana
guoko-inĩ kwanyu.‖ 29 Ciana cia Isiraeli ikĩbanga arũme nĩguo mamohie mathiũrũrũkĩirie itũũra
rĩa Gibea.

30 Ciana cia Isiraeli igĩkĩambata irũe na ciana cia Benjamini mũthenya wa gatatũ, makĩĩbanga
marĩ mbũtũ nĩguo matharĩkĩre Gibea o ta maita macio mangĩ. 31 Rĩrĩa ciana cia Benjamini
cioimire nĩguo itũngane na mbũtũ ĩyo, ikĩgucĩrĩrio kũraihu na itũũra rĩu. Na o ta maita macio
mangĩ, ikĩambĩrĩria gũtharĩkĩra arũme acio ikĩmoragagĩra barabara-inĩ iria nene, ĩmwe nĩ ĩrĩa
yambatĩte Betheli nayo ĩyo ĩngĩ nĩ ĩrĩa ĩthiĩte Gibea, ikĩũraga arũme ta 30 a Isiraeli kũu werũ-inĩ.
32 Nĩ ũndũ ũcio Ciana cia Benjamini ikĩĩrana atĩrĩ: ―Nĩ kũmatooria tũramatooria o ta mbere.‖ No
ciana cia Isiraeli ikĩĩrana ũũ: ―Tũkũũra tũthiĩ tũmagucĩrĩirie kũraihu na itũũra rĩu o nginya
barabara-inĩ iria nene.‖ 33 Kwoguo arũme othe a ciana cia Isiraeli makĩarahũka kuuma harĩa
maarĩ na makĩĩbanga marĩ mbũtũ kũu Baali-tamaru; nacio ciana cia Isiraeli irĩa ciehithĩte
ikiumĩra hau ciehithĩte hakuhĩ na Gibea. 34 Nĩ ũndũ ũcio arũme 10,000 arĩa maathuurĩtwo
kuuma harĩ andũ othe a Isiraeli magĩthiĩ mbere ya itũũra rĩa Gibea, na mbaara ĩyo yarĩ nene
mũno. No ciana cia Benjamini itiamenyaga atĩ thĩna warĩ hakuhĩ gũcikora.

35 Yahweh agĩtooria andũ a Benjamini marĩ mbere ya andũ a Isiraeli, na mũthenya ũcio ciana
cia Isiraeli ikĩũraga arũme 25,100 kũu Benjamini, othe marĩ na hiũ cia njora.

36 Ĩndĩ Abenjamini meeciragia atĩ arũme a ciana cia Isiraeli nĩ megũtoorio rĩrĩa moorire kuuma
Benjamini, no moorire tondũ nĩ meehokete arũme arĩa meehithĩte hakuhĩ na Gibea. 37 Arũme
acio meehithĩte meekire na ihenya makĩguthũka merekeire Gibea. Arũme acio magĩcoka
makĩnyagana kũu makĩniina itũũra rĩu rĩothe na rũhiũ rwa njora.

38 Na rĩrĩ, arũme a ciana cia Isiraeli nĩ maabangĩte na arũme acio meehithĩire itũũra rĩu matoogie
ndogo yambate kuuma kuo nĩguo ĩkorũo ĩrĩ kĩmenyithia.

39 Rĩrĩa ciana cia Isiraeli ciagarũrũkire ciũrĩre mbaara, arũme a Benjamini makĩambĩrĩria
kũmatharĩkĩra na makĩũraga arũme ta 30 a Isiraeli na makiuga atĩrĩ: ―Nĩ kũmatooria
tũramatooria, o ta ũrĩa twamekire mbaara-inĩ ĩyo ĩngĩ.‖ 40 Ĩndĩ kĩmenyithia gĩkĩambĩrĩria

390


kwambata na igũrũ kĩrĩ gĩtugĩ kĩa ndogo kuuma itũũra-inĩ rĩu. Rĩrĩa arũme a Benjamini
meehũgũrire, makĩona itũũra rĩu rĩothe rĩgĩakana mwaki warĩrĩmbũkaga na igũrũ. 41 Arũme a
Isiraeli makĩmagarũrũkĩra, nao arũme a Benjamini makĩiyũrũo nĩ guoya, nĩ gũkorũo nĩ moonire
atĩ thĩna nĩ warĩkĩtie kũmakora. 42 Nĩ ũndũ ũcio makĩũrĩra arũme a Isiraeli merekeire werũ-inĩ,
ĩndĩ mbaara ĩkĩmarũmĩrĩra; nao arũme arĩa mooimaga matũũra-inĩ makĩnyitanĩra na acio angĩ
kũmoraga. 43 Magĩthiũrũrũkĩria ciana cia Benjamini makĩmateng‘eria mategũtigithĩria.
Makĩmarangĩrĩria marĩ mbere ya Gibea mwena wa irathĩro. 44 Mũthia-inĩ arũme 18,000 a
Benjamini makĩũragwo, na othe maarĩ njamba cia ita ciarĩ hinya.

45 Arũme a Benjamini makĩgarũrũka na makĩũrĩra werũ-inĩ ndũmba-inĩ ya ihiga ya Rimoni,
nacio ciana cia Isiraeli ikĩũragĩra arũme 5,000 barabara-inĩ iria nene, na igĩthiĩ o na mbere
kũmateng‘eria o nginya Gidomu; na ikĩũraga arũme angĩ 2,000. 46 Arũme a Benjamini arĩa othe
mooragirũo mũthenya ũcio maarĩ 25,000 marĩ na hiũ cia njora, na othe maarĩ njamba cia ita ciarĩ
hinya. 47 No arũme 600 makĩũrĩra werũ-inĩ ndũmba-inĩ ya ihiga ya Rimoni, na magĩikara kũu
ndũmba-inĩ ya ihiga ya Rimoni mĩeri ĩna.

48 Nao arũme a Isiraeli makĩgarũrũka magĩthiĩ gũtharĩkĩra Abenjamini na makĩũraga andũ arĩa
maarĩ itũũra-inĩ rĩu na rũhiũ rwa njora, makĩũraga andũ o hamwe na mahiũ, kĩrĩa gĩothe
gĩatigarĩte. O na ningĩ matũũra marĩa mothe maakorire na kũu, makĩmacina na mwaki.

ATIIRĨRĨRI BŨRŨRI 21

1 Na rĩrĩ, arũme a Isiraeli nĩ meehĩtĩte mwĩhĩtwa marĩ Mizipa makiuga ũũ: ―Gũtirĩ o na ũmwe
witũ ũkaaneana mwarĩ kũrĩ mũndũrũme wa Benjamini atuĩke mũtumia wake.‖ 2 Nĩ ũndũ ũcio,
andũ magĩthiĩ Betheli na magĩikara thĩ mbere ya Kĩhoti ũrĩa wa ma o nginya hwaĩ-inĩ, makĩrĩraga
na magĩcakaya marĩ na ruo rũingĩ. 3 Na mooragia ũũ: ―Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli, nĩ kĩĩ gĩtũmĩte
ũndũ ũyũ wĩkĩke thĩinĩ wa Isiraeli? Nĩ kĩĩ gĩgũtũma mũhĩrĩga ũmwe ũkorũo ũtarĩ ho ũmũthĩ thĩinĩ
wa Isiraeli?‖ 4 Mũthenya ũrĩa warũmĩrĩire, andũ magĩũkĩra tene na magĩaka kĩgongona nĩgetha
marutĩre magongona ma njino ho o hamwe na magongona ma ũiguano.

5 Andũ a Isiraeli magĩkĩũria ũũ: ―Nũũ gatagatĩ-inĩ ka mĩhĩrĩga yothe ya Isiraeli ũtaambatire
kũũngana mbere ya Yahweh?‖ nĩ gũkorũo nĩ meehĩtĩte mwĩhĩtwa mũnene atĩ mũndũ o wothe
ũtaambatĩte kũrĩ Yahweh kũu Mizipa no mũhaka oragwo. 6 Ciana cia Isiraeli ikĩigua kĩeha tondũ
wa ũndũ ũrĩa wakorete Benjamini mũrũ wa ithe wao. Ikiuga atĩrĩ: ―Ũmũthĩ mũhĩrĩga ũmwe nĩ
mweherie thĩinĩ wa Isiraeli. 7 Tũgwĩka atĩa nĩguo tũhe arĩa matigarĩte atumia, na nĩ twĩhĩtĩte
mwĩhĩtwa mbere ya Yahweh atĩ tũtikamanengera airĩtu aitũ matuĩke atumia ao?‖

8 Makĩũria ũũ: ―Nĩ mũhĩrĩga ũrĩkũ gatagatĩ-inĩ ka mĩhĩrĩga ya Isiraeli ũtaambatire kũrĩ Yahweh
kũu Mizipa?‖ Na gũkĩmenyeka atĩ gũtirĩ mũndũ o na ũmwe woimĩte Jabeshi-gileadi agoka

391




kambĩ-inĩ kũrĩa kĩũngano kĩu kĩarĩ. 9 Rĩrĩa andũ maatarirũo, makĩona atĩ gũtirĩ mũndũ o na
ũmwe wa aikari a Jabeshi-gileadi warĩ kuo. 10 Nĩ ũndũ ũcio kĩrĩndĩ kĩu gĩgĩtũma arũme 12,000
arĩa maarĩ na hinya biũ mathiĩ kuo. Gĩkĩmaatha gĩkĩmeera ũũ: ―Thiĩi mũtharĩkĩre aikari a
Jabeshi-gileadi na rũhiũ rwa njora, nginya andũ-a-nja na ciana. 11 Ũũ nĩguo mwagĩrĩirũo gwĩka:
Mũndũrũme o wothe, o hamwe na mũndũ-wa-nja o wothe wanakoma na mũndũrũme,
mwagĩrĩirũo kũmũniina.‖ 12 Gatagatĩ-inĩ ka aikari a Jabeshi-gileadi, magĩkora airĩtu 400 maarĩ
gathirange, mataakomete na mũndũrũme. Nĩ ũndũ ũcio makĩmatwara kambĩ-inĩ kũu Shilo, ĩrĩa ĩrĩ
bũrũri-inĩ wa Kanaani.

13 Kĩrĩndĩ kĩu gĩothe gĩgĩcoka gĩgĩtũmana ndũmĩrĩri kũrĩ ciana cia Benjamini ndũmba-inĩ ya
ihiga ya Rimoni na gĩkĩmendera thayũ. 14 Kwoguo hĩndĩ ĩyo andũ a Benjamini magĩũka.
Makĩmanengera airĩtu acio matooragire kuuma harĩ andũ-a-nja a Jabeshi-gileadi, no mationire
airĩtu a kũmaigana. 15 Nao andũ makĩigua kĩeha tondũ wa ũndũ ũrĩa wakorete Benjamini nĩ
gũkorũo Yahweh nĩ aatũmĩte mĩhĩrĩga ya Isiraeli ĩgayũkane. 16 Athuri a kĩrĩndĩ kĩu makĩũria
atĩrĩ: ―Tũgwĩka atĩa nĩguo tũhe arũme arĩa matigarĩte atumia, nĩ gũkorũo andũ-a-nja othe nĩ
maaniinirũo Benjamini guothe?‖ 17 Magĩcokia ũũ: ―Nĩ kwagĩrĩire gũkorũo na igai nĩ ũndũ wa
arĩa matigarĩte a Benjamini, nĩgetha gũtikagĩe mũhĩrĩga o na ũmwe ũgũthira thĩinĩ wa Isiraeli. 18
No tũtiĩtĩkĩrĩtio kũneana airĩtu aitũ matuĩke atumia ao, nĩ gũkorũo ciana cia Isiraeli nĩ ciehĩtĩte
ũũ: ‗Kũnyitwo nĩ kĩrumi nĩ mũndũ ũrĩa ũkaahe Benjamini mũtumia.‘‖

19 Magĩcoka makiuga ũũ: ―Atĩrĩrĩ, nĩ kũgĩaga gĩathĩ kĩa Yahweh mwaka o mwaka thĩinĩ wa
Shilo, ĩrĩa ĩrĩ mwena wa rũgongo wa Betheli na mwena wa irathĩro wa barabara ĩrĩa nene yumĩte
Betheli ĩkambata nginya Shekemu na mwena wa mũhuro wa Lebona.‖ 20 Kwoguo magĩatha
arũme a Benjamini ũũ: ―Thiĩi mwĩhithe mĩgũnda-inĩ ya mĩthabibũ. 21 Na rĩrĩa mũrĩona airĩtu a
Shilo moka kũina nyĩmbo iria cirĩinwo kũo, o ũmwe wanyu agĩrĩirũo kuuma mĩgũnda-inĩ ya
mĩthabibũ na eyoere mũtumia kuuma harĩ airĩtu acio a Shilo, na thutha ũcio mũcoke bũrũri-inĩ
wa Benjamini. 22 Na maithe mao kana ariũ a ithe mangĩtũtetia, tũkũmeera atĩrĩ, ‗Tuoniei tha nĩ
ũndũ wao, nĩ gũkorũo tũtinahota kũhe o ũmwe wao mũtumia kũgerera mbaara na mũtingĩrahotire
kũmahe atumia mũtegũcokererũo nĩ mahĩtia.‘‖

23 Na ũguo nĩguo arũme a Benjamini meekire, o ũmwe wao agĩkuua mũtumia kuuma harĩ airĩtu
arĩa maathũngũthaga. Thutha ũcio magĩcoka igai-inĩ rĩao na magĩaka matũũra mao rĩngĩ na
magĩtũũra kuo.

24 Ciana cia Isiraeli ikĩhurunjũka kuuma kũu hĩndĩ ĩyo, o mũndũ agĩthiĩ kũrĩ mũhĩrĩga wake na
kũrĩ nyũmba yao, magĩkiuma kũu makiumagara o mũndũ agĩthiĩ igai-inĩ rĩake.

25 Matukũ-inĩ macio, gũtiarĩ mũthamaki thĩinĩ wa Isiraeli. O mũndũ eekaga ũrĩa oonaga
kwagĩrĩire maitho-inĩ make.

392




RUTHU 1

1 Na rĩrĩ, matukũ-inĩ marĩa atiirĩrĩri bũrũri maathanaga, nĩ kwagĩire ng‘aragu bũrũri-inĩ; na
mũndũ ũmwe akiuma Bethilehemu thĩinĩ wa Yahuda agatũũre arĩ mũgeni bũrũri-inĩ wa Moabi,
marĩ na mũtumia wake na ariũ ake erĩ. 2 Mũndũ ũcio eetagwo Elimeleku, mũtumia wake
eetagwo Naomi, nao ariũ ake erĩ meetagwo Mahaloni na Kilioni. Maarĩ Aefiratha kuuma
Bethilehemu thĩinĩ wa Yahuda. Magĩgĩkinya bũrũri wa Moabi na magĩikara kuo.

3 Thutha wa ihinda, Elimeleku mũthuri wa Naomi agĩkua, kwoguo agĩtigwo na ariũ ake erĩ. 4
Anake acio magĩcoka makĩhikia airĩtu Amoabi; ũmwe eetagwo Oripa, nake ũcio ũngĩ eetagwo
Ruthu. Magĩikara kũu ta mĩaka ikũmi. 5 Thutha-inĩ anake acio eerĩ, Mahaloni na Kilioni o nao
magĩkua, kwoguo mũtumia ũcio agĩtigwo atarĩ ciana ciake cierĩ na mũthuriwe. 6 Nake
akĩambĩrĩria rũgendo marĩ na atumia a ariũ ake kuuma bũrũri wa Moabi, tondũ arĩ kũu Moabi nĩ
aaiguĩte atĩ Yahweh nĩ aaririkanĩte andũ ake akamahe irio.

7 Agĩthama kũndũ kũu kũrĩa aakoretwo agĩikara hamwe na atumia acio erĩ a ariũ ake. Na marĩ
njĩra-inĩ magĩcoka bũrũri-inĩ wa Yahuda, 8 Naomi akĩra atumia acio eerĩ a ariũ ake atĩrĩ: ―Thiĩi o
mũndũ acoke mũciĩ kwa nyina. Yahweh aromwĩka maũndũ mega, o ta ũrĩa mwekire anake acio
makuĩte na harĩ niĩ. 9 Yahweh arotũma o ũmwe wanyu agĩe na mũthuri na agĩe na ũhurũko
mũciĩ-inĩ wake.‖ Agĩcoka akĩmamumunya, na makĩrĩra manĩrĩire. 10 Ĩndĩ o maamwĩraga ũũ:
―Aca, tũgũthiĩ nawe kũrĩ andũ anyu.‖ 11 No Naomi akĩmeera: ―Cokai, airĩtu akwa. Mũrenda
gũthiĩ na niĩ nĩkĩ? Hihi ndĩ na ũhoti wa kũgĩa ariũ mangĩcoka matuĩke athuri anyu? 12 Cokai,
airĩtu akwa. Thiĩi, nĩ gũkorũo ndĩ mũkũrũ mũno wa kũhika. O na kũngĩtuĩka atĩ no ngorũo na
mwĩhoko wa kũgĩa na mũthuri ũtukũ ũyũ na ngĩe na ariũ-rĩ, 13 hihi no mũikare o mũmetereire
nginya magaatuĩka andũ agima? Hihi no mwĩgirĩrĩrie kũhika rĩngĩ nĩ ũndũ wao? Aca, airĩtu
akwa, ndĩraigua ndĩ na kĩeha nĩ ũndũ wanyu, tondũ guoko kwa Yahweh nĩ kũnjũkĩrĩire.‖

14 O rĩngĩ makĩrĩra manĩrĩire, na Oripa akĩmumunya nyaciarawe na agĩthiĩ. No Ruthu
akĩĩgwatania nake. 15 Nĩ ũndũ ũcio Naomi akiuga: ―Ta rora mũiruguo nĩ acoka kũrĩ andũ ake na
kũrĩ ihoti ciake. Cokania hamwe na mũiruguo.‖

16 Ĩndĩ Ruthu akiuga atĩrĩ: ―Ndũkaningĩrĩrie ngũtige, ndige gũtwarana nawe; nĩ gũkorũo kũrĩa
ũgũthiĩ nokuo ngũthiĩ, kũrĩa ũkũraara nokuo ngũraara. Andũ anyu megũtuĩka andũ akwa, nake
Kĩhoti waku atuĩke Kĩhoti wakwa. 17 Kũrĩa ũgaakuĩra nokuo ngaakuĩra, na kũu nokuo
ngaathikwo. Yahweh aroherithia ingĩreka ũndũ ũngĩ ũtũtigithũkanie nawe o tiga gĩkuũ.‖

18 Na rĩrĩ, rĩrĩa Naomi oonire atĩ Ruthu nĩ eendaga biũ mathiĩ nake, agĩtiga kũgeria
kũmũiguithia. 19 Na magĩthiĩ na mbere na rũgendo marĩ eerĩ nginya magĩkinya Bethilehemu. Na
rĩrĩa maakinyire Bethilehemu, itũũra rĩothe rĩkĩgega nĩ ũndũ wao, nao atumia mooragia ũũ: ―Ũyũ
nĩ Naomi?‖ 20 Nake eeraga atumia acio atĩrĩ: ―Mũtikanjĩte Naomi. Njĩtai Mara, nĩ gũkorũo
Mwene-Hinya-Wothe nĩ atũmĩte ũtũũro ũkorũo ũrĩ na ruo mũno harĩ niĩ. 21 Ngĩthiĩ ndarĩ

393



mũiyũru, ĩndĩ Yahweh atũmĩte njoke moko matheri. Mũrakĩnjĩta Naomi nĩkĩ, na nĩ Yahweh
ũreganĩte na niĩ na ũrĩa Mwene-Hinya-Wothe nĩwe ũndeheire mathĩna?‖

22 Ũguo nĩguo Naomi aacokire oimĩte bũrũri wa Moabi, marĩ na Ruthu ũcio Mũmoabi mũtumia
wa mũrũwe. Magĩkinya Bethilehemu kĩambĩrĩria-inĩ kĩa magetha ma cairi.

RUTHU 2

1 Na rĩrĩ, Naomi aarĩ na mũndũ wa mbarĩ cia mũthuriwe warĩ mũtongu mũno wetagwo Boazu,
na aarĩ wa nyũmba ya Elimeleku.

2 Ruthu ũcio Mũmoabi akĩra Naomi atĩrĩ: ―Reke nyumagare thiĩ mĩgũnda-inĩ ngahaare igira cia
cairi thutha wa mũndũ o wothe ũrĩa ngwĩtĩkĩrĩka harĩ we.‖ Nĩ ũndũ ũcio Naomi akĩmwĩra: ―Thiĩ,
mwarĩ wakwa.‖ 3 Nake agĩthiĩ na akĩambĩrĩria kũhaara kũu mũgũnda-inĩ oimĩte agethi thutha.
Na atekũmenya, akĩingĩra mũgũnda-inĩ wa Boazu, ũcio warĩ wa nyũmba ya Elimeleku. 4 O hĩndĩ
ĩyo Boazu agĩkinya oimĩte Bethilehemu na akĩra acio maagethaga atĩrĩ: ―Yahweh arokorũo
hamwe na inyuĩ.‖ Nao makĩmwĩra ũũ: ―Yahweh arokũrathima.‖

5 Boazu agĩcoka akĩũria mwanake ũrĩa warũgamĩrĩire agethi atĩrĩ: ―Mũirĩtu ũyũ nĩ wa ũ?‖ 6
Mwanake ũcio warũgamĩrĩire agethi akĩmũcokeria ũũ: ―Mũirĩtu ũyũ nĩ Mũmoabi ũrĩa wacokire
hamwe na Naomi kuuma bũrũri wa Moabi. 7 Anjũririe atĩrĩ, ‗No njĩtĩkĩrio haare igira cia cairi
iria iratigwo na thutha nĩ agethi?‘ Na kuuma rĩrĩa okire rũcinĩ ndarĩ araikara thĩ tiga thaa ici
aikara thĩ gĩthũnũ-inĩ nĩguo ahurũke hanini.‖

8 Boazu akĩra Ruthu ũũ: ―Thikĩrĩria, mwarĩ wakwa. Ndũkae gũthiĩ kũhaara mũgũnda-inĩ ũngĩ, na
ndũgathiĩ kũndũ kũngĩ o guothe; ikara hakuhĩ na airĩtu akwa. 9 Roraga mũgũnda ũrĩa maragetha,
na ũgathiĩ hamwe nao. Nĩ njathĩte anake matikae gũkũhutia. Rĩrĩa wanyota, thiaga harĩa ndigithũ
cia maĩ irĩ na ũkanyua maĩ marĩa anake acio matahĩte.‖

10 Aigua ũguo akĩinamĩrĩra agĩturumithia ũthiũ wake thĩ akĩmwĩra atĩrĩ: ―Gũthiĩte atĩa
ngetĩkĩrĩka maitho-inĩ maku, na nĩ kĩĩ gĩtũmĩte wĩcirie ũhoro wakwa na niĩ ndĩ mũgeni?‖ 11
Nake Boazu akĩmwĩra ũũ: ―Nĩ heetwo ũhoro wothe wĩgiĩ maũndũ marĩa mothe wĩkĩire
nyaciaraguo thutha wa gũkuĩrũo nĩ mũthuriguo na wĩgiĩ ũrĩa watigire thoguo na maitũguo na
bũrũri wa andũ anyu nĩguo ũthiĩ kũrĩ andũ ũtaamenyete hau kabere. 12 Yahweh arokũrathima nĩ
ũndũ wa maũndũ macio wĩkĩte, na ũrogĩa na kĩheo kĩega kuuma kũrĩ Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli,
ũrĩa wee ũcarĩtie rĩũrĩro mathagu-inĩ make.‖ 13 Nake akiuga atĩrĩ: ―Mwathi wakwa, reke
njĩtĩkĩrĩke maitho-inĩ maku, nĩ gũkorũo nĩ ũnyũmĩrĩirie na ũkahooreria ndungata yaku, o na
gũtuĩka niĩ ndirĩ ũmwe wa ndungata ciaku.‖

394




14 Mathaa ma kũrĩa irio Boazu akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũka haha ũrĩe kĩenyũ kĩa mũgate na ũkĩrikie
thiki-inĩ.‖ Kwoguo agĩikara thĩ hakuhĩ na agethi. Agĩcoka akĩmũnengera cairi imwe hĩhie, nake
akĩrĩa akĩhũna, o na agĩtigia imwe. 15 Rĩrĩa aarũgamire nĩguo ahaare, Boazu agĩatha anake ake
akĩmeera: ―Rekei ahaare nginya harĩ igira cia cairi iria irĩkĩtie kũrengwo, na mũtikamũthumbũre.
16 Ningĩ mũtigĩrĩre atĩ nĩ mwagucia igira imwe kuuma harĩ iria ciohetwo mũmũtigĩrie na thutha
nĩguo ahaare, na mũtikamwĩre ũndũ o na ũrĩkũ wa kũmũgiria.‖

17 Kwoguo agĩthiĩ na mbere kũhaara mũgũnda-inĩ ũcio nginya hwaĩ-inĩ. Rĩrĩa aahũũrire kĩrĩa
ahaarĩte, kĩarĩ ta eba ĩmwe ya cairi. 18 Agĩcoka agĩcioya na agĩthiĩ itũũra-inĩ, na nyaciarawe
akĩona kĩrĩa aahaarĩte. Ningĩ Ruthu akĩruta irio iria aatigĩtie thutha wa kũrĩa akaigania na
akĩmũnengera.

19 Nyaciarawe akĩmũũria atĩrĩ: ―Uuma kũhaara kũ ũmũthĩ? Ũkũrutaga wĩra kũ? Mũndũ ũrĩa
wĩciririe ũhoro waku arorathimwo.‖ Nĩ ũndũ ũcio akĩra nyaciarawe ũhoro wĩgiĩ mũndũ ũrĩa
aarutĩte wĩra gwake, akiuga: ―Rĩĩtwa rĩa mũndũ ũrĩa ndutire wĩra mũgũnda-inĩ wake ũmũthĩ nĩ
Boazu.‖ 20 Nake Naomi akĩra mwarĩ ũcio wake ũũ: ―Arorathimwo nĩ Yahweh, o ũcio ũtarĩ waga
gwĩka arĩa marĩ muoyo maũndũ ma ũtugi, o na arĩa maanakua .‖ Agĩcoka akiuga: ―Mũndũ ũcio
nĩ wa mbarĩ citũ. Nĩ ũmwe wa arĩa mangĩtũkũũra.‖

21 Ruthu ũcio Mũmoabi agĩcoka akiuga atĩrĩ: ―Acokire anjĩra ũũ, ‗Ikara hakuhĩ na anake na
airĩtu akwa nginya rĩrĩa marĩrĩkia kũgetha magetha makwa mothe.‘‖ 22 Naomi akĩra Ruthu
mwarĩ ũcio wake atĩrĩ: ―Mwarĩ wakwa, nĩ kaba ũthiĩ hamwe na airĩtu ake gũkĩra ũthiĩ ũgathĩnio
mũgũnda-inĩ ũngĩ.‖

23 Nake agĩikara hakuhĩ na airĩtu acio a Boazu na akĩhaara nginya rĩrĩa magetha ma cairi na ma
ngano maathirire. Na agĩthiĩ na mbere gũikara na nyaciarawe.

RUTHU 3

1 Na rĩrĩ, Naomi ũcio nyaciarawe akĩmwĩra atĩrĩ: ―Mwarĩ wakwa, githĩ ndiagĩrĩirũo gũgũcarĩria
handũ ha gũikara ũhoreire, nĩguo maũndũ maku mathiĩ wega? 2 Na githĩ Boazu ti wa mbarĩ citũ?
Airĩtu arĩa mũkoretwo nao nĩ ake. Hwaĩ-inĩ wa ũmũthĩ egũkorũo akĩhuuha cairi kĩhuuhĩro-inĩ. 3
Nĩ ũndũ ũcio wĩthambe na wĩhake maguta maranunga wega; ũcoke wĩhumbe ũthiĩ kĩhuuhĩro-inĩ.
Ndũkareke mũndũ ũcio amenye wĩ kuo nginya arĩrĩkia kũrĩa na kũnyua. 4 Rĩrĩa arĩkoma, ũrore
harĩa egũkoma; ũthiĩ nginya ho ũmũhumbũrie magũrũ na ũkome hau thĩ. Nĩ egũkwĩra ũrĩa
wagĩrĩirũo nĩ gwĩka.‖

5 Erũo ũguo akiuga atĩrĩ: ―Ũrĩa wothe wanjĩĩra nĩ ngwĩka.‖ 6 Kwoguo agĩthiĩ nginya kĩhuuhĩro-
inĩ na agĩka ũrĩa wothe nyaciarawe aamũtaarĩte eke. 7 Na rĩrĩ, Boazu akĩrĩa na akĩnyua na nĩ
aaiguaga wega ngoro. Agĩcoka agĩthiĩ gũkoma hakuhĩ na hĩba ya cairi. Thutha ũcio Ruthu agĩthiĩ

395




aceemete na akĩmũhumbũria magũrũ na agĩkoma hau thĩ. 8 Ũtukũ gatagatĩ mũndũ ũcio
akĩambĩrĩria kũinaina, na agĩikara thĩ na akĩona mũndũ-wa-nja ũkomete magũrũ-inĩ make. 9
Akĩũria ũũ: ―Nĩ wee ũ?‖ Nake Ruthu agĩcokia: ―Nĩ Ruthu, ndungata yaku. Tambũrũkia nguo
yaku ũhumbĩre ndungata yaku, nĩ gũkorũo ũrĩ mũkũũri.‖ 10 Akĩmũcokeria ũũ: ―Yahweh
arokũrathima mwarĩ wakwa. Nĩ wonania wendo waku mwĩhokeku makĩria ihinda rĩrĩ rĩa mũthia
gũkĩra ihinda rĩa mbere, na njĩra ya kwaga gũthiĩ kũrĩ anake, o na marĩ athĩni kana marĩ atongu.
11 Na rĩu mwarĩ wakwa-rĩ, ndũgetigĩre. Nĩ ngũgwĩkĩra ũrĩa wothe ũkũnjĩra, nĩ gũkorũo andũ
othe itũũra-inĩ nĩ moĩ atĩ wee ũrĩ mũndũ-wa-nja mũthingu mũno. 12 O na gũtuĩka nĩ ma atĩ niĩ
ndĩ mũkũũri-rĩ, nĩ harĩ mũkũũri ũngĩ wa mbarĩ cianyu cia hakuhĩ mũno kũngĩra. 13 Ikara haha
ũtukũ ũyũ, na angĩgaagũkũũra rũcinĩ, nĩ wega! Nĩ agũkũũre. No angĩkorũo atekwenda
gũgũkũũra-rĩ, niĩ mwene nĩ ngaagũkũũra, o ta ũrĩa Yahweh atũũraga muoyo. Koma haha nginya
gũkĩe.‖

14 Kwoguo Ruthu agĩkoma hau magũrũ-inĩ make nginya rũcinĩ agĩcoka agĩũkĩra
gũtanathererũka nĩguo hatikagĩe mũndũ ũkũmuona. Boazu agĩcoka akiuga ũũ: ―Hatikagĩe mũndũ
ũkũmenya atĩ harĩ mũndũ-wa-nja uuma gũkũ kĩhuuhĩro-inĩ.‖ 15 Ningĩ akĩmwĩra atĩrĩ: ―Rehe
kabuuti kau wĩkĩrĩte, na ũkanyite.‖ Kwoguo akĩnyita kabuuti kau, nake akĩmwĩkĩrĩra ithimi
ithathatũ cia cairi hau na akĩmũigĩrĩra, nake Boazu agĩcoka itũũra-inĩ.

16 Ruthu agĩgĩthiĩ kũrĩ nyaciarawe, nake akĩmũũria: ―Gũthiire atĩa harĩ wee, mwarĩ wakwa?‖
Nake akĩmwĩra ũrĩa wothe Boazu aamwĩkĩire. 17 Ningĩ akĩmwĩra ũũ: ―Aheire ithimi ici ithathatũ
cia cairi na anjĩra atĩrĩ, ‗Ndũgũthiĩ moko matheri kũrĩ nyaciaraguo.‘‖ 18 Naomi akĩmũcokeria ũũ:
―Ikara haha mwarĩ wakwa, nginya ũmenye ũrĩa ũhoro ũcio ũgũthiĩ, tondũ mũndũ ũcio
ndekũhurũka nginya atigĩrĩre nĩ arũmbũiya ũhoro ũcio ũmũthĩ.‖

RUTHU 4

1 Nake Boazu akĩambata kĩhingo-inĩ gĩa itũũra na agĩikara thĩ hau. Na rĩrĩ, mũkũũri ũrĩa Boazu
aagwetete akĩhĩtũkĩra hau. Hĩndĩ ĩyo Boazu akĩmwĩra ũũ: ―Ũka haha Ng‘ania-wa-ng‘ania na
ũikare thĩ.‖ Nake agĩthiĩ na agĩikara thĩ. 2 Boazu agĩcoka agĩta athuri ikũmi a itũũra akĩmeera ũũ:
―Ikarai thĩ haha.‖ Nao magĩikara thĩ.

3 Boazu akĩra mũkũũri ũcio atĩrĩ: ―Naomi ũrĩa wacokire kuuma bũrũri wa Moabi nĩ ekwendia
mũgũnda ũrĩa warĩ wa Elimeleku wa mbarĩ citũ. 4 Kwoguo ndĩrona ngũmenyithie ũndũ ũcio
ngwĩre atĩrĩ, ‗Ũũgũre ũrĩ mbere ya aikari a gũkũ na athuri a andũ aitũ. Angĩkorũo nĩ ũkũũkũũra,
ũũkũũre. No angĩkorũo ndũkũũkũũra, njĩĩra nĩgetha menye, tondũ wee nĩwe ũrĩ na kĩhooto gĩa
kũũkũũra, na niĩ nĩ niĩ wa kerĩ kuuma harĩ wee.‘‖ Nake agĩcokia ũũ: ―Nĩ ngũũkũũra.‖ 5 Boazu
agĩkiuga atĩrĩ: ―Mũthenya ũrĩa ũkaagũra mũgũnda ũcio kuuma harĩ Naomi-rĩ, ningĩ no mũhaka
ũkaaũgũra kuuma harĩ Ruthu ũrĩa Mũmoabi, mũtumia wa mũndũ ũcio mũkuũ, nĩgetha rĩĩtwa rĩa

396




ũcio mũkuũ rĩcokio harĩ igai rĩake.‖ 6 Nĩ ũndũ ũcio, mũkũũri ũcio akiuga ũũ: ―Niĩ ndikũhota
kũũkũũra, tondũ ndahota gũthũkia igai rĩakwa niĩ mwene. Wee ũkũũre arĩ we na kĩhooto gĩakwa
gĩa kũũkũũra, tondũ ndingĩhota kũũkũũra.‖

7 Na rĩrĩ, ũyũ nĩguo mũtugo ũrĩa warũmagĩrĩrũo thĩinĩ wa Isiraeli gwĩkĩra ũhoro mũkonde
maũndũ-inĩ megiĩ kĩhooto gĩa gũkũũra na gũkũũrania indo: Mũndũ no mũhaka angĩarutire kĩratũ
na akĩnengere mũndũ ũcio ũngĩ, na ũguo nĩguo andũ thĩinĩ wa Isiraeli meekĩraga mũkonde ũndũ
ũrĩa maiguithanĩria. 8 Nĩ ũndũ ũcio, rĩrĩa mũkũũri ũcio eerire Boazu, ―Ũgũre arĩ we,‖ akĩruta
kĩratũ gĩake. 9 Nake Boazu akĩra athuri acio o na andũ othe atĩrĩ: ―Inyuĩ mũrĩ aira ũmũthĩ atĩ nĩ
ndĩragũra kuuma kũrĩ Naomi indo ciothe iria ciarĩ cia Elimeleku na iria ciothe ciarĩ cia Kilioni na
Mahaloni. 10 Ningĩ nĩ nguoya Ruthu ũcio Mũmoabi, mũtumia wa Mahaloni, atuĩke mũtumia
wakwa nĩguo njokie rĩĩtwa rĩa mũndũ ũcio mũkuũ harĩ igai rĩake, nĩgetha rĩĩtwa rĩa ũcio mũkuũ
rĩtikaneherio harĩ ariũ a ithe na kuuma harĩ kĩhingo gĩa itũũra rĩa kwao mũciĩ. Inyuĩ mũrĩ aira
ũmũthĩ.‖

11 Hĩndĩ ĩyo andũ othe arĩa maarĩ kĩhingo-inĩ gĩa itũũra o na athuri makiuga ũũ: ―Ithuĩ tũrĩ aira!
Yahweh arotũma mũtumia ũcio ũkũingĩra nyũmba yaku ahaane ta Rakeli na Leah, arĩa maakire
nyũmba ya Isiraeli marĩ eerĩ. Ũrogaacĩra thĩinĩ wa Efiratha na wĩthondekere rĩĩtwa rĩega thĩinĩ wa
Bethilehemu. 12 Nyũmba yaku ĩrohaana o ta nyũmba ya Perezu, ũrĩa waciarirũo nĩ Tamaru na
Yahuda, kuumana na rũciaro rũrĩa Yahweh agaakũhe kũgerera mũndũ-wa-nja ũyũ mwĩthĩ.‖

13 Kwoguo Boazu akĩoya Ruthu na agĩtuĩka mũtumia wake. Agĩkoma nake, na Yahweh akĩreka
ohe nda na agĩciara kahĩĩ. 14 Nao andũ-a-nja makĩra Naomi atĩrĩ: ―Yahweh arogoocwo, o we
ũtanagũtiga ũtarĩ na mũgũkũũri ũmũthĩ. Rĩĩtwa rĩake rĩromenyithanio thĩinĩ wa Isiraeli! 15 Nĩ
acoketie muoyo waku na nĩ arĩgũteithagia ũkũrũ-inĩ waku, tondũ aciarĩtwo nĩ mwarĩguo, o ũcio
ũkwendete na nĩ wa bata harĩ wee gũkĩra ariũ mũgwanja.‖ 16 Naomi akĩoya kaana kau na
agĩkanyita gĩthũri-inĩ gĩake, na agĩkarũmbũiya. 17 Nao andũ-a-nja a itũũra rĩao magĩkahe rĩĩtwa.
Makiuga atĩrĩ, ―Naomi nĩ aciarĩirũo kahĩĩ,‖ na magĩgeta Obedi. Nĩwe ithe wa Jesii, ithe wa
Daudi.

18 Na rĩrĩ, ici nĩcio njiarũa cia Perezu: Perezu aatuĩkire ithe wa Hezironi; 19 Hezironi agĩtuĩka
ithe wa Ramu; Ramu agĩtuĩka ithe wa Aminadabu; 20 Aminadabu agĩtuĩka ithe wa Nahashoni;
Nahashoni agĩtuĩka ithe wa Salimoni; 21 Salimoni agĩtuĩka ithe wa Boazu; Boazu agĩtuĩka ithe
wa Obedi; 22 Obedi agĩtuĩka ithe wa Jesii; nake Jesii agĩtuĩka ithe wa Daudi.

1 SAMUELI 1

1 Na rĩrĩ, nĩ kwarĩ na mũndũ wa kuuma Ramathaimu-zofimu gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa
Efiraimu wetagwo Elikana, mũrũ wa Jerohamu, mũrũ wa Elihu, mũrũ wa Tohu, mũrũ wa Zufi,

397




Mũefiraimu. 2 Aarĩ na atumia erĩ; ũmwe eetagwo Hana, nake ũcio ũngĩ eetagwo Penina. Penina
nĩ aarĩ na ciana, no Hana ndaarĩ na ciana. 3 Mũndũ ũcio nĩ aambataga kuuma itũũra-inĩ rĩake o
mwaka o mwaka agathiĩ Shilo gũthathaiya na kũrutĩra Yahweh mũnene wa ita igongona. Na kũu
nĩkuo ariũ erĩ a Eli, Hofini na Phinehasi, maatungatagĩra Yahweh marĩ athĩnjĩri-Yahweh.

4 Mũthenya ũmwe rĩrĩa Elikana aarutire igongona, nĩ aaheire mũtumia wake Penina o hamwe na
ariũ ake na aarĩ ake othe icunjĩ cia igongona rĩu, 5 no akĩhe Hana gĩcunjĩ kĩmwe kĩa mwanya
tondũ Hana nĩwe eendete mũno; ĩndĩ Yahweh ndaaheete Hana ciana. 6 Ningĩ mũiruwe aaikaraga
akĩmũnyũrũragia nĩguo amũtuurithie tondũ Yahweh ndaamũheete ciana. 7 Ũguo nĩguo eekaga o
mwaka o mwaka; rĩrĩa rĩothe Hana aambataga agathiĩ nyũmba-inĩ ya Yahweh, mũiruwe
aamũnyũrũragia mũno nginya akarĩra na akaga kũrĩa irio. 8 No mũthuriwe Elikana akĩmũũria
atĩrĩ: ―Hana, ũrarĩra nĩkĩ, na ũraaga kũrĩa irio nĩkĩ, na nĩ kĩĩ kĩratũma ũkorũo na kĩeha ũguo? Na
githĩ niĩ ndikĩrĩte ariũ ikũmi harĩ wee?‖

9 Na rĩrĩ, rĩrĩa maarĩkirie kũrĩa na kũnyua marĩ kũu Shilo, Hana agĩũkĩra. Hĩndĩ ĩyo, Eli
mũthĩnjĩri-Yahweh aaikarĩte thĩ gĩtĩ-inĩ hakuhĩ na gĩtugĩ kĩa mũrango wa hekarũ ya Yahweh. 10
Hana aarĩ na marũrũ maingĩ mũno, na akĩambĩrĩria kũhoya Yahweh akĩrĩraga ategũtigithĩria. 11
Akĩĩhĩta mwĩhĩtwa ũyũ: ―Wee Yahweh mũnene wa ita, ũngĩtĩkĩra kũrora thĩna ũyũ wa ndungata
yaku na ũndirikane na wage kũriganĩrũo nĩ ndungata yaku na ũhe ndungata yaku mwana wa
kahĩĩ, nĩ ngaamũneana kũrĩ Yahweh matukũ mothe ma ũtũũro wake, na rwenji rũtikahutia mũtwe
wake.‖

12 Na hĩndĩ ĩyo Hana aahoyaga ihinda iraya arĩ mbere ya Yahweh, Eli aaikarĩte amũrorete
kanua. 13 Hana aaragia na ngoro, iromo ciake nocio tu ciainainaga no mũgambo wake
ndwaiguĩkaga. Nĩ ũndũ ũcio Eli agĩĩciria atĩ Hana nĩ kũrĩĩo arĩĩtwo. 14 Eli agĩkĩmwĩra atĩrĩ:
―Ũgũikara ũrĩ mũrĩĩu nginya rĩ? Tiga kũnyua ndibei ĩyo yaku.‖ 15 Nake Hana akĩmũcokeria ũũ:
―Aca mwathi wakwa, niĩ ndĩ mũtumia ũrĩ na mĩtangĩko mĩnene; ti kũnyua nyuĩte ndibei kana
kĩndũ kĩngĩ o gĩothe kĩngĩtũma mũndũ arĩĩo, no nĩ ngoro yakwa ndĩraitũrũra mbere ya Yahweh.
16 Ndũkone ndungata yaku ta arĩ mũtumia ũtarĩ kĩene, tondũ nĩ kwaria ndĩraria nginyagia rĩu ndĩ
na ruo rũingĩ na mĩtangĩko.‖ 17 Nake Eli akĩmwĩra ũũ: ―Thiĩ na thayũ, na Kĩhoti wa Isiraeli
arohingia ũndũ ũrĩa wamũhoya.‖ 18 Nĩ ũndũ ũcio Hana akĩmwĩra atĩrĩ: ―Reke ndungata yaku
ĩtĩkĩrĩke maitho-inĩ maku.‖ Na mũtumia ũcio agĩĩthiĩra na akĩrĩa irio, na ndaacokire gũtuka
gĩthiithi rĩngĩ.

19 Magĩcoka magĩũkĩra rũcinĩ tene makĩinamĩrĩra mbere ya Yahweh, thutha ũcio magĩcoka
kwao mũciĩ kũu Rama. Elikana agĩkoma na mũtumia wake Hana, nake Yahweh akĩririkana
Hana. 20 Ihinda-inĩ rĩa mwaka ũmwe Hana akĩgĩa nda na agĩciara kahĩĩ, agĩgeta Samueli, tondũ
ooigire atĩrĩ, ―nĩ gũkahoya ndakahoire harĩ Yahweh.‖

21 Thutha wa ihinda Elikana akĩambata hamwe na andũ othe a nyũmba yake nĩguo akarutĩre
Yahweh igongona rĩa o mwaka na akarute igongona rĩake rĩa mwĩhĩtwa. 22 No Hana ndaathiire,
nĩ gũkorũo eerire mũthuriwe atĩrĩ: ―Rĩrĩa kahĩĩ gaka gagaatigithio kuonga-rĩ, nĩrĩo ngaagatwara;

398


nako karũgame mbere ya Yahweh na gatũũre kuo kuuma hĩndĩ ĩyo gũthiĩ na mbere.‖ 23 Nake
mũthuriwe Elikana akĩmwĩra ũũ: ―Ĩka ũrĩa ũkuona arĩ wega. Ikara gũkũ mũciĩ o nginya rĩrĩa
ũgaagatigithia kuonga. Yahweh arohingia ũguo woiga.‖ Kwoguo mũtumia ũcio agĩikara kũu
mũciĩ agĩkarera o nginya rĩrĩa aagatigithirie kuonga.

24 Na rĩrĩa aagatigithirie kuonga, agĩgatwara Shilo, hamwe na ndegwa ya mĩaka ĩtatũ, eba ĩmwe
ya mũtu, na ndigithũ ĩmwe nene ya ndibei, agĩgĩkinya nyũmba-inĩ ya Yahweh kũu Shilo arĩ
hamwe na kahĩĩ kau. 25 Magĩcoka magĩthĩnja ndegwa ĩyo na magĩtwara kahĩĩ kau kũrĩ Eli. 26 Nĩ
ũndũ ũcio Hana akĩmwĩra ũũ: ―Atĩrĩrĩ mwathi wakwa, o ta ũrĩa ũtũũraga muoyo wee mwathi
wakwa, niĩ nĩ niĩ mũtumia ũrĩa warũgamĩte haha nawe ngĩhoya Yahweh. 27 Kahĩĩ gaka nĩko
ndahoyaga heo, na Yahweh akĩhingia ũrĩa ndamũhoete. 28 Na rĩu na niĩ nĩ ndakaheana kũrĩ
Yahweh. Matukũ-inĩ mako mothe, ndakaheana kũrĩ Yahweh.‖

Nake akĩinamĩrĩra hau mbere ya Yahweh.

1 SAMUELI 2

1 Ningĩ Hana akĩhoya akiuga ũũ:

―Ngoro yakwa nĩ ĩkenete nĩ ũndũ wa Yahweh;

Rũhĩa rwakwa nĩ rũtũũgĩrĩtio nĩ Yahweh.

Kanua gakwa kahingũkĩte biũ kaarĩrie thũ ciakwa,

Nĩ gũkorũo nĩ ngenete nĩ ũndũ wa ciĩko ciaku cia kũhonokania.

2 Gũtirĩ o na ũmwe mwamũre ta Yahweh,

Gũtirĩ ũngĩ tiga wee,

Na gũtirĩ rwaro rwa ihiga rũtariĩ ta Kĩhoti witũ.

3 Mũtigaikare mũkĩaragia na mwĩtĩo;

Mũtikareke ũndũ o na ũmwe wa mwĩgaatho uume kanua-inĩ kanyu,

Nĩ gũkorũo Yahweh nĩ Kĩhoti ũrĩ ũmenyo,

Na nĩwe ũthuthuragia ciĩko na njĩra ya kĩhooto.

4 Mota ma arũme arĩa marĩ hinya nĩ moinange,

399




No andũ arĩa matarĩ na hinya nĩ maheetwo hinya.

5 Arĩa mahũnĩtio wega no mũhaka mandĩkwo wĩra nĩguo mone mũgate,

Ĩndĩ arĩa ahũtu nĩ matigĩte kũhũta.

Mũtumia ũrĩa thata nĩ aciarĩte ariũ mũgwanja,

Ĩndĩ mũtumia ũrĩa warĩ na ariũ aingĩ nĩ atiganĩirio.

6 Yahweh nĩ oraganaga, na agatũũria mũndũ muoyo;

Aikũrũkanagia Mbĩrĩra-inĩ, na akariũkania.

7 Yahweh nĩ atũmaga mũndũ athĩne, na agatũma mũndũ atonge;

Nĩ anyihagia mũndũ, na akambararia mũndũ.

8 Ambararagia ũrĩa ũtarĩ hinya kuuma rũkũngũ-inĩ;

Akoya mũthĩni kuuma kĩarainĩ-inĩ kĩa mahuti,

Agatũma maikare hamwe na anene,

Akamahe gĩtĩ gĩa gĩtĩo.

Yahweh nĩwe mwene indo iria itiiragĩrĩra thĩ,

Na aigĩrĩire bũrũri ũrĩa ũrĩ maciaro igũrũ rĩacio.

9 Nĩ agitagĩra makinya ma andũ ake arĩa ehokeku,

No arĩa aganu nĩ gũkirio magaakirio nduma-inĩ,

Nĩ gũkorũo mũndũ ndahootanaga nĩ ũndũ wa hinya wake.

10 Yahweh nĩ akaaniina arĩa mamũũkagĩrĩra;

Akaamarurumĩria marurumĩ kuuma igũrũ.

Yahweh agaatuanĩra ciira o nginya ituri-inĩ cia thĩ,

Nĩ akaahe mũthamaki wake hinya

Na atũũgĩrie rũhĩa rwa ũrĩa wake mũitĩrĩrie maguta.‖

11 Elikana agĩcoka akĩinũka gwake mũciĩ Rama, no kahĩĩ kau gaatungatagĩra Yahweh karĩ
mbere ya Eli mũthĩnjĩri-Yahweh.

400


12 Na rĩrĩ, ariũ a Eli maarĩ andũ aganu; matiatĩĩte Yahweh. 13 Ũũ nĩguo meekaga ũhoro-inĩ wĩgiĩ
indo iria athĩnjĩri-Yahweh maagĩrĩire kũheo nĩ andũ: Mũndũ o wothe angĩarutire igongona,
ndungata ya mũthĩnjĩri-Yahweh yokaga ĩnyitĩte hũma ya mĩthece ĩtatũ na guoko rĩrĩa nyama
iratherũka, 14 ĩgaikia hũma ĩyo kĩraĩ-inĩ, nyũngũ-inĩ ya nyitĩro igĩrĩ, thaburia-inĩ, kana nyũngũ-
inĩ ya nyitĩro ĩmwe. Na kĩrĩa hũma ĩyo ĩkũruta, mũthĩnjĩri-Yahweh akeyoera. Ũguo nĩguo
meekaga kũu Shilo harĩ ciana cia Isiraeli ciothe irĩa ciokaga kuo. 15 Ningĩ, o na mũndũ ũrĩa
ũraruta igongona atanacina maguta nĩguo marute ndogo, ndungata ya mũthĩnjĩri-Yahweh yokaga
ĩkamwĩra: ―He mũthĩnjĩri-Yahweh nyama ahĩhie. Ndegwĩtĩkĩra nyama therũkie kuuma kũrĩ wee,
no nyama njĩthĩ tu.‖ 16 Na mũndũ ũcio angĩamwĩrire ũũ: ―Reke maguta mambe macinwo marute
ndogo, thutha ũcio wĩyoere kĩrĩa gĩothe ũkwenda,‖ ndungata ĩyo yamwĩraga atĩrĩ: ―Aca, nengera
o rĩu; kwaga ũguo, nguoya kĩa hinya!‖ 17 Nĩ ũndũ ũcio mehia ma ndungata icio magĩkorũo marĩ
maingĩ mũno mbere ya Yahweh, nĩ gũkorũo andũ acio matiatĩaga igongona rĩa Yahweh.

18 Na rĩrĩ, Samueli aatungataga mbere ya Yahweh, ehumbĩte ebodi ya gatani, o na gũtuĩka aarĩ o
kamwana. 19 Ningĩ nyina nĩ aamũtumagĩra kagooti gatarĩ moko, na akamũtwarĩra o mwaka o
mwaka rĩrĩa maathiaga na mũthuriwe kũruta igongona rĩa o mwaka. 20 Nake Eli akĩrathima
Elikana na mũtumia wake akiuga ũũ: ―Yahweh arokũhe mwana kũgerera mũtumia ũyũ waku
ithenya-inĩ rĩa mwana ũcio mũheete Yahweh.‖ Nao magĩcoka mũciĩ. 21 Yahweh akĩririkana
Hana, nake akĩoha nda; na agĩciara anake angĩ atatũ na airĩtu erĩ. Nako kamwana kau ti Samueli
gagĩthiĩ na mbere gũkũra karĩ mbere ya Yahweh.

22 Na rĩrĩ, Eli aarĩ mũkũrũ mũno, no nĩ aaiguĩte ũrĩa wothe ariũ ake meekaga andũ othe a Isiraeli
na ũrĩa maakomaga na andũ-a-nja arĩa maatungataga mũromo-inĩ wa hema ya gũtũnganwo. 23
Aameeraga ũũ: ―Nĩ kĩĩ kĩratũma mwĩke maũndũ na njĩra ĩno? Tondũ maũndũ marĩa ndĩraigua
mamwĩgiĩ kuuma kũrĩ andũ othe nĩ moru. 24 Aca ariũ akwa, ũhoro ũrĩa ndĩraigua ũgĩtheremio
gatagatĩ-inĩ ka andũ a Yahweh ti mwega. 25 Mũndũ angĩĩhĩria mũndũ ũrĩa ũngĩ, mũndũ no
amũthaithanĩrĩre harĩ Yahweh; no mũndũ angĩĩhĩria Yahweh-rĩ, nũũ ũngĩmũhoera?‖ Ĩndĩ nĩ
maaregire gũthikĩrĩria ithe, nĩ gũkorũo Yahweh nĩ aatuĩte atĩ nĩ ekũmoraga. 26 Nako kamwana
kau ti Samueli gagĩthiĩ o na mbere kũneneha gagĩtĩkĩrĩkaga nĩ Yahweh o na andũ.

27 Mũndũ ũmwe wa Kĩhoti agĩũka kũrĩ Eli akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũũ nĩguo Yahweh oigĩte: ‗Na githĩ
ndieguũririe harĩ nyũmba ya thoguo rĩrĩa maarĩ Misiri marĩ ngombo nyũmba-inĩ ya Firauni? 28
Na agĩthuurũo kuuma harĩ mĩhĩrĩga yothe ya Isiraeli atungatage arĩ mũthĩnjĩri-Yahweh wakwa na
athiage kĩgongona-inĩ gĩakwa kũruta magongona na gũcina ũbumba, na ehumbage ebodi arĩ
mbere yakwa; na ngĩhe nyũmba ya thoguo magongona mothe ma gũcinwo na mwaki ma ciana
cia Isiraeli. 29 Nĩ kĩĩ kĩratũma mũnyarare igongona rĩakwa na iruta rĩakwa rĩrĩa njathanĩte
rĩrutagwo gĩikaro-inĩ gĩakwa? Nĩ kĩĩ kĩratũma ũtĩe ariũ aku kũngĩra, mũkenoria na icunjĩ iria
njega mũno cia igongona rĩothe rĩa andũ akwa Isiraeli?

30 ―‗Nĩkĩo uuge wa Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli arĩ ũyũ: ―Niĩ mwene nĩ ndoigire atĩ nyũmba yaku
na nyũmba ya ithe wanyu wa tene ĩgũtũũra ĩthiaga mbere yakwa.‖ No rĩu Yahweh oigĩte ũũ:
―Ndingĩtĩkĩria ũndũ ũcio, nĩ gũkorũo arĩa mandĩĩte nĩ ndĩmatĩaga, ĩndĩ arĩa manyararaga nĩ

401


marĩnyararagwo.‖ 31 Atĩrĩrĩ, matukũ nĩ maroka rĩrĩa ngaaniina hinya waku na wa andũ a nyũmba
ya thoguo, ũũ atĩ gũtirĩ mũndũ o na ũmwe wa nyũmba yaku ũgaakinyia mĩaka ya ũkũrũ. 32 Na nĩ
ũkoona thũ gĩikaro-inĩ gĩakwa gatagatĩ-inĩ ka maũndũ mothe mega marĩa mekĩirũo andũ a
Isiraeli, na gũtirĩ hĩndĩ ĩngĩ gũkaagĩa na mũndũ mũkũrũ nyũmba-inĩ yaku. 33 Mũndũ wa gwaku
ũrĩa itakeeheria atige gũtungataga kĩgongona-inĩ gĩakwa agaatũma maitho maku mage kuona na
akũrehere kĩeha, no andũ aingĩ a nyũmba yaku magaakua kũgerera rũhiũ rwa njora rwa andũ. 34
Na ũndũ ũrĩa ũgaakora ariũ aku eerĩ Hofini na Phinehasi, nĩguo ũgaakorũo ũrĩ kĩmenyithia harĩ
wee: Eerĩ magaakua mũthenya ũmwe. 35 Na nĩ ngeethuurĩra mũthĩnjĩri-Yahweh mwĩhokeku.
Ageekaga kũringana na wendi wa ngoro yakwa; na nĩ ngaamwakĩra nyũmba ĩgũtũũra, nake
agaathiaga hĩndĩ ciothe arĩ mbere ya ũrĩa wakwa mũitĩrĩrie maguta. 36 Mũndũ o wothe ũrĩa
ũgaatigara nyũmba-inĩ yaku agooka na amũinamĩrĩre nĩguo aheo marĩhi ma mbeca na mũgate, na
oige ũũ: ―Ndagũthaitha ũũhe wĩra ũmwe wa ũthĩnjĩri-Yahweh nĩgetha ngarĩaga kĩenyũ kĩa
mũgate.‖‘‖

1 SAMUELI 3

1 Ihinda-inĩ rĩu, kamwana kau ti Samueli gaatungatagĩra Yahweh karĩ mbere ya Eli, no kiugo kĩa
Yahweh gĩtiaiguĩkaga kaingĩ matukũ-inĩ macio; cioneki itiatheremete mũno.

2 Mũthenya ũmwe, Eli aakomete harĩa aamenyerete gũkoma, na maitho make nĩ maathirĩte hinya
wa kuona; ndaahotaga kuona. 3 Tawa wa Kĩhoti ndwahoretio, na Samueli aakomete hekarũ-inĩ
ya Yahweh, kũrĩa Ithandũkũ rĩa Kĩhoti rĩarĩ. 4 Yahweh agĩcoka agĩta Samueli. Nake agĩcokia ũũ:
―Ĩ niĩ ũyũ haha.‖ 5 Agĩteng‘era kũrĩ Eli akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ĩ niĩ ũyũ haha tondũ nĩ wanjĩta.‖ No we
akĩmwĩra ũũ: ―Niĩ ndiĩtanĩte. Coka ũgakome.‖ Agĩgĩthiĩ agĩkoma. 6 Yahweh agĩtana o rĩngĩ:
―Samueli!‖ Nĩ ũndũ ũcio Samueli agĩũkĩra agĩthiĩ kũrĩ Eli akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ĩ niĩ ũyũ haha tondũ
nĩ wanjĩta.‖ No we akĩmwĩra: ―Niĩ ndiĩtanĩte, mũrũ wakwa. Coka ũgakome.‖ 7 (Na rĩrĩ, Samueli
ndaakoretwo amenyete Yahweh, na kiugo kĩa Yahweh gĩtiakoretwo kĩguũrĩtio harĩ we.) 8
Yahweh agĩgĩtana o rĩngĩ, riita rĩa gatatũ: ―Samueli!‖ Nĩ ũndũ ũcio agĩũkĩra agĩthiĩ kũrĩ Eli
akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ĩ niĩ ũyũ haha tondũ nĩ wanjĩta.‖

Hĩndĩ ĩyo Eli akĩmenya atĩ nĩ Yahweh wetaga kamwana kau. 9 Nĩ ũndũ ũcio Eli akĩra Samueli
ũũ: ―Thiĩ ũgakome, na angĩgwĩta rĩngĩ, wagĩrĩirũo kuuga atĩrĩ, ‗Yahweh, aria, nĩ gũkorũo
ndungata yaku nĩ ĩthikĩrĩirie.‘‖ Samueli agĩgĩthiĩ na agĩkoma harĩa aakomaga.

10 Yahweh agĩũka akĩrũgama hau, na agĩtana o ta maita macio mangĩ: ―Samueli, Samueli!‖ Nĩ
ũndũ ũcio Samueli akiuga atĩrĩ: ―Aria, nĩ gũkorũo ndungata yaku nĩ ĩthikĩrĩirie.‖ 11 Yahweh
akĩra Samueli ũũ: ―Atĩrĩrĩ, nĩ harĩ ũndũ ngwĩka thĩinĩ wa Isiraeli ũtũme matũ meerĩ ma mũndũ o
wothe ũkũũigua mararakwo. 12 Mũthenya ũcio nĩ ngaahingia ũrĩa wothe njugĩte ũkoniĩ Eli
ũhoro-inĩ wĩgiĩ nyũmba yake, kuuma kĩambĩrĩria nginya mũico. 13 No mũhaka ũmwĩre atĩ nĩ

402




ngũrehera nyũmba yake ituĩro rĩa gũtũũra nĩ ũndũ wa mehia marĩa we oĩ ũhoro wamo, tondũ ariũ
ake marumaga Kĩhoti, no ndamarũithagia. 14 Nĩkĩo ndĩhĩtĩte harĩ nyũmba ya Eli atĩ mehia ma
nyũmba ya Eli matikaahumbĩrũo nĩ magongona kana maruta.‖

15 Samueli agĩgĩkoma o nginya rũcinĩ; agĩcoka akĩhingũra mĩrango ya nyũmba ya Yahweh.
Samueli nĩ eetigagĩra kwĩra Eli ũhoro wa kĩoneki kĩu. 16 No Eli agĩta Samueli: ―Samueli, mũrũ
wakwa!‖ Nake akĩmũcokeria atĩrĩ: ―Ĩ niĩ ũyũ haha.‖ 17 Akĩmũũria ũũ: ―Akũheire ndũmĩrĩri
ĩrĩkũ? Ndagũthaitha ndũkahithe. Kĩhoti arokũrũithia na agwĩke ũguo o na makĩria ũngĩĩhitha
kiugo o na kĩmwe harĩ maũndũ marĩa mothe akwĩrire.‖ 18 Kwoguo Samueli akĩmwĩra maũndũ
mothe, na ndaamũhithire ũndũ o na ũmwe. Eli agĩkiuga atĩrĩ: ―Nĩ Yahweh. Nĩ eke ũrĩa ekuona
arĩ wega maitho-inĩ make.‖

19 Samueli agĩthiĩ na mbere gũkũra, na Yahweh aarĩ hamwe nake na ndaarekire kiugo o na
kĩmwe harĩ maũndũ marĩa mothe ooigĩte kĩage kũhinga. 20 Andũ othe a Isiraeli kuuma Dani
nginya Biri-shiba makĩmenya atĩ Samueli nĩ aarĩkĩtie kwamũrũo atuĩke mũnabii wa Yahweh. 21
Na Yahweh agĩthiĩ na mbere kwĩguũria kũu Shilo, nĩ gũkorũo Yahweh nĩ eemenyithanagia kũrĩ
Samueli kũu Shilo kũgerera kiugo kĩa Yahweh.

1 SAMUELI 4

1 Naguo uuge wa Samueli ũgĩkinyĩra andũ othe a Isiraeli.

Andũ a Isiraeli magĩgĩthiĩ gũtũngana na Afilisti mbaara-inĩ; makĩamba hema ciao hakuhĩ na
Ebenezeri, nao Afilisti maambĩte hema ciao Afeku. 2 Afilisti makĩĩbanga marĩ mbũtũ nĩguo
matũngane na andũ a Isiraeli, no mbaara ĩyo ĩgĩthiĩ ũũru na andũ a Isiraeli makĩhootwo nĩ
Afilisti, arĩa mooragire arũme 4,000 werũ-inĩ arĩa maarĩ mbaara-inĩ ĩyo. 3 Rĩrĩa andũ acio
maacokire kambĩ-inĩ, athuri a Isiraeli makiuga atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ gĩtũmire Yahweh atũrekererie
tũhootwo ũmũthĩ nĩ Afilisti? Nĩ tũgĩrei ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro kĩa Yahweh kuuma Shilo, nĩguo
rĩkorũo hamwe na ithuĩ rĩtũhonokie kuuma guoko-inĩ gwa thũ citũ.‖ 4 Kwoguo andũ acio
magĩtũma arũme Shilo, na kuuma kũu magĩkuua ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro kĩa Yahweh mũnene
wa ita, o we ũrĩa ũikarĩire gĩtĩ kĩa ũnene igũrũ rĩa akerubi. O nao ariũ eerĩ a Eli, Hofini na
Phinehasi, maarĩ hau hamwe na ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro kĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma.

5 Na rĩrĩa ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro kĩa Yahweh rĩakinyire kambĩ-inĩ, ciana cia Isiraeli ciothe
ikiugĩrĩria na mũgambo mũnene, nginya thĩ ĩkĩinaina. 6 Rĩrĩa Afilisti maaiguire mũgambo ũcio
wa mbugĩrĩrio, makĩũria ũũ: ―Mbugĩrĩrio ĩyo nene ĩrĩ kambĩ-inĩ ya Ahibirania nĩ ya kĩĩ?‖
Magĩcoka makĩmenya atĩ Ithandũkũ rĩa Yahweh nĩ rĩũkĩte kambĩ-inĩ. 7 Afilisti makĩigua guoya,
nĩ gũkorũo mooigire ũũ: ―Kĩhoti arĩ gũka kambĩ-inĩ!‖ Nĩ ũndũ ũcio makiuga atĩrĩ: ―Kaĩ nĩ
tũkuona ũũru-ĩ, nĩ gũkorũo gũtirĩ gwekĩka ũndũ ta ũyũ rĩngĩ! 8 Kaĩ nĩ tũkuona ũũru-ĩ! Nũũ

403




ũgũtũhonokia kuuma guoko-inĩ kwa Kĩhoti ũyũ ũrĩ hinya? Ũyũ nĩwe Kĩhoti ũrĩa wahũũrire
Misiri na njũragano cia mĩthemba yothe werũ-inĩ. 9 Gĩai na ũmĩrĩru na mwĩke o ta arũme ki,
inyuĩ Afilisti, nĩgetha mũtigatungatĩre Ahibirania o ta ũrĩa matũire mamũtungatĩire. Ĩkai o ta
arũme ki, mũrũe!‖ 10 Nĩ ũndũ ũcio Afilisti makĩrũa na andũ a Isiraeli na makĩmahoota, na o
mũndũ akĩũra agĩthiĩ hema-inĩ yake. Njũragano ĩyo yarĩ nene mũno; mwena wa Isiraeli
kuoragirũo thigari 30,000 cia gũthiĩ na magũrũ. 11 Makĩria ma ũguo, Ithandũkũ rĩa Kĩhoti
rĩgĩtahwo, nao ariũ eerĩ a Eli, Hofini na Phinehasi, magĩkua.

12 Na mũndũ ũmwe wa Benjamini agĩteng‘era oimĩte mbaara-inĩ agĩthiĩ agĩkinya Shilo
mũthenya o ro ũcio nguo ciake irĩ ndembũre na arĩ na tĩri mũtwe. 13 Rĩrĩa mũndũ ũcio aakinyire-
rĩ, Eli aaikarĩte thĩ gĩtĩ-inĩ mũkĩra-inĩ wa njĩra acũthĩrĩirie, tondũ ngoro yake yainainaga kũinaina
nĩ ũndũ wa Ithandũkũ rĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma. Mũndũ ũcio agĩkĩingĩra itũũra-inĩ kũheana
ndũmĩrĩri ĩyo, narĩo itũũra rĩu rĩothe rĩkĩambĩrĩria kũrĩra. 14 Rĩrĩa Eli aaiguire mũgambo ũcio wa
kĩrĩro, akĩũria atĩrĩ: ―Mũgambo ũcio wa kĩrĩro nĩ wa kĩĩ?‖ Mũndũ o ũrĩa agĩteng‘era agĩthiĩ
agĩkinyĩria Eli ndũmĩrĩri ĩyo. 15 (Na rĩrĩ, Eli aarĩ na mĩaka 98, namo maitho make maaikaraga o
marorete mbere, na ndaahotaga kuona.) 16 Mũndũ ũcio agĩkĩra Eli atĩrĩ: ―Niĩ nĩ niĩ njũkĩte
kuuma mbaara-inĩ! Njũrire kuuma mbaara-inĩ o ũmũthĩ ũyũ.‖ Nĩ ũndũ ũcio akĩmũũria ũũ:
―Gũthiire atĩa, mũrũ wakwa?‖ 17 Mũndũ ũcio wokire na ndũmĩrĩri ĩyo agĩkĩmwĩra atĩrĩ: ―Isiraeli
nĩ morĩire Afilisti, na andũ acio mahootwo biũ; o na ariũ aku eerĩ, Hofini na Finehasi, nĩ
makuire, na Ithandũkũ rĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma rĩatahwo.‖

18 Na rĩrĩa aagwetire Ithandũkũ rĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma, Eli no kũgwa aagũire na ngara kuuma
gĩtĩ-inĩ gĩake hakuhĩ na kĩhingo, ngingo yake ĩkiunĩka na agĩkua, tondũ aarĩ mũkũrũ na akaritũha.
Aatiirĩrĩire Isiraeli mĩaka 40. 19 Mũtumia wa mũrũwe, nĩwe mũtumia wa Phinehasi, aarĩ na nda
na aarĩ hakuhĩ gũciara. Rĩrĩa aaiguire atĩ Ithandũkũ rĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma nĩ rĩtahe na atĩ ithe wa
mũthuriwe hamwe na mũthuriwe nĩ makuĩte, akĩinamĩrĩra na o rĩmwe akĩambĩrĩria kũigua ruo
rwa kũgĩa mwana na agĩciara. 20 Na rĩrĩa aakuaga, atumia arĩa maarũgamĩte hakuhĩ nake
makĩmwĩra atĩrĩ: ―Ndũgetigĩre, nĩ gũkorũo nĩ waciara mwana wa kahĩĩ.‖ No ndaacokirie ũndũ o
na ndaatindanĩire na ũhoro ũcio. 21 No agĩta kahĩĩ kau Ikabodu, akiuga atĩrĩ: ―Riri nĩ weherete
Isiraeli ũgathiĩ ithamĩrio,‖ akĩaria ũhoro wĩgiĩ gũtahwo gwa Ithandũkũ rĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma na
ũrĩa gwekĩkire harĩ ithe wa mũthuriwe hamwe na mũthuriwe. 22 Akiuga ũũ: ―Riri nĩ weherete
Isiraeli ũgathiĩ ithamĩrio, tondũ Ithandũkũ rĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma nĩ rĩtahĩtwo.‖

1 SAMUELI 5

1 Rĩrĩa Afilisti maatahire Ithandũkũ rĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma, maarĩrutire Ebenezeri makĩrĩtwara
Ashidodi. 2 Afilisti acio mooire Ithandũkũ rĩu rĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma makĩrĩtwara nyũmba-inĩ ya
Dagoni na makĩrĩiga hakuhĩ na Dagoni. 3 Na rĩrĩa Aashidodi mookĩrire tene mũthenya ũyũ ũngĩ,
magĩkora Dagoni ĩgwĩte ũthiũ ũgaturuma thĩ mbere ya Ithandũkũ rĩa Yahweh. Kwoguo makĩoya

404




Dagoni na makĩmĩcokia hau yaigagwo. 4 Rĩrĩa mookĩrire rũcinĩ tene mũthenya ũrĩa warũmĩrĩire,
magĩkora Dagoni ĩgwĩte ũthiũ ũgaturuma thĩ mbere ya Ithandũkũ rĩa Yahweh. Mũtwe wa Dagoni
na moko mayo meerĩ cioinĩkĩte ikagwa hau mũromo-inĩ. Gĩcunjĩ kĩrĩa gĩatariĩ ta thamaki nokĩo
tu gĩatigarĩte gĩtarĩ kiunĩku. 5 Nĩkĩo nginya ũmũthĩ athĩnjĩri-kĩhoti a Dagoni na andũ arĩa othe
maingĩraga nyũmba-inĩ ya Dagoni matageragĩra mũromo-inĩ wa Dagoni kũu Ashidodi.

6 Guoko kwa Yahweh gũkĩgũmĩra Aashidodi, na akĩmaananga na njĩra ya kũhũũra Ashidodi na
icigo ciakuo na mũrimũ wa kũimba ngaaĩ. 7 Na rĩrĩa andũ a Ashidodi moonire ũrĩa gwekĩkaga,
makiuga ũũ: ―Mũtikareke Ithandũkũ rĩa Kĩhoti wa Isiraeli rĩthiĩ na mbere gũikara hamwe na
ithuĩ, nĩ gũkorũo guoko gwake nĩ gũtũgũmĩire hamwe na kĩhoti witũ Dagoni.‖ 8 Nĩ ũndũ ũcio
magĩtũmanĩra athani othe a Afilisti na makĩmacokanĩrĩria hamwe makĩmoria ũũ: ―Tũgwĩka atĩa
na Ithandũkũ rĩa Kĩhoti wa Isiraeli?‖ Makĩmacokeria atĩrĩ: ―Ithandũkũ rĩu rĩa Kĩhoti wa Isiraeli
nĩ rĩtwarũo Gathu.‖ Nĩ ũndũ ũcio magĩtwara Ithandũkũ rĩa Kĩhoti wa Isiraeli kũu.

9 Rĩrĩa maarĩtwarire kũu, guoko kwa Yahweh gũkĩgũmĩra itũũra rĩu, ũndũ ũrĩa watũmire kũgĩe
guoya mũnene. Akĩhũũra andũ a itũũra rĩu, kuuma ũrĩa mũnini o nginya ũrĩa mũnene, na makĩgĩa
mũrimũ wa kũimba ngaaĩ. 10 Nĩ ũndũ ũcio magĩtwara Ithandũkũ rĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma Ekironi,
no rĩrĩa Ithandũkũ rĩu rĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma rĩakinyire Ekironi, Aekironi makĩambĩrĩria kũrĩra
manĩrĩire makiugaga ũũ: ―Matũrehera Ithandũkũ rĩa Kĩhoti wa Isiraeli nĩgetha ithuĩ hamwe na
andũ aitũ tũũragwo!‖ 11 Magĩcoka magĩtũmanĩra athani othe a Afilisti na makĩmacokanĩrĩria
hamwe makĩmeera ũũ: ―Eheriai Ithandũkũ rĩa Kĩhoti wa Isiraeli; rekei rĩcoke kũrĩa rĩikaraga
nĩgetha ithuĩ o hamwe na andũ aitũ tũtikooragwo.‖ Nĩ gũkorũo guoya wa gĩkuũ watheremete
itũũra-inĩ rĩu rĩothe; nakuo guoko gwa Kĩhoti ũrĩa wa ma nĩ kwamagũmĩire mũno, 12 na andũ
arĩa mataakuire, maahũũrirũo na mũrimũ wa kũimba ngaaĩ . Nakĩo kĩrĩro gĩa kũhoya ũteithio gĩa
itũũra rĩu gĩgĩkinya o igũrũ.

1 SAMUELI 6

1 Na rĩrĩ, Ithandũkũ rĩa Yahweh rĩaikarire gĩcigo-inĩ kĩa Afilisti mĩeri mũgwanja. 2 Afilisti
magĩta athĩnjĩri-ihoti na aragũri makĩmoria ũũ: ―Tũgwĩka atĩa na Ithandũkũ rĩa Yahweh? Twĩrei
ũrĩa tũngĩrĩcokia kũrĩa rĩikaraga.‖ 3 Nao makĩmacokeria atĩrĩ: ―Angĩkorũo nĩ mũgũcokia
ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro kĩa Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli, mũtikarĩcokie rĩtarĩ na igongona.
Mwagĩrĩirũo gũtigĩrĩra atĩ nĩ mwamũcokeria igongona rĩa mahĩtia. Hĩndĩ ĩyo norĩo mũkũhonio,
na nĩ mũkũmenya kĩrĩa gĩtũmĩte guoko gwake kwage kũmweherera.‖ 4 Nĩ ũndũ ũcio makĩũria
ũũ: ―Nĩ kĩĩ twagĩrĩirũo kũmũtũmĩra kĩrĩ igongona rĩa mahĩtia?‖ Makĩmeera: ―Kũringana na
mũigana wa athani a Afilisti, tũmai mĩhiano ĩtano ya thahabu ĩhaana mũrimũ wa kũimba ngaaĩ
na mĩhiano ĩtano ya thahabu ĩhaana mbĩa, tondũ ihũũra o rĩmwe norĩo rĩkorete o ũmwe wanyu
hamwe na athani anyu. 5 Mwagĩrĩirũo gũthondeka mĩhiano ĩhaana mũrimũ wanyu wa kũimba
ngaaĩ na mĩhiano ĩhaana mbĩa iria irananga bũrũri ũyũ, na nĩ mwagĩrĩirũo gũtĩa Kĩhoti wa

405




Isiraeli. Hihi ahota kũhũthahũthia guoko gwake kũrĩa kũmũgũmĩire inyuĩ na kihoti wanyu o na
bũrũri wanyu. 6 Mũgũkĩũmia ngoro cianyu ta ũrĩa Misiri na Firauni moomirie ngoro ciao nĩkĩ?
Rĩrĩa Aamokĩrĩire, no kũrekereria maarekereirie andũ a Isiraeli, nao magĩthiĩ. 7 Rĩu haarĩriai
gakaari kerũ ga gũkururio na ng‘ombe igĩrĩ irĩ na njaũ na itarĩ ciohererũo icoki. Mũcoke
mũcioherere gakaari-inĩ kau ga gũkururio, no njaũ ciacio mũcicokie mũciĩ, kũraihu nacio. 8
Muoe Ithandũkũ rĩa Yahweh mũrĩigĩrĩre gakaari-inĩ kau ga gũkururio, nacio indo icio cia
thahabu mũramũtũmĩra irĩ igongona rĩa mahĩtia mũciikie gathandũkũ-inĩ na mũkaige hakuhĩ
narĩo. Mũcoke mũrĩrekererie rĩthiĩ 9 na mwĩrorere: Rĩngĩthiĩ rĩambatĩte na barabara ĩrĩa ĩthiĩte
Bethi-shemeshi, gĩcigo-inĩ kĩarĩo, nĩ kuonania atĩ nĩwe ũtũreheire ũũru ũyũ mũnene ũguo. No
kũngĩaga gũthiĩ ũguo, nĩ tũkũmenya atĩ ti guoko gwake gũtũtharĩkĩire; no nĩ ũndũ ũtũkorete o
ũguo.‖

10 Arũme acio magĩka o ro ũguo. Makĩoya ng‘ombe igĩrĩ ciarĩ na njaũ na magĩcioherera gakaari-
inĩ ga gũkururio, nacio njaũ magĩcihingĩra kiugũ-inĩ mũciĩ. 11 Magĩcoka makĩigĩrĩra Ithandũkũ
rĩa Yahweh gakaari-inĩ kau ga gũkururio, hamwe na gathandũkũ karĩa kaarĩ na mĩhiano ĩyo ya
thahabu ĩhaana mbĩa o hamwe na mĩhiano ĩyo yahaanaga mũrimũ wao wa kũimba ngaĩĩ. 12
Nacio ng‘ombe icio igĩthiĩ barabara-inĩ ĩrĩa ĩthiĩte Bethi-shemeshi irũngĩrĩirie. Ciagereire
barabara-inĩ o ĩyo ĩmwe nene, igĩthiĩ ikĩanagia; itiarorire mwena wa ũrĩo kana wa ũmotho. Hĩndĩ
ĩyo yothe athani a Afilisti maathiaga macirũmĩrĩire o nginya mũhaka-inĩ wa Bethi-shemeshi. 13
Andũ a Bethi-shemeshi nĩ kũgetha maagethaga ngano mũkuru-inĩ mwaraganu. Rĩrĩa maatiirire
maitho mao na makĩona Ithandũkũ rĩu, magĩkena mũno nĩ kũrĩona. 14 Gakaari kau ga gũkururio
gagĩthiĩ nginya mũgũnda-inĩ wa Joshua Mũbethi-shemeshi na gakĩrũgama hakuhĩ na ihiga rĩmwe
inene. Nĩ ũndũ ũcio magĩatũranga mbaũ cia gakaari kau ga gũkururio, na makĩrutĩra Yahweh
ng‘ombe icio irĩ igongona rĩa njino.

15 Alawii makĩruta Ithandũkũ rĩa Yahweh na gathandũkũ karĩa kaarĩ hamwe narĩo, karĩa kaarĩ na
indo cia thahabu, magĩciigĩrĩra ihiga-inĩ rĩu inene. Na mũthenya ũcio andũ a Bethi-shemeshi
makĩrutĩra Yahweh magongona ma njino na magongona mangĩ.

16 Rĩrĩa athani arĩa atano a Afilisti moonire ũguo, magĩcoka Ekironi mũthenya o ro ũcio. 17 Na
rĩrĩ, ĩno nĩyo mĩhiano ya thahabu ĩhaana mũrimũ wa kũimba ngaaĩ ĩrĩa yatũmirũo kũrĩ Yahweh nĩ
Afilisti ĩrĩ igongona rĩa mahĩtia: ũmwe nĩ ũndũ wa Ashidodi, ũmwe nĩ ũndũ wa Gaza, ũmwe nĩ
ũndũ wa Ashikeloni, ũmwe nĩ ũndũ wa Gathu, na ũmwe nĩ ũndũ wa Ekironi. 18 Mũigana wa
mĩhiano ĩyo ya thahabu ĩhaana mbĩa waringaine na mũigana wa matũũra mothe ma Afilisti marĩa
maarĩ ma athani acio atano—matũũra marĩa maarĩ na ũgitĩri hamwe na icagi cia kũrĩa gũtaarĩ
kũirigĩre.

Narĩo ihiga rĩu inene rĩrĩa maaigĩrĩire Ithandũkũ rĩa Yahweh rĩkoragwo rĩrĩ ũira nginyagia ũmũthĩ
mũgũnda-inĩ wa Joshua Mũbethi-shemeshi. 19 No Kĩhoti akĩũraga arũme a Bethi-shemeshi, nĩ
ũndũ wa kũrora Ithandũkũ rĩa Yahweh. Ooragire arũme 50,070 gatagatĩ-inĩ ka andũ, nao andũ
makĩambĩrĩria gũcakaya tondũ Yahweh nĩ aamoragĩte njũragano yarĩ nene. 20 Nĩ ũndũ ũcio andũ
a Bethi-shemeshi makĩũria atĩrĩ: ―Nũũ ũkũhota kũrũgama mbere ya Yahweh, Kĩhoti ũyũ

406


mwamũre ũũ, na egũthiĩ kũrĩ ũ nĩgetha atweherere?‖ 21 Magĩgĩtũma atũmwo kũrĩ aikari a
Kiriathu-jearimu, makameere ũũ: ―Afilisti nĩ macokia Ithandũkũ rĩa Yahweh. Ikũrũkai mũũke
mwambate narĩo.‖

1 SAMUELI 7

1 Nĩ ũndũ ũcio arũme a Kiriathu-jearimu magĩthiĩ na makĩoya Ithandũkũ rĩa Yahweh
makĩrĩambatia makĩrĩiga nyũmba-inĩ ya Abinadabu karĩma-inĩ, na makĩamũra mũrũwe Eliazaru
nĩguo arangagĩre Ithandũkũ rĩu rĩa Yahweh.

2 Na kuuma mũthenya ũrĩa Ithandũkũ rĩu rĩakinyire Kiriathu-jearimu, ihinda inene rĩgĩthira,
ihinda rĩa mĩaka 20, na nyũmba yothe ya Isiraeli ĩkĩambĩrĩria gũcaria Yahweh. 3 Samueli agĩcoka
akĩra nyũmba yothe ya Isiraeli ũũ: ―Angĩkorũo mũracokerera Yahweh na ngoro yanyu yothe,
eheriai ihoti ng‘eni Ashitorethu gatagatĩ-inĩ kanyu, na mwerekerie ngoro cianyu harĩ Yahweh
mũtegũthengeka na mũmũtungatĩre o we wiki, nake nĩ ekũmũhonokia kuuma guoko-inĩ kwa
Afilisti.‖ 4 Nĩ ũndũ ũcio andũ a Isiraeli makĩeheria Baali na Ashitorethu na magĩtungatĩra
Yahweh o we wiki.

5 Samueli agĩcoka akiuga atĩrĩ: ―Cokanĩrĩriai andũ othe a Isiraeli Mizipa, na niĩ nĩ ngũhoya
Yahweh nĩ ũndũ wanyu.‖ 6 Kwoguo makĩũngana hamwe kũu Mizipa, magĩtaha maĩ na
makĩmaita mbere ya Yahweh na mũthenya ũcio makĩĩhinga kũrĩa. Marĩ kũu makiuga atĩrĩ: ―Nĩ
twĩhĩirie Yahweh.‖ Nake Samueli akĩambĩrĩria gũtungata arĩ mũtiirĩrĩri bũrũri harĩ ciana cia
Isiraeli kũu Mizipa.

7 Rĩrĩa Afilisti maaiguire atĩ ciana cia Isiraeli nĩ cionganĩte Mizipa, athani a Afilisti makĩambata
magatharĩkĩre andũ a Isiraeli. Nacio ciana cia Isiraeli ikĩigua ũhoro ũcio, ikĩnyitwo nĩ guoya nĩ
ũndũ wa Afilisti. 8 Nĩ ũndũ ũcio ciana cia Isiraeli ikĩra Samueli atĩrĩ: ―Ndũgatige gũkaĩra
Yahweh Kĩhoti witũ atũteithie na atũhonokie kuuma guoko-inĩ kwa Afilisti.‖ 9 Nake Samueli
akĩoya kagondu karonga na agĩkarutĩra Yahweh karĩ igongona igima rĩa njino; na Samueli
agĩkaĩra Yahweh ateithie ciana cia Isiraeli, na Yahweh agĩcokia ihoya rĩake. 10 Na hĩndĩ ĩyo
Samueli aarutaga igongona rĩu rĩa njino, Afilisti magĩkuhĩrĩria nĩguo marũe na andũ a Isiraeli. Na
mũthenya ũcio Yahweh agĩtũma kũgĩe mũgambo mũnene wa marurumĩ kwerekera Afilisti,
Agĩtũma matukanĩrũo, na makĩhootwo marĩ mbere ya andũ a Isiraeli. 11 Nĩ ũndũ ũcio arũme a
Isiraeli makiuma Mizipa na magĩteng‘eria Afilisti, magĩthiĩ o makĩmoragaga o nginya mwena wa
mũhuro wa Beth-kari. 12 Samueli agĩcoka akĩoya ihiga akĩrĩhanda gatagatĩ ka Mizipa na Jeshana
na akĩrĩĩta Ebenezeri, nĩ gũkorũo ooigire ũũ: ―Nginyagia rĩu Yahweh nĩ atũteithĩtie.‖ 13 Nĩ ũndũ
ũcio Afilisti magĩtoorio, na matiacokire rĩngĩ gĩcigo-inĩ kĩa Isiraeli; nakuo guoko kwa Yahweh
gũgĩthiĩ na mbere gũũkĩrĩra Afilisti matukũ-inĩ mothe ma Samueli. 14 O namo matũũra marĩa

407




Afilisti mooete kuuma kũrĩ andũ a Isiraeli magĩcokerio andũ a Isiraeli, kuuma Ekironi nginya
Gathu, na andũ a Isiraeli magĩtunyana gĩcigo kĩao kuuma guoko-inĩ kwa Afilisti.

Ningĩ gũkĩgĩa thayũ gatagatĩ-inĩ ka andũ a Isiraeli na Aamori.

15 Samueli agĩgĩtiirĩrĩra Isiraeli ũtũũro-inĩ wake wothe. 16 O mwaka o mwaka aathiũrũrũkaga
Betheli, Giligali, o na Mizipa, na aatiirĩrĩire Isiraeli icigo-inĩ icio ciothe. 17 Ĩndĩ nĩ aacokaga
Rama, tondũ nĩkuo nyũmba yake yarĩ, na o nakuo nĩ aatiirĩrĩire Isiraeli. Na agĩakĩra Yahweh
kĩgongona kuo.

1 SAMUELI 8

1 Na rĩrĩa Samueli aakũrire, akĩamũra ariũ ake matuĩke atiirĩrĩri bũrũri thĩinĩ wa Isiraeli. 2 Mũrũ
wake wa irigithathi eetagwo Joeli nake wa kerĩ eetagwo Abija; maarĩ atiirĩrĩri bũrũri thĩinĩ wa
Biri-shiba. 3 No ariũ ake matiarũmĩrĩire mĩthiĩre yake; maathingataga uumithio ũtarĩ wa kĩhooto,
makamũkĩra mahaki, na makogomia kĩhooto.

4 Thutha wa ihinda, athuri othe a Isiraeli makĩgomana hamwe na magĩthiĩ kũrĩ Samueli kũu
Rama. 5 Makĩmwĩra ũũ: ―Atĩrĩrĩ, rĩu nĩ ũkũrĩte, no ariũ aku matirarũmĩrĩra mĩthiĩre yaku. Rĩu
tũthuurĩre mũthamaki wa gũtũtuithanagia o ta ndũrĩrĩ iria ingĩ ciothe.‖ 6 Ĩndĩ ũndũ ũcio
ndwakenirie Samueli rĩrĩa mooigire ũũ: ―Tũhe mũthamaki wa gũtũtuithanagia.‖ Samueli
agĩkĩhoya Yahweh, 7 nake Yahweh akĩra Samueli ũũ: ―Thikĩrĩria ũrĩa wothe andũ acio
marakwĩra; nĩ gũkorũo tiwe mararega, no nĩ niĩ mararega ndĩ mũthamaki wao. 8 Mareka o ta ũrĩa
matũire mekĩte kuuma mũthenya ũrĩa ndamarutire Misiri nginyagia ũmũthĩ; maikaraga o
makĩndiganagĩria magatungatĩra ihoti ingĩ, na ũguo nĩguo maragwĩka. 9 Rĩu mathikĩrĩrie. No rĩrĩ,
no mũhaka ũmahe mũkaana; ũmeere kĩrĩa mũthamaki ũcio ũkũmathamakĩra arĩkoragwo arĩ na
kĩhooto gĩa kũmetia.‖

10 Nĩ ũndũ ũcio Samueli akĩra andũ acio maamwĩtagia mũthamaki ciugo ciothe cia Yahweh. 11
Akĩmeera ũũ: ―Maũndũ maya nĩmo mũthamaki ũrĩa ũkũmũthamakĩra arĩkoragwo arĩ na kĩhooto
gĩa kũmwĩtia: Akooya ariũ anyu na amatware ngaari-inĩ ciake cia mbarathi na amatue atwarithia
ake a mbarathi, na amwe matuĩke a gũteng‘eraga mbere ya ngaari ciake cia mbarathi. 12 Na nĩ
ageethuurĩra anene a andũ ngiri na anene a andũ mĩrongo ĩtano, na andũ amwe mamũrĩmagĩre,
magethage maciaro make, na mathondekage matharaita make ma mbaara o hamwe na indo cia
ngaari ciake cia mbarathi. 13 Akooya airĩtu anyu matuĩke a gũtukanagia maguta manungi wega,
arugi irio, na arugi a mĩgate. 14 Akeeyoera mĩgũnda yanyu ĩrĩa mĩega biũ, mĩgũnda yanyu ya
mĩthabibũ, na mĩgũnda yanyu ya mĩtamaiyũ, amĩheane kũrĩ ndungata ciake. 15 Nĩ akooya
gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ikũmi kĩa mĩgũnda yanyu ya irio na mĩgũnda yanyu ya mĩthabibũ, akĩheane
kũrĩ anene a gwake na ndungata ciake. 16 Na nĩ akooya ndungata cianyu cia arũme na cia andũ-

408




a-nja, ndũũru cianyu cia ng‘ombe iria njega biũ, na ndigiri cianyu, acihũthagĩre wĩra-inĩ wake. 17
Nĩ akooya gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ikũmi kĩa ndũũru cianyu cia mbũri na ng‘ondu, na nĩ mũgaatuĩka
ndungata ciake. 18 Mũthenya nĩ ũgooka rĩrĩa mũgaakaya nĩ ũndũ wa mũthamaki ũrĩa
mwĩthuurĩire, no Yahweh ndarĩ ũndũ akaamũcokeria mũthenya ũcio.‖

19 O na kũrĩ ũguo, andũ acio makĩrega gũthikĩrĩria ũrĩa Samueli aameerire, makiuga ũũ: ―Aca, nĩ
tũtuĩte itua rĩa kũgĩa na mũthamaki wa gũtũthamakagĩra. 20 Na tũgũtuĩka o ta ndũrĩrĩ iria ingĩ,
nake mũthamaki ũcio witũ nĩ arĩtũtuithanagia na agatũtongoria na akarũa mbaara citũ.‖ 21
Thutha wa Samueli kũigua ciugo icio ciothe cia andũ, agĩcicokera Yahweh akĩiguaga. 22
Yahweh akĩra Samueli ũũ: ―Mathikĩrĩrie, na ũthuure mũthamaki wa kũmathamakagĩra.‖ Samueli
agĩkĩra arũme acio a Isiraeli atĩrĩ: ―O mũndũ nĩ acoke itũũra-inĩ rĩake.‖

1 SAMUELI 9

1 Na rĩrĩ, nĩ kwarĩ mũndũ wa Benjamini wetagwo Kishu, mũrũ wa Abieli, mũrũ wa Zeroru mũrũ
wa Bekorathu mũrũ wa Afia, Mũbenjamini warĩ mũndũ mũtongu mũno. 2 Nĩ aarĩ na mũriũ
wetagwo Saulu, warĩ mũndũ mwĩthĩ na mũthaka—gũtiarĩ mũndũrũme ũngĩ gatagatĩ-inĩ ga ciana
cia Isiraeli warĩ mũthaka kũmũkĩra⁠—na aarĩ mũraihu gũkĩra andũ arĩa angĩ othe kuuma ciande-
inĩ nginya mũtwe.

3 Hĩndĩ ĩrĩa ndigiri cia Kishu ithe wa Saulu ciorire, Kishu akĩra mũrũwe Saulu atĩrĩ: ―Oya
ndungata ĩmwe mũthiĩ mũgacarie ndigiri icio.‖ 4 Magĩtuĩkania gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa
Efiraimu na gĩcigo gĩa Shalisha, no matiacionire. Magĩthiĩ nginya gĩcigo gĩa Shaalimu, no ndigiri
icio itiarĩ kũu. Magĩtuĩkania bũrũri wothe wa Abenjamini, no matiacionire.

5 Magĩkinya gĩcigo gĩa Zufi, na Saulu akĩra ndungata ĩyo yake maarĩ nayo ũũ: ―Ũka, nĩ tũcoke,
nĩguo baba ndakambĩrĩrie gũtangĩka nĩ ũndũ witũ handũ ha ndigiri icio.‖ 6 No ndungata ĩyo
ĩkĩmwĩra ũũ: ―Atĩrĩrĩ, nĩ kũrĩ mũndũ wa Kĩhoti itũũra-inĩ rĩrĩ, mũndũ ũheetwo gĩtĩo. Ũndũ ũrĩa
wothe oigaga nĩ ũhingaga. Nĩ tũthiĩ kuo o rĩu. Ahota gũtwĩra njĩra ĩrĩa tũkũgera.‖ 7 Saulu
agĩkĩũria ndungata ĩyo yake atĩrĩ: ―Twathiĩ-rĩ, tũgũtwarĩra mũndũ ũcio kĩĩ? Tũtirĩ na mũgate
mondo-inĩ citũ; hatirĩ o na kĩ tũngĩtwarĩra mũndũ ũcio wa Kĩhoti ũrĩa wa ma kĩrĩ kĩheo. Nĩ kĩĩ
tũrĩ nakĩo?‖ 8 Ndungata ĩyo ĩgĩcokeria Saulu rĩngĩ ĩkĩmwĩra ũũ: ―Atĩrĩrĩ, ndĩ na gĩcunjĩ kĩmwe
harĩ inya gĩa cekeri ya betha guoko-inĩ gwakwa. Nĩ ngũmĩneana kũrĩ mũndũ ũcio wa Kĩhoti ũrĩa
wa ma, na nĩ egũtwĩra njĩra ĩrĩa tũkũgera.‖ 9 (Tene thĩinĩ wa Isiraeli, mũndũ ooigaga ũũ agĩthiĩ
gũtuĩria ũhoro kũrĩ Kĩhoti: ―Ũka, nĩ tũthiĩ kũrĩ muoni maũndũ.‖ Nĩ gũkorũo mũnabii wa mahinda
maya, tene eetagwo muoni maũndũ.) 10 Nake Saulu akĩra ndungata yake atĩrĩ: ―Nĩ woiga ũndũ
mwega. Nĩ tũthiĩ.‖ Magĩgĩthiĩ itũũra-inĩ rĩu kũrĩa mũndũ ũcio wa Kĩhoti ũrĩa wa ma aarĩ.

409




11 Na rĩrĩa maambataga mwambato merekeire itũũra rĩu, magĩcemania na airĩtu maathiaga
gũtaha maĩ. Makĩmoria ũũ: ―Hihi muoni maũndũ arĩ gũkũ?‖ 12 Makĩmacokeria atĩrĩ: ―Arĩ gũkũ.
Atĩrĩrĩ, arĩ na hau mbere yanyu. Mwĩhĩkei, nĩ gũkorũo ũmũthĩ nĩ okĩte itũũra-inĩ tondũ ũmũthĩ
andũ nĩ mararuta igongona marĩ handũ harĩa hatũũgĩru. 13 Mwatonya itũũra-inĩ, nĩ mũkũmũkora
atanambata handũ harĩa hatũũgĩru akarĩe. Andũ matingĩrĩa atakinyĩte, tondũ nĩwe ũrathimaga
igongona. Arĩkia gwĩka ũguo, hĩndĩ ĩyo nĩrĩo arĩa manyitĩtwo ũgeni marĩaga. Nĩ ũndũ ũcio
ambatai o rĩu, na nĩ mũkũmũkora.‖ 14 Magĩkĩambata itũũra-inĩ. Na marĩ hakuhĩ gũkinya gatagatĩ
ga itũũra, makĩona Samueli okĩte kũmatũnga nĩguo mathiĩ handũ harĩa hatũũgĩru.

15 Mũthenya ũmwe mbere ya Saulu gũka, Yahweh nĩ eerĩte Samueli ũũ: 16 ―Rũciũ ihinda-inĩ ta
rĩrĩ, nĩ ngaatũma mũndũ kuuma bũrũri wa Benjamini oke kũrĩ wee. Nawe no mũhaka
ũkaamũitĩrĩria maguta atuĩke mũtongoria wa andũ akwa Isiraeli, na nĩ akaahonokia andũ akwa
kuuma guoko-inĩ kwa Afilisti. Nĩ gũkorũo nĩ nyonete mĩnyamaro ya andũ akwa, na kĩrĩro kĩao
gĩkanginyĩra.‖ 17 Rĩrĩa Samueli oonire Saulu, Yahweh akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ĩ ũyũ mũndũ ũrĩa
ndĩrakwĩrire ũũ ũhoro-inĩ wake, ‗Ũyũ nĩwe ũgũtongoria andũ akwa.‘‖

18 Nake Saulu agĩthiĩ harĩ Samueli gatagatĩ ga kĩhingo akĩmũũria ũũ: ―Ta njĩĩra atĩrĩrĩ, nyũmba
ya muoni maũndũ ĩkoragwo ha?‖ 19 Samueli akĩra Saulu atĩrĩ: ―Nĩ niĩ muoni maũndũ.
Ndongoria twambate handũ harĩa hatũũgĩru, na tũrĩanĩre nawe ũmũthĩ. Rũciũ rũcinĩ nĩ
ngaakũrekereria uumagare, na nĩ ngaakwĩra ũrĩa wothe ũrenda kũmenya. 20 Ha ũhoro wa ndigiri
iria ciorire thikũ ithatũ hĩtũku, ndũgatangĩke nĩ ũndũ wacio, nĩ gũkorũo nĩ nyoneku. Ningĩ-rĩ, kaĩ
indo ciothe cia kwĩrirĩrio cia Isiraeli irĩ cia ũ? Na githĩ ti ciaku na cia nyũmba yothe ya thoguo?‖
21 Nĩ ũndũ ũcio Saulu akĩmũcokeria atĩrĩ: ―Na githĩ niĩ ndirĩ Mũbenjamini wa mũhĩrĩga ũrĩa
mũnini mũno thĩinĩ wa Isiraeli, na nyũmba itũ nĩyo nyũmba ĩrĩa ĩtoĩkaine harĩ nyũmba ciothe cia
mũhĩrĩga wa Benjamini? Kwoguo-rĩ, wanjĩĩra ũguo nĩkĩ?‖

22 Samueli agĩcoka akĩoya Saulu na ndungata yake na akĩmatwara nyũmba-inĩ ya kũrĩĩra
akĩmonia handũ harĩa megũikara hega gũkĩra ha arĩa angĩ maanyitĩtwo ũgeni; kwarĩ na arũme ta
30. 23 Samueli akĩra mũndũ ũrĩa warugaga ũũ: ―Rehe gĩcunjĩ kĩrĩa ngũneire ndakwĩra atĩrĩ,
‗Kĩige mwanya.‘‖ 24 Nĩ ũndũ ũcio mũndũ ũcio warugaga akĩoya kũgũrũ na kĩrĩa kwarĩ nakĩo, na
agĩkũiga mbere ya Saulu. Nake Samueli akĩmwĩra ũũ: ―Kĩrĩa gĩkũigĩtwo nĩ kĩarehwo mbere
yaku. Rĩa, tondũ nĩwe mekũigĩire nĩ ũndũ wa ihinda rĩrĩ. Nĩ gũkorũo ngũmeerĩte atĩrĩ, ‗Nĩ njĩtĩte
ageni.‘‖ Saulu agĩkĩrĩanĩra na Samueli mũthenya ũcio. 25 Magĩcoka magĩikũrũka kuuma handũ
hau hatũũgĩru magĩthiĩ itũũra-inĩ, na agĩthiĩ na mbere kwaria na Saulu marĩ nyũmba igũrũ. 26
Magĩũkĩra tene, na gwathererũka Samueli agĩĩta Saulu nyũmba igũrũ akĩmwĩra atĩrĩ: ―Wĩhaarĩrie,
nĩgetha ngũrekererie uumagare.‖ Nĩ ũndũ ũcio Saulu akĩĩhaarĩria na akiuma nja marĩ hamwe na
Samueli. 27 Na rĩrĩa maikũrũkaga merekeire nja ya itũũra, Samueli akĩra Saulu atĩrĩ: ―Ĩra
ndungata ĩthiage,‖ nĩ ũndũ ũcio ĩgĩthiaga. ―No wee amba ũrũgame, nĩguo ngũmenyithie uuge wa
Kĩhoti.‖

410



1 SAMUELI 10

1 Samueli agĩcoka akĩoya ndigithũ ya maguta na akĩmaitĩrĩria Saulu mũtwe. Akĩmũmumunya na
akĩmwĩra atĩrĩ: ―Githĩ Yahweh ndagũitĩrĩirie maguta ũtuĩke mũtongoria wa igai rĩake? 2 Ũmũthĩ
twatigana, nĩ ũgũkora arũme erĩ hakuhĩ na mbĩrĩra ya Rakeli gĩcigo-inĩ kĩa Benjamini kũu Zeliza,
na nĩ megũkwĩra atĩrĩ, ‗Ndigiri iria ũrathiĩte gũcaria nĩ nyoneku, no rĩu baba wanyu nĩ ariganĩirũo
nĩ ũhoro wa ndigiri icio na aratangĩka nĩ ũndũ wanyu. Aroiga ũũ: ―Ngwĩka atĩa nĩ ũndũ wa mũrũ
wakwa?‖‘ 3 Ũcoke uume kũu ũthiĩ nginya rĩrĩa ũrĩkinya mũtĩ-inĩ mũnene wa Taboru, kũrĩa
ũgũcemania na arũme atatũ makĩambata merekeire Betheli kũrĩ Kĩhoti ũrĩa wa ma, ũmwe akuuĩte
tũbũri tũtatũ, ũrĩa ũngĩ akuuĩte mĩgate ĩtatũ, nake ũcio ũngĩ akuuĩte ndigithũ nene ya ndibei. 4 Nĩ
megũkũũria ũhoro waku na makũhe mĩgate ĩĩrĩ, na no mũhaka wĩtĩkĩre mĩgate ĩyo kuuma kũrĩ o.
5 Thutha ũcio ũgũthiĩ ũkinye karĩma-inĩ ga Kĩhoti ũrĩa wa ma, harĩa kambĩ ya thigari cia Afilisti
ĩrĩ. Na wakinya itũũra-inĩ, nĩ ũgũcemania na gĩkundi kĩa anabii magĩikũrũka moimĩte handũ
harĩa hatũũgĩru, na kĩnanda kĩa ndigi na manyanga na mũtũrirũ o hamwe na kĩnanda kĩa mũgeeto
irathiĩ ikĩhũũragwo mbere yao nao hĩndĩ ĩyo nĩ kũratha mararatha mohoro. 6 Naguo roho wa
Yahweh nĩ ũgũtũma wee ũgĩe na hinya, na nĩ ũkũratha mohoro hamwe nao na ũgarũrũke ũtuĩke
mũndũ ũngĩ. 7 Na rĩrĩa imenyithia icio irĩhinga, wĩke ũrĩa wothe guoko gwaku gũgũkũhotithia
gwĩka, tondũ Kĩhoti ũrĩa wa ma arĩ hamwe nawe. 8 Ũcoke ũthiage mbere yakwa ũikũrũke
Giligali, na nĩ ngũikũrũka njũke kũrĩ wee nĩguo ndute magongona ma njino o hamwe na
magongona ma ũiguano. Wagĩrĩirũo gweterera thikũ mũgwanja nginya njũke kũrĩ wee. Na thutha
ũcio nĩ ngũkwĩra ũrĩa wagĩrĩirũo nĩ gwĩka.‖

9 Na rĩrĩa Saulu aagarũrũkire nĩguo matigane na Samueli, Kĩhoti akĩambĩrĩria kũgarũra ngoro
yake ĩhaane ta ya mũndũ ũngĩ, na imenyithia icio ciothe ikĩhinga mũthenya ũcio. 10 Magĩkiuma
kũu magĩthiĩ karĩma-inĩ, na gĩkundi kĩa anabii gĩgĩcemania nake. O rĩmwe roho wa Kĩhoti
ũgĩtũma agĩe na hinya, na akĩambĩrĩria kũratha mohoro hamwe nao. 11 Rĩrĩa andũ arĩa othe
maamũĩ hau kabere maamuonire akĩratha na anabii, makĩũrania ũũ: ―Nĩ ũndũ ũrĩkũ ũyũ wekĩka
kũrĩ mũrũ wa Kishu? Kaĩ o nake Saulu arĩ wa thiritũ ya anabii?‖ 12 Mũndũ ũmwe kuuma kũu
akĩũria atĩrĩ: ―Ithe wao nũũ?‖ Nĩ ũndũ ũcio gũkĩgĩa na thimo ĩno: ―Kaĩ o nake Saulu arĩ wa thiritũ
ya anabii?‖

13 Rĩrĩa aarĩkirie kũratha mohoro, agĩthiĩ handũ harĩa hatũũgĩru. 14 Thutha ũcio mũrũ wa nyina
na ithe wa Saulu akĩũria Saulu na ndungata yake atĩrĩ: ―Mũrathiĩte kũ?‖ Nake akĩmũcokeria ũũ:
―Gũcaria ndigiri, no tũtinaciona, nĩ ũndũ ũcio tũrathiĩ kũrĩ Samueli.‖ 15 Mũrũ wa nyina na ithe
wa Saulu akĩmoria ũũ: ―Ta njĩrai atĩrĩ, Samueli aramwĩrire atĩa?‖ 16 Saulu agĩcokeria mamawe
ũũ: ―Aratwĩrire atĩ ndigiri nĩ nyoneku.‖ No Saulu ndaamwĩrire ũrĩa Samueli ooigĩte ũhoro-inĩ
wĩgiĩ ũthamaki.

17 Samueli agĩcoka agĩta andũ makĩũngana mbere ya Yahweh kũu Mizipa 18 na akĩra ciana cia
Isiraeli atĩrĩ: ―Ũũ nĩguo Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga: ‗Niĩ nĩ niĩ ndarutire Isiraeli kuuma

411



Misiri o niĩ ũrĩa wamũhonokirie kuuma guoko-inĩ kwa Misiri na kuuma guoko-inĩ kwa
mothamaki mothe marĩa maamũhinyagĩrĩria. 19 No ũmũthĩ nĩ mũregete Kĩhoti wanyu ũrĩa ũrarĩ
Mũhonokia wanyu maũũru-inĩ manyu mothe na mĩtangĩko-inĩ yanyu yothe, na mũroiga ũũ:
―Aca, tũthuurĩre mũthamaki atũthamakagĩre.‖ Rĩu ũkai mwĩyonanie mbere ya Yahweh kũringana
na mĩhĩrĩga yanyu na kũringana na mũigana wanyu wa makiri.‘‖

20 Nĩ ũndũ ũcio Samueli akĩra mĩhĩrĩga yothe ya Isiraeli ĩkuhĩrĩrie, na mũhĩrĩga wa Benjamini
ũgĩthuurũo. 21 Agĩcoka akĩra mũhĩrĩga wa Benjamini ũkuhĩrĩrie kũringana na mbarĩ ciao, na
nyũmba ya Amatiri ĩgĩthuurũo. Mũthia-inĩ Saulu mũrũ wa Kishu agĩthuurũo. No rĩrĩa maathiire
kũmũcaria, akĩaga. 22 Nĩ ũndũ ũcio magĩtuĩria ũhoro harĩ Yahweh makĩũria atĩrĩ: ―Hihi mũndũ
ũcio nĩ okĩte haha?‖ Yahweh akĩmacokeria ũũ: ―Ĩ ũrĩa haarĩa ehithĩte gatagatĩ-inĩ ka mĩrigo.‖ 23
Magĩgĩteng‘era makĩmũgĩĩra hau. Rĩrĩa aarũgamire gatagatĩ ka andũ, aarĩ mũraihu kũrĩ andũ arĩa
angĩ othe kuuma ciande-inĩ nginya mũtwe. 24 Samueli akĩra andũ othe atĩrĩ: ―Nĩ muona mũndũ
ũrĩa Yahweh athuurĩte, atĩ gatagatĩ-inĩ ka andũ othe gũtirĩ mũndũ ũhaana take?‖ Nao andũ othe
makĩambĩrĩria kwanĩrĩra na mũgambo mũnene makiuga: ―Mũthamaki arotũũra ihinda iraya!‖

25 Samueli akĩra andũ ũhoro wĩgiĩ maũndũ marĩa athamaki mabatiĩ kũheo na akĩmaandĩka
ibuku-inĩ na akĩrĩiga mbere ya Yahweh. Samueli agĩcoka akĩrekereria andũ othe mathiĩ, o mũndũ
gwake mũciĩ. 26 O nake Saulu agĩthiĩ gwake mũciĩ kũu Gibea, arĩ hamwe na njamba cia ita iria
ciahutirio ngoro nĩ Yahweh. 27 No arũme amwe matarĩ kĩene makiuga atĩrĩ: ―Mũndũ ũyũ
angĩtũhonokia atĩa?‖ Nĩ ũndũ ũcio makĩmũnyarara, na matiamũheire kĩheo o na kĩmwe. No we
ndaigana kuuga ũndũ ũhoro-inĩ ũcio.

1 SAMUELI 11

1 Thutha ũcio Nahashu Mũamoni akĩambata na akĩamba hema nĩguo atharĩkĩre Jabeshi kũu
Gileadi. Arũme othe a Jabeshi makĩra Nahashu ũũ: ―Thondeka kĩrĩkanĩro hamwe na ithuĩ, na nĩ
tũgũgũtungatĩra.‖ 2 Nake Nahashu ũcio Mũamoni akĩmeera atĩrĩ: ―Nĩ ngũthondeka kĩrĩkanĩro
hamwe na inyuĩ angĩkorũo nĩ mũgwĩka ũndũ ũyũ: inyuothe mũkũũrũo riitho rĩa mwena wa ũrĩo.
Ngwĩka ũguo nĩguo nyararithie andũ othe a Isiraeli.‖ 3 Athuri a Jabeshi makĩmũcokeria atĩrĩ:
―Tũhe ihinda rĩa thikũ mũgwanja nĩguo tũtũme atũmwo gĩcigo-inĩ gĩothe kĩa Isiraeli. Thutha
ũcio, kũngĩaga mũndũ wa gũtũhonokia, nĩ tũkwĩneana kũrĩ wee.‖ 4 Thutha wa ihinda atũmwo
magĩkinya Gibea ya Saulu na makĩheana ũhoro ũcio andũ mathikĩrĩirie, nao andũ acio othe
makĩrĩra na kayũ kanene.

5 Na rĩrĩ, Saulu nĩ kuuma ooimaga werũ-inĩ arĩ thutha wa rũũru rwa ng‘ombe, Saulu agĩkĩũria
atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ andũ meka? Mararĩra nĩkĩ?‖ Magĩkĩmwĩra ciugo ciothe cia arũme acio a Jabeshi. 6
Roho wa Kĩhoti ũgĩtũma Saulu agĩe na hinya aigua ciugo icio, na agĩcinwo nĩ marakara. 7 Nĩ
ũndũ ũcio akĩoya ndegwa igĩrĩ agĩcitinangia icunjĩ, agĩcoka agĩtũma atũmwo macitware gĩcigo-

412




inĩ gĩothe kĩa Isiraeli, na moige ũũ: ―Ũrĩa wothe ũtekũrũmĩrĩra Saulu na Samueli amenye ũũ
nĩguo ng‘ombe ciake igwĩkwo!‖ Nao andũ magĩĩtigĩra Yahweh, na nĩ ũndũ ũcio makĩĩyumĩria
marĩ kĩndũ kĩmwe. 8 Agĩcoka akĩmatara marĩ Bezeki, na maarĩ ciana cia Isiraeli 300,000 na
arũme 30,000 a Yahuda. 9 Magĩcoka makĩra atũmwo acio mookĩte atĩrĩ: ―Ũũ nĩguo mwagĩrĩirũo
kwĩra arũme a Jabeshi kũu Gileadi, ‗Rũciũ rĩrĩa riũa rĩgaakorũo rĩhiũhĩte-rĩ, nĩ mũkaahonokio.‘‖
Kwoguo atũmwo acio magĩthiĩ makĩra arũme a Jabeshi ũguo, nao magĩkena mũno. 10 Nĩ ũndũ
ũcio arũme a Jabeshi makiuga atĩrĩ: ―Rũciũ nĩ tũkeeneana kũrĩ inyuĩ, na no mũtwĩke ũrĩa
mũkoona arĩ wega.‖

11 Mũthenya ũrĩa warũmĩrĩire, Saulu akĩgayania andũ ikundi ithatũ, na magĩthiĩ o nginya
gatagatĩ ga kambĩ hĩndĩ ya ituanĩra rĩa rũcinĩ na makĩũraga Aamoni nginya mũthenya riũa
rĩahiũha. Nao arĩa maahonokire makĩhurunjũka, ũũ atĩ gũtirĩ andũ erĩ maatigĩtwo marĩ hamwe.
12 Andũ magĩcoka makĩra Samueli ũũ: ―Nĩa mooragia atĩrĩ, ‗Rĩu Saulu nĩwe ũgũtuĩka
mũthamaki wa gũtũthamakĩra?‘ Tũnengere arũme acio nĩguo tũmorage.‖ 13 No Saulu akiuga
atĩrĩ: ―Gũtirĩ mũndũ o na ũmwe wagĩrĩire kũũragwo mũthenya ũyũ wa ũmũthĩ, nĩ gũkorũo
ũmũthĩ Yahweh nĩ ahonoketie Isiraeli.‖

14 Thutha-inĩ Samueli akĩra andũ atĩrĩ: ―Ũkai tũthiĩ Giligali tũgekĩre ũthamaki mũkonde.‖ 15 Nĩ
ũndũ ũcio andũ othe magĩthiĩ Giligali, na kũu Giligali magĩtua Saulu mũthamaki marĩ mbere ya
Yahweh. Magĩcoka makĩruta magongona ma ũiguano hau mbere ya Yahweh, na Saulu na arũme
othe a Isiraeli magĩkũngũĩra makenete mũno.

1 SAMUELI 12

1 Na rĩrĩ, Samueli agĩkĩra andũ othe a Isiraeli atĩrĩ: ―Rĩu nĩ ndĩkĩtie gwĩka ũrĩa wothe mwanjĩrĩte
njĩke, na nĩ ndĩmwamũrĩire mũthamaki wa kũmũthamakagĩra. 2 Rĩu ũyũ nĩwe mũthamaki wanyu
ũrĩa ũramũtongoria! Na niĩ hakwa-rĩ, rĩu ndĩ mũkũrũ na ngagĩa mbuĩ, na ariũ akwa marĩ haha
hamwe na inyuĩ, na ngoretwo ngĩmũtongoria kuuma ũnyinyi-inĩ wakwa nginyagia ũmũthĩ. 3 Nĩ
niĩ ũyũ haha. Rutai ũira mbere ya Yahweh na mbere ya mũitĩrĩrie maguta wake: Nũũ ndĩ ndoya
ndegwa kana ndigiri yake? Kana nũũ ndĩ ndatunya kana ngahinyĩrĩria? Nũũ ndĩ ndamũkĩra ihaki
kuuma guoko-inĩ gwake atĩ nĩguo ndĩhũgũre ndore mwena ũngĩ? Angĩkorũo nĩ ndĩ ndoya, nĩ
ngũmũcokeria.‖ 4 Nĩ ũndũ ũcio makĩmwĩra atĩrĩ: ―Ndũrĩ watũtunya kana ũgatũhinyĩrĩria o na
kana ũkamũkĩra kĩndũ o gĩothe kuuma guoko-inĩ kwa mũndũ o na ũrĩkũ.‖ 5 Agĩkĩmeera ũũ:
―Yahweh nĩ mũira harĩ inyuĩ, o na mũitĩrĩrie maguta wake nĩ mũira mũthenya ũyũ wa ũmũthĩ atĩ
gũtirĩ ũndũ o na ũmwe muona wa kũnjukĩra.‖ Nĩ ũndũ ũcio makiuga atĩrĩ: ―Ĩĩ nĩ mũira.‖

6 Samueli agĩcoka akĩra andũ acio atĩrĩ: ―Yahweh, o we ũrĩa wahũthĩrire Musa na Haruni na
akĩruta maithe manyu ma tene bũrũri-inĩ wa Misiri, nĩ mũira. 7 Rĩu rũgamai haha, twaranirie

413




hamwe mbere ya Yahweh nĩ ũndũ wa ciĩko ciothe cia ũthingu iria Yahweh amwĩkĩire o na
agekĩra maithe manyu ma tene.

8 ―Rĩrĩa Jakubu aathiire Misiri na maithe manyu ma tene makĩambĩrĩria gũkaĩra Yahweh
amateithie, Yahweh aatũmire Musa na Haruni nĩguo matongorie maithe manyu ma tene moime
Misiri na mamarehe maikarage gũkũ. 9 No nĩ maariganĩirũo nĩ Yahweh Kĩhoti wao, nake
akĩmendia guoko-inĩ gwa Sisera mũnene wa mbũtũ ya Hazoru na guoko-inĩ kwa Afilisti na
guoko-inĩ kwa mũthamaki wa Moabi, na makĩmatharĩkĩra. 10 Nao magĩkaĩra Yahweh
amateithie, makiuga atĩrĩ, ‗Nĩ twĩhĩtie, nĩ gũkorũo nĩ tũtigĩte Yahweh tũgatungatĩra Baali na
Ashitorethu; rĩu tũhonokie kuuma guoko-inĩ gwa thũ citũ nĩgetha tũgũtungatĩre.‘ 11 Nake
Yahweh agĩtũma Jerubaali na Bedani na Jefitha na Samueli na akĩmũhonokia kuuma guoko-inĩ
gwa thũ iria ciothe ciamũthiũrũrũkĩirie, nĩgetha mũikare mũrĩ na ũgitĩri. 12 Rĩrĩa muoonire
Nahashu mũthamaki wa Aamoni nĩ oka kũmũtharĩkĩra, mũgĩikara o mũkĩnjĩraga atĩrĩ, ‗Aca, nĩ
tũtuĩte itua rĩa kũgĩa na mũthamaki atũthamakagĩre!‘ O na gũtuĩka Yahweh wanyu nĩwe warĩ
Mũthamaki wanyu. 13 Rĩu ũyũ nĩwe mũthamaki ũrĩa mũthuurĩte, o we ũrĩa mwetirie. Atĩrĩrĩ,
Yahweh nĩ amwamũrĩire mũthamaki nĩguo amũthamakagĩre. 14 Angĩkorũo nĩ mũrĩĩtigagĩra
Yahweh na mũkamũtungatĩra na mũgathĩkĩra mũgambo wake na mũkaga kũremera watho wa
Yahweh, na mũrĩ hamwe na mũthamaki ũrĩa ũramũthamakĩra mũrũmagĩrĩre Yahweh Kĩhoti
wanyu-rĩ, ũcio nĩ ũndũ mwega. 15 No mũngĩaga gwathĩkĩra mũgambo wa Yahweh na mũremere
watho wa Yahweh, guoko kwa Yahweh nĩ gũkaamũũkĩrĩra hamwe na maithe manyu. 16 Rĩu
rũgamai haha muone ũndũ ũyũ mũnene Yahweh egwĩka mwĩroreire na maitho manyu. 17 Na
githĩ ũmũthĩ ti ihinda rĩa magetha ma ngano? Ngũkaĩra Yahweh atũme kũgĩe marurumĩ na kuure
mbura; nĩguo mũmenye na mũtaũkĩrũo nĩ ũũru ũrĩa mwĩkĩte maitho-inĩ ma Yahweh nĩ ũndũ wa
gwĩtia mũthamaki amũthamakagĩre.‖

18 Nĩ ũndũ ũcio Samueli agĩkaĩra Yahweh, nake Yahweh agĩtũma kũgĩe marurumĩ na kuure
mbura mũthenya ũcio, nginya andũ othe magĩĩtigĩra Yahweh na Samueli mũno. 19 Andũ othe
makĩra Samueli ũũ: ―Hoya Yahweh Kĩhoti waku nĩ ũndũ wa ndungata ciaku, tondũ tũtikwenda
gũkua, nĩ gũkorũo nĩ tuongereire ũũru ũngĩ mehia-inĩ maitũ mothe nĩ ũndũ wa gwĩtia
mũthamaki.‖

20 Nĩ ũndũ ũcio Samueli akĩra andũ acio atĩrĩ: ―Mũtigetigĩre. Nĩ ma nĩ mwĩkĩte ũũru ũcio wothe.
No rĩrĩ, mũtikanatige kũrũmĩrĩra Yahweh, tungatagĩrai Yahweh na ngoro yanyu yothe. 21
Mũtikanagarũrũke mũrũmĩrĩre indo cia tũhũ, nĩ gũkorũo itirĩ ũguni na itingĩhota kũhonokania,
tondũ nĩ cia tũhũ. 22 Nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩake inene, Yahweh ndagatiganĩria andũ ake, nĩ gũkorũo
Yahweh nĩ atuĩte itua rĩa kũmũtua andũ ake. 23 Na niĩ hakwa-rĩ, kũroaga gũtuĩka atĩ no njĩhĩrie
Yahweh na njĩra ya gũtiga kũmũhoera, na nĩ ngũthiĩ na mbere kũmũruta na njĩra ĩrĩa njega na
njagĩrĩru. 24 Mwĩtigagĩrei Yahweh na mũmũtungatagĩre na ngoro yanyu yothe mũrĩ na ma o ma,
nĩ gũkorũo nĩ muonete maũndũ manene marĩa amwĩkĩire. 25 No mũngĩkĩrĩrĩria gwĩka maũndũ
moru, no kũniinwo mũkaaniinwo, inyuĩ o hamwe na mũthamaki wanyu.‖

414



1 SAMUELI 13

1 Na rĩrĩ, mwaka ũmwe Saulu aatuĩkire mũthamaki, agĩgĩthamakĩra Isiraeli mĩaka ĩĩrĩ. 2 Saulu
agĩthuura arũme 3,000 kuuma Isiraeli; arũme 2,000 kuuma harĩ acio maarĩ hamwe na Saulu kũu
Mikimashi na gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa Betheli, nao arũme 1,000 maarĩ hamwe na Jonathani
kũu Gibea ya Benjamini. Agĩcoka akĩra andũ acio angĩ mathiĩ, o mũndũ athiĩ hema-inĩ yake. 3
Jonathani agĩtharĩkĩra kambĩ ya thigari cia Afilisti ĩrĩa yarĩ Geba na akĩmoraga, na Afilisti
makĩigua ũhoro ũcio. Nake Saulu akĩhuuhithia coro bũrũri-inĩ ũcio wothe, akiugaga ũũ:
―Ahibirania nĩ maigue!‖ 4 Andũ othe a Isiraeli makĩigua ũhoro ũyũ: ―Saulu nĩ atharĩkĩire kambĩ
ya thigari cia Afilisti na akamoraga, na rĩu andũ a Isiraeli nĩ matuĩkĩte kĩndũ kĩranunga harĩ
Afilisti.‖ Nĩ ũndũ ũcio andũ magĩtwo nĩguo marũmĩrĩre Saulu kũu Giligali.

5 Afilisti nao makĩũngana hamwe nĩguo marũe na Isiraeli, marĩ na ngaari 30,000 cia mbaara na
atwarithia 6,000 a mbarathi na thigari nyingĩ mũno o ta mũthanga ũrĩa ũkoragwo hũgũrũrũ-inĩ
cia iria; na makĩambata makĩamba hema ciao kũu Mikimashi mwena wa irathĩro wa Bethi-aveni.
6 Nao arũme a Isiraeli makĩona atĩ marĩ thĩna-inĩ, tondũ nĩ maarĩ ahatĩke; nĩ ũndũ ũcio andũ
makĩĩhitha ngurunga-inĩ, marima-inĩ, ndũmba-inĩ cia mahiga, kũndũ rungu, na marima-inĩ ma
maĩ. 7 Ahibirania amwe nginya nĩ maaringire Jorodani magĩthiĩ bũrũri wa Gadi na Gileadi. No
Saulu aarĩ o Giligali, nao andũ othe arĩa maamũrũmĩrĩire no kũinaina maainainaga. 8 Agĩthiĩ na
mbere gweterera thikũ mũgwanja nginya ihinda rĩrĩa rĩatuĩtwo nĩ Samueli rĩgĩkinya, no Samueli
ndaakinyĩte Giligali, nao andũ nĩ maambĩrĩirie kũhurunjũka makamweherera. 9 Mũthia-inĩ Saulu
akiuga atĩrĩ: ―Ndeherai igongona rĩa njino na magongona ma ũiguano.‖ Na akĩruta igongona rĩa
njino.

10 Na rĩrĩa aarĩkirie kũruta igongona rĩa njino, o hĩndĩ ĩyo Samueli agĩkinya. Nĩ ũndũ ũcio Saulu
akiuma nĩguo akamũtũnge na amũrathime. 11 Nake Samueli akĩmũũria ũũ: ―Nĩ atĩa weka?‖
Saulu akĩmũcokeria atĩrĩ: ―Nyonire andũ makĩndiganĩria, nawe waga gũkinya ihinda-inĩ rĩrĩa
rĩatuĩtwo, na Afilisti nĩ gũcokanĩrĩra megũcokanagĩrĩra hamwe Mikimashi. 12 Kwoguo ndeĩra
atĩrĩ, ‗Rĩu Afilisti megũikũrũka moke maatharĩkĩre gũkũ Giligali, na ndirĩ ndĩrathaitha Yahweh
nĩguo njĩtĩkĩrĩke nĩwe.‘ Nĩ ũndũ ũcio ndona no nginya ndute igongona rĩu rĩa njino.‖

13 Nĩ ũndũ ũcio Samueli akĩra Saulu ũũ: ―Nĩ weka ũndũ wa ũrimũ. Ndũnaathĩkĩra rĩathani rĩrĩa
Yahweh Kĩhoti waku aakũheire. Korũo nĩ wathĩkire, Yahweh nĩ angĩatũma ũthamaki waku
ũrũme biũ thĩinĩ wa Isiraeli tene na tene. 14 No rĩu ũthamaki waku ndũgũtũũra. Yahweh nĩ
egwetha mũndũ ũngĩ wĩtĩkĩrĩkĩte ngoro-inĩ yake, na Yahweh nĩ ekũmũtua mũtongoria wa andũ
ake, tondũ ndũnaathĩkĩra ũrĩa Yahweh aagwathire.‖

15 Thutha ũcio Samueli agĩũkĩra akiuma Giligali akĩambata agĩthiĩ Gibea ya Benjamini, nake
Saulu agĩtara andũ; arĩa maatigĩtwo marĩ hamwe nake maarĩ arũme 600.

415



16 Na rĩrĩ, Saulu, mũrũwe Jonathani, na andũ arĩa maatigĩtwo nao maaikaraga Geba ya
Benjamini, nao Afilisti maambĩte hema ciao Mikimashi. 17 Nacio ikundi cia atharĩkĩri cioimaga
kambĩ-inĩ ya Afilisti irĩ ikundi ithatũ. Gĩkundi kĩmwe gĩgathiĩ kĩerekeire barabara ĩrĩa ĩthiĩte
Ofara, bũrũri-inĩ wa Shuali; 18 gĩkundi kĩngĩ gĩgathiĩ kĩerekeire barabara ya Bethi-horoni; nakĩo
gĩkundi gĩa gatatũ gĩgathiĩ kĩerekeire barabara ĩrĩa ĩthiĩte mũhaka-inĩ ũrĩa ũng‘etheire mũkuru wa
Zeboimu, kwerekera werũ-inĩ.

19 Na rĩrĩ, gũtiarĩ na mũturi wa cuma bũrũri-inĩ wa Isiraeli, tondũ Afilisti mooigĩte atĩrĩ: ―Nĩguo
Ahibirania matigathondeke rũhiũ rwa njora o na kana itimũ.‖ 20 Na andũ a Isiraeli othe
maabataraga gũikũrũka kũrĩ Afilisti nĩguo manoorerũo hiũ ciao cia mĩraũ, thururu, mathanwa,
kana hiũ ciao cia magetha. 21 Maarĩhagio pimu ĩmwe kũnoorerũo hiũ cia mĩraũ, thururu, indo
cia magego matatũ, mathanwa, kana kũhangĩra mũcengi. 22 Naguo mũthenya wa mbaara, gũtirĩ
mũndũ o na ũmwe harĩ arĩa maarĩ na Saulu na Jonathani wakoragwo na rũhiũ rwa njora kana
itimũ guoko-inĩ gwake; no Saulu na mũrũwe Jonathani tu maarĩ na matharaita.

23 Na rĩrĩ, thigari cia kambĩ ya Afilisti nĩ ciathiĩte nginya kĩringĩro-inĩ kĩa Mikimashi.

1 SAMUELI 14

1 Mũthenya ũmwe Jonathani mũrũ wa Saulu akĩra ndungata ĩrĩa yamũkuuagĩra matharaita atĩrĩ:
―Ũka tũringe mwena ũrĩa ũngĩ tũthiĩ kambĩ-inĩ ya thigari cia Afilisti.‖ No ndaigana kwĩra ithe. 2
Saulu aaikaraga ndeere-inĩ cia Gibea rungu rwa mũkomamanga ũrĩa warĩ Migironi, na aarĩ
hamwe na arũme ta 600. 3 (Nake Ahiya mũrũ wa Ahitubu, mũrũ wa nyina na Ikabodu, mũrũ wa
Phinehasi, mũrũ wa Eli, mũthĩnjĩri wa Yahweh kũu Shilo, nĩwe wehumbaga ebodi). No andũ
matiamenyaga atĩ Jonathani nĩ aathiĩte. 4 Na rĩrĩ, gatagatĩ ga tũcĩra tũrĩa Jonathani aageragia
gũkĩrĩra nĩguo aringe athiĩ kambĩ-inĩ ya thigari cia Afilisti, mwena ũmwe kwarĩ na ndũmba ya
ihiga yahaanaga igego na mwena ũcio ũngĩ kwarĩ na ndũmba ĩngĩ ya ihiga yahaanaga igego;
ĩmwe yetagwo Bozezi, nayo ĩyo ĩngĩ yetagwo Senehe. 5 Ndũmba ĩmwe ya ihiga yehandĩte ta
gĩtugĩ na yarĩ mwena wa rũgongo ĩng‘etheire Mikimashi, nayo ĩyo ĩngĩ yarĩ mwena wa mũhuro
ĩng‘etheire Geba.

6 Jonathani agĩkĩra ndungata ĩyo yamũkuuagĩra indo cia mbaara ũũ: ―Ũka tũringe tũthiĩ kambĩ-
inĩ ya thigari cia arũme acio matarĩ aruu. No gũkorũo hihi Yahweh nĩ egũtũrũĩrĩra, nĩ gũkorũo
gũtirĩ kĩndũ kĩngĩgirĩrĩria Yahweh ahũthĩre andũ aingĩ kana anini kũhonokania.‖ 7 Nĩ ũndũ ũcio
ndungata ĩyo yamũkuuagĩra indo cia mbaara ĩkĩmwĩra atĩrĩ: ―Ĩka ũrĩa wothe ngoro yaku ĩgũkwĩra
wĩke. Thiĩ kũrĩa guothe ũkwenda gũthiĩ, na ngũkũrũmĩrĩra kũrĩa guothe ngoro yaku ĩgũkwĩra
ũthiĩ.‖ 8 Nake Jonathani akĩmwĩra ũũ: ―Tũkũringa tũthiĩ kũrĩ arũme acio na twĩyonithanie kũrĩ o.
9 Mangĩtwĩra atĩrĩ, ‗Rũgamai hau nginya tũũke kũrĩ inyuĩ!‘ tũkũrũgama harĩa tũgũkorũo,

416




tũtikwambata harĩ o. 10 No mangĩtwĩra atĩrĩ, ‗Ũkai mũtũtharĩkĩre!‘ nĩ tũkwambata, tondũ
Yahweh nĩ ekũmaneana guoko-inĩ gwitũ. Kĩu nĩkĩo gĩgũkorũo kĩrĩ kĩmenyithia harĩ ithuĩ.‖

11 Thutha ũcio eerĩ makĩĩyonithania harĩ thigari cia kambĩ ya Afilisti. Nao Afilisti makiuga ũũ:
―Atĩrĩrĩ, Ahibirania nĩ mambĩrĩria kuuma marima-inĩ kũrĩa marehithĩte.‖ 12 Nĩ ũndũ ũcio arũme
a kambĩ ĩyo ya thigari makĩra Jonathani na ndungata ĩyo yamũkuuagĩra indo cia mbaara atĩrĩ:
―Ambatai mũũke kũrĩ ithuĩ, na tũkũmuonia ũrĩa mũtarĩ muona!‖ O rĩmwe Jonathani akĩra
ndungata ĩyo yamũkuuagĩra indo cia mbaara ũũ: ―Nũmĩrĩra, nĩ gũkorũo Yahweh nĩ ekũmaneana
guoko-inĩ kwa Isiraeli.‖ 13 Jonathani agĩkĩambata agĩtambaga na moko na magũrũ, nayo
ndungata ĩyo yamũkuuagĩra indo cia mbaara yarĩ thutha wake; na Jonathani akĩambĩrĩria gũtooria
Afilisti, nayo ndungata ĩyo yamũkuuagĩra indo cia mbaara yathiaga ĩkĩmoragaga ĩrĩ thutha wake.
14 Tharĩkĩro-inĩ ya mbere ĩrĩa Jonathani na ndungata ĩyo yamũkuuagĩra indo cia mbaara
maamatharĩkĩire, mooragire arũme ta 20 gĩcigo-inĩ kĩigana ta nuthu ya ĩĩka ĩmwe ya mũgũnda.

15 Nayo kambĩ ya werũ-inĩ ĩkĩiyũrũo nĩ kĩmako o hamwe na andũ othe arĩa maarĩ kambĩ-inĩ ya
thigari, o nacio ikundi cia atharĩkĩri ikĩmaka. Thĩ ĩkĩambĩrĩria gũthingitha, nakĩo kĩmako kuuma
kũrĩ Kĩhoti gĩkĩiyũra kũu. 16 Nao arangĩri a Saulu arĩa maarĩ Gibea ya Benjamini makĩona atĩ
ngũĩ ĩyo yatheremaga mĩena yothe.

17 Nake Saulu akĩra andũ arĩa maarĩ hamwe nake atĩrĩ: ―Tarai andũ, mũmenye nũũ ũthiĩte
agatũtiga.‖ Rĩrĩa maatarire andũ, makĩmenya atĩ Jonathani na ndungata ĩrĩa yamũkuuagĩra indo
cia mbaara matiarĩ ho. 18 Saulu agĩkĩĩra Ahiya ũũ: ―Rehe Ithandũkũ rĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma!‖ (Nĩ
gũkorũo Ithandũkũ rĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma rĩarĩ na andũ a Isiraeli hĩndĩ ĩyo). 19 Na hĩndĩ ĩyo Saulu
aaragia na mũthĩnjĩri-Yahweh, ngũĩ ĩyo yarĩ kambĩ-inĩ ya Afilisti yathiaga o na mbere kũneneha.
Saulu agĩkĩra mũthĩnjĩri-Yahweh atĩrĩ: ―Tiga gwĩka ũrĩa ũreka.‖ 20 Nĩ ũndũ ũcio Saulu na andũ
arĩa othe maarĩ nake makĩũngana hamwe na magĩthiĩ mbaara-inĩ ĩyo, kũrĩa maakorire Afilisti
matemanganĩte na hiũ ciao cia njora o mũndũ na ũrĩa ũngĩ, na andũ acio marĩ atukanĩre mũno. 21
Ningĩ Ahibirania arĩa mbere ĩyo maanyitĩte Afilisti mbaru na arĩa maambatĩte hamwe nao
magathiĩ kambĩ-inĩ yao magĩcoka mwena wa Isiraeli rungu rwa ũtongoria wa Saulu na Jonathani.
22 Arũme othe a Isiraeli arĩa meehithĩte gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa Efiraimu magĩkĩigua atĩ
Afilisti nĩ kũũra mooraga, o nao magĩkĩnyitanĩra na arĩa angĩ kũmateng‘eria mbaara-inĩ ĩyo. 23
Nĩ ũndũ ũcio Yahweh akĩhonokia Isiraeli mũthenya ũcio, na mbaara ĩyo ĩgĩthiĩ na mbere o
nginya Bethi-aveni.

24 No arũme acio a Isiraeli maarĩ ahatĩrĩrĩku mũthenya ũcio, nĩ gũkorũo Saulu nĩ eehĩtithĩtie
andũ mwĩhĩtwa ũyũ: ―Kũnyitwo nĩ kĩrumi nĩ mũndũ ũrĩa ũkũrĩa irio o na irĩkũ hwaĩ-inĩ
ũtakinyĩte na itarĩ ndĩrerĩhĩria harĩ thũ ciakwa!‖ Kwoguo gũtirĩ mũndũ o na ũmwe warĩire irio o
na irĩkũ.

25 Andũ othe magĩgĩkinya mũtitũ-inĩ, na gũgĩkorũo kũrĩ na ũũkĩ warĩ kũu thĩ. 26 Rĩrĩa andũ acio
maatonyire mũtitũ-inĩ ũcio, makĩona ũũkĩ ũgĩtaata, no gũtirĩ mũndũ o na ũmwe ũngĩaikirie
guoko kanua, tondũ nĩ metigĩraga mwĩhĩtwa ũcio. 27 No Jonathani ndaaiguĩte ithe akĩĩhĩtithia

417


andũ mwĩhĩtwa, nĩ ũndũ ũcio agĩtambũrũkia rũthanju rũrĩa aanyitĩte na guoko na agĩtobokia
mũthia waruo magua-inĩ ma ũũkĩ ũcio. Rĩrĩa aaikirie guoko gwake kanua, maitho make
magĩcangarara. 28 Nĩ ũndũ ũcio mũndũ ũmwe gatagatĩ-inĩ kao akĩmwĩra atĩrĩ: ―Baba wanyu nĩ
ehĩtithirie andũ mwĩhĩtwa mũrũmu, oiga atĩrĩ, ‗Kũnyitwo nĩ kĩrumi nĩ mũndũ ũrĩa ũkũrĩa irio
ũmũthĩ!‘ Nĩkĩo andũ manogete ũguo.‖ 29 O na kũrĩ ũguo, Jonathani akiuga ũũ: ―Baba nĩ areheire
bũrũri ũyũ thĩna mũnene. Ta rora ũrĩa maitho makwa maacangarara nĩ ũndũ wa gũcama kaũũkĩ
gaka kanini. 30 Na githĩ gũtingĩkorirũo kũrĩ kwega mũno korũo andũ nĩ marĩire ũmũthĩ kuuma
indo-inĩ iria monire cia gũtahwo kuuma kũrĩ thũ ciao! Nĩ gũkorũo Afilisti nĩ mangĩoragwo
njũragano nene makĩria.‖

31 Mũthenya ũcio magĩthiĩ o na mbere kũũraga Afilisti kuuma Mikimashi nginya Aijaloni, na
andũ acio makĩnoga mũno. 32 Nĩ ũndũ ũcio andũ makĩambĩrĩria gũteng‘erera indo cia gũtahwo
macikorokeire, makĩoya ng‘ondu na ng‘ombe na njaũ magĩcithĩnjĩra thĩ, na makĩrĩa nyama ciacio
irĩ o na thakame. 33 Saulu agĩkĩrũo ũũ: ―Atĩrĩrĩ, andũ nĩ mehĩirie Yahweh nĩ ũndũ wa kũrĩa
nyama irĩ na thakame.‖ Nĩ ũndũ ũcio akiuga atĩrĩ: ―Kĩu nĩ gĩĩko gĩa kwaga wĩtĩkio mweka.
Garagariai ihiga inene mũrĩrehe haha ndĩ o rĩu.‖ 34 Saulu agĩcoka akĩmeera ũũ: ―Thiĩi kũrĩ andũ
acio mũmeere atĩrĩ, ‗O mũndũ agĩrĩirũo kũrehe ndegwa yake na ng‘ondu yake acithĩnjĩre haha na
acirĩe. Mũtikehĩrie Yahweh na njĩra ya kũrĩa nyama irĩ na thakame.‘‖ Nĩ ũndũ ũcio o mũndũ
akĩrehe ndegwa yake ũtukũ ũcio na akĩmĩthĩnjĩra hau. 35 Na Saulu agĩakĩra Yahweh kĩgongona.
Kĩu nĩkĩo kĩarĩ kĩgongona kĩa mbere kĩrĩa Saulu aakĩire Yahweh.

36 Thutha ũcio Saulu akiuga ũũ: ―Nĩ tũikũrũkei ũtukũ tũgakore Afilisti na tũmatunye indo ciao o
nginya rũcinĩ gwathererũka. Tũtikũreka mũndũ o na ũmwe ahonoke.‖ Nĩ ũndũ ũcio makĩmwĩra
atĩrĩ: ―Ĩka ũrĩa wothe ũkuona arĩ wega maitho-inĩ maku.‖ Nake mũthĩnjĩri-Yahweh akiuga ũũ:
―Rekei tũtuĩrie ũhoro harĩ Kĩhoti ũrĩa wa ma tũrĩ o haha.‖ 37 Saulu agĩgĩtuĩria ũhoro harĩ Kĩhoti
akĩũria atĩrĩ: ―Njikũrũke ngakore Afilisti? Hihi nĩ ũkũmaneana guoko-inĩ kwa Isiraeli?‖ No
Kĩhoti ndaigana kũmũcokeria ũndũ mũthenya ũcio. 38 Nĩ ũndũ ũcio Saulu akiuga atĩrĩ: ―Ũkai
haha inyuĩ anene othe a andũ, nĩgetha mũtuĩrie nĩ mehia marĩkũ mekĩtwo ũmũthĩ. 39 Nĩ gũkorũo
o ta ũrĩa Yahweh atũũraga muoyo, o we ũrĩa ũhonoketie Isiraeli, o na angĩkorũo Jonathani mũrũ
wakwa nĩwe wĩhĩtie, no mũhaka oragwo.‖ No gũtirĩ mũndũ wamũcokagĩria ũndũ. 40 Agĩcoka
akĩra andũ othe a Isiraeli ũũ: ―Inyuĩ mũgũkorũo mwena ũmwe, na niĩ na mũrũ wakwa Jonathani
tũkorũo mwena ũcio ũngĩ.‖ Nĩ ũndũ ũcio andũ acio makĩra Saulu atĩrĩ: ―Ĩka ũrĩa wothe ũkuona
arĩ wega maitho-inĩ maku.‖

41 Saulu agĩcoka akĩra Yahweh ũũ: ―Wee Kĩhoti wa Isiraeli, njokeria ihoya rĩakwa kũgerera
Thumimu!‖ Thutha ũcio Jonathani na Saulu magĩthuurũo, andũ acio angĩ magĩkĩoneka matarĩ na
mahĩtia. 42 Saulu agĩcoka akiuga ũũ: ―Cukai mĩtĩ nĩgetha kũmenyeke nũũ gatagatĩ-inĩ gakwa na
Jonathani.‖ Na Jonathani agĩthuurũo. 43 Saulu agĩkĩĩra Jonathani ũũ: ―Ta njĩĩra atĩrĩ, nĩ atĩa
wĩkĩte?‖ Jonathani akĩmwĩra atĩrĩ: ―Niĩ no gũcama njamire kaũũkĩ kanini karĩa koima mũthia-inĩ
wa rũthanju rũrũ nyitĩte na guoko. Rĩu nĩ niĩ ũyũ haha! Nĩ ndĩhaarĩirie gũkua!‖

418


44 Nĩ ũndũ ũcio Saulu akĩmwĩra ũũ: ―Kĩhoti aroherithia na anjĩke ũguo o na makĩria angĩkorũo
wee Jonathani ndũkũũragwo.‖ 45 No andũ acio makĩra Saulu atĩrĩ: ―Hihi Jonathani nĩ agĩrĩire
kũũragwo—na nĩwe ũreheire Isiraeli ũhootani ũyũ mũnene ũũ? Kũroaga gũtuĩka ũguo! O ta ũrĩa
Yahweh atũũraga muoyo, gũtirĩ rũcuĩrĩ o na rũmwe rwa mũtwe wake rũkũgwa thĩ, nĩ gũkorũo
ekĩte ũguo mũthenya ũyũ wa ũmũthĩ tondũ wa Kĩhoti gũkorũo arĩ hamwe nake.‖ Nĩ ũndũ ũcio
andũ acio makĩhonokia Jonathani, na ndaigana kũũragwo.

46 Saulu agĩgĩtiga gũteng‘eria Afilisti, nao Afilisti magĩthiĩ bũrũri-inĩ wao.

47 Saulu agĩkĩĩgwatĩra ũthamaki wake thĩinĩ wa Isiraeli na akĩrũa na thũ ciake ciothe na mĩena
yothe, akĩrũa na Amoabi, Aamoni, Aedomu, athamaki a Zoba, na Afilisti; na kũrĩa guothe
aathiaga no kũmatooria aamatooragia. 48 Agĩkĩrũa arĩ na ũcamba na agĩtooria Aamaleki na
akĩhonokia Isiraeli kuuma guoko-inĩ kwa atahani.

49 Ariũ a Saulu maarĩ Jonathani, Ishivi, na Maliki-shua. Na aarĩ na airĩtu erĩ; ũrĩa warĩ mũkũrũ
eetagwo Merabu, nake ũrĩa warĩ mũnini eetagwo Mikali. 50 Mũtumia wa Saulu eetagwo
Ahinoamu mwarĩ wa Ahimaazu. Nake mũnene wa mbũtũ yake eetagwo Abineri mũrũ wa Neri,
mũrũ wa nyina na ithe wa Saulu. 51 Kishu nĩwe warĩ ithe wa Saulu, nake Neri ithe wa Abineri
aarĩ mũrũ wa Abieli.

52 Matukũ-inĩ mothe ma Saulu kwarĩ na mbaara njũru mũno cia kũhũũrana na Afilisti. Saulu
angĩonire mũndũ ũrĩ na hinya na ũcamba, aamũrutaga mbaara nĩguo amũingĩrie ũtungata-inĩ
wake.

1 SAMUELI 15

1 Samueli agĩcoka akĩra Saulu ũũ: ―Yahweh aandũmire ngũitĩrĩrie maguta ũtuĩke mũthamaki wa
gũthamakĩra andũ ake Isiraeli; rĩu thikĩrĩria ũrĩa Yahweh ekuuga. 2 Ũũ nĩguo Yahweh mũnene
wa ita ekuuga: ‗Nĩ ngũtuĩra Aamaleki nĩ ũndũ wa ũrĩa meekire andũ a Isiraeli rĩrĩa maareganire
nao marĩ njĩra-inĩ makiuma Misiri. 3 Rĩu thiĩ ũtharĩkĩre Aamaleki, na ũmaniine hamwe na kĩrĩa
gĩothe marĩ nakĩo. Ndwagĩrĩirũo kũmahonokia; wagĩrĩirũo kũmoraga, mũndũrũme o hamwe na
mũtumia, mwana o hamwe na gakenge, ndegwa o hamwe na ng‘ondu, ngamĩra o hamwe na
ndigiri.‘‖ 4 Saulu agĩgĩta andũ na akĩmatara marĩ Telaimu: Maarĩ thigari 200,000 cia gũthiĩ na
magũrũ na arũme 10,000 a Yahuda.

5 Saulu agĩthiĩ nginya itũũra rĩa Amaleki na akĩmoheria mũkuru-inĩ. 6 Saulu agĩcoka akĩra
Akeeni atĩrĩ: ―Thiĩi, eherai kuuma kũrĩ Aamaleki, nĩguo ndikamũniinanĩrie nao. Nĩ gũkorũo
inyuĩ nĩũndũ nĩ mwekire ciana cia Isiraeli maũndũ mega hĩndĩ ĩrĩa cioimaga Misiri.‖ Nĩ ũndũ
ũcio Akeeni makĩehera gatagatĩ-inĩ ka Amaleki. 7 Thutha ũcio Saulu akĩũraga Aamaleki kuuma
Havila o nginya Shuri, ĩrĩa ĩhakanĩte na Misiri. 8 Akĩnyita Agagi mũthamaki wa Amaleki arĩ

419




muoyo, no andũ acio angĩ othe akĩmaniina na rũhiũ rwa njora. 9 No rĩrĩ, Saulu hamwe na andũ
acio makĩhonokia Agagi na nyamũ iria njega biũ cia rũũru rwa mbũri na rwa ng‘ondu, rũũru rwa
ng‘ombe, nyamũ iria norie, ndũrũme, na kĩrĩa gĩothe kĩarĩ kĩega. Matiendaga gũciananga. No
indo iria ciothe itaarĩ kĩene na itangĩendeka, nĩcio maanangire.

10 Nakĩo kiugo kĩa Yahweh gĩgĩkinyĩra Samueli, akĩmwĩra ũũ: 11 ―Nĩ ndĩrerira nĩ ũndũ wa
gũtua Saulu mũthamaki, nĩ gũkorũo nĩ atigĩte kũnũmĩrĩra na nĩ agĩte kũhingia ciugo ciakwa.‖
Samueli agĩkĩigua ũũru mũno, na akĩrĩrĩra Yahweh ũtukũ mũgima. 12 Rĩrĩa Samueli ookĩrire
rũcinĩ tene agacemanie na Saulu, Samueli akĩrũo atĩrĩ: ―Saulu athiire Karimeli, na ahanda gĩtugĩ
kuo nĩ ũndũ wake mwene. Acoka ahũndũka aikũrũka Giligali.‖ 13 Rĩrĩa Samueli aakinyire kũrĩ
we, Saulu akĩmwĩra ũũ: ―Yahweh arokũrathima. Nĩ hingĩtie kiugo kĩa Yahweh.‖ 14 No Samueli
akĩmũũria atĩrĩ: ―Na nĩ mũgambo ũrĩkũ ũcio ndĩraigua matũ-inĩ makwa wa rũũru rwa mbũri na
rwa ng‘ondu o na mũgambo ũcio ndĩraigua wa ng‘ombe?‖ 15 Saulu akĩmũcokeria atĩrĩ:
―Irarehirũo kuuma kũrĩ Aamaleki, tondũ andũ nĩ marahonokirie nyamũ iria njega biũ cia rũũru
rwa mbũri na rwa ng‘ondu na rũũru rwa ng‘ombe, cia kũrutĩra Yahweh Kĩhoti waku igongona;
no nĩ tũranangire kĩrĩa kĩratigarire.‖ 16 Nĩ ũndũ ũcio Samueli akĩra Saulu ũũ: ―Kinyia hau! Reke
ngwĩre ũrĩa Yahweh aranjĩrire hwaĩ.‖ Agĩkĩmwĩra atĩrĩ: ―Njĩĩra!‖

17 Samueli agĩgĩthiĩ na mbere akiuga atĩrĩ: ―Na githĩ nduoonaga ta ũtagĩrĩire rĩrĩa watuagwo
mũtongoria wa mĩhĩrĩga ya Isiraeli na rĩrĩa Yahweh aagũitĩrĩirie maguta ũtuĩke mũthamaki wa
Isiraeli? 18 Thutha-inĩ Yahweh agĩkũhe wĩra agĩkwĩra atĩrĩ, ‗Thiĩ wanange Aamaleki acio ehia.
Matharĩkĩre o nginya ũmaniine biũ.‘ 19 Nĩ kĩĩ kĩratũmire wage gwathĩkĩra mũgambo wa
Yahweh? Ithenya rĩa ũguo, ũrateng‘ereire indo cia gũtahwo ũrĩ na ũkoroku na ũreka ũndũ mũũru
maitho-inĩ ma Yahweh!‖

20 Ĩndĩ Saulu akĩra Samueli atĩrĩ: ―No ndĩragĩathĩkĩire mũgambo wa Yahweh! Nĩ ndĩrathiire
ndĩraruta wĩra ũrĩa Yahweh aaheire, ndĩrarehe Agagi mũthamaki wa Amaleki, na ndĩrananga
Aamaleki. 21 No andũ nĩ marakuuire ng‘ondu na ng‘ombe kuuma harĩ indo cia gũtahwo, indo
iria irarĩ njega biũ kuuma harĩ iria ciatuĩrĩirũo kwanangwo, nĩguo irutĩrũo Yahweh Kĩhoti waku
igongona Giligali.‖

22 Samueli agĩcoka akiuga ũũ: ―Hihi Yahweh akenagio nĩ magongona ma njino na maruta gũkĩra
gwathĩkĩra mũgambo wa Yahweh? Atĩrĩrĩ, gwathĩka nĩ kwa bata gũkĩra igongona, na gũthikĩrĩria
nĩ kwa bata gũkĩra maguta ma ndũrũme; 23 nĩ gũkorũo ũremi no ũndũ ũmwe na rĩhia rĩa ũragũri,
na gwĩka maũndũ na mwĩĩro no ũndũ ũmwe na kũhũthĩra hinya wa ũragũri kana ũhoi mĩhianano.
Tondũ nĩ warega kiugo kĩa Yahweh, nake nĩ arega ũkorũo ũrĩ mũthamaki.‖

24 Saulu agĩcoka akĩra Samueli atĩrĩ: ―Nĩ njĩhĩtie, nĩ gũkorũo nĩ njagararĩte watho wa Yahweh na
ngaagarara ciugo ciaku, tondũ ndĩretigĩrire andũ ndĩrathikĩrĩria ũrĩa maroigaga. 25 Rĩu
ndagũthaitha, ndekera mehia makwa, na tũcoke nawe nĩguo ngainamĩrĩre Yahweh.‖ 26 No
Samueli akĩra Saulu ũũ: ―Tũtigũcoka hamwe nawe tondũ nĩ ũregete kiugo kĩa Yahweh, na
Yahweh nĩ aregete ũthiĩ na mbere gũkorũo ũrĩ mũthamaki wa Isiraeli.‖ 27 Na rĩrĩa Samueli

420


aagarũrũkire nĩguo athiĩ, Saulu akĩnyita ruuno rwa igooti rĩake rĩtarĩ moko, no rĩgĩtarũka. 28 Nĩ
ũndũ ũcio Samueli akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũmũthĩ Yahweh nĩ atarũra ũthamaki wa Isiraeli kuuma harĩ
wee, na nĩ ekũũneana kũrĩ mũndũ ũngĩ mwega gũgũkĩra. 29 Ningĩ, ũrĩa wĩtagwo Hinya-wa-
Isiraeli ndegũtuĩka wa maheeni kana ericũkwo, tondũ We ti mũndũ atĩ nĩ ekwĩricũkwo.‖

30 Nĩ ũndũ ũcio akiuga atĩrĩ: ―Nĩ njĩhĩtie. No rĩrĩ, ndagũthaitha ũnyonie gĩtĩo mbere ya athuri a
andũ akwa na mbere ya andũ a Isiraeli. Nĩ tũcoke nawe, na nĩ ngũinamĩrĩra Yahweh Kĩhoti
waku.‖ 31 Samueli agĩgĩcoka arũmĩrĩire Saulu, na Saulu akĩinamĩrĩra Yahweh. 32 Nake Samueli
akiuga ũũ: ―Rehe Agagi mũthamaki wa Amaleki hakuhĩ na niĩ.‖ Agagi agĩgĩthiĩ kũrĩ we akenete,
nĩ gũkorũo Agagi eeĩraga atĩrĩ: ‗Hatarĩ nganja nĩ njehereire ũgwati wa gĩkuũ.‘ 33 No Samueli
akiuga ũũ: ―O ta ũrĩa rũhiũ rwaku rwa njora rũtũmĩte atumia makuĩrũo nĩ ciana, noguo nake
maitũguo egũkorũo akuĩrĩirũo o na makĩria ma atumia arĩa angĩ.‖ Samueli arĩkia kuuga ũguo,
agĩtinangia Agagi icunjĩ mbere ya Yahweh kũu Giligali.

34 Samueli agĩthiĩ Rama, nake Saulu akĩambata agĩthiĩ gwake mũciĩ Gibea ya Saulu. 35 Samueli
ndoonire Saulu rĩngĩ nginya mũthenya ũrĩa aakuire, nĩ gũkorũo Samueli nĩ aacakayagĩra Saulu.
Na Yahweh akĩĩrira nĩ ũndũ wa gũtua Saulu mũthamaki wa Isiraeli.

1 SAMUELI 16

1 Mũthia-inĩ Yahweh akĩra Samueli ũũ: ―Nĩ nginya rĩ ũgũcakaĩra Saulu kuona atĩ nĩ ndĩmũregete
atige gũkorũo arĩ mũthamaki wa Isiraeli? Iyũria rũhĩa rwaku maguta na uumagare. Ndĩrenda
gũgũtũma kũrĩ Jesii ũrĩa Mũbethilehemu, tondũ nĩ ndĩthuurĩire mũthamaki kuuma harĩ ariũ ake.‖
2 No Samueli akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ingĩkĩhota atĩa gũthiĩ? Saulu aigua ũhoro ũcio no kũnjũraga
ekũnjũraga.‖ Yahweh agĩkĩmũcokeria ũũ: ―Oya mori ũthiĩ nayo na uuge atĩrĩ, ‗Ndoka kũrutĩra
Yahweh igongona.‘ 3 Ũcoke wĩre Jesii oke igongona-inĩ rĩu; na nĩ ngũcoka ngwĩre ũrĩa ũgwĩka.
Mũndũ ũrĩa ngũkuonia no mũhaka ũmũitĩrĩrie maguta handũ-inĩ hakwa.‖

4 Samueli agĩgĩka ũrĩa Yahweh aamwĩrire. Rĩrĩa aakinyire Bethilehemu, athuri a itũũra rĩu no
kũinaina maainainire rĩrĩa moonanire nake, magĩkĩmũũria atĩrĩ: ―Hihi ũũkĩte ũrĩ na thayũ?‖ 5 Nĩ
ũndũ ũcio akĩmeera ũũ: ―Njũkĩte ndĩ na thayũ. Ndoka kũrutĩra Yahweh igongona. Mwĩyamũrĩrei
Yahweh, na mũũke tũthiĩ na inyuĩ igongona-inĩ rĩu.‖ Agĩcoka akĩamũra Jesii na ariũ ake, thutha
ũcio akĩmeta moke igongona-inĩ rĩu. 6 Na rĩrĩa maaingĩraga akĩona Eliabu, akĩĩra atĩrĩ: ―Hatarĩ
nganja ũrĩa mũitĩrĩrie maguta wa Yahweh arũgamĩte haha mbere yake.‖ 7 No Yahweh akĩra
Samueli atĩrĩ: ―Ndũkarore ũrĩa aroneka ahaana na ũraihu wake, tondũ nĩ ndĩmũregete. Nĩ
gũkorũo maũndũ marĩa mũndũ aroraga timo maũndũ marĩa Kĩhoti aroraga, tondũ mũndũ aroraga
kĩrĩa kĩroneka na maitho, no Yahweh aroraga ngoro thĩinĩ.‖ 8 Jesii agĩgĩta Abinadabu na
akĩmũhĩtũkĩria mbere ya Samueli, no akiuga atĩrĩ: ―O na ũyũ tiwe Yahweh athuurĩte.‖ 9 Jesii
agĩcoka akĩrehe Shamahu, no akiuga atĩrĩ: ―O na ũyũ tiwe Yahweh athuurĩte.‖ 10 Jesii

421




agĩkĩhĩtũkĩria ariũ ake mũgwanja mbere ya Samueli, no Samueli akĩra Jesii ũũ: ―Yahweh
ndathuurĩte o na ũmwe harĩ aya.‖

11 Thutha ũcio Samueli akĩũria Jesii atĩrĩ: ―Aya nĩo ariũ aku othe?‖ Nĩ ũndũ ũcio akĩmwĩra ũũ:
―Ũrĩa mũnini arĩ o nja nginyagia rĩu; nĩ kũrĩithia ararĩithia ng‘ondu.‖ Samueli akĩra Jesii atĩrĩ:
―Mũtũmanĩre oke, tondũ tũtigũikara thĩ kũrĩa o nginya rĩrĩa arĩũka haha.‖ 12 Nĩ ũndũ ũcio
akĩmũtũmanĩra na akĩmũrehe. Na rĩrĩ, aarĩ mũtune, na aarĩ na maitho mathaka, na aarĩ mũthaka
mũno. Yahweh agĩkĩĩra Samueli ũũ: ―Ũkĩra ũmũitĩrĩrie maguta, nĩ gũkorũo ũyũ nĩwe!‖ 13 Nĩ
ũndũ ũcio Samueli akĩoya rũhĩa rwa maguta na akĩmũitĩrĩria maguta ariũ a nyina meroreire.
Naguo roho wa Yahweh ũkĩambĩrĩria gũtũma Daudi agĩe na hinya kuuma mũthenya ũcio gũthiĩ
na mbere. Thutha-inĩ Samueli agĩũkĩra agĩthiĩ Rama.

14 Na rĩrĩ, roho wa Yahweh nĩ weehereire Saulu, na roho mũũru kuuma kũrĩ Yahweh nĩ
wamũthumbũraga. 15 Ndungata cia Saulu igĩkĩmwĩra atĩrĩ: ―Rĩu ta rora ũrĩa roho mũũru kuuma
kũrĩ Kĩhoti ũragũthumbũra. 16 Reke mwathi witũ aathe ndungata ciaku ici irĩ mbere yaku icarie
mũndũ ũrĩ na ũmenyeru wa kũhũũra kĩnanda kĩa mũgeeto. Na rĩrĩa rĩothe roho mũũru kuuma
kũrĩ Kĩhoti woka harĩ wee, akahũũra kĩnanda kĩu, nawe ũkaigua wega.‖ 17 Nĩ ũndũ ũcio Saulu
akĩra ndungata ciake ũũ: ―Njetherai mũndũ ũĩ kũhũũra kĩnanda wega, mũmũndehere.‖

18 Ũmwe wa ndungata icio akiuga ũũ: ―Atĩrĩrĩ, nĩ nyonete ũrĩa mũrũ wa Jesii ũrĩa
Mũbethilehemu ahũũraga kĩnanda wega, na nĩ njamba ya ita ĩrĩ hinya na ũmĩrĩru. Nĩ oĩ kwaria
wega, na nĩ mũthaka, na Yahweh arĩ hamwe nake.‖ 19 Nake Saulu agĩtũma atũmwo kũrĩ Jesii
mamwĩre ũũ: ―Ndũmĩra mũrũguo Daudi, ũrĩa ũrarĩithia rũũru.‖ 20 Nĩ ũndũ ũcio Jesii akĩigĩrĩra
mũgate ndigiri igũrũ, cuba ya ndibei ya rũũa, na kabũri kamwe na agĩcinengera mũrũwe Daudi
athiĩ nacio kũrĩ Saulu. 21 Daudi agĩgĩkinya kũrĩ Saulu na akĩambĩrĩria kũmũtungatĩra. Saulu
agĩkĩmwenda mũno, na Daudi agĩtuĩka mũndũ wa kũmũkuuagĩra indo cia mbaara. 22 Saulu
agĩtũma ndũmĩrĩri ĩno kũrĩ Jesii: ―Ndagũthaitha ũreke Daudi aikare ũtungata-inĩ wakwa, nĩ
gũkorũo nĩ etĩkĩrĩkĩte maitho-inĩ makwa.‖ 23 Rĩrĩa rĩothe roho mũũru kuuma kũrĩ Kĩhoti wokaga
harĩ Saulu, Daudi ooyaga kĩnanda kĩa mũgeeto agakĩhũũra, nake Saulu akaigua ahoorera na
akaigua wega, naguo roho ũcio mũũru ũkamweherera.

1 SAMUELI 17

1 Na rĩrĩ, Afilisti magĩcokanĩrĩria mbũtũ ciao hamwe nĩ ũndũ wa mbaara. Makĩgomana Soko
itũũra rĩa Yahuda, na makĩamba hema Efesi-damimu, gatagatĩ ga Soko na Azeka. 2 Saulu na
arũme a Isiraeli magĩcokanĩrĩra na makĩamba hema Mũkuru-inĩ wa Ela, na makĩĩbanga marĩ
mbũtũ nĩguo matũngane na Afilisti. 3 Afilisti magĩikara kĩrĩma-inĩ kĩmwe, nao andũ a Isiraeli
magĩikara kĩrĩma-inĩ kĩrĩa kĩarĩ mwena ũcio ũngĩ, na haarĩ na mũkuru gatagatĩ kao.

422




4 Na hakiumĩra njorua ya ita kuuma kambĩ-inĩ cia Afilisti; yetagwo Goliathu, kuuma Gathu, na
yarĩ na ũraihu wa mĩkono ĩtandatũ na irata rĩmwe. 5 Yarĩ na ngũbia ya gĩcango mũtwe, na
yehumbĩte kĩgooti gĩa cuma gĩathondeketwo na tũcuma tũkomanĩire twatariĩ ta ngũũcĩ. Kĩgooti
kĩu gĩa cuma gĩa gĩcango kĩarĩ na ũritũ wa cekeri 5,000. 6 Namo magũrũ yeyohete indo cia
gĩcango cia kwĩgitĩra mĩthirimo na ĩgacuuria gatimũ kanini ga gĩcango gatagatĩ ga ciande ciayo.
7 Mũtĩ wa itimũ rĩayo wahaanaga ta mũtĩ wa atumi a nguo, naguo mũthece wa kĩgera wa itimũ
rĩu warĩ na ũritũ wa cekeri 600; na mũndũ ũrĩa wamĩkuuagĩra ngo yayo aathiaga arĩ mbere yayo.
8 Ĩgĩcoka ĩkĩrũgama na ĩkĩanĩrĩra ĩkĩĩra mbũtũ ya Isiraeli atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte muumĩre
mwĩbangĩte mũrĩ mbũtũ? Na githĩ niĩ ti niĩ Mũfilisti, na inyuĩ githĩ mũtirĩ ndungata cia Saulu?
Mwĩthuurĩrei mũndũ ũmwe, na aikũrũke angore. 9 Angĩkorũo nĩ ekũhota kũrũa na niĩ na
anjũrage, tũgũtuĩka ndungata cianyu. No ingĩtooria mũndũ ũcio na ndĩmũũrage, mũgũtuĩka
ndungata citũ mũtũtungatagĩre.‖ 10 Mũfilisti ũcio agĩcoka akiuga ũũ: ―Nĩ kũnyũrũria
ndĩranyũrũria mbũtũ ya Isiraeli ũmũthĩ. Nengerai mũndũ ũmwe, na mũreke tũrũe nake!‖

11 Rĩrĩa Saulu na andũ othe a Isiraeli maaiguire ciugo cia Mũfilisti ũcio, makĩmaka na
magĩĩtigĩra mũno.

12 Na rĩrĩ, Daudi aarĩ mũrũ wa Mũefiratha wa kuuma Bethilehemu ya Yahuda wetagwo Jesii,
ũrĩa warĩ na ariũ anana na ũrĩa gũkinyĩria matukũ-inĩ ma Saulu warĩ mũthuri mũkũrũ. 13 Ariũ
atatũ a mbere a Jesii nĩ maarũmĩrĩire Saulu mbaara-inĩ. Ariũ acio atatũ arĩa maathiĩte mbaara-inĩ
maarĩ, Eliabu ũrĩa warĩ wa irigithathi, mũrũwe wa kerĩ Abinadabu, na wa gatatũ Shamahu. 14
Daudi nĩwe warĩ mũnyinyi biũ, na acio atatũ akũrũ nĩo maarũmĩrĩire Saulu.

15 Daudi aathiaga kũrĩ Saulu agĩcokaga nĩguo akarĩithie ng‘ondu cia ithe kũu Bethilehemu. 16
Ihinda-inĩ rĩu, Mũfilisti ũcio ooimagĩra akarũgama ehandĩte o rũcinĩ na hwaĩ-inĩ matukũ 40.

17 Jesii akĩra mũrũwe Daudi atĩrĩ: ―Oya eba ĩno ya ngano hĩhie na mĩgate ĩno ikũmi, na ũcitware
na ihenya kũrĩ ariũ a thoguo kambĩ-inĩ. 18 Na ũtwarĩre mũnene wa andũ ngiri icunjĩ ici ikũmi cia
ngorono; ningĩ ũũrie ũhoro wĩgiĩ ariũ a thoguo na ũũke na kĩmenyithia kuuma kũrĩ o gĩa
kuonania atĩ matirĩ na ũũru.‖ 19 Maarĩ na Saulu hamwe na arũme acio angĩ othe a Isiraeli
Mũkuru-inĩ wa Ela, makĩrũa na Afilisti.

20 Daudi agĩgĩũkĩra rũcinĩ tene na agĩtiga mũndũ arorage ng‘ondu; agĩcoka akĩbanga indo icio na
agĩthiĩ o ta ũrĩa Jesii aamwathĩte. Rĩrĩa aakinyire harĩa kambĩ ĩyo yarĩ, mbũtũ ĩyo nĩ gũthiĩ
yathiaga harĩa maarũagĩra, ĩkiugagĩrĩria mbugĩrĩrio ya mbaara. 21 Isiraeli na Afilisti makĩĩbanga,
mbũtũ ĩmwe ĩng‘ethanĩire na mbũtũ ĩyo ĩngĩ. 22 O rĩo Daudi agĩtiga mũrigo wake ũroragwo nĩ
mũndũ ũrĩa waikaragia mĩrigo na agĩteng‘era agĩthiĩ hau mbũtũ yarĩ. Na rĩrĩa aakinyire ho,
akĩambĩrĩria kũũria ũhoro wa ariũ a nyina.

23 Rĩrĩa aaragia nao, njorua ya ita ĩrĩa yetagwo Goliathu, Mũfilisti wa kuuma Gathu, ĩkiumĩra.
Yoimĩrire gatagatĩ-inĩ ka mbũtũ ya Afilisti, na ĩkĩaria ciugo o ta iria yarĩtie mbere ĩyo, na Daudi
akĩmĩigua. 24 Rĩrĩa arũme othe a Isiraeli moonire mũndũ ũcio, makĩmũũrĩra marĩ na guoya. 25
Arũme a Isiraeli mooigaga ũũ: ―Nĩ muona mũndũ ũũrĩa ũroimĩra? Okaga kũnyũrũria Isiraeli.

423


Mũndũ ũrĩa ũkũmũũraga, mũthamaki nĩ ekũmũhe ũtonga mũingĩ, amũhe mũirĩtu wake, na
ehererie nyũmba ya ithe igooti na mawĩra mangĩ thĩinĩ wa Isiraeli.‖

26 Daudi akĩambĩrĩria kũũria arũme acio maarũgamĩte hakuhĩ nake atĩrĩ: ―Mũndũ ũrĩa ũkũũraga
Mũfilisti ũũrĩa ũrĩ haarĩa na eherie kĩnyũrũri kuuma kũrĩ Isiraeli egwĩkwo atĩa? Tondũ rĩrĩ,
Mũfilisti ũyũ ũtarĩ mũruu nĩwe ũ atĩ nĩguo anyũrũrie mbũtũ ya Kĩhoti ũrĩa ũtũũraga muoyo?‖ 27
Andũ acio magĩkĩmwĩra o ta ũrĩa mooigĩte hau kabere: ―Ũguo nĩguo mũndũ ũrĩa ũkũmũũraga
egwĩkwo.‖ 28 Rĩrĩa Eliabu mũrũ wa nyina ũrĩa mũkũrũ aamũiguire akĩaria na arũme acio,
akĩrakarĩra Daudi akĩmwĩra ũũ: ―Waikũrũka gũkũ nĩkĩ? Na rĩu ũtigĩire ũ tũgondu tũu tũtarĩ tũingĩ
werũ-inĩ? Nĩ njũĩ wega mwĩĩkĩrĩro waku na muoroto mũũru wa ngoro yaku; ũikũrũkire nogetha
wĩrorere mbaara.‖ 29 Nĩ ũndũ ũcio Daudi akiuga atĩrĩ: ―Kaĩ arĩ kĩĩ ndeka? Niĩ no kĩũria
ngũũragia!‖ 30 Agĩgĩtigana nake agĩthiĩ kũrĩ mũndũ ũngĩ na akĩũria o ũguo oorĩtie, nao andũ acio
makĩmwĩra o ta ũrĩa mooigĩte hau kabere.

31 Ciugo iria Daudi aaririe ikĩiguĩka na ikĩmenyithio Saulu. Nĩ ũndũ ũcio akĩmũtũmanĩra. 32
Daudi akĩra Saulu ũũ: ―Gũtikagĩe mũndũ ũgũkua ngoro nĩ ũndũ wake. Ndungata yaku nĩ ĩgũthiĩ
kũrũa na Mũfilisti ũyũ.‖ 33 No Saulu akĩra Daudi atĩrĩ: ―Ndũngĩhota kũrũa na Mũfilisti ũyũ, nĩ
gũkorũo wee ũrĩ o kamwana, nake akoretwo arĩ mũthigari kuuma wĩthĩ-inĩ wake.‖ 34 Daudi
agĩkĩĩra Saulu ũũ: ―Ndungata yaku yatuĩkire mũrĩithi wa rũũru rwa ithe, na mũrũthi ũgĩũka, o na
nduba, na o ĩmwe yacio ĩkĩoya ng‘ondu kuuma rũũru-inĩ. 35 Ndamĩrũmĩrĩire ngĩmĩtharĩkĩra na
ngĩhonokia ng‘ondu ĩyo kuuma kanua-inĩ kayo. Na rĩrĩa yanjũkĩrĩire, ngĩmĩnyita maguoya mayo
ngĩmĩtharĩkĩra na ngĩmĩũraga. 36 Ndungata yaku yatharĩkĩire mũrũthi ũcio o hamwe na nduba
ĩyo, na rĩu Mũfilisti ũyũ ũtarĩ mũruu egũtuĩka o ta ĩmwe yacio, nĩ gũkorũo nĩ anyũrũrĩtie mbũtũ
ya Kĩhoti ũrĩa ũtũũraga muoyo.‖ 37 Daudi agĩcoka akiuga atĩrĩ: ―Yahweh, o we ũrĩa wahonokirie
kuuma ndwara-inĩ cia mũrũthi na cia nduba, nĩwe ũkũũhonokia kuuma guoko-inĩ kwa Mũfilisti
ũyũ.‖ Nĩ ũndũ ũcio Saulu akĩra Daudi ũũ: ―Gĩthiĩ, na Yahweh arokorũo hamwe nawe.‖

38 Na rĩrĩ, Saulu akĩhumba Daudi nguo ciake. Akĩmwĩkĩra ngũbia ya gĩcango mũtwe, na thutha
ũcio akĩmwĩkĩra kagooti ga cuma. 39 Daudi agĩcoka akĩĩyoha rũhiũ rwake rwa njora igũrũ rĩa
nguo ciake na akĩgeria gũthiĩ no ndaahotire, tondũ ndaacimenyerete. Daudi akĩra Saulu atĩrĩ:
―Ndingĩhota gũthiĩ ndĩ na indo ici, tondũ ndicimenyerete.‖ Nĩ ũndũ ũcio Daudi agĩciruta. 40
Agĩcoka akĩoya rũthanju rwake na agĩthuura tũhiga tũtano tũnyoroku kuuma karũũĩ-inĩ na
agĩtũikia kamũhuko-inĩ ka mondo yake ya kũrĩithia, na aanyitĩte kĩgũtha gĩake na guoko.
Agĩkĩambĩrĩria gũkuhĩrĩria Mũfilisti ũcio.

41 Mũfilisti ũcio agĩthiĩ o akuhĩrĩirie Daudi, na mũndũ ũrĩa wamũkuuagĩra ngo aarĩ mbere yake.
42 Rĩrĩa Mũfilisti ũcio aarorire akĩona Daudi, akĩmũnyarara tondũ aarĩ o kamwana gatune na
gathaka. 43 Nĩ ũndũ ũcio Mũfilisti ũcio akĩũria Daudi ũũ: ―Kaĩ ndĩ ngui, atĩ nĩkĩo ũroka kũngora
na thanju?‖ Mũfilisti ũcio agĩkĩruma Daudi na rĩĩtwa rĩa ihoti ciake. 44 Mũfilisti ũcio akĩra Daudi
atĩrĩ: ―Wee ũka kũrĩ niĩ, na ngũneana nyama cia mwĩrĩ waku kũrĩ nyoni cia rĩera-inĩ na kũrĩ
nyamũ cia gĩthaka.‖

424


45 Daudi agĩcokeria Mũfilisti ũcio atĩrĩ: ―Ũroka kũrĩ niĩ na rũhiũ rwa njora na itimũ na gatimũ
kanini, no niĩ ndĩroka kũrĩ wee na rĩĩtwa rĩa Yahweh mũnene wa ita, Kĩhoti wa mbũtũ ya Isiraeli,
ũcio wee ũnyũrũrĩtie.46 Ũmũthĩ ũyũ Yahweh nĩ egũkũneana guoko-inĩ gwakwa, na
ngũgũtharĩkĩra na ngũtinie mũtwe; na ũmũthĩ ũyũ nĩ ngũneana ciimba cia andũ a kambĩ ya
Afilisti kũrĩ nyoni cia rĩera-inĩ na kũrĩ nyamũ cia gĩthaka cia gũkũ thĩ; nao andũ othe thĩinĩ wa thĩ
nĩ mekũmenya atĩ nĩ kũrĩ Kĩhoti thĩinĩ wa Isiraeli. 47 Na arĩa othe monganĩte haha nĩ
mekũmenya atĩ Yahweh ndahonokanagia na rũhiũ rwa njora kana itimũ, nĩ gũkorũo mbaara nĩ ya
Yahweh, na ekũmũneana inyuothe guoko-inĩ gwitũ.‖

48 Mũfilisti ũcio agĩthiĩ o akuhĩrĩirie nĩguo matũngane na Daudi, nake Daudi agĩteng‘era
erekeire harĩa mbũtũ ĩyo yarĩ nĩguo matũngane na Mũfilisti ũcio. 49 Daudi agĩikia guoko mondo-
inĩ yake akĩruta kahiga kamwe ho na agĩkahiũria na kĩgũtha. Akĩgũtha Mũfilisti ũcio thiithi-inĩ,
nako kahiga kau gagĩtonyerera thiithi-inĩ wake nake akĩgwa ũthiũ ũgĩturuma thĩ. 50 Nĩ ũndũ ũcio
Daudi agĩtooria Mũfilisti ũcio na kĩgũtha na kahiga; agĩtharĩkĩra Mũfilisti ũcio na akĩmũũraga, o
na gũtuĩka Daudi ndaarĩ na rũhiũ rwa njora guoko. 51 Daudi agĩthiĩ o ateng‘erete na akĩrũgama
igũrũ rĩake. Agĩcoka akĩnyita rũhiũ rwa njora rwa Mũfilisti ũcio akĩrũcomora njora-inĩ yaruo na
akĩmũrenga mũtwe naruo agĩtigĩrĩra nĩ akua. Rĩrĩa Afilisti moonire atĩ njamba yao ĩrĩ hinya nĩ
yoragwo, no kũũra moorire.

52 Arũme a Isiraeli na a Yahuda mona ũguo, makĩarahũka makĩambĩrĩria kuugĩrĩria na
makĩingatithia Afilisti kuuma mũkuru-inĩ gũthiĩ nginya ihingo-inĩ cia Ekironi, na Afilisti arĩa
mooragirũo maagwĩte njĩra-inĩ kuuma Shaaraimu, o nginya Gathu na Ekironi. 53 Thutha wa
andũ a Isiraeli kũingatithia Afilisti, magĩcoka na magĩtaha indo kambĩ-inĩ ciao.

54 Daudi agĩcoka akĩoya mũtwe wa Mũfilisti ũcio akĩũtwara Yahrushalayim, no matharaita ma
Mũfilisti ũcio akĩmaiga hema-inĩ yake.

55 Na rĩrĩ, hĩndĩ ĩrĩa Saulu oonire Daudi athiĩ gũtũngana na Mũfilisti ũcio-rĩ, akĩũria Abineri
mũnene wa mbũtũ ũũ: ―Abineri kamwana gaka nĩ mũrũ wa ũ?‖ Abineri akĩmũcokeria atĩrĩ: ―O ta
ũrĩa ũtũũraga muoyo wee mũthamaki, niĩ ndiũĩ!‖ 56 Mũthamaki agĩkĩmwĩra atĩrĩ: ―Ta tuĩria
ũmenye kamwana kau nĩ mũrũ wa ũ.‖ 57 Nĩ ũndũ ũcio rĩrĩa Daudi aacokire arĩkia kũũraga
Mũfilisti ũcio, o rĩo Abineri akĩmuoya akĩmũtwara mbere ya Saulu anyitĩte mũtwe wa Mũfilisti
ũcio na guoko. 58 Saulu agĩkĩmũũria ũũ: ―Kamwana gaka, wĩ mũrũ wa ũ?‖ nake Daudi
akĩmũcokeria atĩrĩ: ―Ndĩ mũrũ wa ndungata yaku Jesii ũrĩa Mũbethilehemu.‖

1 SAMUELI 18

1 Na o hĩndĩ ĩyo Daudi aarĩkia kwaria na Saulu, Jonathani na Daudi makĩendana na makĩgĩa
ũrata wa hakuhĩ mũno, na Jonathani akĩambĩrĩria kũmwenda o ta ũrĩa eeyendete we mwene. 2

425




Kuuma mũthenya ũcio, Saulu agĩikara na Daudi, na ndaigana kũmwĩtĩkĩria acoke mũciĩ gwa ithe.
3 Nao Jonathani na Daudi makĩgĩa kĩrĩkanĩro, nĩ gũkorũo Jonathani aamwendete o ta ũrĩa
eeyendete we mwene. 4 Jonathani akĩruta kagooti gake gatarĩ moko karĩa eekagĩra na akĩhe
Daudi, o hamwe na nguo yake ya mbaara, rũhiũ rwake rwa njora, ũta wake, na mũcibi wake. 5
Daudi agĩkĩambĩrĩria gũthiĩ mbaara-inĩ na nĩ aagaacagĩra kũrĩa guothe Saulu aamũtũmaga.
Kwoguo Saulu akĩmũtua mũrũgamĩrĩri wa arũme arĩa maathiaga mbaara-inĩ, na ũndũ ũcio nĩ
wakenirie andũ othe o hamwe na ndungata cia Saulu.

6 Rĩrĩa rĩothe Daudi na arĩa angĩ maacokaga kuuma kũhũũra Afilisti, andũ-a-nja mooimaga
matũũra-inĩ mothe ma Isiraeli makĩinaga na magĩthũngũthaga na manyanga magatũnga
Mũthamaki Saulu, makenete na marĩ na inanda cia ndigi. 7 Andũ-a-nja acio maakũngũyagĩra
maainaga ũũ:

―Saulu eyũragĩire makiri,

Nake Daudi akeyũragĩra ngiri makũmi maingĩ.‖

8 Saulu agĩkĩrakara mũno, na rwĩmbo rũu rũtiamũkenirie, nĩ gũkorũo ooigire ũũ:
―Maragaathĩrĩria Daudi na ngiri makũmi maingĩ, ĩndĩ niĩ makangaathĩrĩria na makiri. Rĩu kĩrĩa
atigĩtie kũheo no ũthamaki!‖ 9 Kuuma mũthenya ũcio gũthiĩ na mbere, Saulu aaikaraga akĩroraga
Daudi na njĩra ya kũmwĩkũũĩra.

10 Mũthenya ũyũ ũngĩ Saulu akĩnyitwo nĩ roho mũũru kuuma kũrĩ Kĩhoti, na akĩambĩrĩria gwĩka
maũndũ ma magegania arĩ nyũmba thĩinĩ, rĩrĩa Daudi aahũũraga kĩnanda kĩa mũgeeto o ta
mahinda macio mangĩ. Saulu aanyitĩte itimũ na guoko, 11 na agĩikia itimũ rĩu, akĩĩraga ũũ:
‗Ngũthecereria Daudi rũthingo-inĩ!‘ No Daudi akĩmũũrĩra maita merĩ. 12 Saulu agĩgĩĩtigĩra
Daudi tondũ Yahweh aarĩ hamwe nake no akeherera Saulu. 13 Nĩ ũndũ ũcio Saulu akĩmweheria
harĩ we na akĩmwamũra atuĩke mũnene wa andũ ngiri, na Daudi nĩwe watongoragia mbũtũ ĩgĩthiĩ
mbaara-inĩ. 14 Daudi agĩthiĩ na mbere kũgaacĩra maũndũ-inĩ mothe marĩa eekaga, na Yahweh
aarĩ hamwe nake. 15 Na rĩrĩa Saulu oonire atĩ nĩ aagaacĩrĩte mũno, akĩmwĩtigĩra. 16 No andũ
othe a Isiraeli na a Yahuda nĩ meendete Daudi, tondũ nĩ aamatongoragia mbaara-inĩ ciao.

17 Thutha-inĩ Saulu akĩra Daudi ũũ: ―Haha ndĩ na mũirĩtu wakwa ũrĩa mũkũrũ Merabu. Nĩ
ngũkũhe atuĩke mũtumia waku. No rĩrĩ, wagĩrĩirũo gũthiĩ na mbere kuonania ũcamba waku nĩ
ũndũ wakwa na ũrũage mbaara cia Yahweh.‖ Nĩ gũkorũo Saulu eeĩrĩte atĩrĩ: ‗Reke guoko
gwakwa gũtikamũũkĩrĩre. Nĩ aniinwo nĩ guoko kwa Afilisti.‘ 18 Nĩ ũndũ ũcio Daudi akĩra Saulu
ũũ: ―Niĩ ndĩ ũ na andũ aitũ nĩa, andũ a nyũmba ya baba thĩinĩ wa Isiraeli, atĩ nĩguo nduĩke
mũthoniwe wa mũthamaki?‖ 19 No rĩrĩ, rĩrĩa ihinda rĩakinyire rĩa kũneana Merabu mũirĩtu wa
Saulu kũrĩ Daudi, nĩ aakoretwo aneanĩtwo atuĩke mũtumia wa Adirieli Mũmeholathu.

20 Na rĩrĩ, Mikali mũirĩtu wa Saulu nĩ eendete Daudi, na ũhoro ũcio ũkĩmenyithio Saulu, na
agĩkenio nĩ ũhoro ũcio. 21 Kwoguo Saulu akiuga ũũ: ―Ngũmũnengera Mikali nĩgetha atuĩke
mũtego harĩ we, nĩguo guoko kwa Afilisti kũmũũkĩrĩre.‖ Saulu agĩcoka akĩra Daudi riita rĩa kerĩ

426


atĩrĩ: ―Ũmũthĩ nĩ ũkũgĩa ũiguano wa kĩhiko na niĩ.‖ 22 Ningĩ Saulu agĩatha ndungata ciake atĩrĩ:
―Ariai na Daudi na hitho, mũmwĩre ũũ, ‗Atĩrĩrĩ, mũthamaki nĩ akenetio nĩwe, na ndungata ciake
ciothe nĩ ikwendete. Nĩ ũndũ ũcio thondeka ũiguano wa kĩhiko hamwe na mũthamaki.‘‖ 23 Rĩrĩa
ndungata cia Saulu cierire Daudi ũhoro ũcio, Daudi akĩũria ũũ: ―Hihi mũrona ta arĩ kaũndũ
kanini kũgĩa na ũiguano wa kĩhiko hamwe na mũthamaki na ndĩ mũndũ mũthĩni na ũtarĩ
igweta?‖ 24 Nacio ndungata cia Saulu igĩthiĩ ikĩmwĩra ũũ: ―Icio nĩcio ciugo iria Daudi aaririe.‖

25 Saulu aigua ũguo akiuga: ―Ũũ nĩguo mũkwĩra Daudi, ‗Mũthamaki ndarĩ rũracio o na rũrĩkũ
arenda o tiga ikonde cia igũrũ 100 cia Afilisti, nĩguo erĩhĩrie harĩ thũ cia mũthamaki.‘‖ Nĩ
gũkorũo Saulu aabangaga njama ya gũtũma Daudi oragwo kũgerera guoko kwa Afilisti. 26 Nĩ
ũndũ ũcio ndungata ciake ikĩra Daudi ciugo icio, na Daudi akĩona arĩ ũndũ mwega kũgĩa na
ũiguano wa kĩhiko hamwe na mũthamaki. Na ihinda rĩrĩa aaheetwo rĩtanathira-rĩ, 27 Daudi
agĩthiĩ na andũ ake na makĩũraga arũme 200 Afilisti, na Daudi agĩtwara mũigana ũcio wothe wa
ikonde ciao cia igũrũ kũrĩ mũthamaki, nĩgetha agĩe na ũiguano wa kĩhiko hamwe na mũthamaki.
Kwoguo Saulu akĩmũnengera Mikali mũirĩtu wake atuĩke mũtumia wake. 28 Saulu agĩkĩmenya
atĩ Yahweh aarĩ hamwe na Daudi na atĩ Mikali mũirĩtu wake nĩ aamwendete. 29 Ũndũ ũcio
ũgĩtũma Saulu etigĩre Daudi makĩria, na kuuma hĩndĩ ĩyo Saulu agĩtuĩka thũ ya Daudi ũtũũro-inĩ
wake wothe.

30 Anene a Afilisti maathiaga mbaara-inĩ, ĩndĩ o ũrĩa maathiaga maita maingĩ, noguo Daudi
aathiaga na mbere kũgaacĩra gũkĩra ndungata ciothe cia Saulu; narĩo rĩĩtwa rĩake rĩkĩgĩa igweta
mũno.

1 SAMUELI 19

1 Thutha ũcio Saulu akĩaria na mũrũwe Jonathani na ndungata ciake ciothe ũhoro wĩgiĩ kũũraga
Daudi.

2 Tondũ Jonathani mũrũ wa Saulu nĩ eendete Daudi mũno, Jonathani akĩra Daudi atĩrĩ: ―Baba
witũ Saulu arenda gũkũũragithia. Ndagũthaitha rũciũ rũcinĩ ũkeehaarĩria ũthiĩ handũ ha hitho na
ũikare ho wĩhithĩte. 3 Na niĩ ngaathiĩ ndũgame hakuhĩ na baba mũgũnda-inĩ hau ũgaakorũo ũrĩ.
Nĩ ngeera baba ũhoro waku, na ingĩkaamenya kaũndũ o gothe, nĩ ngaatigĩrĩra nĩ ndakwĩra.‖

4 Nĩ ũndũ ũcio Jonathani akĩaria ndeto njega ciĩgiĩ Daudi harĩ ithe Saulu. Agĩkĩmwĩra ũũ:
―Mũthamaki ndagĩrĩirũo kwĩhĩria ndungata yake Daudi, nĩ gũkorũo we ndakwĩhĩirie, na maũndũ
marĩa agwĩkĩire nĩ makũgunĩte. 5 Aaingĩririe muoyo wake ũgwati-inĩ nĩguo orage Mũfilisti, ũndũ
ũrĩa watũmire Yahweh arehere andũ othe a Isiraeli ũhootani mũnene. Wee mwene nĩ weyoneire
ũndũ ũcio, na ũgĩkena mũno. Kwoguo-rĩ, nĩ kĩĩ kĩngĩgĩtũma wĩhĩrie thakame ĩtarĩ na mahĩtia na
njĩra ya kũũragithia Daudi hatarĩ gĩtũmi?‖ 6 Saulu agĩgĩthikĩrĩria Jonathani, na Saulu akĩĩhĩta ũũ:

427




―O ta ũrĩa Yahweh atũũraga muoyo, Daudi ndekũũragwo.‖ 7 Thutha ũcio Jonathani agĩta Daudi
na akĩmwĩra maũndũ macio mothe. Nĩ ũndũ ũcio Jonathani akĩrehe Daudi kũrĩ Saulu, na agĩthiĩ
na mbere gũtungatĩra Saulu o ta mbere ĩyo.

8 Thutha wa ihinda mbaara ĩgĩtuthũka rĩngĩ, na Daudi agĩthiĩ kũrũa na Afilisti na akĩmoraga
njũragano yarĩ nene mũno, nao makĩmũũrĩra.

9 Naguo roho mũũru kuuma kũrĩ Yahweh ũgĩũka harĩ Saulu aikaire thĩ gwake nyũmba anyitĩte
itimũ rĩake na guoko, hĩndĩ ĩyo nake Daudi aahũũraga kĩnanda kĩa mũgeeto. 10 Saulu akĩgeria
gũthecereria Daudi rũthingo-inĩ na itimũ, no we akĩeherera Saulu, agĩgĩthecereria itimũ rĩu
rũthingo-inĩ. Daudi akĩũra, agĩĩthara ũtukũ ũcio. 11 Thutha-inĩ Saulu agĩtũma atũmwo nyũmba-
inĩ ya Daudi mamĩrangĩre na mamũũrage rũcinĩ, no Mikali mũtumia wa Daudi akĩmwĩra atĩrĩ:
―Waga gwĩthara ũtukũ ũyũ, rũciũ ũgaakorũo ũrĩ mũndũ mũkuũ.‖ 12 O hĩndĩ ĩyo Mikali
agĩikũrũkĩria Daudi ndirica-inĩ, nĩgetha ahote kũũra ethare. 13 Mikali agĩkĩoya mũhianano wa
terafimu na akĩũkomia ũrĩrĩ-inĩ, agĩcoka akĩigĩrĩra neti ya guoya wa mbũri harĩa Daudi
aakomagia mũtwe wake, na akĩũhumbĩra na nguo.

14 Na rĩrĩ, Saulu agĩtũma atũmwo makagĩre Daudi, no Mikali akĩmeera ũũ: ―Nĩ mũrwaru.‖ 15 Nĩ
ũndũ ũcio Saulu agĩtũma atũmwo acio makarore Daudi, akĩmeera atĩrĩ: ―Mũrehei kũrĩ niĩ arĩ
ũrĩrĩ-inĩ wake nĩguo ndĩmũũragithie.‖ 16 Rĩrĩa atũmwo acio maatonyire thĩinĩ, magĩkora
mũhianano wa terafimu ũrĩrĩ igũrũ na neti ya guoya wa mbũri ĩrĩ harĩa Daudi aakomagia mũtwe
wake. 17 Saulu akĩũria Mikali atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte ũũheenie ũguo na ũkareka thũ yakwa yũre
nĩguo ĩĩthare?‖ Mikali agĩcokeria Saulu ũũ: ―Aranjĩrire atĩrĩ, ‗Ndekereria njũre, kana ngũũrage!‘‖

18 Na rĩrĩ, Daudi oorire na agĩĩthara, agĩthiĩ Rama kũrĩ Samueli. Agĩkĩmwĩra maũndũ marĩa
mothe Saulu aamwĩkĩte. Thutha ũcio Daudi na Samueli magĩthiĩ magĩikara Naiothu. 19 Thutha
wa ihinda Saulu akĩrũo ũũ: ―Atĩrĩrĩ, Daudi arĩ Naiothu kũu Rama.‖ 20 O rĩo Saulu agĩtũma
atũmwo makanyite Daudi. Rĩrĩa moonire anabii akũrũ makĩratha mohoro na Samueli arũgamĩte
akĩmatongoria, roho wa Kĩhoti ũgĩũka igũrũ rĩa atũmwo acio a Saulu, o nao makĩambĩrĩria gwĩka
ta anabii.

21 Rĩrĩa meerire Saulu ũhoro ũcio, o hĩndĩ ĩyo agĩtũma atũmwo angĩ, na o nao makĩambĩrĩria
gwĩka ta anabii. Saulu agĩgĩtũma atũmwo o rĩngĩ, gĩkundi gĩa gatatũ, na o nao makĩambĩrĩria
gwĩka ta anabii. 22 Thutha-inĩ o nake agĩthiĩ Rama. Rĩrĩa aakinyire irima-inĩ rĩrĩa inene rĩa maĩ
rĩrĩa rĩrĩ Seku, akĩũria ũũ: ―Samueli na Daudi marĩ kũ?‖ Makĩmũcokeria atĩrĩ: ―Marĩ Naiothu kũu
Rama.‖ 23 Na rĩrĩa Saulu aarĩ njĩra-inĩ oima hau athiĩte Naiothu kũu Rama, roho wa Kĩhoti
ũgĩũka igũrũ rĩake o nake, agĩgĩthiĩ agĩkaga ta mũnabii o nginya rĩrĩa aakinyire Naiothu kũu
Rama. 24 Ningĩ akĩruta nguo ciake, na o nake agĩka ta mũnabii arĩ mbere ya Samueli, agĩgĩkoma
hau arĩ njaga mũthenya ũcio wothe na ũtukũ ũcio wothe. Nĩkĩo andũ moigaga atĩrĩ: ―Kaĩ o nake
Saulu arĩ wa thiritũ ya anabii?‖

428



1 SAMUELI 20

1 Daudi agĩcoka akĩũra akiuma Naiothu kũu Rama. No rĩrĩ, agĩthiĩ kũrĩ Jonathani akĩmũũria atĩrĩ:
―Kaĩ arĩ atĩa njĩkĩte? Kaĩ arĩ ihĩtia rĩrĩkũ njĩkĩte, na nĩ atĩa njĩhĩirie baba wanyu nĩguo acarie
muoyo wakwa?‖ 2 Nĩ ũndũ ũcio Jonathani akĩmwĩra atĩrĩ: ―Kũroaga gũthiĩ ũguo! Ndũkũũragwo.
Atĩrĩrĩ, baba ndangĩka ũndũ o na ũrĩkũ, mũnene kana mũnini, atanjĩrĩte. Nĩ kĩĩ kĩngĩgĩtũma baba
aahithe ũndũ ũcio? Gũtigũthiĩ ũguo.‖ 3 No Daudi agĩthiĩ na mbere kwĩhĩta akiuga ũũ: ―Hatarĩ
nganja baba wanyu nĩ oĩ atĩ nĩ njĩtĩkĩrĩkĩte maitho-inĩ maku na no oige atĩrĩ: ‗Mũtikareke
Jonathani amenye ũhoro ũyũ nĩguo ndakarakare.‘ No o ta ũrĩa Yahweh atũũraga muoyo na o ta
ũrĩa wee ũtũũraga muoyo, hatigairie o ikinya rĩmwe tu gatagatĩ gakwa na gĩkuũ!‖

4 Jonathani agĩcoka akĩra Daudi atĩrĩ: ―Ũrĩa wothe ũkũnjĩra, nĩ ngũgwĩkĩra.‖ 5 Daudi akĩra
Jonathani ũũ: ―Rũciũ nĩ mũthenya wa karũgamo ka mweri, na hatarĩ nganja nĩ njĩrĩgĩrĩirũo
gũgaikara hamwe na mũthamaki tũrĩanĩre; wagĩrĩirũo kũndekereria thiĩ, na ngũthiĩ ndĩhithe
mũgũnda-inĩ o nginya hwaĩ-inĩ wa mũthenya wa gatatũ. 6 Baba wanyu angĩnjaga, ũmwĩre atĩrĩ,
‗Daudi arathaithire ndĩmũhe rũtha athiĩ itũũra-inĩ rĩao Bethilehemu, tondũ kũrĩ na igongona rĩa o
mwaka rĩa nyũmba yao yothe.‘ 7 Angĩgaacokia atĩrĩ, ‗Nĩ wega,‘ ũndũ ũcio ũkoonania atĩ
ndungata yaku nĩ ĩgũkorũo na thayũ. No angĩkarakara, ũmenye atĩ nĩ atuĩte itua rĩa kũngera
ngero. 8 Njiguĩra tha ũnjĩke ũndũ ũcio niĩ ndungata yaku, tondũ nĩ ũingĩrĩtie ndungata yaku
kĩrĩkanĩro-inĩ kĩa Yahweh hamwe nawe. No angĩkorũo ndĩ na mahĩtia, njũraga arĩ wee.
Ũgũkĩĩneana kũrĩ baba wanyu nĩkĩ?‖

9 Nĩ ũndũ ũcio Jonathani akĩmwĩra atĩrĩ: ―Kũroaga gũtuĩka ũguo atĩ no ũgĩe na rĩciria ta rĩu!
Ingĩmenya atĩ baba nĩ atuĩte itua rĩa gũkũgera ngero-rĩ, na githĩ to gũkwĩra ingĩkwĩra?‖ 10 Daudi
agĩcoka akĩũria Jonathani ũũ: ―Nũũ ũkanjĩra kana baba wanyu agũcokeria arĩ na marũrũ?‖ 11
Jonathani akĩra Daudi atĩrĩ: ―Ũka, nĩ tũthiĩ mũgũnda-inĩ.‖ Eerĩ magĩkiuma magĩthiĩ mũgũnda-inĩ.
12 Na Jonathani akĩra Daudi ũũ: ―Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli arotuĩka mũira wa atĩ nĩ ngooria
baba ũhoro ũcio rũciũ ihinda-inĩ ta rĩrĩ kana gũkinyĩria mũthenya wa gatatũ. Angĩkorũo akenetio
nĩ Daudi-rĩ, na githĩ ndigaatũmana ũmenyithio ũhoro ũcio? 13 No angĩkorũo baba abangĩte
gũkũgera ngero, Yahweh arorũithia Jonathani na eke ũguo o na makĩria angĩkorũo
ndigaakũmenyithia ũndũ ũcio na ngũrekererie ũthiĩ na thayũ. Yahweh arokorũo hamwe nawe, o
ta ũrĩa aarĩ hamwe na baba. 14 Ningĩ-rĩ, githĩ ndũrĩnjiguagĩra tha ta cia Yahweh rĩrĩa rĩothe
ngũtũũra muoyo o na nginya rĩrĩa ngaakua? 15 Ndũkanehererie tha icio ciaku kũrĩ andũ a
nyũmba yakwa o na nginya rĩrĩa Yahweh akaaniina thũ ciothe cia Daudi thĩinĩ wa thĩ.‖ 16 Nĩ
ũndũ ũcio Jonathani agĩthondeka kĩrĩkanĩro hamwe na nyũmba ya Daudi, akiuga atĩrĩ, ―Yahweh
nĩ agaaciirithia na aherithie thũ cia Daudi.‖ 17 Jonathani agĩkĩra Daudi ehĩte rĩngĩ na wendo
wake kũmwerekera, nĩ gũkorũo Jonathani aamwendete ta ũrĩa eeyendete we mwene.

18 Jonathani agĩcoka akĩmwĩra ũũ: ―Rũciũ nĩ mũthenya wa karũgamo ka mweri, na nĩ ũkaagwo,
tondũ gĩtĩ gĩaku gĩgaakorũo kĩrĩ ũtheri. 19 Gũkinyĩria mũthenya wa gatatũ, ũgaakorũo wagĩtwo o

429



na makĩria, na wagĩrĩirũo gũthiĩ harĩa wehithĩte mũthenya ũrĩa ũngĩ na ũikare hakuhĩ na ihiga rĩrĩ
rĩ haha. 20 Na niĩ nĩ ngaacoka njikie mĩguĩ ĩtatũ mwena-inĩ ũmwe wa ihiga rĩu, ta arĩ kĩndũ
ndĩraratha. 21 Na rĩrĩa ngaatũma ndungata yakwa ngaamĩra atĩrĩ, ‗Thiĩ ũcarie mĩguĩ ĩyo.‘
Angĩkorũo ngeera ndungata ĩyo ũũ, ‗Atĩrĩrĩ, mĩguĩ ĩyo ĩrĩ mwena ũyũ waku, mĩoe,‘ hĩndĩ ĩyo no
ũcoke, tondũ o ta ũrĩa Yahweh atũũraga muoyo, ũndũ ũcio ũkoonania atĩ nĩ ũgaakorũo na thayũ
na ndũgaakorũo ũrĩ ũgwati-inĩ. 22 No angĩkorũo ngeera kamwana kau ũũ, ‗Atĩrĩrĩ, mĩguĩ ĩyo ĩrĩ
mbere yaku,‘ hĩndĩ ĩyo wagĩrĩirũo gũthiĩ, tondũ Yahweh nĩ akũrekereirie ũthiĩ. 23 Ha ũhoro wĩgiĩ
kĩĩranĩro kĩrĩa niĩ nawe tũgĩĩte nakĩo, Yahweh arokorũo gatagatĩ gaitũ tene na tene.‖

24 Daudi agĩkĩĩhitha mũgũnda-inĩ. Rĩrĩa mũthenya wa karũgamo ka mweri wakinyire,
mũthamaki agĩikara thĩ gĩtĩ-inĩ gĩake ndĩa-inĩ ĩyo nĩguo arĩe. 25 Mũthamaki aaikarĩte hakuhĩ na
rũthingo gĩtĩ-inĩ kĩrĩa aamenyerete gũikarĩra. Jonathani aaikarĩte mwena ũcio ũngĩ maroranĩte
nake, na Abineri agaikara mwena hakuhĩ na Saulu, no harĩa Daudi aaikaraga haarĩ ũtheri. 26
Saulu ndoigire ũndũ mũthenya ũcio, nĩ gũkorũo eeĩrire atĩrĩ: ‗Harĩ ũndũ wĩkĩkĩte agakorũo arĩ na
thahu. No nginya akorũo arĩ na thahu.‘ 27 Na mũthenya ũrĩa warũmĩrĩire karũgamo ka mweri,
mũthenya wa kerĩ, harĩa Daudi aaikaraga haarĩ o ũtheri. Saulu agĩcoka akĩũria mũrũwe Jonathani
atĩrĩ: ―Mũrũ wa Jesii agĩte gũka ndĩa-inĩ ĩno ira kana ũmũthĩ nĩkĩ?‖ 28 Jonathani agĩcokeria
Saulu ũũ: ―Daudi arathaithire ndĩmũhe rũtha athiĩ Bethilehemu. 29 Aranjĩrire atĩrĩ, ‗Ndagũthaitha
ũũhe rũtha thiĩ, tondũ tũrĩ na igongona rĩa nyũmba itũũra-inĩ, na mũrũ wa maitũ nĩwe
ũndũmanĩire. Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, angĩkorũo nĩ njĩtĩkĩrĩkĩte maitho-inĩ maku, reke ndĩcembie thiĩ
ngone ariũ a maitũ.‘ Nĩkĩo atarĩ aroka metha-inĩ ya mũthamaki.‖ 30 Saulu akĩrakarĩra Jonathani
mũno, akĩmũũria ũũ: ―Wee mũrũ ũyũ wa mũtumia mũremi, ũreciria ndiũĩ atĩ ũthuurĩte kũnyita
mũrũ wa Jesii mbaru, ũgeconorithia wee mwene na ũgaconorithia maitũguo? 31 Rĩrĩa rĩothe
mũrũ wa Jesii egũkorũo arĩ muoyo gũkũ thĩ, wee ndũkehanda wega o hamwe na ũthamaki waku.
Nĩ ũndũ ũcio tũma mũndũ amũrehe kũrĩ niĩ, nĩ gũkorũo no mũhaka akue.‖

32 No Jonathani akĩũria ithe Saulu atĩrĩ: ―Ekũũragwo nĩkĩ? Kaĩ arĩ atĩa ekĩte?‖ 33 Nake Saulu
akĩmũikĩria itimũ nĩguo amũũrage, nĩ ũndũ ũcio Jonathani akĩmenya atĩ ithe nĩ aatuĩte itua rĩa
kũũraga Daudi. 34 Jonathani agĩũkĩra o rĩo akĩehera metha-inĩ acinĩtwo nĩ marakara, na ndaarĩire
irio o na irĩkũ mũthenya ũcio wa kerĩ ũrĩa warũmĩrĩire mũthenya wa karũgamo ka mweri, tondũ
nĩ aarakarĩtio nĩ ũhoro ũcio wa Daudi na ithe nĩ aamũconorithĩtie.

35 Rũcinĩ gwakĩa Jonathani agĩthiĩ mũgũnda-inĩ o ta ũrĩa maarĩkanĩire na Daudi, na agĩthiĩ
hamwe na kamwana kaarĩ ndungata. 36 Akĩra ndungata ĩyo yake ũũ: ―Ta teng‘era ũthiĩ ũgacarie
mĩguĩ ĩrĩa ngũikia.‖ Ndungata ĩyo ĩgĩteng‘era, nake Jonathani agĩikia mũguĩ mbere yayo. 37
Rĩrĩa ndungata ĩyo yakinyire harĩa Jonathani aaikĩtie mũguĩ ũcio, Jonathani akĩanĩrĩra akĩra
ndungata ĩyo atĩrĩ: ―Na githĩ mũguĩ ũcio ndũrĩ mbere yaku?‖ 38 Jonathani agĩkĩra ndungata ĩyo
ũũ: ―Teng‘era! Wĩhĩke! Ndũkamaĩrĩrie!‖ Nayo ndungata ĩyo ya Jonathani ĩkĩoya mĩguĩ ĩyo na
ĩgĩcoka harĩ mwathi wayo. 39 Ndungata ĩyo ndĩataũkĩirũo nĩ ũndũ ũcio; Jonathani na Daudi no o
maamenyaga ũrĩa kũrathiĩ. 40 Jonathani agĩcoka akĩnengera ndungata ĩyo yake matharaita macio
make akĩmĩra ũũ: ―Thiĩ ũtware matharaita maya itũũra-inĩ.‖

430


41 Rĩrĩa ndungata ĩyo yathiire, Daudi agĩũkĩra kuuma handũ haarĩ o hau hakuhĩ mwena wa
mũhuro. Agĩcoka akĩĩgũithia agĩturumithia ũthiũ wake thĩ na akĩinamĩrĩra maita matatũ,
makĩmumunyana na makĩrĩranĩra, no Daudi nĩwe warĩrire makĩria. 42 Jonathani akĩra Daudi ũũ:
―Thiĩ na thayũ, nĩ gũkorũo ithuerĩ nĩ twĩhĩtĩte na rĩĩtwa rĩa Yahweh tũkoiga atĩrĩ, ‗Yahweh
arokorũo gatagatĩ gakwa nawe na gatagatĩ ka mbeũ yaku na mbeũ yakwa tene na tene.‘‖

Thutha ũcio Daudi agĩũkĩra na agĩthiĩ, nake Jonathani agĩcoka itũũra-inĩ.

1 SAMUELI 21

1 Thutha-inĩ Daudi agĩthiĩ Nobu kũrĩ Ahimeleku mũthĩnjĩri-Yahweh. Ahimeleku akĩambĩrĩria
kũinaina rĩrĩa moonanire na Daudi, agĩkĩmũũria ũũ: ―Nĩ kĩĩ ũrĩ wiki gũtarĩ mũndũ mũrĩ nake?‖ 2
Daudi agĩcokeria Ahimeleku mũthĩnjĩri-Yahweh ũũ: ―Mũthamaki andũmĩte njĩke ũndũ mũna, no
akanjĩra atĩrĩ, ‗Ndũkareke mũndũ o na ũrĩkũ amenye ũhoro wĩgiĩ ũndũ ũrĩa ngũtũmĩte ũgeke o na
kana ũhoro wĩgiĩ maũndũ marĩa ngwĩrĩte wĩke.‘ Na niĩ nĩ ndĩkanĩire na anake akwa tũcemanie
handũ hana. 3 Na rĩu angĩkorũo ũrĩ na mĩgate ĩtano, no ũũhe, o na kana kĩndũ kĩngĩ o gĩothe kĩrĩa
ũngĩkorũo nakĩo.‖ 4 No mũthĩnjĩri-Yahweh akĩra Daudi ũũ: ―Gũtirĩ na mĩgate ĩtarĩ mĩamũre, no
mĩgate mĩamũre—angĩkorũo anake acio matihutanĩtie na andũ-a-nja.‖ 5 Daudi agĩcokeria
mũthĩnjĩri-Yahweh ũũ: ―Hatarĩ nganja nĩ twĩthemete kũhutania na andũ-a-nja o ta mahinda marĩa
mangĩ ndanakorũo ngĩthiĩ mbaara-inĩ. Angĩkorũo mĩĩrĩ ya anake acio ĩkoragwo ĩrĩ mĩamũre rĩrĩa
marathiĩ nginya wĩra-inĩ ũtarĩ mwamũre-rĩ, na githĩ ũmũthĩ matikĩagĩrĩirũo gũkorũo marĩ amũre
o na makĩria!‖ 6 Kwoguo mũthĩnjĩri-Yahweh akĩmũhe mĩgate mĩamũre, nĩ gũkorũo gũtiarĩ na
mĩgate ĩngĩ tiga mĩgate ya magongona, ĩrĩa yeeheretio mbere ya Yahweh nĩgetha haigwo mĩgate
ĩngĩ ĩrugĩtwo ica ikuhĩ mũthenya ũrĩa ĩyo yeeheragio.

7 Na rĩrĩ, mũthenya ũcio ndungata ĩmwe ya Saulu yarĩ kũu, ĩhingĩrĩirio hau mbere ya Yahweh.
Ndungata ĩyo yetagwo Doegu Mũedomu, mũnene wa arĩithi a Saulu.

8 Daudi akĩra Ahimeleku ũũ: ―Hihi no ũkorũo na itimũ kana rũhiũ rwa njora gũkũ? Ndinakuua
rũhiũ rwakwa rwa njora o na kana matharaita makwa, tondũ mũthamaki andũmire njĩke ũndũ
ũcio na ihenya.‖ 9 Mũthĩnjĩri-Yahweh aigua ũguo akiuga atĩrĩ: ―Rũhiũ rwa njora rwa Goliathu
Mũfilisti ũrĩa woragĩire Mũkuru-inĩ wa Ela, rũrĩ haha, ruohetwo na gĩtambaya thutha wa ebodi.
Angĩkorũo nĩ ũkwenda kũruoya ũthiĩ naruo, no ũruoe, tondũ noruo rwĩ gũkũ.‖ Daudi akiuga ũũ:
―Gũtirĩ rũngĩ taruo. Rũũnengere.‖

10 Mũthenya ũcio Daudi akĩarahũka na agĩthiĩ na mbere kũũrĩra Saulu, na marigĩrĩrio-inĩ
agĩkinya kũrĩ Mũthamaki Akishi wa Gathu. 11 Ndungata cia Akishi ikĩmwĩra atĩrĩ: ―Na githĩ ũyũ
ti Daudi mũthamaki wa bũrũri? Na githĩ tiwe maainaga ũhoro wake rĩrĩa maathũngũthaga,
makiugaga ũũ,

431




‗Saulu eyũragĩire makiri,

Nake Daudi akeyũragĩra ngiri makũmi maingĩ‘?‖

12 Daudi akĩiga ciugo icio ngoro-inĩ na akĩigua guoya mũno nĩ ũndũ wa Mũthamaki Akishi wa
Gathu. 13 Nĩ ũndũ ũcio agĩĩtua mũgũrũki hau mbere yao na agĩka ta mũgũrũki gatagatĩ-inĩ kao.
Aathiaga agĩcoraga marũũri mĩrango-inĩ ya kĩhingo agĩitaga rũta rũkanyũrũrũka nderu-inĩ ciake.
14 Thutha-inĩ Akishi akĩra ndungata ciake ũũ: ―Ta rorai muone mũndũ ũyũ nĩ mũgũrũki!
Mũmũrehete kũrĩ niĩ nĩkĩ? 15 Hihi nĩ kũnyihĩrũo nyihĩirũo nĩ agũrũki atĩ nĩguo ngorũo ngĩbatara
ũyũ ũreka ta mũgũrũki mbere yakwa? Hihi mũndũ ũyũ nĩ agĩrĩirũo kũingĩra nyũmba yakwa?‖

1 SAMUELI 22

1 Daudi agĩkiuma kũu, akĩũra agĩthiĩ ngurunga-inĩ ya Adulamu. Rĩrĩa ariũ a nyina na nyũmba
yothe ya ithe maaiguire ũhoro ũcio, magĩikũrũka kuo magĩthiĩ kũrĩ we. 2 Nao arĩa othe maarĩ
thĩna-inĩ na arĩa maarĩ na thiirĩ o hamwe na arĩa maarĩ na mateta makĩũngana kũrĩ we, nake
agĩtuĩka mũnene wao. Aarĩ na arũme ta 400.

3 Thutha-inĩ Daudi akiuma kũu agĩthiĩ Mizipe thĩinĩ wa Moabi na akĩra mũthamaki wa Moabi
atĩrĩ: ―Ndagũthaitha ũreke baba na maitũ maikare nawe nginya menye ũrĩa Kĩhoti egwĩka ũhoro-
inĩ wakwa.‖ 4 Nĩ ũndũ ũcio akĩmatiga na mũthamaki wa Moabi, na magĩikara nake ihinda rĩrĩa
rĩothe Daudi aarĩ mwĩgitio-inĩ.

5 Thutha wa ihinda mũnabii Gadi akĩĩra Daudi ũũ: ―Tiga gũikara mwĩgitio-inĩ. Uma kũu ũthiĩ
bũrũri-inĩ wa Yahuda.‖ Nĩ ũndũ ũcio Daudi akiuma kũu agĩthiĩ mũtitũ-inĩ wa Herethu.

6 Saulu akĩigua atĩ Daudi na arũme arĩa aarĩ nao nĩ monetwo. Hĩndĩ ĩyo Saulu aarĩ Gibea aikaire
thĩ rungu rwa mũtĩ wa mũkarakaba handũ hatũũgĩru anyitĩte itimũ rĩake na guoko, nacio
ndungata ciake ciothe ciarĩ hau imũthiũrũrũkĩirie. 7 Saulu agĩkĩra ndungata ciake icio
ciamũthiũrũrũkĩirie atĩrĩ: ―Ta thikĩrĩriai, inyuĩ Abenjamini. Hihi mũrũ wa Jesii o nake nĩ
ekũmũhe ithaka na mĩgũnda ya mĩthabibũ inyuothe? Hihi nĩ ekũmwamũra inyuothe mũtuĩke
anene a andũ ngiri na anene a andũ igana? 8 Inyuothe nĩ mũbangĩte njama ya kũnjũkĩrĩra! Gũtirĩ
mũndũ wamenyithirie rĩrĩa mũrũ wakwa niĩ mwene aathondekire kĩrĩkanĩro na mũrũ wa Jesii!
Gũtirĩ o na ũmwe wanyu ũrĩ na tha na niĩ aamenyithie atĩ mũrũ wakwa niĩ mwene nĩ acogeire
ndungata yakwa niĩ mwene ĩnjũkĩrĩre na ĩnjohie, ta ũrĩa kũrĩ ũmũthĩ.‖

9 Nake Doegu Mũedomu, ũrĩa warĩ hau arũgamĩrĩire ndungata cia Saulu akĩmũcokeria ũũ: ―Niĩ
nĩ ndonire mũrũ wa Jesii oka Nobu kũrĩ Ahimeleku mũrũ wa Ahitubu. 10 Na akĩmũtuĩrĩria ũhoro
harĩ Yahweh na akĩmũhe irio. O na akĩmũnengera rũhiũ rwa njora rwa Goliathu Mũfilisti.‖ 11 O

432




hĩndĩ ĩyo mũthamaki agĩtũmanĩra Ahimeleku mũrũ wa Ahitubu mũthĩnjĩri-Yahweh na athĩnjĩri-
Yahweh othe a nyũmba ya ithe, arĩa maarĩ Nobu. Nĩ ũndũ ũcio othe magĩũka kũrĩ mũthamaki.

12 Saulu agĩkĩmwĩra ũũ: ―Ta thikĩrĩria, wee mũrũ wa Ahitubu!‖ nake agĩcokia atĩrĩ: ―Ĩ niĩ ũyũ
haha, mwathi wakwa.‖ 13 Saulu akĩmũũria ũũ: ―Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte mũbange njama ya kũnjũkĩrĩra,
wee na mũrũ wa Jesii, na njĩra ya kũmũhe mũgate na rũhiũ rwa njora na ũkamũtuĩrĩria ũhoro harĩ
Kĩhoti? Nĩ areganĩte na niĩ na araikara anjohetie, ta ũrĩa kũrĩ ũmũthĩ.‖ 14 Nĩ ũndũ ũcio
Ahimeleku agĩcokeria mũthamaki atĩrĩ: ―Nũũ gatagatĩ-inĩ ka ndungata ciaku ciothe ũkoragwo arĩ
mwĩhokeku ta Daudi? Nĩ mũthoniwe wa mũthamaki na mũnene wa arangĩri aku na nĩ mũtĩĩku
nyũmba-inĩ yaku. 15 Kaĩ ũmũthĩ arĩ rĩo riita rĩa mbere kũmũtuĩrĩria ũhoro harĩ Kĩhoti? Kũroaga
gũtuĩka ũguo atĩ no njĩke ũndũ ta ũcio! Mũthamaki aroaga gũtuĩra ndungata yake mahĩtia o na
kana nyũmba yothe ya baba, nĩ gũkorũo ndungata yaku ndĩroĩ ũndũ o na ũmwe wa maũndũ
macio.‖

16 No mũthamaki akĩmwĩra ũũ: ―No nginya ũkue, wee Ahimeleku, o hamwe na nyũmba yothe
ya thoguo.‖ 17 Nĩ ũndũ ũcio mũthamaki akĩra arangĩri arĩa maamũthiũrũrũkĩirie ũũ: ―Hũgũkĩrai
athĩnjĩri a Yahweh mũmorage, tondũ nĩ manyitĩte Daudi mbaru! Nĩ maramenyaga atĩ nĩ kũũra
arora no matiigana kũũmenyithia!‖ No ndungata cia mũthamaki itiendaga kuoya moko ma cio na
igũrũ ciũrage athĩnjĩri a Yahweh. 18 Nake mũthamaki akĩra Doegu ũũ: ―Hũgũkĩra athĩnjĩri-
Yahweh aya ũmorage arĩ we!‖ O rĩo Doegu Mũedomu agĩthiĩ akĩũraga athĩnjĩri-Yahweh acio we
mwene. Mũthenya ũcio akĩũraga arũme 85 meehumbĩte ebodi ya gatani. 19 Ningĩ agĩtharĩkĩra
Nobu itũũra rĩa athĩnjĩri-Yahweh na rũhiũ rwa njora; mũndũrũme o hamwe na mũndũ-wa-nja,
mwana o hamwe na gakenge, ndegwa, ndigiri, na ng‘ondu, akĩũraga na rũhiũ rwa njora.

20 O na kũrĩ ũguo, mũriũ ũmwe wa Ahimeleku mũrũ wa Ahitubu, wetagwo Abiatharu, agĩĩthara
akĩũra agĩthiĩ kũrũmĩrĩra Daudi. 21 Abiatharu akĩra Daudi atĩrĩ: ―Saulu nĩ oraga athĩnjĩri a
Yahweh.‖ 22 Nĩ ũndũ ũcio Daudi akĩra Abiatharu ũũ: ―Mũthenya ũcio rĩrĩa Doegu Mũedomu
aarĩ kũu, nĩ ndamenyire no mũhaka ere Saulu. Niĩ nĩ niĩ ndũmĩte gĩkuũ gĩkore andũ othe a
nyũmba ya baba wanyu. 23 Nĩ tũikare nawe. Ndũgetigĩre, tondũ mũndũ wothe ũgũkorũo agĩcaria
muoyo waku egũkorũo agĩcaria muoyo wakwa; wee ũrĩ rungu rwa ũgitĩri wakwa.‖

1 SAMUELI 23

1 Thutha wa ihinda Daudi akĩrũo ũũ: ―Afilisti nĩ gũtharĩkĩra maratharĩkĩra itũũra rĩa Keila, na nĩ
mahobanĩirie ihuuhĩro.‖ 2 Nĩ ũndũ ũcio Daudi agĩtuĩria ũhoro harĩ Yahweh akĩũria atĩrĩ: ―Thiĩ
ngatharĩkĩre Afilisti acio?‖ Yahweh akĩra Daudi ũũ: ―Thiĩ ũtharĩkĩre Afilisti acio ũhonokie itũũra
rĩa Keila.‖ 3 No arũme a Daudi makĩmwĩra ũũ: ―Atĩrĩrĩ, angĩkorũo tũrĩ na guoya tũrĩ gũkũ
Yahuda-rĩ, na githĩ tũtigũgĩkorũo na guoya makĩria twathiĩ Keila gũtharĩkĩra mbũtũ ya Afilisti!‖
4 Daudi agĩtuĩria ũhoro harĩ Yahweh o rĩngĩ. Yahweh akĩmũcokeria ũũ: ―Arahũka; ikũrũka ũthiĩ

433




Keila tondũ nĩ ngũneana Afilisti guoko-inĩ gwaku.‖ 5 Daudi agĩgĩthiĩ Keila arĩ hamwe na arũme
ake na agĩtharĩkĩra Afilisti; agĩkuua mahiũ mao na akĩmoraga njũragano yarĩ nene, na Daudi
akĩhonokia aikari a Keila.

6 Na rĩrĩ, rĩrĩa Abiatharu mũrũ wa Ahimeleku oorire agĩthiĩ Keila kũrĩ Daudi, nĩ aarĩ na ebodi. 7
Saulu akĩrũo atĩrĩ: ―Daudi nĩ athiĩte Keila.‖ Saulu agĩkiuga ũũ: ―Kĩhoti nĩ amũneanĩte kũrĩ niĩ, nĩ
gũkorũo nĩ eingĩrĩtie mũtego-inĩ na njĩra ya gũtonya itũũra rĩ na ihingo na mĩgamba.‖ 8 Saulu
agĩgĩta andũ othe mathiĩ mbaara-inĩ, nĩguo maikũrũke Keila makarigicĩrie Daudi na arũme ake. 9
Rĩrĩa Daudi aamenyire atĩ Saulu nĩ arabanga njama ya kũmũtharĩkĩra, akĩra Abiatharu mũthĩnjĩri-
Yahweh atĩrĩ: ―Rehe ebodi haha.‖ 10 Daudi agĩcoka akiuga ũũ: ―Wee Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli,
ndungata yaku nĩ ĩiguĩte atĩ Saulu nĩ abangĩte gũka Keila anange itũũra rĩrĩ nĩ ũndũ wakwa. 11
Hihi atongoria a Keila nĩ mekũũneana guoko-inĩ gwake? Hihi Saulu nĩ egũikũrũka gũkũ o ta ũrĩa
ndungata yaku ĩiguĩte? Wee Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli, ndagũthaitha ũmenyithie ndungata
yaku.‖ Nĩ ũndũ ũcio Yahweh akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ĩĩ nĩ egũikũrũka.‖ 12 Daudi akĩũria ũũ: ―Hihi
atongoria a Keila nĩ megũtũneana, niĩ o hamwe na arũme akwa guoko-inĩ gwa Saulu?‖ Yahweh
akĩmũcokeria atĩrĩ: ―Ĩĩ nĩ mekũmũneana.‖

13 O rĩo Daudi agĩũkĩra hamwe na arũme ake, mũigana wa arũme ta 600, na makiuma Keila
magĩthiĩ magĩthaamathaamaga, magĩthiĩ kũrĩa guothe mangĩahotire gũthiĩ. Na rĩrĩa Saulu eerirũo
atĩ Daudi nĩ ora kuuma Keila, ndaigana kũmũrũmĩrĩra. 14 Daudi aaikaraga werũ-inĩ kũndũ kũrĩ
hinya gũkinyĩrĩka, gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa werũ wa Zifu. Saulu agĩkĩmũcaria
ategũtigithĩria, no Yahweh ndaamũneanire guoko-inĩ gwake. 15 Daudi nĩ aamenyaga atĩ Saulu
ookĩte gũcaria muoyo wake hĩndĩ ĩyo Daudi aarĩ werũ-inĩ wa Zifu kũu Horeshi.

16 Nake Jonathani mũrũ wa Saulu agĩthiĩ Horeshi kũrĩ Daudi, na akĩmũteithia agĩe hinya kuuma
harĩ Yahweh. 17 Akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ndũgetigĩre, nĩ gũkorũo baba witũ Saulu ndegũkuona; nĩ
ũgaatuĩka mũthamaki wa Isiraeli, na niĩ nduĩke wa kerĩ kuuma harĩ wee; o na baba witũ Saulu nĩ
oĩ ũguo.‖ 18 Nao eerĩ magĩthondeka kĩrĩkanĩro marĩ mbere ya Yahweh, na Daudi agĩikara kũu
Horeshi, nake Jonathani agĩcoka gwake mũciĩ.

19 Thutha-inĩ arũme a Zifu makĩambata Gibea kũrĩ Saulu makĩmwĩra ũũ: ―Na githĩ Daudi
ndehithĩte hakuhĩ na ithuĩ kũndũ kũrĩ hinya gũkinyĩrĩka kũu Horeshi, karĩma-inĩ ka Hakila, karĩa
karĩ mwena wa mũhuro wa Jeshimoni? 20 Rĩrĩa rĩothe ũrĩona arĩ wega gũikũrũka, wee
mũthamaki, ũka, na nĩ tũkũmũneana guoko-inĩ kwa mũthamaki.‖ 21 Nĩ ũndũ ũcio Saulu akiuga
atĩrĩ: ―Yahweh aromũrathima nĩ ũndũ wa kũnjaĩra. 22 Ta thiĩi mũgerie gũtuĩria mũmenye wega
harĩa arĩ, na mũndũ ũrĩa wamuonire ho, nĩ gũkorũo nĩ njĩrĩtwo atĩ Daudi nĩ mwara mũno. 23
Thuthuriai na kinyi mũmenye kũrĩa guothe ehithaga mũcoke mũndehere ũira wa ũndũ ũcio. Na
nĩ tũgũcoka tũthiĩ hamwe na inyuĩ, na angĩkorũo arĩ kũndũ kũu, ngũmũcaria gatagatĩ-inĩ ka
makiri mothe ma Yahuda.‖

24 Makiumagara magĩthiĩ Zifu mbere ya Saulu, hĩndĩ ĩyo Daudi na arũme ake maarĩ werũ-inĩ wa
Maoni, thĩinĩ wa Araba mwena wa mũhuro wa Jeshimoni. 25 Saulu agĩcoka agĩthiĩ na arũme ake

434


kũmũcaria. Rĩrĩa Daudi eerirũo ũhoro ũcio, o rĩo agĩikũrũka ndũmba-inĩ ya ihiga na agĩikara
werũ-inĩ wa Maoni. Rĩrĩa Saulu aaiguire ũhoro ũcio, akĩrũmĩrĩra Daudi werũ-inĩ ũcio wa Maoni.
26 Rĩrĩa Saulu aakinyire mwena ũmwe wa kĩrĩma, Daudi na arũme ake maarĩ mwena ũcio ũngĩ
wa kĩrĩma kĩu. Daudi eehĩkaga nĩguo orĩre Saulu, ĩndĩ Saulu na arũme ake maathiaga o
magĩkuhagĩrĩria Daudi na arũme ake nĩguo mamanyite. 27 No rĩrĩ, mũtũmwo ũmwe agĩũka kũrĩ
Saulu akĩmwĩra: ―Ũka na ihenya, nĩ gũkorũo Afilisti nĩ mahobanĩirie bũrũri!‖ 28 Saulu aigua
ũguo agĩtiga gũteng‘eria Daudi na agĩcoka akang‘ethanĩre na Afilisti. Nĩkĩo handũ hau heetirũo
Ndũmba ya Ihiga ya Nyamũkano.

29 Thutha ũcio Daudi akiuma kũu akĩambata agĩthiĩ gũikara kũndũ kũrĩ hinya gũkinyĩrĩka thĩinĩ
wa Eni-gedi.

1 SAMUELI 24

1 Na rĩrĩ, o hĩndĩ ĩyo Saulu acoka kuuma kũingatithia Afilisti, makĩmwĩra ũũ: ―Atĩrĩrĩ, Daudi arĩ
werũ-inĩ wa Eni-gedi.‖

2 Nĩ ũndũ ũcio Saulu akĩoya arũme 3,000 mathuurĩtwo kuuma Isiraeli guothe na agĩthiĩ gũcaria
Daudi na arũme ake iharũrũka-inĩ cia mahiga cia mbũri cia irĩma-inĩ. 3 Saulu agĩkinya ciugũ-inĩ
cia mahiga cia ng‘ondu hakuhĩ na barabara, handũ haarĩ na ngurunga, na akĩingĩra gwĩteithia na
hĩndĩ ĩyo Daudi na arũme ake maaikarĩte thĩ mĩĩgitio-inĩ mwena wa thutha wa ngurunga ĩyo. 4
Arũme a Daudi makĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũyũ nĩguo mũthenya ũrĩa Yahweh arakwĩra ũũ, ‗Atĩrĩrĩ, nĩ
neanĩte thũ yaku guoko-inĩ gwaku, na no ũmĩke ũrĩa wothe ũkuona arĩ wega.‘‖ Nĩ ũndũ ũcio
Daudi akĩarahũka agĩthiĩ na akĩrenga gĩcũrĩ gĩa kagooti gatarĩ moko ga Saulu na hitho. 5 No
thutha-inĩ ngoro ya Daudi ĩgĩikara ĩkĩmũthecaga nĩ ũndũ wa kũrenga gĩcũrĩ gĩa kagooti kau gatarĩ
moko ga Saulu. 6 Akĩra arũme ake ũũ: ―Nĩ ũndũ ũtangĩtĩkĩrĩka maitho-inĩ ma Yahweh atĩ no
njĩke mwathi wakwa ũndũ ta ũcio, o we mũitĩrĩrie maguta wa Yahweh, na njĩra ya kuoya guoko
gwakwa na igũrũ ndĩmũũkĩrĩre, nĩ gũkorũo nĩ mũitĩrĩrie maguta wa Yahweh.‖ 7 Nĩ ũndũ ũcio
Daudi akĩgirĩrĩria arũme ake na ciugo icio, na ndaametĩkĩririe matharĩkĩre Saulu. Saulu
agĩgĩũkĩra na akiuma ngurunga-inĩ ĩyo agĩĩthiĩra.

8 Nake Daudi agĩũkĩra na akiuma ngurunga-inĩ ĩyo agĩta Saulu anĩrĩire akiuga ũũ: ―Mwathi
wakwa mũthamaki!‖ Rĩrĩa Saulu eehũgũrire, Daudi akĩinamĩrĩra agĩturumithia ũthiũ wake thĩ
aturĩtie maru. 9 Daudi akĩra Saulu atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ kĩratũma ũthikĩrĩrie ciugo cia arũme arĩa
marakwĩra ũũ, ‗Atĩrĩrĩ, Daudi nĩ aracaria ũrĩa egũkũgera ngero‘? 10 Mũthenya ũyũ wa ũmũthĩ
wee mwene nĩ weyonera na maitho maku ũrĩa Yahweh akũneana guoko-inĩ gwakwa ngurunga-
inĩ ĩno. No rĩrĩa mũndũ anjĩrire ngũũrage, ndakũiguĩra tha na ndoiga atĩrĩ, ‗Ndikuoya guoko
gwakwa na igũrũ njũkĩrĩre mwathi wakwa, nĩ gũkorũo nĩ mũitĩrĩrie maguta wa Yahweh.‘ 11 Na
rĩu baba rora, ĩni, wone gĩcũrĩ gĩkĩ nyitĩte na guoko gĩa kagooti gaku gatarĩ moko; nĩ gũkorũo

435




rĩrĩa nengire gĩcũrĩ gĩa kagooti kau gaku gatarĩ moko, ndinakũũraga. Rĩu kĩone na ũtaũkĩrũo atĩ
ndirĩ na muoroto wa gũkũgera ngero kana gũkũremera, na ndikwĩhĩirie, no wee no kũnjaria
ũranjaria nĩguo ũndute muoyo. 12 Yahweh arotua ciira gatagatĩ-inĩ gakwa nawe, na Yahweh
arondĩhĩria harĩ wee, no guoko gwakwa gũtigũgũũkĩrĩra. 13 O ta ũrĩa thimo ya tene yugaga ũũ,
‗Waganu uumaga harĩ mũndũ mwaganu,‘ no guoko gwakwa gũtigũgũũkĩrĩra. 14 Hihi mũthamaki
wa Isiraeli okĩte gũũkĩrĩra ũ? Nũũ ũrateng‘eria? Ngui nguũ? Thuya ĩmwe? 15 Yahweh arotuĩka
mũtuanĩri ciira, na nĩ egũtua ciira gatagatĩ-inĩ gakwa nawe, na nĩ ekuona na andetere ciira-inĩ
wakwa anduĩre na aahonokie kuuma guoko-inĩ gwaku.‖

16 Na rĩrĩa Daudi aarĩkirie kũmwĩra ciugo icio, Saulu akĩmũũria: ―Ũcio nĩ mũgambo waku, mũrũ
wakwa Daudi?‖ Saulu agĩkĩambĩrĩria kũrĩra anĩrĩire. 17 Akĩra Daudi ũũ: ―Wee ũrĩ mũthingu
kũngĩra, tondũ nĩ ũnjĩkĩte maũndũ mega no niĩ ngakũrĩha na maũndũ moru. 18 Ũmũthĩ nĩ
wamenyithia ũndũ mwega ũcio ũnjĩkĩte wa kwaga kũnjũraga rĩrĩa Yahweh aneanire guoko-inĩ
gwaku. 19 Tondũ rĩrĩ, nĩ mũndũ ũrĩkũ ũkoraga thũ yake na akareka ĩthiĩ atekũmĩgera ngero?
Yahweh nĩ egũkũrathima agwĩke maũndũ mega nĩ ũndũ wa ũrĩa ũnjĩkĩire ũmũthĩ. 20 Na rĩrĩ, nĩ
njũĩ atĩ hatarĩ nganja nĩ ũgwathana ũrĩ mũthamaki na atĩ ũthamaki wa Isiraeli nĩ ũgũtũũra ũrĩ
guoko-inĩ gwaku. 21 Rĩu wĩhĩte harĩ niĩ ũrĩ mbere ya Yahweh atĩ ndũkaniina njiarũa ciakwa iria
igooka thutha wakwa na atĩ ndũkaniina rĩĩtwa rĩakwa kuuma nyũmba-inĩ ya baba.‖ 22 Kwoguo
Daudi akĩĩhĩta harĩ Saulu, na thutha ũcio Saulu akĩinũka gwake mũciĩ. No Daudi na arũme ake
magĩthiĩ mwĩgitio-inĩ.

1 SAMUELI 25

1 Thutha wa ihinda Samueli agĩkua; nao andũ a Isiraeli makĩũngana hamwe kũmũcakaĩra na
kũmũthika gwake mũciĩ kũu Rama. Thutha ũcio Daudi agĩũkĩra na agĩikũrũka agĩthiĩ werũ-inĩ
wa Parani.

2 Na rĩrĩ, kwarĩ na mũndũ warĩ Maoni warutagĩra wĩra Karimeli. Mũndũ ũcio aarĩ mũtongu
mũno; aarĩ na ng‘ondu 3,000 na mbũri 1,000, na hĩndĩ ĩyo nĩ kwenja eenjaga ng‘ondu ciake kũu
Karimeli. 3 Mũndũ ũcio eetagwo Nabali, nake mũtumia wake eetagwo Abigaili. Mũtumia ũcio
wake aarĩ mũndũ warĩ na ũtaũku na mũthaka, no mũthuriwe, aarĩ mũũru mũno, na ndaarĩ na
mĩtugo mĩega na aarĩ Mũkalebu. 4 Daudi arĩ werũ-inĩ akĩigua atĩ Nabali nĩ kwenja arenja
ng‘ondu ciake. 5 Nĩ ũndũ ũcio Daudi agĩtũma anake ikũmi kũrĩ we, na Daudi akĩra anake acio
ũũ: ―Ambatai mũthiĩ Karimeli, na mwakinya kũrĩ Nabali mũmũũrie ũhoro wake rĩĩtwa-inĩ
rĩakwa. 6 Mũcoke mũmwĩre atĩrĩ, ‗Ũrotũũra ihinda iraya na ũrogĩa na maũndũ mega na andũ a
nyũmba yaku marogĩa na maũndũ mega na kĩrĩa gĩothe ũrĩ nakĩo kĩrogĩa na maũndũ mega. 7
Ndĩraigua atĩ rĩu nĩ kwenja ũrenja ng‘ondu ciaku. Rĩrĩa arĩithi aku maarĩ hamwe na ithuĩ,
tũtiamagerire ngero, na gũtirĩ kĩndũ o na kĩmwe kĩao kĩorire ihinda rĩrĩa rĩothe maarĩ Karimeli. 8
Ũria anake aku na nĩ megũkwĩra. Anake akwa maroetĩkĩrĩka maitho-inĩ maku, tondũ tuoka

436




ihinda-inĩ rĩa gĩkeno. Ndagũthaitha ũhe ndungata ciaku o hamwe na mũrũguo Daudi kĩrĩa gĩothe
ũngĩenda kũmahe.‘‖

9 Nĩ ũndũ ũcio anake acio a Daudi magĩthiĩ na makĩra Nabali maũndũ macio mothe na rĩĩtwa rĩa
Daudi. Rĩrĩa maarĩkirie kũmwĩra ũguo, 10 Nabali agĩcokeria ndungata icio cia Daudi ũũ: ―Daudi
nĩwe ũ, na mũrũ wa Jesii nĩwe ũ? Thikũ ici ndungata nyingĩ nĩ irorĩra athani a cio. 11 Hihi no
njoe mũgate wakwa na maĩ makwa na nyama iria thĩnjĩire andũ akwa a kwenja ng‘ondu
ndĩciheane kũrĩ arũme itoĩ kũrĩa moimĩte?‖

12 Nĩ ũndũ ũcio anake a Daudi makĩhũndũka na makĩmwĩra ciugo icio ciothe. 13 O rĩo Daudi
akĩra anake ake ũũ: ―O mũndũ nĩ eyohe rũhiũ rwake rwa njora!‖ Kwoguo othe makĩĩyoha hiũ
ciao cia njora, na Daudi o nake akĩĩyoha rũhiũ rwake rwa njora, na arũme ta 400 makĩambata
hamwe na Daudi, nao arũme 200 magĩtigwo maikaragie mĩrigo.

14 Ihinda-inĩ o rĩu, ndungata ĩmwe ĩkĩra Abigaili mũtumia wa Nabali ũũ: ―Atĩrĩrĩ, Daudi atũmire
atũmwo ake kuuma werũ-inĩ nĩguo moke mendere mwathi witũ maũndũ mega, no we amaruma.
15 Arũme acio maarĩ ega mũno harĩ ithuĩ. Matiigana gũtũgera ngero, na gũtirĩ kĩndũ o na kĩmwe
gitũ kĩorire ihinda rĩrĩa rĩothe twarĩ hamwe nao werũ-inĩ. 16 Maatariĩ ta rũthingo
rũtũthiũrũrũkĩirie rwa gũtũgitĩra, ũtukũ na mũthenya, ihinda rĩrĩa rĩothe twarĩ hamwe nao
tũkĩrĩithia rũũru. 17 Rĩu wĩcirie ũrĩa ũgwĩka, nĩ gũkorũo mwathi witũ nĩ aciirĩirũo ũrĩa
ekũreherũo mwanangĩko o hamwe na nyũmba yake yothe, na we nĩ mũndũ ũtarĩ kĩene ũũ atĩ
gũtirĩ mũndũ ũngĩaria nake.‖

18 Nĩ ũndũ ũcio Abigaili agĩka na ihenya akĩoya mĩgate 200, ndigithũ igĩrĩ nene cia ndibei,
ng‘ondu ithano haarĩrie, ithimi ithano cia sea cia ngano hĩhie, keki 100 cia thabibũ nyũmithie, na
keki 200 cia ngũyũ hihe, na agĩciigĩrĩra ciothe ndigiri igũrũ.

19 Agĩcoka akĩra ndungata ciake ũũ: ―Thiĩi mũrĩ mbere yakwa; na niĩ njũke ndĩmũrũmĩrĩire.‖
No ndarĩ ũndũ eerire mũthuriwe Nabali.

20 Na rĩrĩa aarĩ igũrũ rĩa ndigiri aikũrũkĩte athiĩkĩtwo nĩ kĩrĩma, hĩndĩ ĩyo nake Daudi na arũme
ake nĩ gũikũrũka maaikũrũkaga merekeire na kũrĩ we, agĩgĩcemania nao. 21 Na rĩrĩ, Daudi
ooigaga atĩrĩ: ―Nĩ wĩra wa tũhũ ndarutire kũgitĩra kĩrĩa gĩothe kĩarĩ kĩa mũndũ ũcio werũ-inĩ.
Gũtirĩ kĩndũ o na kĩmwe gĩake kĩorire, no we arĩhĩte wega wakwa na ũũru. 22 Kĩhoti aroeka o ta
ũguo o na makĩria harĩ thũ cia Daudi angĩkorũo nĩ ngũreka mũndũrũme o na ũmwe wake
ahonoke gũkinyĩria rũcinĩ.‖

23 Rĩrĩa Abigaili oonire Daudi, akiuma ndigiri igũrũ akĩĩgũithia agĩturumithia ũthiũ thĩ mbere ya
Daudi, akĩinamĩrĩra nginya thĩ. 24 Akĩĩgũithia magũrũ-inĩ make akiuga ũũ: ―Mwathi wakwa,
reke njokererũo nĩ mahĩtia macio arĩ niĩ; reke ndungata yaku ya mũirĩtu ĩkwarĩrie, na ũthikĩrĩrie
ciugo cia ndungata yaku ya mũirĩtu. 25 Ndagũthaitha, mwathi wakwa aroaga gũtindanĩra na
Nabali ũcio ũtarĩ kĩene, nĩ gũkorũo atariĩ o ta rĩĩtwa rĩake. Rĩĩtwa rĩake nĩ Nabali, na ndakoragwo
na wĩcirio. No niĩ ndungata yaku ya mũirĩtu, ndiigana kuona anake a mwathi wakwa acio

437


ũratũmĩte. 26 Na rĩu mwathi wakwa, o ta ũrĩa Yahweh atũũraga muoyo na o ta ũrĩa wee ũtũũraga
muoyo, nĩ Yahweh ũkũgirĩrĩirie ndũkagĩe na ihĩtia rĩa ũiti wa thakame na ndũkerĩhĩrie na guoko
gwaku. Thũ ciaku na arĩa maracaria ũrĩa mangĩgera mwathi wakwa ngero marotuĩka o ta Nabali.
27 Na rĩrĩ, reke kĩheo gĩkĩ ndungata yaku ya mũirĩtu yarehera mwathi wakwa kĩnengerũo anake
arĩa marũmĩrĩire mwathi wakwa. 28 Ndagũthaitha ũrekere ndungata yaku ya mũirĩtu mahĩtia
mayo, nĩ gũkorũo hatarĩ nganja Yahweh nĩ egũthondekera mwathi wakwa nyũmba ĩgũtũũra,
tondũ mwathi wakwa ararũa mbaara cia Yahweh, na gũtirĩ ũndũ mũũru wanoneka thĩinĩ waku
matukũ-inĩ maku mothe. 29 Mũndũ angĩarahũka agũthingate agĩcaria muoyo waku-rĩ, muoyo
waku ũgeekĩrũo mondo-inĩ ya muoyo ũmenyererũo nĩ Yahweh Kĩhoti waku, no mĩoyo ya thũ
ciaku akaamĩikia kũraihu o ta mahiga maikĩtio na kĩgũtha. 30 Na rĩrĩa Yahweh ageekĩra mwathi
wakwa maũndũ mothe mega marĩa eranĩire na akwamũre ũtuĩke mũtongoria wa Isiraeli, 31
ndũgathumbũka ngoro kana wĩrire nĩ ũndũ wa gũita thakame hatarĩ gĩtũmi na nĩ ũndũ wa kũreka
guoko kwa mwathi wakwa kwĩrĩhĩrie. Rĩrĩa Yahweh akaarehe maũndũ mega igũrũ rĩa mwathi
wakwa, ũkaaririkana ndungata yaku ya mũirĩtu.‖

32 Nĩ ũndũ ũcio Daudi akĩra Abigaili ũũ: ―Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli arogoocwo, o we ũcio
ũgũtũmire mũthenya ũyũ wa ũmũthĩ nĩguo ũndũnge! 33 Ũtaũku waku ũrorathimwo!
Ũrorathimwo nĩ ũndũ wa kũngirĩrĩria ũmũthĩ ũyũ ndikagĩe na ihĩtia rĩa ũiti wa thakame na nĩguo
ndikerĩhĩrie na moko makwa mwene. 34 Tiga nĩ ũguo-rĩ, o ta ũrĩa Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli
atũũraga muoyo o we ũrĩa wangirĩrĩria ngũgere ngero, korũo ndũnoka na ihenya kũndũnga,
gũkinyĩria rũcinĩ gũtingĩgakorũo na mũndũrũme o na ũmwe wa Nabali ũngĩgakorũo atigarĩte.‖
35 Nĩ ũndũ ũcio Daudi akĩamũkĩra indo iria Abigaili aamũreheire na akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ambata
ũcoke gwaku mũciĩ na thayũ. Atĩrĩrĩ, nĩ ndagũthikĩrĩria, na nĩ ngũhingia ihoya rĩaku.‖

36 Thutha ũcio Abigaili agĩcoka kũrĩ Nabali, ũrĩa warĩ na ndĩa gwake nyũmba o ta mũthamaki,
na Nabali aarĩ mũcanjamũku na aanyuĩte akarĩĩo biũ. Abigaili ndaamwĩrire ũndũ o na ũmwe o
nginya rũcinĩ gwathererũka. 37 Na rũcinĩ gwakĩa rĩrĩa Nabali aarĩĩũkirũo, mũtumia wake
akĩmwĩra maũndũ macio. Nayo ngoro yake ĩkĩhaana ta ya mũndũ mũkuũ, agĩkoma ta mũndũ
mũũmithie o ta ihiga. 38 Thutha wa thikũ ta ikũmi, Yahweh akĩgũtha Nabali na agĩkua.

39 Rĩrĩa Daudi aaiguire atĩ Nabali nĩ akuĩte, akiuga atĩrĩ: ―Yahweh arogoocwo, o we ũcio
ũndeteire ciira-inĩ wakwa wĩgiĩ kĩnyũrũri kĩa Nabali na akagirĩrĩria ndungata yake ndĩgeke ũndũ
o na ũmwe mũũru, na Yahweh nĩ atũmĩte ũũru wa Nabali ũcokerere mũtwe wake mwene!‖
Thutha ũcio Daudi agĩtũma ndũmĩrĩri kũrĩ Abigaili ya kũmũũria atuĩke mũtumia wake. 40
Ndungata cia Daudi igĩgĩthiĩ kũrĩ Abigaili kũu Karimeli ikĩmwĩra atĩrĩ: ―Daudi atũtũmĩte kũrĩ
wee nĩguo tũgũtware ũgatuĩke mũtumia wake.‖ 41 O rĩo Abigaili akĩarahũka akĩinamĩrĩra
agĩturumithia ũthiũ wake thĩ akiuga ũũ: ―Nĩ niĩ ũyũ haha ngombo yaku nĩguo nduĩke ndungata
ya gũthambagia magũrũ ma ndungata cia mwathi wakwa.‖ 42 Abigaili agĩcoka agĩũkĩra na
ihenya akĩhaica igũrũ rĩa ndigiri yake agĩthiĩ hamwe na ndungata ciake ithano cia airĩtu irĩ thutha
wake; agĩgĩtwarana hamwe na atũmwo acio a Daudi na agĩtuĩka mũtumia wake.

438


43 Ningĩ Daudi nĩ aahikĩtie Ahinoamu kuuma Jezireeli, na atumia acio eerĩ magĩtuĩka atumia
ake.

44 No Saulu nĩ aaneanĩte mwarĩ Mikali mũtumia wa Daudi, kũrĩ Paliti mũrũ wa Laishi, ũrĩa
woimĩte Galimu.

1 SAMUELI 26

1 Thutha wa ihinda arume a Zifu magĩthiĩ Gibea kũrĩ Saulu makĩmwĩra ũũ: ―Na githĩ Daudi
ndehithĩte karĩma-inĩ ka Hakila karĩa kang‘etheire Jeshimoni?‖ 2 Nĩ ũndũ ũcio Saulu agĩũkĩra na
agĩikũrũka werũ-inĩ wa Zifu arĩ na arũme 3,000 mathuurĩtwo a Isiraeli nĩguo agacarie Daudi
werũ-inĩ ũcio wa Zifu. 3 Saulu akĩamba hema karĩma-inĩ kau ka Hakila, karĩa kang‘etheire
Jeshimoni, mũkĩra-inĩ wa barabara. Hĩndĩ ĩyo Daudi aaikaraga werũ-inĩ ũcio, na akĩmenya atĩ
Saulu nĩ ookĩte werũ-inĩ ũcio kũmũcaria. 4 Kwoguo Daudi agĩtũma athigani magekĩre ũira atĩ nĩ
ma Saulu nĩ ookĩte kuo. 5 Thutha-inĩ Daudi agĩthiĩ harĩa Saulu aambĩte hema, na Daudi akĩona
harĩa Saulu na Abineri mũrũ wa Neri, mũnene wa mbũtũ yake maakomete; Saulu aakomete toro
hau kambĩ ĩyo yarĩ athiũrũrũkĩirio mĩena yothe nĩ thigari. 6 Daudi agĩcoka akĩũria Ahimeleku
Mũhiti na Abishai mũrũ wa Zeruia, mũrũ wa nyina na Joabu atĩrĩ: ―Nũũ ũgũikũrũka hamwe na
niĩ kambĩ-inĩ kũrĩ Saulu?‖ Abishai agĩcokia ũũ: ―Nĩ ngũikũrũka hamwe nawe.‖ 7 Daudi na
Abishai magĩgĩthiĩ nginya harĩ thigari icio ũtukũ, na magĩkora Saulu akomete toro hau kambĩ-inĩ
itimũ rĩake rĩthecereirio thĩ hakuhĩ na mũtwe wake; Abineri na thigari icio maakomete
mamũthiũrũrũkĩirie mĩena yothe.

8 Abishai akĩra Daudi atĩrĩ: ―Ũmũthĩ Kĩhoti nĩ aneana thũ yaku guoko-inĩ gwaku. Rĩu
ndagũthaitha ũreke ndĩmĩthecererie thĩ na itimũ riita o rĩmwe, o na ndikũbatara gwĩka ũguo
maita merĩ.‖ 9 No Daudi akĩra Abishai ũũ: ―Ndũkamũgere ngero, nĩ ũndũ-rĩ, nũũ ũngĩoya guoko
gwake na igũrũ okĩrĩre mũitĩrĩrie maguta wa Yahweh na akorũo atarĩ na mahĩtia?‖ 10 Daudi
agĩcoka akiuga ũũ: ―O ta ũrĩa Yahweh atũũraga muoyo, Yahweh we mwene nĩ akaamũũraga,
kana mũthenya wake ũkinye akue, kana aikũrũke mbaara-inĩ aniinwo. 11 Nĩ ũndũ ũtangĩtĩkĩrĩka
maitho-inĩ ma Yahweh kuoya guoko gwakwa na igũrũ njũkĩrĩre mũitĩrĩrie maguta wa Yahweh.
Rĩu oya itimũ rĩu rĩrĩ hakuhĩ na mũtwe wake na njagi ĩyo ya maĩ, twĩthiĩre.‖ 12 Daudi agĩkĩoya
itimũ rĩu na njagi ĩyo ya maĩ yarĩ hakuhĩ na mũtwe wa Saulu, na magĩĩthiĩra. Gũtirĩ mũndũ
wamonire kana akĩmaigua kana agĩũkĩra, nĩ gũkorũo othe maarĩ toro, tondũ nĩ maanyitĩtwo nĩ
toro mũnene kuuma kũrĩ Yahweh. 13 Daudi agĩcoka akĩringa mwena ũcio ũngĩ na akĩrũgama
gacũmbĩrĩ-inĩ ga kĩrĩma handũ haraya kuuma hau, harĩ na itĩna rĩigana ũna gatagatĩ kao.

14 Daudi akĩanĩrĩra thigari icio na Abineri mũrũ wa Neri akiuga atĩrĩ: ―Abineri, ndũgwĩtĩka?‖
Abineri agĩcokia ũũ: ―Nĩ wee ũ ũreta mũthamaki?‖ 15 Daudi akĩra Abineri atĩrĩ: ―Na githĩ wee
ndũrĩ mũndũrũme? Na nũũ ũtariĩ tawe thĩinĩ wa Isiraeli? Nĩ kĩĩ gĩgĩtũmire wage kũrangĩra

439




mwathi waku mũthamaki? Nĩ gũkorũo ũmwe wa thigari nĩ egũkĩte kũũraga mwathi waku
mũthamaki. 16 Ũguo weka ti wega. O ta ũrĩa Yahweh atũũraga muoyo, wagĩrĩirũo kũũragwo,
tondũ ndũnarangĩra mwathi waku, o we mũitĩrĩrie maguta wa Yahweh. Rĩu ta rora hau ũrĩ! Itimũ
rĩa mũthamaki na njagi ya maĩ iria ciuma hakuhĩ na mũtwe wake irĩ kũ?‖

17 Saulu akĩmenya mũgambo wa Daudi akĩũria atĩrĩ: ―Ũcio nĩ mũgambo waku, mũrũ wakwa
Daudi?‖ Daudi agĩcokia ũũ: ―Ĩĩ nĩ mũgambo wakwa, mwathi wakwa mũthamaki.‖ 18 Agĩcoka
akĩũria ũũ: ―Mwathi wakwa arateng‘eria ndungata yake nĩkĩ, nĩ atĩa njĩkĩte, na nĩ ihĩtia rĩrĩkũ
njĩkĩte? 19 Ndagũthaitha, mwathi wakwa mũthamaki nĩ athikĩrĩrie ciugo cia ndungata yake:
Angĩkorũo Yahweh nĩwe ũkwĩrĩte ũnjũkĩrĩre, aroamũkĩra igongona rĩakwa rĩa mũtu. No
angĩkorũo andũ nĩo makwĩrĩte, maronyitwo nĩ kĩrumi mbere ya Yahweh, tondũ ũmũthĩ nĩ
manyingatĩte makandigithũkania na igai rĩa Yahweh, makoiga atĩrĩ, ‗Thiĩ ũtungatĩre ihoti ingĩ!‘
20 Na rĩrĩ, ndũkareke thakame yakwa ĩitĩke thĩ kũraihu na Yahweh, nĩ gũkorũo mũthamaki wa
Isiraeli oimagarĩte agacarie thuya ĩmwe tu, ta arĩ gũteng‘eria arateng‘eria ngware irĩma-inĩ.‖

21 Nake Saulu akiuga ũũ: ―Nĩ njĩhĩtie. Coka mũrũ wakwa Daudi, nĩ gũkorũo ndigũgwĩka ũndũ
mũũru rĩngĩ, tondũ ũmũthĩ nĩ wona muoyo wakwa ũrĩ wa bata. Nĩ njĩkĩte ũndũ wa ũrimũ na
ngahĩtia mũno.‖ 22 Daudi agĩcokia atĩrĩ: ―Ĩ rĩrĩ itimũ rĩa mũthamaki. Reke mwanake ũmwe oke
arĩoe. 23 Yahweh nĩwe ũkaarĩha mũndũ nĩ ũndũ wa ũthingu wake na wĩhokeku wake, nĩ gũkorũo
ũmũthĩ Yahweh nĩ akũneanire guoko-inĩ gwakwa, no ndinenda kuoya guoko gwakwa na igũrũ
njũkĩrĩre mũitĩrĩrie maguta wa Yahweh. 24 Atĩrĩrĩ, o ta ũrĩa ũmũthĩ ndona muoyo waku ũrĩ wa
bata, muoyo wakwa o naguo ũrokorũo ũrĩ wa bata maitho-inĩ ma Yahweh, na arohonokia
mĩtangĩko-inĩ yothe.‖ 25 Saulu agĩcokeria Daudi atĩrĩ: ―Ũrorathimwo mũrũ wakwa Daudi. Hatarĩ
nganja nĩ ũgwĩka maũndũ manene, na hatarĩ nganja nĩ ũkũhootana.‖ Thutha ũcio Daudi
agĩĩthiĩra, nake Saulu agĩcoka gwake.

1 SAMUELI 27

1 No rĩrĩ, Daudi akiuga ũũ na ngoro: ―Mũthenya ũmwe nĩ ndĩthirĩra guoko-inĩ gwa Saulu. Ũndũ
ũrĩa mwega harĩ niĩ nĩ kũũrĩra bũrũri-inĩ wa Afilisti; na Saulu no kũnoga ekũnoga atige kũnjaria
gĩcigo-inĩ gĩothe kĩa Isiraeli, na niĩ honoke kuuma guoko-inĩ gwake.‖ 2 Nĩ ũndũ ũcio Daudi
akĩarahũka marĩ na arũme 600 arĩa maarĩ hamwe nake na magĩthiĩ kũrĩ Akishi mũrũ wa Maoku,
mũthamaki wa Gathu. 3 Daudi agĩgĩikara na Akishi kũu Gathu, we hamwe na arũme ake, o
mũndũ na andũ a nyũmba yake. Daudi aarĩ hamwe na atumia ake eerĩ, Ahinoamu wa kuuma
Jezireeli na Abigaili Mũkarimeli, ũrĩa warĩ mũtumia wa ndigwa wa Nabali. 4 Rĩrĩa Saulu
aamenyithirio atĩ Daudi nĩ orĩra Gathu, agĩtiga kũmũcaria.

5 Daudi agĩcoka akĩra Akishi ũũ: ―Angĩkorũo nĩ njĩtĩkĩrĩkĩte maitho-inĩ maku, reke maahe handũ
thĩinĩ wa itũũra rĩmwe rĩa matũũra ma mĩgũnda-inĩ, nĩguo njikarage kuo. Nĩ kĩĩ kĩngĩgĩtũma

440




ndungata yaku ĩikarage itũũra-inĩ rĩa ũthamaki hamwe nawe?‖ 6 Nĩ ũndũ ũcio Akishi akĩmũhe
Zikilagi mũthenya ũcio. Nĩkĩo Zikilagi ĩkoragwo ĩrĩ ya athamaki a Yahuda nginyagia ũmũthĩ.

7 Ihinda rĩrĩa Daudi aaikarire mĩgũnda-inĩ kwa Afilisti rĩarĩ mwaka na mĩeri ĩna. 8 Daudi
aambataga hamwe na arũme ake agathiĩ gũtharĩkĩra Ageshuru, Agirizi, na Aamaleki, nĩ gũkorũo
maaikaraga bũrũri-inĩ ũrĩa woimĩte Telamu ũgathiĩ Shuri na ũgaikũrũka o nginya bũrũri-inĩ wa
Misiri. 9 Daudi atharĩkĩra bũrũri ũcio, ndaahonokagia mũndũrũme o na kana mũndũ-wa-nja, ĩndĩ
nĩ aatahaga ndũũru cia mbũri na ng‘ondu, ndũũru cia ng‘ombe, ndigiri, ngamĩra, na nguo, thutha
ũcio agacoka kũrĩ Akishi. 10 Nake Akishi akamũũria ũũ: ―Ũmũthĩ ũtharĩkĩire kũ?‖ Daudi
akamũcokeria atĩrĩ: ―Tharĩkĩire mwena wa mũhuro wa Yahuda‖ kana ―Tharĩkĩire mwena wa
mũhuro wa Ajerameeli‖ kana ―Tharĩkĩire mwena wa mũhuro wa Akeeni.‖ 11 Daudi
ndaahonokagia mũndũrũme kana mũndũ-wa-nja o na ũmwe atwarũo Gathu, tondũ ooigaga ũũ:
―Nĩgetha matikameere ũhoro witũ moige atĩrĩ, ‗Ũũ nĩguo Daudi ekire.‘‖ (Ũguo nĩguo
aamenyerete gwĩka ihinda rĩrĩa rĩothe aaikarire mĩgũnda-inĩ kwa Afilisti.) 12 Nĩ ũndũ ũcio
Akishi agĩtĩkia Daudi, akĩĩraga ũũ: ‗Hatarĩ nganja nĩ atuĩkĩte kĩndũ kĩranunga gatagatĩ-inĩ ka
andũ ao a Isiraeli, kwoguo egũtũũra arĩ ndungata yakwa.‘

1 SAMUELI 28

1 Na rĩrĩ, matukũ-inĩ macio Afilisti magĩcokanĩrĩria mbũtũ ciao nĩguo makarũe na Isiraeli. Nĩ
ũndũ ũcio Akishi akĩra Daudi ũũ: ―Nĩ ũĩ wega atĩ hatarĩ nganja wee hamwe na arũme aku nĩ
mũgũthiĩ hamwe na niĩ mbaara-inĩ.‖ 2 Nĩ ũndũ ũcio Daudi akĩra Akishi atĩrĩ: ―Hatarĩ nganja wee
nĩ ũĩ ũrĩa ndungata yaku ĩgwĩka.‖ Akishi agĩkĩra Daudi ũũ: ―Kĩu nĩkĩo gĩgũtũma ngũtue
mũrangĩri wakwa wa hĩndĩ ciothe.‖

3 Na rĩrĩ, Samueli nĩ aakuĩte, na andũ othe a Isiraeli makamũcakaĩra na makamũthika itũũra-inĩ
rĩake Rama. Na bũrũri-inĩ wothe Saulu nĩ eeheretie andũ arĩa maragia na maroho na arĩa
marathaga mohoro.

4 Afilisti magĩgĩcokanĩrĩra na magĩthiĩ makĩamba hema Shunemu. Nĩ ũndũ ũcio Saulu
agĩcokanĩrĩria andũ othe a Isiraeli, na makĩamba hema Giliboa. 5 Rĩrĩa Saulu oonire kambĩ ya
Afilisti, akĩnyitwo nĩ guoya, na akĩhũũra ngoro mũno. 6 O na gũtuĩka Saulu nĩ aatuĩragia ũhoro
harĩ Yahweh, Yahweh ndaigana kũmũcokeria ũndũ kũgerera iroto kana kũgerera Urimu o na
kana kũgerera anabii. 7 Marigĩrĩrio-inĩ Saulu akĩra ndungata ciake ũũ: ―Njetherai mũtumia
waragia na maroho, nĩguo thiĩ ngatuĩrie ũhoro harĩ we.‖ Nacio ndungata ciake ikĩmwĩra ũũ:
―Atĩrĩrĩ, Eni-doru nĩ kũrĩ mũtumia waragia na maroho.‖

8 Nĩ ũndũ ũcio Saulu akĩĩhumba nguo ingĩ nĩguo ndakamenyeke na agĩthiĩ kũrĩ mũtumia ũcio
ũtukũ arĩ hamwe na arũme ake erĩ. Saulu akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ndagũthaitha ũhũthĩre ũragũri, warie

441




na maroho, ũndehere mũndũ ũrĩa ngũkwĩra.‖ 9 No rĩrĩ, mũtumia ũcio akĩmwĩra ũũ: ―No mũhaka
ũkorũo nĩ ũĩ ũrĩa Saulu eekire, ũrĩa bũrũri-inĩ wothe eeheririe andũ arĩa maragia na maroho na
arĩa marathaga mohoro. Nĩ kĩĩ kĩragĩtũma ũgerie kũnjikia mũtego-inĩ nĩgetha njũragwo?‖ 10
Nake Saulu akĩĩhĩta harĩ we na rĩĩtwa rĩa Yahweh, akiuga ũũ: ―O ta ũrĩa Yahweh atũũraga
muoyo, ndũkũgĩa na ihĩtia o na rĩmwe ũhoro-inĩ ũyũ!‖ 11 Mũtumia ũcio agĩkĩmũũria atĩrĩ:
―Ũkwenda ngũrehere ũ?‖ Akĩmwĩra ũũ: ―Ndehera Samueli.‖ 12 Rĩrĩa mũtumia ũcio oonire
―Samueli,‖ agĩkayũrũrũka na mũgambo wake wothe, akĩra Saulu ũũ: ―Waheenia nĩkĩ? Wee nĩwe
Saulu!‖ 13 Mũthamaki agĩkĩmwĩra atĩrĩ: ―Ndũgetigĩre, nĩ kĩĩ ũrona?‖ Mũtumia ũcio akĩra Saulu
ũũ: ―Ndĩrona mũndũ ũroima na thĩ ũhaana ta kĩhoti.‖ 14 O rĩo Saulu akĩmũũria atĩrĩ: ―Ahaana
atĩa?‖ nake akĩmwĩra ũũ: ―Nĩ mũthuri mũkũrũ ũroima na thĩ, na ehumbĩte kagooti gatarĩ moko.‖
Nĩ ũndũ ũcio Saulu akĩmenya atĩ nĩ ―Samueli,‖ agĩkĩinamĩrĩra agĩturumithia ũthiũ wake thĩ
aturĩtie maru.

15 Nake ―Samueli‖ akĩũria Saulu ũũ: ―Nĩ kĩĩ gĩatũma ũũthumbũre woiga ndehwo?‖ Saulu
akĩmũcokeria atĩrĩ: ―Ndĩ thĩna-inĩ mũnene. Afilisti nĩ kũnjũkĩrĩra maranjũkĩrĩra, na Kĩhoti nĩ
anjehereire na rĩu ndanjokagĩria ũndũ kũgerera anabii o na kana kũgerera iroto; nĩkĩo ndĩragwĩta
nĩgetha ũnjĩre ũrĩa njagĩrĩirũo gwĩka.‖

16 Nake ―Samueli‖ akĩmwĩra atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ kĩragĩtũma ũtuĩrie ũhoro harĩ niĩ kuona atĩ rĩu Yahweh
nĩ akwehereire na agatuĩka thũ yaku? 17 Yahweh nĩ egwĩka ũrĩa ooigire kũgerera harĩ niĩ:
Yahweh nĩ egũtembũra ũthamaki kuuma moko-inĩ maku na aũheane kũrĩ mũndũ ũngĩ, nĩwe
Daudi. 18 Tondũ ndwaathĩkĩire mũgambo wa Yahweh na ndwatharĩkĩire Aamaleki ũkĩaga
kuonania marakara make, nĩkĩo Yahweh agwĩkĩte ũguo ũmũthĩ. 19 Ningĩ Yahweh nĩ ekũneana
Isiraeli o hamwe nawe guoko-inĩ kwa Afilisti, na rũciũ wee hamwe na ariũ aku mũgaakorũo
hamwe na niĩ. Ningĩ Yahweh nĩ ekũneana mbũtũ ya Isiraeli moko-inĩ ma Afilisti.‖

20 O hĩndĩ ĩyo Saulu akĩgwa akĩaragana thĩ na akĩnyitwo nĩ guoya mũno nĩ ũndũ wa ciugo icio
cia ―Samueli.‖ Na akĩũrũo nĩ hinya biũ, tondũ ndaarĩte irio mũthenya ũcio wothe na ũtukũ ũcio
wothe. 21 Rĩrĩa mũtumia ũcio aathiire harĩ Saulu na akĩona atĩ nĩ aatangĩkĩte mũno, akĩmwĩra ũũ:
―Atĩrĩrĩ, ndungata yaku nĩ yathĩkĩra ũrĩa ũkuugĩte, na ndaingĩria muoyo wakwa ũgwati-inĩ na
ndeka ũrĩa ũkũnjĩrĩte njĩke. 22 Rĩu ndagũthaitha ũthikĩrĩrie ũrĩa ndungata yaku ĩrenda gũkwĩra.
Reke ngũrehere kĩenyũ kĩa mũgate; nĩgetha ũrĩe ũgĩe na hinya ũhote gũthiĩ rũgendo rwaku.‖ 23
No akĩrega akiuga ũũ: ―Ndikũrĩa.‖ O na kũrĩ ũguo ndungata ciake o hamwe na mũtumia ũcio
makĩmũringĩrĩria arĩe. Mũthia-inĩ akĩmathikĩrĩria na agĩũkĩra hau thĩ agĩikarĩra ũrĩrĩ. 24 Mũtumia
ũcio aarĩ na njaũ norie kũu mũciĩ, agĩkĩmĩthĩnja na ihenya na akĩoya mũtu akĩũkima akĩruga
mĩgate ĩtarĩ mĩkĩre ndawa ya kũimbia. 25 Agĩciihũrĩra Saulu na ndungata ciake, na makĩrĩa.
Thutha ũcio magĩũkĩra na magĩthiĩ ũtukũ o ro ũcio.

442





1 SAMUELI 29

1 Afilisti magĩgĩcokanĩrĩria mbũtũ ciao ciothe Afeku, nao andũ a Isiraeli maambĩte hema hakuhĩ
na itherũkĩro rĩrĩa rĩrĩ Jezireeli. 2 Na athani a Afilisti maahĩtũkaga na ikundi ciao cia thigari igana
na ikundi ciao cia thigari ngiri, nake Daudi na arũme ake maathiaga marĩ thutha hamwe na
Akishi. 3 No anene a Afilisti makĩũria atĩrĩ: ―Ahibirania aya mareka atĩa gũkũ?‖ Akishi
agĩcokeria anene acio a Afilisti ũũ: ―Ũyũ nĩ Daudi, ndungata ya Mũthamaki Saulu wa Isiraeli, na
akoretwo arĩ hamwe na niĩ kwa ihinda rĩa mwaka ũmwe kana makĩria. Ndirĩ ndona ihĩtia o na
rĩmwe harĩ we kuuma mũthenya ũrĩa oorire agĩũka kũrĩ niĩ nginyagia ũmũthĩ.‖ 4 No anene acio a
Afilisti makĩmũrakarĩra na makĩmwĩra atĩrĩ: ―Ĩra mũndũ ũyũ acoke. Reke acoke kũrĩa ũmũgaĩire.
Ndũkareke athiĩ hamwe na ithuĩ mbaara-inĩ, ndakae gũtũgarũrũka mbaara-inĩ. Tondũ rĩrĩ, nĩ njĩra
ĩrĩkũ ĩngĩ njega angĩĩiguithania na mwathi wake nayo tiga kũneana mĩtwe ya arũme aitũ? 5 Na
githĩ ũyũ ti Daudi ũrĩa maainaga ũhoro wake rĩrĩa maathũngũthaga, makiugaga ũũ:

‗Saulu eyũragĩire makiri,

Nake Daudi akeyũragĩra ngiri makũmi maingĩ‘?‖

6 Akishi agĩgĩta Daudi akĩmwĩra atĩrĩ: ―O ta ũrĩa Yahweh atũũraga muoyo, wee wĩ mũndũ
mũrũngĩrĩru, na no nyende gũthiĩ nawe mbaara-inĩ hamwe na mbũtũ yakwa, nĩ gũkorũo ndirĩ
ndona ihĩtia o na rĩmwe harĩ wee kuuma mũthenya ũrĩa wokire kũrĩ niĩ nginyagia ũmũthĩ. No
athani matirakwĩhoka. 7 Nĩ ũndũ ũcio coka na thayũ, na ndũgeke ũndũ o na ũmwe ũngĩrakaria
athani a Afilisti.‖ 8 No rĩrĩ, Daudi akĩũria Akishi atĩrĩ: ―Nĩkĩ, kaĩ arĩ atĩa ndeka? Nĩ ihĩtia rĩrĩkũ
wonete harĩ ndungata yaku kuuma mũthenya ũrĩa ndokire kũrĩ wee nginyagia ũmũthĩ? Nĩ kĩĩ
gĩkũgiria thiĩ nawe ngarũe na thũ cia mwathi wakwa mũthamaki?‖ 9 Akishi agĩcokeria Daudi ũũ:
―Kũringana na niĩ, ũkoretwo ũrĩ mwega o ta mũraika wa Kĩhoti. No anene a Afilisti moigĩte atĩrĩ,
‗Ndũkareke athiĩ hamwe na ithuĩ mbaara-inĩ.‘ 10 Ũgookĩra rũcinĩ tene mũrĩ hamwe na ndungata
cia mwathi waku iria ciũkĩte nawe; mũkaarahũka na muumagare rũcinĩ tene gwathererũka o
ũguo.‖

11 Nĩ ũndũ ũcio, Daudi na arũme ake makĩarahũka rũcinĩ tene nĩguo macoke bũrũri-inĩ wa
Afilisti, nao Afilisti makĩambata Jezireeli.

1 SAMUELI 30

1 Na rĩrĩ, rĩrĩa Daudi na arũme ake maakinyire itũũra rĩa Zikilagi mũthenya wa gatatũ, Aamaleki
nĩ maakoretwo mahobanĩirie mwena wa mũhuro o hamwe na Zikilagi, magatharĩkĩra Zikilagi na
makarĩcina na mwaki. 2 Maatahĩte andũ-a-nja o hamwe na arĩa othe maarĩ itũũra-inĩ rĩu, kuuma

443





ũrĩa mũnini nginya ũrĩa mũnene. Gũtirĩ mũndũ o na ũmwe mooragĩte, ĩndĩ maamakuuĩte na
magethiĩra. 3 Rĩrĩa Daudi na arũme ake maakinyire itũũra-inĩ rĩu, magĩkora rĩcinĩtwo, na atumia
ao na ariũ ao na aarĩ ao magatahwo. 4 Nĩ ũndũ ũcio Daudi na arũme acio maarĩ nake
makĩambĩrĩria kũrĩra maanĩrĩire nginya magĩthirũo nĩ hinya wa kũrĩra. 5 O na atumia erĩ a Daudi
nĩ maatahĩtwo, Ahinoamu wa kuuma Jezireeli na Abigaili ũrĩa warĩ mũtumia wa ndigwa wa
Nabali Mũkarimeli. 6 Daudi nĩ aatangĩkire mũno, tondũ arũme acio mooigaga nĩ mekũmũhũũra
na mahiga, nĩ gũkorũo arũme acio nĩ maarakarĩte mũno nĩ ũndũ wa kũũrũo nĩ ariũ ao na aarĩ ao.
No Daudi akĩĩhe hinya kũgerera Yahweh Kĩhoti wake.

7 Thutha ũcio Daudi akĩra Abiatharu mũthĩnjĩri-Yahweh mũrũ wa Ahimeleku ũũ: ―Ndagũthaitha
ũndehere ebodi haha.‖ Nĩ ũndũ ũcio Abiatharu agĩtwarĩra Daudi ebodi. 8 Daudi agĩtuĩria ũhoro
harĩ Yahweh akĩũria ũũ: ―Ndeng‘erie gĩkundi kĩu kĩa atunyani? Hihi nĩ ngũmakinyĩra?‖ Nake
akĩmwĩra atĩrĩ: ―Thiĩ ũkamathingate, nĩ gũkorũo hatarĩ nganja nĩ ũkũhonokia kĩrĩa gĩothe
gĩtahĩtwo.‖

9 O rĩo Daudi akiumagara marĩ na arũme 600 arĩa maarĩ hamwe nake, na magĩthiĩ o nginya
Mũkuru-inĩ wa Besori kũrĩa arũme amwe maatigirũo. 10 Daudi agĩthiĩ o na mbere kũmateng‘eria
marĩ hamwe na arũme 400, ĩndĩ arũme 200 arĩa maaremirũo kũringa Mũkuru wa Besori nĩ ũndũ
wa kũnoga mũno nĩ maatigirũo.

11 Magĩkora Mũmisiri ũmwe werũ-inĩ na makĩmũtwara kũrĩ Daudi. Makĩmũhe irio cia kũrĩa na
maĩ ma kũnyua, 12 o hamwe na kĩenyũ gĩa keki ya ngũyũ hihe na keki igĩrĩ cia thabibũ
nyũmithie. Arĩkia kũrĩa, agĩcokwo nĩ hinya, tondũ ndaakoretwo arĩte irio o na kana akanyua maĩ
thikũ ithatũ ũtukũ na mũthenya. 13 Daudi agĩkĩmũũria atĩrĩ: ―Wee ũrĩ wa ũ, na uumĩte kũ?‖ nake
akiuga ũũ: ―Niĩ ndĩ Mũmisiri, ngombo ya Mũamaleki, no mwathi wakwa nĩ aandigire tondũ nĩ
ndarwarire thikũ ithatũ hĩtũku. 14 Twatharĩkĩire mwena wa mũhuro wa Akerethi na gĩcigo kĩa
Yahuda na mwena wa mũhuro wa Kalebu, na tũgĩcina Zikilagi na mwaki.‖ 15 Hĩndĩ ĩyo Daudi
akĩmũũria ũũ: ―Hihi nĩ ũkũnjikũrũkia ũndware kũrĩ gĩkundi kĩu kĩa atunyani?‖ Nake akĩmwĩra
atĩrĩ: ―Angĩkorũo nĩ ũkwĩhĩta harĩ niĩ mbere ya Kĩhoti atĩ ndũkũnjũraga na atĩ ndũkũũneana kũrĩ
mwathi wakwa, nĩ ngũgũikũrũkia ngũtware kũrĩ gĩkundi kĩu kĩa atunyani.‖

16 Kwoguo akĩmũikũrũkia nginya kũrĩa maarĩ megangarĩte bũrũri-inĩ wothe, makĩrĩaga na
makĩnyuaga na magĩkũngũyagĩra nĩ ũndũ wa indo ciothe iria maatahĩte nyingĩ mũno bũrũri-inĩ
wa Afilisti na bũrũri-inĩ wa Yahuda. 17 Nake Daudi akĩmoraga kuuma rũcinĩ kũrĩ na nduma o
nginya hwaĩ-inĩ wa mũthenya ũyũ ũngĩ; gũtirĩ mũndũ o na ũmwe wetharire tiga arũme 400 arĩa
maahaicire ngamĩra makĩũra. 18 Daudi akĩhonokia kĩrĩa gĩothe gĩatahĩtwo nĩ Aamaleki, na Daudi
akĩhonokia atumia ake eerĩ. 19 Gũtirĩ kĩndũ o na kĩrĩkũ kĩao kĩaagire, kuuma kĩrĩa kĩnini o
nginya kĩrĩa kĩnene. Maahonokirie ariũ na aarĩ ao o hamwe na indo iria ciatahĩtwo; Daudi
aahonokirie kĩrĩa gĩothe mooete. 20 Nĩ ũndũ ũcio Daudi akĩoya ndũũru ciothe cia mbũri na
ng‘ondu na ndũũru ciothe cia ng‘ombe, iria maatwarire mbere ya mahiũ mao. Makiuga ũũ: ―Ici
nĩcio indo iria Daudi atahĩte.‖

444


21 Daudi agĩgĩcoka kũrĩ arũme arĩa 200 maanogete mũno makaremwo nĩ gũthiĩ hamwe na Daudi
o acio maatigĩtwo Mũkuru-inĩ wa Besori, na magĩũka gũtũnga Daudi hamwe na andũ arĩa maarĩ
nake. Rĩrĩa Daudi aakuhĩrĩirie arũme acio, akĩmoria ũhoro wao. 22 No rĩrĩ, mũndũ wothe mũũru
na ũtarĩ kĩene gatagatĩ-inĩ ka arĩa maathiĩte na Daudi akiuga ũũ: ―Tondũ matinathiĩ hamwe na
ithuĩ, gũtirĩ kĩndũ o na kĩ tũkũmahe harĩ indo iria iratahĩtwo tũhonoketie o tiga mũndũ eyoere
mũtumia wake na ciana ciake na ethiĩre.‖ 23 No Daudi akiuga ũũ: ―Ariũ a ithe witũ,
mũtiagĩrĩirũo gwĩka ũguo na kĩrĩa Yahweh atũheete. Nĩ aratũgitĩrire, nakĩo gĩkundi kĩa atunyani
kĩrĩa gĩatũũkĩrĩire arakĩneana guoko-inĩ gwitũ. 24 Nũũ ũngĩtĩkania na inyuĩ ũndũ-inĩ ũcio? Igai
rĩa ũrĩa ũraikũrũkire mbaara-inĩ rĩgũkorũo rĩiganaine na igai rĩa ũrĩa ũratigirũo aikarĩtie mĩrigo.
Othe megũkorũo na igai hamwe.‖ 25 Na kuuma mũthenya ũcio gũthiĩ na mbere, akĩiga ũndũ
ũcio ũrũmagĩrĩrũo na ũgĩtuĩka watho thĩinĩ wa Isiraeli nginyagia ũmũthĩ.

26 Rĩrĩa Daudi aacokire Zikilagi, akĩneana indo imwe iria aatahĩte itwarĩrũo athuri a Yahuda arĩa
maarĩ arata ake, akiuga ũũ: ―Gĩkĩ nĩ kĩheo kĩanyu kuuma indo-inĩ iria itahĩtwo harĩ thũ cia
Yahweh.‖ 27 Aacineanire kũrĩ arĩa maarĩ Betheli, kũrĩ arĩa maarĩ Ramothu ya Negebu, kũrĩ arĩa
maarĩ Jatiru, 28 kũrĩ arĩa maarĩ Aroeru, kũrĩ arĩa maarĩ Sifimothu, kũrĩ arĩa maarĩ Eshitemoa, 29
kũrĩ arĩa maarĩ Rakali, kũrĩ arĩa maarĩ matũũra-inĩ ma Ajerameeli, kũrĩ arĩa maarĩ matũũra-inĩ ma
Akeeni, 30 kũrĩ arĩa maarĩ Horoma, kũrĩ arĩa maarĩ Borashani, kũrĩ arĩa maarĩ Athaki, 31 kũrĩ
arĩa maarĩ Hebironi, na kũrĩa guothe Daudi na arũme ake maathiaga kaingĩ.

1 SAMUELI 31

1 Na rĩrĩ, Afilisti makĩrũa na Isiraeli. Nao arũme a Isiraeli makĩũrĩra Afilisti, na aingĩ ao
makĩũragĩrũo Kĩrĩma-inĩ kĩa Giliboa. 2 Afilisti magĩgĩthiĩ o makuhĩrĩirie Saulu na ariũ ake, na
Afilisti acio makĩũraga Jonathani, Abinadabu, na Maliki-shua, ariũ a Saulu. 3 Mbaara ĩyo
ĩkĩneneha mũno ĩkĩhatĩrĩria Saulu, nao aikia a mĩguĩ makĩmuona, na aikia acio a mĩguĩ
makĩmũguraria ũũru mũno. 4 Saulu agĩkĩĩra mũndũ ũrĩa wamũkuuagĩra indo cia mbaara atĩrĩ:
―Comora rũhiũ rwaku rwa njora ũndũrĩkanie naruo, nĩgetha arũme aya matarĩ aruu matigoke
mandũrĩkanie na maanyamarie.‖ No mũndũ ũcio wamũkuuagĩra indo cia mbaara ndeendaga
gwĩka ũguo, tondũ aarĩ na guoya mũno. Nĩ ũndũ ũcio Saulu akĩoya rũhiũ rwa njora na
akĩrũgwĩra. 5 Rĩrĩa mũndũ ũcio wamũkuuagĩra indo cia mbaara oonire Saulu nĩ akua, o nake
akĩgwĩra rũhiũ rwake rwa njora agĩkua hamwe nake. 6 Nĩ ũndũ ũcio Saulu, ariũ ake atatũ, mũndũ
ũrĩa wamũkuuagĩra indo cia mbaara, na arũme ake othe magĩkua hamwe mũthenya ũcio. 7 Rĩrĩa
andũ a Isiraeli arĩa maarĩ gĩcigo-inĩ kĩa mũkuru na arĩa maarĩ gĩcigo-inĩ kĩa Jorodani moonire atĩ
arũme a Isiraeli nĩ mora na atĩ Saulu na ariũ ake nĩ makua, magĩtiganĩria matũũra mao na
makĩũra; nao Afilisti magĩthiĩ gũikaraga matũũra-inĩ macio.

8 Mũthenya ũyũ ũngĩ rĩrĩa Afilisti maathiire kũbora andũ acio mooragĩtwo, magĩkora Saulu na
ariũ ake atatũ marĩ akuũ kũu Kĩrĩma-inĩ kĩa Giliboa. 9 Magĩkĩmũrenga mũtwe na makĩoya indo

445




ciake cia mbaara, na magĩtũma ndũmĩrĩri bũrũri-inĩ wothe wa Afilisti atĩ ũhoro ũcio ũtheremio
nyũmba-inĩ cia mĩhianano yao na gatagatĩ-inĩ ka andũ. 10 Magĩcoka makĩiga indo icio ciake cia
mbaara nyũmba-inĩ ya mĩhianano ya Ashitorethu na makĩoherera kĩimba gĩake rũthingo-inĩ rwa
Bethi-shani. 11 Rĩrĩa aikari a Jabeshi-gileadi maaiguire ũrĩa Afilisti meekĩte Saulu, 12 njamba
ciothe cia ita ikĩarahũka igĩthiĩ ũtukũ mũgima na ikĩruta mwĩrĩ wa Saulu na mĩĩrĩ ya ariũ ake
rũthingo-inĩ rwa Bethi-shani. Na igĩcoka Jabeshi na ikĩmĩcinĩra kuo. 13 Magĩcoka makĩoya
mahĩndĩ mao makĩmathika rungu rwa mũtĩ wa mũkarakaba kũu Jabeshi, na makĩĩhinga kũrĩa
thikũ mũgwanja.

2 SAMUELI 1

1 Thutha wa Saulu gũkua, rĩrĩa Daudi aacokire oimĩte kũhoota Aamaleki, Daudi agĩikara Zikilagi
thikũ igĩrĩ. 2 Mũthenya wa gatatũ, mũndũ ũmwe agĩũka oimĩte kambĩ-inĩ ya Saulu nguo ciake irĩ
ndembũre na arĩ na tĩri mũtwe. Rĩrĩa aakinyire harĩ Daudi, akĩĩgũithia na agĩturumithia mũtwe
thĩ.

3 Daudi akĩmũũria atĩrĩ: ―Uumĩte na kũ?‖ Nake akĩmũcokeria ũũ: ―Nĩ gwĩthara ndethara kuuma
kambĩ-inĩ ya Isiraeli.‖ 4 Daudi akĩmũũria atĩrĩ: ―Maũndũ mahaana atĩa? Ta njĩĩra.‖ Nĩ ũndũ ũcio
akĩmwĩra ũũ: ―Andũ nĩ morĩte makoima mbaara-inĩ na andũ aingĩ nĩ matooretio na makooragwo.
O na Saulu na mũrũwe Jonathani nĩ makuĩte.‖ 5 Daudi agĩcoka akĩũria mwanake ũcio
wamũreheire ũhoro ũcio atĩrĩ: ―Ũmenyete atĩa atĩ Saulu na mũrũwe Jonathani nĩ makuĩte?‖ 6
Mwanake ũcio akĩmũcokeria ũũ: ―Ndĩrakorirũo ndĩ hau Kĩrĩma-inĩ kĩa Giliboa, nake Saulu
aretiranĩtie hau na itimũ rĩake, na ngaari cia mbarathi na atwarithia a mbarathi marakoretwo
maamũkinyĩra. 7 Rĩrĩa arehũgũrire na aranyona, aranjĩta, na niĩ ndĩroiga atĩrĩ, ‗Ĩ niĩ ũyũ haha!‘ 8
Aranjũria atĩrĩ, ‗Nĩ wee ũ?‘ Ndĩramũcokeria ũũ, ‗Niĩ ndĩ Mũamaleki.‘

9 Aracoka aranjĩra atĩrĩ, ‗Ndagũthaitha nguhĩrĩria ũnjũrage, nĩ gũkorũo ndĩ na ruo rũnene mũno,
no ndĩ o muoyo.‘ 10 Kwoguo ndĩramũkuhĩrĩria na ndĩramũũraga, tondũ ndĩronire ndangĩhona
thutha wake gũkorũo agwĩte thĩ arĩ mũgurarie. Ndĩracoka ndĩroya thũmbĩ ĩrĩa ĩrarĩ mũtwe-inĩ
wake na bangiri ĩrĩa ĩrarĩ guoko-inĩ gwake, na nĩ ndacirehe haha harĩ mwathi wakwa.‖

11 Daudi aigua ũguo akĩnyita nguo ciake agĩcitembũra, na o nao arũme arĩa othe aarĩ nao magĩka
o taguo. 12 Nao magĩcakaya na makĩrĩra na makĩĩhinga kũrĩa o nginya hwaĩ-inĩ nĩ ũndũ wa
Saulu, nĩ ũndũ wa mũrũwe Jonathani, nĩ ũndũ wa andũ a Yahweh, na nĩ ũndũ wa nyũmba ya
Isiraeli, tondũ nĩ mooragĩtwo na rũhiũ rwa njora.

13 Daudi akĩũria mwanake ũcio wamũreheire ũhoro ũcio atĩrĩ: ―Uumĩte kũ?‖ Akĩmwĩra ũũ: ―Niĩ
ndĩ mũrũ wa mũndũ wa kũngĩ, Mũamaleki.‖ 14 Daudi agĩcoka akĩmũũria ũũ: ―Nĩ kĩĩ kĩratũmire
wage gwĩtigĩra kuoya guoko gwaku na igũrũ ũũrage mũitĩrĩrie maguta wa Yahweh?‖ 15 Daudi

446




arĩkia kuuga ũguo agĩta mwanake ũmwe akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũka haha ũmũũrage.‖ Nĩ ũndũ ũcio
akĩmũgũtha, agĩkua. 16 Daudi aamwĩrire ũũ: ―Thakame yaku ĩrĩ igũrũ rĩa mũtwe waku mwene,
tondũ kanua gaku mwene nĩko karuta ũira igũrũ rĩaku koiga atĩrĩ, ‗Niĩ mwene nĩ niĩ ndĩroragire
mũitĩrĩrie maguta wa Yahweh.‘‖

17 Daudi agĩcoka akĩina rwĩmbo rũrũ rwa gũcakaĩra Saulu na mũrũwe Jonathani 18 na akiuga
andũ a Yahuda marutwo rwĩmbo rũu rwa macakaya rũrĩa rwĩtagwo ―Rwĩmbo rwa Ũta,‖ rũrĩa
rwandĩkĩtwo ibuku-inĩ rĩa Jasharu:

19 ―Ũthaka waku, wee Isiraeli, nĩ ũũragĩirũo kũndũ gwaku kũrĩa gũtũũgĩru.

Kaĩ arĩa marĩ hinya nĩ magũĩte-ĩ!

20 Mũtikaheane ũhoro ũcio thĩinĩ wa Gathu;

Mũtikawanĩrĩre njĩra-inĩ cia Ashikeloni,

Nĩgetha airĩtu a Afilisti matigacanjamũke,

Nĩgetha airĩtu a arũme matarĩ aruu matigakene.

21 Inyuĩ irĩma cia Giliboa,

Mũroaga kũgĩa na ime o na kana mbura ĩmuurĩre,

O na kana mĩgũnda ĩkũruta maciaro ma mĩhothi mĩamũre,

Tondũ ngo ya arĩa marĩ hinya nĩ ĩthahĩirio kũu,

Ngo ya Saulu rĩu ti njitĩrĩrie maguta.

22 Kuuma thakame-inĩ ya arĩa moragĩtwo, kuuma maguta-inĩ ma arĩa marĩ hinya,

Ũta wa Jonathani ndũrahũndũkaga,

Na rũhiũ rwa njora rwa Saulu rũtiracokaga rũtahootanĩte.

23 Saulu na Jonathani mararĩ ende na a bata ũtũũro-inĩ wao,

O na gĩkuũ-inĩ matinatigana.

Mararĩ na mĩtũkĩ gũkĩra nderi,

Na mararĩ na hinya gũkĩra mĩrũthi.

24 Inyuĩ airĩtu a Isiraeli, cakaĩrai Saulu,

O we ũrĩa wamũhumbire nguo ndune na ng‘emu,

447


O we ũrĩa wekĩrire mathaga ma thahabu nguo-inĩ cianyu.

25 Kaĩ arĩa marĩ hinya nĩ magũĩrĩire mbaara-inĩ-ĩ!

Jonathani arĩ kũndũ gwaku kũrĩa gũtũũgĩru oragĩtwo!

26 Ndĩ na kĩeha kĩnene mũno nĩ ũndũ waku Jonathani, mũrũ wa baba;

Nĩ ndĩrakwendete mũno.

Wendo waku harĩ niĩ ũrarĩ wa magegania gũkĩra wendo wa andũ-anja.

27 Kaĩ arĩa marĩ hinya nĩ magwĩte

Na matharaita ma mbaara magathira-ĩ!‖

2 SAMUELI 2

1 Thutha ũcio Daudi agĩtuĩria ũhoro harĩ Yahweh akĩũria ũũ: ―Nyambate itũũra-inĩ rĩmwe rĩa
matũũra ma Yahuda?‖ Yahweh akĩmwĩra: ―Ambata.‖ Daudi agĩcoka akĩũria ũũ: ―Thiĩ kũ?‖ Nake
agĩcokia: ―Thiĩ Hebironi.‖ 2 Nĩ ũndũ ũcio Daudi akĩambata agĩthiĩ kuo hamwe na atumia ake erĩ,
Ahinoamu wa kuuma Jezireeli na Abigaili ũrĩa warĩ mũtumia wa ndigwa wa Nabali Mũkarimeli.
3 Ningĩ Daudi nĩ aathiire hamwe na arũme arĩa maarĩ hamwe nake, o mũndũ na andũ a nyũmba
yake, na magĩikara matũũra-inĩ marĩa maathiũrũrũkĩirie Hebironi. 4 Nao arũme a Yahuda
magĩthiĩ na magĩitĩrĩria Daudi maguta atuĩke mũthamaki wa gũthamakĩra nyũmba ya Yahuda.

Makĩra Daudi ũũ: ―Arũme a Jabeshi-gileadi nĩo maathikire Saulu.‖ 5 Kwoguo Daudi agĩtũma
atũmwo kũrĩ arũme a Jabeshi-gileadi makameere ũũ: ―Mũrorathimwo nĩ Yahweh, nĩ ũndũ ũcio
mwega na wa gĩtĩo mwekire Saulu mwathi wanyu nĩ ũndũ wa kũmũthika.

6 Yahweh aromuonia maũndũ mega na ma tha na ma kĩhooto.

O na niĩ nĩ ngũmwĩka maũndũ mega na ma tha na ũtugi nĩ tondũ wa gwĩka ũndũ ũcio.

7 Na rĩrĩ, rekei moko manyu makorũo na hinya na mũkorũo mũrĩ arũme marĩ na ũcamba, nĩ
gũkorũo Saulu mwathi wanyu nĩ akuĩte, nayo nyũmba ya Yahuda nĩ ĩnjitĩrĩirie maguta nduĩke
mũthamaki wao.‖

8 No Abineri mũrũ wa Neri mũnene wa mbũtũ ya Saulu, nĩ ooete Ishi-boshethu mũrũ wa Saulu
akamũringia akamũtwara Mahanaimu 9 na akamũtua mũthamaki wa Gileadi, Aashuru, Jezireeli,
Efiraimu, Benjamini, na wa gũthamakĩra andũ othe a Isiraeli. 10 Ishi-boshethu mũrũ wa Saulu
aarĩ na mĩaka 40 rĩrĩa aatuĩkire mũthamaki wa Isiraeli, na aathamakire mĩaka ĩĩrĩ. O na kũrĩ ũguo,

448




nyũmba ya Yahuda yanyitire Daudi mbaru. 11 Ihinda rĩrĩa Daudi aarĩ mũthamaki thĩinĩ wa
Hebironi agĩthamakĩra nyũmba ya Yahuda rĩarĩ mĩaka mũgwanja na mĩeri ĩtandatũ.

12 Thutha wa ihinda Abineri mũrũ wa Neri marĩ na ndungata cia Ishi-boshethu mũrũ wa Saulu
makiuma Mahanaimu magĩthiĩ Gibeoni. 13 O nao Joabu mũrũ wa Zeruia marĩ na ndungata cia
Daudi makiumagara na magĩtũngana nao karia-inĩ ka Gibeoni; na gĩkundi kĩmwe gĩgĩikara
mwena ũmwe wa karia kau, nakĩo gĩkundi kĩu kĩngĩ gĩgĩikara mwena ũcio ũngĩ wa karia kau. 14
Mũthia-inĩ Abineri akĩra Joabu ũũ: ―Reke anake aya mokĩre marũe marĩ mbere itũ.‖ Joabu
agĩkiuga ũũ: ―Nĩ mokĩre.‖ 15 Nĩ ũndũ ũcio magĩũkĩra na makĩringa kũringana na ũrĩa
maatarirũo, 12 kuuma mwena wa Benjamini na Ishi-boshethu mũrũ wa Saulu na 12 kuuma harĩ
ndungata cia Daudi. 16 O mũndũ akĩnyita ũrĩa maang‘ethanĩire nake mũtwe na akĩmũtheca na
rũhiũ rwake rwa njora mwena-inĩ, na othe makĩgwa thĩ hamwe. Nĩ ũndũ ũcio, handũ hau harĩa
harĩ thĩinĩ wa Gibeoni hagĩtwo Helikathu-hazurimu.

17 Mbaara ĩrĩa yoimĩrire mũthenya ũcio yarĩ nene mũno, na mũthia-inĩ Abineri na arũme a
Isiraeli magĩtoorio nĩ ndungata cia Daudi. 18 Na rĩrĩ, ariũ atatũ a Zeruia maarĩ hau—Joabu,
Abishai, na Asaheli; na magũrũ ma Asaheli maarĩ na ihenya o ta thiya werũ-inĩ. 19 Asaheli
agĩgĩteng‘eria Abineri, atekwerekera mwena wa ũrĩo kana wa ũmotho hĩndĩ ĩyo aateng‘eragia
Abineri. 20 Rĩrĩa Abineri eehũgũrire, akĩũria atĩrĩ, ―Asaheli, nĩwe?‖ nake agĩcokia, ―Ĩĩ nĩ niĩ.‖ 21
Abineri agĩcoka akĩmwĩra ũũ: ―Erekera mwena waku wa ũrĩo kana wa ũmotho ũnyite ũmwe wa
anake acio, na wĩyoere kĩrĩa gĩothe ũkũmũtunya.‖ No Asaheli ndeendaga gũtiga kũmũteng‘eria.
22 Kwoguo Abineri akĩra Asaheli o rĩngĩ: ―Tiga kũndeng‘eria. Ũrenda ngũũrage nĩkĩ? Ingĩhota
atĩa kũrora Joabu mũrũ wa nyũkwa ũthiũ?‖ 23 No we akĩrega gũtiga kũmũteng‘eria, nĩ ũndũ ũcio
Abineri akĩmũtheca nda na mũthia wa mwena wa na thutha wa itimũ, na itimũ rĩu rĩkiumanĩra
mũgongo-inĩ wake; na akĩgwa agĩkua hau hau. Mũndũ wothe ũrĩa wokaga handũ hau Asaheli
aagũire na agĩkua, aambaga gũtithia akarũgama hau.

24 Nao Joabu na Abishai magĩthiĩ gũteng‘eria Abineri. Na rĩrĩa riũa rĩathũaga magĩkinya karĩma-
inĩ ka Ama, karĩa kang‘etheire Gia njĩra-inĩ ya gũthiĩ werũ-inĩ wa Gibeoni. 25 Abenjamini
makĩũngana hau makĩrũmĩrĩra Abineri, magĩthondeka gĩkundi kĩmwe na makĩrũgama gacũmbĩrĩ-
inĩ ga karĩma kamwe. 26 Abineri akĩanĩrĩra akĩũria Joabu ũũ: ―Rũhiũ rwa njora rũgũthiĩ o na
mbere gũtharĩkanĩra rũtegũtigithĩria? Kaĩ ũtoĩ atĩ moimĩrĩro megũkorũo marĩ moru? Nĩ nginya rĩ
ũgũikara ũtekwĩra andũ matige gũteng‘eria ariũ a ithe wao?‖ 27 Joabu aigua ũguo akiuga ũũ: ―O
ta ũrĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma atũũraga muoyo, korũo ndũnaaria, andũ aya mangĩgatiga gũteng‘eria
ariũ a ithe rũcinĩ.‖ 28 Hĩndĩ ĩyo Joabu akĩhuuha coro, nao arũme ake magĩtiga gũteng‘eria
Isiraeli, nayo mbaara ĩyo ĩgĩthira.

29 Abineri na arũme ake magĩthiĩ matuĩkanĩirie Araba ũtukũ ũcio wothe na makĩringa Jorodani
magĩthiĩ matuĩkanĩirie mũkuru-inĩ wothe na mũthia-inĩ magĩkinya Mahanaimu. 30 Thutha wa
Joabu kũhũndũka oimĩte gũteng‘eria Abineri, agĩcokanĩrĩria andũ othe hamwe. Harĩ ndungata
ciothe cia Daudi, 19 nĩo mataarĩ ho, hamwe na Asaheli. 31 No ndungata cia Daudi nĩ ciatooretie
Abenjamini na arũme a Abineri, na arũme 360 gatagatĩ-inĩ kao magakua. 32 Makĩoya Asaheli

449


makĩmũthika mbĩrĩra-inĩ ya ithe ĩrĩa ĩrĩ Bethilehemu. Na Joabu na arũme ake magĩthiĩ ũtukũ
mũgima, na magĩkinya Hebironi rũcinĩ gũgĩthererũka.

2 SAMUELI 3

1 Na rĩrĩ, mbaara gatagatĩ ka nyũmba ya Saulu na nyũmba ya Daudi ĩgĩthiĩ o na mbere; na Daudi
agĩthiĩ na mbere kũgĩa na hinya, nayo nyũmba ya Saulu ĩgĩkĩrĩrĩria kwaga hinya.

2 Ihinda-inĩ rĩu, Daudi agĩciarĩrũo ariũ kũu Hebironi. Mũrũ wake wa irigithathi aarĩ Amunoni
ũrĩa waciarirũo nĩ Ahinoamu wa kuuma Jezireeli. 3 Mũrũ wake wa kerĩ aarĩ Kileabu ũrĩa
waciarirũo nĩ Abigaili, mũtumia wa ndigwa wa Nabali Mũkarimeli; na wa gatatũ aarĩ Abisalomu
mũrũ wa Maaka, mwarĩ wa Talimai mũthamaki wa Geshuru. 4 Wa kana aarĩ Adonija mũrũ wa
Hagithu, na wa gatano aarĩ Shefatia mũrũ wa Abitali. 5 Wa gatandatũ aarĩ Ithireamu ũrĩa
waciarirũo nĩ Egila mũtumia wa Daudi. Acio nĩo Daudi aaciarĩirũo kũu Hebironi.

6 Na hĩndĩ ĩyo mbaara gatagatĩ ka nyũmba ya Saulu na nyũmba ya Daudi yathiaga na mbere,
Abineri no gwĩkĩra eekĩraga ũnene wake hinya nyũmba-inĩ ya Saulu. 7 Na rĩrĩ, Saulu nĩ aarĩ na
thuriya yetagwo Rizipa mwarĩ wa Aia. Thutha-inĩ Ishi-boshethu akĩũria Abineri atĩrĩ:
―Wakomire na thuriya ya baba nĩkĩ?‖ 8 Abineri akĩrakario mũno nĩ ciugo icio cia Ishi-boshethu
akiuga ũũ: ―Kaĩ ndĩ mũtwe wa ngui kuuma Yahuda? Nginyagia mũthenya ũyũ wa ũmũthĩ,
ngoretwo ngĩonania maũndũ ma tha kũrĩ nyũmba ya thoguo Saulu na kũrĩ ariũ a ithe na kũrĩ
arata ake, na ndirĩ ndagũkunyanĩra guoko-inĩ kwa Daudi; na rĩu ũmũthĩ ũranjukĩra ihĩtia rĩgiĩ
mũndũ-wa-nja. 9 Kĩhoti arorũithia Abineri na eke ũguo o na makĩria angĩkorũo ndigwĩkĩra Daudi
o ta ũrĩa Yahweh eehĩtire harĩ we atĩ: 10 nĩ egũthaamia ũthamaki kuuma nyũmba-inĩ ya Saulu na
ahande gĩtĩ kĩa ũnene kĩa Daudi igũrũ rĩa Isiraeli na igũrũ rĩa Yahuda, kuuma Dani nginya Biri-
shiba.‖ 11 Ishi-boshethu ndaahotire kwĩra Abineri kiugo kĩngĩ o na kĩmwe, nĩ gũkorũo nĩ
aamwĩtigagĩra.

12 O rĩo Abineri agĩtũma atũmwo kũrĩ Daudi mamwĩre atĩrĩ: ―Bũrũri ũyũ nĩ wa ũ?‖ Agĩcoka
akiuga: ―Thondeka kĩrĩkanĩro hamwe na niĩ, na nĩ ngwĩka ũrĩa wothe ingĩhota nĩguo ngarũre
andũ othe a Isiraeli makorũo mwena waku.‖ 13 Daudi aigua ũguo agĩcokia ũũ: ―Nĩ ũndũ mwega!
Nĩ ngũthondeka kĩrĩkanĩro hamwe nawe. Ũndũ ũrĩa ngũkwĩra no atĩ ndũkagerie kuona ũthiũ
wakwa o tiga wambire kũndehera Mikali, mwarĩ wa Saulu, ũgĩũka kũnyona.‖ 14 Daudi agĩcoka
agĩtũma atũmwo kũrĩ Ishi-boshethu, mũrũ wa Saulu, akĩmwĩra atĩrĩ: ―Nengera mũtumia wakwa
Mikali, ũrĩa ndagĩire kĩrĩko gĩa kũhikania nake thutha wa kũneana ikonde 100 cia igũrũ cia
Afilisti.‖ 15 Ishi-boshethu agĩgĩtũmana Mikali agĩĩrũo kuuma kũrĩ mũthuriwe Palitieli mũrũ wa
Laishi. 16 Ĩndĩ mũthuriwe agĩtwarana nake, akĩrĩraga amũrũmĩrĩire o nginya Bahurimu. Nake
Abineri akĩmwĩra ũũ: ―Thiĩ, coka!‖ Nĩ ũndũ ũcio agĩcoka.

450




17 Ihinda-inĩ rĩu Abineri agĩtũma ndũmĩrĩri kũrĩ athuri a Isiraeli, akĩmeera atĩrĩ: ―Kwa ihinda
rĩigana ũna nĩ mũkoretwo mũkĩenda Daudi atuĩke mũthamaki igũrũ rĩanyu. 18 Rĩu oyai ikinya, nĩ
gũkorũo Yahweh nĩ erĩte Daudi ũũ: ‗Kũgerera guoko kwa ndungata yakwa Daudi nĩ ngũhonokia
andũ akwa Isiraeli kuuma guoko-inĩ kwa Afilisti na kuuma guoko-inĩ gwa thũ ciao ciothe.‘‖ 19
Abineri agĩcoka akĩaria na andũ a Benjamini. Ningĩ Abineri agĩthiĩ Hebironi kwaria na Daudi
keheri-inĩ nĩguo amwĩre ũrĩa andũ a Isiraeli na nyũmba yothe ya Benjamini meetĩkanĩirie.

20 Rĩrĩa Abineri aakinyire Hebironi kũrĩ Daudi arĩ na arũme 20, Daudi akĩrugithia iruga nĩ ũndũ
wa Abineri na arũme acio maarĩ hamwe nake. 21 Nake Abineri akĩra Daudi atĩrĩ: ―Reke thiĩ
njokanĩrĩrie andũ othe a Isiraeli harĩ mwathi wakwa mũthamaki, nĩguo mathondeke kĩrĩkanĩro
hamwe nawe, na nĩ ũgũtuĩka mũthamaki igũrũ rĩa kĩrĩa gĩothe wĩrirĩirie.‖ Nĩ ũndũ ũcio Daudi
akĩrekereria Abineri, na agĩthiĩ na thayũ.

22 Ihinda-inĩ o rĩu, ndungata cia Daudi hamwe na Joabu igĩcoka kuuma kũrĩa ciathiĩte
gũtharĩkĩra, na ikĩrehe indo nyingĩ iria ciatahĩte. Abineri matiarĩ hamwe na Daudi kũu Hebironi,
tondũ Daudi nĩ aakoretwo amũrekereria athiĩ na thayũ. 23 Rĩrĩa Joabu na mbũtũ yothe ĩrĩa yarĩ
hamwe nake maakinyire, Joabu akĩrũo atĩrĩ: ―Abineri mũrũ wa Neri okire kũrĩ mũthamaki, nake
mũthamaki amũrekereria athiĩ na thayũ.‖ 24 Nĩ ũndũ ũcio Joabu agĩtonya kũrĩ mũthamaki
akĩmwĩra ũũ: ―Nĩ atĩa weka? Abineri nĩ gũka okire kũrĩ wee. Nĩ kĩĩ gĩtũmire ũmũrekererie athiĩ,
wareka athiĩ atekũũrio? 25 Wee nĩ ũĩ Abineri mũrũ wa Neri! Egũkĩte gũkũ gũkũheenereria na
kũmenya mĩthiĩre yaku yothe na gũtuĩria ũndũ ũrĩa wothe ũreka.‖

26 Joabu agĩgĩtiga Daudi na agĩtũma atũmwo makarũmĩrĩre Abineri, na makĩmũcokia kuuma
irima-inĩ rĩa maĩ rĩa Sira; no gũtirĩ ũndũ Daudi aamenyaga wĩgiĩ ũhoro ũcio. 27 Rĩrĩa Abineri
aacokire Hebironi, Joabu akĩmũtwara handũ mwena-inĩ thĩinĩ wa kĩhingo nĩguo arie nake keheri-
inĩ. No rĩrĩ, marĩ hau akĩmũtheca nda, agĩkua; aamwĩkire ũguo nĩ ũndũ wa kũũraga mũrũ wa
nyina Asaheli. 28 Rĩrĩa Daudi aaiguire ũhoro ũcio thutha-inĩ, akiuga ũũ: ―Niĩ hamwe na
ũthamaki wakwa tũgũtũũra tũtarĩ na mahĩtia mbere ya Yahweh tene na tene igũrũ rĩgiĩ ihĩtia rĩa
ũiti wa thakame ya Abineri mũrũ wa Neri. 29 Rĩrocokerera mũtwe wa Joabu na nyũmba yothe ya
ithe. Nyũmba ya Joabu ndĩkanaage mũndũrũme ũrĩ na mũrimũ wa kuumwo nĩ gĩko kana mũndũ
ũrĩ na mangũ kana mũndũrũme ũrĩrutaga wĩra na mũtĩ wa kuogotha ndigi kana mũndũ ũũragĩtwo
na rũhiũ rwa njora kana mũndũ wagĩte irio!‖ 30 Joabu na Abishai mũrũ wa nyina magĩkĩũraga
Abineri tondũ nĩ ooragĩte Asaheli mũrũ wa nyina wao marĩ Gibeoni mbaara-inĩ.

31 Daudi agĩcoka akĩra Joabu na andũ othe arĩa maarĩ hamwe nake atĩrĩ: ―Tembũrai nguo cianyu
na mwĩyohe nguo cia makũnia mũcakaĩre Abineri.‖ Mũthamaki Daudi we mwene agĩthiĩ oimĩte
karĩrĩ ka mathiko thutha. 32 Magĩthika Abineri kũu Hebironi; na mũthamaki akĩrĩra anĩrĩire hau
mbĩrĩra-inĩ ya Abineri, na andũ othe makĩambĩrĩria kũrĩra. 33 Mũthamaki akĩina rwĩmbo rũrũ
rwa gũcakaĩra Abineri:

―Hihi Abineri nĩ ekwagĩrĩirũo gũkua gĩkuũ ta kĩa mũndũ ũtarĩ na wĩcirio?

34 Moko maku matikuohetwo,

451


Na magũrũ maku matigwĩkĩrĩtwo bĩngũ.

Ũgũire o ta mũndũ ũgwĩte mbere ya eki-naĩ.‖

Andũ othe maigua ũguo makĩambĩrĩria kũrĩra rĩngĩ nĩ ũndũ wake.

35 Thutha-inĩ andũ othe magĩthiĩ kũhe Daudi mũgate wa kũmũũmĩrĩria kũrĩ o mũthenya, no
Daudi akĩĩhĩta akiuga ũũ: ―Kĩhoti arondũithia na eke ũguo o na makĩria ingĩcama mũgate kana
kĩndũ kĩngĩ o gĩothe riũa rĩtathũĩte!‖ 36 Andũ othe makĩona ũndũ ũcio na magĩkenio nĩguo. O ta
maũndũ mothe marĩa mũthamaki eekĩte, no taguo ũndũ ũcio wakenirie andũ othe. 37 Nĩ ũndũ
ũcio andũ othe na andũ a Isiraeli othe makĩmenya mũthenya ũcio atĩ ti mũthamaki woragithĩtie
Abineri mũrũ wa Neri. 38 Thutha ũcio mũthamaki akĩra ndungata ciake atĩrĩ: ―Na githĩ
mũtiramenya atĩ ũmũthĩ nĩ kwagũa mũnene na mũndũ ũrĩ igweta thĩinĩ wa Isiraeli? 39 Ũmũthĩ
ndirĩ na hinya, o na gũtuĩka nĩ njitĩrĩirio maguta nduĩke mũthamaki, na arũme aya, ariũ a Zeruia,
nĩ andũ marĩ ũhinya mũingĩ ũndũ itangĩhota kũmatooria. Yahweh arorĩha mũndũ ũrĩa mwaganu
kũringana na waganu wake.‖

2 SAMUELI 4

1 Rĩrĩa Ishi-boshethu mũrũ wa Saulu aaiguire atĩ Abineri nĩ oragĩirũo Hebironi, akĩaga ũmĩrĩru
na andũ a Isiraeli othe magĩtangĩka mũno. 2 Na rĩrĩ, nĩ kwarĩ na arũme erĩ maarũgamagĩrĩra
ikundi cia atunyani cia mũrũ wa Saulu: ũmwe eetagwo Baana nake ũcio ũngĩ Rekabu. Maarĩ ariũ
a Rimoni Mũbeerothu, wa mũhĩrĩga wa Benjamini. (Nĩ gũkorũo Beerothu o nakuo gwataragwo
kũrĩ gĩcunjĩ kĩa Benjamini. 3 Abeerothu moorire magĩthiĩ Gitaimu, na matũire kuo marĩ ageni
nginyagia ũmũthĩ.)

4 Na rĩrĩ, Jonathani mũrũ wa Saulu aarĩ na mũrũwe warĩ muonju magũrũ. Aarĩ na mĩaka ĩtano
rĩrĩa ndũmĩrĩri ĩgiĩ Saulu na Jonathani yokire kuuma Jezireeli, nake mũndũ-wa-nja ũrĩa
wamũreraga akĩmuoya na akĩũra, no hĩndĩ ĩyo ooraga arĩ na guoya, mũriũ ũcio akĩgwa na
akĩonja. Mũriũ ũcio eetagwo Mefiboshethu.

5 Rekabu na Baana, ariũ a Rimoni Mũbeerothu, magĩthiĩ mũciĩ kwa Ishi-boshethu mahinda-inĩ
ma mũthenya rĩrĩa riũa rĩkoragwo rĩhiũhĩte, makĩmũkora ahurũkĩte mathaa macio ma mĩaraho. 6
Makĩingĩra nyũmba metuĩte ta arĩ ngano marenda kuoya, makĩmũtheca nda; thutha ũcio Rekabu
na mũrũ wa nyina Baana makĩũra. 7 Hĩndĩ ĩyo maaingĩrire nyũmba, maamũkorire akomete ũrĩrĩ
rumu-inĩ yake ya gũkoma, makĩmũtheca makĩmũũraga, na thutha ũcio makĩmũrenga mũtwe.
Magĩcoka makĩoya mũtwe wake na magĩthiĩ ũtukũ mũgima magereire barabara-inĩ ĩrĩa ĩthiĩte
Araba. 8 Na magĩtwara mũtwe ũcio wa Ishi-boshethu kũrĩ Daudi kũu Hebironi, makĩra
mũthamaki ũũ: ―Ĩ ũyũ mũtwe wa Ishi-boshethu mũrũ wa Saulu thũ yaku ĩrĩa yacaragia muoyo

452




waku. Mũthenya ũyũ wa ũmũthĩ Yahweh nĩ arĩhĩirie mwathi wakwa mũthamaki harĩ Saulu na
njiarũa ciake.‖

9 O na kũrĩ ũguo, Daudi agĩcokeria Rekabu na mũrũ wa nyina Baana, ariũ a Rimoni
Mũbeerothu, akĩmeera ũũ: ―O ta ũrĩa Yahweh atũũraga muoyo, o we ũrĩa wahonokirie kuuma
mĩtangĩko-inĩ yothe, 10 rĩrĩa mũndũ ũmwe aandeheire ndũmĩrĩri akĩnjĩra atĩrĩ, ‗Saulu nĩ akuĩte,‘
eeciragia andehera ũhoro mwega, ngĩmũnyita na ngĩmũũragĩra o kũu Zikilagi. Kĩu nĩkĩo kĩheo
kĩrĩa mũndũ ũcio wandeheire ndũmĩrĩri ĩyo aamũkĩrire kuuma kũrĩ niĩ! 11 Na githĩ ndingĩgĩka
ũguo o na makĩria rĩrĩa arũme aganu moragĩire mũndũ mũthingu thĩinĩ wa nyũmba yake mwene
ũrĩrĩ-inĩ wake! Githĩ ndiagĩrĩirũo gwĩtia thakame yake kuuma moko-inĩ manyu na ndĩmweherie
thĩinĩ wa thĩ?‖ 12 Daudi agĩcoka agĩatha anake ake mamorage. Makĩmatinia moko na magũrũ na
makĩmacuuria hakuhĩ na karia kũu Hebironi. No makĩoya mũtwe wa Ishi-boshethu makĩũthika
mbĩrĩra-inĩ ya Abineri kũu Hebironi.

2 SAMUELI 5

1 Thutha wa ihinda, mĩhĩrĩga yothe ya Isiraeli ĩgĩthiĩ Hebironi kũrĩ Daudi ĩkĩmwĩra ũũ: ―Atĩrĩrĩ,
ithuĩ tũrĩ ihĩndĩ rĩaku na nyama ciaku. 2 Mahinda-inĩ mahĩtũku rĩrĩa Saulu aarĩ mũthamaki witũ,
wee nĩwe watongoragia Isiraeli mbaara-inĩ ciao. Na Yahweh agĩkwĩra atĩrĩ: ‗Nĩ ũrĩrĩithagia andũ
akwa Isiraeli, na nĩ ũgũtuĩka mũtongoria wa gũtongoragia Isiraeli.‘‖ 3 Athuri othe a Isiraeli
magĩgĩthiĩ harĩ mũthamaki kũu Hebironi, na Mũthamaki Daudi agĩthondeka kĩrĩkanĩro hamwe
nao kũu Hebironi mbere ya Yahweh. Magĩcoka magĩitĩrĩria Daudi maguta atuĩke mũthamaki wa
Isiraeli.

4 Daudi aarĩ na mĩaka 30 rĩrĩa aatuĩkire mũthamaki, na aathamakire mĩaka 40.

5 Arĩ Hebironi agĩthamakĩra Yahuda mĩaka 7 na mĩeri 6, na arĩ Yahrushalayim agĩthamakĩra
Isiraeli yothe na Yahuda mĩaka 33.

6 Na mũthamaki na arũme ake makiumagara magĩthiĩ Yahrushalayim gũtharĩkĩra Ajebusi arĩa
maaikaraga kuo. Maanyũrũragia Daudi makamwĩra atĩrĩ: ―Gũtirĩ hĩndĩ ũgaatonya gũkũ! O na
atumumu na arĩa mathuaga megũkũingatithia biũ.‖ Meeĩraga atĩrĩ, ‗Gũtirĩ hĩndĩ Daudi agaatonya
gũkũ.‘ 7 O na kũrĩ ũguo, Daudi agĩtunyana mwĩgitio wa Zayuni, ũrĩa rĩu ũkoragwo ũrĩ Itũũra rĩa
Daudi. 8 Mũthenya ũcio Daudi ooigire atĩrĩ: ―Arĩa megũtharĩkĩra Ajebusi magĩrĩirũo kũgerera
mũtaro-inĩ wa maĩ ũrĩa ũgereire rungu matharĩkĩre ‗arĩa mathuaga hamwe na arĩa atumumu,‘ acio
mathũirũo nĩ Daudi!‖ Nĩkĩo kwĩragwo ũũ: ―Gũtirĩ hĩndĩ arĩa atumumu na arĩa mathuaga
magaatonya nyũmba.‖ 9 Daudi agĩcoka akĩambĩrĩria gũikara mwĩgitio-inĩ ũcio, naguo ũgĩtwo
Itũũra rĩa Daudi; na Daudi akĩambĩrĩria gwaka mĩena yothe kuuma Karĩma-inĩ gũcoka na thĩinĩ.
10 Daudi agĩgĩthiĩ na mbere kũgĩa na hinya, na Yahweh Kĩhoti mũnene wa ita aarĩ hamwe nake.

453




11 Mũthamaki Hiramu wa Turo agĩtũma atũmwo kũrĩ Daudi, hamwe na mbaũ cia mũtarakwa,
mabundi a mbaũ, na mabundi a mahiga nĩ ũndũ wa gwaka thingo, na makĩambĩrĩria gwakĩra
Daudi nyũmba. 12 Daudi nĩ aamenyaga atĩ Yahweh nĩ aamũhandĩte atuĩke mũthamaki wa Isiraeli
na nĩ aatũũgĩrĩtie ũthamaki wake nĩ ũndũ wa andũ Ake Isiraeli.

13 Daudi agĩkĩgĩa thuriya ingĩ na atumia angĩ arĩ Yahrushalayim thutha wa kuuma Hebironi, na
Daudi agĩciarĩrũo ariũ na aarĩ angĩ. 14 Maya nĩmo marĩĩtwa ma arĩa aaciarĩirũo kũu
Yahrushalayim: Shamua, Shobabu, Nathani, Suleimani, 15 Ibiharu, Elishua, Nefegu, Jafia, 16
Elishama, Eliada, na Elifeleti.

17 Rĩrĩa Afilisti maaiguire atĩ Daudi nĩ aaitĩrĩirio maguta atuĩke mũthamaki wa Isiraeli, Afilisti
othe makĩambata nĩguo magacarie Daudi. Rĩrĩa Daudi aaiguire ũhoro ũcio, agĩikũrũka agĩthiĩ
mwĩgitio-inĩ. 18 Nao Afilisti acio magĩthiĩ makĩnyagana Mũkuru-inĩ wa Refaimu. 19 Daudi
agĩtuĩria ũhoro harĩ Yahweh, akĩũria atĩrĩ: ―Nyambate ngatharĩkĩre Afilisti? Hihi nĩ ũkũmaneana
guoko-inĩ gwakwa?‖ Nĩ ũndũ ũcio Yahweh akĩra Daudi ũũ: ―Ambata, nĩ gũkorũo hatarĩ nganja
nĩ ngũneana Afilisti guoko-inĩ gwaku.‖ 20 Daudi agĩgĩthiĩ Baali-perazimu, na Daudi akĩmoragĩra
kuo. Nĩ ũndũ ũcio akiuga atĩrĩ: ―Yahweh nĩ aharaganĩtie thũ ciakwa mbere yakwa, o ta ũrĩa maĩ
maharaganagia handũ.‖ Nĩkĩo eetire handũ hau Baali-perazimu. 21 Afilisti maatiganĩirie
mĩhianano yao kũu, nake Daudi na arũme ake makĩmĩoya magĩthiĩ nayo.

22 Thutha-inĩ Afilisti makĩambata o rĩngĩ na makĩnyagana Mũkuru-inĩ wa Refaimu. 23 Daudi
agĩtuĩria ũhoro harĩ Yahweh, no We akĩmwĩra ũũ: ―Ndũkambate ũthiĩ kũrĩ o ĩmwe kwa ĩmwe.
Handũ ha ũguo, thiũrũrũka ũthiĩ thutha wao, nĩgetha ũmatharĩkĩre hau mbere ya ihinga cia
mĩbaka. 24 Na rĩrĩa ũrĩigua mũgambo wa mũkubio igũrũ rĩa ihinga cia mĩbaka, woe ikinya o
narua, tondũ Yahweh egũkorũo oimagarĩte mbere yaku kũũraga mbũtũ ya Afilisti.‖ 25 Nĩ ũndũ
ũcio Daudi agĩka o ta ũrĩa Yahweh aamwathĩte, agĩkĩũraga Afilisti kuuma Geba gũthiĩ o nginya
Gezeri.

2 SAMUELI 6

1 O rĩngĩ Daudi agĩcokanĩrĩria thigari ciothe iria njega biũ thĩinĩ wa Isiraeli, arũme 30,000.

2 Thutha ũcio Daudi na arũme arĩa othe aarĩ nao makiumagara magĩthiĩ Baale ya Yahuda
kũgĩĩra Ithandũkũ rĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma marĩambatie, o rĩo rĩu andũ mathiaga mbere yarĩo
gũkaĩra rĩĩtwa rĩa Yahweh mũnene wa ita, o we ũrĩa ũikarĩire gĩtĩ kĩa ũnene igũrũ rĩa akerubi. 3 O
na kũrĩ ũguo, makĩigĩrĩra Ithandũkũ rĩu rĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma gakaari-inĩ kerũ ga gũkururio
nĩgetha marĩkuue kuuma nyũmba-inĩ ya Abinadabu, ĩrĩa yarĩ karĩma igũrũ; na Uza na Ahio, ariũ
a Abinadabu, nĩo maatongoragia gakaari kau kerũ ga gũkururio.

454




4 Kwoguo magĩkuua Ithandũkũ rĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma kuuma nyũmba-inĩ ya Abinadabu ĩrĩa yarĩ
karĩma igũrũ, na Ahio aathiaga arĩ mbere ya Ithandũkũ rĩu. 5 Daudi na nyũmba yothe ya Isiraeli
no gũkũngũĩra maakũngũyagĩra mbere ya Yahweh marĩ na inanda cia mĩthemba yothe cia mbaũ
cia mũthengera, inanda cia mũgeeto, inanda ingĩ cia ndigi, manyanga, njingiri, na thani iria
ihũũrithanagio. 6 No rĩrĩa maakinyire kĩhuuhĩro-inĩ kĩa Nakoni, Uza agĩtambũrũkia guoko gwake
kwerekera Ithandũkũ rĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma na akĩrĩnyita, nĩ gũkorũo ng‘ombe ciarĩ hakuhĩ
kũrĩgũithia. 7 Nĩ ũndũ ũcio marakara ma Yahweh makĩrĩrĩmbũkĩra Uza, na Kĩhoti ũrĩa wa ma
akĩmũũragĩra o hau nĩ ũndũ wa gĩĩko kĩu eekire gĩtagĩrĩire, na agĩkuĩra hau mwena-inĩ wa
Ithandũkũ rĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma. 8 No Daudi akĩrakara nĩ ũndũ wa marakara ma Yahweh
kũrĩrĩmbũkĩra Uza; na handũ hau hetagwo Perezu-uza nginyagia ũmũthĩ. 9 Nĩ ũndũ ũcio Daudi
agĩĩtigĩra Yahweh mũthenya ũcio na akĩũria atĩrĩ: ―Ithandũkũ rĩa Yahweh rĩngĩgĩũka atĩa kũrĩ
niĩ?‖ 10 Daudi ndaarĩ na wendi wa gũtwara Ithandũkũ rĩa Yahweh kũrĩa aarĩ thĩinĩ wa Itũũra rĩa
Daudi. Ithenya rĩa ũguo, Daudi ooigire rĩtwarũo nyũmba-inĩ ya Obedi-edomu Mũgiiti.

11 Ithandũkũ rĩu rĩa Yahweh rĩgĩikara nyũmba-inĩ ya Obedi-edomu Mũgiiti mĩeri ĩtatũ, na
Yahweh agĩthiĩ o na mbere kũrathima Obedi-edomu na andũ othe a nyũmba yake. 12 Mũthamaki
Daudi agĩgĩkinyĩrio ndũmĩrĩri ĩno: ―Yahweh nĩ arathimĩte nyũmba ya Obedi-edomu na kĩrĩa
gĩothe arĩ nakĩo tondũ wa Ithandũkũ rĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma.‖ Nĩ ũndũ ũcio Daudi akĩgĩĩra
Ithandũkũ rĩu rĩa Yahweh ũrĩa wa ma kuuma nyũmba-inĩ ya Obedi-edomu akĩrĩambatia Itũũra-
inĩ rĩa Daudi arĩ na gĩkeno kĩnene. 13 Rĩrĩa arĩa maakuuĩte Ithandũkũ rĩa Yahweh maakinyũkirie
makinya matandatũ, Daudi akĩruta igongona rĩa ndegwa na nyamũ norie.

14 Daudi no gũthũngũtha aathũngũthaga arĩ mbere ya Yahweh na hinya wake wothe; na hĩndĩ
ĩyo yothe Daudi eehumbĩte ebodi ya gatani.15 Daudi na nyũmba yothe ya Isiraeli maarehaga
Ithandũkũ rĩa Yahweh makiugagĩrĩria makenete makĩhuuhaga coro. 16 No rĩrĩa Ithandũkũ rĩa
Yahweh rĩakinyire Itũũra-inĩ rĩa Daudi, Mikali mwarĩ wa Saulu agĩcũthĩrĩria thĩ ndirica-inĩ
akĩona Mũthamaki Daudi akĩrũgarũga na agĩthũngũtha mbere ya Yahweh; na akĩambĩrĩria
kũmũnyarara ngoro-inĩ yake. 17 Magĩgĩkinyia Ithandũkũ rĩu rĩa Yahweh na makĩrĩiga handũ
harĩo thĩinĩ wa hema ĩrĩa Daudi aambĩte nĩ ũndũ warĩo. Daudi agĩcoka akĩruta magongona ma
njino o hamwe na magongona ma ũiguano mbere ya Yahweh. 18 Rĩrĩa Daudi aarĩkirie kũruta
magongona ma njino na magongona ma ũiguano, akĩrathima andũ thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩa Yahweh
mũnene wa ita. 19 Makĩria ma ũguo, akĩheana mũgate , na o mũndũ akĩmũthukĩra kĩenyũ gĩake,
na keki ya thabibũ nyũmithie kũrĩ andũ othe, kĩrĩndĩ gĩothe kĩa Isiraeli, o mũndũrũme na o
mũndũ-wa-nja, na thutha ũcio andũ othe magĩthiĩ, o mũndũ agĩthiĩ gwake mũciĩ.

20 Rĩrĩa Daudi aahũndũkire nĩguo akarathime andũ a nyũmba yake, Mikali mwarĩ wa Saulu
akiuma nĩguo akamũtũnge. Akĩmwĩra atĩrĩ: ―Kaĩ mũthamaki wa Isiraeli nĩ etũũgĩririe rĩrĩa
eguũririe nguo ũmũthĩ mbere ya maitho ma ngombo cia airĩtu cia ndungata ciake o ta ũrĩa mũndũ
mũriitu eguũragia nguo mbere ya andũ-ĩ!‖ 21 Nĩ ũndũ ũcio Daudi akĩra Mikali atĩrĩ: ―Niĩ nĩ
gũkũngũĩra ngũkũngũyagĩra mbere ya Yahweh, o we ũrĩa wathuurire ithenya rĩa thoguo na andũ
othe a nyũmba yake na o we ũrĩa wanyamũrire nduĩke mũtongoria wa gũtongoragia andũ a
Yahweh, nĩo Isiraeli. Kwoguo no ngũkũngũĩra ndĩ mbere ya Yahweh, 22 na ndĩnyihie o na

455


makĩria ma ũguo na nyihe nginya maitho-inĩ makwa. Ĩndĩ ngombo cia airĩtu icio wagweta, no
ikũndũgĩria.‖ 23 Nĩ ũndũ ũcio Mikali mwarĩ wa Saulu ndaagĩire ciana nginyagia mũthenya ũrĩa
aakuire.

2 SAMUELI 7

1 Na rĩrĩa mũthamaki aaikarire gwake nyũmba na Yahweh agĩkorũo amũheete ũhurũko kuuma
kũrĩ thũ ciake ciothe iria ciamũthiũrũrũkĩirie, 2 mũthamaki akĩra mũnabii Nathani ũũ: ―Atĩrĩrĩ,
njikaraga nyũmba-inĩ yakĩtwo na mĩtarakwa no Ithandũkũ rĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma rĩikaraga
gatagatĩ-inĩ ga itambaya cia hema.‖ 3 Nathani agĩcokeria mũthamaki ũũ: ―Thiĩ wĩke ũrĩa wothe
ũrĩ ngoro-inĩ yaku, nĩ gũkorũo Yahweh arĩ hamwe nawe.‖

4 Ũtukũ o ro ũcio, kiugo kĩa Yahweh gĩgĩkinyĩra Nathani, akĩmwĩra atĩrĩ: 5 ―Thiĩ wĩre Daudi
ndungata yakwa atĩrĩ, ‗Ũũ nĩguo Yahweh oigĩte: ―Hihi nĩwe ũkũnjakĩra nyũmba njikarage? 6 Nĩ
gũkorũo ndirĩ ndaikara thĩinĩ wa nyũmba kuuma mũthenya ũrĩa ndarutire andũ a Isiraeli Misiri
nginyagia mũthenya ũyũ wa ũmũthĩ, ĩndĩ ndũũraga thaamathaamaga ndĩ thĩinĩ wa hema na ndĩ
thĩinĩ wa gĩikaro kĩrĩa kĩamũre. 7 Ihinda-inĩ rĩrĩa rĩothe ndathiaga hamwe na ciana cia Isiraeli
ciothe-rĩ, hihi nĩ harĩ hĩndĩ ndaririe kiugo o na kĩmwe na ũmwe wa atongoria a mĩhĩrĩga ya
Isiraeli arĩa ndamũrire marĩithagie andũ akwa Isiraeli, ngiuga ũũ, ‗Mũregete kũnjakĩra nyũmba
ya mĩtarakwa nĩkĩ?‘‖‘ 8 Rĩu ĩra Daudi ndungata yakwa atĩrĩ, ‗Ũũ nĩguo Yahweh mũnene wa ita
oigĩte: ―Ndakũrutire kũndũ gwa kũrĩithia, ũgĩtiga kũrũmĩrĩra rũũru, nĩguo ũtuĩke mũtongoria wa
gũtongoragia andũ akwa Isiraeli. 9 Na nĩ ndĩkoragwo hamwe nawe kũrĩa guothe ũrĩthiaga, na nĩ
ngũniina thũ ciaku ciothe ciehere mbere yaku; na nĩ ngũgũthondekera rĩĩtwa inene o ta rĩĩtwa rĩa
andũ arĩa marĩ igweta thĩinĩ wa thĩ. 10 Nĩ ngũthuura kũndũ nĩ ũndũ wa andũ akwa Isiraeli na
ndĩmahe maikarage kuo, na kũu nĩkuo megũtũũra na gũtirĩ hĩndĩ magaacoka gũthumbũrũo; na
andũ arĩa aganu matikamahinyĩrĩria rĩngĩ ta ũrĩa meekaga ihinda-inĩ rĩrĩa ihĩtũku, 11 kuuma
mũthenya ũrĩa ndamũrire atiirĩrĩri bũrũri a gũtiirĩrĩra andũ akwa Isiraeli. Na nĩ ngũmũhe ũhurũko
kuuma kũrĩ thũ cianyu ciothe.

―‗―Ningĩ Yahweh nĩ akwĩrĩte atĩ Yahweh nĩ egũgũthondekera nyũmba. 12 Rĩrĩa matukũ maku
magaakinya mũthia na ũhurũkio hamwe na maithe manyu ma tene, hĩndĩ ĩyo nĩ ngaarahũra mbeũ
yaku ĩrĩa ĩgooka thutha waku, mũrũ waku wee mwene, na nĩ ngaahanda ũthamaki wake ũrũme
biũ. 13 Ũcio nĩwe ũgaaka nyũmba nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩakwa, na nĩ ngaahanda gĩtĩ kĩa ũnene kĩa
ũthamaki wake kĩrũme tene na tene. 14 Nĩ ngaatuĩka ithe, nake atuĩke mũrũ wakwa. Ahĩtia
ngaamũrũngaga na rũthanju rwa andũ na ngamũhũũra na iboko cia ariũ a andũ. 15 Tha ciakwa
ndikeheria harĩ we ta ũrĩa ndeheririe harĩ Saulu ũrĩa ndeheririe mbere yaku. 16 Nyũmba yaku na
ũthamaki waku igũtũũra irũmĩte tene na tene mbere yaku; gĩtĩ gĩaku kĩa ũnene gĩgũtũũra
kĩĩhandĩte wega tene na tene.‖‘‖

456




17 Nathani akĩra Daudi ciugo icio ciothe o hamwe na kĩoneki kĩu gĩothe.

18 Hĩndĩ ĩyo Mũthamaki Daudi akĩingĩra na agĩikara thĩ mbere ya Yahweh na akiuga ũũ: ―Niĩ
ndĩ ũ, wee Yahweh Mũthamaki Ũrĩa Mũnene? Nayo nyũmba yakwa nĩ kĩĩ atĩ nĩguo ũnginyie
haha ũnginyĩtie? 19 Makĩria ma ũguo, wee Yahweh Mũthamaki Ũrĩa Mũnene, ningĩ nĩ warĩtie
ũhoro wa nyũmba ya ndungata yaku wĩgiĩ ihinda rĩrĩa rĩgooka thutha-inĩ; na ũyũ nĩ ũtaaro harĩ
andũ othe, wee Yahweh Mũthamaki Ũrĩa Mũnene. 20 Nĩ atĩa ũngĩ ndungata yaku Daudi
ĩngĩkwĩra na nĩ ũnjũĩ wega, wee Yahweh Mũthamaki Ũrĩa Mũnene? 21 Nĩ ũndũ wa uuge waku
na nĩ ũndũ wa gũkorũo wĩtĩkanĩtie na ũndũ ũcio ngoro-inĩ yaku nĩ wĩkĩte maũndũ maya manene
na ũkamaguũrĩria ndungata yaku. 22 Nĩkĩo wĩ mũnene, wee Yahweh Mũthamaki Ũrĩa Mũnene.
Gũtirĩ ũngĩ ũhaana tawe, na gũtirĩ kĩhoti ũngĩ tiga wee; maũndũ mothe marĩa twĩiguĩrĩire na matũ
maitũ nĩ maheanĩte ũira wa ũndũ ũcio. 23 Na nĩ rũrĩrĩ rũrĩkũ rũngĩ rũtariĩ ta andũ aku Isiraeli?
Kĩhoti aathiire na akĩmakũũra magĩtuĩka andũ ake, agĩĩthondekera rĩĩtwa na njĩra ya kũmekĩra
maũndũ manene na ma magegania. Ũkĩingata ndũrĩrĩ na ihoti ciacio nĩ ũndũ wa andũ aku, arĩa
wekũũrĩire kuuma Misiri. 24 Wahandire andũ aku Isiraeli magĩtuĩka andũ aku mwene mahinda
mothe; nawe Yahweh, nĩ ũtuĩkĩte Kĩhoti wao.

25 ―Rĩu wee Yahweh Kĩhoti, hingia kĩĩranĩro kĩrĩa wĩranĩire ũhoro-inĩ wĩgiĩ ndungata yaku na
nyũmba yayo mahinda-inĩ mothe, na ũroeka o ta ũrĩa wĩranĩire. 26 Rĩĩtwa rĩaku rĩrotũũgĩrio tene
na tene, nĩgetha andũ moige atĩrĩ, ‗Yahweh mũnene wa ita nĩwe Kĩhoti wa Isiraeli,‘ na nyũmba
ya Daudi ndungata yaku ĩroehanda wega mbere yaku. 27 Nĩ gũkorũo wee Yahweh mũnene wa
ita Kĩhoti wa Isiraeli nĩ ũguũrĩirie ndungata yaku ũkamĩra atĩrĩ, ‗Nĩ ngũgwakĩra nyũmba.‘ Nĩkĩo
ndungata yaku ĩrĩ na ũmĩrĩru wa gũkũhoya ihoya rĩrĩ. 28 Na rĩu, wee Yahweh Mũthamaki Ũrĩa
Mũnene, wee nĩwe Kĩhoti ũrĩa wa ma, na ciugo ciaku nĩ cia ma, na nĩ wĩrĩire ndungata yaku
maũndũ macio mega. 29 Kwoguo ũrokenio nĩ kũrathima nyũmba ya ndungata yaku, na ĩrotũũra
tene na tene mbere yaku; nĩ gũkorũo wee Yahweh Mũthamaki Ũrĩa Mũnene, nĩ wĩranĩire, na
nyũmba ya ndungata yaku ĩrorathimwo na kĩrathimo gĩaku tene na tene.‖

2 SAMUELI 8

1 Thutha wa ihinda, Daudi akĩhoota Afilisti na akĩmatooria biũ, na Daudi agĩtunyana Methegi-
ama kuuma moko-inĩ ma Afilisti.

2 Agĩtooria Amoabi na akĩmeera makome thĩ na akĩmathima na rũrigi. Akĩmathima ithimi igĩrĩ
cia rũrigi cia andũ arĩa mekũũragwo, na gĩthimi kĩmwe kĩa rũrigi kĩa andũ arĩa mekũrekwo
matũũre muoyo. Na Amoabi magĩtuĩka ndungata cia Daudi na nĩ maamũrehagĩra irĩhi rĩa igooti.

3 Daudi agĩgĩtooria Hadadezeri mũrũ wa Rehobu mũthamaki wa Zoba arĩ njĩra-inĩ agĩthiĩ
gũcokia ũnene wake Rũũĩ-inĩ rwa Farati. 4 Daudi akĩmũtunya atwarithia a mbarathi 1,700 na

457




thigari 20,000 cia gũthiĩ na magũrũ. Daudi agĩcoka agĩtema mĩkiha ya magũrũ ma mbarathi
ciothe cia ngaari cia mbaara, o tiga mbarathi 100.

5 Rĩrĩa Asiria a Dameski mookire gũteithia Mũthamaki Hadadezeri wa Zoba, Daudi akĩũraga
Asiria 22,000. 6 Daudi agĩcoka agĩthondeka kambĩ cia thigari kũu Siria ya Dameski, na Asiria
magĩtuĩka ndungata cia Daudi na nĩ maamũrehagĩra irĩhi rĩa igooti. Yahweh agĩkĩhe Daudi
ũhootani kũrĩa guothe aathiaga. 7 Makĩria ma ũguo, Daudi akĩoya ngo cia thahabu kuuma kũrĩ
ndungata cia Hadadezeri na agĩthiĩ nacio Yahrushalayim. 8 Kuuma Beta na Berothai, matũũra
ma Hadadezeri, Mũthamaki Daudi akĩoya gĩcango kĩingĩ mũno.

9 Na rĩrĩ, Mũthamaki Toi wa Hamathu akĩigua atĩ Daudi nĩ aatooretie mbũtũ yothe ya
Hadadezeri. 10 Nĩ ũndũ ũcio Toi agĩtũma Joramu mũrũwe kũrĩ Mũthamaki Daudi akamũũrie
ũrĩa arathiĩ na mbere na amũgaathĩrĩrie nĩ tondũ wa ũrĩa aarũĩte na Hadadezeri na akamũtooria
(nĩ gũkorũo Hadadezeri nĩ aarũaga na Toi kaingĩ), na agĩkĩmũtwarĩra indo cia betha, thahabu, na
gĩcango. 11 Mũthamaki Daudi agĩkĩamũrĩra Yahweh indo icio, o hamwe na betha na thahabu iria
aamũrĩte kuuma kũrĩ ndũrĩrĩ ciothe iria aatooretie: 12 kuuma Siria na Moabi, kuuma kũrĩ
Aamoni, Afilisti, Aamaleki, na kuuma harĩ indo iria ciatunyanĩtwo cia Hadadezeri mũrũ wa
Rehobu mũthamaki wa Zoba. 13 Ningĩ Daudi agĩĩthondekera rĩĩtwa hĩndĩ ĩrĩa aacokire oimĩte
kũũraga Aedomu 18,000 Mũkuru-inĩ wa Cumbĩ. 14 Daudi agĩthondeka kambĩ cia thigari kũu
Edomu. Aathondekire kambĩ cia thigari kũu Edomu guothe, nao Aedomu othe magĩtuĩka
ndungata cia Daudi. Yahweh agĩkĩhe Daudi ũhootani kũrĩa guothe aathiaga.

15 Daudi agĩthiĩ o na mbere gũthamakĩra andũ othe a Isiraeli, na Daudi aatuagĩra andũ ake othe
ciira na kĩhooto na ũthingu. 16 Joabu mũrũ wa Zeruia aarĩ mũnene wa mbũtũ, nake Jehoshafatu
mũrũ wa Ahiludu aarĩ mũigi wa rekondi. 17 Zadoku mũrũ wa Ahitubu na Ahimeleku mũrũ wa
Abiatharu maarĩ athĩnjĩri-Yahweh, nake Seraia aarĩ mwandĩki. 18 Benaia mũrũ wa Jehoiada aarĩ
mũnene wa Akerethi na Apelethi. Nao ariũ a Daudi magĩtuĩka atungati arĩa anene.

2 SAMUELI 9

1 Daudi agĩcoka akĩũria ũũ: ―Hihi nĩ harĩ mũndũ o na ũmwe ũtigarĩte wa nyũmba ya Saulu nĩguo
hihi ndĩmwĩke maũndũ mega ma ũtugi nĩ ũndũ wa Jonathani?‖ 2 Na rĩrĩ, nĩ kwarĩ na ndungata ya
nyũmba ya Saulu yetagwo Ziba. Nĩ ũndũ ũcio makĩmĩĩta ĩthiĩ harĩ Daudi, mũthamaki agĩkĩmĩũria
atĩrĩ: ―Wee nĩwe Ziba?‖ Nayo ĩgĩcokia ũũ: ―Ĩĩ nĩ niĩ ndungata yaku.‖ 3 Mũthamaki agĩcoka
akĩũria atĩrĩ: ―Hihi nĩ harĩ mũndũ o na ũmwe ũtigarĩte wa nyũmba ya Saulu nĩguo ndĩmeĩke
maũndũ mega ma ũtugi wa Kĩhoti?‖ Ziba agĩcokeria mũthamaki ũũ: ―Nĩ harĩ mũrũ ũmwe wa
Jonathani ũtigarĩte; akoragwo arĩ muonju magũrũ meerĩ.‖ 4 Mũthamaki akĩmũũria atĩrĩ: ―Arĩ
kũ?‖ Ziba agĩcokeria mũthamaki ũũ: ―Arĩ mũciĩ kwa Makiru mũrũ wa Amieli itũũra-inĩ rĩa Lo-
debari.‖

458




5 O hĩndĩ ĩyo Mũthamaki Daudi agĩtũmana agĩĩrũo na akĩrutwo mũciĩ kwa Makiru mũrũ wa
Amieli kũu Lo-debari. 6 Rĩrĩa Mefiboshethu mũrũ wa Jonathani mũrũ wa Saulu aakinyire harĩ
Daudi, o rĩo akĩĩgũithia agĩturumithia ũthiũ wake thĩ akĩmũinamĩrĩra. Nake Daudi akiuga ũũ:
―Mefiboshethu!‖ nake akiuga: ―Ĩ niĩ ũyũ ndungata yaku.‖ 7 Daudi akĩmwĩra ũũ: ―Ndũgetigĩre nĩ
gũkorũo hatarĩ nganja nĩ ngũkuonia maũndũ mega ma ũtugi nĩ ũndũ wa thoguo Jonathani, na nĩ
ngũcokia mũgũnda wothe wa gukaguo Saulu harĩ wee, na hingo ciothe ũrĩrĩagĩra metha-inĩ
yakwa.‖

8 Aigua ũguo agĩturumithia mũtwe thĩ akĩũria ũũ: ―Ndungata yaku nĩyo kĩĩ, atĩ nĩ waririkana
ngui nguũ ta niĩ?‖ 9 Mũthamaki agĩcoka agĩtũmanĩra Ziba ndungata ya Saulu, akĩmwĩra ũũ:
―Kĩrĩa gĩothe kĩarĩ gĩa Saulu o hamwe na nyũmba yake yothe nĩ ndaciheana kũrĩ mũcũkũrũ wa
mwathi waku. 10 Wee nĩwe ũrĩmũrĩmagĩra mũgũnda—wee o hamwe na ariũ aku na ndungata
ciaku—na nĩwe ũrĩcokanagĩrĩria maciaro maguo nĩgetha gũkoneka irio cia kũrĩa cia andũ a
mũcũkũrũ wa mwathi waku. No Mefiboshethu, mũcũkũrũ wa mwathi waku, arĩrĩagĩra metha-inĩ
yakwa hĩndĩ ciothe.‖

Na rĩrĩ, Ziba aarĩ na ariũ 15 na ndungata 20.

11 Ziba akĩra mũthamaki ũũ: ―Ndungata yaku ĩgwĩka ũrĩa wothe mũthamaki aatha ndungata
yake ĩke.‖ Nĩ ũndũ ũcio Mefiboshethu aarĩagĩra metha-inĩ ya Daudi o ta ũmwe wa ariũ a
mũthamaki. 12 Na rĩrĩ, Mefiboshethu o nake nĩ aarĩ na kamwana geetagwo Mika; na arĩa othe
maaikaraga mũciĩ gwa Ziba magĩtuĩka ndungata cia Mefiboshethu. 13 Na Mefiboshethu
agĩgĩikara Yahrushalayim tondũ hĩndĩ ciothe aarĩagĩra metha-inĩ ya mũthamaki; na aarĩ muonju
magũrũ meerĩ.

2 SAMUELI 10

1 Thutha-inĩ mũthamaki wa Aamoni agĩkua, nake Hanuni mũrũwe agĩtuĩka mũthamaki ithenya
rĩake. 2 Nĩ ũndũ ũcio Daudi akiuga atĩrĩ: ―Nĩ nguonia Hanuni mũrũ wa Nahashu maũndũ mega
ma ũtugi o ta ũrĩa ithe aanyonirie maũndũ mega ma ũtugi. Kwoguo Daudi agĩtũma ndungata
ciake ikamũũmĩrĩrie nĩ ũndũ wa gũkuĩrũo nĩ ithe. No rĩrĩa ndungata cia Daudi ciakinyire bũrũri-
inĩ wa Aamoni, 3 anene a Aamoni makĩra Hanuni mwathi wao atĩrĩ: ―Hihi ũreciria Daudi nĩ gũtĩa
aratĩa thoguo na njĩra ya gũtũma andũ makũũmĩrĩrie? Githĩ Daudi ndatũmĩte ndungata ciake kũrĩ
wee nĩguo ituĩrie itũũra rĩrĩ na irĩthigane na irĩhagũranie?‖ 4 Nĩ ũndũ ũcio Hanuni akĩnyita
ndungata cia Daudi agĩcienja nderu nuthu na agĩtinia nguo ciacio nuthu njikarĩro-inĩ na
agĩcingata. 5 Rĩrĩa Daudi eerirũo ũhoro ũcio, agĩtũma arũme o rĩo makamatũnge, tondũ arũme
acio nĩ maaconorithĩtio mũno; mũthamaki agĩkĩmeera ũũ: ―Ikarai Jeriko nginya nderu cianyu
ciambe imere rĩngĩ, thutha ũcio mũcoke mũũke.‖

459




6 Thutha wa ihinda Aamoni makĩona atĩ nĩ matuĩkĩte kĩndũ kĩnungu harĩ Daudi, nĩ ũndũ ũcio
Aamoni magĩtũmana na magĩkombora Asiria a Bethi-rehobu na Asiria a Zoba, thigari 20,000 cia
gũthiĩ na magũrũ; na mũthamaki wa Maaka, hamwe na arũme 1,000; na kuuma Ishitobu, arũme
12,000. 7 Rĩrĩa Daudi aaiguire ũhoro ũcio, agĩtũma Joabu na mbũtũ yothe, hamwe na njamba
ciake cia ita iria irĩ hinya biũ. 8 Na Aamoni makiumagara magĩthiĩ na makĩĩbanga nĩ ũndũ wa
mbaara mũromo-inĩ wa kĩhingo gĩa itũũra na hĩndĩ ĩyo nao Asiria a Zoba na a Rehobu, o hamwe
na Ishitobu na Maaka, maarĩ oiki werũ-inĩ.

9 Rĩrĩa Joabu oonire atĩ thigari icio cia mbaara ciokaga kũmũtharĩkĩra ciumĩte mwena wa mbere
na wa thutha, agĩthuura thigari iria njega biũ thĩinĩ wa Isiraeli na agĩcibanga nĩ ũndũ wa mbaara
nĩguo igatũngane na Asiria. 10 Na akĩiga arũme acio angĩ rungu rwa ũtongoria wa mũrũ wa
nyina Abishai, nĩgetha amabange nĩ ũndũ wa mbaara nĩguo magatũngane na Aamoni. 11
Agĩcoka akiuga atĩrĩ: ―Angĩkorũo Asiria nĩ mekũngĩria hinya-rĩ, wagĩrĩirũo gũka kũũhonokia; no
angĩkorũo Aamoni nĩ megũgũkĩria hinya, nĩ ngũka gũkũhonokia. 12 No mũhaka twĩhe hinya na
tũgĩe na ũmĩrĩru nĩ ũndũ wa andũ aitũ na matũũra ma Kĩhoti witũ, na Yahweh nĩ egwĩka ũrĩa
ekuona arĩ wega maitho-inĩ make.‖

13 Thutha ũcio Joabu na arũme ake magĩthiĩ gũtũngana na Asiria mbaara-inĩ, nao makĩmũũrĩra.
14 Rĩrĩa Aamoni moonire atĩ Asiria nĩ mora, o nao makĩũrĩra Abishai magĩthiĩ magĩtonya itũũra-
inĩ. Thutha ũcio Joabu akĩhũndũka oimĩte kũrĩ Aamoni na agĩkinya Yahrushalayim.

15 Rĩrĩa Asiria moonire atĩ nĩ matoorio nĩ Isiraeli, magĩĩcokanĩrĩria rĩngĩ. 16 Hadadezeri
agĩgĩtũmanĩra Asiria arĩa maarĩ gĩcigo-inĩ kĩa Rũũĩ, magĩcoka magĩthiĩ Helamu, matongoretio nĩ
Shobaku mũnene wa mbũtũ ya Hadadezeri.

17 Rĩrĩa Daudi aakinyĩirio ndũmĩrĩri ĩyo, o rĩo agĩcokanĩrĩria andũ othe a Isiraeli na makĩringa
Jorodani magĩthiĩ Helamu. Nao Asiria makĩĩbanga nĩ ũndũ wa mbaara nĩguo matũngane na
Daudi na makĩrũa nake. 18 No Asiria makĩũrĩra andũ a Isiraeli; na Daudi akĩũraga atwarithia 700
a ngaari cia mbarathi na atwarithia 40,000 a mbarathi a Asiria, na akĩũraga Shobaku mũnene wa
mbũtũ ciao, agĩkuĩra kũu. 19 Rĩrĩa athamaki othe, ndungata cia Hadadezeri, moonire atĩ nĩ
mahootwo nĩ Isiraeli, o rĩo magĩthondeka thayũ na Isiraeli na magĩtuĩka a gwathagwo nĩo; na
Asiria magĩĩtigĩra gũteithia Aamoni rĩngĩ.

2 SAMUELI 11

1 Na rĩrĩ, kĩambĩrĩria-inĩ kĩa mwaka, ihinda-inĩ rĩrĩa athamaki mathiaga mbaara-inĩ, Daudi
agĩtũma Joabu na ndungata ciake na mbũtũ yothe ya Isiraeli mathiĩ makaanange Aamoni, na
makĩrigicĩria Raba, no we Daudi agĩtigwo Yahrushalayim.

460




2 Hwaĩ-inĩ ũmwe, Daudi agĩũkĩra kuuma ũrĩrĩ-inĩ wake agĩthiĩ gũthiũrũrũkanga igũrũ rĩa nyũmba
ya mũthamaki. Arĩ kũu igũrũ rĩa nyũmba, akĩona mũndũ-wa-nja agĩĩthamba, na mũndũ-wa-nja
ũcio aarĩ mũthaka mũno. 3 Daudi agĩtũma mũndũ athiĩ agatuĩrie ũhoro wa mũndũ-wa-nja ũcio,
na akĩrehe ndũmĩrĩri ĩno: ―Na githĩ ũcio ti Bathi-sheba mwarĩ wa Eliamu mũtumia wa Uria
Mũhiti?‖ 4 Daudi agĩcoka agĩtũma atũmwo mathiĩ makagĩre Bathi-sheba. Nĩ ũndũ ũcio agĩtonya
kũrĩ Daudi, nake agĩkoma nake. (Ũndũ ũcio wekĩkire rĩrĩa Bathi-sheba eetheragia kuumana na
thahu wake.) Thutha ũcio agĩcoka gwake mũciĩ.

5 Mũtumia ũcio akĩgĩa nda, na agĩtũmĩra Daudi ndũmĩrĩri akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ndĩ na nda.‖ 6 Daudi
aigua ũguo agĩtũmĩra Joabu ndũmĩrĩri akĩmwĩra ũũ: ―Ndũmĩra Uria Mũhiti.‖ Nĩ ũndũ ũcio Joabu
agĩtũma Uria kũrĩ Daudi. 7 Rĩrĩa Uria aakinyire kũrĩ we, Daudi akĩmũũria ũrĩa Joabu aathiaga na
mbere, ũrĩa thigari ciathiaga na mbere, na ũrĩa mbaara yathiaga na mbere. 8 Thutha ũcio Daudi
akĩra Uria atĩrĩ: ―Ikũrũka gwaku mũciĩ ũkahurũke.‖ Rĩrĩa Uria ooimire nyũmba-inĩ ya
mũthamaki, akĩrũmĩrĩrio kĩheo kĩa ũtugi kĩa mũthamaki. 9 No rĩrĩ, Uria aakomire mũromo-inĩ wa
nyũmba ya mũthamaki hamwe na ndungata iria ingĩ ciothe cia mwathi wake, na ndaigana
gũikũrũka gwake mũciĩ. 10 Nĩ ũndũ ũcio Daudi akĩrũo ũũ: ―Uria ndanaikũrũka gwake mũciĩ.‖
Daudi aigua ũguo akĩũria Uria atĩrĩ: ―Na githĩ to hingo ũrokire kuuma rũgendo-inĩ? Ũraagire
gũikũrũka gwaku mũciĩ nĩkĩ?‖ 11 Uria agĩcokeria Daudi ũũ: ―Ithandũkũ na Isiraeli hamwe na
Yahuda maikarĩte ciikaro-inĩ cia ihinda inini, na mwathi wakwa Joabu hamwe na ndungata cia
mwathi wakwa mambĩte hema werũ-inĩ. Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, hihi niĩ nĩ njagĩrĩirũo gũthiĩ gwakwa
mũciĩ, ndĩe na nyue na ngome na mũtumia wakwa? O ta ũrĩa wee ũtũũraga muoyo na ũrĩ o
muoyo-rĩ, ndigwĩka ũndũ ũcio!‖

12 Daudi agĩcoka akĩra Uria atĩrĩ: ―Ikara gũkũ o na ũmũthĩ, na rũciũ nĩ ngaakũrekereria ũthiĩ.‖
Uria agĩgĩikara Yahrushalayim mũthenya ũcio na mũthenya ũrĩa warũmĩrĩire. 13 Daudi agĩcoka
akĩmũtũmanĩra nĩguo athiĩ marĩanĩre na manyuanĩre nake, na agĩtũma arĩĩo. No gwakinya hwaĩ-
inĩ, agĩthiĩ agĩkoma ũrĩrĩ-inĩ wake hamwe na ndungata cia mwathi wake, na ndaigana gũikũrũka
gwake mũciĩ. 14 Rũcinĩ Daudi akĩandĩkĩra Joabu marũa na akĩmatũma kũgerera guoko kwa Uria.
15 Aandĩkire ũũ marũa-inĩ macio: ―Igaai Uria mũhari-inĩ wa mbere harĩa mbaara ĩcacĩire.
Mũcoke mwehere thutha wake, nĩguo atharĩkĩrũo oragwo.‖

16 Joabu nĩ aakoretwo akĩbaara itũũra rĩu na kinyi, agĩkĩiga Uria harĩa aamenyaga atĩ nĩ haarĩ na
njamba cia ita irĩ hinya. 17 Rĩrĩa arũme a itũũra rĩu mooimire na makĩrũa na Joabu, ndungata
imwe cia Daudi ikĩũragwo, na Uria Mũhiti aarĩ ũmwe wa arĩa maakuire. 18 Joabu agĩgĩkinyĩria
Daudi ũhoro wothe wĩgiĩ mbaara ĩyo. 19 Akĩra mũndũ ũcio aatũmire ũũ: ―Warĩkia kwĩra
mũthamaki ũhoro wothe wĩgiĩ mbaara ĩno, 20 mũthamaki ahota kũrakara akwĩre atĩrĩ, ‗Nĩ kĩĩ
kĩratũmire mũthiĩ mũkarũe mũkuhĩrĩirie itũũra rĩu? Kaĩ mũtaramenyaga atĩ no mamũrathe marĩ
rũthingo igũrũ? 21 Nũũ woragire Abimeleku mũrũ wa Jerubeshethu? Na githĩ ti mũndũ-wa-nja
wamũikĩirie ihiga rĩa gũthĩa rĩa na igũrũ arĩ rũthingo igũrũ, agĩtũma akuĩre Thebezu? Nĩ kĩĩ
kĩratũmire mũkuhĩrĩrie rũthingo mũno?‘ Ũmwĩre atĩrĩ, ‗O na ndungata yaku Uria Mũhiti nĩ
arakuire.‘‖

461


22 Mũtũmwo ũcio agĩthiĩ na akĩra Daudi maũndũ mothe marĩa aatũmĩtwo nĩ Joabu akamwĩre. 23
Mũtũmwo ũcio agĩkĩra Daudi ũũ: ―Arũme acio maratũkĩririe hinya, maroima maroka kũrũa na
ithuĩ werũ-inĩ; no tũramacokithia mũromo-inĩ wa kĩhingo gĩa itũũra. 24 Na aikia a mĩguĩ
maraikagĩria ndungata ciaku mĩguĩ marĩ rũthingo igũrũ, na ndungata imwe cia mũthamaki
irakua; o na ndungata yaku Uria Mũhiti nĩ arakuire.‖ 25 Nĩ ũndũ ũcio Daudi akĩra mũtũmwo
ũcio atĩrĩ: ―Ĩra Joabu ũũ: ‗Ndũkareke ũndũ ũcio ũgũthumbũre, nĩ gũkorũo rũhiũ rwa njora
rũtamburaga mũndũ ũmwe o ta ũrĩa ũngĩ. Tharĩkĩra itũũra rĩu o na makĩria na ũrĩtunyane.‘ Na
ũmwĩkĩre ngoro.‖

26 Rĩrĩa mũtumia wa Uria aaiguire atĩ mũthuriwe Uria nĩ oragĩtwo, akĩambĩrĩria gũcakaĩra
mũthuriwe. 27 Ihinda rĩa gũcakaya rĩathira, o rĩo Daudi akĩmũtũmanĩra na akĩrehwo nyũmba-inĩ
yake, nake agĩtuĩka mũtumia wake na akĩmũciarĩra mwana wa kahĩĩ. No ũndũ ũcio Daudi eekĩte
nĩ warakaririe Yahweh mũno.

2 SAMUELI 12

1 Nĩ ũndũ ũcio Yahweh agĩtũma Nathani kũrĩ Daudi. Agĩthiĩ kũrĩ we na akĩmwĩra ũũ: ―Nĩ kwarĩ
na andũ erĩ itũũra-inĩ rĩmwe, ũmwe aarĩ mũtongu nake ũcio ũngĩ aarĩ mũthĩni. 2 Mũndũ ũcio
mũtongu aarĩ na ng‘ondu na ng‘ombe nyingĩ mũno; 3 no mũndũ ũcio mũthĩni aarĩ na kamwatĩ
kamwe kanini aagũrĩte. Agĩkarũmbũyia, na gagĩkũra karĩ hamwe nake na ariũ ake. Kaarĩaga
tũirio tũnini tũrĩa aakoragwo natuo na gakanyua kuuma gĩkombe-inĩ gĩake na gagakoma moko-
inĩ make. Na gaatuĩkĩte o ta twana twake. 4 Thutha ũcio mũgendi agĩũka kwa mũndũ ũcio
mũtongu, no ndeetĩkĩrire kuoya ng‘ondu yake o na kana ng‘ombe nĩguo ahaarĩrie irio nĩ ũndũ wa
mũgendi ũcio wokĩte gwake. Ithenya rĩa ũguo, ooire kagondu kau ka mũndũ ũcio mũthĩni na
agĩgathĩnjĩra mũndũ ũcio wokĩte gwake.‖

5 Daudi aigua ũguo, akĩrakara mũno nĩ ũndũ wa mũndũ ũcio, na akĩra Nathani ũũ: ―O ta ũrĩa
Yahweh atũũraga muoyo, mũndũ ũrĩa wĩkĩte ũndũ ũcio agĩrĩire kũũragwo! 6 Na agĩrĩirũo kũrĩha
maita mana nĩ ũndũ wa kagondu kau, tondũ wa gwĩka ũndũ ũcio na kwaga kuonania ũcayanĩri.‖

7 Nathani akĩra Daudi ũũ: ―Mũndũ ũcio nĩwe! Ũũ nĩguo Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli oigĩte: ‗Niĩ
mwene ndagũitĩrĩirie maguta ũtuĩke mũthamaki wa Isiraeli, na ngĩkũhonokia kuuma guoko-inĩ
gwa Saulu.

8 Niĩ ndarĩ na wendi wa gũkũnengera nyũmba ya mwathi waku na kũiga atumia a mwathi waku
moko-inĩ maku, na ngĩkũnengera nyũmba ya Isiraeli na ya Yahuda. Na makĩria ma ũguo, nĩ ndarĩ
na wendi wa gũgwĩkĩra maũndũ mangĩ maingĩ makĩria. 9 Nĩ kĩĩ kĩratũmire ũnyarare kiugo kĩa
Yahweh na njĩra ya gwĩka maũndũ moru maitho-inĩ make? Ũroragithirie Uria Mũhiti na rũhiũ
rwa njora! Ũracoka ũroya mũtumia wake ũramũtua mũkaguo thutha wa kũũragithia Uria

462




kũgerera rũhiũ rwa njora rwa Aamoni. 10 Rĩu rũhiũ rwa njora rũtikehera nyũmba-inĩ yaku, nĩ
gũkorũo nĩ niĩ ũranyararire rĩrĩa ũroire mũtumia wa Uria Mũhiti atuĩke mũkaguo.‘ 11 Ũũ nĩguo
Yahweh oigĩte: ‗Nĩ ngũkũrehera thĩna kuuma nyũmba-inĩ yaku mwene; na nĩ ngoya aka aku
ndĩmaneane kũrĩ mũndũrũme ũngĩ wĩroreire na maitho maku, na agaakoma na aka aku mũthenya
barigici. 12 O na gũtuĩka wee ũrekire ũguo na hitho, niĩ ngeeka ũndũ ũcio mbere ya andũ othe a
Isiraeli mũthenya barigici.‘‖

13 Nake Daudi akĩra Nathani ũũ: ―Nĩ njĩhĩirie Yahweh.‖ Nathani agĩcokeria Daudi atĩrĩ: ―Nake
Yahweh nĩ akuohera mehia maku. Ndũgũkua. 14 O na kũrĩ ũguo, tondũ nĩ wagĩire Yahweh gĩtĩo
na njĩra nene ũndũ-inĩ ũyũ, kahĩĩ kau ũciarĩirũo no gegũkua.‖

15 Nathani agĩcoka akĩinũka gwake mũciĩ.

Na Yahweh akĩhũũra mwana ũcio mũtumia wa Uria aaciarĩire Daudi na mũrimũ akĩrwara. 16
Daudi agĩthaitha Kĩhoti ũrĩa wa ma nĩ ũndũ wa kahĩĩ kau. Daudi akĩĩhinga biũ kũrĩa na aathiaga
akaraara akomete thĩ. 17 Nĩ ũndũ ũcio athuri a nyũmba yake maathiaga makarũgama harĩa aarĩ
na makageria kũmũũkĩria na igũrũ kuuma hau thĩ, no akarega na ndaarĩanagĩra nao. 18 Mũthenya
wa mũgwanja kaana kau gagĩkua, no ndungata cia Daudi nĩ cietigagĩra kũmwĩra atĩ kaana kau nĩ
gakuĩte. Cioigire ũũ: ―Rĩrĩa kaana kau kararĩ muoyo, tũramwaragĩria na ndaratũthikagĩrĩria.
Tũngĩkĩmwĩra atĩa atĩ kaana kau nĩ gakuĩte? Ahota gwĩka ũndũ mũũru mũno.‖

19 Rĩrĩa Daudi oonire ndungata ciake ikĩheehanĩrĩra, akĩmenya atĩ kaana kau nĩ gakuĩte. Daudi
akĩũria ndungata ciake ũũ: ―Kaĩ kaana gakuĩte?‖ Ikĩmũcokeria: ―Ĩĩ nĩ gakuĩte.‖ 20 Nĩ ũndũ ũcio
Daudi agĩũkĩra kuuma hau thĩ. Agĩĩthamba, akĩĩhaka maguta, agĩcenjia nguo, na agĩthiĩ nyũmba-
inĩ ya Yahweh akĩinamĩrĩra agĩturumithia mũtwe thĩ. Thutha-inĩ agĩthiĩ gwake mũciĩ na akiuga
areherũo irio na akĩrĩa. 21 Ndungata ciake ikĩmũũria ũũ: ―Nĩ kĩĩ gĩatũma wĩke ũũ? Rĩrĩa kaana
kau kararĩ muoyo, ũrehingĩte na ũgaikara ũkĩrĩraga; no kaana kau gakua, o rĩo wokĩra na warĩa
irio.‖ 22 Nake agĩcokia ũũ: ―Rĩrĩa kaana kau kararĩ muoyo, ndĩrehingĩte na ngaikara ngĩrĩraga
tondũ ndĩreĩraga atĩrĩ, ‗Nũũ ũĩ kana Yahweh nĩ ekũnjiguĩra tha na areke kaana kau gatũũre?‘ 23
Rĩu tondũ nĩ gakuĩte-rĩ, ngũkĩĩhinga nĩkĩ? Hihi no hote gũgacokia muoyo? Niĩ nĩ niĩ ngaathiĩ kũrĩ
ko, noko gatingĩcoka kũrĩ niĩ.‖

24 Daudi agĩcoka akĩũmĩrĩria mũtumia wake Bathi-sheba. Akĩingĩra kũrĩ we na agĩkoma nake.
Thutha wa ihinda, akĩgĩa kahĩĩ na gagĩtwo Suleimani. Na Yahweh agĩkenda, 25 na agĩtũma
ndũmĩrĩri kũgerera mũnabii Nathani atĩ kaana kau geetwo Jedidia, nĩ ũndũ wa Yahweh.

26 Joabu agĩthiĩ na mbere gũtharĩkĩra Raba kwa Aamoni, na agĩtunyana itũũra rĩa ũthamaki. 27
Nĩ ũndũ ũcio Joabu agĩtũma atũmwo kũrĩ Daudi makamwĩre ũũ: ―Nĩ tharĩkĩire Raba na
ngatunyana itũũra rĩa maĩ. 28 Rĩu cokanĩrĩria thigari icio ingĩ na mũũke mwambe hema
mũtharĩkĩre itũũra rĩrĩ na mũrĩtunyane. Kwaga ũguo, niĩ nĩ niĩ ngũkorũo ndunyanĩte itũũra rĩrĩ, na
nĩ niĩ ngũgaathĩrĩrio.‖

463


29 Nĩ ũndũ ũcio Daudi agĩcokanĩrĩria thigari ciothe na agĩthiĩ itũũra-inĩ rĩa Raba na akĩrĩtharĩkĩra
na akĩrĩtunyana. 30 Na akĩoya thũmbĩ ya Malikamu kuuma mũtwe-inĩ wayo. Ũritũ wa thũmbĩ
ĩyo warĩ taranda ĩmwe ya thahabu hamwe na tũhiga twa goro, na ĩkĩigĩrĩrũo mũtwe-inĩ wa Daudi.
Ningĩ akĩoya indo nyingĩ mũno cia gũtahwo kuuma itũũra-inĩ rĩu. 31 Na agĩkuua andũ arĩa maarĩ
itũũra-inĩ rĩu na akĩmaiga marutage wĩra wa kũrenga mahiga, marutage wĩra na indo njũgĩ cia
kĩgera na mathanwa ma kĩgera, na mathondekage maturubarĩ. Ũguo nĩguo eekire matũũra mothe
ma Aamoni. Thutha ũcio Daudi na thigari ciothe magĩcoka Yahrushalayim.

2 SAMUELI 13

1 Na rĩrĩ, Abisalomu mũrũ wa Daudi aarĩ na mwarĩ wa nyina warĩ mũthaka wetagwo Tamaru,
nake Amunoni mũrũ wa Daudi akĩigua amwendete mũno. 2 Amunoni agĩgĩtangĩka mũno nginya
akĩrwara nĩ ũndũ wa Tamaru mwarĩ wa ithe, nĩ gũkorũo aarĩ gathirange na Amunoni nĩ oonaga
ndarĩ ũndũ angĩahotire kũmwĩka. 3 Na rĩrĩ, Amunoni aarĩ na mũratawe wetagwo Jehonadabu,
mũrũ wa Shimea, mũrũ wa ithe na Daudi; na Jehonadabu aarĩ mũndũ mwara mũno. 4 Nĩ ũndũ
ũcio akĩmũũria atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ kĩratũma wee mũrũ wa mũthamaki ũtangĩke o rũcinĩ o rũcinĩ? Kaĩ
ũtangĩnjĩra gĩtũmi?‖ Amunoni akĩmũcokeria ũũ: ―Nĩ kũigua ndĩraigua nyendete Tamaru, mwarĩ
wa nyina na mũrũ wa baba Abisalomu.‖ 5 Jehonadabu akĩmwĩra atĩrĩ: ―Koma ũrĩrĩ-inĩ waku na
wĩtue wĩ mũrũaru. Na baba wanyu oka gũkũrora ũmwĩre atĩrĩ, ‗Ndagũthaitha ũreke mwarĩ wa
baba Tamaru oke ahe irio. Angĩruga irio iria iheagwo mũndũ mũrũaru ndĩroreire na maitho
makwa, nĩ ngũcirĩa kuuma guoko-inĩ gwake.‘‖

6 Nĩ ũndũ ũcio Amunoni agĩĩtua nĩ mũrũaru, na mũthamaki agĩũka kũmũrora. Amunoni agĩkĩra
mũthamaki atĩrĩ: ―Ndagũthaitha ũreke mwarĩ wa baba Tamaru oke andugĩre keki ndĩroreire na
maitho makwa nĩgetha ndĩe kuuma guoko-inĩ gwake.‖ 7 Nĩ ũndũ ũcio Daudi agĩtũma ndũmĩrĩri
kũrĩ Tamaru arĩ nyũmba, akĩmwĩra ũũ: ―Ta thiĩ nyũmba ya mũrũ wa thoguo Amunoni ũmũrugĩre
irio.‖ 8 Tamaru agĩgĩthiĩ nyũmba ya Amunoni mũrũ wa ithe, kũu aakomete. Akĩoya mũtu
akĩũkima na agĩthondeka keki Amunoni eroreire na maitho make na akĩruga keki icio. 9 Tamaru
agĩcoka akĩoya rũgĩo na akĩmũihũrĩra. No Amunoni akĩrega kũrĩa na akiuga atĩrĩ: ―Andũ othe nĩ
manjeherere!‖ Andũ othe magĩkĩmweherera.

10 Amunoni agĩcoka akĩra Tamaru atĩrĩ: ―Ndehera irio rumu-inĩ ya gũkoma, nĩgetha ndĩe kuuma
guoko-inĩ gwaku.‖ Nĩ ũndũ ũcio Tamaru akĩoya keki icio aarugĩte na agĩcitwara kũrĩ mũrũ wa
ithe Amunoni rumu-inĩ ya gũkoma. 11 Rĩrĩa aamũtwarĩire keki nĩguo arĩe, Amunoni akĩmũnyita
akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũka ngome nawe mwarĩ wa baba.‖ 12 No Tamaru akĩmwĩra atĩrĩ: ―Aca, mũrũ
wa baba! Ndũkanjonorithie, nĩ gũkorũo ũndũ ta ũcio ndwĩkagwo thĩinĩ wa Isiraeli. Ndũgeke
gĩĩko kĩu gĩa gĩconoko. 13 Ndĩikaraga atĩa na gĩconoko kĩu? Nawe ũrĩonekaga ũrĩ ũmwe wa
arũme arĩa anyarare thĩinĩ wa Isiraeli. Ndagũthaitha, aria na mũthamaki, nĩ gũkorũo ndangĩaga
kũũneana kũrĩ wee.‖ 14 No Amunoni akĩrega kũmũthikĩrĩria, akĩmũkĩria hinya na

464




akĩmũconorithia na njĩra ya kũmũnyita kĩa hinya. 15 Thutha ũcio Amunoni akĩmũthũũra
rũthũũro rũnene mũno, ũũ atĩ rũthũũro rũu amũthũũrire naruo rwarĩ rũnene gũkĩra wendo ũrĩa
aamwendete naguo. Amunoni agĩkĩmwĩra ũũ: ―Ũkĩra; umagara ũthiĩ!‖ 16 Nĩ ũndũ ũcio Tamaru
akĩmwĩra atĩrĩ: ―Aca, mũrũ wa baba, nĩ gũkorũo rĩu kũnyingata nĩ ũndũ mũũru gũkĩra ũguo weka
na niĩ!‖ No Amunoni ndaigana kũmũthikĩrĩria.

17 Thutha ũcio Amunoni agĩĩta mwanake warĩ ndungata yake akĩmwĩra ũũ: ―Ta eheria mũndũ
ũyũ haha anjeherere, na oima ũhinge mũrango.‖ 18 (Na rĩrĩ, Tamaru eehumbĩte kanjũ ya
mwanya, nĩ gũkorũo icio nĩcio nguo iria airĩtu gathirange a mũthamaki meehumbaga.) Kwoguo
ndungata ya Amunoni ĩkĩruta Tamaru nja, na ĩkĩhinga mũrango. 19 Nake Tamaru akĩĩitĩrĩria
mũhu mũtwe, na agĩtembũra kanjũ ĩyo njega eehumbĩte; akĩigĩrĩra moko make mũtwe na
agĩĩthiĩra, na aathiire akĩrĩraga.

20 Nĩ ũndũ ũcio mũrũ wa nyina Abisalomu akĩmũũria atĩrĩ: ―Nĩ mũrũ wa thoguo Amunoni
muuma nake? Rĩu ta gĩkire, mwarĩ wa maitũ. Nĩ mũrũ wa thoguo. Ndũkareke ngoro yaku
ĩtangĩke nĩ ũhoro ũcio.‖ Thutha ũcio Tamaru aaikaraga arĩ o wiki nyũmba-inĩ ya mũrũ wa nyina
Abisalomu. 21 Rĩrĩa Mũthamaki Daudi aaiguire maũndũ macio mothe, akĩrakara mũno. No
ndeendaga gũtuurithia mũrũwe Amunoni, tondũ nĩ aamwendete, nĩ gũkorũo nĩwe warĩ irigithathi
rĩake. 22 Na Abisalomu ndarĩ ũndũ eerire Amunoni, mũũru kana mwega; nĩ gũkorũo Abisalomu
nĩ aathũũrire Amunoni tondũ wa gũconorithia mwarĩ wa nyina Tamaru.

23 Thutha wa mĩaka ĩĩrĩ gũthira, andũ arĩa meenjagĩra Abisalomu ng‘ondu maarĩ Baali-hazoru,
hakuhĩ na Efiraimu, na Abisalomu agĩta ariũ othe a mũthamaki. 24 Kwoguo Abisalomu agĩthiĩ
kũrĩ mũthamaki akĩmwĩra ũũ: ―Ndungata yaku nĩ ĩrenjithia ng‘ondu ciayo. Ndagũthaitha ũreke
tũthiĩ na mũthamaki hamwe na ndungata ciake.‖ 25 No mũthamaki akĩra Abisalomu atĩrĩ: ―Aca,
mũrũ wakwa. Tũngĩthiĩ ithuothe tũgũkorũo tũrĩ mũrigo harĩ wee.‖ O na gũtuĩka nĩ aamũthaithire
mũno, ndeetĩkĩrire gũthiĩ, no nĩ aamũrathimire. 26 Nake Abisalomu akĩmwĩra ũũ: ―Angĩkorũo
wee ndũgũthiĩ, ndagũthaitha ũreke tũthiĩ na Amunoni mũrũ wa baba.‖ Mũthamaki akĩmũũria
atĩrĩ: ―Ũrenda mũthiĩ nake nĩkĩ?‖ 27 No Abisalomu akĩmũthaitha, na nĩ ũndũ ũcio akĩmwĩtĩkĩria
mathiĩ na Amunoni o hamwe na ariũ othe a mũthamaki.

28 Abisalomu agĩgĩatha ndungata ciake agĩciĩra ũũ: ―Ikarai mũrĩ maitho, na rĩrĩa ngoro ya
Amunoni ĩrĩkorũo ĩcanjamũkĩte nĩ ũndũ wa ndibei, nĩ ngũmwĩra atĩrĩ, ‗Ũragai Amunoni!‘ Na
inyuĩ mũmũũrage. Mũtigetigĩre. Githĩ ti niĩ ndĩramwatha? Gĩai na hinya na mũgĩe na ũmĩrĩru.‖
29 Nĩ ũndũ ũcio ndungata cia Abisalomu igĩka Amunoni o ta ũrĩa Abisalomu aathanĩte; nao ariũ
acio angĩ othe a mũthamaki magĩũkĩra, na o mũndũ akĩhaica nyũmbũ yake na akĩũra. 30 Na marĩ
njĩra-inĩ ndũmĩrĩri ĩgĩkinyĩra Daudi akĩrũo ũũ: ―Abisalomu nĩ oraga ariũ othe a mũthamaki, gũtirĩ
o na ũmwe watigara.‖ 31 Mũthamaki aigua ũguo agĩũkĩra agĩtembũra nguo ciake na agĩkoma thĩ,
nacio ndungata ciake ciothe ciarũgamĩte hau hakuhĩ nake itembũrĩte nguo ciacio.

32 O na kũrĩ ũguo, Jehonadabu mũrũ wa Shimea, mũrũ wa ithe na Daudi akiuga ũũ: ―Mwathi
wakwa ndakae gwĩciria atĩ moragĩte anake othe a mũthamaki, nĩ gũkorũo no Amunoni

465


ũũragĩtwo. Ũndũ ũcio wathanirũo nĩ Abisalomu, ũrĩa watuire itua rĩa gwĩka ũguo kuuma
mũthenya ũrĩa Amunoni aaconorithirie mwarĩ wa nyina Tamaru. 33 Rĩu mwathi wakwa
mũthamaki nĩ atige gũthikĩrĩria ndũmĩrĩri ĩyo iroiga atĩrĩ, ‗Ariũ othe a mũthamaki nĩ makuĩte‘;
Amunoni nowe tu ũkuĩte.‖

34 Ihinda-inĩ o rĩu, Abisalomu akĩũra. Thutha-inĩ mũrangĩri agĩtiira maitho make akĩona andũ
aingĩ magĩũka barabara-inĩ yarĩ thutha wake hakuhĩ na kĩrĩma. 35 Nĩ ũndũ ũcio Jehonadabu akĩra
mũthamaki ũũ: ―Atĩrĩrĩ, ariũ a mũthamaki nĩ macoka. O ta ũrĩa ndungata yaku ĩkuugĩte, noguo
gũtariĩ.‖ 36 Na o hĩndĩ ĩyo aarĩkirie kwaria, ariũ a mũthamaki magĩtonya makĩrĩraga manĩrĩire; o
nake mũthamaki na ndungata ciake ciothe makĩrĩra marĩ na ruo rũingĩ mũno. 37 No Abisalomu
akĩũra agĩthiĩ kũrĩ Talimai mũrũ wa Amihudu mũthamaki wa Geshuru. Daudi agĩgĩcakaĩra
mũrũwe matukũ maingĩ. 38 Thutha wa Abisalomu kũũra na agĩthiĩ Geshuru, agĩikara kuo mĩaka
ĩtatũ.

39 Thutha-inĩ Mũthamaki Daudi akĩĩrirĩria gũthiĩ kũrĩ Abisalomu, nĩ gũkorũo nĩ aahoorerete
ũhoro-inĩ wĩgiĩ gĩkuũ kĩa Amunoni.

2 SAMUELI 14

1 Na rĩrĩ, Joabu mũrũ wa Zeruia akĩmenya atĩ ngoro ya mũthamaki nĩ yeriragĩria kuona
Abisalomu. 2 Nĩ ũndũ ũcio Joabu agĩtũmana Tekoa agĩta mũndũ-wa-nja kuuma kũu warĩ mũũgĩ
akĩmwĩra ũũ: ―Ndagũthaitha wĩtue ta ũracakaya, na wĩhumbe nguo cia macakaya, na ndũkehake
maguta. Wĩtue ta mũndũ-wa-nja ũkoretwo agĩcakaya ihinda iraya nĩ ũndũ wa mũndũ ũkuĩte. 3
Ũcoke ũthiĩ wĩre mũthamaki ũũ.‖ Joabu agĩgĩĩkĩra ciugo kanua-inĩ ka mũndũ-wa-nja ũcio.

4 Mũndũ-wa-nja ũcio Mũtekoa agĩthiĩ akĩingĩra harĩ mũthamaki na akĩĩgũithia agĩturumithia
ũthiũ wake thĩ aturĩtie maru akiuga ũũ: ―Ndeithia, wee mũthamaki!‖ 5 Mũthamaki akĩmũũria:
―Nĩ kĩĩ kĩũru?‖ Nake akĩmũcokeria ũũ: ―Wũi, niĩ ndĩ mũtumia wa ndigwa; mũthuri wakwa nĩ
aakuire. 6 Na niĩ ndungata yaku ndĩrarĩ na ariũ erĩ, na o eerĩ mararũa marĩ werũ-inĩ. Hatirarĩ na
mũndũ wa kũmateithũrana, na ũmwe aratharĩkĩra ũcio ũngĩ aramũũraga. 7 Rĩu nyũmba yothe nĩ
ĩnjũkĩrĩire niĩ ndungata yaku, na maroiga ũũ, ‗Tũnengere mũndũ ũcio ũroragire mũrũ wa nyina,
nĩgetha tũmũũrage nĩ ũndũ wa muoyo wa mũrũ wa nyina ũcio aroragire, o na angĩkorũo nĩ
kũniina tũkũniina mũgai!‘ Mangĩka ũguo mekũhoria ikara rĩrĩa ndigarĩtie rĩna mwaki na matige
mũthuri wakwa atarĩ na rĩĩtwa o na kana mũndũ ũgũtigara thĩinĩ wa thĩ.‖

8 Nake mũthamaki akĩra mũndũ-wa-nja ũcio atĩrĩ: ―Inũka gwaku mũciĩ, na nĩ ngũruta watho
ũhoro-inĩ waku.‖ 9 Mũndũ-wa-nja ũcio Mũtekoa agĩkĩra mũthamaki ũũ: ―Mwathi wakwa
mũthamaki, reke mahĩtia macio manjokerere na macokerere nyũmba ya baba, nake mũthamaki
na gĩtĩ gĩake kĩa ũnene makorũo matarĩ na mahĩtia.‖ 10 Nake mũthamaki akĩmwĩra ũũ:

466




―Angĩkorũo nĩ harĩ mũndũ ũgũkwarĩria rĩngĩ, mũrehe kũrĩ niĩ, na ndagacoka gũgũthumbũra
rĩngĩ.‖ 11 No mũndũ-wa-nja ũcio akiuga atĩrĩ: ―Ndagũthaitha, reke mũthamaki aririkane Yahweh
Kĩhoti waku, nĩgetha mũrĩhĩria wa thakame ndakarehe mwanangĩko aniine mũrũ wakwa.‖ Nake
mũthamaki akĩmwĩra ũũ: ―O ta ũrĩa Yahweh atũũraga muoyo, gũtirĩ rũcuĩrĩ o na rũmwe rwa
mũrũ waku rũkũgũa thĩ.‖ 12 Mũndũ ũcio akiuga atĩrĩ: ―Ndagũthaitha ũreke ndungata yaku yarie
kiugo kĩmwe harĩ mwathi wakwa mũthamaki.‖ Nake akĩmwĩra: ―Aria!‖

13 Mũndũ-wa-nja ũcio akĩmwĩra ũũ: ―Na nĩ kĩĩ gĩtũmĩte wĩcirie gwĩka ũndũ ta ũyũ kwerekera
andũ a Kĩhoti? Rĩrĩa mũthamaki aria na njĩra ĩyo, nĩ kwĩreherera ereherera mahĩtia, nĩ gũkorũo
mũthamaki ndacoketie mũrũ wake mwene ũrĩa mũingate. 14 Hatarĩ nganja no mũhaka tũgaakua
na tũhaane ta maĩ maitĩtwo thĩ, marĩa matangĩoeka. No Kĩhoti ndarĩ hĩndĩ angĩruta mũndũ
muoyo, na nĩ aroraga itũmi iria ingĩtũma mũndũ ũrĩa mũingate ndagatũũre arĩ mũingate kuuma
harĩ we. 15 Njũkĩte kwĩra mwathi wakwa mũthamaki maũndũ maya tondũ andũ nĩ matũmĩte ngĩe
guoya. Nĩ ũndũ ũcio ndungata yaku yoiga atĩrĩ, ‗Reke njarie na mũthamaki. No gũkorũo
mũthamaki nĩ egũthikĩrĩria ihoya rĩa ngombo yake. 16 Mũthamaki ahota gũthikĩrĩria na ahonokie
ngombo yake kuuma guoko-inĩ kwa mũndũ ũrĩa ũrenda kũũniina o hamwe na mũrũ wakwa wa
mũmwe atweherie kuuma igai-inĩ rĩrĩa Kĩhoti aatũheire.‘ 17 Ndungata yaku yacoka yoiga atĩrĩ,
‗Kiugo kĩa mwathi wakwa mũthamaki kĩrohooreria,‘ nĩ gũkorũo mwathi wakwa mũthamaki
atariĩ o ta mũraika wa Kĩhoti ũrĩa wa ma harĩ gũkũũrana ũndũ ũrĩa mwega na ũndũ ũrĩa mũũru.
Yahweh Kĩhoti waku arokorũo hamwe nawe.‖

18 Nake mũthamaki akĩra mũndũ-wa-nja ũcio ũũ: ―Ndagũthaitha ndũkahithe ũndũ o na ũmwe
ũrĩa ngũkũũria.‖ Mũndũ-wa-nja ũcio agĩcokia atĩrĩ: ―Mwathi wakwa mũthamaki nĩ arie.‖ 19
Mũthamaki agĩkĩmũũria ũũ: ―Nĩ Joabu ũkwĩrĩte uuge maũndũ macio mothe?‖ Mũndũ-wa-nja
ũcio agĩcokia atĩrĩ: ―O ta ũrĩa ũtũũraga muoyo wee mwathi wakwa mũthamaki, ũguo mwathi
wakwa mũthamaki oiga nĩguo kũrĩ, nĩ gũkorũo Joabu ndungata yaku nĩwe ũnjathĩte na agekĩra
ciugo icio ciothe kanua-inĩ ka ndungata yaku. 20 Joabu ndungata yaku ekĩte ũndũ ũyũ nĩgetha
agarũre ũrĩa maũndũ matariĩ, ĩndĩ mwathi wakwa arĩ na ũũgĩ o ta mũraika wa Kĩhoti ũrĩa wa ma
na nĩ oĩ ũrĩa wothe kũrathiĩ na mbere bũrũri-inĩ.‖

21 Nake mũthamaki akĩra Joabu ũũ: ―Hatirĩ thĩna, nĩ ngũhingia ũndũ ũcio. Thiĩ ũgĩĩre mwanake
ũcio ti Abisalomu.‖ 22 Nĩ ũndũ ũcio Joabu akĩĩgũithia agĩturumithia ũthiũ wake thĩ aturĩtie maru
na akĩgaathĩrĩria mũthamaki. Joabu akiuga ũũ: ―Ũmũthĩ ndungata yaku nĩ yamenya atĩ nĩ
njĩtĩkĩrĩkĩte maitho-inĩ maku, wee mwathi wakwa mũthamaki, nĩ gũkorũo mũthamaki nĩ eka
kũringana na ihoya rĩa ndungata yake.‖ 23 Thutha ũcio Joabu agĩũkĩra na agĩthiĩ Geshuru na
akĩrehe Abisalomu Yahrushalayim. 24 O na kũrĩ ũguo, mũthamaki akiuga ũũ: ―Reke acoke
gwake mũciĩ, no ndekuona ũthiũ wakwa.‖ Nĩ ũndũ ũcio Abisalomu agĩcoka gwake mũciĩ na
ndaigana kuona ũthiũ wa mũthamaki.

25 Na rĩrĩ, thĩinĩ wa Isiraeli gũtirĩ mũndũrũme wagathagĩrĩrio nĩ ũndũ wa ũthaka wake ta
Abisalomu. Kuuma ikinya-inĩ rĩa kũgũrũ o nginya ruototia-inĩ rwa mũtwe wake, ndarĩ handũ aarĩ
na wathe. 26 Rĩrĩa enja mũtwe wake—nĩ gũkorũo eenjaga njuĩrĩ o mũthia-inĩ wa mwaka tondũ nĩ

467


yamũritũhagĩra mũno—njuĩrĩ yake yakoragwo na ũritũ wa cekeri 200 kũringana na ihiga rĩa
gũthima rĩa kwa mũthamaki. 27 Abisalomu nĩ aaciarĩirũo ariũ atatũ na mũirĩtu ũmwe wetagwo
Tamaru. Aarĩ mũirĩtu mũthaka mũno.

28 Na Abisalomu agĩthiĩ na mbere gũikara Yahrushayim mĩaka ĩĩrĩ mĩgima, no ndaigana kuona
ũthiũ wa mũthamaki. 29 Nĩ ũndũ ũcio Abisalomu agĩta Joabu nĩguo amũtũme kũrĩ mũthamaki,
ĩndĩ Joabu ndaigana gũthiĩ kũrĩ we. Agĩcoka akĩmũtũmanĩra rĩngĩ riita rĩa kerĩ, na o na rĩo
akĩrega gũthiĩ. 30 Mũthia-inĩ akĩra ndungata ciake atĩrĩ: ―Mũgũnda wa Joabu ũhakaine na
wakwa, na arĩ na cairi kuo. Thiĩi mũũmundie mwaki.‖ Kwoguo ndungata cia Abisalomu
ikĩmundia mũgũnda ũcio mwaki. 31 Nĩ ũndũ ũcio Joabu agĩũkĩra na agĩthiĩ mũciĩ kwa
Abisalomu akĩmũũria ũũ: ―Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte ndungata ciaku imundie mũgũnda wakwa mwaki?‖ 32
Abisalomu agĩcokeria Joabu ũũ: ―Atĩrĩrĩ, ndĩragũtũmĩire ndũmĩrĩri ndĩrakwĩra atĩrĩ, ‗Ũka
ngũtũme kũrĩ mũthamaki ũkamũũrie ũũ: ―Nĩ kĩĩ gĩatũmire njũke kuuma Geshuru? Kaba
ingĩathiire o na mbere gũikara kuo. Rĩu njĩtĩkĩria nyone ũthiũ wa mũthamaki, na angĩkorũo ndĩ
na mahĩtia, agĩrĩirũo kũnjũraga.‖‘‖

33 Kwoguo Joabu agĩthiĩ kũrĩ mũthamaki na akĩmũhe ũhoro ũcio. Agĩgĩta Abisalomu, nake
akĩingĩra harĩ mũthamaki na akĩinamĩrĩra, akĩĩgũithia agĩturumithia ũthiũ wake thĩ mbere ya
mũthamaki. Nake mũthamaki akĩmumunya Abisalomu.

2 SAMUELI 15

1 Thutha wa maũndũ macio mothe, Abisalomu akĩĩgĩra ngaari ya mbarathi o hamwe na mbarathi
nyingĩ na arũme 50 a gũteng‘eraga mbere yake. 2 Abisalomu ookĩraga tene agathiĩ akarũgama
mũkĩra wa barabara ya gũthiĩ kĩhingo-inĩ gĩa itũũra. Mũndũ angĩakorirũo arĩ na ciira arenda
gũtwarĩra mũthamaki nĩguo ũtuwo, Abisalomu aamwĩtaga akamũũria ũũ: ―Uumĩte itũũra-inĩ
rĩrĩkũ?‖ nake akamwĩra atĩrĩ: ―Ndungata yaku yumĩte mũhĩrĩga-inĩ ũmwe wa Isiraeli.‖ 3
Abisalomu akamwĩra ũũ: ―Atĩrĩrĩ, mateta maku nĩ mega na nĩ magĩrĩire, no gũtirĩ mũndũ kuuma
kũrĩ mũthamaki wa gũthikĩrĩria ciira waku.‖ 4 Abisalomu akoiga atĩrĩ: ―Na arĩ korũo ndatuwo
mũtuanĩri ciira bũrũri-inĩ! Kũngĩrĩ ũguo, mũndũ wothe ũrĩ na mateta kana ciira no gũka
angĩũkaga kũrĩ niĩ, na ingĩtigagĩrĩra atĩ nĩ ona kĩhooto.‖

5 Na rĩrĩa mũndũ amũkuhĩrĩria nĩguo amũinamĩrĩre, Abisalomu aatambũrũkagia guoko gwake
akamũnyita na akamũmumunya. 6 Abisalomu eekaga ũguo kwerekera andũ a Isiraeli othe arĩa
maathiaga kũrĩ mũthamaki nĩgetha matuĩrũo ciira; nĩ ũndũ ũcio Abisalomu agĩthiĩ na mbere
kũgucĩrĩria ngoro cia andũ a Isiraeli.

7 Na rĩrĩ, mũthia-inĩ wa mĩaka ĩna, Abisalomu akĩra mũthamaki ũũ: ―Ndagũthaitha ũreke thiĩ
Hebironi ngahingie mwĩhĩtwa wakwa ũrĩa ndehĩtire harĩ Yahweh. 8 Nĩ gũkorũo ndungata yaku

468




nĩ yehĩtire mwĩhĩtwa ũyũ rĩrĩa ndaikaraga Geshuru kũu Siria: ‗Angĩkorũo Yahweh nĩ ekũnjokia
Yahrushalayim, nĩ ngũrutĩra Yahweh igongona.‘‖ 9 Nake mũthamaki akĩmwĩra atĩrĩ: ―Thiĩ na
thayũ.‖ Nĩ ũndũ ũcio agĩũkĩra agĩthiĩ Hebironi.

10 Na rĩrĩ, Abisalomu agĩtũma athigani mĩhĩrĩga-inĩ yothe ya Isiraeli, akiuga ũũ: ―Rĩrĩa mũrĩigua
mũgambo wa coro, mwanĩrĩre muuge atĩrĩ, ‗Abisalomu nĩ atuĩkĩte mũthamaki Hebironi!‘‖ 11
Arũme 200 kuuma Yahrushalayim nĩ maathiĩte kũu marĩ hamwe na Abisalomu; maanyitĩtwo
ũgeni na magathiĩ mategwĩkũĩra ũndũ, matekũmenya ũrĩa gwathiaga na mbere. 12 Ningĩ, rĩrĩa
Abisalomu aarutire magongona, agĩtũmanĩra Ahithofeli Mũgiloni, mũtaarani wa Daudi, kuuma
itũũra-inĩ rĩake rĩa Gilo. Njama ĩyo ĩgĩthiĩ ĩgĩĩte hinya, na andũ arĩa maanyitaga Abisalomu
mbaru magĩthiĩ o mongererekete.

13 Thutha wa ihinda, mũndũ ũmwe agĩũka agĩkinyĩria Daudi ndũmĩrĩri ĩno: ―Ngoro ya andũ a
Isiraeli rĩu ĩrĩ harĩ Abisalomu.‖ 14 O rĩo Daudi akĩra ndungata ciake ciothe iria ciarĩ nake
Yahrushalayim atĩrĩ: ―Ũkĩrai tũũre, nĩ gũkorũo gũtirĩ o na ũmwe witũ ũkũhota gwĩthara kuuma
harĩ Abisalomu! Mwĩhĩkei, nĩguo ndakahiũhe atũkinyĩre na atwanange na atharĩkĩre itũũra rĩrĩ na
rũhiũ rwa njora!‖ 15 Ndungata cia mũthamaki igĩcokeria mũthamaki ũũ: ―Ũrĩa wothe mwathi
wakwa mũthamaki egũtua, ndungata ciaku nĩ ciĩhaarĩirie gwĩka guo.‖ 16 Mũthamaki
agĩkiumagara andũ othe a nyũmba yake mamũrũmĩrĩire, no mũthamaki agĩtiga thuriya ikũmi
nĩguo irorage mũciĩ. 17 Mũthamaki agĩgĩthiĩ o na mbere na rũgendo rwake andũ othe
mamũrũmĩrĩire, magĩcoka makĩrũgama Bethi-merahaka.

18 Ndungata ciake ciothe iria cioimagarire hamwe nake na Akerethi othe, Apelethi, na Agiiti,
arũme 600 arĩa maamũrũmĩrĩire kuuma Gathu, maahĩtũkaga mũthamaki akĩmathuthuragia. 19
Mũthamaki agĩcoka akĩra Itai Mũgiiti ũũ: ―Ũgũgĩthiĩ hamwe na ithuĩ nĩkĩ? Coka ũgaikarage na
mũthamaki ũcio mwerũ, nĩ gũkorũo wee ũrĩ mũgeni na ningĩ ũrĩ mũndũ ũthaamĩte kuuma kwao.
20 Ũrokire ira, kwoguo-rĩ, hihi ũmũthĩ nĩ njagĩrĩirũo kũreka ũũrũre hamwe na ithuĩ, uumagarage
rĩrĩa ndoimagara na ũgathiĩ kũrĩa ngũthiĩ? Coka na ũcoke hamwe na ariũ a thoguo, Yahweh
arokuonia maũndũ mega ma kũiguanĩra tha na ma ma!‖

21 No Itai agĩcokeria mũthamaki atĩrĩ: ―O ta ũrĩa Yahweh atũũraga muoyo na o ta ũrĩa mwathi
wakwa mũthamaki atũũraga muoyo, harĩa hothe mwathi wakwa mũthamaki egũkorũo arĩ, kana
nĩ gũkua kana nĩ gũtũũra muoyo, hau nĩho ndungata yaku ĩrĩkoragwo ĩrĩ!‖ 22 Nĩ ũndũ ũcio
Daudi akĩra Itai ũũ: ―Gĩthiĩ ũringe.‖ Itai Mũgiiti agĩkĩringa, o hamwe na andũ ake othe na ciana.

23 Andũ othe gĩcigo-inĩ kĩu makĩrĩra maanĩrĩire hĩndĩ ĩyo andũ acio maaringaga, na mũthamaki
aarũgamĩte hakuhĩ na Mũkuru wa Kidironi; andũ othe maaringaga merekeire barabara ya gũthiĩ
werũ-inĩ. 24 O nake Zadoku aarĩ ho hamwe na Alawii othe makuuĩte ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro gĩa
Kĩhoti ũrĩa wa ma; na makĩiga Ithandũkũ rĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma thĩ; nake Abiatharu akĩambata,
nao andũ othe makĩrĩkia kũringa kuuma itũũra-inĩ. 25 No mũthamaki akĩra Zadoku ũũ: ―Cokia
Ithandũkũ rĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma itũũra-inĩ. Angĩkorũo nĩ ngwĩtĩkĩrĩka maitho-inĩ ma Yahweh, nĩ
ekũnjokia na areke ndĩrĩone na nyone gĩikaro kĩarĩo. 26 No angiuga atĩrĩ, ‗Ndirakenio nĩwe,‘

469


hĩndĩ ĩyo no anjĩke ũrĩa ekuona arĩ wega maitho-inĩ make.‖ 27 Mũthamaki akĩra Zadoku
mũthĩnjĩri-Yahweh ũũ: ―Na githĩ wee ndũkoragwo ũrĩ muoni maũndũ? Cokai itũũra-inĩ na thayũ,
na mũthiĩ hamwe na ariũ anyu eerĩ, mũrũguo Ahimaazu na Jonathani mũrũ wa Abiatharu. 28
Atĩrĩrĩ, ngũikara njetereire hakuhĩ na iringĩro cia werũ-inĩ o nginya nyamũkĩre ndũmĩrĩri kuuma
kũrĩ inyuĩ.‖ 29 Nĩ ũndũ ũcio Zadoku na Abiatharu magĩcokia Ithandũkũ rĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma
Yahrushalayim, na magĩikara kũu.

30 Na hĩndĩ ĩyo Daudi aambataga Kĩrĩma kĩa Mĩtamaiyũ, aambataga akĩrĩraga; eehumbĩrĩte
mũtwe, na aathiaga arĩ magũrũ matheri. Andũ othe arĩa maarĩ hamwe nake o nao makĩĩhumbĩra
mĩtwe na makĩambata makĩrĩraga. 31 Daudi agĩcoka akĩrũo atĩrĩ: ―Ahithofeli nĩ ũmwe wa arĩa
marabanga njama hamwe na Abisalomu.‖ Daudi aigua ũguo akiuga ũũ: ―Ndagũthaitha wee
Yahweh, ũgarũre ũtaaro wa Ahithofeli ũtuĩke ũrimũ!‖

32 Rĩrĩa Daudi aakinyire gacũmbĩrĩ-inĩ harĩa andũ maathiaga kũinamĩrĩra Kĩhoti, Hushai Mũariki
aarĩ hau kũmatũnga, atembũrĩte kanjũ yake na arĩ na tĩri mũtwe. 33 No Daudi akĩmwĩra atĩrĩ:
―Ũngĩringa hamwe na niĩ, ũgũkorũo ũrĩ mũrigo harĩ niĩ. 34 No ũngĩcoka itũũra-inĩ na wĩre
Abisalomu atĩrĩ, ‗Niĩ ndĩ ndungata yaku, wee Mũthamaki. Mbere ĩyo ndĩrarĩ ndungata ya thoguo,
no rĩu ndĩ ndungata yaku,‘ na njĩra ĩyo nĩ ũkũndeithia gũthararia ũtaaro wa Ahithofeli. 35 Na
githĩ Zadoku na Abiatharu athĩnjĩri-Yahweh matigũkorũo kũu hamwe nawe? Wagĩrĩirũo kwĩra
Zadoku na Abiatharu athĩnjĩri-Yahweh ũrĩa wothe ũrĩiguaga nyũmba-inĩ ya mũthamaki. 36
Atĩrĩrĩ, marĩ kũu hamwe na ariũ ao eerĩ, Ahimaazu mũrũ wa Zadoku na Jonathani mũrũ wa
Abiatharu, na ũndũ ũrĩa wothe ũrĩiguaga ũkandũmĩra kũgerera kũrĩ o.‖ 37 Nĩ ũndũ ũcio Hushai,
mũrata wa Daudi, agĩthiĩ itũũra-inĩ ihinda-inĩ o rĩrĩa Abisalomu aatonyaga Yahrushalayim.

2 SAMUELI 16

1 Rĩrĩa Daudi aakorirũo ahĩtũka gacũmbĩrĩ na agathianga hanini, Ziba ndungata ya Mefiboshethu
aarĩ hau kũmũtũnga arĩ na ndigiri igĩrĩ cigĩrĩirũo matandĩko, na ciakuuĩte mĩgate 200, keki 100
cia thabibũ nyũmithie, keki 100 cia matunda ma hĩndĩ ya ũrugarĩ, na ndigithũ ĩmwe nene ya
ndibei. 2 Mũthamaki akĩũria Ziba ũũ: ―Warehe indo ici nĩkĩ?‖ Nake Ziba agĩcokia ũũ: ―Ndigiri
ici nĩ cia gũkuua andũ a nyũmba ya mũthamaki, mĩgate na matunda ma hĩndĩ ya ũrugarĩ nĩ cia
kũrĩo nĩ anake, nayo ndibei nĩ ya kũnyuo nĩ arĩa mekũũrũo nĩ hinya werũ-inĩ.‖ 3 Mũthamaki
agĩcoka akĩmũũria atĩrĩ: ―Na mũrũ wa mwathi waku arĩ kũ?‖ Ziba akĩra mũthamaki ũũ: ―Aikarĩte
Yahrushalayim, nĩ gũkorũo oigĩte atĩrĩ, ‗Ũmũthĩ nyũmba ya Isiraeli nĩ ĩkũnjokeria wathani wa
ũthamaki wa baba.‘‖ 4 Mũthamaki agĩcoka akĩra Ziba ũũ: ―Atĩrĩrĩ, indo ciothe cia Mefiboshethu
nĩ ciaku.‖ Ziba akiuga ũũ: ―Nĩ ndainamĩrĩra mbere yaku. Reke njĩtĩkĩrĩke maitho-inĩ maku, wee
mwathi wakwa mũthamaki.‖

470




5 Rĩrĩa Mũthamaki Daudi aakinyire Bahurimu, mũndũ ũmwe wa nyũmba ya Saulu wetagwo
Shimei, mũrũ wa Gera, agĩũka akĩrumanaga anĩrĩire o agĩkuhagĩrĩria. 6 Aaikagĩria Daudi mahiga
na ndungata ciothe cia Mũthamaki Daudi, o hamwe na andũ othe na arũme marĩ hinya arĩa maarĩ
mwena wake wa ũrĩo na mwena wake wa ũmotho. 7 Shimei aarumanaga akiugaga ũũ: ―Thiĩ na
kũu, thiĩ na kũu, wee mũndũ ũyũ ũrĩ na mahĩtia ma ũiti wa thakame! Mũndũ ũyũ ũtarĩ kĩene! 8
Yahweh nĩ agũcokereirie mahĩtia mothe ma ũiti wa thakame ya nyũmba ya Saulu, o ũcio wee
ũthamakaga ithenya rĩake ũrĩ mũthamaki, no Yahweh nĩ aneanĩte wathani moko-inĩ ma
Abisalomu mũrũguo. Rĩu ũũru nĩ ũgũkorete nĩ gũkorũo ũrĩ mũndũ ũrĩ na mahĩtia ma ũiti wa
thakame!‖

9 Nake Abishai mũrũ wa Zeruia akĩra mũthamaki ũũ: ―Ngui ĩno nguũ ĩraruma mwathi wakwa
mũthamaki nĩkĩ? Ndagũthaitha ũnjĩtĩkĩrie thiĩ ndĩmũrenge mũtwe.‖ 10 No mũthamaki akiuga ũũ:
―Nĩ ũndũ ũrĩkũ tũrorania na inyuĩ, ariũ aya a Zeruia? Rekei anume, nĩ gũkorũo Yahweh nĩ
amwĩrĩte atĩrĩ, ‗Ruma Daudi!‘ Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, nũũ ũngĩũria atĩrĩ, ‗Ũreka ũũ nĩkĩ?‘‖ 11 Daudi
agĩcoka akĩra Abishai na ndungata ciake ciothe ũũ: ―Angĩkorũo mũrũ wakwa mwene ũrĩa
woimire mwĩrĩ-inĩ wakwa, nĩ aracaria muoyo wakwa-rĩ, na githĩ Mũbenjamini to agĩke ũguo o na
makĩria! Tiganai nake anume, nĩ gũkorũo Yahweh nĩwe ũmwĩrĩte eke ũguo! 12 Yahweh ahota
kuona mĩnyamaro yakwa, na Yahweh nĩ ekũndĩha na wega ithenya rĩa irumi ici ndĩrarumwo
mũthenya wa ũmũthĩ.‖ 13 Daudi na arũme ake magĩthiĩ maikũrũkĩte na bara nake Shimei
aathiaga agereire hakuhĩ na kĩrĩma atwaranĩte nake, akĩrumanaga anĩrĩire na agĩikagia mahiga na
tĩri mũingĩ.

14 Thutha-inĩ mũthamaki na andũ othe arĩa maarĩ nake magĩkinya manogete kũrĩa maathiaga, na
makĩhurũka.

15 Ihinda-inĩ o rĩu, Abisalomu na arũme othe a Isiraeli magĩkinya Yahrushalayim, na Ahithofeli
aarĩ hamwe nake. 16 Rĩrĩa Hushai Mũariki, mũrata wa Daudi aatonyire kũrĩ Abisalomu, Hushai
akĩra Abisalomu ũũ: ―Mũthamaki arotũũra ihinda iraya! Mũthamaki arotũũra ihinda iraya!‖ 17
Hĩndĩ ĩyo Abisalomu akĩũria Hushai atĩrĩ: ―Ũyũ nĩguo ũndũ mwega ũrĩa ũronia mũrataguo?
Ũraregire gũthiĩ na mũrataguo nĩkĩ?‖ 18 Nĩ ũndũ ũcio Hushai akĩra Abisalomu ũũ: ―Aca, niĩ ndĩ
mwena wa ũrĩa ũthuurĩtwo nĩ Yahweh, na andũ aya, o hamwe na arũme othe a Isiraeli. Ngũikara
hamwe nake. 19 Na ningĩ nguuga atĩrĩ, Nũũ njagĩrĩirũo gũtungatĩra? Githĩ ti mũrũwe? O ta ũrĩa
ndĩratungatagĩra baba wanyu, noguo ngũgũtungatĩra.‖

20 Abisalomu agĩkĩĩra Ahithofeli ũũ: ―Ta he ũtaaro. Twĩke atĩa?‖ 21 Nĩ ũndũ ũcio Ahithofeli
akĩra Abisalomu atĩrĩ: ―Koma na thuriya cia baba wanyu, iria aratigire irorage mũciĩ. Nao andũ
othe a Isiraeli nĩ mekũigua atĩ nĩ wĩtuĩte kĩndũ kĩranunga harĩ baba wanyu, nao arĩa marakũnyita
mbaru nĩ megwĩkĩrũo hinya.‖ 22 Kwoguo makĩambĩra Abisalomu hema nyũmba igũrũ, na
Abisalomu agĩkoma na thuriya cia ithe mbere ya maitho ma andũ othe a Isiraeli.

23 Matukũ-inĩ macio ũtaaro ũrĩa Ahithofeli aaheanaga wonagwo ũtariĩ ta kiugo gĩa Kĩhoti ũrĩa
wa ma. Ũguo nĩguo ũtaaro wothe wa Ahithofeli watũũgĩrĩtio nĩ Daudi o na Abisalomu.

471


2 SAMUELI 17

1 Ahithofeli agĩkĩĩra Abisalomu atĩrĩ: ―Ndagũthaitha ũreke thuure arũme 12,000 na njarahũke
thiĩ ngateng‘erie Daudi ũtukũ wa ũmũthĩ. 2 Ngũmũhobanĩria rĩrĩa egũkorũo arĩ mũnogu na atarĩ
na hinya, na ndũme atukanĩrũo; nao andũ othe arĩa arĩ nao more, na njũrage o mũthamaki wiki. 3
Thutha ũcio ngũrehere andũ acio othe. Gũcoka kwa andũ acio othe gũkũringana na ũrĩa gũgũthiĩ
harĩ mũndũ ũcio ũracaria. Thutha ũcio andũ othe megũkorũo marĩ na thayũ.‖ 4 Ũtaaro ũcio
ũgĩkorũo ũrĩ mwega maitho-inĩ ma Abisalomu na athuri othe a Isiraeli.

5 O na kũrĩ ũguo, Abisalomu akiuga ũũ: ―Ĩta Hushai Mũariki o nake, tũigue ũrĩa nake ekuuga.‖ 6
Hushai agĩgĩtonya kũrĩ Abisalomu. Nake Abisalomu akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũyũ nĩguo ũtaaro ũrĩa
Ahithofeli aheana. Twĩke kũringana na ũtaaro ũcio wake? Angĩkorũo tũtiagĩrĩirũo-rĩ, twĩre arĩ
wee.‖ 7 Nĩ ũndũ ũcio Hushai akĩra Abisalomu ũũ: ―Ũtaaro ũrĩa Ahithofeli aheana ihinda-inĩ rĩrĩ
ti mwega!‖

8 Hushai agĩcoka akiuga atĩrĩ: ―Nĩ ũĩ wega atĩ baba wanyu na arũme ake nĩ andũ marĩ hinya, na
matirĩ na mwĩhoko, o ta nduba ĩteete ciana ciayo werũ-inĩ. Makĩria ma ũguo, baba wanyu nĩ
njamba ya ita, na ũtukũ ndekũraarania na andũ acio angĩ. 9 Ihinda-inĩ rĩrĩ ehithĩte ngurunga-inĩ
ĩmwe kana o handũ hangĩ; na angĩtharĩkĩra arĩ wa mbere, arĩa mekũigua ũhoro ũcio mekuuga
atĩrĩ, ‗Andũ arĩa marũmĩrĩire Abisalomu nĩ mahootetwo!‘ 10 Nginya mũndũ ũrĩa ũkoragwo na
ũmĩrĩru, ũrĩa ngoro yake ĩhaana ta ya mũrũthi no kũũrũo ekũũrũo nĩ hinya nĩ ũndũ wa guoya, nĩ
gũkorũo andũ othe a Isiraeli nĩ moĩ atĩ baba wanyu nĩ mũndũ ũrĩ hinya na atĩ arũme arĩa marĩ
hamwe nake nĩ andũ marĩ ũmĩrĩru. 11 Ngũheana ũtaaro ũyũ: Reke andũ othe a Isiraeli
macokanĩrĩre harĩ wee, kuuma Dani nginya Biri-shiba, marĩ aingĩ o ta mũthanga ũrĩa ũkoragwo
hakuhĩ na iria, nawe ũmatongorie mbaara-inĩ. 12 Tũkũmũtharĩkĩra harĩa hothe tũkũmũkora, na
tũmũhobanĩrie o ta ũrĩa ime rĩgũagĩra thĩ; na gũtirĩ o na ũmwe wao ũkũhonoka, we o na kana
arũme arĩa marĩ hamwe nake. 13 Angĩũrĩra itũũra-inĩ, andũ othe a Isiraeli megũthiĩ na mĩkwa
itũũra-inĩ rĩu, na tũkũrĩkururia tũrĩtware mũkuru-inĩ nginya gũkorũo gũtarĩ o na kahiga kamwe
gegũtigara.‖

14 Nake Abisalomu na arũme othe a Isiraeli makiuga atĩrĩ: ―Ũtaaro wa Hushai Mũariki nĩ
mwega gũkĩra ũtaaro wa Ahithofeli!‖ Nĩ gũkorũo Yahweh nĩ aatuĩte itua rĩa gũthararia ũtaaro
ũcio mwega wa Ahithofeli, nĩguo Yahweh arehere Abisalomu mwanangĩko.

15 Thutha-inĩ Hushai akĩra Zadoku na Abiatharu athĩnjĩri-Yahweh atĩrĩ: ―Ahithofeli aheire
Abisalomu na athuri a Isiraeli ũtaaro ũyũ, na niĩ ũyũ nĩguo ũtaaro ũrĩa heanire. 16 Rĩu-rĩ,
tũmanai ndũmĩrĩri kũrĩ Daudi na ihenya mũmũhe mũkaana ũyũ: ‗Ũtukũ wa ũmũthĩ ndũgaikare
iringĩro-inĩ cia werũ-inĩ, no wagĩrĩirũo kũringa, kwaga ũguo mũthamaki na andũ othe arĩa marĩ
hamwe nake nĩ mekũniinwo.‘‖

472



17 Na rĩrĩ, Jonathani na Ahimaazu maaikarĩte Eni-rogeli; nĩ ũndũ ũcio ndungata ĩmwe ya mũirĩtu
ĩgĩthiĩ ĩkĩmeera nao magĩthiĩ kwĩra Mũthamaki Daudi, nĩ gũkorũo matiendaga kuonwo
magĩtonya itũũra-inĩ. 18 No rĩrĩ, mwanake ũmwe akĩmona na agĩthiĩ akĩra Abisalomu. Nĩ ũndũ
ũcio makĩũra na ihenya marĩ eerĩ na magĩthiĩ Bahurimu mũciĩ kwa mũndũ ũmwe warĩ na gĩthima
gwake nja. Makĩharũrũka thĩinĩ wakĩo, 19 na mũtumia wa mũndũ ũcio akĩara gĩtambaya igũrũ rĩa
gĩthima kĩu na agĩkĩhumbĩra na ngano methũkangu; gũtirĩ mũndũ wamenyire ũhoro ũcio. 20
Ndungata cia Abisalomu igĩthiĩ kũrĩ mũtumia ũcio gwake mũciĩ ikĩmũũria ũũ: ―Marĩ kũ
Ahimaazu na Jonathani?‖ Mũtumia ũcio akĩmacokeria atĩrĩ: ―Mahĩtũkire maathiĩ merekeire rũũĩ-
inĩ.‖ Andũ acio magĩkĩmacaria no matiamonire, nĩ ũndũ ũcio magĩcoka Yahrushalayim.

21 Thutha wa andũ acio gũthiĩ, makiuma gĩthima-inĩ kĩu, magĩthiĩ na magĩkinyĩria Mũthamaki
Daudi ndũmĩrĩri ĩyo. Makĩmwĩra atĩrĩ: ―Arahũka na ũringe rũũĩ narua, nĩ gũkorũo Ahithofeli
aheanĩte ũtaaro ũyũ gũkwerekera.‖ 22 O rĩo Daudi na andũ othe arĩa maarĩ hamwe nake
makĩarahũka na makĩringa Jorodani. Gũkinyĩria rũcinĩ gũgĩthererũka, gũtirĩ mũndũ ũtaaringĩte
Jorodani.

23 Rĩrĩa Ahithofeli oonire atĩ ũtaaro wake ndũnarũmĩrĩrũo, akĩigĩrĩra ndigiri matandĩko na agĩthiĩ
gwake mũciĩ taũni-inĩ ya kwao. Thutha wa kũhe andũ a nyũmba yake mawatho, agĩthiĩ akĩĩita.
Nĩ ũndũ ũcio agĩkua na agĩthikwo mbĩrĩra-inĩ ya maithe make ma tene.

24 Ihinda-inĩ o rĩu, Daudi agĩthiĩ Mahanaimu, nake Abisalomu akĩringa Jorodani arĩ hamwe na
arũme othe a Isiraeli. 25 Abisalomu agĩtua Amasa mũrũgamĩrĩri wa mbũtũ ithenya-inĩ rĩa Joabu;
Amasa aarĩ mũrũ wa mũndũ wetagwo Ithira warĩ Mũisiraeli, ũrĩa wakomire na Abigaili mwarĩ
wa Nahashu, mwarĩ wa nyina na Zeruia, nyina wa Joabu. 26 Ciana cia Isiraeli na Abisalomu
magĩkĩamba hema bũrũri-inĩ wa Gileadi.

27 Daudi akinya Mahanaimu, o rĩo Shobi mũrũ wa Nahashu kuuma Raba kwa Aamoni, Makiru
mũrũ wa Amieli kuuma Lo-debari, na Barizilai Mũgileadi kuuma Rogelimu 28 makĩrehe marĩrĩ,
iraĩ, nyũngũ cia rĩũmba, ngano, cairi, mũtu, ngano hĩhie, noe, ndengũ, ngano njine, 29 ũũkĩ,
thiagĩ, ng‘ondu, na ngorono. Makĩruta indo icio ciothe nĩguo Daudi na andũ arĩa maarĩ hamwe
nake marĩe, nĩ gũkorũo mooigire atĩrĩ: ―Andũ aya nĩ ahũtu, na nĩ anogu na makanyotera gũkũ
werũ-inĩ.‖

2 SAMUELI 18

1 Thutha ũcio Daudi agĩtara arũme arĩa maarĩ hamwe nake na akĩmaiga rungu rwa ũtongoria wa
anene a andũ ngiri na anene a andũ igana. 2 Na Daudi agĩtũma gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ithatũ kĩa
arũme acio rungu rwa ũtongoria wa Joabu, gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ithatũ rungu rwa ũtongoria wa
mũrũ wa nyina na Joabu, nĩwe Abishai mũrũ wa Zeruia, na gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ithatũ rungu rwa

473




ũtongoria wa Itai Mũgiiti. Mũthamaki agĩcoka akĩra arũme acio ũũ: ―O na niĩ nĩ ngũthiĩ hamwe
na inyuĩ.‖ 3 No makĩmwĩra atĩrĩ: ―Ndwagĩrĩirũo nĩ gũthiĩ, nĩ gũkorũo ithuĩ tũngĩũra,
matingĩtindanĩra na ithuĩ; na o na nuthu itũ ĩngĩkua, matingĩtindanĩra na ithuĩ, nĩ gũkorũo wee wĩ
wa bata gũkĩra andũ 10,000 gatagatĩ-inĩ gaitũ. Nĩ ũndũ ũcio nĩ kaba ũtũtũmĩre ũteithio ũrĩ o
itũũra-inĩ.‖ 4 Mũthamaki akĩmeera ũũ: ―Ũrĩa wothe mũkuona arĩ wega, nĩguo ngwĩka.‖ Nĩ ũndũ
ũcio mũthamaki akĩrũgama hakuhĩ na kĩhingo gĩa itũũra, nao arũme acio magĩthiĩ marĩ ikundi cia
andũ igana na ikundi cia andũ ngiri. 5 Mũthamaki agĩcoka akĩhe Joabu na Abishai na Itai watho
ũyũ: ―Mũtigeke mwanake ũcio ũgwĩtwo Abisalomu ũũru nĩ ũndũ wakwa.‖ Arũme othe nĩ
maaiguire mũthamaki akĩhe anene acio othe watho wĩgiĩ Abisalomu.

6 Arũme acio magĩgĩthiĩ werũ-inĩ gũtũngana na Isiraeli, na mbaara ĩyo ĩkĩrũĩrũo mũtitũ-inĩ wa
Efiraimu. 7 Andũ a Isiraeli magĩtoorerio kũu nĩ ndungata cia Daudi, na gũkĩgĩa njũragano nene
mũno mũthenya ũcio—arũme 20,000 magĩkua. 8 Mbaara ĩyo ĩgĩtherema gĩcigo-inĩ kĩu gĩothe.
Makĩria ma ũguo, mũtitũ ũcio ũkĩniina andũ aingĩ gũkĩra arĩa maaniinirũo nĩ rũhiũ rwa njora
mũthenya ũcio.

9 Marigĩrĩrio-inĩ Abisalomu agĩĩkora ang‘ethanĩire na ndungata cia Daudi. Abisalomu aahaicĩte
nyũmbũ, na nyũmbũ ĩyo ĩgĩthiĩ ĩkĩingĩra rungu rwa honge ndumanu cia mũtĩ mũnene, na mũtwe
wake ũkĩhata mũtĩ-inĩ ũcio mũnene, ũũ atĩ aaikarire acunjurĩte rĩera-inĩ nayo nyũmbũ ĩyo
aahaicĩte ĩgĩthiĩ ĩthiĩte. 10 Na mũndũ ũmwe akĩona ũguo na akĩra Joabu ũũ: ―Atĩrĩrĩ, ndona
Abisalomu acunjurĩte mũtĩ-inĩ ũmwe mũnene.‖ 11 Joabu agĩcokeria mũndũ ũcio wamwĩrire ũguo
atĩrĩ: ―Angĩkorũo nĩ wona-rĩ, warega kũmũũraga hau hau agwe thĩ nĩkĩ? Na korũo nĩ weka ũguo,
no gũkũhe ingĩakũhe icunjĩ ikũmi cia betha na mũcibi.‖ 12 No mũndũ ũcio akĩra Joabu ũũ: ―O na
ingĩanengerũo icunjĩ 1,000 cia betha, ndingĩoya guoko gwakwa na igũrũ njũkĩrĩre mũrũ wa
mũthamaki, nĩ gũkorũo nĩ tũiguire mũthamaki akĩmũhe watho mũrĩ na Abishai na Itai amwĩra
atĩrĩ, ‗Mũndũ o wothe nĩ amenyerere mwanake ũcio ũgwĩtwo Abisalomu.‘ 13 Korũo nĩ ndaga
gwathĩka na ndĩmũrute muoyo, ũndũ ũcio ndũngĩatũũra ũrĩ mũhithe harĩ mũthamaki, nawe
ndũngĩangitĩra.‖ 14 Nĩ ũndũ ũcio Joabu akiuga ũũ: ―Ndigũteanga mahinda mangĩ nawe!‖
Kwoguo akĩoya mĩguĩ ĩtatũ guoko-inĩ gwake na agĩtheca Abisalomu ngoro nayo akĩmũtũrĩkania
arĩ o muoyo gatagatĩ-inĩ ka mũtĩ ũcio mũnene. 15 Nacio ndungata ikũmi iria ciakuuagĩra Joabu
matharaita igĩũka igĩtharĩkĩra Abisalomu nginya agĩkua. 16 Nake Joabu akĩhuuha coro nao andũ
makĩhũndũka magĩtiga gũteng‘eria andũ a Isiraeli; Joabu akĩmeera matige mbaara. 17 Magĩkĩoya
Abisalomu na makĩmũikia irima-inĩ rĩarĩ inene kũu mũtitũ-inĩ na makĩmũigĩrĩra hĩba nene mũno
ya mahiga. Nao andũ othe a Isiraeli makĩũra magĩthiĩ kwao mĩciĩ.

18 Na rĩrĩ, rĩrĩa Abisalomu aarĩ muoyo-rĩ, nĩ ooete gĩtugĩ na agakĩhanda Mũkuru-inĩ wa
Mũthamaki, nĩ gũkorũo ooigĩte ũũ: ―Ndirĩ na mũrũ wa gũtũũria kĩririkano kĩa rĩĩtwa rĩakwa.‖ Nĩ
ũndũ ũcio agĩĩtania gĩtugĩ kĩu na rĩĩtwa rĩake, na gĩtagwo Gĩtugĩ gĩa Kĩririkano kĩa Abisalomu
nginyagia ũmũthĩ.

19 Ahimaazu mũrũ wa Zadoku akiuga atĩrĩ: ―Ndagũthaitha ũnjĩtĩkĩrie ndeng‘ere ngamenyithie
mũthamaki ũhoro ũyũ, nĩ gũkorũo Yahweh nĩ amũreheire kĩhooto na njĩra ya kũmũhonokia

474


kuuma harĩ thũ ciake.‖ 20 Ĩndĩ Joabu akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ndũgũtwara ũhoro ũyũ ũmũthĩ. Nĩ
ũkaaũtwara mũthenya ũngĩ, no ũmũthĩ ndũgũkinyia ũhoro ũyũ, nĩ gũkorũo mũrũ wa mũthamaki
nĩ akuĩte.‖ 21 Joabu agĩcoka akĩra Mũkushi ũmwe ũũ: ―Thiĩ wĩre mũthamaki ũrĩa wona.‖
Mũkushi ũcio agĩkĩinamĩrĩra Joabu na agĩteng‘era agĩthiĩ. 22 O rĩngĩ Ahimaazu mũrũ wa Zadoku
akĩra Joabu atĩrĩ: ―O ũrĩa kũrĩthiĩ, ndagũthaitha reke o na niĩ ndeng‘ere nyume Mũkushi ũcio
thutha.‖ No rĩrĩ, Joabu akĩmwĩra ũũ: ―Ũgũgĩteng‘era nĩkĩ, mũrũ wakwa, na gũtirĩ na ũhoro wee
ũkũheana?‖ 23 O na kũrĩ ũguo, akiuga ũũ: ―O ũrĩa kũrĩthiĩ, reke ndeng‘ere thiĩ.‖ Nĩ ũndũ ũcio
Joabu akĩmwĩra atĩrĩ: ―Gĩteng‘ere!‖ Ahimaazu agĩgĩteng‘era agereire njĩra-inĩ ya gĩcigo kĩa
Jorodani, nginya akĩhĩtũka Mũkushi ũcio.

24 Na rĩrĩ, Daudi aaikarĩte gatagatĩ ka ihingo igĩrĩ cia itũũra, nake mũrangĩri akĩambata igũrũ wa
kĩhingo hakuhĩ na rũthingo. Agĩtiira maitho na akĩona mũndũ ũteng‘erete arĩ wiki. 25 Kwoguo
mũrangĩri ũcio akĩanĩrĩra na akĩmenyithia mũthamaki. Nake mũthamaki akiuga ũũ: ―Angĩkorũo
arĩ wiki, arĩ na ũhoro arenda kũheana.‖ Rĩrĩa aakuhĩrĩirie biũ, 26 mũrangĩri ũcio akĩona mũndũ
ũngĩ ũteng‘erete. Hĩndĩ ĩyo mũrangĩri ũcio agĩta mũrangĩri wa kĩhingo akĩmwĩra ũũ: ―Atĩrĩrĩ, harĩ
na mũndũ ũngĩ ũteng‘erete arĩ wiki!‖ Mũthamaki akiuga ũũ: ―O na ũcio nĩ ũhoro arehe.‖ 27
Mũrangĩri ũcio akiuga atĩrĩ: ―Ndĩrona mũndũ wa mbere agĩteng‘era ta Ahimaazu mũrũ wa
Zadoku,‖ nĩ ũndũ ũcio mũthamaki akiuga ũũ: ―Ũcio nĩ mũndũ mwega, na aroka na ũhoro
mwega.‖ 28 Ahimaazu akĩanĩrĩra akĩĩra mũthamaki ũũ: ―Maũndũ mothe nĩ mega!‖ Arĩkia kuuga
ũguo akĩinamĩrĩra mũthamaki aturumithĩtie ũthiũ wake thĩ. Agĩcoka akiuga ũũ: ―Yahweh Kĩhoti
waku arogoocwo, o we ũneanĩte andũ arĩa marareganaga na mwathi wakwa mũthamaki!‖

29 No rĩrĩ, mũthamaki akĩũria atĩrĩ: ―Hihi mwanake ũcio ũgwĩtwo Abisalomu no mwega?‖ Nĩ
ũndũ ũcio Ahimaazu akiuga ũũ: ―Niĩ nyonire kwagĩa na gĩcanjama kĩnene rĩrĩa Joabu egũtũmaga
ndungata ya mũthamaki na niĩ ndungata yaku, no ndinamenya kiuma gĩa kĩĩ.‖ 30 Mũthamaki
agĩkĩmwĩra atĩrĩ: ―Ta thenga ũrũgame haha.‖ Nĩ ũndũ ũcio agĩthenga na akĩrũgama hau.

31 Nake Mũkushi agĩkinya, na Mũkushi ũcio akiuga atĩrĩ: ―Mwathi wakwa mũthamaki
aroamũkĩra ũhoro ũyũ: Ũmũthĩ Yahweh nĩ arehete kĩhooto na njĩra ya gũkũhonokia kuuma
guoko-inĩ kwa arĩa othe marareganaga nawe.‖ 32 No mũthamaki akĩũria atĩrĩ: ―Hihi mwanake
ũcio ũgwĩtwo Abisalomu no mwega?‖ Nĩ ũndũ ũcio Mũkushi ũcio akiuga ũũ: ―Thũ ciothe cia
mwathi wakwa mũthamaki na arĩa othe marareganaga nawe makĩenda gũkũgera ngero marotuĩka
o ta mwanake ũcio!‖

33 Ũndũ ũcio ũgĩthĩnia mũthamaki, na akĩambata agĩthiĩ kanyũmba ka igũrũ karĩa kaarĩ kĩhingo
igũrũ na akĩrĩra, agĩthiĩ akiugaga ũũ: ―Mũrũ wakwa Abisalomu, mũrũ wakwa, mũrũ wakwa
Abisalomu! Na arĩ korũo nĩ niĩ ndakua handũ haku, Abisalomu mũrũ wakwa, mũrũ wakwa!‖

475





2 SAMUELI 19

1 Nake Joabu akĩrũo atĩrĩ: ―Mũthamaki nĩ ararĩrĩra na agacakaĩra Abisalomu.‖ 2 Nĩ ũndũ ũcio
ũhootani mũthenya ũcio ũkĩgarũrũka ũgĩtuĩka macakaya harĩ andũ othe, tondũ nĩ maaiguire atĩ
mũthamaki nĩ aracakaĩra mũrũwe.

3 Nao andũ magĩcoka itũũra-inĩ mũthenya ũcio mahooreire o ta andũ maconokete nĩ ũndũ wa
kũũrĩra mbaara. 4 Mũthamaki akĩhumbĩra ũthiũ wake na agĩikara o akĩrĩraga na mũgambo
mũnene akiugaga ũũ: ―Mũrũ wakwa Abisalomu, Abisalomu mũrũ wakwa, mũrũ wakwa!‖

5 Joabu agĩgĩtonya nyũmba kũrĩ mũthamaki akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũmũthĩ nĩ waconorithia ndungata
ciaku iria ũmũthĩ ũyũ ciahonokia muoyo waku na mĩoyo ya ariũ aku, airĩtu aku, atumia aku, o
hamwe na thuriya ciaku. 6 Wee wendete andũ arĩa magũthũire na ũgathũũra arĩa makwendete, nĩ
gũkorũo ũmũthĩ nĩ wonania wega atĩ anene na ndungata ciaku ti andũ a bata harĩ wee, tondũ ndĩ
na ma atĩ korũo Abisalomu arĩ muoyo ũmũthĩ na ithuĩ aya angĩ tũkorũo tũkuĩte, ndũngĩigua ũrĩ
na thĩna. 7 Rĩu ũkĩra uume ũkomĩrĩrie ndungata ciaku, tondũ ndehĩta mbere ya Yahweh atĩ
angĩkorũo ndũkuuma, gũtirĩ mũndũ o na ũmwe ũgũtigwo hamwe nawe ũtukũ ũyũ wa ũmũthĩ.
Ũndũ ũcio ũgũkorũo ũrĩ mũũru harĩ wee gũkĩra ruo rũrĩa wanakorũo naruo kuuma ũnyinyi-inĩ
waku nginyagia rĩu.‖ 8 Nĩ ũndũ ũcio mũthamaki agĩũkĩra na agĩikara thĩ kĩhingo-inĩ gĩa itũũra,
nao andũ othe makĩĩrũo ũũ: ―Rĩu mũthamaki aikarĩte thĩ kĩhingo-inĩ.‖ Andũ othe magĩgĩthiĩ
mbere ya mũthamaki.

No andũ a Isiraeli nĩ moorĩte, o mũndũ agathiĩ gwake mũciĩ.

9 Andũ othe harĩ mĩhĩrĩga yothe ya Isiraeli maakararanagia makoiga atĩrĩ: ―Mũthamaki
aatũhonokirie kuuma kũrĩ thũ citũ, na agĩtũhonokia kuuma kũrĩ Afilisti; no rĩu orĩte kuuma
bũrũri-inĩ ũyũ nĩ tondũ wa Abisalomu. 10 Na Abisalomu, ũrĩa twaitĩrĩirie maguta atũthamakĩre,
rĩu nĩ akuĩrĩire mbaara-inĩ. Rĩu-rĩ, nĩ kĩĩ kĩratũma mũikare o ũguo gũtarĩ ũndũ mũreka wĩgiĩ
gũcokia mũthamaki?‖

11 Mũthamaki Daudi agĩtũma ndũmĩrĩri ĩno kũrĩ Zadoku na Abiatharu athĩnjĩri-Yahweh: ―Ariai
na athuri a Yahuda mũmeere atĩrĩ, ‗Nĩ kĩĩ kĩngĩtũma mũkorũo mũrĩ a mũico gũcokia mũthamaki
nyũmba-inĩ yake, rĩrĩa ndũmĩrĩri ya andũ othe a Isiraeli ĩkinyĩire mũthamaki nyũmba-inĩ yake?
12 Inyuĩ mũrĩ ariũ a baba; mũrĩ ihĩndĩ rĩakwa na nyama ciakwa. Nĩ kĩĩ kĩngĩtũma mũkorũo mũrĩ
a mũico gũcokia mũthamaki?‘ 13 Na mwagĩrĩirũo kwĩra Amasa atĩrĩ, ‗Na githĩ wee ndũrĩ ihĩndĩ
rĩakwa na nyama ciakwa? Kĩhoti arondũithia na eke ũguo o na makĩria angĩkorũo ndũgũtuĩka
mũnene wa mbũtũ yakwa kuuma rĩu gũthiĩ na mbere ithenya rĩa Joabu.‘‖

14 Nĩ ũndũ ũcio akĩguucĩrĩria ngoro cia arũme othe a Yahuda o ta arĩ mũndũ ũmwe, nao
magĩtũma ndũmĩrĩri ĩno kũrĩ mũthamaki: ―Coka gũkũ, wee o hamwe na ndungata ciaku ciothe.‖

476



15 Mũthamaki agĩkĩambĩrĩria gũcoka na agĩkinya Jorodani, nao andũ a Yahuda magĩthiĩ Giligali
gũtũnga mũthamaki na kũmuumagaria mũrĩmo wa Jorodani. 16 Nake Shimei mũrũ wa Gera,
Mũbenjamini wa kuuma Bahurimu, akĩhiũha agĩikũrũka hamwe na arũme a Yahuda gũtũnga
Mũthamaki Daudi, 17 na aarĩ hamwe na arũme 1,000 kuuma Benjamini. O nake Ziba, ũrĩa warĩ
ndungata nyũmba-inĩ ya Saulu, hamwe na ariũ ake 15 na ndungata 20, akĩhiũha agĩikũrũka
Jorodani mbere ya mũthamaki. 18 Akĩringa agereire kĩringĩro-inĩ nĩguo atware andũ a nyũmba
ya mũthamaki mũrĩmo ũcio ũngĩ na nĩgetha eke ũrĩa wothe eeriragĩria. No Shimei mũrũ wa Gera
akĩĩgũithia thĩ mbere ya mũthamaki rĩrĩa aarĩ hakuhĩ kũringa Jorodani. 19 Akĩra mũthamaki atĩrĩ:
―Mwathi wakwa aroaga kũnduĩra mahĩtia, na ndũkaririkane mahĩtia marĩa ndungata yaku yekire
mũthenya ũrĩa mwathi wakwa mũthamaki ooimaga Yahrushalayim. Mũthamaki aroaga kũiga
ũndũ ũcio ngoro-inĩ, 20 nĩ gũkorũo ndungata yaku nĩ yũĩ wega atĩ nĩ njĩhĩtie; nĩ ũndũ ũcio
ũmũthĩ nĩ niĩ wa mbere harĩ nyũmba yothe ya Jusufu gũikũrũka nĩguo njũke ndũnge mwathi
wakwa mũthamaki.‖

21 O rĩo Abishai mũrũ wa Zeruia akiuga atĩrĩ: ―Na githĩ Shimei ndagĩrĩire kũũragwo nĩ tondũ wa
ũndũ ũcio, nĩ gũkorũo aarumire mũitĩrĩrie maguta wa Yahweh?‖ 22 No Daudi akĩũria ũũ: ―Ũndũ
ũyũ ũkonainie atĩa na inyuĩ ariũ aya a Zeruia, atĩ nĩguo mwĩke mũgarũ na wendi wakwa ũmũthĩ?
Hihi ũmũthĩ kũrĩ mũndũ wagĩrĩire kũũragwo thĩinĩ wa Isiraeli? Kana ndiũĩ atĩ ũmũthĩ nĩ niĩ
mũthamaki wa Isiraeli?‖ 23 Mũthamaki agĩcoka akĩra Shimei atĩrĩ: ―Ndũkũũragwo.‖ Na
mũthamaki akĩĩhĩta harĩ we.

24 Mefiboshethu mũcũkũrũ wa Saulu, o nake nĩ aaikũrũkire gũtũnga mũthamaki. Ndaakoretwo
agĩĩthamba magũrũ kana kũrengerera nderu kana kũhũũra nguo ciake kuuma mũthenya ũrĩa
mũthamaki aathiire nginya rĩrĩa aacokire na thayũ. 25 Rĩrĩa aakinyire Yahrushalayim nĩguo
atũnge mũthamaki, mũthamaki akĩmũũria atĩrĩ: ―Mefiboshethu, waregire gũthiĩ hamwe na niĩ
nĩkĩ?‖ 26 Nĩ ũndũ ũcio akĩmwĩra ũũ: ―Mwathi wakwa mũthamaki, ndungata yakwa nĩ
yaheenirie. Nĩ gũkorũo ndungata yaku yoigire atĩrĩ, ‗Ndigiri yakwa nĩ ĩigĩrĩrũo matandĩko
nĩgetha ĩnguue tũthiĩ na mũthamaki,‘ nĩ gũkorũo ndungata yaku nĩ kĩonje. 27 No yathiire
ĩgĩcambia ndungata yaku kũrĩ mwathi wakwa mũthamaki. O na kũrĩ ũguo, mwathi wakwa
mũthamaki atariĩ o ta mũraika wa Kĩhoti ũrĩa wa ma, nĩ ũndũ ũcio ĩka ũrĩa wothe ũkuona arĩ
wega. 28 Andũ othe a nyũmba ya baba nĩ mangĩatuĩrĩirũo kũũragwo nĩ mwathi wakwa
mũthamaki, o na kũrĩ ũguo waigire ndungata yaku gatagatĩ-inĩ ka arĩa marĩagĩra metha-inĩ yaku.
Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, ndĩkĩrĩ na kĩhooto kĩrĩkũ gĩa gũthiĩ na mbere gũkaĩra mũthamaki?‖

29 No rĩrĩ, mũthamaki akĩmwĩra atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ kĩratũma ũthiĩ na mbere kwaria ũguo? Nĩ ndatua
itua atĩ wee na Ziba mwagĩrĩirũo kũgayana mũgũnda ũcio.‖ 30 Nĩ ũndũ ũcio Mefiboshethu akĩra
mũthamaki ũũ: ―Reke awoe wothe, kuona atĩ rĩu mwathi wakwa mũthamaki nĩ acoka gwake
mũciĩ na thayũ.‖

31 Nake Barizilai Mũgileadi akiuma Rogelimu agĩikũrũka Jorodani akoimagarie mũthamaki
nginya Rũũĩ-inĩ rwa Jorodani. 32 Barizilai aarĩ mũkũrũ mũno, aarĩ na mĩaka 80, na nĩ aaheaga
mũthamaki irio rĩrĩa aaikaraga Mahanaimu, nĩ gũkorũo aarĩ mũndũ mũtongu mũno. 33 Nĩ ũndũ

477


ũcio mũthamaki akĩra Barizilai ũũ: ―Ringa hamwe na niĩ, na nĩ ndĩkũheaga irio kũu
Yahrushalayim.‖

34 No Barizilai akĩra mũthamaki atĩrĩ: ―Nĩ matukũ maigana ma ũtũũro wakwa matigaire atĩ
nĩguo nyambate thiĩ Yahrushalayim hamwe na mũthamaki? 35 Ũmũthĩ ũyũ ndĩ na mĩaka 80.
Hihi no hote gũkũũrana wega na ũũru? Hihi niĩ ndungata yaku no njigue mũcamo wa kĩrĩa
ndĩrarĩa na kĩrĩa ndĩranyua? Hihi no hote gũthikĩrĩria mũgambo wa arũme na andũ-a-nja
makĩina? Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, nĩ kĩĩ kĩngĩtũma ndungata yaku ĩtuĩke mũrigo ũngĩ harĩ mwathi wakwa
mũthamaki? 36 Gũkorũo atĩ ndungata yaku nĩ yahota kũrehe mũthamaki Jorodani nĩ kũiganu. Nĩ
kĩĩ kĩngĩtũma mũthamaki andĩhe na ngerenwa ta ĩyo? 37 Ndagũthaitha reke ndungata yaku ĩcoke,
na ũreke ngakuĩre itũũra-inĩ rĩakwa hakuhĩ na mbĩrĩra ya baba na maitũ. No Kimuhamu ndungata
yaku arĩ haha. Reke aringe hamwe na mwathi wakwa mũthamaki na ũmwĩkĩre ũndũ ũrĩa ũkuona
ũrĩ mwega.‖

38 Nĩ ũndũ ũcio mũthamaki akĩmwĩra atĩrĩ: ―Kimuhamu nĩ ekũringa hamwe na niĩ, na nĩ
ngũmwĩkĩra ũndũ ũrĩa ũkuona ũrĩ mwega; ũrĩa wothe ũkũnjĩra njĩke nĩ ngũgwĩkĩra.‖ 39 Andũ
othe magĩkĩambĩrĩria kũringa Jorodani, na rĩrĩa mũthamaki aaringire, mũthamaki akĩmumunya
Barizilai na akĩmũrathima; nake Barizilai agĩcoka mũciĩ. 40 Rĩrĩa mũthamaki aaringire mũrĩmo
ũrĩa ũngĩ agĩthiĩ Giligali, Kimuhamu aaringire hamwe nake. Andũ othe a Yahuda o hamwe na
nuthu ya andũ a Isiraeli magĩgĩtwara mũthamaki mũrĩmo ũcio ũngĩ.

41 Nao arũme othe a Isiraeli magĩthiĩ harĩ mũthamaki makĩmwĩra atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte ariũ a
baba arũme a Yahuda makũiye na marehe mũthamaki na andũ a nyũmba yake makamaringia
Jorodani, o hamwe na arũme othe a Daudi?‖ 42 Arũme othe a Yahuda magĩcokeria arũme a
Isiraeli ũũ: ―Nĩ tondũ nĩ twĩtainwo na mũthamaki. Nĩ kĩĩ kĩratũma mũrakario nĩ ũndũ ũcio? Hihi
harĩ kĩndũ o na kĩmwe tũrĩte kĩa mũthamaki, o na kana tũkaheo kĩheo?‖

43 O na kũrĩ ũguo, arũme a Isiraeli magĩcokeria arũme a Yahuda atĩrĩ: ―Tũrĩ na icunjĩ ikũmi harĩ
mũthamaki, kwoguo tũrĩ na igai inene harĩ Daudi gũkĩra rĩanyu. Nĩ kĩĩ gĩgĩtũmĩte mũtũnyarare?
Na githĩ ti ithuĩ twagĩrĩirũo gũkorũo tũrĩ a mbere gũcokia mũthamaki witũ gũkũ?‖ No uuge wa
arũme a Yahuda ũgĩtooria wa arũme a Isiraeli.

2 SAMUELI 20

1 Na rĩrĩ, nĩ kwarĩ na mũndũ wa thogothogo wetagwo Sheba mũrũ wa Bikiri, Mũbenjamini.
Akĩhuuha coro akiuga atĩrĩ: ―Tũtirĩ na gĩcunjĩ harĩ Daudi na tũtirĩ na igai harĩ mũrũ wa Jesii. O
mũndũ nĩ athiĩ kũrĩ ihoti ciake, wee Isiraeli!‖ 2 Nĩ ũndũ ũcio arũme othe a Isiraeli magĩtiga
kũrũmĩrĩra Daudi makĩrũmĩrĩra Sheba mũrũ wa Bikiri; no arũme a Yahuda magĩthiĩ o na mbere
kũrũmĩrĩra mũthamaki wao, kuuma Jorodani nginya Yahrushalayim.

478




3 Rĩrĩa Daudi aakinyire gwake mũciĩ kũu Yahrushalayim, mũthamaki akĩoya thuriya ikũmi iria
aatigĩte irorage mũciĩ, na agĩciiga nyũmba-inĩ nangĩre. Nĩ aamaheaga irio, no ndaigana gũkoma
nao. Maaikarire mahingĩirũo o nginya mũthenya ũrĩa maakuire, magĩtũũra ta atumia a ndigwa, o
na gũtuĩka mũthuri wao aarĩ o muoyo.

4 Mũthamaki agĩkĩĩra Amasa atĩrĩ: ―Ĩta arũme a Yahuda ũmacokanĩrĩrie harĩ niĩ ihinda-inĩ rĩa
thikũ ithatũ, na o nawe nĩ wagĩrĩirũo gũkorũo ho.‖ 5 Nĩ ũndũ ũcio Amasa agĩthiĩ gwĩta arũme a
Yahuda amacokanĩrĩrie, no aacokire thutha wa ihinda rĩrĩa aaheetwo gũthira. 6 Daudi agĩcoka
akĩra Abishai ũũ: ―Sheba mũrũ wa Bikiri ahota gũtũgera ngero nene gũkĩra ĩrĩa Abisalomu
aatũgerire. Oya ndungata cia mwathi waku ũthiĩ ũmũteng‘erie, nĩguo ndagakore matũũra marĩ na
ũgitĩri orĩre kuo twage kũmuona.‖ 7 Nĩ ũndũ ũcio arũme a Joabu, Akerethi, Apelethi, na arũme
othe marĩ hinya makĩmũrũmĩrĩra; makiuma Yahrushalayim magĩthiĩ gũteng‘eria Sheba mũrũ wa
Bikiri. 8 Rĩrĩa maarĩ hakuhĩ na ihiga inene rĩrĩa rĩrĩ Gibeoni, Amasa agĩthiĩ kũmatũnga. Na rĩrĩ,
Joabu eehumbĩte nguo yake ya mbaara, na aarĩ na rũhiũ rwa njora njora-inĩ yaruo ruohereirio
njohero-inĩ yake. Rĩrĩa aathiire mbere, rũhiũ rũu rwa njora rũkĩgwa.

9 Joabu akĩra Amasa ũũ: ―Ũrĩ mwega mũrũ wa baba?‖ Joabu agĩcoka akĩnyita Amasa nderu na
guoko gwake kwa ũrĩo ta arenda kũmũmumunya.

10 Amasa ndeemenyereire rũhiũ rwa njora rũrĩa Joabu aanyitĩte na guoko, na Joabu akĩmũtheca
nda naruo, namo mara make makiuma makĩgwa thĩ. Ndaabatarire kũmũtheca rĩngĩ; riita rĩu
rĩmwe rĩarĩ rĩiganu kũmũũraga. Thutha ũcio Joabu na mũrũ wa nyina Abishai magĩthiĩ
gũteng‘eria Sheba mũrũ wa Bikiri.

11 Ũmwe wa anake a Joabu akĩrũgama hakuhĩ nake akiuga atĩrĩ: ―Mũndũ o wothe ũrĩ mwena wa
Joabu na mũndũ o wothe wa Daudi, nĩ arũmĩrĩre Joabu!‖ 12 Ihinda-inĩ rĩu rĩothe Amasa
eegaragaragia thakame-inĩ yake gatagatĩ ka barabara. Rĩrĩa mũndũ ũcio oonire atĩ andũ othe nĩ
maarũgamaga hau, akĩeheria Amasa barabara-inĩ akĩmũtwara mũgũnda-inĩ. Agĩcoka
akĩmũhumbĩra na nguo, nĩ ũndũ wa kuona atĩ o mũndũ aakinyaga harĩa arĩ akarũgama. 13
Aarĩkia kũmweheria barabara-inĩ, arũme othe makĩrũmĩrĩra Joabu magateng‘erie Sheba mũrũ wa
Bikiri.

14 Sheba agĩgĩthiĩ atuĩkanĩirie mĩhĩrĩga-inĩ yothe ya Isiraeli agĩkinya Abeli ya Bethi-maaka.
Abikiri makĩũngana hamwe, na o nao makĩingĩra kuo makĩmũrũmĩrĩra.

15 Joabu na arũme ake magĩthiĩ na makĩmũrigicĩria arĩ kũu Abeli ya Bethi-maaka na
magĩthondeka hĩba cia kũrigicĩria itũũra rĩu, tondũ rĩarĩ thĩinĩ wa rũirigo. Na arũme othe arĩa
maarĩ hamwe na Joabu meenjaga na thĩ wa rũthingo rũu nĩguo marũgũithie. 16 No mũndũ-wa-
nja ũmwe mũũgĩ agĩtana arĩ itũũra-inĩ akiuga ũũ: ―Ta thikĩrĩriai arũme aya, thikĩrĩriai!
Ndamũthaitha mwĩre Joabu atĩrĩ, ‗Ũka haha na ũreke njarie nawe.‘‖ 17 Agĩkĩmũkuhĩrĩria, na
mũndũ-wa-nja ũcio akĩmũũria ũũ: ―Wee nĩwe Joabu?‖ Akĩmũcokeria atĩrĩ: ―Ĩĩ nĩ niĩ.‖ Nĩ ũndũ
ũcio akĩmwĩra atĩrĩ: ―Thikĩrĩria ciugo cia ndungata yaku.‖ Nake akĩmwĩra: ―Nĩ thikĩrĩirie.‖ 18
Agĩgĩthiĩ na mbere akiuga ũũ: ―Tene mooigaga atĩrĩ, ‗Reke matuĩrie ũhoro itũũra-inĩ rĩa Abeli,

479


naguo ũhoro ũcio wathiragĩra hau.‘ 19 Niĩ ndũgamĩrĩire andũ arĩa mendete thayũ na ehokeku a
Isiraeli. Ũrenda kwananga itũũra rĩrĩa rĩtariĩ ta nyina wa andũ thĩinĩ wa Isiraeli. Ũgũkĩniina igai
rĩa Yahweh nĩkĩ?‖ 20 Joabu akĩmũcokeria ũũ: ―Kũroaga gũtuĩka ũguo atĩ no ndĩrĩniine na
ndĩrĩanange. 21 Ũguo tiguo kũrĩ o na hanini. No rĩrĩ, mũndũ ũmwe wĩtagwo Sheba mũrũ wa
Bikiri kuuma gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa Efiraimu nĩ aremeire Mũthamaki Daudi. Mũngĩneana
mũndũ ũcio, nĩ ngweherera itũũra rĩrĩ.‖ Nake mũndũ-wa-nja ũcio akĩra Joabu ũũ: ―Atĩrĩrĩ, nĩ
ũgũikĩrio mũtwe wake kuuma igũrũ rĩa rũthingo!‖

22 O rĩo mũndũ-wa-nja ũcio mũũgĩ agĩthiĩ kũrĩ andũ acio angĩ othe, na makĩrenga mũtwe wa
Sheba mũrũ wa Bikiri na makĩũikĩria Joabu. Nĩ ũndũ ũcio Joabu akĩhuuha coro, na
makĩhurunjũka kuuma itũũra-inĩ rĩu, o mũndũ agĩthiĩ gwake mũciĩ; nake Joabu agĩcoka
Yahrushalayim kũrĩ mũthamaki.

23 Na rĩrĩ, Joabu nĩwe warũgamagĩrĩra mbũtũ yothe ya Isiraeli; Benaia mũrũ wa Jehoiada
aarũgamagĩrĩra Akerethi na Apelethi. 24 Adoramu aarũgamagĩrĩra arĩa maathĩtwo marutage wĩra
mũritũ; Jehoshafatu mũrũ wa Ahiludu aarĩ mũigi wa rekondi. 25 Sheva aarĩ mwandĩki; Zadoku
na Abiatharu maarĩ athĩnjĩri-Yahweh.

26 Na Ira Mũjairu o nake agĩtuĩka mũtungati mũnene harĩ Daudi.

2 SAMUELI 21

1 Na rĩrĩ, nĩ kwarĩ na ng‘aragu matukũ-inĩ ma Daudi mĩaka ĩtatũ kĩrũmanĩrĩrio, nĩ ũndũ ũcio
agĩtuĩria ũhoro harĩ Yahweh, nake Yahweh akiuga ũũ: ―Nĩ kũrĩ na mahĩtia ma ũiti wa thakame
harĩ Saulu na harĩ nyũmba yake, nĩ gũkorũo nĩ ooragire Agibeoni.‖

2 Nĩ ũndũ ũcio mũthamaki agĩta Agibeoni na akĩaria nao. (Agibeoni matiarĩ ciana cia Isiraeli no
maarĩ Aamori arĩa maatigarĩte, na ciana cia Isiraeli nĩ ciehĩtĩte kwaga kũmoraga, ĩndĩ Saulu nĩ
eerutanĩirie kũmoraga nĩ ũndũ wa kĩyo gĩake harĩ andũ a Isiraeli na Yahuda.)

3 Daudi akĩũria Agibeoni ũũ: ―Mũkwenda ndĩmwĩkĩre ũndũ ũrĩkũ, na ingĩka atĩa humbĩre mehia
macio, nĩguo mũrathime igai rĩa Yahweh?‖ 4 Agibeoni acio makĩmwĩra atĩrĩ: ―Tũtirenda betha
kana thahabu ũhoro-inĩ wĩgiĩ Saulu na nyũmba yake; na hatirĩ mũndũ o na ũmwe tũngĩũraga
thĩinĩ wa Isiraeli.‖ Nake akiuga ũũ: ―Ũrĩa wothe mũkuuga nĩ ngũmwĩkĩra.‖ 5 Makĩra mũthamaki
atĩrĩ: ―Mũndũ ũrĩa watũniinire na akĩbanga njama ya gũtweheria biũ tũtige gũikara kũndũ o
guothe gĩcigo-inĩ kĩa Isiraeli— 6 nĩ tũnengerũo ariũ ake mũgwanja. Tũgũcuuria ciimba ciao
mbere ya Yahweh thĩinĩ wa Gibea ya Saulu, ũrĩa mũthuure wa Yahweh.‖ Mũthamaki akiuga
atĩrĩ: ―Nĩ ngũmaneana.‖

480




7 No rĩrĩ, mũthamaki agĩcaĩra Mefiboshethu, mũrũ wa Jonathani mũrũ wa Saulu, nĩ ũndũ wa
mwĩhĩtwa ũrĩa wehĩtirũo mbere ya Yahweh gatagatĩ-inĩ ka Daudi na Jonathani, mũrũ wa Saulu. 8
Kwoguo mũthamaki akĩoya Arimoni na Mefiboshethu, ariũ eerĩ a Rizipa mwarĩ wa Aia arĩa
aaciarĩire Saulu, na ariũ atano a Mikali mwarĩ wa Saulu arĩa aaciarĩire Adirieli mũrũ wa Barizilai
Mũmeholathu. 9 Agĩcoka akĩmaneana kũrĩ Agibeoni, nao magĩcuuria ciimba ciao kĩrĩma-inĩ
mbere ya Yahweh. Othe mũgwanja maakuire hamwe; mooragirũo matukũ-inĩ ma mbere ma
hĩndĩ ya magetha, kĩambĩrĩria-inĩ kĩa magetha ma cairi. 10 Rizipa mwarĩ wa Aia agĩkĩoya nguo
ya ikũnia na akĩmĩara rwaro-inĩ rwa ihiga kuuma kĩambĩrĩria kĩa magetha o nginya rĩrĩa mbura
kuuma igũrũ yoirĩire ciimba icio; ndaarekire nyoni cia rĩera-inĩ ciũmbe ciimba-inĩ icio mũthenya
o na kana nyamũ cia gĩthaka ikuhĩrĩrie ũtukũ.

11 Daudi agĩkĩmenyithio ũrĩa Rizipa thuriya ya Saulu, ũrĩa warĩ mwarĩ wa Aia eekĩte. 12 Nĩ
ũndũ ũcio Daudi agĩthiĩ na akĩoya mahĩndĩ ma Saulu na mahĩndĩ ma Jonathani kuuma kũrĩ
atongoria a Jabeshi-gileadi, arĩa maamaiyĩte kuuma kĩhaaro-inĩ kĩa mũingĩ kĩa Bethi-shani, harĩa
Afilisti maamacuurĩtie mũthenya ũrĩa Afilisti mooragĩire Saulu Giliboa. 13 Akĩruta mahĩndĩ ma
Saulu na mahĩndĩ ma mũrũwe Jonathani kuuma kũu, ningĩ magĩcokanĩrĩria mahĩndĩ ma arũme
arĩa mooragĩtwo. 14 Magĩcoka magĩthika mahĩndĩ ma Saulu na ma mũrũwe Jonathani bũrũri-inĩ
wa Benjamini thĩinĩ wa Zela mbĩrĩra-inĩ ya ithe Kishu. Rĩrĩa meekire ũrĩa wothe mũthamaki
aathanĩte, Kĩhoti agĩthikĩrĩria mathaithana mao nĩ ũndũ wa bũrũri ũcio.

15 O rĩngĩ gũkiumĩra mbaara gatagatĩ-inĩ ka Afilisti na Isiraeli. Nĩ ũndũ ũcio Daudi na ndungata
ciake magĩikũrũka kũrũa na Afilisti, no Daudi akĩnoga. 16 Mũndũ ũmwe wetagwo Ishibi-benobu
wa rũciaro rwa Arefai, warĩ na itimũ rĩarĩ na ũritũ wa cekeri 300 na wakuuĩte rũhiũ rwerũ rwa
njora, eendaga kũũraga Daudi. 17 O rĩo Abishai mũrũ wa Zeruia agĩũka kũmũteithia na
agĩtharĩkĩra Mũfilisti ũcio na akĩmũũraga. Ihinda-inĩ rĩu arũme a Daudi makĩĩhĩta mwĩhĩtwa ũyũ
harĩ we: ―Ndũgũcoka gũthiĩ mbaara-inĩ hamwe na ithuĩ rĩngĩ! Ndwagĩrĩirũo kũhoria tawa wa
Isiraeli!‖

18 Thutha wa maũndũ macio, gũkiumĩra mbaara rĩngĩ na Afilisti thĩinĩ wa Gobu. Hĩndĩ ĩyo
Sibekai Mũhushathi akĩũraga Safu, ũrĩa warĩ wa rũciaro rwa Arefai.

19 Na o rĩngĩ gũkiumĩra mbaara na Afilisti kũu Gobu, na Elihanani mũrũ wa Jaare-oregimu
Mũbethilehemu akĩũraga Goliathu Mũgiiti, ũrĩa itimũ rĩake rĩarĩ na mũtĩ wahaanaga ta mũtĩ wa
atumi a nguo.

20 Gũkiumĩra mbaara o rĩngĩ thĩinĩ wa Gathu, na kwarĩ na mũndũ warĩ na ũnene ũtarĩ wa ndũire,
aarĩ na ciara 6 o guoko na ciara 6 o kũgũrũ, ciothe ciarĩ ciara 24; na o nake aarĩ wa rũciaro rwa
Arefai. 21 Agĩikara akĩnyũrũragia Isiraeli. Nĩ ũndũ ũcio Jonathani mũrũ wa Shimei, mũrũ wa
nyina na Daudi akĩmũũraga.

22 Acio ana maarĩ njiarũa cia Arefai kũu Gathu, na makĩgwa kũgerera guoko kwa Daudi na
kũgerera guoko kwa ndungata ciake.

481


2 SAMUELI 22

1 Daudi agĩkĩarĩria Yahweh ciugo cia rwĩmbo rũrũ mũthenya ũrĩa Yahweh aamũhonokirie
kuuma guoko-inĩ gwa thũ ciake ciothe na kuuma guoko-inĩ gwa Saulu. 2 Akiuga ũũ:

―Yahweh nĩwe ndũmba yakwa ya ihiga na mwĩgitio wakwa na Ũrĩa ũũhonokagia.

3 Kĩhoti wakwa nĩwe rwaro rwakwa rwa ihiga, na njũragĩra harĩ we,

Nĩwe ngo yakwa na rũhĩa rwakwa rwa ũhonokio, rĩũrĩro rĩakwa irũmu

Nĩwe handũ hakwa ha kũũrĩra, mũhonokia wakwa; o wee ũũhonokagia kuumana na ũhinya.

4 Ngayagĩra Yahweh, o ũcio wagĩrĩire kũgoocwo,

Na nĩ ngaahonokio kuuma harĩ thũ ciakwa.

5 Makũmbĩ ma gĩkuũ maathiũrũrũkĩirie na mĩena yothe;

Mũiyũro mũnene wa andũ matarĩ kĩene nĩ wanjĩkĩrire guoya.

6 Mĩkwa ya Mbĩrĩra nĩ yathiũrũrũkĩirie;

Mĩtego ya gĩkuũ nĩ yang‘etheire.

7 Ndakaĩire Yahweh rĩrĩa ndarĩ na mĩtangĩko,

Ndaikaraga ngĩkayagĩra Kĩhoti wakwa.

Nake akĩigua mũgambo wakwa arĩ hekarũ-inĩ yake,

Na kĩrĩro gĩakwa gĩa kũhoya ũteithio gĩgĩkinyĩra matũ make.

8 Thĩ ĩkĩambĩrĩria gũcũga mbere na thutha na ĩgĩthingitha ;

Mĩthingi ya igũrũ ĩkĩenyenyeka

Na ĩgĩcũga mbere na thutha tondũ nĩ aarakarĩtio.

9 Ndogo ĩkĩambata na igũrũ yumĩte maniũrũ-inĩ make,

Na mwaki wa kũniinana ũkiuma kanua-inĩ gake;

Makara maakanaga mwaki makĩrĩrĩmbũka kuuma harĩ we.

10 Agĩtũma igũrũ rĩĩkũnje rĩrĩa aaikũrũkaga,

482



Na rungu rwa magũrũ make kwarĩ na nduma ndumanu.

11 Ookire ombũkĩte arĩ igũrũ rĩa kerubi.

Na nĩ oonekaga arĩ igũrũ rĩa mathagu ma kĩũmbe kĩa roho.

12 Agĩcoka akĩiga nduma ĩmũrigicĩirie ta arĩ gĩthũnũ,

Thĩinĩ wa maĩ marĩ na nduma na matu mairũ.

13 Kuuma harĩ ũtheri ũrĩa warĩ mbere yake-rĩ, makara maakanaga mwaki makĩrĩrĩmbũka.

14 Yahweh agĩcoka akĩambĩrĩria kũruruma arĩ igũrũ;

Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno agĩtũma mũgambo wake ũiguĩke.

15 Agĩikia mĩguĩ yake akĩmahurunja;

Akĩrekereria rũheni, na agĩtũma matukanĩrũo.

16 Na thĩ wa maĩ gũkĩambĩrĩria kuoneka;

Mĩthingi ya thĩ ĩkĩguũrio nĩ ũndũ wa mũgambo mũnene wa Yahweh,

Nĩ ũndũ wa mĩhũmũ ĩrĩa yatuthũkire kuuma maniũrũ-inĩ make.

17 Agĩtambũrũkia guoko arĩ igũrũ;

Akĩĩnyita na akĩĩngucia akĩnduta maĩ-inĩ mariku.

18 Akĩhonokia kuuma harĩ thũ yakwa ĩrĩa yarĩ na hinya,

Kuuma harĩ arĩa mathũire, arĩa maarĩ na hinya kũngĩra.

19 Maanjũkĩrĩire mũthenya ũrĩa ndarĩ na thĩna,

No Yahweh nĩwe wandiirĩrĩire.

20 Aandwarire handũ harĩ na ũgitĩri;

Akĩhonokia tondũ nĩ aakenagio nĩ niĩ.

21 Yahweh andathimaga kũringana na ũthingu wakwa;

Andĩhaga kũringana na ciĩko nginyanĩru cia moko makwa.

22 Nĩ gũkorũo ndũire nũmĩtie njĩra cia Yahweh,

Na ndirĩ ndeka ũndũ mũũru wa gũtiganĩria Kĩhoti wakwa.

483


23 Matuĩro make mothe marĩ mbere yakwa;

Gũtirĩ hĩndĩ ngaatiganĩria mawatho make.

24 Ngũtũũra itarĩ na ũcuke maitho-inĩ make,

Na nĩ ndĩrĩĩthemaga mehia.

25 Yahweh arondĩha kũringana na ũthingu wakwa,

Kũringana na ciĩko ciakwa maitho-inĩ make.

26 Harĩ mũndũ mwĩhokeku, wee ũkoragwo ũrĩ mwĩhokeku;

Harĩ mũndũ ũtarĩ na ũcuke, mũndũ ũrĩ hinya, wonanagia atĩ ndũrĩ na ũcuke;

27 Harĩ ũrĩa mwamũre wonanagia atĩ ũrĩ mwamũre,

No harĩ ũrĩa ũtarĩ mũrũngĩrĩru wonanagia atĩ ũrĩ na ũũgĩ.

28 Tondũ wee nĩ ũhonokagia arĩa menyihagia,

No maitho maku matikenagio nĩ arĩa marĩ mwĩtĩo, na nĩ ũmanyihagia.

29 Nĩ gũkorũo wee Yahweh nĩwe tawa wakwa;

Yahweh nĩwe ũtũmaga nduma yakwa ĩtuĩke ũtheri.

30 Nĩ ũndũ wa ũteithio waku no hote gũtharĩkĩra gĩkundi kĩa atunyani;

Kũgerera hinya wa Kĩhoti no hote kũrũga rũthingo.

31 Njĩra ya Kĩhoti ũrĩa wa ma nĩ nginyanĩru;

Uuge wa Yahweh nĩ mũgerie ũkamenyeka nĩ wa ma.

Akoragwo arĩ ngo harĩ arĩa othe moragĩra harĩ we.

32 Tondũ rĩrĩ, nũũ ũngĩ Kĩhoti tiga Yahweh?

Na nũũ ũngĩ rwaro rwa ihiga tiga Kĩhoti witũ?

33 Kĩhoti ũrĩa wa ma nĩwe handũ hakwa harĩa hairigĩre na harũmu,

Na nĩ egũtũma njĩra yakwa ĩkinyanĩre.

34 Atũmaga magũrũ makwa mahaane ta ma thwariga;

Nĩ atũmaga hote kũrũgama kũndũ gũtũũgĩru.

484


35 Nĩ amenyeragia moko makwa nĩ ũndũ wa mbaara;

Moko makwa no mahote gũkũnja ũta wa gĩcango.

36 Nĩ ũũheaga ngo yaku ya ũhonokio,

Na wĩnyihia waku nĩ ũũnenehagia.

37 Nĩ waramagia njĩra nĩ ũndũ wa makinya makwa;

Magũrũ makwa matingĩtindirũka.

38 Ngũthingata thũ ciakwa na ndĩciniine;

Ndigũcoka citarĩkĩtie kũniinwo biũ.

39 Ngũciniina na ndĩcihehenje, nĩguo itikanarahũke;

Cikũgwa rungu rwa magũrũ makwa.

40 Nĩ ũkũũhe hinya wa kũrũa;

Ũgũtũma thũ ciakwa igwe rungu rwakwa.

41 Ũgũtũma thũ ciakwa injũrĩre;

Na nĩ ngũniina arĩa mathũire.

42 Makayaga nĩguo maheo ũteithio, no gũtikoragwo na mũndũ wa kũmahonokia;

Makayagĩra nginya Yahweh, no ndamaiguaga.

43 Ngũmahehenja mahaane ta rũkũngũ rũhinyu rwa thĩ;

Ngũmamemenda na ndĩmarangĩrĩrie o ta ndoro njĩra-inĩ.

44 Nĩ ũkũũhonokia kuuma harĩ andũ akwa arĩa macaranagĩria mahĩtia.

Nĩ ũkũngitĩra nduĩke mũtongoria wa ndũrĩrĩ;

Andũ itoĩ nĩ marĩndungatagĩra.

45 Andũ a kũngĩ marĩũkaga mbere yakwa menyihĩtie;

Ũhoro ũrĩa marĩiguaga ũnjĩgiĩ nĩ ũrĩtũmaga manjathĩkĩre.

46 Andũ a kũngĩ nĩ mekũũrũo nĩ hinya;

Marĩũkaga makĩinainaga kuuma mĩĩgitio-inĩ yao.

485


47 Yahweh arĩ muoyo! Ũcio ũkoragwo arĩ Rwaro Rwakwa rwa Ihiga arogoocwo!

Kĩhoti wa rwaro rwa ihiga rwa ũhonokio wakwa nĩ atũũgĩrio.

48 Kĩhoti ũrĩa wa ma nĩwe ũndĩhagĩria;

Atooragia ikundi cia andũ agaciiga rungu rwakwa;

49 Nĩ andeithũraga kuuma harĩ thũ ciakwa.

Ũũnenehagia igũrũ rĩa arĩa manjũkagĩrĩra;

Nĩ ũũhonokagia kuuma harĩ mũndũ ũrĩa ũhũthagĩra ũhinya.

50 Nĩkĩo ngũgũcokeria ngatho wee Yahweh, ndĩ gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ,

Na nyine nyĩmbo ngooce rĩĩtwa rĩaku:

51 Nĩ ekaga maũndũ manene ma kũhonokania nĩ ũndũ wa mũthamaki wake;

Onanagia tha harĩ ũrĩa wake mũitĩrĩrie maguta,

Harĩ Daudi na mbeũ yake tene na tene.‖

2 SAMUELI 23

1 Ici nĩcio ciugo cia mũico cia Daudi:

―Uuge wa Daudi mũrũ wa Jesii,

Na uuge wa mũndũ ũrĩa watũũgĩrĩtio,

Mũitĩrĩrie maguta wa Kĩhoti wa Jakubu,

Mũini mwega wa nyĩmbo cia Isiraeli.

2 Roho wa Yahweh nĩ waaririe kũgerera harĩ niĩ;

Kiugo gĩake kĩarĩ rũrĩmĩ-inĩ rwakwa.

3 Kĩhoti wa Isiraeli akĩaria;

Rwaro rwa Ihiga rwa Isiraeli akĩnjĩra ũũ:

‗Mũndũ ũrĩa ũraatha andũ angĩkorũo arĩ mũthingu,

486




Agathana arĩ na wĩtigĩri Kĩhoti,

4 Nĩ ta ũtheri wa rũcinĩ rĩrĩa riũa rĩraratha,

Rũcinĩ rũtarĩ na matu.

Nĩ ta ũtheri thutha wa mbura,

Ũrĩa ũtũmaga nyeki ĩmere gũkũ thĩ.‘

5 Na githĩ ũguo tiguo nyũmba yakwa ĩtariĩ mbere ya Kĩhoti?

Nĩ gũkorũo nĩ athondekete kĩrĩkanĩro hamwe na niĩ gĩa gũtũũra tene na tene,

Gĩkabangwo maũndũ mothe na gĩkarũmio.

Tondũ nĩ gĩa gũtũma ngĩe na ũhonokio mũkinyanĩru na gĩkeno gĩothe,

Na githĩ tikĩo atũmaga kĩgaacĩre?

6 No arũme othe matarĩ kĩene matetwo o ta ihinga cia mĩigua,

Nĩ gũkorũo itingĩnyitwo na guoko.

7 Mũndũ agĩcinyita,

Agĩrĩirũo gũkorũo anyitĩte kĩndũ gĩa kĩgera o hamwe na mũtĩ wa itimũ,

Na ciagĩrĩirũo gũcinwo biũ na mwaki harĩa irĩ.‖

8 Na rĩrĩ, maya nĩmo marĩĩtwa ma njamba cia ita irĩ hinya cia Daudi: Joshebu-bashebethu
Mũtakemoni, mũtongoria harĩ njamba ithatũ cia ita. Aanyitire itimũ rĩake akĩũraga andũ 800
ihinda-inĩ rĩmwe. 9 Nake ũrĩa wamũrũmĩrĩire nĩ Eliazaru mũrũ wa Dodo mũrũ wa Ahohi, aarĩ
ũmwe wa njamba icio ithatũ cia ita irĩ hinya iria ciarĩ hamwe na Daudi rĩrĩa cianyũrũragia
Afilisti. Maacokanĩrĩire hau nĩ ũndũ wa mbaara, na rĩrĩa arũme a Isiraeli moorire, 10 akĩrũgama
ehandĩte na agĩtharĩkĩra Afilisti akĩmoragaga nginya guoko gwake gũkĩnoga na guoko gwake
gũkĩganda nĩ ũndũ wa kũnyita rũhiũ rwa njora. Nĩ ũndũ ũcio Yahweh akĩrehe ũhootani mũnene
mũthenya ũcio; na andũ magĩcoka marĩ thutha wake nĩguo makabore andũ acio mooragĩtwo.

11 Nake ũrĩa wamũrũmĩrĩire aarĩ Shamahu mũrũ wa Agee Mũharari. Afilisti moonganĩte hamwe
Lehi, kũrĩa kwarĩ na mũgũnda waiyũire ndengũ; nao andũ makĩũra nĩ ũndũ wa Afilisti acio. 12
No we akĩrũgama gatagatĩ ka mũgũnda ũcio na akĩũgitĩra na agĩthiĩ na mbere gũtharĩkĩra Afilisti
acio akĩmoraga, nĩ ũndũ ũcio Yahweh akĩrehe ũhootani mũnene.

13 Atongoria atatũ harĩ atongoria 30 magĩikũrũka hĩndĩ ya magetha magĩthiĩ kũrĩ Daudi
ngurunga-inĩ ya Adulamu, na nĩ haarĩ na gĩkundi kĩa Afilisti kĩaambĩte hema Mũkuru-inĩ wa
Refaimu. 14 Hĩndĩ ĩyo Daudi aarĩ mwĩgitio-inĩ, na haarĩ kambĩ ya thigari cia Afilisti yarĩ

487


Bethilehemu. 15 Daudi agĩcoka akĩgweta ũndũ ũrĩa eeriragĩria akiuga atĩrĩ: ―Na arĩ korũo no hote
kũnyua maĩ kuuma irima-inĩ rĩa maĩ rĩrĩa rĩ hakuhĩ na kĩhingo kĩa Bethilehemu!‖ 16 Nĩ ũndũ
ũcio njamba icio ithatũ cia ita irĩ hinya igĩtonya kambĩ-inĩ ĩyo ya Afilisti kĩa hinya na igĩtaha maĩ
irima-inĩ rĩu rĩa maĩ rĩarĩ hakuhĩ na kĩhingo kĩa Bethilehemu na ikĩrehera Daudi; no we akĩrega
kũmanyua na akĩmaita thĩ mbere ya Yahweh. 17 Akiuga atĩrĩ: ―Wee Yahweh, kũroaga gũtuĩka
ũguo atĩ no njĩke ũndũ ũcio! Hihi no nyue thakame ya arũme mathiĩte makaingĩria mĩoyo yao
ũgwati-inĩ?‖ Agĩkĩrega kũmanyua. Macio nĩmo maũndũ marĩa njamba icio ciake ithatũ cia ita irĩ
hinya ciekire.

18 Abishai mũrũ wa nyina na Joabu mũrũ wa Zeruia aarĩ mũtongoria harĩ njamba ingĩ ithatũ cia
ita; aanyitire itimũ rĩake akĩũraga andũ 300, na aarĩ na ngumo ta njamba iria ithatũ cia ita. 19 O
na gũtuĩka nĩwe woĩkaine makĩria harĩ njamba icio ingĩ ithatũ cia ita na nĩwe warĩ mũnene
wacio, ndaagĩire ũnene ta wa njamba iria cia mbere ithatũ cia ita.

20 Benaia mũrũ wa Jehoiada aarĩ mũndũ warĩ na ũcamba wekire maũndũ maingĩ ma magegania
thĩinĩ wa Kabizeeli. Ooragire ariũ eerĩ a Arieli wa Moabi, na nĩ aaharũrũkire irima-inĩ rĩa maĩ
mũthenya ũmwe kwarĩ na mbarabu na akĩũraga mũrũthi. 21 Ningĩ nĩ ooragire Mũmisiri warĩ na
ũnene ũtarĩ wa ndũire. O na gũtuĩka Mũmisiri ũcio nĩ aanyitĩte itimũ na guoko, Benaia
aamũtharĩkĩire na rũthanju na akĩgutha itimũ rĩu rĩarĩ guoko-inĩ kwa Mũmisiri ũcio, akĩmũũraga
na itimũ rĩake mwene. 22 Macio nĩmo maũndũ marĩa Benaia mũrũ wa Jehoiada eekire, na aarĩ na
ngumo ta njamba iria ithatũ cia ita irĩ hinya. 23 O na gũtuĩka ooĩkaine nginya gũkĩra njamba icio
mĩrongo ĩtatũ, ndaagĩire ũnene ta wa njamba iria ithatũ cia ita. O na kũrĩ ũguo, Daudi nĩ
aamũtuire mũnene wa arangĩri ake.

24 Asaheli mũrũ wa nyina na Joabu aarĩ ũmwe wa njamba icio mĩrongo ĩtatũ cia ita: Elihanani
mũrũ wa Dodo wa Bethilehemu, 25 Shamahu Mũharodi, Elika Mũharodi, 26 Helezu Mũpaliti,
Ira mũrũ wa Ikeshu Mũtekoa, 27 Abi-ezeri Mũanathothi, Mebunai Mũhushathi, 28 Zalimoni
Mũahohi, Maharai Mũnetofathi, 29 Helebu mũrũ wa Baana Mũnetofathi, Itai mũrũ wa Ribai wa
Gibea ya Abenjamini, 30 Benaia Mũpirathoni, Hidai wa mĩkuru-inĩ ya Gaashu, 31 Abi-aliboni
Mũaribathi, Azamavethu Mũbari-humu, 32 Eliaba Mũshaaliboni, ariũ a Jasheni, Jonathani, 33
Shamahu Mũharari, Ahiamu mũrũ wa Sharari Mũharari, 34 Elifeleti mũrũ wa Ahasabai mũrũ wa
Mũmaakathi, Eliamu mũrũ wa Ahithofeli Mũgiloni, 35 Hezoro Mũkarimeli, Paarai Mũaribi, 36
Igali mũrũ wa Nathani wa Zoba, Bani Mũgadi, 37 Zeleki Mũamoni, Naharai Mũbeerothu, ũrĩa
wakuuagĩra Joabu mũrũ wa Zeruia indo cia mbaara, 38 Ira Mũithiri, Garebu Mũithiri, 39 na Uria
Mũhiti—othe maarĩ 37.

488






2 SAMUELI 24

1 Na o rĩngĩ marakara ma Yahweh makĩrĩrĩmbũkĩra Isiraeli rĩrĩa Daudi aacogeirũo kũmerekera
akĩrũo atĩrĩ: ―Thiĩ ũgatare andũ a Isiraeli na Yahuda.‖ 2 Kwoguo mũthamaki akĩra Joabu mũnene
wa mbũtũ ũrĩa maarĩ nake ũũ: ―Thiĩ mĩhĩrĩga-inĩ yothe ya Isiraeli, kuuma Dani nginya Biri-shiba,
wandĩkithie andũ, nĩgetha menye mũigana wa andũ.‖ 3 No Joabu akĩra mũthamaki ũũ: ―Yahweh
Kĩhoti waku arotũma andũ mongerereke maita 100, na maitho ma mwathi wakwa mũthamaki
maroeyonera ũndũ ũcio, no rĩrĩ, nĩ kĩĩ kĩratũma mwathi wakwa mũthamaki ende gwĩka ũndũ ta
ũcio?‖

4 Ĩndĩ kiugo kĩa mũthamaki gĩgĩtooria Joabu o hamwe na anene a mbũtũ. Nĩ ũndũ ũcio Joabu na
anene a mbũtũ makĩehera mbere ya mũthamaki magĩthiĩ kwandĩkithia andũ a Isiraeli. 5
Makĩringa Jorodani na makĩamba hema Aroeru, mwena wa ũrĩo wa itũũra rĩrĩa rĩrĩ gatagatĩ ka
mũkuru, kwerekera Agadi na magĩthiĩ nginya Jazeru. 6 Thutha ũcio magĩthiĩ nginya Gileadi na
bũrũri-inĩ wa Tahatimu-hodishi na magĩthiĩ na mbere nginya Dani-jaani na magĩthiũrũrũka
magĩthiĩ Sidoni. 7 Magĩcoka magĩkinya handũ harĩa hairigĩre ha Turo na matũũra-inĩ mothe ma
Ahivi na ma Akanaani, na marigĩrĩrio-inĩ magĩkinya Negebu ya Yahuda thĩinĩ wa Biri-shiba. 8
Nĩ ũndũ ũcio magĩthiĩ bũrũri-inĩ ũcio wothe na magĩcoka Yahrushalayim mũthia-inĩ wa mĩeri
kenda na thikũ 20. 9 Joabu agĩkĩnengera mũthamaki mũigana wa andũ arĩa maandĩkithirio. Andũ
a Isiraeli maarĩ njamba cia ita 800,000 irĩ na hiũ cia njora, nao arũme a Yahuda maarĩ 500,000.

10 No ngoro ya Daudi ĩkĩĩrira thutha wake gũtara andũ. Daudi agĩkĩra Yahweh ũũ: ―Nĩ njĩhĩtie
mũno nĩ ũndũ wa gwĩka ũndũ ũyũ. Na rĩu wee Yahweh, ndagũthaitha wohere ndungata yaku
mahĩtia mayo, nĩ gũkorũo nĩ njĩkĩte ũndũ wa ũrimũ mũno.‖ 11 Rĩrĩa Daudi ookĩrire rũcinĩ, kiugo
kĩa Yahweh gĩgĩkinyĩra mũnabii Gadi, ũrĩa warĩ muoni cioneki wa Daudi, akĩmwĩra ũũ: 12 ―Thiĩ
wĩre Daudi atĩrĩ, ‗Ũũ nĩguo Yahweh oigĩte: ―Ndĩrakũhe maũndũ matatũ ma gũthuura. Thuura
ũndũ ũmwe ũrĩa ũkwenda ngũrehere.‖‘‖ 13 Kwoguo Gadi akĩingĩra harĩ Daudi na akĩmũũria ũũ:
―Ũkwenda mĩaka mũgwanja ya ng‘aragu yũke bũrũri-inĩ waku-ĩ? Kana ũkwenda kũũrĩra thũ
ciaku mĩeri ĩtatũ igĩgũteng‘eria-ĩ? Kana ũkwenda kũgĩe na mũrimũ mũũru thikũ ithatũ bũrũri-inĩ
waku? Rĩu wĩcũranie wega ũrĩa ũkwenda njokerie Ũrĩa ũndũmĩte.‖ 14 Nĩ ũndũ ũcio Daudi akĩra
Gadi ũũ: ―Nĩ ndangĩkĩte mũno nĩ tondũ wa ũndũ ũyũ. Ndagũthaitha, reke tũgwe guoko-inĩ kwa
Yahweh, nĩ gũkorũo tha ciake nĩ nyingĩ; no ndũkareke ngwe guoko-inĩ kwa mũndũ.‖

15 Yahweh agĩgĩtũma mũrimũ mũũru thĩinĩ wa Isiraeli kuuma rũcinĩ o nginya ihinda rĩrĩa
rĩatuĩtwo, ũndũ ũrĩa watũmire andũ 70,000 kuuma Dani nginya Biri-shiba makue. 16 Rĩrĩa
mũraika aatambũrũkirie guoko gwake erekeirie itũũra-inĩ rĩa Yahrushalayim nĩgetha arĩanange,
Yahweh akĩĩrira nĩ ũndũ wa mũthiro ũcio, na akĩra mũraika ũcio warehagĩra andũ mwanangĩko
ũcio ũũ: ―Nĩ ũguo rĩu! Rĩu cokia guoko gwaku thĩ.‖ Mũraika ũcio wa Yahweh aarĩ hakuhĩ na
kĩhuuhĩro kĩa Arauna Mũjebusi.

489



17 Rĩrĩa Daudi oonire mũraika ũcio woragaga andũ, akĩra Yahweh ũũ: ―Niĩ nĩ niĩ njĩhĩtie, na nĩ
niĩ njĩkĩte ũndũ mũũru; no ng‘ondu ici-rĩ—nĩ atĩa ciĩkĩte? Ndagũthaitha, reke guoko gwaku
kũnjũkĩrĩre niĩ o hamwe na nyũmba ya baba.‖

18 Kwoguo Gadi agĩthiĩ kũrĩ Daudi mũthenya ũcio na akĩmwĩra ũũ: ―Ambata, wakĩre Yahweh
kĩgongona kĩhuuhĩro-inĩ kĩa Arauna Mũjebusi.‖ 19 Daudi agĩkĩambata kũringana na uuge wa
Gadi, o ta ũrĩa Yahweh aathanĩte. 20 Rĩrĩa Arauna aarorire kĩanda na akĩona mũthamaki na
ndungata ciake magĩũka kũrĩ we, o rĩo Arauna agĩthiĩ na akĩinamĩrĩra harĩ mũthamaki
aturumithĩtie ũthiũ wake thĩ. 21 Arauna akĩũria atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ gĩatũma mwathi wakwa mũthamaki
oke kũrĩ ndungata yake?‖ Daudi akĩmũcokeria ũũ: ―Nĩgetha ngũre kĩhuuhĩro kuuma kũrĩ wee
njakĩre Yahweh kĩgongona, nĩguo ihũũra rĩrĩ rĩkorete andũ rĩthire.‖ 22 No Arauna akĩra Daudi
atĩrĩ: ―Reke mwathi wakwa mũthamaki akĩoe na arute igongona rĩa kĩrĩa ekuona kĩagĩrĩire. Ĩ ici
ng‘ombe nĩ ũndũ wa igongona rĩa njino o hamwe na rũbaũ rwa kũhũũra ngano na icoki rĩa
ng‘ombe ituĩke ngũ. 23 Atĩrĩrĩ wee mũthamaki, ici ciothe Arauna nĩ ahe mũthamaki.‖ Arauna
agĩcoka akĩra mũthamaki ũũ: ―Ũroetĩkĩrĩka nĩ Yahweh Kĩhoti waku.‖

24 No rĩrĩ, mũthamaki akĩra Arauna ũũ: ―Aca, no mũhaka ndĩkĩgũre kuuma harĩ wee na thogora.
Ndikũrutĩra Yahweh Kĩhoti wakwa magongona ma njino itarĩ kĩndũ ndutĩte.‖ Nĩ ũndũ ũcio
Daudi akĩgũra kĩhuuhĩro kĩu o hamwe na ng‘ombe icio cekeri 50 cia betha. 25 Na Daudi agĩakĩra
Yahweh kĩgongona hau na akĩruta magongona ma njino o hamwe na magongona ma ũiguano.
Yahweh agĩgĩthikĩrĩria mathaithana nĩ ũndũ wa bũrũri ũcio, na ihũũra rĩu rĩakorete Isiraeli
rĩgĩthira.

1 ATHAMAKI 1

1 Na rĩrĩ, Mũthamaki Daudi nĩ aakũrĩte na agaikangia mĩaka, na o na gũtuĩka nĩ
maamũhumbĩraga na nguo, ndaaiguaga ũrugarĩ. 2 Nĩ ũndũ ũcio ndungata ciake ikĩmwĩra atĩrĩ:
―Reke mwathi wakwa mũthamaki acarĩrio mũirĩtu gathirange, nĩguo arũmbũyagie mũthamaki na
akamũtumberia. Arĩkomaga moko-inĩ maku nĩguo mwathi wakwa mũthamaki aiguage ũrugarĩ.‖
3 Magĩgĩcaria mũirĩtu mũthaka thĩinĩ wa gĩcigo gĩothe kĩa Isiraeli, na makĩona Abishagi
Mũshunami na makĩmũtwara kũrĩ mũthamaki. 4 Mũirĩtu ũcio aarĩ mũthaka mũno, na agĩtuĩka
mũndũ wa gũtumberagia mũthamaki na wa kũmũrũmbũyagia, no mũthamaki ndaigana gũkoma
nake.

5 Ihinda-inĩ rĩu, Adonija mũrũ wa Hagithu eetũũgagĩria akoiga ũũ: ―Nĩ ngũtuĩka mũthamaki!‖
Eethondekithĩirie ngaari ya mbarathi na akĩgĩa atwarithia a mbarathi na arũme 50 a gũteng‘eraga
mbere yake. 6 No ithe ndarĩ hĩndĩ aamũkaanĩtie akamũũria atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte wĩke ũguo?‖ O
nake aarĩ mũthaka mũno, na nyina aamũciarire thutha wa Abisalomu gũciarũo. 7 Akĩrĩkanĩra na

490




Joabu mũrũ wa Zeruia na Abiatharu mũthĩnjĩri-Yahweh, nao magĩteithia Adonija na
makĩmũnyita mbaru.

8 No Zadoku mũthĩnjĩri-Yahweh, Benaia mũrũ wa Jehoiada, mũnabii Nathani, Shimei, Rei, na
njamba cia ita irĩ hinya cia Daudi matianyitire Adonija mbaru.

9 Thutha-inĩ Adonija akĩruta igongona rĩa ng‘ondu, ng‘ombe, na nyamũ norie hakuhĩ na ihiga rĩa
Zohelethu, rĩrĩa rĩrĩ hakuhĩ na Eni-rogeli, na agĩta ariũ othe a ithe, nĩo ariũ a mũthamaki, na
arũme othe a Yahuda ndungata cia mũthamaki. 10 No ndaigana gwĩta mũnabii Nathani, Benaia
na njamba cia ita irĩ hinya, kana Suleimani mũrũ wa ithe. 11 Nathani agĩcoka akĩra Bathi-sheba,
nyina wa Suleimani ũũ: ―Kaĩ ũtaiguĩte atĩ Adonija mũrũ wa Hagithu nĩ atuĩkĩte mũthamaki, na
Daudi mwathi witũ ndarĩ ũndũ oĩ wĩgiĩ ũhoro ũcio? 12 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, ndagũthaitha rĩu ũũke
nĩguo ngũhe ũtaaro, nĩgetha ũhonokie muoyo waku na muoyo wa mũrũguo Suleimani. 13 Thiĩ
ũtonye kũrĩ Mũthamaki Daudi ũmwĩre atĩrĩ, ‗Na githĩ tiwe mwathi wakwa mũthamaki wehĩtire
harĩ ndungata yaku ũkiuga ũũ: ―Mũrũguo Suleimani nĩwe ũgaatuĩka mũthamaki thutha wakwa,
na nĩwe ũgaaikarĩra gĩtĩ gĩakwa kĩa ũnene‖? Kwoguo-rĩ, nĩ kĩĩ gĩtũmĩte Adonija atuĩke
mũthamaki?‘ 14 Na hĩndĩ ĩyo ũgũkorũo ũkĩaria na mũthamaki, nĩ ngũtonya thutha waku njũke
njĩkĩre ciugo ciaku mũkonde.‖

15 Bathi-sheba agĩgĩthiĩ agĩtonya kũrĩ mũthamaki, rumu-inĩ yake ya thĩinĩ. Mũthamaki aarĩ
mũkũrũ mũno, na Abishagi Mũshunami aarũmbũyagia mũthamaki. 16 Bathi-sheba agĩcoka
akĩinamĩrĩra agĩturumithia mũtwe thĩ mbere ya mũthamaki, nake mũthamaki akĩmũũria atĩrĩ:
―Ihoya rĩaku nĩ rĩrĩkũ?‖ 17 Akĩmũcokeria ũũ: ―Mwathi wakwa, nĩwe wehĩtire mbere ya Yahweh
Kĩhoti waku harĩ ndungata yaku atĩrĩ, ‗Mũrũguo Suleimani nĩwe ũgaatuĩka mũthamaki thutha
wakwa, na nĩwe ũgaaikarĩra gĩtĩ gĩakwa kĩa ũnene.‘ 18 No rĩrĩ, Adonija nĩ atuĩkĩte mũthamaki,
na mwathi wakwa mũthamaki ndarĩ ũndũ oĩ wĩgiĩ ũhoro ũcio. 19 Nĩ arutĩte igongona rĩa ndegwa,
na nyamũ norie, na ng‘ondu nyingĩ na ageta ariũ othe a mũthamaki na Abiatharu mũthĩnjĩri-
Yahweh na Joabu mũnene wa mbũtũ; no ndaigana gwĩta ndungata yaku Suleimani. 20 Na rĩu
mwathi wakwa mũthamaki, maitho ma andũ othe a Isiraeli nĩwe marorete nĩguo ũmeere nũũ
ũgaaikarĩra gĩtĩ kĩa ũnene kĩa mwathi wakwa mũthamaki thutha wake. 21 Kwaga ũguo, rĩrĩa
mwathi wakwa mũthamaki akaahurũkio hamwe na maithe make ma tene, o rĩo niĩ hamwe na
mũrũ wakwa Suleimani tũkoonwo tũtariĩ ta akunyanĩri.‖

22 Na o hĩndĩ ĩyo aaragia na mũthamaki, mũnabii Nathani akĩingĩra. 23 O rĩo mũthamaki akĩrũo
atĩrĩ: ―Mũnabii Nathani arĩ haha!‖ Agĩkĩingĩra mbere ya mũthamaki na akĩinamĩrĩra mũthamaki
agĩturumithia ũthiũ wake thĩ. 24 Nathani agĩcoka akiuga ũũ: ―Mwathi wakwa mũthamaki, hihi nĩ
woigire atĩrĩ, ‗Adonija nĩwe ũgaatuĩka mũthamaki thutha wakwa, na nĩwe ũgaaikarĩra gĩtĩ gĩakwa
kĩa ũnene‘? 25 Nĩ gũkorũo ũmũthĩ nĩ aikũrũkĩte akaruta igongona rĩa ndegwa, na nyamũ norie,
na ng‘ondu nyingĩ, na nĩ etĩte ariũ othe a mũthamaki na anene a mbũtũ na Abiatharu mũthĩnjĩri-
Yahweh. Marĩ kũu makĩrĩa na makĩnyua hamwe nake, na maraikara makiugaga atĩrĩ,
‗Mũthamaki Adonija arotũũra ihinda iraya!‘ 26 No ndaigana kũnjĩta niĩ ndungata yaku, kana
Zadoku mũthĩnjĩri-Yahweh, kana Benaia mũrũ wa Jehoiada, kana ndungata yaku Suleimani. 27

491


Kaĩ mwathi wakwa mũthamaki etĩkĩrĩtie ũndũ ũcio atekwĩra ndungata yaku nũũ wagĩrĩirũo
gũikarĩra gĩtĩ kĩa ũnene kĩa mwathi wakwa mũthamaki thutha wake?‖

28 Mũthamaki Daudi agĩcokia atĩrĩ: ―Njĩtĩrai Bathi-sheba.‖ Nĩ ũndũ ũcio Bathi-sheba agĩtonya
na akĩrũgama mbere ya mũthamaki. 29 Nake mũthamaki akĩĩhĩta mwĩhĩtwa ũyũ: ―O ta ũrĩa
Yahweh atũũraga muoyo, o we ũrĩa wahonokirie kuuma mĩtangĩko-inĩ yothe, 30 o ta ũrĩa
ndehĩtire harĩ wee mbere ya Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli, ngiuga atĩrĩ, ‗Mũrũguo Suleimani nĩwe
ũgaatuĩka mũthamaki thutha wakwa, na nĩwe ũgaaikarĩra gĩtĩ gĩakwa kĩa ũnene ithenya rĩakwa!‘
ũndũ ũcio nĩguo ngũhingia ũmũthĩ.‖ 31 Nake Bathi-sheba akĩinamĩrĩra agĩturumithia ũthiũ wake
thĩ aturĩtie maru harĩ mũthamaki akiuga ũũ: ―Mwathi wakwa Mũthamaki Daudi arotũũra tene na
tene!‖

32 O rĩo Mũthamaki Daudi akiuga atĩrĩ: ―Njĩtĩrai Zadoku mũthĩnjĩri-Yahweh, mũnabii Nathani,
na Benaia mũrũ wa Jehoiada.‖ Nĩ ũndũ ũcio magĩtonya mbere ya mũthamaki. 33 Mũthamaki
akĩmeera ũũ: ―Thiĩi na ndungata cia mwathi wanyu, mũhaicie mũrũ wakwa Suleimani igũrũ rĩa
nyũmbũ yakwa, na mũmũtongorie mũikũrũke Gihoni.

34 Zadoku mũthĩnjĩri-Yahweh na mũnabii Nathani mamũitĩrĩrie maguta kũu atuĩke mũthamaki
wa Isiraeli; mũcoke mũhuuhe coro na muuge ũũ, ‗Mũthamaki Suleimani arotũũra ihinda iraya!‘
35 Thutha ũcio mũmũrũmĩrĩre mũcoke gũkũ, na oke aikarĩre gĩtĩ gĩakwa kĩa ũnene; na nĩwe
ũgũtuĩka mũthamaki ithenya rĩakwa, na ndĩmũtue mũtongoria wa gũtongoragia Isiraeli na
Yahuda.‖ 36 O rĩmwe Benaia mũrũ wa Jehoiada akĩra mũthamaki atĩrĩ: ―Amein! Yahweh Kĩhoti
wa mwathi wakwa mũthamaki aroekĩra ũndũ ũcio mũkonde. 37 O ta ũrĩa Yahweh akoretwo
hamwe na mwathi wakwa mũthamaki, arokorũo hamwe na Suleimani, na Aronenehia gĩtĩ gĩake
kĩa ũnene gũkĩra gĩtĩ kĩa ũnene kĩa mwathi wakwa Mũthamaki Daudi.‖

38 Thutha ũcio Zadoku mũthĩnjĩri-Yahweh, mũnabii Nathani, Benaia mũrũ wa Jehoiada, na
Akerethi na Apelethi magĩikũrũka makĩhaicia Suleimani igũrũ rĩa nyũmbũ ya Mũthamaki Daudi,
na makĩmũtwara Gihoni. 39 Na rĩrĩ, Zadoku mũthĩnjĩri-Yahweh akĩoya rũhĩa rwa maguta kuuma
hema-inĩ na agĩitĩrĩria Suleimani maguta, na makĩambĩrĩria kũhuuha coro, nao andũ othe
makĩambĩrĩria kuuga ũũ manĩrĩire: ―Mũthamaki Suleimani arotũũra ihinda iraya!‖ 40 Thutha
ũcio andũ othe makĩmũrũmĩrĩra na makĩambata, makĩhuuhaga mĩtũrirũ makenete mũno nginya
thĩ ĩgĩatũka nĩ ũndũ wa inegene rĩao.

41 Adonija na arĩa othe eetĩte makĩigua inegene rĩu o hĩndĩ marĩkia kũrĩa. Rĩrĩa Joabu aaiguire
mũgambo wa coro, o rĩo akĩũria atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ kũrĩ na mbugĩrĩrio nene ũguo itũũra-inĩ?‖ 42 O
hĩndĩ ĩyo aaragia, Jonathani mũrũ wa Abiatharu mũthĩnjĩri-Yahweh agĩũka. Nake Adonija
akĩmwĩra ũũ: ―Tonya, nĩ gũkorũo wee ũrĩ mũndũ mwega, na no nginya ũkorũo ũrehete ũhoro
mwega.‖ 43 No Jonathani agĩcokeria Adonija atĩrĩ: ―Aca! Mwathi witũ Mũthamaki Daudi nĩ atua
Suleimani mũthamaki. 44 Mũthamaki amũtũmire hamwe na Zadoku mũthĩnjĩri-Yahweh,
mũnabii Nathani, Benaia mũrũ wa Jehoiada, na Akerethi na Apelethi, na mamũhaicia igũrũ rĩa
nyũmbũ ya mũthamaki. 45 Nao Zadoku mũthĩnjĩri-Yahweh na mũnabii Nathani mamũitĩrĩria

492


maguta atuĩke mũthamaki marĩ Gihoni. Thutha ũcio mambata kuuma kũu makenete, na rĩu itũũra
rĩiyũire mbugĩrĩrio. Inegene rĩu nĩrĩo mwaigua. 46 Makĩria ma ũguo, Suleimani nĩ aikarĩra gĩtĩ
kĩa ũnene kĩa ũthamaki. 47 Ũndũ ũngĩ nĩ atĩ, ndungata cia mũthamaki nĩ ithiĩte kũgaathĩrĩria
mwathi witũ Mũthamaki Daudi, ikamwĩra atĩrĩ, ‗Kĩhoti waku arotũma rĩĩtwa rĩa Suleimani rĩgĩe
riri gũkĩra rĩĩtwa rĩaku, na Arotũma gĩtĩ gĩake kĩa ũnene kĩnenehe gũkĩra gĩtĩ gĩaku kĩa ũnene!‘
Mũthamaki aigua ũguo, ainamĩrĩra ũrĩrĩ-inĩ. 48 Ningĩ mũthamaki oiga atĩrĩ, ‗Yahweh Kĩhoti wa
Isiraeli arogoocwo, ũrĩa ũmũthĩ wetĩkĩria mũndũ aikarĩre gĩtĩ gĩakwa kĩa ũnene na areka
ndĩyonere ũndũ ũcio na maitho makwa!‘‖

49 Nao arĩa othe meetĩtwo nĩ Adonija magĩĩtigĩra, na o mũndũ agĩũkĩra agĩthiĩ na njĩra yake. 50
O nake Adonija akĩigua guoya nĩ ũndũ wa Suleimani, na nĩ ũndũ ũcio agĩũkĩra agĩthiĩ
akĩĩnyitĩrĩra hĩa-inĩ cia kĩgongona. 51 Ndũmĩrĩri ĩgĩkinyĩrio Suleimani akĩrũo ũũ: ―Adonija nĩ
aiguĩte guoya nĩ ũndũ wa Mũthamaki Suleimani; na enyitĩrĩire hĩa-inĩ cia kĩgongona, akoiga atĩrĩ,
‗Mũthamaki Suleimani nĩ ambe ehĩte harĩ niĩ atĩ ndekũũraga ndungata yake na rũhiũ rwa njora.‘‖
52 Nĩ ũndũ ũcio Suleimani akiuga atĩrĩ: ―Angĩkorũo na mĩthiĩre mĩega, gũtirĩ rũcuĩrĩ rwake o na
rũmwe rũkũgwa thĩ; no ũndũ mũũru ũngĩoneka harĩ we, no mũhaka akue.‖ 53 Mũthamaki
Suleimani agĩgĩtũmana aikũrũkio kuuma kĩgongona-inĩ. Agĩũka agĩtonya harĩ Mũthamaki
Suleimani na akĩmũinamĩrĩra, thutha ũcio Suleimani akĩmwĩra ũũ: ―Inũka gwaku mũciĩ.‖

1 ATHAMAKI 2

1 Rĩrĩa ihinda rĩa Daudi rĩa gũkua rĩakuhĩrĩirie, akĩhe mũrũwe Suleimani motaaro maya: 2 ―Rĩu
ndĩ hakuhĩ gũkua. Nĩ ũndũ ũcio, gĩa na hinya na wonanie wĩ mũndũrũme. 3 No mũhaka
ũhingagie maũndũ marĩa wagĩrĩirũo kũhingĩria Yahweh Kĩhoti waku na njĩra ya kũrũmĩrĩra njĩra
ciake na gwathĩkĩra mawatho make, maathani make, matuĩro make, na iririkania ciake o ta ũrĩa
maũndũ macio mandĩkĩtwo Watho-inĩ wa Musa; na nĩ ũrĩgaacagĩra maũndũ-inĩ mothe marĩa
ũrĩkaga na kũrĩa guothe ũrĩthiaga. 4 Na Yahweh nĩ ekũhingia kĩĩranĩro kĩrĩa eeranĩire ũhoro-inĩ
wakwa akiuga ũũ: ‗Angĩkorũo ariũ aku nĩ marĩmenyagĩrĩra mĩthiĩre yao na njĩra ya gũthiaga na
wĩhokeku mbere yakwa na ngoro yao yothe na muoyo wao wothe, gũtirĩ hĩndĩ gũkaaga mũndũ
wa kuuma rũciaro-inĩ rwaku ũikarĩire gĩtĩ kĩa ũnene kĩa Isiraeli.‘

5 ―Ningĩ nĩ ũĩ wega ũrĩa Joabu mũrũ wa Zeruia aanjĩkire, ũrĩa eekire anene erĩ a mbũtũ ya
Isiraeli—Abineri mũrũ wa Neri na Amasa mũrũ wa Jetheri. Aamoragire, agĩita thakame ya
mbaara ihinda-inĩ rĩa thayũ, na akĩhaka thakame ya mbaara mũcibi-inĩ ũrĩa eeyohete njohero na
iratũ-inĩ iria eekĩrĩte magũrũ-inĩ make. 6 No mũhaka wĩke kũringana na ũũgĩ waku na
ndũkanareke mbuĩ ciake ciikũrũke Mbĩrĩra-inĩ na thayũ.

493




7 ―No ariũ a Barizilai Mũgileadi, wagĩrĩirũo kũmonia maũndũ mega ma ũtugi, na magĩrĩirũo
gũkoragwo gatagatĩ-inĩ ka arĩa marĩagĩra metha-inĩ yaku, nĩ gũkorũo ũguo noguo maarũgamire
na niĩ rĩrĩa ndoragĩra mũrũ wa thoguo Abisalomu.

8 ―Ningĩ harĩ na Shimei mũrũ wa Gera Mũbenjamini kuuma Bahurimu ũrĩa mwĩ nake gũkũ.
Nĩwe wanumire irumi njũru mũno mũthenya ũrĩa ndathiaga Mahanaimu; no rĩrĩa aaikũrũkire
agĩũka kũndũnga Jorodani, ndehĩtire harĩ we mbere ya Yahweh ngiuga ũũ: ‗Ndigũkũũraga na
rũhiũ rwa njora.‘ 9 Rĩu ndũkamũtige o ũguo atarĩ mũherithie, nĩ gũkorũo wee wĩ mũndũ mũũgĩ
na nĩ ũĩ ũrĩa wagĩrĩirũo kũmwĩka; no mũhaka ũgaaikũrũkia mbuĩ ciake Mbĩrĩra-inĩ irĩ na
thakame.‖

10 Thutha ũcio Daudi akĩhurũkio hamwe na maithe make ma tene na agĩthikwo Itũũra-inĩ rĩa
Daudi. 11 Ihinda rĩrĩa Daudi aathamakire Isiraeli rĩarĩ mĩaka 40. Aathamakire Hebironi mĩaka 7,
na agĩthamaka Yahrushayim mĩaka 33.

12 Thutha ũcio Suleimani agĩikarĩra gĩtĩ kĩa ũnene gĩa ithe Daudi, na o kahora ũthamaki wake
ũkĩĩhanda na ũkĩrũma biũ.

13 Thutha wa ihinda Adonija mũrũ wa Hagithu agĩthiĩ kũrĩ Bathi-sheba, nyina wa Suleimani.
Bathi-sheba akĩmũũria atĩrĩ: ―Ũũkĩte ũrĩ na thayũ?‖ Nake akĩmũcokeria ũũ: ―Ĩĩ njũkĩte ndĩ na
thayũ.‖ 14 Adonija agĩcoka akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ndĩ na ũndũ ndĩrenda gũkwĩra.‖ Nake Bathi-sheba
akĩmwĩra ũũ: ―Njĩĩra.‖ 15 Agĩkĩmwĩra atĩrĩ: ―Wee nĩ ũĩ atĩ ũthamaki warĩ ũtuĩke wakwa, na andũ
othe a Isiraeli meerĩgagĩrĩra nduĩke mũthamaki; no nĩ ndorirũo nĩ ũthamaki ũcio na ũgĩtuĩka wa
mũrũ wa baba, nĩ gũkorũo nĩ Yahweh waũheanire kũrĩ we. 16 No rĩu harĩ na ihoya rĩmwe tu
ngũkũhoya. Na ndũkage kũũhingĩria.‖ Nĩ ũndũ ũcio Bathi-sheba akĩmwĩra ũũ: ―Njĩĩra.‖ 17
Adonija agĩkĩmwĩra atĩrĩ: ―Ndagũthaitha, ũria mũthamaki Suleimani—nĩ gũkorũo ndangĩaga
gũgũthikĩrĩria—aanengere Abishagi Mũshunami atuĩke mũtumia wakwa.‖ 18 Nĩ ũndũ ũcio
Bathi-sheba akĩmwĩra ũũ: ―Nĩ wega! Nĩ ngũkwarĩrĩria kũrĩ mũthamaki.‖

19 Bathi-sheba agĩgĩthiĩ agĩtonya kũrĩ Mũthamaki Suleimani nĩguo arĩrĩrie Adonija. O rĩo
mũthamaki agĩũkĩra amũtũnge na akĩmũinamĩrĩra. Agĩcoka agĩikara thĩ gĩtĩ-inĩ gĩake kĩa ũnene
na akĩigithĩria nyina wa mũthamaki gĩtĩ kĩa ũnene, nĩgetha aikare thĩ mwena wake wa ũrĩo. 20
Bathi-sheba agĩcoka akĩmwĩra atĩrĩ: ―Harĩ na kaũndũ kanini ndĩrenda gũkũhoya. Na ndũkage
kũũhingĩria.‖ Mũthamaki agĩkĩmwĩra ũũ: ―Njĩĩra mami; nĩ gũkorũo ndikwaga gũkũhingĩria.‖ 21
Agĩkĩmwĩra atĩrĩ: ―Reke Abishagi Mũshunami aneanwo kũrĩ mũrũ wa thoguo Adonija atuĩke
mũtumia wake.‖ 22 Nĩ ũndũ ũcio Mũthamaki Suleimani agĩcokeria nyina ũũ: ―Nĩ kĩĩ kĩratũma
ũũrĩrie Adonija aneo Abishagi Mũshunami? Wahota kũmũhoera ũthamaki o naguo, nĩ gũkorũo
nĩ mũrũ wa baba ũrĩa mũkũrũ, na Abiatharu mũthĩnjĩri-Yahweh na Joabu mũrũ wa Zeruia nĩ
maramũnyita mbaru.‖

23 Nĩ ũndũ ũcio Mũthamaki Suleimani akĩĩhĩta ũũ mbere ya Yahweh: ―Kĩhoti arondũithia na eke
ũguo o na makĩria angĩkorũo Adonija ndekũrĩha na muoyo wake mwene nĩ tondũ wa ũndũ ũcio
ahoete. 24 Na rĩu, o ta ũrĩa Yahweh atũũraga muoyo, o we ũrĩa ũũhandĩte ngarũma na

494


akanjikarĩria gĩtĩ-inĩ kĩa ũnene kĩa baba Daudi na akanjakĩra nyũmba, o ta ũrĩa eeranĩire, Adonija
no ekũragwo ũmũthĩ.‖ 25 O rĩo Mũthamaki Suleimani agĩtũma Benaia mũrũ wa Jehoiada,
akiuma na agĩthiĩ agĩtharĩkĩra Adonija, agĩkua.

26 Mũthamaki akĩra Abiatharu mũthĩnjĩri-Yahweh ũũ: ―Thiĩ Anathothi mĩgũnda-inĩ yaku! Wee
wagĩrĩire gũkua, no mũthenya ũyũ wa ũmũthĩ ndigũkũũraga tondũ nĩ wakuuire Ithandũkũ rĩa
Yahweh Mũthamaki Ũrĩa Mũnene ũrĩ mbere ya baba Daudi na tondũ nĩ wanyitanĩire na baba
moritũ-inĩ marĩa mothe aagereire.‖ 27 Nĩ ũndũ ũcio Suleimani akĩingata Abiatharu atige
gũtungata arĩ mũthĩnjĩri-Yahweh wa Yahweh, nĩgetha uuge wa Yahweh ũhinge kwerekera
nyũmba ya Eli thĩinĩ wa Shilo.

28 Rĩrĩa ũhoro ũcio wakinyĩire Joabu—nĩ gũkorũo Joabu nĩ aanyitaga Adonija mbaru no
ndaanyitaga Abisalomu mbaru—Joabu akĩũra agĩthiĩ hema-inĩ ya Yahweh na akĩĩnyitĩrĩra hĩa-inĩ
cia kĩgongona. 29 Nake Mũthamaki Suleimani akĩrũo ũũ: ―Joabu orĩire hema-inĩ ya Yahweh, na
arĩ hau mwena-inĩ wa kĩgongona.‖ Nĩ ũndũ ũcio Suleimani agĩtũma Benaia mũrũ wa Jehoiada,
akĩmwĩra atĩrĩ: ―Thiĩ ũmũũrage!‖ 30 Benaia agĩgĩthiĩ hema-inĩ ya Yahweh akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũũ
nĩguo mũthamaki oigĩte, ‗Uma nja!‘‖ No we akiuga ũũ: ―Aca! Ngũkuĩra haha.‖ Benaia
agĩgĩcokeria mũthamaki ũhoro ũcio akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũũ nĩguo Joabu oiga, na ũũ nĩguo
anjokeria.‖ 31 Nake mũthamaki akĩmwĩra ũũ: ―Ĩka o ta ũguo oiga; mũũrage na ũmũthike nĩgetha
weherie kuuma harĩ niĩ na kuuma harĩ nyũmba ya baba thakame ĩrĩa Joabu aaitire hatarĩ kĩhooto.
32 Yahweh nĩ egũtũma acokererũo nĩ thakame yake mũtwe-inĩ wake, tondũ nĩ aatharĩkĩire arũme
erĩ maarĩ athingu na ega kũmũkĩra na akĩmoraga na rũhiũ rwa njora, baba Daudi atekũmenya: nĩo
Abineri mũrũ wa Neri, mũnene wa mbũtũ ya Isiraeli, na Amasa mũrũ wa Jetheri, mũnene wa
mbũtũ ya Yahuda. 33 Thakame yao ĩgũcokerera mũtwe wa Joabu na mũtwe wa rũciaro rwake
tene na tene; no harĩ Daudi, rũciaro rwake, nyũmba yake, na gĩtĩ gĩake kĩa ũnene, kũrogĩa na
thayũ kuuma harĩ Yahweh tene na tene.‖ 34 Benaia mũrũ wa Jehoiada agĩkĩambata agĩtharĩkĩra
Joabu na akĩmũũraga, na agĩthikwo gwake mũciĩ werũ-inĩ. 35 Mũthamaki agĩcoka agĩtua Benaia
mũrũ wa Jehoiada mũnene wa mbũtũ ithenya rĩa Joabu, na mũthamaki agĩtua Zadoku mũthĩnjĩri-
Yahweh ithenya rĩa Abiatharu.

36 Thutha ũcio mũthamaki agĩta Shimei akĩmwĩra atĩrĩ: ―Wĩyakĩre nyũmba thĩinĩ wa
Yahrushalayim ũikarage kuo; ndũkanoime kuo ũthiĩ kũndũ kũngĩ o guothe. 37 Mũthenya ũrĩa
ũkoimagara ũringe Mũkuru wa Kidironi, menya atĩ no gũkua ũgaakua. Thakame yaku
ĩgaagũcokerera mũtwe-inĩ waku mwene.‖ 38 Shimei agĩcokeria mũthamaki atĩrĩ: ―Ũguo woiga nĩ
wega. Ndungata yaku ĩgwĩka o ta ũrĩa mwathi wakwa mũthamaki oiga.‖ Nĩ ũndũ ũcio Shimei
agĩikara Yahrushalayim matukũ maingĩ.

39 No mũthia-inĩ wa mĩaka ĩtatũ, ngombo igĩrĩ cia Shimei ikĩũra igĩthiĩ kũrĩ Akishi mũrũ wa
Maaka mũthamaki wa Gathu. Rĩrĩa Shimei eerirũo ũũ: ―Atĩrĩrĩ, ngombo ciaku irĩ Gathu,‖ 40 o
rĩo Shimei akĩigĩrĩra ndigiri yake matandĩko agĩthiĩ kũrĩ Akishi kũu Gathu nĩguo agacarie
ngombo ciake. Rĩrĩa Shimei aahũndũkire kuuma Gathu na ngombo ciake, 41 Suleimani akĩrũo
ũũ: ―Shimei nĩ oimire Yahrushalayim athiĩ Gathu na nĩ acoka.‖ 42 Nĩ ũndũ ũcio mũthamaki agĩta

495


Shimei akĩmwĩra atĩrĩ: ―Na githĩ ndiakwĩhĩtithirie mbere ya Yahweh ngĩkũhe mũkaana ũyũ:
‗Mũthenya ũrĩa ũkooima gũkũ ũthiĩ kũndũ kũngĩ o guothe, menya atĩ no gũkua ũgaakua‘? Na
githĩ nawe ndwoigire atĩrĩ, ‗Ũguo woiga nĩ wega; nĩ ngwathĩka‘? 43 Nĩ kĩĩ gĩgĩtũmire wage
kũrũmia mwĩhĩtwa wa Yahweh na rĩathani rĩrĩa ndakũheire?‖ 44 Mũthamaki agĩcoka akĩra
Shimei ũũ: ―Wee nĩ ũĩ ngoro-inĩ yaku ũũru ũrĩa wothe wekire baba Daudi, na Yahweh nĩ
egũgũcokereria ũũru ũcio mũtwe-inĩ waku mwene. 45 No Mũthamaki Suleimani nĩ
ekũrathimwo, na gĩtĩ kĩa ũnene kĩa Daudi kĩrũme biũ mbere ya Yahweh tene na tene.‖ 46
Mũthamaki arĩkia kuuga ũguo agĩatha Benaia mũrũ wa Jehoiada, nake agĩthiĩ agĩtharĩkĩra Shimei
na agĩkua.

Nĩ ũndũ ũcio ũthamaki ũkĩrũma biũ guoko-inĩ gwa Suleimani.

1 ATHAMAKI 3

1 Suleimani agĩthondeka ũiguano wa kĩhiko hamwe na Firauni mũthamaki wa Misiri. Akĩhikia
mwarĩ wa Firauni na akĩmũtwara Itũũra-inĩ rĩa Daudi o nginya rĩrĩa aarĩkirie gwaka nyũmba yake
mwene, na nyũmba ya Yahweh, na rũthingo rwa gũthiũrũrũkĩria Yahrushalayim. 2 Ĩndĩ andũ no
maarutagĩra magongona kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru, tondũ gũkinyĩria ihinda rĩu gũtiaakĩtwo nyũmba
nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩa Yahweh. 3 Suleimani agĩthiĩ na mbere kwenda Yahweh na njĩra ya
kũrũmĩrĩra mawatho ma ithe Daudi, o tiga atĩ aarutaga magongona na agacinĩra maruta kũndũ
kũrĩa gũtũũgĩru marute ndogo.

4 Mũthamaki agĩthiĩ Gibeoni kũrutĩra igongona kuo, nĩ gũkorũo kũu nĩkuo kũndũ kũrĩa
gũtũũgĩru kũrĩa kuoĩkaine mũno. Suleimani aarutire magongona 1,000 ma njino kĩgongona-inĩ
kĩu. 5 Kũu Gibeoni Yahweh akiumĩrĩra Suleimani kĩroto-inĩ ũtukũ, na Kĩhoti akĩmwĩra ũũ:
―Hoya kĩrĩa ũngĩenda ngũhe.‖ 6 Suleimani aigua ũguo akiuga atĩrĩ: ―Nĩ wonetie baba Daudi
ndungata yaku maũndũ manene ma ũtugi nĩ ũndũ nĩ aathiaga arĩ mbere yaku na wĩhokeku na
ũthingu na ũrũngĩrĩru wa ngoro. Nĩ ũthiĩte na mbere kũmuonia ũtugi mũnene na mwĩhokeku
nginyagia mũthenya ũyũ wa ũmũthĩ na njĩra ya kũmũhe mũrũ wa gũikarĩra gĩtĩ gĩake kĩa ũnene.
7 Na rĩu Yahweh Kĩhoti wakwa, nĩ ũtuĩte ndungata yaku mũthamaki ithenya rĩa baba Daudi, o na
gũtuĩka niĩ ndĩ o mũndũ mwĩthĩ na ndirĩ na ũmenyeru. 8 Ndungata yaku ĩrĩ gatagatĩ-inĩ ka andũ
aku arĩa ũthuurĩte, andũ aingĩ mũno matangĩgereka kana matarĩke. 9 Nĩ ũndũ ũcio he ndungata
yaku ngoro njathĩki ya gũtuithanagia andũ aku, ĩkũũranage wega na ũũru, tondũ rĩrĩ, nũũ
ũngĩhota gũtuithania andũ aya aku aingĩ ũũ?‖

10 Yahweh agĩgĩkena nĩ ũndũ wa Suleimani kũhoya ũndũ ũcio. 11 Kĩhoti akĩmwĩra atĩrĩ: ―Tondũ
nĩ wahoya ũndũ ũyũ na ndũnahoya ũheo ũtũũro mũraihu kana ũtonga kana gĩkuũ gĩa thũ ciaku,
ĩndĩ wahoya ũtaũku wa gũthikĩrĩria maciira, 12 nĩ ngwĩka ũrĩa wahoya. Nĩ ngũkũhe ngoro ĩrĩ na
ũũgĩ na ũtaũku, nĩgetha o ta ũrĩa gũtarĩ gwakorũo mũndũ ũngĩ tawe mbere ĩyo, gũtirĩ hĩndĩ

496




gũgaakorũo mũndũ ũngĩ tawe rĩngĩ. 13 Makĩria ma ũguo, o na kĩrĩa ũtanahoya nĩ ngũkũhe,
ũtonga o hamwe na riri, ũũ atĩ gũtigaakorũo na mũthamaki tawe ihinda rĩrĩa rĩothe ũgũtũũra
muoyo. 14 Na angĩkorũo nĩ ũrĩgeragĩra njĩra-inĩ ciakwa na njĩra ya kũrũmagia mawatho makwa
na maathani makwa, o ta ũrĩa thoguo Daudi aagereire-rĩ, o nawe nĩ ngũkũhe ũtũũro mũraihu.‖

15 Na rĩrĩa Suleimani ookĩrire, agĩkora atĩ kiuma kĩroto. Agĩcoka agĩthiĩ Yahrushalayim na
akĩrũgama mbere ya ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro kĩa Yahweh na akĩruta magongona ma njino na
magongona ma ũiguano na agĩthondeka iruga nĩ ũndũ wa ndungata ciake ciothe.

16 Ihinda-inĩ rĩu andũ-a-nja erĩ maarĩ maraya magĩũka kũrĩ mũthamaki na makĩrũgama mbere
yake. 17 Mũndũ-wa-nja wa mbere akiuga ũũ: ―Atĩrĩrĩ, mwathi wakwa, tũikaraga nyũmba ĩmwe
na mũndũ-wa-nja ũyũ, na ndĩragĩire mwana arĩ o kũu nyũmba. 18 Mũthenya wa gatatũ thutha
wakwa kũgĩa mwana, mũndũ-wa-nja ũyũ o nake aragĩa mwana. Tũrarĩ hamwe, tũrĩ o ithuerĩ tu;
gũtirĩ mũndũ ũngĩ tũrarĩ nake kũu nyũmba. 19 Ũtukũ kahĩĩ ka mũndũ-wa-nja ũyũ karakua, tondũ
nĩ aragakomeire. 20 Kwoguo arokĩra ũtukũ gatagatĩ aroya kahĩĩ gakwa kuuma mwena-inĩ wakwa
rĩrĩa ndungata yaku ya mũirĩtu ĩrarĩ toro aragakomia moko-inĩ make, na arakomia kahĩĩ kau gake
gakuũ moko-inĩ makwa. 21 Rĩrĩa ndĩrokĩrire rũcinĩ kuongithia kahĩĩ gakwa, ndĩrona nĩ gakuũ. Nĩ
ũndũ ũcio ndĩrakabaara wega rũcinĩ na ndĩrona atĩ ti kahĩĩ gakwa karĩa ndĩraciarĩte.‖ 22 No
mũndũ-wa-nja ũcio ũngĩ akiuga ũũ: ―Aca, kahĩĩ gakwa nĩ gaka karĩ muoyo, nako kahĩĩ gaku nĩ
kau gakuũ!‖ No mũndũ-wa-nja ũcio wa mbere ooigaga ũũ: ―Aca, kahĩĩ gaku nĩ kau gakuũ, nako
kahĩĩ gakwa nĩ gaka karĩ muoyo.‖ Ũguo nĩguo maakararanagia marĩ mbere ya mũthamaki.

23 Marigĩrĩrio-inĩ mũthamaki akiuga ũũ: ―Ũyũ aroiga, ‗Kahĩĩ gakwa nĩ gaka karĩ muoyo, nako
kahĩĩ gaku nĩ kau gakuũ!‘ nake ũyũ ũngĩ akoiga, ‗Aca, kahĩĩ gaku nĩ kau gakuũ, nako kahĩĩ
gakwa nĩ gaka karĩ muoyo!‘‖ 24 Mũthamaki akiuga ũũ: ―Ndeherai rũhiũ rwa njora.‖ Nĩ ũndũ
ũcio magĩtwarĩra mũthamaki rũhiũ rwa njora. 25 Mũthamaki agĩcoka akiuga atĩrĩ: ―Tinaniai
mwana ũyũ ũrĩ muoyo maita merĩ, nuthu ĩmwe mũnengere mũndũ-wa-nja ũmwe na nuthu ĩyo
ĩngĩ mũnengere mũndũ-wa-nja ũcio ũngĩ.‖ 26 O rĩo mũndũ-wa-nja ũrĩa kahĩĩ gake kaarĩ muoyo
agĩthaitha mũthamaki, nĩ gũkorũo nĩ aacaĩire kahĩĩ gake. Akiuga ũũ: ―Ndagũthaitha mwathi
wakwa! Nengera mũndũ-wa-nja ũyũ kaana gaka karĩ muoyo! Ndũkae gũkoraga!‖ No mũndũ-wa-
nja ũcio ũngĩ ooigaga atĩrĩ: ―Gatigũtuĩka gakwa kana gaku! Nĩ gatinanio maita merĩ!‖ 27 Nĩ
ũndũ ũcio mũthamaki agĩcokia ũũ: ―Nengerai mũndũ-wa-nja ũyũ wa mbere kaana gaka karĩ
muoyo! Mũtikae gũkoraga, nĩ gũkorũo nĩwe nyina.‖

28 Nĩ ũndũ ũcio andũ othe a Isiraeli makĩigua ũhoro wĩgiĩ itua rĩu mũthamaki aatuĩte, na
makĩgegio nĩ mũthamaki, nĩ gũkorũo nĩ moonire atĩ nĩ aarĩ na ũũgĩ wa Kĩhoti wa gũtua ciira na
kĩhooto.

497





1 ATHAMAKI 4

1 Mũthamaki Suleimani agĩgĩthamaka Isiraeli guothe. 2 Aya nĩo anene arĩa maarĩ rungu rwake:
Azaria mũrũ wa Zadoku nĩwe warĩ mũthĩnjĩri-Yahweh; 3 Elihorefu na Ahiya ariũ a Shisha maarĩ
aandĩki; Jehoshafatu mũrũ wa Ahiludu nĩwe warĩ mũigi wa rekondi; 4 Benaia mũrũ wa Jehoiada
aarĩ mũrũgamĩrĩri wa mbũtũ; Zadoku na Abiatharu maarĩ athĩnjĩri-Yahweh; 5 Azaria mũrũ wa
Nathani aarĩ mũrũgamĩrĩri wa anene; Zabudi mũrũ wa Nathani aarĩ mũthĩnjĩri-Yahweh na mũrata
wa mũthamaki; 6 Ahisharu aarũgamagĩrĩra nyũmba ya mũthamaki; nake Adoniramu mũrũ wa
Abada aarũgamagĩrĩra arĩa maathĩtwo marutage wĩra mũritũ.

7 Suleimani aarĩ na anene 12 arĩa maarũgamagĩrĩra andũ othe a Isiraeli na nĩo maaheaga
mũthamaki hamwe na andũ a nyũmba yake irio. O mũndũ aaheetwo wĩra wa kũheanaga irio
mweri ũmwe harĩ mwaka. 8 Maya nĩmo maarĩ marĩĩtwa mao: Mũrũ wa Huri, gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ
irĩma kĩa Efiraimu; 9 mũrũ wa Dekeri, gĩcigo kĩa Makazu, Shaalibimu, Bethi-shemeshi, na
Eloni-bethi-hanani; 10 mũrũ wa Hesedi, gĩcigo kĩa Arubothu (aarũgamagĩrĩra Soko na gĩcigo
gĩothe kĩa Heferi); 11 mũrũ wa Abinadabu, iharũrũka ciothe cia Doru (akĩhikia Tafathu mwarĩ
wa Suleimani); 12 Baana mũrũ wa Ahiludu, gĩcigo gĩa Taanaka, Megido, na Bethi-sheani
guothe, kũrĩa kũrigainie na Zarethani mũhuro wa Jezireeli, kuuma Bethi-sheani gũthiĩ Abeli-
mehola o nginya gĩcigo-inĩ kĩa Jokimeamu; 13 mũrũ wa Geberi, gĩcigo kĩa Ramothu-gileadi
(aarũgamagĩrĩra icagi cia hema cia Jairu mũrũ wa Manase, iria irĩ Gileadi; ningĩ nĩ
aarũgamagĩrĩra gĩcigo kĩa Arigobu, kĩrĩa kĩrĩ Bashani: matũũra 60 manene mairigĩre na thingo na
mĩgamba ya gĩcango); 14 Ahinadabu mũrũ wa Ido, gĩcigo kĩa Mahanaimu; 15 Ahimaazu, gĩcigo
kĩa Nafitali (agĩkĩoya Basemathu mwarĩ ũngĩ wa Suleimani, akĩmũhikia); 16 Baana mũrũ wa
Hushai, gĩcigo kĩa Asheri na Bealothu; 17 Jehoshafatu mũrũ wa Parua, gĩcigo kĩa Isakaru; 18
Shimei mũrũ wa Ela, gĩcigo kĩa Benjamini; 19 Geberi mũrũ wa Uri, bũrũri wa Gileadi, bũrũri wa
Sihoni mũthamaki wa Aamori na wa Ogu mũthamaki wa Bashani. Ningĩ nĩ kwarĩ na mũnene
ũmwe ũrĩa warũgamagĩrĩra anene acio angĩ othe a bũrũri.

20 Yahuda na Isiraeli maarĩ aingĩ mũno o ta mũthanga ũrĩa ũkoragwo hakuhĩ na iria; maarĩaga na
makanyua na magacanjamũka.

21 Suleimani aathamakagĩra mothamaki mothe kuuma Rũũĩ-inĩ gũthiĩ bũrũri-inĩ wa Afilisti na
gũthiĩ nginya mũhaka-inĩ wa Misiri. Nĩ maarehaga irĩhi rĩa igooti na maatungatĩire Suleimani
matukũ mothe ma ũtũũro wake.

22 Irio cia Suleimani cia o mũthenya ciarĩ mũtu mũhinyu ithimi 30 cia kori na mũtu ithimi 60 cia
kori, 23 ng‘ombe 10 norie, ng‘ombe 20 cia kũrĩithio, na ng‘ondu 100, o hamwe na thwariga,
thiya, thuni, na nyoni norie. 24 Nĩ gũkorũo nĩwe wathamakagĩra indo ciothe mwena ũyũ wa
Rũũĩ, kuuma Tifisa gũthiĩ nginya Gaza, o hamwe na athamaki othe a mwena ũyũ wa Rũũĩ; na
aakenagĩra thayũ icigo-inĩ ciothe iria ciamũthiũrũrũkĩirie mĩena yothe. 25 Yahuda na Isiraeli

498



maatũũraga marĩ na ũgitĩri, o mũndũ rungu rwa mũthabibũ wake na rungu rwa mũkũyũ wake,
kuuma Dani nginya Biri-shiba, matukũ-inĩ mothe ma Suleimani.

26 Na Suleimani aarĩ na ciugũ 4,000 cia mbarathi nĩ ũndũ wa ngaari cia gũkururio na mbarathi
12,000.

27 Anene acio maaheaga Mũthamaki Suleimani irio o hamwe na arĩa othe maarĩagĩra metha-inĩ
ya Mũthamaki Suleimani. O mũndũ aarutaga wĩra ũcio mweri wake na aatigagĩrĩra atĩ gũtirĩ
kĩndũ kĩraga. 28 Maarehaga nginya cairi na nyeki kũrĩa guothe ciabataranagia nĩ ũndũ wa
mbarathi na nĩ ũndũ wa ikundi cia mbarathi, o mũndũ kũringana na ũrĩa aathĩtwo.

29 Na Kĩhoti agĩkĩhe Suleimani ũũgĩ na ũtaũku na gĩkĩro kĩnene mũno na wariĩ wa ngoro o ta
mũthanga ũrĩa ũkoragwo hũgũrũrũ-inĩ cia iria. 30 Ũũgĩ wa Suleimani wakĩrĩte ũũgĩ wa andũ othe
a mwena wa Irathĩro na ũũgĩ wothe wa Misiri. 31 Aarĩ mũũgĩ gũkĩra mũndũ ũngĩ o wothe, aarĩ
mũũgĩ gũkĩra Ethani ũrĩa Mũezara na Hemani, Kalikoli, na Darida, ariũ a Maholu; ngumo yake
yatheremire gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ iria ciothe ciathiũrũrũkĩirie kũu. 32 Aatungire thimo 3,000 na
nyĩmbo ciake ciarĩ 1,005.

33 Aaragĩrĩria ũhoro wĩgiĩ mĩtĩ, kuuma mĩtarakwa ya Lebanoni o nginya mũthobi ũrĩa ũkũraga
rũthingo-inĩ; akarĩrĩria ũhoro wĩgiĩ nyamũ, nyoni, ciũmbe iria itambaga thĩ, na thamaki. 34 Andũ
kuuma ndũrĩrĩ ciothe nĩ mookaga kũigua ũũgĩ wa Suleimani, nginya athamaki kuuma thĩ yothe
arĩa maaiguĩte ũhoro wĩgiĩ ũũgĩ wake.

1 ATHAMAKI 5

1 Rĩrĩa Hiramu mũthamaki wa Turo aaiguire atĩ Suleimani nĩ aaitĩrĩirio maguta agatuĩka
mũthamaki ithenya rĩa ithe, agĩtũma ndungata ciake kũrĩ Suleimani, tondũ Hiramu aatũire arĩ
mũrata wa Daudi.

2 Nake Suleimani agĩtũma ndũmĩrĩri kũrĩ Hiramu akĩmwĩra atĩrĩ: 3 ―Nĩ ũĩ wega atĩ baba Daudi
ndaahotire gwaka nyũmba nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩa Yahweh Kĩhoti wake tondũ wa mbaara iria
ookĩrĩirũo nacio kuuma mĩena yothe o nginya rĩrĩa Yahweh aaigire thũ ciake rungu rwa makinya
ma magũrũ make. 4 No rĩu Yahweh Kĩhoti wakwa nĩ aheete ũhurũko na mĩena yothe. Gũtirĩ
mũndũ o na ũmwe ũraregana na niĩ na gũtirĩ ũndũ mũũru ũrekĩka. 5 Nĩ ũndũ ũcio, ndĩrenda
gwaka nyũmba nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩa Yahweh Kĩhoti wakwa, o ta ũrĩa Yahweh eerĩire baba
Daudi akĩmwĩra ũũ: ‗Mũrũguo ũrĩa ngaaiga gĩtĩ-inĩ kĩa ũnene ithenya rĩaku, nĩwe ũgaaka
nyũmba ĩyo nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩakwa.‘ 6 Rĩu atha andũ aku mandemere mĩtarakwa ya Lebanoni.
Ndungata ciakwa nĩ ikũrutithania wĩra na ndungata ciaku, na nĩ ngũrĩha ndungata ciaku mũcara
kũringana na mũigana ũrĩa ũkuuga, nĩ gũkorũo nĩ ũĩ atĩ gũtirĩ o na ũmwe witũ ũĩ gũtema mĩtĩ ta
Asidoni.‖

499




7 Rĩrĩa Hiramu aaiguire ciugo cia Suleimani, agĩkena mũno na akiuga ũũ: ―Yahweh arogoocwo
ũmũthĩ, nĩ gũkorũo nĩ aheete Daudi mũriũ mũũgĩ athamakĩre andũ aya aingĩ ũguo!‖ 8 Nĩ ũndũ
ũcio Hiramu agĩtũmĩra Suleimani ndũmĩrĩri ĩno: ―Nĩ ndaigua ndũmĩrĩri ĩyo ũndũmĩire. Nĩ ngwĩka
ũrĩa wothe ũrenda, ngũhe mbaũ cia mũtarakwa na cia mũthengera. 9 Ndungata ciakwa nĩ
igũcikũrũkia kuuma Lebanoni icirehe iria-inĩ, na ndĩciohe irĩ mĩgogo nĩguo ĩgerere iria-inĩ o
nginya harĩa ũkũnjĩra. Njoke ndĩmĩohorithĩrie hau, na ũmĩkuue kuuma hau. Nawe ũũhe irio iria
ngũgwĩtia cia andũ a nyũmba yakwa.‖

10 Kwoguo Hiramu akĩheana mbaũ cia mũtarakwa na cia mũthengera iria ciothe Suleimani
eendaga. 11 Nake Suleimani akĩhe Hiramu ngano ithimi 20,000 cia kori ĩrĩ irio cia andũ a
nyũmba yake o hamwe na maguta mega biũ ma ndamaiyũ ithimi 20 cia kori. Icio nĩcio indo iria
Suleimani aaheaga Hiramu mwaka o mwaka. 12 Na Yahweh akĩhe Suleimani ũũgĩ o ta ũrĩa
Aamwĩrĩire. Na kwarĩ na thayũ gatagatĩ-inĩ ka Hiramu na Suleimani, na eerĩ magĩthondeka
ũiguano.

13 Mũthamaki Suleimani agĩatha arũme kuuma Isiraeli guothe a kũruta wĩra mũritũ; agĩatha
arũme 30,000. 14 Aatũmaga gĩkundi kĩa arũme 10,000 mathiĩ Lebanoni, o mweri gĩkundi
kĩmwe. Maaikaraga mweri ũmwe Lebanoni na mĩeri ĩĩrĩ kwao mĩciĩ; na Adoniramu nĩwe
warũgamagĩrĩra andũ acio maathĩtwo marutage wĩra mũritũ. 15 Suleimani aarĩ na andũ a moko
70,000 na andũ 80,000 a gwacũhia mahiga irĩma-inĩ, 16 o hamwe na anene 3,300 a Suleimani
arĩa maarĩ anyabara a kũrũgamĩrĩra andũ acio a wĩra. 17 Mũthamaki agĩathana, nao makĩenja
mahiga manene, mahiga ma goro, nĩguo mũthingi wa nyũmba ĩyo wakwo na mahiga maicũhie.
18 Nĩ ũndũ ũcio aaki a Suleimani na aaki a Hiramu na Agebali magĩicũhia mahiga, na
makĩhaarĩria mbaũ na mahiga nĩ ũndũ wa gwaka nyũmba ĩyo.

1 ATHAMAKI 6

1 Mwaka-inĩ wa 480 thutha wa ciana cia Isiraeli kuuma bũrũri wa Misiri, mwaka-inĩ wa kana
kuuma Suleimani atuĩka mũthamaki wa Isiraeli, mweri-inĩ wa Zivu (na noguo mweri wa kerĩ),
Suleimani akĩambĩrĩria gwaka nyũmba ya Yahweh. 2 Nyũmba ĩyo Mũthamaki Suleimani aakĩire
Yahweh yarĩ na ũraihu wa mĩkono 60, wariĩ wa mĩkono 20, na ũraihu wa na igũrũ wa mĩkono
30.

3 Gĩthaku kĩrĩa kĩarĩ mwena wa mbere wa hekarũ kĩarĩ na ũraihu wa mĩkono 20, ũiganaine na
wariĩ wa nyũmba ĩyo. Na gĩgacomoka mĩkono ikũmi kuuma mwena wa mbere wa nyũmba ĩyo.

4 Agĩthondekera nyũmba ĩyo ndirica ciarĩ na mĩtĩ ihĩtũkanganĩtio. 5 Ningĩ agĩaka nyũmba
mwena-inĩ wa rũthingo rwa nyũmba ĩyo; yaakĩtwo ĩthiũrũrũkĩirie thingo cia nyũmba ĩyo, cia
hekarũ na rumu ya thĩinĩ biũ, na agĩthondeka tũnyũmba twa mĩena-inĩ tũthiũrũrũkĩirie mĩena

500




yothe. 6 Ngoroba ya thĩ ya tũnyũmba tũu twa mwena-inĩ yarĩ na wariĩ wa mĩkono ĩtano, ngoroba
ya gatagatĩ yarĩ na wariĩ wa mĩkono ĩtandatũ, na ngoroba ya gatatũ yarĩ na wariĩ wa mĩkono
mũgwanja, nĩ gũkorũo nĩ aathondekire tũrũthingo tuoimĩrĩte na nja tũgathiũrũrũkĩria nyũmba ĩyo
yothe, ũũ atĩ gũtirĩ kĩndũ kĩohereirũo thingo-inĩ cia nyũmba ĩyo.

7 Nyũmba ĩyo yaakirũo na mahiga ma kware marĩa maaicũhĩtio, ũũ atĩ gũtirĩ nyundo kana
mathanwa kana indo cia kĩgera ciaiguĩkaga nyũmba-inĩ ĩyo rĩrĩa yaakagwo. 8 Mũromo wa
kanyũmba ka mwena-inĩ ka ngoroba ya thĩ warĩ mwena wa mũhuro wa nyũmba ĩyo, na ngathĩ
yathiĩte ĩnyogondete nginya ngoroba ya gatagatĩ, na kuuma ngoroba-inĩ ya gatagatĩ nginya
ngoroba-inĩ ya gatatũ. 9 Agĩthiĩ na mbere gwaka nyũmba ĩyo na akĩmĩrĩkia na akĩgita nyũmba
ĩyo na mĩgamba ya mũtarakwa na akĩara mĩhari ya mbaũ cia mũtarakwa. 10 Agĩaka tũnyũmba
twa mĩena-inĩ tũthiũrũrũkĩirie nyũmba ĩyo, o kanyũmba kaarĩ na ũraihu wa mĩkono ĩtano, na
twanyitithanĩtio nyũmba-inĩ ĩyo na mbaũ cia mũtarakwa.

11 Ihinda-inĩ o rĩu, ndũmĩrĩri ya Yahweh ĩgĩkinyĩra Suleimani, akĩmwĩra ũũ: 12 ―Ũhoro-inĩ wĩgiĩ
nyũmba ĩno ũraka-rĩ, angĩkorũo nĩ ũrĩrũmagĩrĩra mawatho makwa na ũhingagie matuĩro makwa
na ũrũmagie maathani makwa mothe na njĩra ya kũmarũmagĩrĩra, o na niĩ nĩ ngũkũhingĩria
kĩrĩkanĩro gĩakwa kĩrĩa ndarĩkanĩire na thoguo Daudi, 13 na ndĩikaraga gatagatĩ-inĩ ga ciana cia
Isiraeli, na ndigatiganĩria andũ akwa Isiraeli.‖

14 Suleimani agĩgĩthiĩ na mbere gwaka nyũmba ĩyo nĩguo amĩrĩkie. 15 Agĩaka thingo cia thĩinĩ
cia nyũmba ĩyo na mbaũ cia mũtarakwa. Akĩgemia thingo icio cia thĩinĩ na mbaũ, kuuma thĩ
nginya mĩitĩrĩro-inĩ ya mambarita, na akĩhumbĩra kũu thĩ ya nyũmba ĩyo na mbaũ cia
mũthengera. 16 Na agĩaka gĩcunjĩ kĩa mĩkono 20 kĩa mwena wa na thutha wa nyũmba ĩyo na
mbaũ cia mũtarakwa, kuuma thĩ nginya mĩitĩrĩro-inĩ, na thĩinĩ wayo agĩaka rumu ya thĩinĩ biũ,
nĩho Harĩa Hamũre Mũno. 17 Nayo hekarũ—gĩcunjĩ kĩa nyũmba ĩyo kĩrĩa kĩarĩ mbere ya rumu
ĩyo—yarĩ ya mĩkono 40.

18 Mũtarakwa ũrĩa warĩ thĩinĩ wa nyũmba ĩyo wacongetwo mĩhiano ya mĩũngũ na mahũa
macanũku. Guothe kwahumbĩrĩtwo na mũtarakwa; gũtirĩ ihiga o na rĩmwe rĩoonekaga.

19 Na akĩhaarĩria rumu ya thĩinĩ biũ thĩinĩ wa nyũmba ĩyo nĩgetha aige ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro
kĩa Yahweh kuo. 20 Rumu ya thĩinĩ biũ yarĩ na ũraihu wa mĩkono 20, wariĩ wa mĩkono 20, na
ũraihu wa na igũrũ wa mĩkono 20; na akĩmĩhumbĩra na thahabu therie; akĩhumbĩra kĩgongona na
mbaũ cia mũtarakwa. 21 Suleimani aahumbĩrire nyũmba ĩyo thĩinĩ na thahabu therie, na
agĩkĩrania nyororo cia thahabu mwena wa mbere wa rumu ĩyo ya thĩinĩ biũ, ĩrĩa yahumbĩrĩtwo na
thahabu. 22 Aahumbĩrire nyũmba ĩyo yothe na thahabu nginya nyũmba ĩyo yothe ĩkĩrĩka; ningĩ
akĩhumbĩra kĩgongona gĩothe na thahabu kĩrĩa kĩarĩ hakuhĩ na rumu ĩyo ya thĩinĩ biũ.

23 Thĩinĩ wa rumu ya thĩinĩ biũ agĩthondeka akerubi erĩ na mbaũ cia mũcinda-nũgũ, o kerubi aarĩ
na ũraihu wa na igũrũ wa mĩkono ikũmi. 24 Ithagu rĩmwe rĩa kerubi rĩarĩ mĩkono ĩtano narĩo
ithagu rĩu rĩngĩ rĩarĩ mĩkono ĩtano. Kuuma mũthia-inĩ wa ithagu rĩmwe nginya mũthia-inĩ wa
ithagu rĩu rĩngĩ yarĩ mĩkono ikũmi. 25 Kerubi wa kerĩ o nake aarĩ na ũraihu wa mĩkono ikũmi.

501


Akerubi acio eerĩ nĩ maaiganaine na makahaanana. 26 Ũraihu wa kerubi ũmwe warĩ mĩkono
ikũmi, o ta wa kerubi ũcio ũngĩ. 27 Agĩcoka akĩiga akerubi acio nyũmba-inĩ ya thĩinĩ. Mathagu
ma kerubi ũmwe maatambũrũkĩte ũũ atĩ ithagu rĩmwe rĩakinyĩte rũthingo-inĩ rũmwe narĩo ithagu
rĩa kerubi ũcio ũngĩ rĩgakinya rũthingo-inĩ rũu rũngĩ, namo mathagu macio mangĩ
maatambũrũkĩte kwerekera gatagatĩ ka nyũmba ĩyo, ũndũ mathagu macio maahutanĩtie. 28 Na
akĩhumbĩra akerubi acio na thahabu.

29 Na thingo-inĩ ciothe cia nyũmba ĩyo gũthiũrũrũkĩria rumu ya thĩinĩ na ya nja, agĩconga
mĩhiano ya akerubi, mĩtĩ ya mĩkĩndũ, na mahũa macanũku. 30 Akĩhumbĩra kũu thĩ ya nyũmba
ĩyo na thahabu thĩinĩ wa rumu ya thĩinĩ na ya nja. 31 Naguo mũromo wa rumu ya thĩinĩ biũ
akĩũthondekera mĩrango ya mbaũ cia mũcinda-nũgũ, itugĩ cia mĩena, na itugĩ cia mĩrango, irĩ
gĩcunjĩ gĩa gatano. 32 Mĩrango yerĩ yarĩ ya mbaũ cia mũcinda-nũgũ, na mĩrango-inĩ ĩyo agĩconga
mĩhiano ya akerubi, mĩtĩ ya mĩkĩndũ, na mahũa macanũku, na akĩmĩhumbĩra na thahabu; na
akĩhũũrĩrĩra thahabu igũrũ rĩa akerubi acio na nyundo o na mĩtĩ-inĩ ĩyo ya mĩkĩndũ. 33 Ũguo
noguo aathondekeire mũromo wa hekarũ itugĩ cia mũrango na mbaũ cia mũcinda-nũgũ, cia
gĩcunjĩ gĩa kana. 34 Na agĩthondeka mĩrango ĩĩrĩ ya mbaũ cia mũthengera. Mũrango ũmwe warĩ
na icunjĩ igĩrĩ ciekũnjaga gĩtugĩ-inĩ, naguo mũrango ũcio ũngĩ warĩ na icunjĩ igĩrĩ ciekũnjaga
gĩtugĩ-inĩ. 35 Agĩconga mĩhiano ya akerubi, mĩtĩ ya mĩkĩndũ, na mahũa macanũku, na
akĩhumbĩra mĩcongo ĩyo na thahabu.

36 Agĩthondeka nja ĩrĩa nini na mĩhari ĩtatũ ya mahiga maicũhie na mũhari ũmwe wa mĩgamba
ya mũtarakwa.

37 Mwaka-inĩ wa 4 mweri-inĩ wa Zivu, nĩrĩo mũthingi wa nyũmba ya Yahweh waakirũo; 38 na
mwaka-inĩ wa 11, mweri wa Bulu (na noguo mweri wa kanana), nyũmba ĩyo ĩkĩrĩka hamwe na
maũndũ mayo mothe na kũringana na mũtaratara wa mwako wayo. Kwoguo aahũthĩrire mĩaka
mũgwanja kũmĩaka.

1 ATHAMAKI 7

1 Suleimani aahũthĩrire mĩaka 13 gwaka nyũmba yake mwene, nginya nyũmba yake yothe
ĩkĩrĩka.

2 Na agĩaka Nyũmba ya Mũtitũ wa Lebanoni ya ũraihu wa mĩkono 100, wariĩ wa mĩkono 50, na
ũraihu wa na igũrũ wa mĩkono 30 igũrũ rĩa mĩhari ĩna ya itugĩ cia mũtarakwa; na haarĩ na
mĩgamba ya mũtarakwa igũrũ rĩa itugĩ icio. 3 Yahumbĩrĩtwo igũrũ na mbaũ cia mũtarakwa
mĩaro-inĩ ĩrĩa yaigĩrĩirũo itugĩ-inĩ icio; mĩaro ĩyo yarĩ 45, o mũhari mĩaro 15.

502




4 Haarĩ na ndirica mĩhari ĩtatũ ciarĩ na buremu, na o ndirica yang‘etheire ndirica ĩrĩa ĩngĩ
ngoroba-inĩ ithatũ. 5 Mĩromo yothe na itugĩ cia mĩrango yarĩ na buremu ciaiganaine mĩena yothe
ĩna, o ta ũrĩa ndirica icio ciang‘ethanĩire ciatariĩ mwena wa mbere ngoroba-inĩ ithatũ.

6 Na agĩaka Nyũmba ya Itugĩ ya ũraihu wa mĩkono 50 na wariĩ wa mĩkono 30, na haarĩ na
gĩthaku mwena wayo wa mbere, kĩarĩ na itugĩ na rwembea.

7 Ningĩ agĩaka Nyũmba ya Gĩtĩ kĩa Ũnene, kũrĩa aaciirithanagĩria—Nyũmba ya Gũciirithanĩria—
na makĩmĩhumbĩra na mbaũ cia mũtarakwa kuuma thĩ nginya mĩitĩrĩro-inĩ.

8 Nayo nyũmba yake ya gũikara, ĩrĩa yarĩ thĩinĩ wa nja ĩyo ĩngĩ, yaakirũo mwena wa na thutha
haraihu kuuma Nyũmba-inĩ ĩyo, na mwakĩre wayo watariĩ o ta wa ĩyo. Ningĩ agĩakĩra mwarĩ wa
Firauni ũrĩa Suleimani aahikĩtie nyũmba yatariĩ o ta Nyũmba ĩyo.

9 Mĩako ĩyo yothe yaakĩtwo na mahiga ma goro maaicũhĩtio kũringana na ũrĩa maathimĩtwo,
marengereirũo mwena wa thĩinĩ na wa nja na thoo cia kũrenga mahiga, kuuma mũthingi-inĩ
wayo nginya igũrũ, na nja gũthiĩ nginya nja ĩrĩa nene. 10 Naguo mũthingi waakĩtwo na mahiga
manene mũno ma goro; mahiga mamwe maarĩ ma mĩkono ikũmi, namo mahiga mangĩ maarĩ ma
mĩkono ĩnana. 11 Na igũrũ rĩamo haarĩ na mahiga ma goro, maaicũhĩtio kũringana na ũrĩa
maathimĩtwo, o hamwe na mbaũ cia mũtarakwa. 12 Nayo nja ĩrĩa nene yathiũrũrũkĩirio na mĩhari
ĩtatũ ya mahiga ma gwacũhio na mũhari ũmwe wa mĩgamba ya mũtarakwa, o ta ũrĩa nja ĩrĩa nini
ya nyũmba ya Yahweh yatariĩ hamwe na gĩthaku kĩa nyũmba ĩyo.

13 Mũthamaki Suleimani agĩtũmanĩra Hiramu na akĩmũrehe kuuma Turo. 14 Aarĩ mũrũ wa
mũtumia wa ndigwa wa kuuma mũhĩrĩga-inĩ wa Nafitali, nake ithe aarĩ Mũturo na aarĩ mũturi wa
indo cia gĩcango; na aarĩ na ũũgĩ mũingĩ mũno, ũtaũku, na ũmenyeru wa wĩra wa mĩthemba
yothe wĩgiĩ gĩcango. Nĩ ũndũ ũcio agĩthiĩ kũrĩ Mũthamaki Suleimani na akĩruta wĩra wake
wothe.

15 Agĩthondeka itugĩ igĩrĩ cia gĩcango gĩtwekie; o gĩtugĩ kĩarĩ na ũraihu wa mĩkono 18, na rũrigi
rwa gũthima rũrĩa rũngĩathiũrũrũkĩirie o gĩtugĩ harĩ itugĩ icio cierĩ rwarĩ rwa ũraihu wa mĩkono
12.

16 Na agĩtwekia gĩcango agĩthondeka ciongo igĩrĩ cia gwĩkĩrũo igũrũ rĩa itugĩ icio. Kĩongo
kĩmwe kĩarĩ na ũraihu wa na igũrũ wa mĩkono ĩtano, nakĩo kĩongo kĩu kĩngĩ kĩarĩ na ũraihu wa
na igũrũ wa mĩkono ĩtano. 17 O kĩongo igũrũ rĩa gĩtugĩ kĩarĩ na neti yagathĩkanĩtio na
tũmĩnyororo tuogothe; neti mũgwanja kĩongo-inĩ kĩmwe na neti mũgwanja kĩongo-inĩ kĩu kĩngĩ.
18 Na agĩthondeka makomamanga mĩhari ĩĩrĩ mathiũrũrũkĩirie neti ĩmwe ma kũhumbĩra ciongo
icio ciarĩ igũrũ rĩa itugĩ icio; agĩka ũguo harĩ ciongo icio cierĩ. 19 Ciongo icio ciarĩ igũrũ rĩa itugĩ
icio gĩthaku-inĩ, ciahaanaga ihũa rĩa itoka gĩcunjĩ gĩacio kĩa ũraihu wa na igũrũ wa mĩkono ĩna.
20 Ona ningĩ itugĩinĩ icio cierĩ igũrũ, kwarĩ ciongo ciacithiũrũrũkĩirie; ciakuhanĩrĩirie na handũ
harĩa itugĩ itunguhĩire ohau hakuhĩ na neti,na o kĩongo kĩarĩ na makomamanga 200 maarĩtwo
mĩhari magĩthiũrũrũkĩirie.

503


21 Agĩkĩhanda itugĩ icio cia gĩthaku kĩa hekarũ. Akĩhanda gĩtugĩ gĩa guoko kwa ũrĩo na agĩgĩta
Jakini, agĩcoka akĩhanda gĩtugĩ gĩa guoko kwa ũmotho na agĩgĩta Boazu. 22 Na itugĩ icio igũrũ
ciahaanaga ihũa rĩa itoka. Nĩ ũndũ ũcio wĩra wa gũthondeka itugĩ icio ũkĩrĩka.

23 Agĩcoka agĩthondeka Karia akĩhũthĩra cuma ndwekie. Kaarĩ ga gĩthiũrũrĩ, na kaarĩ ka mĩkono
10 kuuma mwena ũmwe wa mũromo nginya mwena ũrĩa ũngĩ na ũraihu wa na igũrũ wa mĩkono
5, na rũrigi rwa gũthima rũrĩa rũngĩagathiũrũrũkĩirie rwarĩ rwa ũraihu wa mĩkono 30.

24 Na thĩ wa mũromo wako haagemetio na mĩũngũ, ĩgathiũrũrũkĩirie guothe, mĩũngũ ikũmi harĩ
o mũkono gũthiũrũrũkĩria Karia kau gothe, kaarĩ na mĩhari ĩĩrĩ ya mĩũngũ ĩtwekanĩirio hamwe
nako ĩgatuĩka kĩndũ kĩmwe. 25 Kaaigĩrĩirũo igũrũ rĩa ndegwa 12,

3 ciarorete mwena wa rũgongo, 3 ikarora mwena wa ithũĩro, 3 ikarora mwena wa mũhuro, na 3
ikarora mwena wa irathĩro; Karia kau kaaigĩrĩirũo igũrũ rĩacio, nacio ciĩga ciothe ciacio cia na
thutha ciarorete gatagatĩ. 26 Naguo ũtungu wako waiganaine na wariĩ wa rũhĩ rũmwe; na
mũromo wako wathondeketwo o ta mũromo wa gĩkombe, watariĩ o ta ihũa icanũku rĩa itoka.
Kaaiganagĩra maĩ ithimi 2,000 cia mbathi.

27 Agĩcoka agĩthondeka tũkaari ikũmi twa gĩcango. O gakaari kaarĩ na ũraihu wa mĩkono ĩna,
wariĩ wa mĩkono ĩna, na ũraihu wa na igũrũ wa mĩkono ĩtatũ. 28 Na ũũ nĩguo tũkaari tũu
twathondeketwo: Twarĩ na tũbaati mĩena-inĩ, na tũbaati tũu twa mĩena-inĩ twarĩ gatagatĩ ka
mĩgamba ya gũkĩrania. 29 Na tũbaati-inĩ tũu twa mĩena gatagatĩ ka mĩgamba ya gũkĩrania haarĩ
na mĩrũthi, ndegwa, na akerubi, na magemio macio nomo meekĩrĩtwo mĩgamba-inĩ ĩyo ya
gũkĩrania. Mwena wa igũrũ na wa thĩ wa mĩrũthi ĩyo na ndegwa icio haarĩ na mahũa
maathondeketwo tũthiũrũrĩ. 30 Na o gakaari kaarĩ na magũrũ mana ma gĩcango na cuma iria
inyitithanagia magũrũ cia gĩcango, na cuma ciako inya cia kona-inĩ nĩcio ciacinyitĩrĩire. Rungu
rwa kĩraĩ haarĩ na cuma cia gũkĩnyitĩrĩra, na ciathondekanĩirio na mahũa maathondeketwo
tũthiũrũrĩ, mwena-inĩ wa o cuma. 31 Mũromo wa kĩraĩ kĩu warĩ thĩinĩ wa hau igũrũ, gĩgacomoka
na igũrũ mũkono ũmwe, na mũromo wa gakaari kau warĩ wa gĩthiũrũrĩ, gĩgakorũo na ũraihu wa
mũkono ũmwe na nuthu, na mũromo-inĩ wako kaarĩ na mĩcongo. Na tũbaati twa mwena-inĩ twa
tũkaari tũu twarĩ na mĩena ĩna, tũtiarĩ twa gĩthiũrũrĩ. 32 Magũrũ mako mana maarĩ thĩ wa tũbaati
tũu twa mĩena-inĩ, nacio cuma cia kũnyitĩrĩra magũrũ macio cianyitithanĩtio na gakaari kau, na o
kũgũrũ kwarĩ na ũraihu wa mũkono ũmwe na nuthu. 33 Na magũrũ mako maathondeketwo ta
magũrũ ma ngaari ya mbarathi. Cuma cia kũmanyitĩrĩra, mĩbara, mĩrĩnga, tũcuma tũrĩa
tũkoragwo magũrũ-inĩ gatagatĩ, ciothe ciathondeketwo na cuma ndwekie. 34 Kona ciothe inya
cia o gakaari ciarĩ na cuma inya cia gũkanyitĩrĩra; cuma icio cia gũkanyitĩrĩra ciathondekanĩirio
hamwe na gakaari kau irĩ gĩcunjĩ gĩako. 35 Igũrũ rĩa gakaari kau haarĩ na mũcibi
wagathiũrũrũkĩirie warĩ na ũraihu wa na igũrũ wa nuthu mũkono, na igũrũ rĩa gakaari kau,
tũcuma tũrĩa twathondekete tũburemu o hamwe na tũbaati twa mĩena-inĩ, ciathondekanĩirio
hamwe irĩ gĩcunjĩ gĩako. 36 Na tũcuma-inĩ tũu twathondekete tũburemu o hamwe na tũbaati twa
mĩena-inĩ, agĩconga akerubi, mĩrũthi, na mĩtĩ ya mĩkĩndũ kũringana na ũrĩa o handũ haaiganaga,

504


o hamwe na mahũa maathondeketwo tũthiũrũrĩ mathiũrũrũkĩirie. 37 Ũguo nĩguo aathondekire
tũkaari tũu ikũmi; tuothe twathondekirũo ũndũ ũmwe, tũrĩ na ithimi ciganaine na nĩ twahaanaine.

38 Agĩthondeka iraĩ ikũmi cia gĩcango; o kĩraĩ kĩaiganagĩra maĩ ithimi 40 cia mbathi. O kĩraĩ
kĩarĩ na gĩthimi kĩa mĩkono ĩna. O kĩraĩ kĩarĩ gĩa gakaari kamwe harĩ tũkaari tũu ikũmi. 39
Agĩcoka akĩiga tũkaari tũtano mwena wa ũrĩo wa nyũmba ĩyo na tũkaari tũtano mwena wa
ũmotho wa nyũmba ĩyo, nako Karia agĩkaiga mwena wa ũrĩo wa nyũmba ĩyo, kwerekera mũhuro
wa mwena wa irathĩro.

40 Ningĩ Hiramu agĩthondeka iraĩ, icakũri, na mbakũri.

Nĩ ũndũ ũcio Hiramu akĩrĩkia wĩra wothe ũrĩa aarutagĩra Mũthamaki Suleimani wĩgiĩ nyũmba ya
Yahweh: 41 itugĩ igĩrĩ na ciongo ihaana mbakũri, iria ciarĩ igũrũ rĩa itugĩ icio igĩrĩ; neti igĩrĩ cia
kũhumbĩra ciongo icio igĩrĩ ciahaanaga mbakũri, icio ciarĩ igũrũ rĩa itugĩ icio; 42 makomamanga
400 ma neti icio igĩrĩ, mĩhari ĩĩrĩ ya makomamanga harĩ o neti, nĩ ũndũ wa kũhumbĩra ciongo
icio igĩrĩ ciahaanaga mbakũri, icio ciarĩ igũrũ rĩa itugĩ icio igĩrĩ; 43 tũkaari ikũmi hamwe na iraĩ
ikũmi iria ciarĩ tũkaari-inĩ tũu; 44 Karia na ndegwa 12 iria ciarĩ rungu rwa Karia kau; 45 na
ndoo, icakũri, mbakũri, na indo ciothe, iria Hiramu aathondekeire Mũthamaki Suleimani
akĩhũthĩra gĩcango gĩkumuthe irĩ cia nyũmba ya Yahweh. 46 Mũthamaki aacitwekirie
agĩcithondekera rĩũmba-inĩ gĩcigo-inĩ kĩa Jorodani, gatagatĩ ga Sukothu na Zarethani.

47 Suleimani ndaathimire ũritũ wa indo icio ciothe tondũ ciarĩ nyingĩ mũno. Ũritũ wa gĩcango
kĩu ndwamenyekire ũrĩa waiganaga. 48 Suleimani agĩgĩthondeka indo ciothe cia nyũmba ya
Yahweh: kĩgongona gĩa thahabu; metha ya thahabu ya kũigĩrĩrũo mĩgate ya magongona; 49 mĩtĩ
ya kũigĩrĩrũo matawa ya thahabu therie, ĩtano mwena wa ũrĩo na ĩtano mwena wa ũmotho mbere
ya rumu ya thĩinĩ biũ; na mahũa, matawa, magathĩ ma kũnyita ndambĩ, agĩcithondeka na
thahabu; 50 iraĩ, magathĩ ma kũhoria ndambĩ, mbakũri, ikombe, ngĩo cia mwaki, cia thahabu
therie; na icũhĩ cia mĩrango ya nyũmba ya thĩinĩ, na noho Harĩa Hamũre Mũno, na cia mĩrango
ya nyũmba ya hekarũ, agĩcithondeka na thahabu.

51 Nĩ ũndũ ũcio Mũthamaki Suleimani akĩrĩkia wĩra wothe ũrĩa aagĩrĩirũo kũruta wa nyũmba ya
Yahweh. Suleimani agĩcoka akĩingĩria indo iria ithe Daudi aamũrĩte, na akĩiga betha, thahabu, na
indo icio ingĩ igĩna-inĩ cia nyũmba ya Yahweh.

1 ATHAMAKI 8

1 Hĩndĩ ĩyo Suleimani agĩcokanĩrĩria athuri a Isiraeli, atongoria othe a mĩhĩrĩga, atongoria a
nyũmba cia maithe ma ciana cia Isiraeli. Magĩgĩthiĩ kũrĩ Mũthamaki Suleimani kũu
Yahrushalayim nĩguo mambatie ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro kĩa Yahweh kuuma Itũũra rĩa Daudi, na
norĩo Zayuni. 2 Arũme othe a Isiraeli makĩũngana mbere ya Mũthamaki Suleimani hĩndĩ ya

505




gĩathĩ mweri-inĩ wa Ethanimu, na noguo mweri wa mũgwanja. 3 Nĩ ũndũ ũcio athuri othe a
Isiraeli magĩũka, nao athĩnjĩri-Yahweh makĩoya Ithandũkũ rĩu. 4 Makĩambatia Ithandũkũ rĩu rĩa
Yahweh, hema ya gũtũnganwo, na indo ciothe nyamũre iria ciarĩ hema-inĩ ĩyo. Athĩnjĩri-Yahweh
na Alawii magĩciambatia. 5 Mũthamaki Suleimani na kĩrĩndĩ gĩothe kĩa Isiraeli, kĩrĩa gĩetĩtwo
nĩguo gĩcemanie nake, maarĩ mbere ya Ithandũkũ. Gũgĩkĩrutwo magongona ma ng‘ondu na
ng‘ombe nyingĩ itangĩagerekire kana itarĩke.

6 athĩnjĩri-Yahweh magĩcoka makĩrehe ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro kĩa Yahweh makĩrĩiga handũ
harĩo, thĩinĩ wa rumu ya thĩinĩ biũ ya nyũmba ĩyo, Harĩa Hamũre Mũno, rungu rwa mathagu ma
akerubi.

7 Kwoguo mathagu ma akerubi maatambũrũkĩte igũrũ rĩa harĩa Ithandũkũ rĩu rĩarĩ, ũndũ akerubi
acio maahumbĩrĩte Ithandũkũ rĩu o hamwe na mĩtĩ yarĩo. 8 Mĩtĩ ĩyo yarĩ mĩraihu mũno ũndũ
mĩthia ya mĩtĩ ĩyo yoonekaga mũndũ arĩ Harĩa Hamũre mbere ya rumu ĩyo ya thĩinĩ biũ, no
ndĩoonekaga mũndũ arĩ nja. Na hau nĩho ĩrĩ nginyagia ũmũthĩ. 9 Ithandũkũ rĩu rĩtiarĩ na kĩndũ
tiga o ihengere igĩrĩ cia mahiga iria Musa aaigire ho arĩ Horebu, rĩrĩa Yahweh aathondekire
kĩrĩkanĩro hamwe na ciana cia Isiraeli rĩrĩa cioimaga bũrũri wa Misiri.

10 Rĩrĩa athĩnjĩri-Yahweh mooimire harĩa hamũre magĩthiĩ nja, itu rĩkĩiyũra nyũmba ĩyo ya
Yahweh. 11 Athĩnjĩri-Yahweh matiahotire kũrũgama matungate nĩ ũndũ wa itu rĩu, nĩ gũkorũo
riri wa Yahweh waiyũrĩte nyũmba-inĩ ĩyo ya Yahweh. 12 Hĩndĩ ĩyo Suleimani akiuga ũũ:
―Yahweh ooigire arĩikaraga thĩinĩ wa itu ithimbu. 13 Nĩ ndĩkĩtie gũgwakĩra nyũmba ndũũgĩru,
gĩikaro kĩĩhandĩte nĩguo ũtũũre ho tene na tene.‖

14 Mũthamaki agĩcoka akĩhũgũka na akĩambĩrĩria kũrathima kĩũngano gĩothe kĩa Isiraeli
kĩũngano kĩu gĩothe kĩa Isiraeli kĩrũgamĩte. 15 Akiuga ũũ: ―Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli
arogoocwo, o we ũrĩa kũgerera kanua gake eerĩire baba Daudi kĩĩranĩro, na kũgerera guoko
gwake mwene nĩ akĩhingĩtie, akoiga atĩrĩ, 16 ‗Kuuma mũthenya ũrĩa ndarutire andũ akwa Isiraeli
kuuma Misiri, ndirĩ ndathuura itũũra kuuma harĩ mĩhĩrĩga yothe ya Isiraeli rĩa gwakwo nyũmba
nĩguo rĩĩtwa rĩakwa rĩtũũre kuo, no nĩ thuurĩte Daudi athamakĩre andũ akwa Isiraeli.‘ 17 Ngoro
ya baba Daudi nĩ yerirĩirie gwaka nyũmba nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩa Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli. 18
No Yahweh akĩra baba Daudi atĩrĩ, ‗Ngoro yaku nĩ ĩrirĩirie gwaka nyũmba nĩ ũndũ wa rĩĩtwa
rĩakwa, na nĩ wĩkĩte wega kwĩrirĩria ũndũ ũcio ngoro-inĩ yaku. 19 O na kũrĩ ũguo, wee tiwe
ũgwaka nyũmba ĩyo, ĩndĩ mũrũ waku wee mwene ũrĩa ũgaaciarĩrũo nĩwe ũgaaka nyũmba ĩyo nĩ
ũndũ wa rĩĩtwa rĩakwa.‘ 20 Yahweh nĩ ahingĩtie kĩĩranĩro kĩrĩa eeranĩire, nĩ gũkorũo nĩ njokete
ithenya rĩa baba Daudi na ngaikarĩra gĩtĩ kĩa ũnene kĩa Isiraeli, o ta ũrĩa Yahweh eeranĩire. Ningĩ
nĩ njakĩte nyũmba nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩa Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli 21 na ngathondeka handũ kuo
nĩ ũndũ wa Ithandũkũ rĩrĩa rĩrĩ na kĩrĩkanĩro kĩrĩa Yahweh aathondekire hamwe na maithe maitũ
ma tene rĩrĩa aamarutaga bũrũri-inĩ wa Misiri.‖

22 Suleimani agĩcoka akĩrũgama mbere ya kĩgongona kĩa Yahweh arĩ mbere ya kĩũngano gĩothe
kĩa Isiraeli, na agĩtambũrũkia moko make na igũrũ, 23 akiuga ũũ: ―Wee Yahweh Kĩhoti wa

506


Isiraeli, gũtirĩ Kĩhoti ũngĩ ũhaana tawe kũu igũrũ kana gũkũ thĩ, ũhingagia kĩrĩkanĩro na
ũkonania tha harĩ ndungata ciaku iria ithiaga irĩ mbere yaku na ngoro yacio yothe. 24 Nĩ
ũhingĩtie kĩĩranĩro kĩrĩa werĩire baba Daudi ndungata yaku. Weranĩire kĩĩranĩro kĩu na kanua
gaku mwene, na ũmũthĩ ũyũ nĩ wakĩhingia na guoko gwaku mwene. 25 Na rĩu, wee Yahweh
Kĩhoti wa Isiraeli, ũrohingia kĩĩranĩro kĩrĩa werĩire baba Daudi ndungata yaku rĩrĩa woigire ũũ:
‗Gũtirĩ hĩndĩ gũkaaga mũndũ wa kuuma rũciaro-inĩ rwaku mbere yakwa wa gũikarĩra gĩtĩ kĩa
ũnene kĩa Isiraeli, angĩkorũo tu ariũ aku nĩ marĩmenyagĩrĩra mĩthiĩre yao na njĩra ya gũthiaga
mbere yakwa, o ta ũrĩa wee ũthiaga mbere yakwa.‘ 26 Na rĩu, wee Kĩhoti wa Isiraeli,
ndagũthaitha, reke kĩĩranĩro kĩrĩa werĩire baba Daudi ndungata yaku gĩkorũo kĩrĩ gĩa kwĩhokeka.

27 ―No rĩrĩ, hihi Kĩhoti no aikare gũkũ thĩ? Atĩrĩrĩ, igũrũ, ĩni, igũrũ rĩrĩa rĩrĩ igũrũ mũno,
rĩtingĩkũigana; na githĩ nyũmba ĩno njakĩte ndĩkĩrĩ nini o na makĩria! 28 Rĩu thikĩrĩria mahoya
ma ndungata yaku na ihoya rĩayo rĩa kwenda gwĩtĩkĩrĩka, wee Yahweh Kĩhoti wakwa, na
ũthikĩrĩrie kĩrĩro gĩa kũhoya ũteithio na mahoya ma ndungata yaku marĩa ĩrakũhoya ĩrĩ mbere
yaku ũmũthĩ. 29 Maitho maku maroikaraga merekeire na kũrĩ nyũmba ĩno ũtukũ na mũthenya,
kwerekera handũ harĩa woigire atĩrĩ ũhoro-inĩ waho, ‗Rĩĩtwa rĩakwa rĩrĩkoragwo hau,‘ nĩguo
ũgathikĩrĩria mahoya marĩa ndungata yaku ĩrahoya yerekeire handũ haha. 30 Na ũthikĩrĩrie ihoya
rĩa gwĩtĩkĩrĩka rĩa ndungata yaku na ihoya rĩa andũ aku Isiraeli rĩrĩa marahoya merekeire handũ
haha, ũroigua ũrĩ gĩikaro-inĩ gĩaku kũu igũrũ; ĩni, ũroigua na ũtuohere.

31 ―Mũndũ angĩhĩtĩria mũndũ ũngĩ na ehĩtithio mwĩhĩtwa na amũige rungu rwa kũhingia
mwĩhĩtwa ũcio, na hĩndĩ ĩyo arĩ rungu rwa mwĩhĩtwa ũcio oke mbere ya kĩgongona gĩaku
nyũmba-inĩ ĩno, 32 ũroigua ũrĩ kũu igũrũ na woe ikinya na ũtuĩre ndungata ciaku na njĩra ya
kuuga ũrĩa mwaganu nĩwe ũrĩ na mahĩtia na ũtũme ũndũ ũcio ekĩte ũmũcokerere mũtwe-inĩ wake
mwene, na uuge atĩ ũrĩa mũthingu ndarĩ na mahĩtia na ũmũrĩhe kũringana na ũthingu wake
mwene.

33 ―Andũ aku Isiraeli mangĩkahootwo nĩ thũ nĩ ũndũ wa gũikara magĩkwĩhagĩria, na
magũcokerere na magooce rĩĩtwa rĩaku na makũhoye magũthaithe ũmetĩkĩre nyũmba-inĩ ĩno, 34
ũroigua ũrĩ kũu igũrũ na wohere andũ aku Isiraeli mehia mao na ũmacokie bũrũri-inĩ ũrĩa
waheire maithe mao ma tene.

35 ―Igũrũ rĩngĩkahingwo na kwage mbura nĩ ũndũ wao gũikara magĩkwĩhagĩria, na mahoe
merekeire handũ haha na magooce rĩĩtwa rĩaku na magarũrũke matige mehia mao nĩ ũndũ wa
ũrĩa ũgaakorũo ũtũmĩte menyihie, 36 ũroigua ũrĩ kũu igũrũ na wohere ndungata ciaku, andũ aku
Isiraeli mehia mao, nĩ gũkorũo nĩ ũkaamaruta ũhoro wĩgiĩ njĩra ĩrĩa njega magĩrĩirũo kũgerera; na
uurie mbura bũrũri-inĩ waku ũrĩa waheire andũ aku ũrĩ igai.

37 ―Kũngĩkagĩa ng‘aragu bũrũri-inĩ, kana ihũũra rĩa mũrimũ mũũru, ũrugarĩ mũnene, mbuu,
ngigĩ iria ithiaga irĩ gĩkundi, kana ngigĩ irĩ na mũkoroko; kana thũ yao ĩngĩkamarigicĩria itũũra-
inĩ o rĩothe rĩa bũrũri ũyũ kana makorũo nĩ ihũũra rĩa mũthemba ũngĩ o wothe kana mũrimũ, 38
mahoya o mothe, ihoya o rĩothe rĩa gwĩtĩkĩrĩka rĩrĩa rĩngĩhoywo nĩ mũndũ o wothe kana andũ aku

507


othe Isiraeli (nĩ gũkorũo o mũndũ nĩ oĩ ihũũra rĩa ngoro yake mwene) rĩrĩa maatambũrũkia moko
mao merekeire na kũrĩ nyũmba ĩno, 39 ũroigua ũrĩ kũu igũrũ, gĩikaro-inĩ gĩaku, na ũromohera na
woe ikinya; na ũrĩhe o mũndũ kũringana na mĩthiĩre yake yothe, nĩ gũkorũo nĩ ũĩ ngoro yake
(wee nowe wiki ũĩ wega ngoro ya mũndũ wothe), 40 nĩguo magagwĩtigĩraga matukũ-inĩ mothe
marĩa megũtũũra bũrũri-inĩ ũrĩa waheire maithe maitũ ma tene.

41 ―O na ningĩ mũndũ wa kũngĩ ũtarĩ ũmwe wa andũ aku Isiraeli angĩgooka kuuma bũrũri wa
kũraya nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩaku 42 (nĩ gũkorũo nĩ mekũigua ũhoro wĩgiĩ rĩĩtwa rĩaku inene na
guoko gwaku kũrĩ hinya na guoko gwaku gũtambũrũkie), na oke ahoe erekeire na kũrĩ nyũmba
ĩno, 43 ũrothikĩrĩria ũrĩ kũu igũrũ, gĩikaro-inĩ gĩaku, na ũhingĩrie mũndũ ũcio wa kũngĩ maũndũ
marĩa mothe akũhoete, nĩgetha andũ othe thĩinĩ wa thĩ mamenye rĩĩtwa rĩaku na magwĩtigĩre, o ta
ũrĩa andũ aku Isiraeli mekaga, na mamenye atĩ nyũmba ĩno njakĩte nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩaku.

44 ―Andũ aku mangĩgathiĩ mbaara-inĩ kũrũa na thũ yao kũrĩa ũngĩmatũma, na mahoe Yahweh
marorete na kũrĩa itũũra rĩrĩa ũthuurĩte rĩrĩ na merekeire na kũrĩ nyũmba ĩno njakĩte nĩ ũndũ wa
rĩĩtwa rĩaku, 45 ũroigua ũrĩ kũu igũrũ mahoya mao na ihoya rĩao rĩa gwĩtĩkĩrĩka na ũtue ciira nĩ
ũndũ wao.

46 ―Mangĩgakwĩhĩria (nĩ gũkorũo gũtirĩ mũndũ ũtehagia), na ũrakario nĩo na ũmatiganĩrie kũrĩ
thũ yao, na anyitani mĩgwate mamanyite mĩgwate mamatware bũrũri wa thũ, kũndũ kũraya kana
gũkuhĩ; 47 na macokererũo nĩ meciria mao marĩ bũrũri-inĩ ũrĩa maatwarirũo marĩ mĩgwate, na
magũcokerere na magũthaithe marĩ bũrũri-inĩ ũcio wa arĩa maamanyitire mĩgwate, moige atĩrĩ,
‗Nĩ twĩhĩtie na tũgeka maũndũ moru; nĩ twĩkĩte maũndũ ma waganu,‘ 48 na magũcokerere na
ngoro yao yothe na muoyo wao wothe marĩ bũrũri-inĩ wa thũ ciao iria ciamanyitire mĩgwate, na
makũhoe marorete na kũrĩ bũrũri wao ũrĩa waheire maithe mao ma tene na marorete na kũrĩ
itũũra rĩrĩa ũthuurĩte na kũrĩ nyũmba ĩno njakĩte nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩaku, 49 ũroigua ũrĩ kũu
igũrũ, gĩikaro-inĩ gĩaku, mahoya mao na ihoya rĩao rĩa gwĩtĩkĩrĩka na ũtue ciira nĩ ũndũ wao 50
na wohere andũ aku arĩa makwĩhĩirie, ũmohere mahĩtia mao mothe marĩa makũhĩtĩirie. Nĩ
ũgaatũma matuĩke indo cia kũiguĩrũo tha nĩ andũ arĩa mamanyitĩte mĩgwate, nao nĩ
makaamaiguĩra tha 51 (nĩ gũkorũo o nĩ andũ aku na igai rĩaku, arĩa warutire Misiri, kuuma
mwaki-inĩ mũnene wa gũtwekia kĩgera). 52 Ũrohingũra maitho maku harĩ ihoya rĩa gwĩtĩkĩrĩka
rĩa ndungata yaku na ihoya rĩa gwĩtĩkĩrĩka rĩa andũ aku Isiraeli na njĩra ya kũmathikagĩrĩria rĩrĩa
rĩothe magũkaĩra. 53 Nĩ gũkorũo nĩ wamaamũrire matuĩke igai rĩaku kuuma harĩ ikundi ciothe
cia andũ thĩinĩ wa thĩ, o ta ũrĩa woigire kũgerera Musa ndungata yaku rĩrĩa warutaga maithe
maitũ ma tene kuuma Misiri, wee Yahweh Mũthamaki Ũrĩa Mũnene.‖

54 Na rĩrĩa Suleimani aarĩkirie kũhoya Yahweh mahoya macio o hamwe na ihoya rĩa gwĩtĩkĩrĩka,
agĩũkĩra kuuma hau mbere ya kĩgongona kĩa Yahweh, harĩa aaturĩtie maru atambũrũkĩtie moko
make na igũrũ. 55 Agĩcoka akĩrũgama na akĩrathima kĩũngano gĩothe kĩa Isiraeli na mũgambo
mũnene akiuga ũũ: 56 ―Yahweh arogoocwo, o we ũrĩa ũheete andũ ake Isiraeli handũ ha
kũhurũka, o ta ũrĩa eeranĩire. Gũtirĩ kiugo o na kĩmwe harĩ ciĩranĩro ciake ciothe njega iria
eeranĩire kũgerera Musa ndungata yake kĩagĩte kũhinga. 57 Yahweh Kĩhoti witũ arokorũo

508


hamwe na ithuĩ o ta ũrĩa aakoragwo hamwe na maithe maitũ ma tene. Aroaga gũtũtiganĩria o na
kana gũtũtirika. 58 Arotũma ngoro citũ imũkuhĩrĩrie, nĩguo tũthiagĩre njĩra-inĩ ciake ciothe na
tũrũmagĩrĩre maathani make, mawatho make, na matuĩro make, marĩa aathire maithe maitũ ma
tene marũmagie. 59 Na ciugo ici ciakwa iria ndathaitha Yahweh nacio atwĩtĩkĩre irokoragwo
hakuhĩ na Yahweh Kĩhoti witũ mũthenya na ũtukũ, nĩguo atuage ciira nĩ ũndũ wa ndungata yake
na nĩ ũndũ wa andũ ake Isiraeli kũringana na mabataro ma o mũthenya, 60 nĩgetha andũ othe
thĩinĩ wa thĩ mamenye atĩ Yahweh nĩwe Kĩhoti ũrĩa wa ma. Gũtirĩ ũngĩ! 61 Nĩ ũndũ ũcio rekei
ngoro cianyu ikorũo ciĩheanĩte biũ harĩ Yahweh Kĩhoti witũ na njĩra ya kũrũmagĩrĩra mawatho
make na kũrũmagia maathani make o ta ũrĩa gũtariĩ ũmũthĩ.‖

62 Na rĩrĩ, mũthamaki na andũ othe a Isiraeli arĩa maarĩ hamwe nake makĩruta igongona inene
marĩ mbere ya Yahweh. 63 Maya nĩmo magongona ma ũiguano marĩa Suleimani aarutĩire
Yahweh: Aarutire ng‘ombe 22,000 na ng‘ondu 120,000. Nĩ ũndũ ũcio mũthamaki na andũ a
Isiraeli othe makĩrugũria nyũmba ya Yahweh. 64 Mũthenya ũcio mũthamaki aabatarire kwamũra
gĩcigo gĩa gatagatĩ kĩa nja ĩrĩa ĩrĩ mbere ya nyũmba ya Yahweh, nĩ gũkorũo hau nĩho aagĩrĩirũo
kũrutĩra magongona ma njino, magongona ma mũtu, na icunjĩ cia maguta cia magongona ma
ũiguano, tondũ kĩgongona gĩa gĩcango kĩrĩa kĩrĩ mbere ya Yahweh kĩarĩ kĩnini mũno ũndũ
gĩtangĩaiganĩire magongona ma njino, magongona ma mũtu, na icunjĩ cia maguta cia magongona
ma ũiguano. 65 Hĩndĩ ĩyo Suleimani akĩgĩa na gĩathĩ hamwe na andũ othe a Isiraeli, kĩũngano
kĩarĩ kĩnene mũno kuuma Lebo-hamathu gũikũrũka nginya Mũkuru wa Misiri, mbere ya Yahweh
Kĩhoti witũ kwa ihinda rĩa thikũ 7 na thikũ ingĩ 7, thikũ 14 ituranĩirũo. 66 Mũthenya ũrĩa
warũmĩrĩire, akĩreka andũ mathiĩ, nao makĩrathima mũthamaki na makĩinũka kwao mĩciĩ
makenete na maiguĩte wega ngoro nĩ ũndũ wa wega ũrĩa wothe Yahweh oonetie Daudi ndungata
yake na andũ ake Isiraeli.

1 ATHAMAKI 9

1 Na rĩrĩ, rĩrĩa Suleimani aarĩkirie gwaka nyũmba ya Yahweh, nyũmba ya mũthamaki, na kĩrĩa
gĩothe Suleimani eerirĩirie gwaka, 2 Yahweh akiumĩrĩra Suleimani riita rĩa kerĩ, o ta ũrĩa
aamumĩrĩire arĩ Gibeoni. 3 Yahweh akĩmwĩra atĩrĩ: ―Nĩ njiguĩte mahoya maku na ihoya rĩaku rĩa
gwĩtĩkĩrĩka rĩrĩa ũhoete ũrĩ mbere yakwa. Nĩ nyamũrĩte nyũmba ĩno wakĩte na njĩra ya kũiga
rĩĩtwa rĩakwa rĩtũũre kuo, namo maitho makwa na ngoro yakwa irĩkoragwo kuo hingo ciothe. 4
Nawe-rĩ, angĩkorũo nĩ ũrĩthiaga mbere yakwa ta ũrĩa thoguo Daudi aathiaga, ũrĩ na wĩkindĩru wa
ngoro na ũrũngĩrĩru, na njĩra ya gwĩka ũrĩa wothe ngwathĩte, na wathĩkagĩre mawatho makwa na
matuĩro makwa, 5 nĩ ngũhanda gĩtĩ kĩa ũnene kĩa ũthamaki waku igũrũ rĩa Isiraeli tene na tene, o
ta ũrĩa nderĩire thoguo Daudi ngiuga ũũ, ‗Gũtirĩ hĩndĩ gũkaaga mũndũ wa kuuma rũciaro-inĩ
rwaku ũikarĩire gĩtĩ kĩa ũnene kĩa Isiraeli.‘ 6 No wee na ariũ aku mũngĩgarũrũka mũtige
kũnũmagĩrĩra na mwage kũrũmagia maathani makwa na mawatho makwa marĩa njigĩte mbere

509




yanyu, na mũthiĩ mũtungatĩre ihoti ingĩ na mũcinamĩrĩre, 7 nĩ ngeeheria Isiraeli kuuma bũrũri
ũrĩa ndĩmaheete, nayo nyũmba ĩno nyamũrĩte nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩakwa ndĩmĩeherie mbere ya
maitho makwa, na andũ a Isiraeli magaatuĩka kĩndũ gĩa kunagwo thimo na manyararwo gatagatĩ-
inĩ ka ikundi ciothe cia andũ. 8 Na nyũmba ĩno ĩgaatuĩka hĩba cia mwanangĩko. Mũndũ wothe
ũkaahĩtũkagĩra hakuhĩ nayo akaamĩroraga agegete na akahuuha mĩrũri akoiga atĩrĩ, ‗Nĩ kĩĩ
gĩatũmire Yahweh eke bũrũri ũyũ na nyũmba ĩno ũũ?‘ 9 Ningĩ macoke moige ũũ, ‗Nĩ tondũ nĩ
maatiganĩirie Yahweh Kĩhoti wao, ũrĩa warutire maithe mao ma tene bũrũri-inĩ wa Misiri, na
makĩhĩmbĩria ihoti ingĩ na magĩcinamĩrĩra na magĩcitungatĩra. Nĩkĩo Yahweh aamareheire
mwanangĩko ũyũ wothe.‘‖

10 Gũkinyĩria mũthia-inĩ wa mĩaka 20, ihinda-inĩ rĩrĩa Suleimani aakire nyũmba icio cierĩ,
nyũmba ya Yahweh na nyũmba ya mũthamaki, 11 Hiramu mũthamaki wa Turo nĩ aaheete
Suleimani mbaũ cia mũtarakwa na mbaũ cia mũthengera hamwe na thahabu nyingĩ mũno o ta
ũrĩa eerirĩirie, nake Mũthamaki Suleimani akĩhe Hiramu matũũra 20 gĩcigo-inĩ kĩa Galili. 12 Nĩ
ũndũ ũcio Hiramu akiuma Turo nĩgetha akone matũũra marĩa Suleimani aamũhete, no
ndaakenirio nĩmo. 13 Akĩũria ũũ: ―Nĩ matũũra ma mũthemba ũrĩkũ maya wahe, mũrũ wa ithe
witũ?‖ Nĩ ũndũ ũcio matũũra macio magĩtwo Bũrũri wa Kabuli nginyagia ũmũthĩ. 14 Ihinda-inĩ
o rĩu, Hiramu agĩtũmĩra mũthamaki taranda 120 cia thahabu.

15 Ũyũ nĩguo ũhoro wĩgiĩ andũ arĩa Mũthamaki Suleimani aathire marute wĩra mũritũ ũkonainie
na gwaka nyũmba ya Yahweh, nyũmba yake mwene, Milo, rũthingo rwa Yahrushalayim,
Hazoru, Megido, na Gezeri. 16 (Firauni mũthamaki wa Misiri nĩ aambatĩte na agatunyana itũũra
rĩa Gezeri na akarĩcina na mwaki, na ningĩ nĩ ooragĩte Akanaani arĩa maaikaraga itũũra-inĩ rĩu.
Nĩ ũndũ ũcio akĩrĩheana kũrĩ mwarĩ, mũtumia wa Suleimani, rĩrĩ kĩheo gĩa gũtigana.) 17
Suleimani agĩaka Gezeri, Bethi-horoni ya Kĩanda, 18 Baalathu, na Tamaru werũ-inĩ, o kũu
bũrũri-inĩ, 19 o hamwe na matũũra mothe marĩa Suleimani aaigaga indo, matũũra ma ngaari cia
mbarathi, matũũra ma atwarithia a mbarathi, na kĩrĩa gĩothe Suleimani eerirĩirie gwaka
Yahrushalayim, Lebanoni, na bũrũri-inĩ wothe kũrĩa aathanaga. 20 Nao andũ othe arĩa
maatigarire kuuma harĩ Aamori, Ahiti, Aperizi, Ahivi, na Ajebusi, arĩa mataarĩ a ciana cia
Isiraeli, 21 njiarũa ciao iria ciatigarire bũrũri-inĩ—iria andũ a Isiraeli mataahotire kũniina—
ciaathirũo nĩ Suleimani irutage wĩra mũritũ irĩ ngombo nginyagia ũmũthĩ. 22 Ĩndĩ Suleimani
ndaigana gũtua Mũisiraeli o na ũmwe ngombo, nĩ gũkorũo nĩo maarĩ njamba ciake cia ita,
ndungata ciake, anene ake, atongoria ake a mbũtũ, na anene a atwarithia ake a ngaari cia
mbarathi na atwarithia a mbarathi. 23 Kwarĩ na anene 550 a atongoria arĩa maarũgamagĩrĩra wĩra
wa Suleimani, anyabara a kũrũgamĩrĩra andũ arĩa maarutaga wĩra.

24 Nake mwarĩ wa Firauni akĩambata kuuma Itũũra-inĩ rĩa Daudi agĩthiĩ nyũmba-inĩ yake
mwene ĩrĩa Suleimani aamwakĩire; Suleimani agĩcoka agĩaka Milo.

25 Suleimani aarutaga magongona ma njino na magongona ma ũiguano maita matatũ o mwaka
kĩgongona-inĩ kĩrĩa aakĩire Yahweh, ningĩ nĩ aarutagĩra ndogo ya magongona kĩgongona-inĩ kĩrĩa
kĩarĩ mbere ya Yahweh, Suleimani agĩkĩrĩkia nyũmba ĩyo.

510


26 Ningĩ Mũthamaki Suleimani agĩthondeka gĩkundi kĩa meri kũu Ezioni-geberi, ĩrĩa ĩrĩ hakuhĩ
na Elothu, rũteere-inĩ rwa Iria Itune bũrũri-inĩ wa Edomu. 27 Hiramu agĩtũma ndungata ciake
mwene na gĩkundi kĩu kĩa meri, o hamwe na aruti wĩra a meri arĩa maarĩ na ũmenyeru,
magatungate hamwe na ndungata cia Suleimani. 28 Magĩthiĩ Ofiri na makĩruta kuo taranda 420
cia thahabu na magĩtwarĩra Mũthamaki Suleimani.

1 ATHAMAKI 10

1 Na rĩrĩ, mũndũ-wa-nja mũthamaki wa Sheba akĩigua ũhoro wĩgiĩ Suleimani ũkonainie na rĩĩtwa
rĩa Yahweh, nĩ ũndũ ũcio agĩthiĩ kũmũgeria na ciũria nditũ. 2 Aakinyire Yahrushalayim
arũmĩrĩirũo nĩ ndungata nyingĩ mũno, na ngamĩra ikuuĩte maguta ma balisamu na thahabu nyingĩ
mũno na mahiga ma goro. Agĩthiĩ agĩtonya harĩ Suleimani na akĩaria nake ũhoro wĩgiĩ maũndũ
marĩa mothe maarĩ ngoro-inĩ yake. 3 Nake Suleimani akĩmũcokeria ciũria ciake ciothe. Gũtirĩ
ũndũ o na ũmwe warĩ mũritũ mũno harĩ mũthamaki kũmũtaarĩria.

4 Rĩrĩa mũndũ-wa-nja mũthamaki wa Sheba oonire ũũgĩ wothe wa Suleimani, nyũmba ĩrĩa
aakĩte, 5 irio iria ciaigagwo metha-inĩ yake, ũrĩa ndungata ciake ciaikaraga metha-inĩ, ũrĩa
ndungata ciake ciatungataga metha-inĩ na nguo iria ciehumbaga, ndungata ciake iria
ciamũrehagĩra gĩa kũnyua, na magongona make ma njino marĩa aarutaga hingo ciothe nyũmba-
inĩ ya Yahweh, akĩgega mũno. 6 Nĩ ũndũ ũcio akĩra mũthamaki ũũ: ―Ũhoro ũrĩa ndaiguire
bũrũri-inĩ wakwa wĩgiĩ maũndũ marĩa ũhingĩtie na wĩgiĩ ũũgĩ waku nĩ wa ma. 7 No ndietĩkirie
ũhoro ũcio nginya rĩrĩa ndĩrokire ndĩreyonera na maitho makwa. Na atĩrĩrĩ, ndierĩtwo o na nuthu
ya ũhoro ũcio. Ũũgĩ waku na ũgaacĩru waku nĩ ikĩrĩte na kũnene ũhoro ũrĩa ndaiguire. 8 Gũkena
nĩ arũme aku, na gũkena nĩ ndungata ciaku iria irũgamaga mbere yaku hingo ciothe, ithikĩrĩirie
ũũgĩ waku! 9 Yahweh Kĩhoti waku arogoocwo, o we ũcio ũkenetio nĩwe agagũikarĩria gĩtĩ-inĩ
kĩa ũnene kĩa Isiraeli. Nĩ ũndũ wa ũrĩa Yahweh endete Isiraeli na wendo wa tene na tene, nĩ
aagũtuire mũthamaki wa gũtuanĩra ciira na kĩhooto na ũthingu.‖

10 Agĩcoka akĩhe mũthamaki taranda 120 cia thahabu na maguta ma balisamu maingĩ mũno na
mahiga ma goro. Gũtirĩ hĩndĩ ĩngĩ kwarehirũo mũigana ta ũcio wa maguta ma balisamu marĩa
mũndũ-wa-nja mũthamaki wa Sheba aaheire Mũthamaki Suleimani.

11 Gĩkundi kĩa meri cia Hiramu kĩrĩa gĩakuuire thahabu kuuma Ofiri kĩarehire nginya mbaũ
nyingĩ mũno cia mũthandari kuuma Ofiri na mahiga ma goro. 12 Mũthamaki akĩhũthĩra mbaũ
icio cia mũthandari gũthondeka itugĩ cia gũtiirĩrĩra nyũmba ya Yahweh o hamwe na cia nyũmba
ya mũthamaki, na agĩcihũthĩra gũthondekera aini inanda cia mũgeeto na inanda cia ndigi. Mbaũ
ta icio cia mũthandari itirĩ ciarehwo rĩngĩ kana ikoneka rĩngĩ nginyagia ũmũthĩ.

511




13 Ningĩ Mũthamaki Suleimani akĩhe mũndũ-wa-nja mũthamaki wa Sheba kĩrĩa gĩothe eerirĩirie
na akĩhoya, hatatarĩtwo kĩrĩa aamũheire kuumana na ũtaana wake. Thutha ũcio mũndũ-wa-nja
mũthamaki wa Sheba akiumagara agĩcoka bũrũri-inĩ wake, hamwe na ndungata ciake.

14 Na rĩrĩ, thahabu ĩrĩa Suleimani aarehagĩrũo ihinda-inĩ rĩa mwaka ũmwe yarĩ na ũritũ wa
taranda 666 cia thahabu, 15 hatatarĩtwo ya kuuma kũrĩ ahũũri biacara na uumithio wa kuuma
kũrĩ onjorithia na kuuma kũrĩ athamaki othe a Aarabu na mangavana a bũrũri.

16 Mũthamaki Suleimani agĩthondeka ngo 200 nene cia thahabu ndukanie na cuma ingĩ (o ngo
yathondekirũo na cekeri 600 cia thahabu) 17 na ngo 300 nini cia thahabu ndukanie na cuma ingĩ
(o ngo yathondekirũo na mina ithatũ cia thahabu). Thutha ũcio mũthamaki agĩciiga Nyũmba-inĩ
ya Mũtitũ wa Lebanoni.

18 Ningĩ mũthamaki akĩhũthĩra mĩguongo gũthondeka gĩtĩ kĩnene mũno kĩa ũnene na
agĩkĩhumbĩra na thahabu therie. 19 Haarĩ na ngathĩ ya makinya matandatũ yathiĩte nginya gĩtĩ-inĩ
kĩu kĩa ũnene, na gĩtĩ kĩu kĩa ũnene kĩarĩ na rwembea rwa gĩthiũrũrĩ mwena wakĩo wa na thutha,
na gĩtĩ kĩu kĩarĩ na moko mĩena yerĩ, na mĩrũthi ĩĩrĩ yarũgamĩte hakuhĩ na moko macio. 20 Na
haarĩ na mĩrũthi 12 yarũgamĩte makinya-inĩ macio matandatũ ma ngathĩ ĩyo, o mũrũthi warĩ
mũthia-inĩ ũmwe wa makinya macio matandatũ. Gũtirĩ ũthamaki ũngĩ wathondekete kĩndũ ta
kĩu.

21 Indo iria ciothe Mũthamaki Suleimani aanyuagĩra ciarĩ cia thahabu, na indo iria ciothe
ciahũthagĩrũo Nyũmba-inĩ ya Mũtitũ wa Lebanoni ciarĩ cia thahabu therie. Gũtirĩ kĩndũ
gĩathondeketwo na betha, nĩ gũkorũo betha ndĩoonagwo ta arĩ kĩndũ matukũ-inĩ ma Suleimani.
22 Tondũ mũthamaki nĩ aarĩ na gĩkundi kĩa meri cia Tarishishi iria-inĩ hamwe na gĩkundi kĩa
meri cia Hiramu. Riita rĩmwe harĩ mĩaka ĩtatũ, gĩkundi kĩu kĩa meri cia Tarishishi gĩokaga
gĩkuuĩte thahabu na betha, mĩguongo, nũgũ, na tauthi.

23 Nĩ ũndũ ũcio Mũthamaki Suleimani nĩwe warĩ na ũtonga mũingĩ na ũũgĩ mũingĩ gũkĩra
athamaki arĩa angĩ othe thĩinĩ wa thĩ. 24 Na andũ thĩinĩ wa thĩ yothe nĩ meethaga ũrĩa
mangĩonanire na Suleimani nĩguo maigue ũũgĩ wake ũrĩa Kĩhoti eekĩrĩte ngoro-inĩ yake. 25 O
ũmwe wao aatwaraga kĩheo—indo cia betha, indo cia thahabu, nguo, indo cia mbaara, maguta
ma balisamu, mbarathi, na nyũmbũ—na gwekagwo ũguo o mwaka o mwaka.

26 Na Suleimani agĩthiĩ na mbere kũingĩhia ngaari cia mbarathi na mbarathi; aarĩ na ngaari cia
mbarathi 1,400, na mbarathi 12,000, na agĩciiga cikarage matũũra-inĩ ma ngaari cia mbarathi na
hakuhĩ na mũthamaki kũu Yahrushalayim.

27 Mũthamaki agĩtũma betha ĩingĩhe thĩinĩ wa Yahrushalayim o ta mahiga, na mbaũ cia
mũtarakwa ikĩingĩha o ta mĩtĩ ya mĩkũyũ ya Shefela.

512



28 Mbarathi cia Suleimani ciagũrĩtwo kuuma Misiri, na gĩkundi kĩa ahũũri biacara kĩa
mũthamaki kĩagũraga mbarathi icio irĩ ndũũru na thogora ũmwe. 29 O ngaari ya mbarathi ĩrĩa
yarutagwo Misiri yagũragwo icunjĩ 600 cia betha, nayo mbarathi yagũragwo icunjĩ 150 cia
betha; magacoka magaciendia kũrĩ athamaki othe a Ahiti na athamaki a Siria.

1 ATHAMAKI 11

1 No Mũthamaki Suleimani nĩ eendire andũ-a-nja a kũngĩ, thengia mwarĩ wa Firauni: andũ-a-nja
Amoabi, Aamoni, Aedomu, Asidoni, na Ahiti. 2 Maarĩ a ndũrĩrĩ iria Yahweh eerĩte ciana cia
Isiraeli ũũ ũhoro-inĩ wacio: ―Mũtikanathiĩ gatagatĩ-inĩ kao, nao matikanoke gatagatĩ-inĩ kanyu, nĩ
gũkorũo hatarĩ nganja nĩ makaagarũra ngoro cianyu irũmĩrĩre ihoti ciao.‖ Ĩndĩ Suleimani
eegwatanirie nao na akĩmenda. 3 Na aarĩ na atumia 700 arĩa maarĩ a rũciaro rwa ũthamaki na
thuriya 300, na o kahora atumia acio ake makĩgarũra ngoro yake. 4 Ũkũrũ-inĩ wa Suleimani
atumia ake nĩ maagarũrire ngoro yake ĩkĩrũmĩrĩra ihoti ingĩ, na ngoro yake ndĩeheanĩte biũ harĩ
Yahweh Kĩhoti wake ta ngoro ya ithe Daudi. 5 Na Suleimani akĩrũmĩrĩra Ashitorethu, hoti ya
mũndũ-wa-nja ya Asidoni, na Milikomu, hoti ĩrĩ magigi ya Aamoni. 6 Na Suleimani agĩka
maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh, na akĩaga kũrũmĩrĩra Yahweh biũ ta ũrĩa ithe Daudi
eekire.

7 Ihinda-inĩ rĩu nĩrĩo Suleimani aakĩire Kemoshu, hoti ĩrĩ magigi ya Moabi handũ hatũũgĩru, na
Moleku, hoti ĩrĩ magigi ya Aamoni kĩrĩma-inĩ kĩrĩa kĩrĩ mwena wa mbere wa Yahrushalayim. 8
Ũguo nĩguo eekĩire atumia acio ake othe a kũngĩ arĩa maarutagĩra ihoti ciao ndogo ya
magongona na magacirutĩra magongona.

9 Yahweh akĩrakario nĩ Suleimani, nĩ gũkorũo ngoro yake nĩ yagarũrũkĩte ĩgatiga Yahweh Kĩhoti
wa Isiraeli, o we wamuumĩrĩire maita merĩ 10 na nĩ aamũkaanĩtie ũndũ ũcio, atĩ ndagĩrĩirũo
kũrũmĩrĩra ihoti ingĩ. No ndaigana gwathĩkĩra ũrĩa Yahweh aathanĩte. 11 Yahweh agĩkĩra
Suleimani ũũ: ―Tondũ nĩ wĩkĩte ũndũ ũyũ na ũkaga kũrũmia kĩrĩkanĩro gĩakwa na mawatho
makwa marĩa ngwathĩte, hatarĩ nganja nĩ ngũtembũra ũthamaki kuuma harĩ wee, na ndĩũheane
kũrĩ ndungata ĩmwe yaku. 12 No rĩrĩ, nĩ ũndũ wa thoguo Daudi, ndigwĩka ũguo ihinda-inĩ rĩrĩa
ũgũkorũo ũrĩ muoyo. Ngaaũtembũra kuuma guoko-inĩ kwa mũrũguo, 13 no ndigatembũra
ũthamaki ũrĩ wothe. Nĩ ngaahe mũrũguo mũhĩrĩga ũmwe, nĩ ũndũ wa Daudi ndungata yakwa na
nĩ ũndũ wa itũũra rĩa Yahrushalayim rĩrĩa thuurĩte.‖

14 Yahweh agĩcoka akĩarahũra mũkararia wa gũũkĩrĩra Suleimani, nĩwe Hadadi Mũedomu, wa
nyũmba ya ũthamaki ya Edomu. 15 Rĩrĩa Daudi aatooririe Edomu, Joabu mũnene wa mbũtũ
aambatire agĩthiĩ gũthika andũ arĩa mooragĩtwo, na akĩgeria kũũraga arũme othe thĩinĩ wa
Edomu. 16 (Nĩ gũkorũo Joabu na andũ othe a Isiraeli maaikarire kũu mĩeri ĩtandatũ nginya rĩrĩa
aaniinire arũme othe thĩinĩ wa Edomu.) 17 No Hadadi akĩũra hamwe na Aedomu amwe arĩa

513




maarĩ ndungata cia ithe, na magĩthiĩ Misiri; hĩndĩ ĩyo Hadadi aarĩ kamwana kanini. 18 Nĩ ũndũ
ũcio makiuma Midiani na magĩkinya Parani. Makĩoya arũme kuuma Parani na magĩthiĩ
magĩkinya Misiri, kũrĩ Firauni mũthamaki wa Misiri, ũrĩa wamũheire nyũmba, akiuga aheagwo
irio, na akĩmũhe mũgũnda. 19 Hadadi agĩtĩkĩrĩka mũno maitho-inĩ ma Firauni, nginya akĩmũhe
mwarĩ wa nyina na mũtumia wake, nĩwe mwarĩ wa nyina na Tahapenesi mũtumia wa
mũthamaki, amũhikie. 20 Thutha wa ihinda mwarĩ wa nyina na Tahapenesi agĩciarĩra Hadadi
mwana wa kahĩĩ wetagwo Genubathu, na Tahapenesi akĩmũrerera nyũmba-inĩ ya Firauni, na
Genubathu agĩgĩikara nyũmba-inĩ ya Firauni gatagatĩ-inĩ ka ariũ a Firauni.

21 Hadadi arĩ Misiri akĩigua atĩ Daudi nĩ aahurũkĩtio hamwe na maithe make ma tene na atĩ
Joabu mũnene wa mbũtũ nĩ aakuĩte. Nĩ ũndũ ũcio Hadadi akĩra Firauni ũũ: ―Njĩtĩkĩria thiĩ,
nĩgetha njoke bũrũri-inĩ witũ.‖ 22 No Firauni akĩmũũria atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ wagĩte harĩ niĩ atĩ nĩguo
wende gũcoka bũrũri-inĩ wanyu?‖ Nake akĩmwĩra ũũ: ―Hatirĩ, no ndagũthaitha ũnjĩtĩkĩrie thiĩ.‖

23 Ningĩ Kĩhoti nĩ aarahũrire mũkararia ũngĩ wa gũũkĩrĩra Suleimani, nĩwe Rezoni mũrũ wa
Eliada, ũrĩa worĩte kuuma kũrĩ mwathi wake, Hadadezeri mũthamaki wa Zoba. 24 Agĩcokanĩrĩria
arũme harĩ we na agĩtuĩka mũnene wa gĩkundi kĩa atunyani rĩrĩa Daudi aamatooririe. Kwoguo
magĩthiĩ Dameski na magĩikara kuo na makĩambĩrĩria gwathana Dameski. 25 Na agĩtuĩka
mũkararia wa Isiraeli matukũ-inĩ mothe ma Suleimani, akĩongerera ũũru ũngĩ harĩ ũrĩa wekĩtwo
nĩ Hadadi, na agĩthũũra Isiraeli hĩndĩ ĩyo aathanaga Siria.

26 Ningĩ nĩ kwarĩ Jeroboamu mũrũ wa Nebati Mũefiraimu wa kuuma Zeredi, ũrĩa warĩ ndungata
ya Suleimani na nyina eetagwo Zeruia, na aarĩ mũtumia wa ndigwa. O nake akĩambĩrĩria
kũregana na mũthamaki. 27 Ũndũ ũyũ nĩguo watũmire aregane na mũthamaki: Suleimani aakĩte
Milo na agathinga mwanya wa Itũũra rĩa ithe Daudi. 28 Na rĩrĩ, Jeroboamu ũcio aarĩ mũndũ warĩ
na ũhoti. Rĩrĩa Suleimani oonire atĩ mwanake ũcio nĩ aarutaga wĩra na kĩyo, akĩmũtua mũrori
igũrũ rĩa arĩa othe maarutithagio wĩra kĩa hinya nyũmba-inĩ ya Jusufu. 29 Ihinda-inĩ o rĩu
Jeroboamu akiuma Yahrushalayim, nake mũnabii Ahiya Mũshiloni akĩmũkora njĩra-inĩ. Ahiya
eehumbĩte nguo njerũ, na eerĩ maarĩ oiki mũgũnda-inĩ. 30 Ahiya akĩnyita nguo ĩyo njerũ
eehumbĩte na akĩmĩtembũranga icunjĩ 12. 31 Agĩcoka akĩra Jeroboamu atĩrĩ:

―Wĩyoere icunjĩ ikũmi nĩ gũkorũo ũũ nĩguo Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli oigĩte: ‗Nĩ ngũtembũra
ũthamaki kuuma guoko-inĩ gwa Suleimani, na nĩ ngũkũhe mĩhĩrĩga ikũmi. 32 No mũhĩrĩga ũmwe
ũgũtigara ũrĩ wake nĩ ũndũ wa ndungata yakwa Daudi na nĩ ũndũ wa Yahrushalayim, itũũra rĩrĩa
thuurĩte kuuma mĩhĩrĩga-inĩ yothe ya Isiraeli. 33 Ngwĩka ũguo tondũ nĩ mandirikĩte na
marainamĩrĩra Ashitorethu hoti ya mũndũ-wa-nja ya Asidoni, Kemoshu hoti ya Moabi, na
Milikomu hoti ya Aamoni, na matirarũmĩrĩra njĩra ciakwa harĩ gwĩka ũrĩa kwagĩrĩire maitho-inĩ
makwa na kũrũmĩrĩra mawatho makwa na matuĩro makwa ta ũrĩa ithe Daudi eekire. 34 No
ndikweheria ũthamaki wothe kuuma guoko-inĩ gwake, na nĩ ngũmũtũũria arĩ mũtongoria
matukũ-inĩ mothe ma ũtũũro wake nĩ ũndũ wa Daudi ndungata yakwa ĩrĩa ndathuurire, nĩ
gũkorũo nĩ aathĩkĩire maathani makwa na mawatho makwa. 35 Ĩndĩ ngweheria ũthamaki kuuma
guoko-inĩ kwa mũrũwe na ndĩũheane kũrĩ wee, ũguo nĩ kuuga, mĩhĩrĩga ikũmi. 36 Ngũhe

514


mũrũwe mũhĩrĩga ũmwe, nĩgetha Daudi ndungata yakwa atũũrie tawa mbere yakwa thĩinĩ wa
Yahrushalayim, itũũra rĩrĩa ndĩthuurĩire rĩrĩ handũ ha kũiga rĩĩtwa rĩakwa. 37 Nĩ ngũkuoya, na nĩ
ũgwathana kũrĩa guothe wĩrirĩirie, na nĩ ũgũtuĩka mũthamaki wa Isiraeli. 38 Na angĩkorũo nĩ
ũrĩathĩkagĩra ũrĩa wothe ndĩrĩgwathaga na ũthiagĩre njĩra-inĩ ciakwa na wĩkage ũrĩa kwagĩrĩire
maitho-inĩ makwa na njĩra ya gwathĩkagĩra mawatho makwa na maathani makwa, ta ũrĩa Daudi
ndungata yakwa eekire, niĩ na niĩ nĩ ndĩkoragwo hamwe nawe. Na nĩ ngũgwakĩra nyũmba
ĩgũtũũra, ta ũrĩa ndakĩire Daudi, na nĩ ngũkũhe Isiraeli. 39 Na nĩ ngaaconorithia rũciaro rwa
Daudi nĩ ũndũ wa ũguo, no ti hĩndĩ ciothe.‘‖

40 Nĩ ũndũ ũcio Suleimani akĩgeria kũũraga Jeroboamu, ĩndĩ Jeroboamu akĩũrĩra Misiri, kũrĩ
Shishaka mũthamaki wa Misiri, na agĩikara Misiri nginya rĩrĩa Suleimani aakuire.

41 Ha ũhoro wa maũndũ macio mangĩ megiĩ Suleimani, ũrĩa wothe eekire o hamwe na ũũgĩ
wake-rĩ, na githĩ ti mwandĩke ibuku-inĩ rĩa maũndũ ma Suleimani? 42 Ihinda rĩrĩa Suleimani
aathamakĩire Isiraeli yothe arĩ Yahrushalayim rĩarĩ mĩaka 40.

43 Thutha ũcio Suleimani akĩhurũkio hamwe na maithe make ma tene na agĩthikwo Itũũra-inĩ rĩa
ithe Daudi; na mũrũwe Rehoboamu agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake.

1 ATHAMAKI 12

1 Na rĩrĩ, Rehoboamu agĩthiĩ Shekemu, nĩ gũkorũo andũ othe a Isiraeli nĩ maathiĩte Shekemu
nĩguo makamũtue mũthamaki. 2 Rĩrĩa Jeroboamu mũrũ wa Nebati aaiguire ũhoro ũcio (aarĩ o
Misiri tondũ nĩ oorĩte nĩ ũndũ wa Mũthamaki Suleimani na aaikaraga kũu Misiri), 3
makĩmũtũmanĩra. Thutha ũcio Jeroboamu na kĩũngano gĩothe kĩa Isiraeli magĩũka kũrĩ
Rehoboamu makĩmwĩra ũũ: 4 ―Thoguo nĩ aaritũhirie icoki ritũ mũno. No angĩkorũo nĩ
ũgũtũhũthĩria wĩra mũritũ wa thoguo na ũtũhũthĩrie icoki iritũ rĩrĩa aatũigĩrĩire, nĩ
tũgũgũtungatĩra.‖

5 Nĩ ũndũ ũcio akĩmeera ũũ: ―Thiĩi mũikare thikũ ithatũ; mũgaacoka mũũke kũrĩ niĩ.‖ Andũ acio
magĩgĩthiĩ. 6 Nake Mũthamaki Rehoboamu akĩhoya ũtaaro harĩ athuri akũrũ arĩa maatungatagĩra
ithe Suleimani rĩrĩa aarĩ muoyo, akĩmoria atĩrĩ: ―Nĩ ũtaaro ũrĩkũ mũngĩĩhe ũrĩa njagĩrĩirũo
gũcokeria andũ acio?‖ 7 Nao makĩmũcokeria ũũ: ―Ũmũthĩ ũyũ ũngĩtuĩka ndungata ya andũ acio
na wĩtĩkĩre ihoya rĩao na ũmahe macokio mega, megũtũũra marĩ ndungata ciaku.‖

8 No rĩrĩ, akĩrega ũtaaro ũrĩa athuri acio akũrũ maamũheire, na akĩhoya ũtaaro harĩ anake arĩa
maareranĩirũo nao arĩa hĩndĩ ĩyo maarĩ ndungata ciake. 9 Akĩmoria ũũ: ―Nĩ ũtaaro ũrĩkũ
mũngĩĩhe ũrĩa twagĩrĩirũo gũcokeria andũ acio manjĩrĩte atĩrĩ, ‗Tũhũthĩrie icoki rĩrĩa thoguo
aatũigĩrĩire‘?‖ 10 Anake acio maareranĩirũo nao makĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũũ nĩguo wagĩrĩirũo kwĩra
andũ acio makwĩrĩte atĩrĩ, ‗Thoguo nĩ aatũritũhĩirie icoki, no wee wagĩrĩirũo gũtũhũthĩria icoki

515




rĩu‘; ũũ nĩguo wagĩrĩirũo kũmeera, ‗Kaara gakwa karĩa kanini gegũtunguha gũkĩra njohero ya
baba. 11 Baba aamũigĩrĩire icoki iritũ, no niĩ ngũritũhia icoki rĩu rĩanyu makĩria. Baba
aamũhũũraga na iboko, no niĩ ndĩrĩmũrũmithagia tũng'aurũ.‘‖

12 Jeroboamu na andũ othe magĩthiĩ kũrĩ Rehoboamu mũthenya wa gatatũ, o ta ũrĩa mũthamaki
aameerĩte atĩrĩ: ―Mũgaacoka kũrĩ niĩ mũthenya wa gatatũ.‖ 13 No mũthamaki agĩcokeria andũ
acio arĩ na ũũru, akĩrega ũtaaro ũrĩa athuri arĩa akũrũ maamũhete. 14 Akĩmaarĩria kũringana na
ũtaaro wa anake acio, akĩmeera ũũ: ―Baba aamũritũhĩirie icoki rĩanyu, no niĩ ngũritũhia icoki rĩu
rĩanyu makĩria. Baba aamũhũũraga na iboko, no niĩ ndĩrĩmũrũmithagia tũng'aurũ.‖ 15 Kwoguo
mũthamaki akĩaga gũthikĩrĩria andũ acio, nĩ gũkorũo Yahweh nĩwe watũmire maũndũ mathiĩ
ũguo, nĩgetha kiugo kĩrĩa Yahweh eerĩte Jeroboamu mũrũ wa Nebati kũgerera Ahiya Mũshiloni
kĩhinge.

16 Rĩrĩa andũ othe a Isiraeli moonire atĩ mũthamaki nĩ arega kũmathikĩrĩria, andũ acio
magĩcokeria mũthamaki ũũ: ―Nĩ gĩcunjĩ kĩrĩkũ tũrĩ nakĩo harĩ Daudi? Tũtirĩ na igai harĩ mũrũ wa
Jesii. Thiĩi kũrĩ ihoti cianyu, inyuĩ andũ a Isiraeli. Rĩu rũmbũyia nyũmba yaku mwene, wee
Daudi!‖ Nĩ ũndũ ũcio andũ a Isiraeli magĩcoka kwao mĩciĩ. 17 No Rehoboamu agĩthiĩ na mbere
gwatha ciana cia Isiraeli irĩa ciaikaraga matũũra-inĩ ma Yahuda.

18 Mũthamaki Rehoboamu agĩcoka agĩtũma Adoramu, ũrĩa warũgamagĩrĩra andũ arĩa maathĩtwo
marutage wĩra mũritũ, no andũ othe a Isiraeli makĩmũhũũra na mahiga nginya agĩkua.
Mũthamaki Rehoboamu nĩ aahotire kũhaica ngaari-inĩ yake ya mbarathi na akĩũra agĩthiĩ
Yahrushalayim. 19 Na andũ a Isiraeli matũire maremeire nyũmba ya Daudi nginyagia ũmũthĩ.

20 Rĩrĩa andũ othe a Isiraeli maaiguire atĩ Jeroboamu nĩ acoka, makĩmwĩta oke harĩ kĩrĩndĩ na
makĩmũtua mũthamaki wa andũ othe a Isiraeli. Gũtirĩ andũ maarũmĩrĩire nyũmba ya Daudi o tiga
mũhĩrĩga wa Yahuda.

21 Rĩrĩa Rehoboamu aakinyire Yahrushalayim, o rĩo agĩcokanĩrĩria nyũmba yothe ya Yahuda na
mũhĩrĩga wa Benjamini, njamba cia ita 180,000 imenyeretio, nĩguo marũe na nyũmba ya Isiraeli
nĩgetha macokie ũthamaki kũrĩ Rehoboamu mũrũ wa Suleimani. 22 Nakĩo kiugo gĩa Kĩhoti ũrĩa
wa ma gĩgĩkinyĩra Shemaia mũndũ wa Kĩhoti ũrĩa wa ma, akĩrũo ũũ: 23 ―Ĩra Rehoboamu mũrũ
wa Suleimani mũthamaki wa Yahuda na nyũmba yothe ya Yahuda na Benjamini na andũ acio
angĩ othe atĩrĩ, 24 ‗Ũũ nĩguo Yahweh ekuuga: ―Mũtikambate kũrũa na ariũ a ithe wanyu ciana
cia Isiraeli. O ũmwe wanyu agĩrĩirũo gũcoka gwake mũciĩ, nĩ gũkorũo nĩ niĩ ndũmĩte maũndũ
maya mathiĩ ũguo.‖‘‖ Nĩ ũndũ ũcio magĩathĩkĩra kiugo kĩa Yahweh na magĩcoka mũciĩ, o ta ũrĩa
Yahweh aameerire.

25 Jeroboamu agĩcoka agĩaka itũũra rĩa Shekemu gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa Efiraimu na
agĩikara kũu. Kuuma kũu agĩthiĩ agĩaka itũũra rĩa Penueli. 26 Jeroboamu akĩĩra ũũ na ngoro:
―Rĩu ũthamaki nĩ ũgũcoka nyũmba-inĩ ya Daudi. 27 Andũ aya mangĩthiĩ na mbere kwambataga
nĩguo makarutĩre magongona nyũmba-inĩ ya Yahweh Yahrushalayim, ngoro cia andũ aya o
nacio nĩ igũcokerera mwathi wao, Mũthamaki Rehoboamu wa Yahuda. Ĩni, mekũnjũraga na

516


macoke kũrĩ Mũthamaki Rehoboamu wa Yahuda.‖ 28 Thutha wa kũhoya ũtaaro, mũthamaki
agĩthondeka njaũ igĩrĩ cia thahabu na akĩra andũ atĩrĩ: ―Nĩ mũrigo mũritũ mũno harĩ inyuĩ
kwambataga Yahrushalayim. Ũyũ nĩwe Kĩhoti wanyu, inyuĩ andũ a Isiraeli, ũrĩa wamũrutire
bũrũri wa Misiri.‖ 29 Agĩcoka akĩiga njaũ ĩmwe Betheli, nayo ĩyo ĩngĩ akĩmĩiga Dani. 30 Na
ũndũ ũcio ũgĩtũma mehie, na andũ acio maathiaga o nginya Dani gũthathaiya njaũ ĩyo yarĩ kũu.

31 Na agĩaka nyũmba cia gũthathaĩria kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru na agĩthuura athĩnjĩri-ihoti kuuma
harĩ andũ arĩa angĩ, arĩa mataarĩ Alawii. 32 Ningĩ Jeroboamu agĩthondeka gĩathĩ mweri-inĩ wa
kanana, mũthenya wa 15 wa mweri ũcio, o ta gĩathĩ kĩrĩa gĩakoragwo Yahuda. Na kĩgongona-inĩ
kĩrĩa aathondekete Betheli, nĩho aarutagĩra magongona kũrĩ njaũ icio aathondekete, na kũu
Betheli akĩiga athĩnjĩri-ihoti a gũtungataga thĩinĩ wa kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru kũrĩa aathondekete.
33 Na akĩambĩrĩria kũrutĩra magongona kĩgongona-inĩ kĩu aathondekete kũu Betheli mũthenya
wa 15 wa mweri wa kanana, mweri ũrĩa we mwene aathuurĩte; na akĩambĩrĩria gĩathĩ kĩa andũ a
Isiraeli, na akĩambata kĩgongona-inĩ kĩu kũruta magongona na ndogo ya magongona.

1 ATHAMAKI 13

1 Mũndũ ũmwe wa Kĩhoti nĩ ooimire Yahuda, kũgerera uuge wa Yahweh, agĩthiĩ Betheli na
hĩndĩ ĩyo Jeroboamu aarũgamĩte hakuhĩ na kĩgongona akĩruta ndogo ya igongona. 2 Agĩcoka
akĩanĩrĩra na mũgambo mũnene kwerekera kĩgongona kĩu kũgerera uuge wa Yahweh akiuga ũũ:
―Wee kĩgongona gĩkĩ, kĩgongona gĩkĩ! Yahweh oigĩte ũũ: ‗Atĩrĩrĩ, nyũmba-inĩ ya Daudi nĩ
gũgaaciarũo mwana wa kahĩĩ ũgeetwo Josia! Nĩ akaaruta athĩnjĩri-ihoti a kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru
igũrũ rĩaku marĩ igongona, acio marutaga ndogo ya igongona igũrũ rĩaku, na acinĩre mahĩndĩ ma
andũ igũrũ rĩaku.‘‖ 3 Akĩheana kĩmenyithia mũthenya ũcio akiuga ũũ: ―Gĩkĩ nĩkĩo kĩmenyithia
kĩrĩa Yahweh aheanĩte: Atĩrĩrĩ, kĩgongona gĩkĩ nĩ gĩgwatũkana, naguo mũhu ũrĩa ũrĩ igũrũ wakĩo
ũitĩke.‖

4 Na rĩrĩa mũthamaki aaiguire ciugo iria mũndũ ũcio wa Kĩhoti ũrĩa wa ma ooigire kwerekera
kĩgongona kũu Betheli, Jeroboamu agĩtambũrũkia guoko gwake kuuma kĩgongona-inĩ kĩu akiuga
atĩrĩ: ―Mũnyitei!‖ O rĩo, guoko kũrĩa aatambũrũkĩtie kũmwerekera gũkĩũmagara, na akĩremwo nĩ
gũgũcokia. 5 Nakĩo kĩgongona gĩgĩatũkana, na mũhu ũgĩitĩka kuuma kĩgongona-inĩ kĩu
kũringana na kĩmenyithia kĩrĩa mũndũ ũcio wa Kĩhoti ũrĩa wa ma aaheanire kũgerera uuge wa
Yahweh.

6 Mũthamaki agĩkĩĩra mũndũ ũcio wa Kĩhoti ũrĩa wa ma atĩrĩ: ―Ndagũthaitha ũũthaithanĩrĩre
njĩtĩkĩrĩke nĩ Yahweh Kĩhoti waku, na ũũhoere nĩguo honio guoko gwakwa.‖ Nĩ ũndũ ũcio
mũndũ ũcio wa Kĩhoti ũrĩa wa ma akĩmũthaithanĩrĩra etĩkĩrĩke nĩ Yahweh, na guoko kwa
mũthamaki gũkĩhonio gũgĩcoka ũrĩa kwarĩ. 7 Mũthamaki agĩcoka akĩra mũndũ ũcio wa Kĩhoti
ũrĩa wa ma ũũ: ―Ũka tũthiĩ nawe mũciĩ ũrĩe irio, na ũreke ngũhe kĩheo.‖ 8 No mũndũ ũcio wa

517




Kĩhoti ũrĩa wa ma akĩra mũthamaki atĩrĩ: ―O na ũngĩĩhe nuthu ya nyũmba yaku, tũtingĩthiĩ nawe
na ndingĩrĩa mũgate kana nyue maĩ gũkũ. 9 Nĩ gũkorũo ũũ nĩguo njathĩtwo kũgerera uuge wa
Yahweh: ‗Ndwagĩrĩirũo kũrĩa mũgate kana kũnyua maĩ, na ndwagĩrĩirũo gũcoka ũgereire njĩra
ĩrĩa ũũkĩire.‘‖ 10 Nĩ ũndũ ũcio akiumagara agereire njĩra ĩngĩ, na ndaacokeire njĩra ĩrĩa aagereire
agĩũka Betheli.

11 Na rĩrĩ, nĩ kwarĩ na mũnabii ũmwe mũkũrũ waikaraga Betheli, na ariũ ake makĩinũka mũciĩ
na makĩmwĩra maũndũ mothe marĩa mũndũ ũcio wa Kĩhoti ũrĩa wa ma eekĩte mũthenya ũcio kũu
Betheli o hamwe na ciugo iria eerire mũthamaki. Marĩkia kwĩra ithe maũndũ macio, 12 ithe
akĩmoria atĩrĩ: ―Agereire njĩra ĩrĩkũ?‖ Ariũ ake magĩkĩmuonia njĩra ĩrĩa mũndũ ũcio wa Kĩhoti
ũrĩa wa ma wa kuuma Yahuda aagereire. 13 Akĩra ariũ ake ũũ: ―Njarĩrai matandĩko ndigiri
igũrũ.‖ Magĩkĩmwarĩra matandĩko ndigiri igũrũ, nake akĩmĩikarĩra.

14 Akĩrũmĩrĩra mũndũ ũcio wa Kĩhoti ũrĩa wa ma na akĩmũkora aikarĩte thĩ rungu rwa mũtĩ
mũnene. Akĩmũũria atĩrĩ: ―Wee nĩwe mũndũ wa Kĩhoti ũrĩa wa ma ũgũũkĩte kuuma Yahuda?‖
Nake akĩmũcokeria ũũ: ―Ĩĩ nĩ niĩ.‖ 15 Akĩmwĩra ũũ: ―Ũka tũthiĩ nawe mũciĩ ũkarĩe mũgate.‖ 16
No we akiuga atĩrĩ: ―Ndingĩcoka nawe kana njĩtĩkĩre kũnyitwo ũgeni nĩwe, o na kana ndĩe
mũgate kana nyue maĩ hamwe nawe gũkũ. 17 Nĩ gũkorũo njĩrĩtwo atĩrĩ kũgerera uuge wa
Yahweh, ‗Ndwagĩrĩirũo kũrĩa mũgate kana kũnyua maĩ kũu. Ndwagĩrĩirũo gũcoka ũgereire njĩra
ĩrĩa ũũkĩire.‘‖ 18 Aigua ũguo akĩmwĩra ũũ: ―O na niĩ ndĩ mũnabii tawe, na mũraika anjĩrire atĩrĩ
kũgerera uuge wa Yahweh, ‗Mwĩre ahũndũke mũthiĩ nake gwaku mũciĩ nĩguo arĩe mũgate na
anyue maĩ.‘‖ (No nĩ kũmũheenia aamũheenirie.) 19 Nĩ ũndũ ũcio akĩhũndũka magĩthiĩ hamwe na
mũnabii ũcio akarĩe mũgate na anyue maĩ gwake mũciĩ.

20 Na rĩrĩa maaikarĩte thĩ metha-inĩ, uuge wa Yahweh ũgĩkinyĩra mũnabii ũcio wamũhũndũrĩte,
21 na akĩanĩrĩra na mũgambo mũnene akĩra mũndũ ũcio wa Kĩhoti ũrĩa wa ma wa kuuma
Yahuda atĩrĩ, ―Yahweh oigĩte ũũ: ‗Tondũ nĩ waremera watho wa Yahweh waga kũrũmia rĩathani
rĩrĩa Yahweh Kĩhoti waku akũheete, 22 no wacoka ũkarĩe mũgate na ũkanyue maĩ kũndũ kũrĩa
wĩrĩtwo ũũ ũhoro-inĩ wakuo, ―Ndwagĩrĩirũo kũrĩa mũgate kana kũnyua maĩ,‖ kĩimba gĩaku
gĩtigũthikwo mbĩrĩra-inĩ ya maithe manyu ma tene.‘‖

23 Mũndũ ũcio wa Kĩhoti ũrĩa wa ma arĩkia kũrĩa mũgate na kũnyua, mũnabii ũcio mũkũrũ
akĩigĩrĩra ndigiri matandĩko nĩ ũndũ wa mũnabii ũcio aahũndũrĩte. 24 Nake agĩĩthiĩra, ĩndĩ
mũrũthi ũgĩcemania nake barabara-inĩ na ũkĩmũũraga. Kĩimba gĩake gĩaikĩtio barabara-inĩ, nayo
ndigiri yarũgamĩte hakuhĩ nakĩo; o naguo mũrũthi ũcio warũgamĩte hakuhĩ na kĩimba kĩu. 25 Nĩ
haarĩ na andũ maahĩtũkĩire hau na makĩona kĩimba kĩu gĩaikĩtio barabara-inĩ na mũrũthi ũcio
ũrũgamĩte hakuhĩ na kĩimba kĩu. Magĩthiĩ makĩheana ũhoro ũcio itũũra-inĩ rĩrĩa mũnabii ũcio
mũkũrũ aaikaraga.

26 Rĩrĩa mũnabii ũrĩa wamũhũndũrĩte kuuma barabara-inĩ aaiguire ũhoro ũcio, o rĩo akiuga ũũ:
―Ũcio nĩ mũndũ wa Kĩhoti ũrĩa wa ma ũrĩa ũremeire watho wa Yahweh; nĩ ũndũ ũcio Yahweh
amũneana kũrĩ mũrũthi, nĩguo ũmũtharĩkĩre na ũmũũrage, kũringana na uuge wa Yahweh ũrĩa

518


aramwĩrĩte.‖ 27 Agĩcoka akĩra ariũ ake ũũ: ―Njarĩrai matandĩko ndigiri igũrũ.‖ Magĩkĩigĩrĩra
ndigiri ĩyo matandĩko. 28 Nake akiumagara agĩthiĩ na agĩkora kĩimba kĩu gĩaikĩtio barabara-inĩ
na ndigiri na mũrũthi irũgamĩte hakuhĩ nakĩo. Mũrũthi ũcio ndwarĩte kĩimba kĩu o na kana
ũgatharĩkĩra ndigiri ĩyo. 29 Mũnabii ũcio akĩoya kĩimba kĩu kĩa mũndũ wa Kĩhoti ũrĩa wa ma
agĩkĩigĩrĩra ndigiri igũrũ, na agĩcoka nakĩo itũũra-inĩ rĩake nĩgetha amũcakaĩre na amũthike. 30
Agĩkĩhurũkia kĩimba kĩu mbĩrĩra-inĩ yake mwene, na magĩikara makĩmũrĩragĩra makiugaga ũũ:
―Kaĩ nĩ ũũru-ĩ, mũrũ wa ithe witũ!‖ 31 Thutha wa kũmũthika, akĩra ariũ ake ũũ: ―Rĩrĩa ngaakua,
mwagĩrĩirũo gũgaathika harĩa mũndũ wa Kĩhoti ũrĩa wa ma athikĩtwo. Mũkaaiga mahĩndĩ makwa
hakuhĩ na mahĩndĩ make.

32 Ũhoro ũrĩa ooigire kũgerera uuge wa Yahweh kwerekera kĩgongona thĩinĩ wa Betheli na
kwerekera nyũmba ciothe cia gũthathaĩria iria irĩ kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru matũũra-inĩ ma Samaria
no mũhaka ũkaahinga.‖

33 O na thutha wa maũndũ macio gwĩkĩka, Jeroboamu ndaigana kũgarũrũka atigane na mĩthiĩre
yake mĩũru, no aathiire o na mbere gũthuura athĩnjĩri-ihoti a gũtungataga kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru
kuuma kũrĩ andũ arĩa angĩ. Aathuuraga mũndũ o wothe ũngĩendire, akamũtua mũthĩnjĩri-ihoti,
akoiga ũũ: ―Nĩ atuĩke ũmwe wa athĩnjĩri-ihoti a gũtungataga kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru.‖ 34 Mehia
macio ma andũ a nyũmba ya Jeroboamu maatũmire maanangwo na maniinwo thĩinĩ wa thĩ.

1 ATHAMAKI 14

1 Ihinda-inĩ rĩu, Abija mũrũ wa Jeroboamu akĩrũara. 2 Nĩ ũndũ ũcio Jeroboamu akĩra mũtumia
wake ũũ: ―Ndagũthaitha, ũkĩra ũthiĩ Shilo na wĩtue nĩgetha matikamenye atĩ wĩ mũtumia wa
Jeroboamu. Na atĩrĩrĩ, mũnabii Ahiya arĩ kũu. Nĩwe waaririe ũhoro wakwa akiuga atĩ nĩ ngũtuĩka
mũthamaki wa andũ aya. 3 Kuua mĩgate ikũmi, keki njitĩrĩrie kĩndũ, na kĩhembe kĩa ũũkĩ, ũthiĩ
kũrĩ we. Nake nĩ egũkwĩra ũrĩa gũgũthiĩ harĩ kamwana gaka.‖

4 Mũtumia wa Jeroboamu agĩgĩka o ta ũrĩa Jeroboamu aamwĩrire. Agĩũkĩra agĩthiĩ Shilo na
agĩkinya nyũmba-inĩ ya Ahiya. Maitho ma Ahiya maaikaraga o marorete mbere, na ndaahotaga
kuona nĩ gũkũra.

5 No Yahweh nĩ eerĩte Ahiya atĩrĩ: ―Mũtumia wa Jeroboamu nĩ gũka aroka gũtuĩria ũhoro harĩ
we wĩgiĩ mũrũwe, nĩ gũkorũo nĩ mũrũaru. Nĩ ngũkwĩra ũrĩa ũkũmwĩra. Na rĩrĩa arĩkinya, nĩ
egwĩtua nĩgetha ndakamenyeke.‖

6 Rĩrĩa Ahiya aaiguire mũkubio wa mũtumia ũcio akĩingĩra mũromo-inĩ, akiuga ũũ: ―Tonya
mũtumia wa Jeroboamu. Nĩ kĩĩ kĩratũma wĩtue nĩgetha ndũkamenyeke? Njĩrĩtwo ngũhe ndũmĩrĩri
nditũ. 7 Thiĩ wĩre Jeroboamu atĩrĩ, ‗Ũũ nĩguo Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli oigĩte: ―Ndakwarahũrire
kuuma gatagatĩ-inĩ ka andũ anyu nĩgetha ngũtue mũtongoria wa gũtongoragia andũ akwa Isiraeli.

519




8 Ngĩcoka ngĩtembũra ũthamaki kuuma nyũmba-inĩ ya Daudi na ngĩũheana kũrĩ wee. No
ndũigana gũtuĩka ta ndungata yakwa Daudi, o we ũrĩa warũmagia maathani makwa na
akanũmĩrĩra na ngoro yake yothe, agekaga o maũndũ marĩa magĩrĩru maitho-inĩ makwa. 9 Ĩndĩ
wĩkĩte ũũru gũkĩra arĩa othe maarĩ mbere yaku, na ũgethondekera ihoti ĩngĩ na mĩhianano ya
cuma nĩguo ũndakarie, na nĩ niĩ ũhutatĩire. 10 Nĩ ũndũ ũcio nĩ ngũrehera nyũmba ya Jeroboamu
mwanangĩko, na niine arũme othe a Jeroboamu, nginya arĩa matarĩ na ũteithio na arĩa matarĩ
hinya thĩinĩ wa Isiraeli, na nĩ ngaahaata nyũmba ya Jeroboamu biũ, o ta ũrĩa mũndũ ahataga mai
nginya magathira mothe! 11 Mũndũ o wothe wa Jeroboamu ũgaakuĩra itũũra-inĩ, akaarĩo nĩ ngui;
na mũndũ o wothe ũgaakuĩra werũ-inĩ, akaarĩo nĩ nyoni cia rĩera-inĩ, nĩ gũkorũo Yahweh nĩwe
uugĩte ũguo.‖‘

12 ―Rĩu ũkĩra ũthiĩ gwaku mũciĩ. Na hĩndĩ ĩrĩa ũgũkinyithia kũgũrũ gwaku itũũra-inĩ, mwana
ũcio no gũkua egũkua. 13 Andũ othe a Isiraeli nĩ mekũmũcakaĩra na mamũthike, nĩ gũkorũo
nowe wiki thĩinĩ wa nyũmba ya Jeroboamu ũgũthikwo mbĩrĩra-inĩ, tondũ nowe tu wa nyũmba ya
Jeroboamu Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli onete kaũndũ kega thĩinĩ wake. 14 Yahweh nĩ
akeeyarahũrĩra mũthamaki wa Isiraeli ũrĩa ũkaaniina nyũmba ya Jeroboamu kuuma mũthenya
ũcio gũthiĩ na mbere, ĩni, o na nginya rĩu. 15 Yahweh agaatharĩkĩra Isiraeli o ta ũrĩa ithanjĩ
rĩcũgaga maĩ-inĩ, na akaamunya Isiraeli biũ kuuma bũrũri ũyũ mwega ũrĩa aaheire maithe mao
ma tene, na amahurunje mũrĩmo wa Rũũĩ, tondũ nĩ maathondekire mĩtĩ yao ya kũhoywo,
makĩrakaria Yahweh. 16 Na nĩ agaatiganĩria andũ a Isiraeli tondũ wa mehia marĩa Jeroboamu
ekĩte na agatũma andũ a Isiraeli mehie.‖

17 Nĩ ũndũ ũcio mũtumia wa Jeroboamu agĩũkĩra na agĩĩthiĩra na agĩkinya Tiriza. Na rĩrĩa
aakuhĩrĩirie itonyero-inĩ rĩa nyũmba, kamwana kau gagĩkua. 18 Kwoguo magĩgathika, na andũ
othe a Isiraeli magĩgacakaĩra, o ta ũrĩa Yahweh ooigĩte kũgerera ndungata yake mũnabii Ahiya.

19 Namo maũndũ macio mangĩ megiĩ Jeroboamu, ũrĩa aarũire mbaara na ũrĩa aathamakire,
mandĩkĩtwo ibuku-inĩ rĩa maũndũ ma mahinda ma athamaki a Isiraeli. 20 Na ihinda rĩrĩa
Jeroboamu aathanire rĩarĩ mĩaka 22, thutha ũcio akĩhurũkio hamwe na maithe make ma tene; na
mũrũwe Nadabu agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake.

21 Ihinda-inĩ o rĩu, Rehoboamu mũrũ wa Suleimani nĩ aatuĩkĩte mũthamaki wa Yahuda.
Rehoboamu aarĩ na mĩaka 41 rĩrĩa aatuĩkire mũthamaki, na agĩthamaka mĩaka 17 thĩinĩ wa
Yahrushalayim, itũũra rĩrĩa Yahweh aathuurĩte kuuma mĩhĩrĩga-inĩ yothe ya Isiraeli rĩtuĩke handũ
ha kũiga rĩĩtwa rĩake. Nyina wa Rehoboamu eetagwo Naama ũrĩa Mũamoni. 22 Na andũ a
Yahuda nĩ meekaga maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh, na nĩ ũndũ wa mehia marĩa meekire
makĩmũrakaria o na gũkĩra ũrĩa maithe mao ma tene maamũrakaririe. 23 O nao maaikarire o
makĩĩyakagĩra kũndũ gũtũũgĩru, itugĩ cia kũhoywo, mĩtĩ ya kũhoywo karĩma-inĩ o gothe karaihu
na rungu rwa mũtĩ o wothe mũruru. 24 Ningĩ nĩ kwarĩ na arũme arĩa maahũũraga ũmaraya
hekarũ-inĩ thĩinĩ wa bũrũri ũcio. Meekire maũndũ marĩa mothe marĩ magigi ma ndũrĩrĩ iria
Yahweh aaingatire ciehere mbere ya ciana cia Isiraeli.

520


25 Mwaka-inĩ wa gatano wa Mũthamaki Rehoboamu, Mũthamaki Shishaka wa Misiri akĩambata
gũũkĩrĩra Yahrushalayim.

26 Akĩoya mĩthithũ ya nyũmba ya Yahweh na mĩthithũ ya nyũmba ya mũthamaki. Akĩoya indo
ciothe, nginya ngo ciothe cia thahabu iria Suleimani aathondekete. 27 Nĩ ũndũ ũcio Mũthamaki
Rehoboamu agĩthondeka ngo cia gĩcango nĩgetha icoke ithenya rĩa icio, na agĩciĩhokera anene a
arangĩri, arĩa maarangagĩra mũromo wa nyũmba ya mũthamaki. 28 Rĩrĩa rĩothe mũthamaki
aathiaga nyũmba-inĩ ya Yahweh, arangĩri acio maathiaga magacikuua, thutha ũcio magacicokia
kanyũmba-inĩ ka arangĩri.

29 Namo maũndũ macio mangĩ megiĩ Rehoboamu, ũrĩa wothe eekire, na githĩ ti maandĩke ibuku-
inĩ rĩa maũndũ ma mahinda ma athamaki a Yahuda? 30 Na gwatũire mbaara gatagatĩ-inĩ ka
Rehoboamu na Jeroboamu.

31 Thutha ũcio Rehoboamu akĩhurũkio hamwe na maithe make ma tene na agĩthikwo hamwe na
maithe make ma tene Itũũra-inĩ rĩa Daudi. Nyina eetagwo Naama ũrĩa Mũamoni. Na mũrũwe
Abijamu agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake.

1 ATHAMAKI 15

1 Na rĩrĩ, mwaka-inĩ wa 18 wa Mũthamaki Jeroboamu mũrũ wa Nebati, Abijamu agĩtuĩka
mũthamaki wa Yahuda. 2 Aathanire mĩaka ĩtatũ thĩinĩ wa Yahrushalayim. Nyina eetagwo Maaka
mũcũkũrũ wa Abishalomu. 3 Agĩthiĩ na mbere gwĩka mehia mothe marĩa ithe eekire mbere yake,
na ngoro yake ndĩeheanĩte biũ harĩ Yahweh Kĩhoti wake ta ngoro ya Daudi ithe wao wa tene. 4
No rĩrĩ, nĩ ũndũ wa Daudi, Yahweh Kĩhoti wake nĩ aamũheire tawa thĩinĩ wa Yahrushalayim na
njĩra ya kwarahũra mũrũwe thutha wake na gũtũma Yahrushalayim ĩthiĩ o na mbere gũkorũo ho.
5 Nĩ gũkorũo Daudi nĩ eekire maũndũ marĩa magĩrĩire maitho-inĩ ma Yahweh, na ndaigana
kũgarũrũka kuuma ũndũ-inĩ o na ũmwe ũrĩa Aamwathĩte matukũ-inĩ mothe ma ũtũũro wake, o
tiga ũhoro-inĩ wĩgiĩ Uria Mũhiti. 6 Na gwakoragwo na mbaara gatagatĩ-inĩ ka Rehoboamu na
Jeroboamu matukũ-inĩ mothe ma ũtũũro wake.

7 Ha ũhoro wa maũndũ macio mangĩ megiĩ Abijamu, ũrĩa wothe eekire, na githĩ ti maandĩke
ibuku-inĩ rĩa maũndũ ma mahinda ma athamaki a Yahuda? Ningĩ nĩ kwarĩ na mbaara gatagatĩ-inĩ
ka Abijamu na Jeroboamu. 8 Thutha ũcio Abijamu akĩhurũkio hamwe na maithe make ma tene,
na makĩmũthika Itũũra-inĩ rĩa Daudi; na mũrũwe Asa agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake.

9 Mwaka-inĩ wa 20 wa Mũthamaki Jeroboamu wa Isiraeli, Asa akĩambĩrĩria gwathana thĩinĩ wa
Yahuda. 10 Aathanire mĩaka 41 thĩinĩ wa Yahrushalayim. Cũwe eetagwo Maaka mũcũkũrũ wa
Abishalomu. 11 Asa eekire maũndũ marĩa magĩrĩire maitho-inĩ ma Yahweh, o ta Daudi ithe wao
wa tene. 12 Aaingatire arũme arĩa maahũũraga ũmaraya hekarũ-inĩ kuuma bũrũri-inĩ na akĩeheria

521




mĩhianano yothe ĩrĩ magigi ĩrĩa maithe make ma tene maathondekete. 13 O na akĩeheria nginya
cũwe Maaka kuuma gaturũa-inĩ gake ga gũkorũo arĩ nyina wa mũthamaki, tondũ nĩ aathondekete
mũhianano ũrĩ magigi nĩ ũndũ wa ũthathaiya wa mũtĩ wa kũhoywo. Asa agĩtemanga mũhianano
ũcio ũrĩ magigi wa cũwe na akĩũcinĩra Mũkuru-inĩ wa Kidironi. 14 Ĩndĩ kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru
gũtieheririo. O na kũrĩ ũguo Asa nĩ eeheanĩte na ngoro yothe harĩ Yahweh ũtũũro-inĩ wake
wothe. 15 Na akĩrehe indo nyũmba-inĩ ya Yahweh iria we na ithe maamũrĩte—betha, thahabu, na
indo cia mĩthemba ĩtiganĩte.

16 Na gwatũire mbaara gatagatĩ-inĩ ka Asa na Baasha mũthamaki wa Isiraeli. 17 Nĩ ũndũ ũcio
Mũthamaki Baasha wa Isiraeli akĩambata gũũkĩrĩra Yahuda na akĩambĩrĩria gwaka itũũra rĩa
Rama nĩgetha agirĩrĩrie mũndũ o wothe kuuma kana kũingĩra kũrĩ Mũthamaki Asa wa Yahuda.
18 Nĩ ũndũ ũcio Asa akĩoya betha yothe na thahabu ĩrĩa yatigarĩte igĩna-inĩ cia nyũmba ya
Yahweh na igĩna-inĩ cia nyũmba ya mũthamaki na agĩcinengera ndungata ciake. Mũthamaki Asa
agĩcoka agĩtũma ndungata ciake kũrĩ Beni-hadadi mũrũ wa Tabirimoni mũrũ wa Hezioni,
mũthamaki wa Siria, ũrĩa waikaraga Dameski, agĩciĩra ũũ: 19 ―Nĩ harĩ na ũiguano gatagatĩ gakwa
nawe na gatagatĩ ka baba na baba wanyu. Nĩ ndakũneanĩra kĩheo gĩa betha na thahabu. Ũka
ũniine ũiguano waku na Mũthamaki Baasha wa Isiraeli, nĩgetha anjeherere.‖ 20 Beni-hadadi
agĩgĩthikĩrĩria Mũthamaki Asa na agĩtũma anene ake a mbũtũ mokĩrĩre matũũra ma Isiraeli, na
magĩtharĩkĩra Ijoni, Dani, Abeli-bethi-maaka, Kinerethu guothe, na bũrũri wothe wa Nafitali. 21
Rĩrĩa Baasha aaiguire ũhoro ũcio, o rĩo agĩtiga gwaka itũũra rĩa Rama na agĩthiĩ na mbere
gũikara Tiriza. 22 Nake Mũthamaki Asa agĩcoka agĩtũmanĩra andũ othe a Yahuda—gũtirĩ mũndũ
o na ũmwe watigĩrĩirũo—na magĩkuua mahiga na mbaũ cia Rama iria Baasha aakoretwo agĩaka
nacio, na Mũthamaki Asa agĩcihũthĩra gwaka Geba thĩinĩ wa Benjamini, o hamwe na Mizipa.

23 Ha ũhoro wa maũndũ macio mangĩ mothe megiĩ Asa, hinya wake wothe na ũrĩa wothe eekire
na matũũra marĩa aakire, na githĩ ti maandĩke ibuku-inĩ rĩa maũndũ ma mahinda ma athamaki a
Yahuda? No ũkũrũ-inĩ wake akĩrwara magũrũ. 24 Thutha ũcio Asa akĩhurũkio hamwe na maithe
make ma tene na agĩthikwo hamwe nao Itũũra-inĩ rĩa Daudi ithe wao wa tene; na mũrũwe
Jehoshafatu agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake.

25 Nadabu mũrũ wa Jeroboamu agĩtuĩka mũthamaki wa Isiraeli mwaka-inĩ wa kerĩ wa
Mũthamaki Asa wa Yahuda, na aathanire Isiraeli mĩaka ĩĩrĩ. 26 Na agĩthiĩ na mbere gwĩka
maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh, na akĩrũmĩrĩra njĩra ya ithe na mehia make marĩa aatũmire
Isiraeli mehie. 27 Baasha mũrũ wa Ahiya wa nyũmba ya Isakaru akĩbanga njama ya
kũmũũkĩrĩra, na Baasha akĩmũũragĩra itũũra-inĩ rĩa Gibethoni, rĩrĩa rĩarĩ rĩa Afilisti, hĩndĩ ĩrĩa
Nadabu na andũ othe a Isiraeli maarigicĩirie Gibethoni. 28 Nĩ ũndũ ũcio Baasha akĩmũũraga
mwaka-inĩ wa gatatũ wa Mũthamaki Asa wa Yahuda na agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake. 29
Na o rĩo aatuĩka mũthamaki, akĩniina nyũmba yothe ya Jeroboamu. Ndaatigirie mũndũ o na
ũmwe wahuhagia wa nyũmba ya Jeroboamu; aamoragithirie magĩthira kũringana na uuge wa
Yahweh ũrĩa aarĩtie kũgerera ndungata yake Ahiya Mũshiloni. 30 Gwathiire ũguo tondũ wa
mehia marĩa Jeroboamu eekĩte na agatũma andũ a Isiraeli mehie na tondũ nĩ aarakarĩtie Yahweh
wa Isiraeli mũno. 31 Ha ũhoro wa maũndũ macio mangĩ megiĩ Nadabu, ũrĩa wothe eekire, na

522


githĩ ti maandĩke ibuku-inĩ rĩa maũndũ ma mahinda ma athamaki a Isiraeli? 32 Na gwatũire
mbaara gatagatĩ-inĩ ka Asa na Mũthamaki Baasha wa Isiraeli.

33 Mwaka-inĩ wa gatatũ wa Mũthamaki Asa wa Yahuda, Baasha mũrũ wa Ahiya agĩtuĩka
mũthamaki thĩinĩ wa Tiriza wa gũthamakĩra andũ othe a Isiraeli na aathanire mĩaka 24. 34 No
aathiire o na mbere gwĩka maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh, na akĩrũmĩrĩra njĩra ya
Jeroboamu na mehia make marĩa aatũmire andũ a Isiraeli mehie.

1 ATHAMAKI 16

1 Thutha ũcio uuge wa Yahweh kwerekera Baasha ũgĩũka kũrĩ Yahu mũrũ wa Hanani, akiuga
atĩrĩ: 2 ―Ndakwarahũrire kuuma rũkũngũ-inĩ na ngĩgũtua mũtongoria wa gũtongoragia andũ
akwa Isiraeli, ĩndĩ ũgĩthiĩ na mbere kũrũmĩrĩra mĩthiĩre ya Jeroboamu na ũgĩtũma andũ akwa
Isiraeli mehie nginya makĩndakaria nĩ ũndũ wa mehia mao. 3 Nĩ ũndũ ũcio nĩ ngaahaata Baasha
na nyũmba yake biũ, na ngaatua nyũmba yake o ta nyũmba ya Jeroboamu mũrũ wa Nebati. 4
Mũndũ o wothe wa Baasha ũgaakuĩra itũũra-inĩ, akaarĩo nĩ ngui; na mũndũ o wothe wake
ũgaakuĩra werũ-inĩ akaarĩo nĩ nyoni cia rĩera-inĩ.‖

5 Ha ũhoro wa maũndũ macio mangĩ megiĩ Baasha, ũrĩa eekire o na hinya wake, na githĩ ti
maandĩke ibuku-inĩ rĩa maũndũ ma mahinda ma athamaki a Isiraeli? 6 Thutha ũcio Baasha
akĩhurũkio hamwe na maithe make ma tene na agĩthikwo Tiriza; na mũrũwe Ela agĩtuĩka
mũthamaki ithenya rĩake. 7 Ningĩ uuge wa Yahweh ũgĩũka kwerekera Baasha na nyũmba yake,
kũgerera mũnabii Yahu mũrũ wa Hanani, nĩ tondũ wa maũndũ mothe moru marĩa eekire maitho-
inĩ ma Yahweh akĩmũrakaria kũgerera wĩra wa moko make, akĩhaana o ta nyũmba ya
Jeroboamu, na ningĩ nĩ tondũ wa kũmooraga.

8 Mwaka-inĩ wa 26 wa Mũthamaki Asa wa Yahuda, Ela mũrũ wa Baasha agĩtuĩka mũthamaki
wa Isiraeli thĩinĩ wa Tiriza, na aathanire mĩaka ĩĩrĩ. 9 Zimuri ndungata yake, mũnene wa nuthu ya
mbũtũ yake ya ngaari cia mbarathi, akĩbanga njama ya kũmũũkĩrĩra rĩrĩa aarĩ Tiriza akĩnyua na
arĩ mũrĩĩu nyũmba-inĩ ya Ariza, ũrĩa warũgamagĩrĩra andũ a nyũmba yake kũu Tiriza. 10 Zimuri
aatonyire akĩmũtharĩkĩra na akĩmũũraga mwaka-inĩ wa 27 wa Mũthamaki Asa wa Yahuda, na
agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake. 11 Hĩndĩ ĩrĩa aatuĩkire mũthamaki, rĩrĩa aaikarĩire gĩtĩ gĩake
kĩa ũnene, o rĩo akĩniina nyũmba yothe ya Baasha. Ndaigana kũhonokia mũndũrũme o na ũmwe,
harĩ andũ arĩa meetainwo nake kana harĩ arata ake. 12 Nĩ ũndũ ũcio Zimuri akĩniina nyũmba
yothe ya Baasha, kũringana na uuge wa Yahweh ũrĩa aarĩtie kwerekera Baasha kũgerera mũnabii
Yahu. 13 Gwathiire ũguo nĩ ũndũ wa mehia marĩa mothe Baasha na mũrũwe Ela meekĩte, na
mehia marĩa o maatũmire andũ a Isiraeli mehie na njĩra ya kũrakaria Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli
nĩ ũndũ wa mĩhianano yao ĩtarĩ kĩene. 14 Ha ũhoro wa maũndũ macio mangĩ megiĩ Ela, ũrĩa
wothe eekire, na githĩ ti maandĩke ibuku-inĩ rĩa maũndũ ma mahinda ma athamaki a Isiraeli?

523




15 Mwaka-inĩ wa 27 wa Mũthamaki Asa wa Yahuda, Zimuri agĩtuĩka mũthamaki thikũ
mũgwanja thĩinĩ wa Tiriza rĩrĩa thigari ciaambĩte hema nĩgetha ciũkĩrĩre itũũra rĩa Gibethoni rĩrĩa
rĩarĩ rĩa Afilisti. 16 Thutha wa ihinda thigari icio ciaambĩte hema ikĩigua gũkĩrũo atĩrĩ: ―Zimuri nĩ
abangĩte njama na ningĩ nĩ oragĩte mũthamaki.‖ Nĩ ũndũ ũcio, mũthenya ũcio andũ othe a Isiraeli
magĩtua Omuri, mũnene wa mbũtũ, mũthamaki wa Isiraeli marĩ kũu kambĩ-inĩ. 17 Omuri na
andũ othe a Isiraeli arĩa maarĩ hamwe nake makĩambata kuuma Gibethoni magĩthiĩ makĩrigicĩria
itũũra rĩa Tiriza. 18 Rĩrĩa Zimuri oonire atĩ itũũra rĩu nĩ rĩatunyanwo, agĩthiĩ agĩtonya nyũmba-inĩ
ndaya na igũrũ ĩrĩ na ũgitĩri thĩinĩ wa nyũmba ya mũthamaki na akĩmĩcina arĩ kũu thĩinĩ, na
agĩkua.19

Gwathiire ũguo nĩ tondũ wa mehia make marĩa eekĩte na njĩra ya gwĩka maũndũ moru maitho-inĩ
ma Yahweh nĩ ũndũ wa kũrũmĩrĩra mĩthiĩre ya Jeroboamu na nĩ ũndũ wa mehia marĩa aatũmire
andũ a Isiraeli mehie. 20 Ha ũhoro wa maũndũ macio mangĩ megiĩ Zimuri na njama yake, na
githĩ ti maandĩke ibuku-inĩ rĩa maũndũ ma mahinda ma athamaki a Isiraeli?

21 Hĩndĩ ĩyo nĩrĩo andũ a Isiraeli maagayũkanire ikundi igĩrĩ. Gĩkundi kĩmwe kĩa andũ acio
gĩgĩtuĩka arũmĩrĩri a Tibini mũrũ wa Ginathu, na meendaga kũmũtua mũthamaki, nakĩo gĩkundi
kĩu kĩngĩ gĩkĩrũmĩrĩra Omuri. 22 No andũ arĩa maarũmagĩrĩra Omuri magĩtooria andũ arĩa
maarũmagĩrĩra Tibini mũrũ wa Ginathu. Nĩ ũndũ ũcio Tibini agĩkua, nake Omuri agĩtuĩka
mũthamaki.

23 Mwaka-inĩ wa 31 wa Mũthamaki Asa wa Yahuda, Omuri agĩtuĩka mũthamaki wa Isiraeli, na
aathanire mĩaka 12. Thĩinĩ wa Tiriza aathanire mĩaka ĩtandatũ. 24 Akĩgũra kĩrĩma gĩa Samaria
kuuma kũrĩ Shemeri na taranda igĩrĩ cia betha, na agĩaka itũũra kĩrĩma-inĩ kĩu. Na itũũra rĩu
aakire akĩrĩĩta Samaria, akĩrĩĩtania na Shemeri mwene kĩrĩma kĩu. 25 Omuri agĩthiĩ na mbere
gwĩka maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh, na aarĩ mũũru gũkĩra arĩa othe maarĩ mbere yake.
26 Akĩrũmĩrĩra mĩthiĩre yothe ya Jeroboamu mũrũ wa Nebati na mehia marĩa aatũmire andũ a
Isiraeli mehie na njĩra ya kũrakaria Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli nĩ ũndũ wa mĩhianano yao ĩtarĩ
kĩene. 27 Ha ũhoro wa maũndũ macio mangĩ megiĩ Omuri, ũrĩa eekire o na ciĩko ciake irĩ hinya,
na githĩ ti maandĩke ibuku-inĩ rĩa maũndũ ma mahinda ma athamaki a Isiraeli? 28 Thutha ũcio
Omuri akĩhurũkio hamwe na maithe make ma tene na agĩthikwo Samaria; na mũrũwe Ahabu
agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake.

29 Ahabu mũrũ wa Omuri aatuĩkire mũthamaki wa Isiraeli mwaka-inĩ wa 38 wa Mũthamaki Asa
wa Yahuda, na Ahabu mũrũ wa Omuri aathanire Isiraeli thĩinĩ wa Samaria+mĩaka 22. 30 Ahabu
mũrũ wa Omuri aarĩ mũũru maitho-inĩ ma Yahweh gũkĩra arĩa othe maarĩ mbere yake. 31 Na nĩ
ũndũ wa kuona ta arĩ ũndũ mũnini kũrũmĩrĩra mehia ma Jeroboamu mũrũ wa Nebati, ningĩ nĩ
aahikirie Jezebeli mwarĩ wa Ethibaali, mũthamaki wa Asidoni, na akĩambĩrĩria gũtungatĩra Baali
na kũmũinamĩrĩra. 32 Makĩria ma ũguo, agĩakĩra Baali kĩgongona nyũmba-inĩ ya Baali ĩrĩa aakĩte
Samaria. 33 Ningĩ Ahabu agĩthondeka Ashera. Ahabu eekire maũndũ maingĩ ma kũrakaria
Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli gũkĩra athamaki othe a Isiraeli arĩa maarĩ mbere yake.

524


34 Matukũ-inĩ make, Hieli Mũbetheli nĩ aakire itũũra rĩa Jeriko rĩngĩ. Agĩkĩũrũo nĩ Abiramu
irigithathi rĩake nĩ ũndũ wa gwaka mũthingi warĩo, na akĩũrũo nĩ Segubu kĩhinga nda gĩake nĩ
ũndũ wa gwaka mĩrango yarĩo, kũringana na uuge wa Yahweh kũgerera Joshua mũrũ wa Nuni.

1 ATHAMAKI 17

1Na rĩrĩ, Eliyah Mũtishibi, mũikari wa Gileadi akĩra Ahabu ũũ: ―O ta ũrĩa Yahweh Kĩhoti wa
Isiraeli o we ũrĩa ndungatagĩra atũũraga muoyo-rĩ, mĩaka-inĩ ĩno gũtigũkorũo na ime kana mbura
o tiga kũgerera kiugo gĩakwa!‖

2 Kiugo kĩa Yahweh gĩkĩmũkinyĩra, akĩrũo ũũ: 3 ―Uma gũkũ, werekere mwena wa irathĩro na
wĩhithe Mũkuru-inĩ wa Kerithu, mwena wa irathĩro wa Jorodani. 4 Ũrĩnyuaga maĩ kuuma
karũũĩ-inĩ, na nĩ ngwatha mahuru makũrehagĩre irio kũu.‖ 5 Agĩthiĩ o rĩo na agĩka kũringana na
uuge wa Yahweh; agĩthiĩ na agĩikara Mũkuru-inĩ wa Kerithu, mwena wa irathĩro wa Jorodani. 6
Na mahuru maamũrehagĩra mũgate na nyama rũcinĩ na mũgate na nyama hwaĩ-inĩ, na aanyuaga
maĩ ma karũũĩ kau. 7 No thutha wa matukũ maigana ũna, karũũĩ kau gakĩhũa, tondũ gũtiarĩ na
mbura bũrũri-inĩ.

8 Kiugo kĩa Yahweh gĩkĩmũkinyĩra: 9 ―Ũkĩra ũthiĩ Zarefathu ĩrĩa ya Sidoni, na ũikare kũu.
Atĩrĩrĩ, nĩ ngwatha mũtumia wa ndigwa kuo akũheage irio.‖ 10 Nĩ ũndũ ũcio agĩũkĩra na agĩthiĩ
Zarefathu. Rĩrĩa aakinyire itonyero-inĩ rĩa itũũra, akĩona mũtumia wa ndigwa akĩũngania tũkũ.
Kwoguo akĩmwĩta na akĩmwĩra ũũ: ―Ndagũthaitha ndehera tũmaĩ na gĩkombe nyue.‖ 11 Na rĩrĩa
aathiaga kũmũrehera maĩ, Eliyah akĩmwĩta akĩmwĩra ũũ: ―Ndagũthaitha ndehera kĩenyũ kĩa
mũgate ũnyitĩte na guoko.‖ 12 Nake akĩmũcokeria ũũ: ―O ta ũrĩa Yahweh Kĩhoti waku atũũraga
muoyo, ndirĩ na mũgate, no ngundi ya mũtu ĩrĩ ndigithũ-inĩ nene na tũguta tũnini tũrĩ ndigithũ-inĩ
nini. Rĩu ndĩracokanĩrĩria tũkũ tũnini, njoke thiĩ ngaruge kĩndũ nĩ ũndũ wakwa na mũrũ wakwa.
Na twarĩa, thutha ũcio no gũkua tũgũkua.‖

13 Eliyah akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ndũgetigĩre. Thiĩ mũciĩ wĩke o ta ũguo woiga. No wambe ũndugĩre
kamũgate kanini kuumana na kĩrĩa kĩ ho, ũcoke ũndehere. Thutha ũcio no ũruge kĩndũ nĩ ũndũ
waku na mũrũguo. 14 Nĩ gũkorũo ũũ nĩguo Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli oigĩte: ‗Ndigithũ ĩyo nene
ya mũtu ndĩrĩ hĩndĩ ĩgaathira mũtu, nayo ndigithũ ĩyo nini ya maguta ndĩrĩ hĩndĩ ĩkaaniara
maguta o nginya mũthenya ũrĩa Yahweh akoiria mbura gũkũ thĩ.‘‖ 15 Mũtumia ũcio agĩgĩthiĩ na
agĩka o ta ũrĩa Eliyah aamwĩrire, na we hamwe na Eliyah na andũ a nyũmba yake magĩkorũo
marĩ na irio cia kũrĩa matukũ maingĩ. 16 Ndigithũ ĩyo nene ya mũtu ndĩigana gũthira mũtu, nayo
ndigithũ ĩyo nini ya maguta ndĩigana kũniara maguta, kũringana na uuge wa Yahweh ũrĩa aarĩtie
kũgerera Eliyah.

525




17 Thutha wa maũndũ macio, mũrũ wa mũtumia ũcio mwene mũciĩ akĩrũara, na mũrimũ ũcio
wake ũkĩĩha mũno nginya agĩtiga kũhuhia. 18 Mũtumia ũcio akĩũria Eliyah ũũ: ―Nĩ ũndũ ũrĩkũ
ũrĩ naguo na niĩ, wee mũndũ ũyũ wa Kĩhoti ũrĩa wa ma? Kaĩ ũũkĩte kũndirikania mahĩtia makwa
na kũũraga mũrũ wakwa?‖19 No Eliyah akĩmwĩra atĩrĩ: ―Nengera mũrũguo.‖ Na akĩmuoya
kuuma moko-inĩ ma nyina na akĩmũkuua akĩambata nake kanyũmba-inĩ ka igũrũ, kũrĩa
aaikaraga, na akĩmũkomia ũrĩrĩ-inĩ wake mwene. 20 Agĩkaĩra Yahweh akiuga ũũ: ―Wee Yahweh
Kĩhoti wakwa, kaĩ nginya mũtumia ũyũ wa ndigwa ndĩraikara nake o nake ũramũrehera ũũru na
njĩra ya kũũraga mũrũwe?‖ 21 Agĩcoka agĩĩtambũrũkia igũrũ rĩa mwana ũcio maita matatũ na
agĩkaĩra Yahweh akiuga ũũ: ―Wee Yahweh Kĩhoti wakwa, ndagũthaitha reke muoyo wa mwana
ũyũ ũmũcokerere.‖ 22 Yahweh agĩgĩthikĩrĩria ihoya rĩa Eliyah, na muoyo wa mwana ũcio
ũkĩmũcokerera, na akĩarahũka. 23 Eliyah akĩoya mwana ũcio na akĩmũikũrũkia kuuma
kanyũmba-inĩ ka igũrũ akĩmũtwara nyũmba na akĩmũnengera nyina; na Eliyah akiuga ũũ: ―Ta
rora, mũrũguo arĩ muoyo.‖ 24 Nĩ ũndũ ũcio mũtumia ũcio akĩra Eliyah atĩrĩ: ―Rĩu nĩ ndamenya
atĩ kũna wee ũrĩ mũndũ wa Kĩhoti na kiugo kĩa Yahweh kĩrĩa kĩrĩ kanua-inĩ gaku nĩ kĩa ma.‖

1 ATHAMAKI 18

1 Thutha wa ihinda rĩigana ũna, mwaka-inĩ wa gatatũ, kiugo kĩa Yahweh gĩgĩkinyĩra Eliyah,
akĩrũo ũũ: ―Thiĩ wĩyonanie kũrĩ Ahabu, na nĩ ngũtũma mbura yure thĩinĩ wa thĩ.‖ 2 Nĩ ũndũ ũcio
Eliyah agĩthiĩ kwĩyonania kũrĩ Ahabu, hĩndĩ ĩrĩa ng‘aragu yarĩ nene mũno thĩinĩ wa Samaria.

3 Ihinda-inĩ o rĩu, Ahabu agĩta Obadia, ũrĩa warũgamagĩrĩra andũ a nyũmba yake. (Na rĩrĩ,
Obadia nĩ eetigĩrĩte Yahweh mũno, 4 na rĩrĩa Jezebeli ooragaga anabii a Yahweh, Obadia ooire
anabii 100 na akĩmahitha ngurunga-inĩ igĩrĩ, o ngurunga anabii 50, akamaheaga mĩgate na maĩ.)
5 Ahabu agĩcoka akĩra Obadia atĩrĩ: ―Tuĩkania bũrũri ũthiĩ matherũkĩro-inĩ mothe ma maĩ na
mĩkuru-inĩ yothe. Hihi twahota kuona nyeki ya kũigana nĩgetha mbarathi na nyũmbũ itũũre
muoyo nĩguo nyamũ citũ ciothe itigakue.‖ 6 Nĩ ũndũ ũcio makĩgayana gĩcigo kĩrĩa megũtuĩkania.
Ahabu agĩthiĩ arĩ wiki na njĩra ĩmwe, nake Obadia agĩthiĩ arĩ wiki na njĩra ĩngĩ.

7 Na Obadia arĩ njĩra-inĩ agĩthiĩ, Eliyah agĩũka nĩguo acemanie nake. O rĩo Obadia akĩmũmenya
na akĩĩgũithia agĩturumithia ũthiũ wake thĩ, akĩũria atĩrĩ: ―Mwathi wakwa Eliyah, nĩwe?‖ 8
Akĩmũcokeria ũũ: ―Ĩĩ nĩ niĩ. Thiĩ wĩre mwathi waku atĩrĩ: ‗Eliyah arĩ gũkũ.‘‖ 9 No we akĩmwĩra
ũũ: ―Nĩ mehia marĩkũ njĩkĩte nĩgetha ũneane ndungata yaku guoko-inĩ kwa Ahabu nĩguo
anjũrage? 10 O ta ũrĩa Yahweh Kĩhoti waku atũũraga muoyo, gũtirĩ rũrĩrĩ o na kana ũthamaki
mwathi wakwa atarĩ aratũmana ũgacario. Thutha wao kuuga atĩrĩ, ‗Ndarĩ gũkũ,‘ agatũma
ũthamaki ũcio na rũrĩrĩ rũu ciĩhĩte atĩ itikuonete. 11 Na rĩu ũroiga ũũ, ‗Thiĩ wĩre mwathi waku
atĩrĩ: ―Eliyah arĩ gũkũ.‖‘ 12 Ndoimagara ngũtige, roho wa Yahweh ũgũkuoya ũgũtware kũndũ
itekũmenya nĩ kũ, na ndera Ahabu ũhoro ũcio acoke age gũkuona, hatarĩ nganja no ekũnjũraga.
Na ndungata yaku ĩtũire ĩĩtigĩrĩte Yahweh kuuma ũnyinyi-inĩ wayo. 13 Kaĩ mwathi wakwa atarĩ

526




erũo ũrĩa ndekire rĩrĩa Jezebeli ooragaga anabii a Yahweh, ũrĩa ndahithire anabii 100 a Yahweh
marĩ ikundi igĩrĩ, o gĩkundi kĩa anabii 50 ngurunga-inĩ ĩmwe na ngĩikara ngĩmaheaga mĩgate na
maĩ? 14 No rĩu ũroiga ũũ, ‗Thiĩ wĩre mwathi waku atĩrĩ: ―Eliyah arĩ gũkũ.‖‘ Hatarĩ nganja no
ekũnjũraga.‖ 15 Ĩndĩ Eliyah akĩmwĩra atĩrĩ: ―O ta ũrĩa Yahweh mũnene wa ita ũrĩa ndungatagĩra
atũũraga muoyo, ũmũthĩ nĩ ngwĩyonania kũrĩ we.‖

16 Nĩ ũndũ ũcio Obadia agĩthiĩ gũcemania na Ahabu na akĩmwĩra ũhoro ũcio, nake Ahabu agĩthiĩ
gũcemania na Eliyah.

17 Rĩrĩa Ahabu oonire Eliyah, akĩmũũria atĩrĩ: ―Nĩwe wee, o wee ũrĩa ũrehete thĩna mũnene
thĩinĩ wa Isiraeli?‖

18 Nĩ ũndũ ũcio akĩmwĩra ũũ: ―Niĩ ti niĩ ndehete thĩna thĩinĩ wa Isiraeli, ĩndĩ nĩwe na nyũmba ya
thoguo, nĩ ũndũ wa gũtiganĩria maathani ma Yahweh na nĩ ũndũ wa kũrũmĩrĩra ihoti cia Baali.
19 Na rĩu njĩtĩra andũ a Isiraeli othe moke Kĩrĩma-inĩ gĩa Karimeli, o hamwe na anabii 450 a
Baali na anabii 400 a Ashera, arĩa marĩagĩra metha-inĩ ya Jezebeli.‖ 20 Nĩ ũndũ ũcio Ahabu
agĩtũma ndũmĩrĩri gatagatĩ-inĩ ga ciana ciothe cia Isiraeli na agĩcokanĩrĩria anabii hamwe Kĩrĩma-
inĩ gĩa Karimeli.

21 Nake Eliyah agĩkuhĩrĩria andũ acio othe akĩmeera atĩrĩ: ―Nĩ nginya rĩ mũgũtũũra
mũthanganĩirie gatagatĩ ka mawoni merĩ ngũrani? Angĩkorũo Yahweh nĩwe Kĩhoti ũrĩa wa ma,
mũrũmĩrĩrei; no angĩkorũo nĩ Baali, mũrũmĩrĩrei!‖ No andũ matiigana kũmũcokeria ũndũ o na
ũmwe. 22 Eliyah agĩcoka akĩra andũ acio ũũ: ―Niĩ no niĩ mũnabii ũrĩa ũtigarĩte wa Yahweh, no
anabii a Baali nĩ arũme 450. 23 Nĩ matũnengere tũtegwa twĩrĩ, nao mathuure gategwa kamwe na
magatinangie icunjĩ macigĩrĩre ngũ igũrũ, no matigakie mwaki. Na niĩ haarĩrie gategwa kau
kangĩ na ndĩkaigĩrĩre ngũ igũrũ, no ndigwakia mwaki. 24 Mũcoke mũkaĩre rĩĩtwa rĩa kĩhoti
wanyu, na niĩ ngaĩre rĩĩtwa rĩa Yahweh. Kĩhoti ũrĩa ũgũcokia mahoya kũgerera mwaki nĩ
ekuonania atĩ nĩwe kĩhoti ũrĩa wa ma.‖ Nĩ ũndũ ũcio andũ othe makiuga ũũ: ―Ũguo woiga nĩ
wega.‖

25 Eliyah agĩkĩĩra anabii a Baali atĩrĩ: ―Ambĩrĩrai gũthuura gategwa kamwe na mũkahaarĩrie,
tondũ nĩ inyuĩ aingĩ. Mũcoke mũkaĩre rĩĩtwa rĩa kĩhoti wanyu, no mũtigakie mwaki.‖ 26 Nĩ ũndũ
ũcio makĩoya gategwa karĩa maanengerirũo, magĩkahaarĩria, na magĩikara magĩkayagĩra rĩĩtwa
rĩa Baali kuuma rũcinĩ nginya ithaa rĩa mĩaraho, makiugaga ũũ: ―Wee Baali, tũigue!‖ No gũtiarĩ
na mũgambo maaiguire na gũtiarĩ na wa kũmacokeria. Magĩikara makĩrũgarũgaga
magĩthiũrũrũkaga kĩgongona kĩrĩa maakĩte. 27 Kĩndũ ta ithaa-inĩ rĩa mĩaraho Eliyah akĩambĩrĩria
kũmanyũrũria akĩmeeraga ũũ: ―Anĩrĩrai na mũgambo wanyu wothe! Na githĩ Baali ti kĩhoti! No
gũkorũo arĩ na maũndũ areciria kana akorũo hihi athiĩte gwĩteithia. Kana hihi akorũo arĩ toro na
nĩ kũrabatarania mũndũ wa kũmũũkĩria!‖ 28 Maanagĩrĩra na mũgambo wao wothe
magĩĩtemangaga na tũhiũ na matimũ, kũringana na mũtugo wao, nginya makiura thakame
ĩkĩiyũra mĩĩrĩ-inĩ yao. 29 O na thutha wa mĩaraho magĩthiĩ o na mbere kũhũhũtĩka nginya ihinda

527


rĩrĩa igongona rĩa mũtu rĩa hwaĩ-inĩ rĩrutagwo, no gũtirĩ mũgambo maaiguire na gũtiarĩ na wa
kũmacokeria; gũtiarĩ na wa kũmathikĩrĩria.

30 Thutha wa ihinda Eliyah akĩra andũ othe atĩrĩ: ―Nguhĩrĩriai.‖ Kwoguo andũ acio othe
makĩmũkuhĩrĩria. Agĩcoka agĩthondeka kĩgongona kĩa Yahweh rĩngĩ kĩrĩa kĩamomoretwo. 31
Eliyah agĩcoka akĩoya mahiga 12, kũringana na mũigana wa mĩhĩrĩga ya ariũ a Jakubu, o we ũrĩa
kiugo kĩa Yahweh kĩamwĩrire atĩrĩ: ―Rĩu ũrĩtagwo Isiraeli.‖ 32 Akĩhũthĩra mahiga macio gwaka
kĩgongona na rĩĩtwa rĩa Yahweh. Agĩcoka agĩthondeka mũtaro ũthiũrũrũkĩirie kĩgongona kĩu
gĩothe, gĩcigo kĩarĩ kĩnene ũndũ kĩngĩahandirũo mbegũ ithimi igĩrĩ cia sea. 33 Thutha ũcio
akĩbanga ngũ, agĩtinangia gategwa kau icunjĩ, na agĩkaigĩrĩra ngũ igũrũ. Agĩcoka akiuga atĩrĩ:
―Iyũriai ndigithũ inya nene maĩ na mũmaitĩrĩrie igũrũ rĩa igongona rĩa njino na igũrũ rĩa ngũ.‖ 34
Agĩcoka akiuga ũũ: ―Ĩkai ũguo rĩngĩ.‖ Magĩgĩka ũguo rĩngĩ. O rĩngĩ akĩmeera atĩrĩ: ―Ĩkai ũguo
riita rĩa gatatũ.‖ Magĩgĩka ũguo riita rĩa gatatũ. 35 Namo maĩ macio magĩtherera gũthiũrũrũkĩria
kĩgongona kĩu gĩothe, o na ningĩ akĩiyũria maĩ mũtaro-inĩ ũcio.

36 Ihinda-inĩ rĩrĩa igongona rĩa mũtu rĩa hwaĩ-inĩ rĩrutagwo, mũnabii Eliyah agĩkuhĩrĩria hau
mbere na akiuga ũũ: ―Wee Yahweh, Kĩhoti wa Iburahimu, Isaaka, na Isiraeli, reke ũmũthĩ
kũmenyeke atĩ wee nĩwe Kĩhoti thĩinĩ wa Isiraeli na atĩ niĩ ndĩ ndungata yaku na atĩ njĩkĩte
maũndũ maya mothe kũgerera kiugo gĩaku. 37 Njigua, wee Yahweh! Njigua nĩgetha andũ aya
mamenye atĩ wee, Yahweh, nĩwe Kĩhoti ũrĩa wa ma na atĩ nĩ ũragarũra ngoro ciao nĩguo
igũcokerere.‖

38 Nĩ ũndũ ũcio mwaki wa Yahweh ũgĩikũrũka kuuma igũrũ na ũgĩcina igongona rĩu rĩa njino,
ngũ icio, mahiga macio, tĩri ũcio, na ũkĩniaria maĩ macio maarĩ mũtaro-inĩ. 39 Rĩrĩa andũ acio
othe moonire ũguo, o rĩo makĩĩgũithia magĩturumithia mothiũ mao thĩ na makiuga ũũ: ―Yahweh
nĩwe Kĩhoti ũrĩa wa ma! Yahweh nĩwe Kĩhoti ũrĩa wa ma!‖ 40 Eliyah agĩcoka akĩmeera atĩrĩ:
―Nyitai anabii acio a Baali! Mũtikareke o na ũmwe wao ethare!‖ O rĩo makĩmanyita, na Eliyah
akĩmaikũrũkia karũũĩ-inĩ ga Kishoni na akĩmoragĩra kuo.

41 Eliyah agĩcoka akĩra Ahabu atĩrĩ: ―Ambata ũthiĩ ũkarĩe na ũkanyue, nĩ gũkorũo kũrĩ na
mũgambo wa mbura nene.‖ 42 Nĩ ũndũ ũcio Ahabu akĩambata nĩguo akarĩe na akanyue, nake
Eliyah akĩambata agĩthiĩ gacũmbĩrĩ-inĩ ga kĩrĩma gĩa Karimeli na agĩkumĩrĩra thĩ, aigĩte ũthiũ
wake gatagatĩ ka maru make. 43 Agĩcoka akĩra ndungata yake atĩrĩ: ―Ndagũthaitha wambate
ũthiĩ ũrore mwena wa iria-inĩ.‖ Nĩ ũndũ ũcio akĩambata na akĩrora, akiuga ũũ: ―Gũtirĩ kĩndũ o na
kĩ.‖ Eliyah aamwĩrire ũũ rĩngĩ na rĩngĩ maita mũgwanja, ―Coka ho.‖ 44 Riita rĩa mũgwanja
ndungata ĩyo yake ĩkĩmwĩra ũũ: ―Atĩrĩrĩ, harĩ na gatu kanini kaigana rũhĩ rwa mũndũ karambata
kuuma iria-inĩ.‖ Nĩ ũndũ ũcio Eliyah akiuga ũũ: ―Thiĩ wĩre Ahabu atĩrĩ, ‗Oherera mbarathi
ngaari-inĩ! Ikũrũka nĩgetha ndũkahingĩrĩrio nĩ mbura!‘‖ 45 Ihinda-inĩ o rĩu, igũrũ rĩkĩiyũra matu
mairũ, rũhuho rũkĩhurutana, na gũkiura mbura nene; nake Ahabu agĩthiĩ na mbere na rũgendo
akuuĩtwo nĩ ngaari yake ya mbarathi erekeire Jezireeli. 46 Ĩndĩ guoko kwa Yahweh gũgĩũka
igũrũ rĩa Eliyah, na akĩĩhotora nguo yake njohero-inĩ na agĩteng‘era akĩhĩtũka Ahabu agĩthiĩ
nginya Jezireeli.

528


1 ATHAMAKI 19

2 Thutha ũcio Ahabu akĩra Jezebeli maũndũ mothe marĩa Eliyah eekĩte na ũrĩa ooragĩte anabii
othe na rũhiũ rwa njora. 2 Kwoguo Jezebeli agĩtũma mũtũmwo kũrĩ Eliyah akamwĩre atĩrĩ: ―Nĩ
ũndũ wa ũguo-rĩ, ihoti irondũithia na ciĩke ũguo o na makĩria angĩkorũo gũkinyĩria rũciũ ihinda-
inĩ ta rĩrĩ ndigaakorũo ngũtuĩte ta o ũmwe wao!‖ 3 Aigua ũguo agĩĩtigĩra, agĩũkĩra na akĩũra
nĩguo athare muoyo wake. Agĩthiĩ Biri-shiba ĩrĩa ya Yahuda, na agĩtiga ndungata yake kuo. 4
Agĩthiĩ rũgendo rwa mũthenya ũmwe nginya werũ-inĩ na akinya agĩikara thĩ rungu rwa mũtĩ wa
mwethia, na akĩhoya akue. Akiuga ũũ: ―Nĩ ũguo rĩu! Wee Yahweh, rĩu nduta muoyo, nĩ gũkorũo
ndirĩ mwega gũkĩra maithe maitũ ma tene.‖

5 Agĩcoka agĩkoma thĩ na akĩnyitwo nĩ toro hau rungu rwa mũtĩ ũcio wa mwethia. No o rĩmwe
mũraika akĩmũhutia akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũkĩra ũrĩe.‖

6 Rĩrĩa aarorire, akĩona hau hakuhĩ na mũtwe wake harĩ na mũgate ũrĩ igũrũ rĩa mahiga mahiũ
na njagi ya maĩ. Akĩrĩa na akĩnyua na agĩkoma o rĩngĩ. 7 Thutha-inĩ mũraika wa Yahweh agĩcoka
riita rĩa kerĩ na akĩmũhutia akĩmwĩra ũũ: ―Ũkĩra ũrĩe, nĩ gũkorũo rũgendo nĩ rũkũritũhĩire mũno.‖
8 Nĩ ũndũ ũcio agĩũkĩra na akĩrĩa na akĩnyua, na arĩ na hinya ũrĩa aagĩire arĩa irio icio, agĩthiĩ
rũgendo rwa thikũ 40 ũtukũ na mũthenya nginya agĩkinya Horebu, kĩrĩma gĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma.

9 Na arĩ kũu akĩingĩra ngurunga-inĩ na akĩraara kuo; na atĩrĩrĩ, kiugo kĩa Yahweh gĩkĩmũkinyĩra
akĩũrio atĩrĩ: ―Eliyah, nĩ kĩĩ ũreka gũkũ?‖ 10 Nĩ ũndũ ũcio akiuga ũũ: ―Ngoretwo na kĩyo biũ nĩ
ũndũ wa Yahweh Kĩhoti mũnene wa ita; nĩ gũkorũo andũ a Isiraeli nĩ matiganĩirie kĩrĩkanĩro
gĩaku, makamomora igongona ciaku, na makoraga anabii aku na rũhiũ rwa njora, na no niĩ tu
ndigarĩte. Rĩu maracaria ũrĩa mekũnduta muoyo.‖ 11 No Akiuga atĩrĩ: ―Uma ũthiĩ ũrũgame
kĩrĩma-inĩ mbere ya Yahweh.‖ Na atĩrĩrĩ, Yahweh nĩ kũhĩtũka aahĩtũkaga, na rũhuho rũnene rũrĩ
na hinya rwamethũrangaga irĩma na rũgaatũranga ndũmba cia mahiga mbere ya Yahweh, no
Yahweh ndaarĩ rũhuho-inĩ rũu. Thutha wa rũhuho gũkĩgĩa gĩthingithia, no Yahweh ndaarĩ
gĩthingithia-inĩ kĩu. 12 Thutha wa gĩthingithia kĩu gũkĩgĩa mwaki, no Yahweh ndaarĩ mwaki-inĩ
ũcio. Thutha wa mwaki ũcio, gũkĩiguĩka mũgambo mũnini mũhooreru. 13 Rĩrĩa Eliyah aaiguire
mũgambo ũcio, o rĩo akĩĩhumbĩra ũthiũ na nguo yake, akiuma nja na akĩrũgama mũromo-inĩ wa
ngurunga ĩyo. Naguo mũgambo ũkĩmũũria atĩrĩ: ―Eliyah, nĩ kĩĩ ũreka gũkũ?‖ 14 Nĩ ũndũ ũcio
akiuga ũũ: ―Ngoretwo na kĩyo biũ nĩ ũndũ wa Yahweh Kĩhoti mũnene wa ita; nĩ gũkorũo andũ a
Isiraeli nĩ matiganĩirie kĩrĩkanĩro gĩaku, makamomora igongona ciaku, na makoraga anabii aku
na rũhiũ rwa njora, na no niĩ tu ndigarĩte. Rĩu maracaria ũrĩa mekũnduta muoyo.‖

15 Yahweh akĩmwĩra atĩrĩ: ―Coka, ũthiĩ werũ-inĩ wa Dameski. Wakinya kuo, ũitĩrĩrie Hazaeli
maguta atuĩke mũthamaki wa Siria. 16 Na ũitĩrĩrie Yahu mũcũkũrũ wa Nimushi maguta atuĩke
mũthamaki wa Isiraeli, na ũitĩrĩrie Elisha mũrũ wa Shafati wa kuuma Abeli-mehola maguta
nĩgetha atuĩke mũnabii ithenya rĩaku. 17 Mũndũ o wothe ũgeethara kuuma harĩ rũhiũ rwa njora
rwa Hazaeli, Yahu nĩ akaamũũraga; na mũndũ o wothe ũgeethara kuuma harĩ rũhiũ rwa njora

529



rwa Yahu, Elisha nĩ akaamũũraga. 18 Na no ndigairie andũ 7,000 thĩinĩ wa Isiraeli, arĩa
mataturĩirie Baali maru na matamũmumunyĩte na tũnua twao.‖

19 Agĩkiuma kũu agĩthiĩ na agĩkora Elisha mũrũ wa Shafati akĩrĩma na ikundi 12 cia ndegwa
igĩrĩ igĩrĩ irĩ mbere yake, na we aarĩ na gĩkundi gĩa 12. Kwoguo Eliyah agĩthiĩ harĩ we na
akĩmũikĩria nguo yake. 20 Nĩ ũndũ ũcio agĩtiga ndegwa icio agĩteng‘era harĩ Eliyah akĩmwĩra
atĩrĩ: ―Ndagũthaitha ũreke ngamumunye baba na maitũ. Thutha ũcio nĩ ngũkũrũmĩrĩra.‖ Nake
akĩmũcokeria ũũ: ―Thiĩ, coka, nĩ ũndũ-rĩ, nĩ atĩa njĩkĩte wa gũkũgiria?‖ 21 Agĩgĩcoka na akĩoya
ndegwa igĩrĩ na agĩciruta igongona, na akĩhũthĩra mũraũ gũtherũkia nyama ya ndegwa icio na
akĩhe andũ makĩrĩa. Thutha ũcio agĩũkĩra na akĩrũmĩrĩra Eliyah na akĩambĩrĩria kũmũtungatĩra.

1 ATHAMAKI 20

1 Na rĩrĩ, Mũthamaki Beni-hadadi wa Siria agĩcokanĩrĩria mbũtũ yake yothe o hamwe na
athamaki angĩ 32 na mbarathi ciao hamwe na ngaari cia mbarathi; akĩambata na akĩrigicĩria
itũũra rĩa Samaria na akĩrũa narĩo. 2 Agĩcoka agĩtũma atũmwo kũrĩ Mũthamaki Ahabu wa
Isiraeli itũũra-inĩ akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũũ nĩguo Beni-hadadi oigĩte, 3 ‗Betha yaku na thahabu yaku nĩ
ciakwa, o hamwe na atumia aku arĩa ega biũ na ariũ aku.‘‖ 4 Nĩ ũndũ ũcio mũthamaki wa Isiraeli
agĩcokia ũũ: ―Kũringana na kiugo gĩaku mwathi wakwa mũthamaki, ngũtuĩka waku o hamwe na
kĩrĩa gĩothe ndĩ nakĩo.‖

5 Thutha-inĩ atũmwo acio magĩcoka na makiuga atĩrĩ: ―Ũũ nĩguo Beni-hadadi oigĩte,
‗Ndĩragũtũmĩire ndũmĩrĩri ĩno: ―Nĩ ũkũũnengera betha yaku, thahabu yaku, atumia aku, na ariũ
aku.‖ 6 No rũciũ ihinda-inĩ ta rĩrĩ nĩ ngaatũma ndungata ciakwa kũrĩ wee, na nĩ ikooururia
nyũmba yaku na nyũmba cia ndungata ciaku, na nĩ ikooya indo ciaku ciothe cia kwĩrirĩrio na ithiĩ
nacio.‘‖

7 Nĩ ũndũ ũcio mũthamaki wa Isiraeli agĩta athuri othe a bũrũri ũcio akĩmeera ũũ:
―Ndamũthaitha, rorai muone atĩ mũndũ ũyũ nĩ ehotorete kũrehe mwanangĩko, nĩ gũkorũo
aranjĩtirie atumia akwa, ariũ akwa, betha yakwa, na thahabu yakwa, na ndinamũgiria.‖ 8 Nĩ ũndũ
ũcio athuri othe na andũ othe makĩmwĩra atĩrĩ: ―Ndũgaathĩke, na ndũgetĩkĩre.‖ 9 Kwoguo akĩra
atũmwo a Beni-hadadi ũũ: ―Ĩrai mwathi wakwa mũthamaki atĩrĩ, ‗Ũndũ ũrĩa wothe ũrerĩte
ndungata yaku ĩke mbere ĩyo nĩ ngwĩka, no ũndũ ũyũ ndikũwĩka.‘‖ Kwoguo atũmwo acio
magĩthiĩ na magĩcokia ndũmĩrĩri ĩyo kũrĩ we.

10 Nake Beni-hadadi akĩmũtũmĩra ndũmĩrĩri ĩno: ―Nĩ ũndũ wa ũguo-rĩ, ihoti irondũithia na ciĩke
ũguo o na makĩria angĩkorũo thĩinĩ wa Samaria nĩ kũrĩ na tĩri wa kũigana kũhe andũ arĩa
manũmĩrĩire o mũndũ ngundi!‖ 11 Mũthamaki wa Isiraeli agĩcokia ũũ: ―Mwĩrei atĩrĩ, ‗Mũndũ
ũrĩa ũrehotora indo ciake cia mbaara ndagĩrĩirũo gwĩtĩa o ta mũndũ ũrĩa ũraciiga thĩ.‘‖ 12 O rĩo

530




rĩrĩa aaiguire ndũmĩrĩri ĩyo marĩ hema-inĩ ciao makĩnyua na athamaki acio maarĩ nake, akĩra
ndungata ciake ũũ: ―Mwĩhaarĩriei gũtharĩkĩra!‖ Nĩ ũndũ ũcio ikĩĩhaarĩria gũtharĩkĩra itũũra rĩu.

13 No mũnabii agĩthiĩ kũrĩ Mũthamaki Ahabu wa Isiraeli na akiuga atĩrĩ: ―Ũũ nĩguo Yahweh
oigĩte, ‗Hihi nĩ ũrona kĩrĩndĩ gĩkĩ gĩothe kĩnene ũũ? Nĩ ngũkĩneana guoko-inĩ gwaku ũmũthĩ, na
hĩndĩ ĩyo nĩ ũkũmenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh.‘‖ 14 Ahabu akĩũria: ―Kũgerera harĩ ũ?‖ nake
akĩmũcokeria: ―Ũũ nĩguo Yahweh oigĩte, ‗Kũgerera ndungata cia anene a icigo.‘‖ Agĩkĩũria atĩrĩ:
―Nũũ ũkwambĩrĩria mbaara?‖ nake akĩmũcokeria: ―Nĩwe!‖

15 Ahabu agĩcoka agĩtara ndungata icio cia anene a icigo, na maarĩ 232; thutha ũcio agĩtara
arũme othe a Isiraeli na maarĩ 7,000. 16 Makiumagara ithaa-inĩ rĩa mĩaraho rĩrĩa Beni-hadadi
aanyuaga arĩ mũrĩĩu hema-inĩ marĩ hamwe na athamaki 32 arĩa maamũteithagia. 17 Rĩrĩa
ndungata icio cia anene a icigo cioimĩrire mbere, o rĩo Beni-hadadi agĩtũma atũmwo. Na
makĩmũrehera ndũmĩrĩri ĩno: ―Kũrĩ na arũme moka kuuma Samaria.‖ 18 Nake akĩmeera ũũ:
―Angĩkorũo mokĩte na thayũ, marehei marĩ muoyo; o na angĩkorũo mokĩte kũrũa, mwagĩrĩirũo
kũmarehe marĩ o muoyo.‖ 19 No rĩrĩa andũ acio mooimire nja ya itũũra—nĩo ndungata cia anene
a icigo na mbũtũ iria ciamarũmĩrĩire— 20 o mũndũ akĩũraga ũrĩa maang‘ethanĩire nake. Hĩndĩ
ĩyo Asiria makĩũra, nao andũ a Isiraeli makĩmateng‘eria, no Mũthamaki Beni-hadadi wa Siria
agĩĩthara na mbarathi hamwe na atwarithia amwe a mbarathi. 21 No mũthamaki wa Isiraeli
akiumagara na agĩthiĩ na mbere gũtharĩkĩra mbarathi na ngaari cia mbarathi, na agĩtooria Asiria
na njĩra nene mũno.

22 Thutha-inĩ mũnabii agĩthiĩ kũrĩ mũthamaki wa Isiraeli na akĩmwĩra ũũ: ―Thiĩ wĩĩkĩre hinya na
wĩcũranie ũrĩa ũgwĩka, nĩ gũkorũo kĩambĩrĩria-inĩ kĩa mwaka ũyũ ũngĩ mũthamaki wa Siria nĩ
akaambata agũũkĩrĩre.‖

23 Na rĩrĩ, ndungata cia mũthamaki wa Siria ikĩmwĩra ũũ: ―Kĩhoti wao nĩ Kĩhoti wa irĩma. Nĩkĩo
maatũtooririe. No tũngĩrũa nao tũrĩ kũndũ kwaraganu, nĩ tũkũmatooria. 24 Ningĩ ĩka ũũ: Eheria
athamaki othe, na ithenya rĩao wĩkĩre mangavana. 25 Ũcoke ũcokanĩrĩrie mbũtũ ĩiganaine na
mbũtũ ĩrĩa worirũo nĩyo, mbarathi ithenya rĩa mbarathi na ngaari ya mbarathi ithenya rĩa ngaari
ya mbarathi. Reke tũrũe nao tũrĩ kũndũ kwaraganu, na hatarĩ nganja nĩ tũkũmatooria.‖ Nĩ ũndũ
ũcio agĩthikĩrĩria ũtaaro ũcio wao na agĩka o ũguo.

26 Na rĩrĩ, kĩambĩrĩria-inĩ kĩa mwaka, Beni-hadadi agĩcokanĩrĩria Asiria na makĩambata Afeku
kũrũa na Isiraeli. 27 Na o nao andũ a Isiraeli magĩcokanĩrĩrio hamwe na makĩheo kĩrĩa
maabataraga, na makĩambata magatũngane nao. Rĩrĩa andũ a Isiraeli maambire hema mbere yao,
maahanaga ta tũrũũru twĩrĩ tũnini twa mbũri, nao Asiria maaiyũrĩte bũrũri wothe. 28 Nake
mũndũ wa Kĩhoti ũrĩa wa ma agĩthiĩ kũrĩ mũthamaki wa Isiraeli akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũũ nĩguo
Yahweh oigĩte, ‗Nĩ gũkorũo Asiria moigĩte ũũ: ―Yahweh nĩ Kĩhoti wa irĩma, na ti Kĩhoti wa
kũndũ kwaraganu,‖ nĩ ngũneana kĩrĩndĩ gĩkĩ gĩothe kĩnene ũũ guoko-inĩ gwaku, na hatarĩ nganja
nĩ ũkũmenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh.‘‖

531


29 Maaikarire kũu mambĩte hema mang‘ethanĩire thikũ mũgwanja, na mũthenya wa mũgwanja
mbaara ĩkĩambĩrĩria. Andũ a Isiraeli makĩũraga thigari 100,000 cia gũthiĩ na magũrũ cia Asiria na
mũthenya ũmwe. 30 Nao acio angĩ makĩũrĩra Afeku, itũũra-inĩ. No rũthingo rũkĩgwĩra arũme
27,000 arĩa maatigarire. Beni-hadadi o nake akĩũra agĩthiĩ itũũra-inĩ, na akĩĩhitha rumu-inĩ ya
thĩinĩ.

31 Nĩ ũndũ ũcio ndungata ciake ikĩmwĩra ũũ: ―Atĩrĩrĩ, nĩ tũiguĩte atĩ athamaki a nyũmba ya
Isiraeli nĩ athamaki marĩ tha. Twagũthaitha, twĩtĩkĩrie twĩhumbe nguo cia makũnia njohero-inĩ
citũ na twĩyohe mĩkanda mĩtwe-inĩ itũ tũthiĩ kũrĩ mũthamaki wa Isiraeli. Hihi ahota kũhonokia
muoyo waku.‖

32 Kwoguo makĩĩhumba nguo cia makũnia njohero-inĩ ciao na makĩĩyoha mĩkanda mĩtwe-inĩ
yao na magĩthiĩ makĩingĩra kũrĩ mũthamaki wa Isiraeli na makiuga ũũ: ―Beni-hadadi ndungata
yaku aroiga atĩrĩ, ‗Ndagũthaitha ũreke ndũũre muoyo.‘‖ Nake akĩmacokeria ũũ: ―Arĩ o muoyo?
Ũcio nĩ mũrũ wa ithe witũ.‖ 33 Arũme acio makĩona ũndũ ũcio ũrĩ kĩmenyithia kĩega kĩa ũragũri
na o rĩo magĩtĩkia ciugo icio ciake, na makiuga ũũ: ―Beni-hadadi nĩ mũrũ wa ithe wanyu.‖ Nake
akĩmeera ũũ: ―Thiĩi mũmũrehe.‖ Nake Beni-hadadi agĩthiĩ kũrĩ we, na mũthamaki akĩmũhaicia
ngaari-inĩ ya mbarathi.

34 Beni-hadadi akĩmwĩra ũũ: ―Matũũra marĩa baba ooete kuuma kũrĩ baba wanyu nĩ
ngũmacokia, na no wĩthondekere thoko thĩinĩ wa Dameski o ta ũrĩa baba eekire Samaria.‖

Ahabu akĩmũcokeria atĩrĩ: ―Nĩ ũndũ wa ũiguano ũyũ, nĩ ngũkũrekereria ũthiĩ.‖

Nĩ ũndũ ũcio, agĩthondeka ũiguano nake na akĩmũrekereria athiĩ.

35 Na rĩrĩ, kũgerera kiugo kĩa Yahweh, ũmwe wa ariũ a anabii akĩra mũratawe ũũ:
―Ndagũthaitha, ngũtha.‖ No mũndũ ũcio akĩrega kũmũgũtha. 36 Kwoguo akĩmwĩra atĩrĩ: ―Tondũ
ndũnathikĩrĩria mũgambo wa Yahweh, twatigana, o rĩo mũrũthi no ũgũkũũraga.‖ Rĩrĩa
maatiganire, mũrũthi ũkĩmuumĩrĩra na ũkĩmũũraga.

37 Agĩkora mũndũ ũngĩ akĩmwĩra ũũ: ―Ndagũthaitha, ngũtha.‖ Kwoguo mũndũ ũcio akĩmũgũtha
na akĩmũguraria.

38 Mũnabii ũcio agĩgĩthiĩ na agĩeterera mũthamaki mũkĩra-inĩ wa njĩra, eyohete taama maitho
nĩguo ndakamenyeke. 39 Na rĩrĩa mũthamaki aahĩtũkaga, mũnabii ũcio akĩanĩrĩra akĩmwĩra ũũ:
―Ndungata yaku ĩrathiire harĩa mbaara ĩracacĩire, na harĩ mũndũ ũroimaga ho arandehera mũndũ
ũngĩ aranjĩra atĩrĩ, ‗Rangĩra mũndũ ũyũ. Angĩhĩtia age, wee nĩwe ũkũrutwo muoyo ithenya rĩake,
kwaga ũguo ũrĩhe taranda ĩmwe ya betha.‘ 40 Na rĩrĩa ndungata yaku ĩrarĩ na mĩhang‘o ya haha
na haarĩa, o rĩo mũndũ ũcio aroora.‖ Nake mũthamaki wa Isiraeli akiuga atĩrĩ: ―O ũguo noguo
ũgũtuĩrũo; wee mwene nĩwe wetuĩra.‖ 41 Na o rĩo mũnabii ũcio akĩruta taama ũcio eeyohete
maitho, na mũthamaki wa Isiraeli akĩmenya atĩ aarĩ ũmwe wa anabii. 42 Akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũũ
nĩguo Yahweh oigĩte, ‗Tondũ nĩ ũrekete mũndũ ũrĩa ndoigire aagĩrĩire kũniinwo ethare kuuma

532


guoko-inĩ gwaku, no mũhaka wee ũrutwo muoyo ithenya rĩake, nao andũ aku moragwo ithenya
rĩa andũ ake.‘‖ 43 Nĩ ũndũ ũcio mũthamaki wa Isiraeli akĩinũka gwake mũciĩ Samaria ang‘athĩtie
na arĩ na kĩeha.

1 ATHAMAKI 21

1 Thutha wa maũndũ macio, gũgĩkĩka ũndũ wakonainie na mũgũnda wa mĩthabibũ ũrĩa warĩ wa
Nabothu Mũjezireeli; mũgũnda ũcio warĩ Jezireeli, ũrigainie na nyũmba ya Ahabu mũthamaki
wa Samaria. 2 Ahabu akĩra Nabothu atĩrĩ: ―Nengera mũgũnda waku wa mĩthabibũ nĩgetha
ndĩũtue mũgũnda wa kũhandaga nyeni, tondũ ũrĩ hakuhĩ na nyũmba yakwa. Na niĩ njoke
ngũnengere mũgũnda ũngĩ wa mĩthabibũ mwega makĩria wa gũcenjania na ũcio. Kana ũngĩona
arĩ wega, no ngũnengere mbeca ciganaine na thogora waguo.‖ 3 No Nabothu akĩra Ahabu ũũ:
―Nĩ ũndũ ũtangĩtĩkĩrĩka maitho-inĩ ma Yahweh harĩ niĩ gũkũnengera igai rĩa maithe maitũ ma
tene.‖ 4 Nĩ ũndũ ũcio agĩthiĩ gwake mũciĩ, ang‘athĩtie na arĩ na kĩeha nĩ ũndũ wa ũrĩa Nabothu
Mũjezireeli aamũcokeirie rĩrĩa aamwĩrire atĩrĩ: ―Ndigũkũnengera igai rĩa maithe maitũ ma tene.‖
Agĩcoka agĩkoma ũrĩrĩ-inĩ wake, na agĩikara ahũgũrĩte ũthiũ wake na kũngĩ, na akĩrega kũrĩa.

5 Mũtumia wake Jezebeli agĩtonya kũrĩ we akĩmũũria ũũ: ―Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte ũkorũo na kĩeha ũguo
nginya ũkarega kũrĩa?‖ 6 Ahabu akĩmũcokeria: ―Nĩ tondũ njĩrire Nabothu Mũjezireeli atĩrĩ,
‗Nyenderia mũgũnda waku wa mĩthabibũ. Kana ũngĩona arĩ wega, ũreke ngũnengere mũgũnda
ũngĩ wa mĩthabibũ wa gũcenjania na ũcio.‘ Ĩndĩ oiga ũũ, ‗Ndigũkũnengera mũgũnda wakwa wa
mĩthabibũ.‘‖ 7 Mũtumia wake Jezebeli akĩmwĩra atĩrĩ: ―Na githĩ tiwe ũrathana ũrĩ mũthamaki wa
Isiraeli? Ũkĩra ũrĩe kĩndũ na ũreke ngoro yaku ĩcanjamũke. Nĩ ngũkũnengera mũgũnda wa
mĩthabibũ wa Nabothu Mũjezireeli.‖ 8 Nĩ ũndũ ũcio Jezebeli akĩandĩka marũa na rĩĩtwa rĩa
Ahabu na akĩmahũũra mũhũũri na mũhũũri wa Ahabu na agĩtũma marũa macio kũrĩ athuri na
andũ arĩa marĩ igweta arĩa maaikaraga itũũra rĩa Nabothu. 9 Ũũ nĩguo aandĩkire marũa-inĩ macio:
―Anĩrĩrai atĩ andũ mehinge kũrĩa, na mwĩre Nabothu aikare thĩ mbere ya andũ. 10 Na mwĩre
arũme erĩ matarĩ kĩene maikare thĩ mbere yake na marute ũira wa kũmũthitanga moige atĩrĩ, ‗Nĩ
ũrumĩte Kĩhoti o hamwe na mũthamaki!‘ Mũcoke mũmũrute nja mũmũhũũre na mahiga nginya
akue.‖

11 Nĩ ũndũ ũcio arũme a itũũra rĩake, athuri na andũ arĩa marĩ igweta arĩa maaikaraga itũũra-inĩ
rĩake, magĩka o ta ũrĩa kwaandĩkĩtwo marũa-inĩ macio Jezebeli aamatũmĩire. 12 Makĩanĩrĩra atĩ
andũ mehinge kũrĩa, na makĩra Nabothu aikare thĩ mbere ya andũ. 13 Nao arũme erĩ matarĩ kĩene
makĩingĩra na magĩikara thĩ mbere yake na makĩambĩrĩria kũruta ũira wa gũthitanga Nabothu
marĩ mbere ya andũ acio, makiuga atĩrĩ: ―Nabothu nĩ arumĩte Kĩhoti o hamwe na mũthamaki!‖
Thutha ũcio makĩmũruta nja ya itũũra makĩmũhũũra na mahiga nginya agĩkua. 14 Magĩcoka
magĩtũma ndũmĩrĩri kũrĩ Jezebeli, makĩmwĩra ũũ: ―Nabothu nĩ ahũũrũo na mahiga akua.‖

533




15 Rĩrĩa Jezebeli aaiguire atĩ Nabothu nĩ ahũũrũo na mahiga akua, o rĩo akĩra Ahabu: ―Ũkĩra
wĩgwatĩre mũgũnda wa mĩthabibũ wa Nabothu Mũjezireeli, ũrĩa araregire gũkwenderia, nĩ
gũkorũo Nabothu ndarĩ muoyo. Nĩ mũkuũ.‖ 16 Rĩrĩa Ahabu aaiguire atĩ Nabothu nĩ akuĩte, o rĩo
Ahabu agĩũkĩra nĩguo aikũrũke mũgũnda-inĩ wa mĩthabibũ wa Nabothu Mũjezireeli nĩgetha
akawĩgwatĩre.

17 No kiugo kĩa Yahweh gĩgĩkinyĩra Eliyah Mũtishibi, akĩĩrũo ũũ: 18 ―Ũkĩra ũikũrũke
ũgacemanie na Ahabu mũthamaki wa Isiraeli, ũrĩa ũrĩ Samaria. Arĩ mũgũnda-inĩ wa mĩthabibũ
wa Nabothu, kũrĩa athiĩte nĩgetha akawĩgwatĩre. 19 Wagĩrĩirũo kũmwĩra atĩrĩ, ‗Ũũ nĩguo Yahweh
oigĩte: ―Hihi nĩ kũũraga woraga mũndũ na wacoka woya indo ciake?‖‘ Ũcoke ũmwĩre atĩrĩ, ‗Ũũ
nĩguo Yahweh oigĩte: ―Harĩa ngui icũnĩire thakame ya Nabothu, noho ngui igaacũnĩra thakame
yaku mwene.‖‘‖

20 Ahabu akĩra Eliyah ũũ: ―Kwoguo nĩ wangora, wee thũ yakwa!‖ Nake akĩmũcokeria atĩrĩ: ―Ĩĩ
nĩ ndagũkora. ‗Tondũ nĩ wĩhotorete gwĩka maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh, 21 nĩ
ngũkũrehera mwanangĩko, na thutha waku haate biũ na niine mũndũrũme o wothe wa Ahabu,
nginya arĩa matarĩ na ũteithio na arĩa matarĩ hinya thĩinĩ wa Isiraeli. 22 Na ngaatũma nyũmba
yaku ĩhaane o ta nyũmba ya Jeroboamu mũrũ wa Nebati na o ta nyũmba ya Baasha mũrũ wa
Ahiya, nĩ gũkorũo nĩ ũndakarĩtie na ũgatũma andũ a Isiraeli mehie.‘ 23 Naho ha ũhoro wĩgiĩ
Jezebeli, Yahweh oigĩte ũũ: ‗Ngui ikaarĩĩra Jezebeli mũgũnda-inĩ wa itũũra rĩa Jezireeli. 24
Mũndũ o wothe wa Ahabu ũgaakuĩra itũũra-inĩ akaarĩo nĩ ngui, na mũndũ o wothe ũgaakuĩra
werũ-inĩ, akaarĩo nĩ nyoni cia rĩera-inĩ. 25 Na rĩrĩ, gũtirĩ kwagĩa mũndũ ũngĩ ũhaana Ahabu, ũrĩa
wehotorete biũ gwĩka maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh, agĩcogerũo nĩ mũtumia wake
Jezebeli. 26 Eekire maũndũ marĩa marĩ magigi biũ na njĩra ya kũrũmĩrĩra mĩhianano ĩrĩ magigi, o
ta ũrĩa Aamori othe meekaga, arĩa Yahweh aaingatire mehere mbere ya ciana cia Isiraeli.‘‖

27 Rĩrĩa Ahabu aaiguire ciugo icio, o rĩo agĩtembũra nguo ciake na akĩĩhumba nguo ya ikũnia; na
akĩĩhinga kũrĩa na agĩikara akomete ehumbĩte nguo ya ikũnia na aathiaga ethikĩire. 28 Thutha
ũcio kiugo kĩa Yahweh gĩgĩkinyĩra Eliyah Mũtishibi akĩrũo ũũ: 29 ―Hihi nĩ wonete ũrĩa Ahabu
enyihĩtie nĩ ũndũ wakwa? Tondũ nĩ enyihĩtie mbere yakwa, ndikũrehe mwanangĩko ũcio
matukũ-inĩ make. Ngaarehera nyũmba yake mwanangĩko ũcio matukũ-inĩ ma mũrũwe.‖

1 ATHAMAKI 22

1 Na rĩrĩ, kwa ihinda rĩa mĩaka ĩtatũ, gũtiarĩ na mbaara gatagatĩ-inĩ ga Siria na Isiraeli. 2 Mwaka-
inĩ wa gatatũ, Mũthamaki Jehoshafatu wa Yahuda agĩikũrũka agĩthiĩ kũrĩ mũthamaki wa Isiraeli.
3 Nake mũthamaki wa Isiraeli akĩra ndungata ciake atĩrĩ: ―Hihi nĩ mũĩ atĩ itũũra rĩa Ramothu-
gileadi nĩ ritũ? Na no kũmaĩrĩria tũramaĩrĩria kũrĩoya kuuma kũrĩ mũthamaki wa Siria.‖ 4
Agĩcoka akĩũria Jehoshafatu ũũ: ―Hihi nĩ ũgũthiĩ na niĩ tũkarũe kũu Ramothu-gileadi?‖

534




Jehoshafatu agĩcokeria mũthamaki wa Isiraeli atĩrĩ: ―Niĩ nawe tũrĩ ũndũ ũmwe. Andũ akwa no ta
andũ aku. Mbarathi ciakwa no ta mbarathi ciaku.‖

5 No Jehoshafatu akĩra mũthamaki wa Isiraeli ũũ: ―Ndagũthaitha, amba ũtuĩrie kiugo kĩa
Yahweh.‖

6 Mũthamaki wa Isiraeli agĩgĩcokanĩrĩria anabii hamwe, arũme ta 400, akĩmoria ũũ: ―Thiĩ
ngarũe na itũũra rĩa Ramothu-gileadi kana ndige?‖ Makiuga atĩrĩ: ―Ambata, na Mwathi nĩ
ekũrĩneana guoko-inĩ kwa mũthamaki.‖

7 Jehoshafatu agĩcoka akiuga: ―Kaĩ gũkũ gũtarĩ mũnabii wa Yahweh? Rekei tũtuĩrie ũhoro
kũgerera kũrĩ we o nake.‖ 8 Nĩ ũndũ ũcio mũthamaki wa Isiraeli akĩra Jehoshafatu atĩrĩ: ―Harĩ na
mũndũ ũngĩ ũmwe tũngĩhũthĩra gũtuĩria ũhoro harĩ Yahweh; no nĩ ndĩmũthũire tondũ ndarĩ hĩndĩ
arathaga maũndũ mega manjĩgiĩ, arathaga o maũndũ moru. Nĩ Mikaia mũrũ wa Imula.‖ No
Jehoshafatu akiuga ũũ: ―Mũthamaki ndagĩrĩirũo kuuga ũndũ ta ũcio.‖

9 Nĩ ũndũ ũcio mũthamaki wa Isiraeli agĩta mũnene ũmwe wa kwa mũthamaki akĩmwĩra atĩrĩ:
―Thiĩ ũrehe Mikaia mũrũ wa Imula narua.‖ 10 Na rĩrĩ, mũthamaki wa Isiraeli na Jehoshafatu
mũthamaki wa Yahuda maaikarĩte o mũndũ gĩtĩ-inĩ gĩake kĩa ũnene, mehumbĩte nguo cia ũnene,
kĩhuuhĩro-inĩ mũromo-inĩ wa kĩhingo gĩa Samaria, nao anabii othe maarathaga marĩ mbere yao.
11 Nake Zedekia mũrũ wa Kenaana agĩĩthondekera hĩa cia kĩgera na akiuga atĩrĩ: ―Ũũ nĩguo
Yahweh oigĩte, ‗Ici nĩcio ũgũtheca Asiria nacio nginya ũmaniine biũ.‘‖ 12 Anabii acio angĩ othe
maarathaga na njĩra o ta ĩyo, makoiga: ―Ambata itũũra-inĩ rĩa Ramothu-gileadi na nĩ ũgũtooria;
Yahweh nĩ ekũrĩneana guoko-inĩ kwa mũthamaki.‖

13 Kwoguo mũtũmwo ũrĩa wathiĩte gwĩta Mikaia akĩmwĩra ũũ: ―Atĩrĩrĩ, uuge wa anabii othe ũrĩ
na ndũmĩrĩri njega harĩ mũthamaki. Ndagũthaitha ũreke kiugo gĩaku gĩkorũo gĩtariĩ o ta ciugo
ciao, na warie maũndũ mega.‖ 14 No Mikaia akiuga atĩrĩ: ―O ta ũrĩa Yahweh atũũraga muoyo,
ũndũ ũrĩa wothe Yahweh ekũnjĩra noguo nguuga.‖ 15 Agĩcoka agĩtonya harĩ mũthamaki, nake
mũthamaki akĩmũũria atĩrĩ: ―Mikaia, tũthiĩ tũkarũe na itũũra rĩa Ramothu-gileadi kana tũtige?‖ O
rĩo akĩmũcokeria ũũ: ―Ambata na nĩ ũgũtooria; Yahweh nĩ ekũrĩneana guoko-inĩ kwa
mũthamaki.‖ 16 Nĩ ũndũ ũcio mũthamaki akĩmwĩra ũũ: ―Ngũkwĩhĩtithia maita maigana, atĩ
ndũkanjĩre ũndũ ũngĩ tiga ũhoro wa ma rĩĩtwa-inĩ rĩa Yahweh?‖ 17 Agĩkiuga atĩrĩ: ―Ndĩrona
andũ a Isiraeli othe mahurunjũkĩte irĩma-inĩ, ta ng‘ondu itarĩ na mũrĩithi. Yahweh oigĩte ũũ: ‗Aya
matirĩ na mwathi. O mũndũ nĩ acoke gwake mũciĩ na thayũ.‘‖

18 Nake mũthamaki wa Isiraeli akĩra Jehoshafatu ũũ: ―Na githĩ ndikwĩrire atĩrĩ, ‗Ndekũratha
maũndũ mega manjĩgiĩ, ekũratha o maũndũ moru‘?‖

19 Mikaia agĩkiuga atĩrĩ: ―Gĩthikĩrĩrie kiugo kĩa Yahweh: Nyonire Yahweh aikarĩire gĩtĩ gĩake
kĩa ũnene na mbũtũ yothe ya igũrũ ĩrũgamĩte hakuhĩ nake, mwena wake wa ũrĩo na mwena wake
wa ũmotho. 20 Yahweh acoka oiga atĩrĩ, ‗Nũũ ũkũheenereria Ahabu nĩguo ambate Ramothu-
gileadi agakuĩre kuo?‘ Na ũmwe ekuugaga ũndũ ũmwe, ũngĩ nake akoiga ũndũ ũngĩ. 21 Naguo

535


roho woimĩra woka mbere ya Yahweh woiga atĩrĩ, ‗Nĩ ngũmũheenereria.‘ Yahweh aũũria ũũ,
‗Ũgwĩka ũguo atĩa?‘ 22 Roho ũcio wamũcokeria atĩrĩ, ‗Nguumagara thiĩ nduĩke roho wa
maheeni kanua-inĩ ka anabii ake othe.‘ Nĩ ũndũ ũcio oiga atĩrĩ, ‗Nĩ ũkũmũheenereria, na makĩria
ma ũguo, nĩ ũkũgaacĩra. Umagara ũgeke ũguo.‘ 23 Na rĩu Yahweh nĩ ekĩrĩte roho wa maheeni
kanua-inĩ ka anabii aya aku othe, no Yahweh atuĩte gũkũrehera mwanangĩko.‖

24 Hĩndĩ ĩyo Zedekia mũrũ wa Kenaana agĩkuhĩrĩria na akĩgũtha Mikaia ikai akĩmũũria ũũ:
―Roho wa Yahweh ũgereire njĩra ĩrĩkũ kuuma harĩ niĩ woka kwaria nawe?‖ 25 Mikaia
akĩmũcokeria ũũ: ―Atĩrĩrĩ, nĩ ũkoona nĩ njĩra ĩrĩkũ mũthenya ũrĩa ũgaatonya rumu-inĩ ya thĩinĩ
biũ kwĩhitha.‖ 26 Mũthamaki wa Isiraeli agĩcoka akiuga atĩrĩ: ―Oya Mikaia ũmũneane kũrĩ
Amoni mũnene wa itũũra na Joashu mũrũ wa mũthamaki. 27 Meere atĩrĩ, ‗Ũũ nĩguo mũthamaki
oigĩte: ―Ikiai mũndũ ũyũ njera na mũmũheage mũigana mũnini wa mũgate na maĩ nginya rĩrĩa
ngaacoka na thayũ.‖‘‖ 28 No Mikaia akiuga ũũ: ―Ũngĩgaacoka na thayũ, Yahweh ndarĩtie na
niĩ.‖ Agĩcoka akiuga atĩrĩ: ―Ririkanai ũguo ndoiga, inyuĩ ikundi ciothe cia andũ.‖

29 Kwoguo mũthamaki wa Isiraeli na Jehoshafatu mũthamaki wa Yahuda makĩambata magĩthiĩ
Ramothu-gileadi. 30 Mũthamaki wa Isiraeli akĩra Jehoshafatu ũũ: ―Ngwĩgarũra nĩguo
ndikamenyeke na thiĩ mbaara-inĩ, no wee wĩhumbe nguo yaku ya ũnene.‖ Nĩ ũndũ ũcio
mũthamaki wa Isiraeli akĩĩgarũra nĩguo ndakamenyeke na akĩingĩra mbaara-inĩ. 31 Na rĩrĩ,
mũthamaki wa Siria nĩ aathĩte anene ake mĩrongo ĩtatũ na erĩ a ngaari cia mbarathi akameera ũũ:
―Mũtikarũe na mũndũ o na ũrĩkũ, mũnini kana mũnene, o tiga mũthamaki wa Isiraeli.‖ 32 Na
rĩrĩa anene a ngaari cia mbarathi moonire Jehoshafatu, makĩĩrana atĩrĩ: ―Hatarĩ nganja ũyũ nĩwe
mũthamaki wa Isiraeli.‖ Nĩ ũndũ ũcio makĩmũhũgũkĩra nĩguo marũe nake; nake Jehoshafatu
akĩambĩrĩria gũkaya nĩguo ateithio. 33 Rĩrĩa anene a ngaari cia mbarathi moonire atĩ ti
mũthamaki wa Isiraeli, o rĩo makĩhũgũka magĩtiga kũmũrũmĩrĩra.

34 No mũndũ ũmwe agĩikia mũguĩ o ro ũguo, na akĩratha mũthamaki wa Isiraeli gatagatĩ ka
ngathĩko cia kagooti gake ga cuma. Nĩ ũndũ ũcio mũthamaki akĩra mũtwarithia wa ngaari yake
ya mbarathi atĩrĩ: ―Garũrũka ũnjeherie mbaara-inĩ, nĩ gũkorũo nĩ ndagurario ũũru.‖ 35 Mbaara
ĩyo ĩgĩcaca mũthenya ũcio wothe, na mũthamaki agĩikara atiirĩrĩirũo arĩ ngaari-inĩ ya mbarathi,
ang‘etheire Asiria. Kĩronda kĩu gĩkiura thakame ĩgĩitĩka kũu thĩinĩ wa ngaari ĩyo ya mbaara, na
hwaĩ-inĩ ũcio agĩkua. 36 Rĩrĩa riũa rĩathũaga, gũkĩanĩrĩrũo ũũ kambĩ-inĩ guothe: ―O mũndũ nĩ
athiĩ itũũra-inĩ rĩake! O mũndũ nĩ athiĩ mũgũnda-inĩ wake!‖ 37 Mũthamaki agĩgĩkua, na
makĩmũtwara Samaria; magĩthika mũthamaki kũu Samaria. 38 Rĩrĩa maathambĩirie ngaari ĩyo ya
mbaara mwena-inĩ wa karia ga Samaria, ngui igĩcũna thakame yake na maraya magĩĩthambĩra
ho, kũringana na kiugo kĩrĩa Yahweh aarĩtie.

39 Ha ũhoro wa maũndũ macio mangĩ megiĩ Ahabu, ũrĩa wothe eekire o hamwe na nyũmba ya
mĩguongo ĩrĩa aakire na matũũra marĩa mothe aakire, na githĩ ti maandĩke ibuku-inĩ rĩa maũndũ
ma mahinda ma athamaki a Isiraeli? 40 Thutha ũcio Ahabu akĩhurũkio hamwe na maithe make
ma tene; na mũrũwe Ahazia agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake.

536


41 Jehoshafatu mũrũ wa Asa aatuĩkire mũthamaki wa Yahuda mwaka-inĩ wa kana wa
Mũthamaki Ahabu wa Isiraeli. 42 Jehoshafatu aarĩ na mĩaka 35 rĩrĩa aatuĩkire mũthamaki, na
aathanire mĩaka 25 thĩinĩ wa Yahrushalayim. Nyina eetagwo Azuba mwarĩ wa Shilihi. 43
Aathiire na mbere kũrũmĩrĩra mĩthiĩre yothe ya ithe Asa. Ndaamĩtiganĩirie, na eekire maũndũ
marĩa magĩrĩire maitho-inĩ ma Yahweh. O na kũrĩ ũguo, kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru gũtieheririo, na
andũ no maathiaga na mbere kũrutĩra magongona na ndogo ya magongona kũndũ kũu gũtũũgĩru.
44 Jehoshafatu nĩ aatũũririe thayũ hamwe na mũthamaki wa Isiraeli. 45 Ha ũhoro wa maũndũ
macio mangĩ megiĩ Jehoshafatu, ciĩko ciake irĩ hinya na ũrĩa aarũire mbaara, na githĩ ti maandĩke
ibuku-inĩ rĩa maũndũ ma mahinda ma athamaki a Yahuda? 46 Ningĩ nĩ eeheririe arũme acio angĩ
arĩa maahũũraga ũmaraya hekarũ-inĩ thĩinĩ wa bũrũri, arĩa maatigarĩte matukũ-inĩ ma ithe Asa.

47 Hĩndĩ ĩyo gũtiarĩ na mũthamaki thĩinĩ wa Edomu; mũnene ũmwe nĩwe waathanaga ta
mũthamaki.

48 Jehoshafatu ningĩ nĩ aathondekete meri cia Tarishishi cia gũthiĩ Ofiri kũgĩĩra thahabu, no
itiathiire tondũ meri icio nĩ ciathũkĩire Ezioni-geberi. 49 Hĩndĩ ĩyo nĩrĩo Ahazia mũrũ wa Ahabu
eerire Jehoshafatu ũũ: ―Ĩtĩkĩria ndungata ciakwa ithiĩ hamwe na ndungata ciaku meri-inĩ,‖ ĩndĩ
Jehoshafatu ndaigana gwĩtĩkĩra.

50 Thutha ũcio Jehoshafatu akĩhurũkio hamwe na maithe make ma tene na agĩthikwo hamwe na
maithe make ma tene thĩinĩ wa Itũũra rĩa Daudi ithe wao wa tene; na mũrũwe Jehoramu agĩtuĩka
mũthamaki ithenya rĩake.

51 Ahazia mũrũ wa Ahabu aatuĩkire mũthamaki wa Isiraeli thĩinĩ wa Samaria mwaka-inĩ wa 17
wa Mũthamaki Jehoshafatu wa Yahuda, na aathanire Isiraeli mĩaka ĩĩrĩ. 52 Na agĩthiĩ na mbere
gwĩka maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh na akĩrũmĩrĩra mĩthiĩre ya ithe na nyina na mĩthiĩre
ya Jeroboamu mũrũ wa Nebati, ũrĩa watũmire andũ a Isiraeli mehie. 53 Aathiire na mbere
gũtungatĩra Baali na kũmũinamĩrĩra na agĩthiĩ na mbere kũrakaria Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli, o
ta ũrĩa ithe eekĩte.

2 ATHAMAKI 1

1 Na rĩrĩ, thutha wa gĩkuũ kĩa Ahabu, Moabi nĩ yaremeire Isiraeli.

2 Hĩndĩ ĩyo nĩrĩo Ahazia aagũire kũgerera mwanya warĩ kanyũmba-inĩ gake ka igũrũ kũu
Samaria na akĩgurara. Kwoguo agĩtũma atũmwo na akĩmeera atĩrĩ: ―Thiĩi mũtuĩrie ũhoro kũrĩ
Baali-zebubu hoti ya Ekironi, nĩguo mũmenye kana nĩ ngũhona nguraro ĩno.‖ 3 No mũraika wa
Yahweh akĩra Eliyah ũrĩa Mũtishibi ũũ: ―Ũkĩra ũthiĩ ũgatũnge atũmwo a mũthamaki wa Samaria
ũmeere atĩrĩ, ‗Hihi nĩ Kĩhoti gũtarĩ thĩinĩ wa Isiraeli atĩ nĩkĩo mũrathiĩ gũtuĩria ũhoro kũrĩ Baali-

537




zebubu hoti ya Ekironi? 4 Nĩ ũndũ ũcio, Yahweh oigĩte ũũ: ―Ndũkuuma ũrĩrĩ-inĩ ũcio ũkomeire,
tondũ hatarĩ nganja nĩ ũgũkua.‖‘‖ Nake Eliyah agĩĩthiĩra.

5 Rĩrĩa atũmwo acio maacokire kũrĩ we, o rĩmwe akĩmoria ũũ: ―Nĩ kĩĩ gĩatũma mũcoke?‖ 6 Nao
makĩmũcokeria makĩmwĩra atĩrĩ, ―Nĩ harĩ mũndũ ũũkire gũtũtũnga atwĩra ũũ: ‗Thiĩi, mũcoke
kũrĩ mũthamaki ũrĩa ũmũtũmire mũmwĩre atĩrĩ, ―Ũũ nĩguo Yahweh ekuuga: ‗Hihi nĩ Kĩhoti
gũtarĩ thĩinĩ wa Isiraeli atĩ nĩkĩo ũtũmĩte andũ magatuĩrie ũhoro kũrĩ Baali-zebubu hoti ya
Ekironi? Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, ndũkuuma ũrĩrĩ-inĩ ũcio ũkomeire, tondũ hatarĩ nganja nĩ ũgũkua.‘‖‘‖ 7
Nake akĩmoria atĩrĩ: ―Mũndũ ũcio ũũkire kũmũtũnga na amwĩra ciugo icio ekũhaanaga atĩa?‖ 8
Nao makĩmwĩra atĩrĩ: ―Nĩ mũndũ ũkwĩhumbĩte nguo ya maguoya na akeyoha mũcibi wa ngothi
njohero.‖ Nake akiuga o rĩmwe: ―Ũcio nĩ Eliyah ũrĩa Mũtishibi.‖

9 Mũthamaki agĩcoka akĩmũtũmĩra mũnene wa thigari 50 hamwe na arũme ake 50. Rĩrĩa mũnene
ũcio aambatire kũrĩ we, Eliyah aaikarĩte thĩ igũrũ rĩa kĩrĩma. Agĩkĩmwĩra atĩrĩ: ―Wee mũndũ wa
Kĩhoti ũrĩa wa ma, mũthamaki ekuuga atĩrĩ, ‗Ikũrũka.‘‖ 10 No Eliyah agĩcokeria mũnene ũcio
wa thigari 50 akĩmwĩra ũũ: ―Angĩkorũo niĩ ndĩ mũndũ wa Kĩhoti-rĩ, reke mwaki ũikũrũke kuuma
igũrũ ũgũcine hamwe na arũme acio aku 50.‖ Naguo mwaki ũgĩikũrũka kuuma igũrũ ũkĩmũcina
hamwe na arũme acio ake 50.

11 Nake mũthamaki akĩmũtũmĩra rĩngĩ mũnene ũngĩ wa thigari 50 hamwe na arũme ake 50.
Nake agĩthiĩ akĩmwĩra atĩrĩ: ―Wee mũndũ wa Kĩhoti ũrĩa wa ma, mũthamaki ekuuga atĩrĩ,
‗Ikũrũka na ihenya.‘‖ 12 No Eliyah akĩmacokeria akĩmeera ũũ: ―Angĩkorũo niĩ ndĩ mũndũ wa
Kĩhoti ũrĩa wa ma-rĩ, reke mwaki ũikũrũke kuuma igũrũ ũgũcine hamwe na arũme acio aku 50.‖
Naguo mwaki wa Kĩhoti ũgĩikũrũka kuuma igũrũ na ũkĩmũcina hamwe na arũme acio ake 50.

13 Mũthamaki agĩcoka agĩtũma o rĩngĩ mũnene wa gatatũ wa thigari 50 hamwe na arũme ake 50.
No mũnene ũcio wa gatatũ wa thigari 50 akĩambata na akĩinamĩrĩra aturĩtie maru mbere ya
Eliyah na akĩambĩrĩria kũmũthaitha etĩkĩrĩke nĩwe akĩmwĩra ũũ: ―Wee mũndũ wa Kĩhoti ũrĩa wa
ma, ndagũthaitha ũreke muoyo wakwa na wa ndungata ici ciaku 50 ũkorũo ũrĩ wa bata maitho-
inĩ maku. 14 Mwaki nĩ ũrĩkĩtie gũikũrũka kuuma igũrũ na ũgacina anene acio erĩ a mbere a
thigari 50 hamwe na ikundi ciao cia arũme 50, ĩndĩ rĩu reke muoyo wakwa ũkorũo ũrĩ wa bata
maitho-inĩ maku.‖

15 Hĩndĩ ĩyo mũraika wa Yahweh akĩra Eliyah atĩrĩ: ―Ikũrũka hamwe nake. Ndũkamwĩtigĩre.‖ Nĩ
ũndũ ũcio agĩũkĩra agĩikũrũka hamwe nake nginya kũrĩ mũthamaki. 16 Eliyah agĩkĩĩra
mũthamaki atĩrĩ, ―Yahweh oigĩte ũũ: ‗Nĩ ũtũmĩte atũmwo magatuĩrie ũhoro kũrĩ Baali-zebubu
hoti ya Ekironi. Hihi nĩ Kĩhoti gũtarĩ thĩinĩ wa Isiraeli? Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte wage gũtuĩria kiugo
gĩake? Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, ndũkuuma ũrĩrĩ-inĩ ũcio ũkomeire, tondũ hatarĩ nganja nĩ ũgũkua.‘‖ 17
Nake agĩkua, kũringana na kiugo kĩa Yahweh kĩrĩa Eliyah oigĩte; na tondũ ndaarĩ na mũriũ,
Jehoramu agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake, mwaka-inĩ wa kerĩ wa Jehoramu mũrũ wa
Jehoshafatu mũthamaki wa Yahuda.

538


18 Ha ũhoro wa maũndũ macio mangĩ megiĩ Ahazia, ũrĩa eekire, na githĩ ti maandĩke ibuku-inĩ
rĩa maũndũ ma mahinda ma athamaki a Isiraeli?

2 ATHAMAKI 2

1 Rĩrĩa Yahweh aarĩ hakuhĩ kuoya Eliyah amũtware igũrũ thĩinĩ wa kĩhuhũkanio, Eliyah na
Elisha nĩ mooimire Giligali. 2 Eliyah akĩĩra Elisha atĩrĩ: ―Ndagũthaitha ũikare gũkũ, tondũ
Yahweh nĩ andũmĩte thiĩ Betheli.‖ No Elisha akĩmwĩra: ―O ta ũrĩa Yahweh atũũraga muoyo na o
ta ũrĩa wee ũtũũraga muoyo, ndigũgũtiga.‖ Nĩ ũndũ ũcio magĩikũrũka magĩthiĩ Betheli. 3 Nao
ariũ a anabii kũu Betheli magĩthiĩ kũrĩ Elisha makĩmwĩra atĩrĩ: ―Hihi nĩ ũĩ atĩ ũmũthĩ Yahweh nĩ
ekweheria mwathi waku atige gũtuĩka mũtongoria waku?‖ Nake akĩmeera ũũ: ―Nĩ njũĩ ũguo.
Mwĩkirĩrei.‖

4 Nake Eliyah akĩmwĩra atĩrĩ: ―Elisha, ndagũthaitha ũikare gũkũ, tondũ Yahweh nĩ andũmĩte thiĩ
Jeriko.‖ No we akĩmwĩra atĩrĩ: ―O ta ũrĩa Yahweh atũũraga muoyo na o ta ũrĩa wee ũtũũraga
muoyo, ndigũgũtiga.‖ Kwoguo magĩthiĩ Jeriko. 5 Nao ariũ a anabii arĩa maarĩ kũu Jeriko
magĩthiĩ kũrĩ Elisha makĩmwĩra atĩrĩ: ―Hihi nĩ ũĩ atĩ ũmũthĩ Yahweh nĩ ekweheria mwathi waku
atige gũtuĩka mũtongoria waku?‖ Nake akĩmeera ũũ: ―Nĩ njũĩ ũguo. Mwĩkirĩrei.‖

6 Na rĩrĩ, Eliyah akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ndagũthaitha ũikare gũkũ, tondũ Yahweh nĩ andũmĩte thiĩ
Jorodani.‖ No we akĩmwĩra atĩrĩ: ―O ta ũrĩa Yahweh atũũraga muoyo na o ta ũrĩa wee ũtũũraga
muoyo, ndigũgũtiga.‖ Nĩ ũndũ ũcio, eerĩ magĩthiĩ na mbere na rũgendo. 7 Na ariũ 50 a anabii o
nao magĩthiĩ makĩrũgama o haraihu meroreire acio erĩ marũgamĩte hakuhĩ na Rũũĩ rwa Jorodani.
8 Nake Eliyah akĩoya nguo yake akĩmĩkũnja na akĩgũtha maĩ, namo makĩgayũkana mwena wa
ũmotho na mwena wa ũrĩo, nao eerĩ makĩringa magereire thĩ nyũmũ.

9 Na rĩrĩ, marĩkia kũringa, Eliyah akĩra Elisha atĩrĩ: ―Hoya ũndũ ũrĩa ũrenda ngwĩkĩre itaneherio
harĩ wee.‖ Nake Elisha akĩmwĩra: ―Hihi no nyamũkĩre icunjĩ igĩrĩ cia roho waku?‖ 10
Akĩmũcokeria akĩmwĩra: ―Ũndũ ũcio wahoya nĩ mũritũ. Angĩkorũo nĩ ũkũnyona ngĩeherio
kuuma harĩ wee, ũndũ ũcio wahoya nĩ ũgwĩkĩka; no angĩkorũo ndũkũnyona, ũndũ ũcio
ndũgwĩkĩka.‖

11 Na rĩrĩa maathiaga o makĩaragia, o rĩmwe ngaari ya mbarathi yatariĩ ta mwaki, na mbarathi
ciatariĩ ta mwaki ikĩmatigithũkania eerĩ, na Eliyah akĩambata igũrũ thĩinĩ wa kĩhuhũkanio. 12
Hĩndĩ ĩyo Elisha eeroragĩra, aakayaga akoiga: ―Wũi baba! Wũi baba! Ngaari ya mbarathi ya
Isiraeli na atwarithia ake a mbarathi!‖ Rĩrĩa aatigire kũmuona, akĩnyita nguo ciake mwene
agĩcitembũra icunjĩ igĩrĩ. 13 Thutha ũcio akĩoya nguo ya Eliyah ĩrĩa yagwĩte kuuma harĩ we na
akĩhũndũka, akĩrũgama hũgũrũrũ-inĩ cia Rũũĩ rwa Jorodani. 14 Agĩcoka akĩoya nguo ya Eliyah
ĩyo yagwĩte kuuma harĩ we akĩgũtha maĩ akiuga ũũ: ―Yahweh arĩ kũ, o ũcio Kĩhoti wa Eliyah?‖

539




Rĩrĩa aagũthire maĩ macio, makĩgayũkana mwena wa ũmotho na mwena wa ũrĩo, na Elisha
akĩringa.

15 Rĩrĩa ariũ a anabii kũu Jeriko maamuoneire o haraihu, makiuga atĩrĩ: ―Roho wa Eliyah ũrĩ
igũrũ rĩa Elisha.‖ Magĩgĩthiĩ kũmũtũnga na makĩinamĩrĩra thĩ mbere yake. 16 Makĩmwĩra atĩrĩ:
―Nĩ harĩ andũ 50 marĩ na hinya gatagatĩ-inĩ ka ndungata ciaku. Twagũthaitha ũreke mathiĩ
magacarie mwathi waku. No gũkorũo roho wa Yahweh nĩ ũmuoete na igũrũ ũkamũikia kĩrĩma-
inĩ kĩmwe kana mũkuru-inĩ ũmwe. No we akĩmeera: ―Mũtikamatũme.‖ 17 No o magĩthiĩ na
mbere kũmũringĩrĩria nginya agĩconoka, nĩ ũndũ ũcio akĩmeera: ―Matũmei.‖ Nao magĩtũma andũ
acio 50, magĩcaria ihinda rĩa thikũ ithatũ no matiamuonire. 18 Rĩrĩa maacokire kũrĩ we,
aaikaraga Jeriko. Nake akĩmeera atĩrĩ: ―Githĩ ndiamwĩrire mũtigathiĩ?‖

19 Thutha wa ihinda andũ a itũũra rĩu makĩra Elisha ũũ: ―Mwathi wakwa nĩ arona atĩ itũũra rĩrĩ
rĩrĩ handũ hega; no maĩ ma rĩo nĩ moru, na bũrũri nĩ mũthaatu.‖ 20 Nake akiuga: ―Ndeherai
kabakũri kanini kerũ na mũgekĩre cumbĩ.‖ Nao makĩmũtwarĩra. 21 Agĩcoka agĩthiĩ harĩa maĩ
macio mooimaga na agĩikia cumbĩ thĩinĩ wamo akiuga: ―Yahweh ekuuga atĩrĩ, ‗Nĩ ndahonia maĩ
maya. Matigũcoka kũrehe gĩkuũ kana ũhoro wa gũthaata.‘‖ 22 Na rĩrĩ, maĩ macio nĩ maahonirio
nginya ũmũthĩ ũyũ, kũringana na kiugo kĩrĩa kĩaaririo nĩ Elisha.

23 Nake akĩambata kuuma kũu erekeire Betheli. Na rĩrĩa aathiaga njĩra-inĩ, tũmwana tũmwe
tũkiuma itũũra-inĩ tũkĩambĩrĩria kũmũnyũrũria tũkiugaga atĩrĩ: ―Ambata wee kĩhara gĩkĩ! Ambata
wee kĩhara gĩkĩ!‖ 24 Thutha-inĩ akĩĩhũgũra akĩrora tũmwana tũu agĩtũruma na rĩĩtwa rĩa Yahweh.
Hĩndĩ ĩyo nduba igĩrĩ cia mũgoma ikiumĩra mũtitũ-inĩ na igĩtambura ciana 42 harĩ icio tũcunjĩ
tũcunjĩ. 25 Agĩthiĩ na mbere na rũgendo kuuma kũu erekeire Kĩrĩma-inĩ gĩa Karimeli, na kuuma
kũu agĩcoka Samaria.

2 ATHAMAKI 3

1 Na rĩrĩ, Jehoramu mũrũ wa Ahabu aatuĩkire mũthamaki wa Isiraeli kũu Samaria mwaka-inĩ wa
18 wa Mũthamaki Jehoshafatu wa Yahuda, na agĩathana mĩaka 12.

2 Nake agĩthiĩ na mbere gwĩka maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh, no ti na gĩkĩro kĩrĩa ithe
kana nyina meekĩte, nĩ gũkorũo nĩ eeheririe gĩtugĩ gĩa kũhoywo kĩa Baali kĩrĩa ithe aathondekete.
3 No rĩrĩ, nĩ aanyitĩrĩire mehia marĩa Jeroboamu mũrũ wa Nebati aatũmĩte Isiraeli mehie.
Ndaatiganire namo.

4 Na rĩrĩ, Mesha Mũthamaki wa Moabi aarĩ mũrĩithi wa ng‘ondu, na nĩ aarĩhaga igooti rĩa
tũgondu 100,000 na ndũrũme 100,000 itarĩ nyenje guoya kũrĩ mũthamaki wa Isiraeli. 5 Rĩrĩa
Ahabu aakuire, mũthamaki wa Moabi akĩremera mũthamaki wa Isiraeli. 6 Nĩ ũndũ ũcio,
Mũthamaki Jehoramu akiumagara mũthenya ũcio kuuma Samaria na agĩcokanĩrĩria andũ a

540




Isiraeli othe. 7 Ningĩ agĩtũmana ndũmĩrĩri kũrĩ Mũthamaki Jehoshafatu wa Yahuda, akiuga ũũ:
―Mũthamaki wa Moabi nĩ anemeire. Hihi nĩ ũgũthiĩ na niĩ tũkarũe na Moabi?‖ Nake akiuga: ―Ĩĩ
nĩ ngũthiĩ. Niĩ nawe tũrĩ ũndũ ũmwe. Andũ akwa no ta andũ aku. Mbarathi ciakwa no ta
mbarathi ciaku.‖ 8 Ningĩ akĩũria atĩrĩ: ―Tũkwambata tũgereire njĩra ĩrĩkũ?‖ Nake akĩmũcokeria
akĩmwĩra: ―Tũkũgera njĩra ya werũ wa Edomu.‖

9 Mũthamaki ũcio wa Isiraeli agĩcoka akiumagara hamwe na mũthamaki wa Yahuda na
mũthamaki wa Edomu. Na thutha wa gũthiũrũrũka thikũ mũgwanja, gũtiarĩ na maĩ ma kũnyuo nĩ
thigari na mahiũ marĩa maamoimĩte thutha. 10 Mũthamaki wa Isiraeli agĩkiuga atĩrĩ: ―Kaĩ ũyũ nĩ
ũndũ mũũru-ĩ! Yahweh etĩte athamaki aya atatũ, nogetha amaneane guoko-inĩ kwa Moabi!‖ 11
Nake Jehoshafatu akiuga ũũ: ―Kaĩ gũtarĩ mũnabii wa Yahweh gũkũ ũngĩtũtuĩrĩria ũhoro kũrĩ
Yahweh?‖ Nayo ndungata ĩmwe ya mũthamaki wa Isiraeli ĩgĩcokia ĩkiuga: ―Elisha mũrũ wa
Shafati ũrĩa waitagĩrĩria Eliyah maĩ moko arĩ gũkũ.‖ 12 Jehoshafatu agĩcoka akiuga ũũ: ―Kiugo
kĩa Yahweh kĩrĩ hamwe nake.‖ Nĩ ũndũ ũcio, mũthamaki wa Isiraeli na Jehoshafatu na
mũthamaki wa Edomu magĩikũrũka kũrĩ we.

13 Nake Elisha akĩĩra mũthamaki wa Isiraeli atĩrĩ: ―Ndĩ na ũhoro ũrĩkũ nawe? Thiĩ kũrĩ anabii a
thoguo na kũrĩ anabii a nyũkwa.‖ No mũthamaki wa Isiraeli akĩmwĩra ũũ: ―Aca, tondũ Yahweh
nĩwe wĩtĩte athamaki aya atatũ nĩguo amaneane guoko-inĩ kwa Moabi.‖ 14 Nake Elisha akiuga
ũũ: ―O ta ũrĩa Yahweh mũnene wa ita, o ũcio ndungatagĩra atũũraga muoyo, tiga nĩ ũrĩa heete
Jehoshafatu mũthamaki wa Yahuda gĩtĩo, ndingĩakũrora kana ndindanĩre nawe.

15 Rĩu-rĩ, ndeherai mũhũũri wa kĩnanda kĩa mũgeeto.‖ Rĩrĩa mũhũũri ũcio wa kĩnanda kĩa
mũgeeto aambĩrĩirie gũkĩhũũra, guoko kwa Yahweh gũgĩũka igũrũ rĩa Elisha. 16 Nake akiuga,
―Ũũ nĩguo Yahweh ekuuga: ‗Enjai mĩtaro ĩiyũre mũkuru-inĩ ũyũ, 17 nĩ gũkorũo Yahweh ekuuga
atĩrĩ: ―Mũtikuona rũhuho na mũtikuona mbura; no mũkuru ũyũ nĩ ũkũiyũra maĩ, na nĩ
mũkũmanyua, inyuĩ, mahiũ manyu, na nyamũ cianyu icio ingĩ.‖‘ 18 No ũyũ nĩ ũndũ mũnini
mũno maitho-inĩ ma Yahweh, tondũ nĩ ekũneana nginya Moabi guoko-inĩ kwanyu. 19 No
mũhaka mũmomore itũũra o rĩothe rĩrĩ na ũgitĩri na itũũra o rĩothe rĩega, mwagĩrĩirũo gũtema
mũtĩ o wothe mwega, mũhingĩrĩrie ithima ciothe cia maĩ, na mũgũnda o wothe mwega
mũũthũkangie na mahiga.‖

20 Na rĩrĩ, rũcinĩ hĩndĩ ya igongona rĩa mũtu rĩa rũcinĩ, o rĩmwe maĩ makiuma mwena wa Edomu
na bũrũri ũcio ũkĩiyũra maĩ.

21 Amoabi othe makĩigua atĩ athamaki acio nĩ maambatĩte kũrũa nao, nĩ ũndũ ũcio,
magĩcokanĩrĩria arũme othe arĩa mangĩakuuire indo cia mbaara, na magĩikara mũhaka-inĩ. 22
Rĩrĩa mookĩrire rũcinĩ tene, maĩ nĩ maamũrĩkĩtwo nĩ riũa, na harĩ Amoabi arĩa maarĩ mwena ũcio
ũngĩ, maĩ macio moonekaga marĩ matune ta thakame. 23 Nao makiuga: ―Ĩno nĩ thakame! Hatarĩ
nganja athamaki acio nĩ moraganĩte o ene na rũhiũ rwa njora. Nĩ tũgĩthiĩi tũgatahe indo, inyuĩ
andũ a Moabi!‖ 24 Rĩrĩa maakinyire kambĩ-inĩ ya Isiraeli, andũ a Isiraeli magĩũkĩra na
makĩambĩrĩria kũũraga andũ acio a Moabi, nao makĩũra. Makĩmarũmĩrĩra makĩingĩra Moabi,

541


makĩũragaga Amoabi o magĩthiaga. 25 Nao makĩmomora matũũra, na o mũndũ agĩikia ihiga
mũgũnda-inĩ wothe mwega, makĩũiyũria mahiga; makĩhingĩrĩria ithima ciothe cia maĩ, na
magĩtema mũtĩ wothe mwega. Thutha-inĩ thingo cia mahiga cia Kiri-haresethu nocio ciatigirũo
irũgamĩte, na andũ arĩa maahũthagĩra kĩgũtha magĩthiũrũrũkĩria itũũra rĩu na makĩrĩmomora.

26 Hĩndĩ ĩrĩa mũthamaki wa Moabi oonire atĩ nĩ atoorio mbaara-inĩ, agĩthiĩ na arũme 700 marĩ na
hiũ cia njora nĩguo matũrĩkanie mathiĩ kũrĩ mũthamaki wa Edomu; no matiahotire gwĩka ũguo.
27 Nĩ ũndũ ũcio, akĩoya mũrũ wake wa irigithathi ũrĩa warĩ athane ithenya rĩake na akĩmũruta arĩ
igongona rĩa njino rũthingo-inĩ. Na gũkĩgĩa marakara manene kwerekera Isiraeli, kwoguo
makĩmweherera magĩcoka bũrũri-inĩ wao.

2 ATHAMAKI 4

1 Na rĩrĩ, mũtumia wa ũmwe wa ariũ a anabii nĩ aakaĩire Elisha akĩmwĩra atĩrĩ: ―Mũthuri wakwa,
o ũcio ndungata yaku nĩ akuĩte, na wee nĩ ũĩ wega atĩ ndungata yaku nĩ yatũire ĩĩtigĩrĩte Yahweh.
Rĩu mũndũ ũmwe wamũkombithĩtie nĩ okĩte kuoya ciana ciakwa cierĩ ituĩke ngombo ciake.‖ 2
Nake Elisha akĩmwĩra ũũ: ―Ũkwenda ngwĩkĩre atĩa? Ta njĩĩra atĩrĩ, nĩ kĩĩ ũrĩ nakĩo nyũmba?‖
Nake akĩmwĩra: ―Ndungata yaku ndĩrĩ na kĩndũ o na kĩ nyũmba tiga o ndigithũ ya maguta.‖

3 Elisha akĩmwĩra atĩrĩ: ―Uma nja, ũhoe arĩa othe mũriganĩtie nao ndigithũ, ndigithũ itarĩ kĩndũ.
Ũhoe nyingĩ o ũrĩa ũngĩhota. 4 Ũcoke ũingĩre hamwe na ariũ aku na mũhinge mũrango. Ũiyũrie
ndigithũ icio ciothe, na iria ciaiyũra ũgaciiga mwanya.‖ 5 Nake mũtumia ũcio akĩmũtiga.

Rĩrĩa aaingĩrire hamwe na ariũ ake na makĩhinga mũrango, ariũ ake maamũnengagĩrĩria ndigithũ
icio, nake agaitĩrĩra maguta. 6 Rĩrĩa ndigithũ icio ciaiyũrire, akĩra mũriũ wake ũmwe atĩrĩ:
―Ndehera ndigithũ ĩngĩ.‖ No we akĩmwĩra: ―Hatirĩ na ndigithũ ingĩ.‖ Namo maguta macio
magĩthira. 7 Nĩ ũndũ ũcio, agĩthiĩ kũrĩ mũndũ ũcio wa Kĩhoti ũrĩa wa ma akĩmwĩra ũhoro ũcio,
nake akĩmwĩra atĩrĩ: ―Thiĩ wendie maguta macio ũrĩhe mathiirĩ maku, na kĩrĩa gĩgũtigara
gĩgũtũũrie ũrĩ hamwe na ariũ aku.‖

8 Mũthenya ũmwe Elisha nĩ aathiire Shunemu, kũrĩa kwarĩ na mũndũ-wa-nja ũmwe warĩ igweta,
nake mũndũ-wa-nja ũcio akĩmũringĩrĩria arĩe irio kũu. Rĩrĩa rĩothe aahĩtũkagĩra kũu, nĩ
aaingĩraga kuo kũrĩa. 9 Nake akĩĩra mũthuri wake atĩrĩ: ―Nĩ njũĩ atĩ mũndũ ũrĩa ũgeragĩra gũkũ
kaingĩ nĩ mũndũ mwamũre wa Kĩhoti. 10 Nĩ tũmũthondekere rumu nini nyũmba igũrũ na
tũmũigĩre ũrĩrĩ, metha, gĩtĩ, na mũtĩ wa kũigĩrĩrũo matawa. Nĩguo rĩrĩa rĩothe oka kũrĩ ithuĩ,
agaikaraga kuo.‖

11 Na rĩrĩ, mũthenya ũmwe nĩ aathiire kuo, na akĩambata rumu-inĩ ĩyo yarĩ nyũmba igũrũ nĩguo
akome. 12 Agĩcoka akĩĩra Gehazi ndungata yake atĩrĩ: ―Ĩta mũndũ-wa-nja ũcio Mũshunami.‖
Nake akĩmwĩta, na agĩũka akĩrũgama mbere yake. 13 Nake Elisha akĩĩra Gehazi ũũ: ―Ta mwĩre

542




atĩrĩ, ‗Nĩ wĩthĩnĩtie mũno nĩ ũndũ witũ. Nĩ atĩa ũngĩenda wĩkĩrũo? Hihi no ngwarĩrĩrie harĩ
mũthamaki kana harĩ mũnene wa mbũtũ?‘‖ No mũndũ-wa-nja ũcio agĩcokia atĩrĩ: ―Niĩ njikaraga
gatagatĩ-inĩ ka andũ aitũ.‖ 14 Nake akiuga atĩrĩ: ―Nĩ ũndũ ũrĩkũ angĩgĩkĩrũo?‖ Nake Gehazi
akiuga: ―Ndarĩ na mwana wa kahĩĩ, na mũthuriwe nĩ mũkũrũ.‖ 15 O hĩndĩ ĩyo Elisha akiuga:
―Mwĩte.‖ Nake akĩmwĩta, na mũndũ-wa-nja ũcio akĩrũgama mũromo-inĩ. 16 Elisha agĩcoka
akĩmwĩra ũũ: ―Mwaka ũyũ ũngĩ ihinda-inĩ o ta rĩrĩ, ũgaakorũo ũhĩmbĩirie mwana wa kahĩĩ.‖ No
we akiuga: ―Aca mwathi wakwa, o wee mũndũ wa Kĩhoti ũrĩa wa ma! Ndũkaheenie ndungata
yaku.‖

17 No rĩrĩ, mũndũ-wa-nja ũcio akĩgĩa nda na agĩciara mwana wa kahĩĩ ihinda-inĩ o ta rĩu mwaka
ũrĩa warũmĩrĩire, o ta ũrĩa Elisha aamwĩrĩte. 18 Mwana ũcio akĩneneha, na mũthenya ũmwe
agĩthiĩ kũrĩ ithe, ũrĩa warĩ hamwe na agethi. 19 Agĩikara akĩraga ithe atĩrĩ: ―Mũtwe wakwa, wũi
mũtwe wakwa!‖ Nake ithe akĩra ndungata atĩrĩ: ―Mũkuue ũmũtware kũrĩ nyina.‖ 20 Nĩ ũndũ
ũcio akĩmũkuua akĩmũcokia kũrĩ nyina, na mwana ũcio agĩikara magũrũ-inĩ ma nyina nginya
mĩaraho, agĩcoka agĩkua. 21 Nake nyina akĩambata na akĩmũkomia ũrĩrĩ-inĩ wa mũndũ wa Kĩhoti
ũrĩa wa ma, na akĩhinga mũrango agĩthiĩ. 22 Agĩcoka agĩta mũthuriwe akĩmwĩra ũũ:
―Ndagũthaitha ũndũmĩre ndungata ĩmwe na ndigiri ĩmwe, nĩguo thiĩ na ihenya kũrĩ mũndũ wa
Kĩhoti ũrĩa wa ma na thutha ũcio nĩ ngũcoka.‖ 23 No mũthuriwe akĩmũũria: ―Ũrathiĩ kũmuona
ũmũthĩ nĩkĩ? Ũmũthĩ ti karũgamo ka mweri kana thabatũ.‖ No mũtumia ũcio akĩmwĩra:
―Maũndũ mothe nĩ mega.‖ 24 Nake akĩigĩrĩra ndigiri matandĩko na akĩĩra ndungata yake atĩrĩ:
―Twarithia na ihenya. Ndũkae kũndwara kahora o tiga ngwĩrire wĩke ũguo.‖

25 Nĩ ũndũ ũcio agĩthiĩ kũrĩ mũndũ wa Kĩhoti ũrĩa wa ma Kĩrĩma-inĩ gĩa Karimeli. Na rĩrĩa
mũndũ ũcio wa Kĩhoti ũrĩa wa ma aamuonire arĩ o haraya, akĩĩra Gehazi ndungata yake ũũ: ―Ta
rora, mũndũ-wa-nja ũrĩa Mũshunami nĩwe ũrĩa. 26 Ta teng‘era ũmũtũnge ũmũũrie atĩrĩ, ‗Wee ũrĩ
mwega? Mũthuri waku no mwega? Mwana waku nĩ mwega?‘‖ Nake mũndũ-wa-nja ũcio akiuga:
―Maũndũ mothe nĩ mega.‖ 27 Rĩrĩa aakinyire kũrĩ mũndũ wa Kĩhoti ũrĩa wa ma kĩrĩma-inĩ, o
rĩmwe akĩnyita magũrũ make. Nake Gehazi agĩkuhĩrĩria nĩguo amweherie, no mũndũ ũcio wa
Kĩhoti ũrĩa wa ma akiuga: ―Tigana nake, nĩ gũkorũo arĩ na mĩtangĩko mĩnene, na Yahweh nĩ
ahithĩte ũndũ ũcio akaga kũnjĩra.‖ 28 Mũndũ-wa-nja ũcio agĩcoka akiuga: ―Hihi nĩ ndorĩtie
mwathi wakwa ahe mwana wa kahĩĩ? Na githĩ ndioigire atĩrĩ, ‗Ndũkae kũhe mwĩhoko wa
maheeni‘?‖

29 O hĩndĩ ĩyo Elisha akĩra Gehazi ũũ: ―Oha nguo ciaku njohero-inĩ na ũnyite rũthanju rwakwa
na guoko ũthiĩ. Wacemania na mũndũ o wothe ndũkamũgeithie; na mũndũ o wothe akũgeithia,
ndũkamũgeithĩke. Ũthiĩ ũigĩrĩre rũthanju rũrũ rwakwa ũthiũ-inĩ wa kahĩĩ kau.‖ 30 Nake nyina wa
kahĩĩ kau akiuga: ―O ta ũrĩa Yahweh atũũraga muoyo na o ta ũrĩa wee mwene ũtũũraga muoyo,
ndigũgũtiga.‖ Nĩ ũndũ ũcio agĩũkĩra na agĩthiĩ hamwe nake. 31 Gehazi agĩgĩthiĩ mbere yao na
akĩigĩrĩra rũthanju rũu ũthiũ-inĩ wa kahĩĩ kau, no gũtirĩ mũgambo kaarutire kana gakĩĩnyagunyia.
Nake agĩcoka gũtũnga Elisha na akĩmwĩra ũũ: ―Kahĩĩ kau gatinokĩra.‖

32 Rĩrĩa Elisha aaingĩrire nyũmba ĩyo, kahĩĩ kau gaakomete ũrĩrĩ-inĩ karĩ gakuũ.

543


 33 Nake akĩingĩra na akĩhinga mũrango marĩ kũu o eerĩ na akĩambĩrĩria kũhoya Yahweh.

34 Agĩcoka akĩhaica ũrĩrĩ-inĩ agĩkomera kahĩĩ kau na akĩigĩrĩra kanua gake igũrũ rĩa kanua ga
kahĩĩ kau, maitho make igũrũ rĩa maitho mako, na moko make igũrũ rĩa moko mako na agĩikara
ainamĩrĩire igũrũ rĩako, na mwĩrĩ wa kahĩĩ kau ũkĩambĩrĩria kũgĩa na ũrugarĩ. 35 Akĩũrũranga
kũu nyũmba, agĩcoka akĩhaica ũrĩrĩ na akĩinamĩrĩra igũrũ rĩa kahĩĩ kau rĩngĩ. Nako kahĩĩ kau
gagĩathimũra maita mũgwanja, gagĩcoka gakĩhingũria maitho. 36 Nake Elisha agĩta Gehazi
akĩmwĩra ũũ: ―Ĩta mũndũ-wa-nja ũcio Mũshunami.‖ Nĩ ũndũ ũcio akĩmwĩta na agĩthiĩ kũrĩ we.
Nake Elisha akĩmwĩra: ―Oya mũrũguo.‖ 37 Nake mũndũ-wa-nja ũcio agĩtonya na akĩĩgũithia
magũrũ-inĩ make na akĩinamĩrĩra thĩ mbere yake, thutha ũcio akĩoya mũrũ wake na akiuma nja.

38 Rĩrĩa Elisha aacokire Giligali, bũrũri ũcio warĩ na ng‘aragu. Ariũ a anabii maaikarĩte thĩ
mbere yake, nake akĩĩra ndungata yake atĩrĩ: ―Hagĩra nyũngũ ĩrĩa nene ũrugĩre ariũ a anabii
gĩtoero.‖ 39 Nĩ ũndũ ũcio, ũmwe wao agĩthiĩ mũgũnda-inĩ gũtua nyeni, na akĩona mũngũ wa
gĩthaka na agĩtua maciaro maguo akĩiyũria nguo-inĩ yake. Thutha ũcio akĩhũndũka na
akĩmatinangia akĩmeekĩra nyũngũ-inĩ ĩyo ya kũruga gĩtoero, atekũmenya nĩ kĩĩ kĩu. 40 Magĩcoka
makĩihũra makĩhe andũ acio marĩe, no rĩrĩa maarĩire gĩtoero kĩu, makĩanĩrĩra makiuga: ―Atĩrĩrĩ
wee mũndũ wa Kĩhoti ũrĩa wa ma, nyũngũ ĩno ĩrĩ na gĩkuũ.‖ Na makĩremwo nĩ kũrĩa. 41 Nake
akiuga: ―Ndeherai mũtu.‖ Na thutha wa kũũikia thĩinĩ wa nyũngũ, akiuga ũũ: ―Ihũrĩrai andũ.‖ Na
gũtirĩ kĩndũ kĩũru kĩarĩ thĩinĩ wa nyũngũ.

42 Na rĩrĩ, hagĩũka mũndũ kuuma Baali-shalisha, na akĩrehera mũndũ ũcio wa Kĩhoti ũrĩa wa ma
mĩgate 20 ya cairi ĩthondeketwo kuuma harĩ maciaro marĩa mambaga kwĩruha, o hamwe na
mũhuko wa ngano ya mũgethano. Nake Elisha akiuga: ―Hei andũ nĩguo marĩe.‖ 43 No rĩrĩ,
ndungata yake ĩkĩmwĩra atĩrĩ: ―Ingĩhota atĩa kũhe andũ 100 indo ici?‖ Nake akiuga: ―He andũ
indo icio marĩe tondũ Yahweh oigĩte ũũ, ‗Mekũrĩa na macitigie.‘‖ 44 Nayo ndungata ĩyo ĩgĩciiga
mbere yao, nao makĩrĩa na magĩtigia, kũringana na kiugo kĩa Yahweh.

2 ATHAMAKI 5

1 Na rĩrĩ, Naamani ũrĩa warĩ mũnene wa mbũtũ ya mũthamaki wa Siria aarĩ mũndũ ũrĩ igweta na
nĩ aatĩĩtwo nĩ mwathi wake tondũ kũgerera harĩ we Yahweh nĩ aaheete Siria ũhootani. Aarĩ
njamba ya ita ĩrĩ hinya, o na gũtuĩka aarĩ na mangũ. 2 Tharĩkĩro-inĩ ĩmwe yao, Asiria nĩ
maatahĩte kairĩtu kanini kuuma bũrũri wa Isiraeli na gagĩtuĩka ngombo ya mũtumia wa Naamani.
3 Kairĩtu kau gakĩra mũtumia ũcio wagathaga atĩrĩ: ―Na arĩ korũo mwathi wakwa no athiĩ kũrĩ
mũnabii ũrĩa ũrĩ Samaria! No amũhonie mangũ make.‖ 4 Kwoguo agĩthiĩ na akĩra mwathi wake
ũhoro ũcio, akĩmwĩra ũrĩa kairĩtu kau ga kuuma Isiraeli kooigĩte.

544




5 Nake mũthamaki wa Siria akĩmwĩra atĩrĩ: ―Thiĩ o rĩu! Na nĩ ngũtũma marũa kũrĩ mũthamaki
wa Isiraeli.‖ Nĩ ũndũ ũcio akiumagara, na agĩkuua taranda ikũmi cia betha, icunjĩ 6,000 cia
thahabu, na nguo cia magarũrĩra ikũmi. 6 Agĩtwarĩra mũthamaki wa Isiraeli marũa macio, marĩa
mooigĩte ũũ: ―Hamwe na marũa maya moka kũrĩ wee, nĩ ndatũma Naamani ndungata yakwa
nĩguo ũmũhonie mangũ.‖ 7 Rĩrĩa mũthamaki wa Isiraeli aathomire marũa macio, agĩtembũra
nguo ciake akiuga atĩrĩ: ―Kaĩ niĩ ndĩ Kĩhoti, nĩgetha hote kũũraga na gũtũũria muoyo? Atĩ nĩkĩo
atũmĩte mũndũ ũyũ kũrĩ niĩ, akanjĩra atĩ ndĩmũhonie mangũ! Inyuĩ nĩ mũreyonera atĩ nĩ gũcaria
aracaria kũrũa na niĩ.‖

8 No rĩrĩa Elisha mũndũ wa Kĩhoti ũrĩa wa ma aaiguire atĩ mũthamaki wa Isiraeli nĩ aatembũrĩte
nguo ciake, o rĩmwe agĩtũmana kiugo gĩkĩ kũrĩ mũthamaki: ―Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte ũtembũre nguo
ciaku? Reke mũndũ ũcio oke kũrĩ niĩ nĩgetha amenye atĩ nĩ kũrĩ mũnabii thĩinĩ wa Isiraeli.‖ 9 Nĩ
ũndũ ũcio Naamani agĩthiĩ na mbarathi ciake na ngaari ciake cia mbaara akĩrũgama mũromo-inĩ
wa nyũmba ya Elisha. 10 No Elisha agĩtũma mũndũ akamwĩre atĩrĩ: ―Thiĩ ũgethambe maita
mũgwanja thĩinĩ wa Jorodani, na nĩ ũgũcokererũo nĩ nyama cia mwĩrĩ waku, na nĩ ũgũthera.‖ 11
Nake Naamani akĩrakara na akĩambĩrĩria gũthiĩ, akiugaga ũũ: ―Ngwĩĩraga atĩrĩ, ‗Ekuuma oke kũrĩ
niĩ na arũgame haha akaĩre rĩĩtwa rĩa Yahweh Kĩhoti wake, agĩcũgagia guoko gwake mbere na
thutha igũrũ rĩa mangũ nĩguo amahonie.‘ 12 Githĩ Abana na Faripari, o cio njũũĩ cia Dameski, ti
njega gũkĩra maĩ mothe ma Isiraeli? Githĩ to ndĩthambe thĩinĩ wacio na there?‖ Nĩ ũndũ ũcio
akĩhũndũka na agĩthiĩ arĩ na mang‘ũrĩ manene.

13 Ndungata ciake igĩthiĩ kũrĩ we ikĩmwĩra atĩrĩ: ―Baba, korũo mũnabii egũkwĩrĩte wĩke ũndũ wa
magegania-rĩ, githĩ ndũngĩawĩka? Na githĩ ndũkĩagĩrĩirũo o na makĩria gwĩka ũguo akwĩra tondũ
oiga o ‗Wĩthambe na nĩ ũgũthera‘?‖ 14 Agĩgĩikũrũka na agĩtoboka Jorodani maita mũgwanja,
kũringana na kiugo kĩa mũndũ ũcio wa Kĩhoti ũrĩa wa ma. Na agĩcokererũo nĩ nyama cia mwĩrĩ
wake, o ta nyama cia mwĩrĩ wa kamwana kanini, na agĩthera.

15 Thutha ũcio agĩcoka kũrĩ mũndũ ũcio wa Kĩhoti ũrĩa wa ma, we mwene na arĩa othe maarĩ
hamwe nake, akĩrũgama mbere yake akĩmwĩra atĩrĩ: ―Rĩu nĩ njũĩ atĩ gũtirĩ kũndũ kũngĩ thĩinĩ wa
thĩ yothe kũrĩ Kĩhoti tiga o Isiraeli. Ndagũthaitha wĩtĩkĩre kwamũkĩra kĩheo kuuma kũrĩ ndungata
yaku.‖ 16 No rĩrĩ, Elisha akiuga ũũ: ―O ta ũrĩa Yahweh ũrĩa ndungatagĩra atũũraga muoyo,
ndigũgĩtĩkĩra.‖ Akĩmũringĩrĩria etĩkĩre, no we akĩrega. 17 Mũthia-inĩ Naamani akĩmwĩra:
―Angĩkorũo ndũgwĩtĩkĩra, ndagũthaitha ũreke ndungata yaku ĩheo mĩrigo ya tĩri ĩngĩkuuo nĩ
nyũmbũ igĩrĩ kuuma bũrũri ũyũ, tondũ ndungata yaku ndĩgũcoka kũruta igongona rĩa njino kana
igongona rĩngĩ kũrĩ ihoti ingĩ tiga Yahweh. 18 Ĩndĩ Yahweh arorekagĩra ndungata yaku nĩ ũndũ
wa ũndũ ũyũ ũmwe: Rĩrĩa mwathi wakwa athiĩ nyũmba-inĩ ya Rimoni kũinamĩrĩra kuo,
enyitagĩrĩra guoko-inĩ gwakwa, kwoguo no nginya nyinamagĩrĩre kũu nyũmba-inĩ ya Rimoni.
Rĩrĩa ndainamĩrĩra kũu nyũmba-inĩ ya Rimoni, Yahweh arorekagĩra ndungata yaku nĩ ũndũ wa
ũndũ ũcio.‖ 19 Nake akĩmwĩra: ―Thiĩ na thayũ.‖ Rĩrĩa ooimire harĩ we na agĩkorũo athiĩte itĩna
rĩigana ũna, 20 Gehazi ndungata ya Elisha mũndũ ũcio wa Kĩhoti ũrĩa wa ma akĩĩra atĩrĩ:
‗Mwathi wakwa arekereria Mũsiria ũcio ũgwĩtwo Naamani athiĩ o ũguo, na njĩra ya kũrega
gwĩtĩkĩra amũhe kĩrĩa egũkĩte nakĩo. O ta ũrĩa Yahweh atũũraga muoyo, nĩ ngũteng‘era

545


ndĩmũkinyĩre na nyamũkĩre kĩndũ kuuma kũrĩ we.‘ 21 Kwoguo Gehazi akiuma Naamani thutha.
Rĩrĩa Naamani oonire mũndũ ateng‘erete thutha wake, akiuma ngaari-inĩ yake ya mbarathi nĩguo
amũtũnge akĩmũũria: ―Maũndũ mothe nĩ mega?‖ 22 Nake akĩmwĩra: ―Maũndũ mothe nĩ mega.
Ndatũmwo nĩ mwathi wakwa anjĩra ũũ, ‗Atĩrĩrĩ, nĩ harĩ anake erĩ kuuma gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ
irĩma kĩa Efiraimu a ariũ a anabii moka kũrĩ niĩ o rĩu. Ndagũthaitha ũmahe taranda ĩmwe ya
betha na nguo cia magarũrĩra merĩ.‘‖ 23 Nake Naamani akĩmwĩra: ―Oya taranda igĩrĩ.‖
Akĩmũringĩrĩria, nake akĩoha taranda igĩrĩ cia betha agĩciĩkĩra mĩhuko-inĩ ĩĩrĩ, hamwe na nguo cia
magarũrĩra merĩ, na akĩnengera ndungata ciake igĩrĩ, nacio igĩthiĩ ikuuĩte irĩ mbere yake.

24 Rĩrĩa aakinyire Ofeli, agĩcioya kuuma guoko-inĩ kwao agĩciiga nyũmba na akĩĩra andũ acio
mathiĩ. Rĩrĩa maathiire, 25 akĩingĩra na akĩrũgama hakuhĩ na mwathi wake. Elisha akĩmũũria
atĩrĩ: ―Uuma kũ Gehazi?‖ No we akĩmwĩra: ―Gũtirĩ handũ ndungata yaku ĩgũthiĩte.‖ 26 Elisha
akĩmwĩra atĩrĩ: ―Githĩ ngoro yakwa ndiuma hamwe nawe rĩrĩa mũndũ ũcio oimire ngaari-inĩ yake
ya mbarathi nĩguo agũtũnge? Hihi rĩrĩ nĩrĩo ihinda rĩa kwamũkĩra betha kana kwamũkĩra nguo
kana mĩgũnda ya mĩtamaiyũ kana mĩgũnda ya mĩthabibũ kana ng‘ondu kana ng‘ombe kana
ndungata cia arũme kana cia andũ-a-nja? 27 Rĩu mangũ ma Naamani megũtũũra menyitĩrĩire harĩ
wee na njiarũa ciaku tene na tene.‖ Nake akiuma mbere yake o hĩndĩ ĩyo arĩ na mangũ, erũhĩte ta
mbarabu.

2 ATHAMAKI 6

1 Na rĩrĩ, ariũ a anabii makĩĩra Elisha ũũ: ―Atĩrĩrĩ, handũ harĩa tũraikara hamwe nawe nĩ hanini
mũno harĩ ithuĩ. 2 Twĩtĩkĩrie tũthiĩ Jorodani. Twathiĩ o mũndũ oe mũgogo kuuma kũu tũthondeke
handũ kuo tũngĩikara.‖ Nake akiuga: ―Thiĩi.‖ 3 Ũmwe wao akĩmũũria atĩrĩ: ―Hihi nĩ ũgũthiĩ
hamwe na ndungata ciaku?‖ Nake akiuga: ―Ĩĩ nĩ ngũthiĩ.‖ 4 Nĩ ũndũ ũcio agĩthiĩ hamwe nao, na
magĩkinya Jorodani makĩambĩrĩria gũtema mĩtĩ. 5 Na rĩrĩa ũmwe wao aatemaga mũtĩ, kĩongo gĩa
ithanwa gĩkĩgwa maĩ-inĩ, na akĩanĩrĩra akiuga ũũ: ―Wũi mwathi wakwa, riuma rĩa kũhoya!‖ 6
Mũndũ wa Kĩhoti ũrĩa wa ma akĩũria atĩrĩ: ―Kĩagwa ha?‖ Nake akĩmuonia handũ hau. Elisha
agĩcoka agĩtinia gĩcunjĩ kĩa mũtĩ agĩgĩikia ho agĩtũma kĩongo kĩu gĩa ithanwa kĩrere. 7
Akĩmwĩra: ―Kĩoe ũkĩrute maĩ-inĩ.‖ Nake agĩtambũrũkia guoko gwake agĩkĩoya.

8 Na rĩrĩ, mũthamaki wa Siria nĩ aathiire kũrũa na Isiraeli. Akĩaranĩria na ndungata ciake akiuga
atĩrĩ: ―Ngwamba hema handũ hana na hana hamwe na inyuĩ.‖ 9 Nake mũndũ wa Kĩhoti ũrĩa wa
ma agĩtũmana kũrĩ mũthamaki wa Isiraeli akiuga atĩrĩ: ―Wĩmenyerere kũhĩtũkĩra handũ hana,
tondũ hau nĩho Asiria maraikũrũkĩra.‖ 10 Nĩ ũndũ ũcio mũthamaki wa Isiraeli agĩtũmana handũ
harĩa mũndũ ũcio wa Kĩhoti ũrĩa wa ma aamũheete mũkaana ũhoro waho. Akĩmũhe mũkaana
rĩngĩ na rĩngĩ, nake agĩĩthema handũ hau maita maigana ũna.

546





11 Ũndũ ũcio ũkĩrakaria mũthamaki wa Siria mũno, kwoguo agĩta ndungata ciake agĩciĩra atĩrĩ:
―Ta njĩrai atĩrĩ, nũũ gatagatĩ-inĩ gaitũ ũrĩ mwena wa mũthamaki wa Isiraeli?‖ 12 Nayo ndungata
ĩmwe yake ĩkiuga atĩrĩ: ―Gũtirĩ o na ũmwe witũ, wee mwathi wakwa mũthamaki! Elisha ũrĩa
mũnabii thĩinĩ wa Isiraeli nĩwe wĩraga mũthamaki wa Isiraeli maũndũ marĩa uugaga ũrĩ thĩinĩ wa
rumu yaku ya toro.‖ 13 Nake akiuga: ―Thiĩi mũgatuĩrie kũrĩa arĩ, nĩgetha ndũme andũ
makamũnyite.‖ Thutha ũcio akĩreherũo ũhoro akĩrũo: ―Arĩ Dothani.‖ 14 O hĩndĩ ĩyo agĩtũma
mbarathi na ngaari cia mbaara kuo, o hamwe na mbũtũ nene; magĩthiĩ kuo ũtukũ na makĩrigicĩria
itũũra rĩu.

15 Rĩrĩa ndungata ya mũndũ wa Kĩhoti ũrĩa wa ma yokĩrire rũcinĩ tene na ĩkiuma nja, yoonire
itũũra rĩrigicĩirio nĩ mbũtũ ĩrĩ na mbarathi na ngaari cia mbaara. O rĩmwe ndungata ĩyo ĩkĩmwĩra
atĩrĩ: ―Wũi mwathi wakwa, tũgwĩka atĩa?‖ 16 No Elisha akĩmĩra: ―Ndũgetigĩre, tondũ arĩa marĩ
hamwe na ithuĩ nĩ aingĩ gũkĩra arĩa marĩ hamwe nao.‖ 17 Elisha agĩcoka akĩambĩrĩria kũhoya
akiuga: ―Atĩrĩrĩ Yahweh, ndagũthaitha ũmũhingũre maitho nĩguo one.‖ O hĩndĩ ĩyo Yahweh
akĩhingũra maitho ma ndungata ĩyo na ĩkĩona, na rĩrĩ, gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩaiyũrĩte mbarathi
na ngaari cia mbaara cia mwaki ithiũrũrũkĩirie Elisha.

18 Rĩrĩa Asiria maaikũrũkire kũrĩ we, Elisha akĩhoya Yahweh akiuga ũũ: ―Ndagũthaitha ũhũũre
rũrĩrĩ rũrũ na ũtumumu.‖ Nake akĩmahũũra na ũtumumu o ta ũrĩa Elisha aahoete. 19 Elisha
agĩkĩmeera atĩrĩ: ―Ĩno tiyo njĩra, na rĩrĩ tirĩo itũũra. Nũmĩrĩrai, mũreke ndĩmũtware kũrĩ mũndũ
ũrĩa mũracaria.‖ No rĩrĩ, aamatwarire Samaria.

20 Rĩrĩa maakinyire Samaria, Elisha akiuga ũũ: ―Atĩrĩrĩ Yahweh, hingũra maitho mao nĩguo
mone.‖ Yahweh agĩkĩhingũra maitho mao na makĩona atĩ maarĩ Samaria gatagatĩ. 21 Rĩrĩa
mũthamaki wa Isiraeli aamonire, akĩũria Elisha atĩrĩ: ―Baba, ndĩmorage? Ndĩmorage?‖ 22 No we
akiuga: ―Ndũkamorage. Kaĩ ũũragaga andũ arĩa ũtahĩte na rũhiũ rwaku rwa njora na ũta? Mahe
mũgate na maĩ nĩgetha marĩe na manyue na macoke kũrĩ mwathi wao.‖ 23 Nĩ ũndũ ũcio,
akĩmathondekera iruga inene, nao makĩrĩa na makĩnyua, thutha ũcio akĩmarekereria macoke kũrĩ
mwathi wao. Na ikundi cia atunyani cia Asiria itiacokire gũthiĩ bũrũri wa Isiraeli rĩngĩ o na
rĩmwe.

24 Thutha ũcio, Beni-hadadi mũthamaki wa Siria agĩcokanĩrĩria mbũtũ yake yothe na
makĩambata magĩthiũrũrũkĩria Samaria. 25 Nĩ ũndũ ũcio, gũkĩgĩa ng‘aragu nene thĩinĩ wa
Samaria, na maarĩthiũrũrũkĩirie nginya thogora wa mũtwe wa ndigiri ũgĩkinyia icunjĩ 80 cia
betha, na gĩcunjĩ kĩmwe harĩ inya gĩa kabi ya mai ma ndutura gĩgĩkinyia icunjĩ 5 cia betha. 26
Rĩrĩa mũthamaki wa Isiraeli aahĩtũkagĩra rũthingo igũrũ, mũndũ-wa-nja ũmwe akĩanĩrĩra
akĩmwĩra: ―Tũteithie, wee mwathi wakwa mũthamaki!‖ 27 Nake akiuga atĩrĩ: ―Angĩkorũo
Yahweh ndagũteithĩtie-rĩ, niĩ ingĩkũrutĩra ũteithio kũ? Hihi nĩ kuuma kĩhuuhĩro-inĩ? Kana hihi nĩ
kuuma kĩhihĩro-inĩ kĩa ndibei kana kĩa maguta?‖ 28 Mũthamaki akĩmũũria atĩrĩ: ―Ũrĩ na thĩna
ũrĩkũ?‖ Nake akĩmũcokeria akĩmwĩra: ―Mũndũ-wa-nja ũyũ aanjĩrire atĩrĩ, ‗Ruta mũrũguo
tũmũrĩe ũmũthĩ, narĩo rũciũ tũkaarĩa mũrũ wakwa.‘ 29 Kwoguo tũgĩtherũkia mũrũ wakwa

547


tũkĩmũrĩa. Mũthenya ũrĩa warũmĩrĩire ngĩmwĩra atĩrĩ, ‗Ruta mũrũguo nĩguo tũmũrĩe.‘ No we
akĩhitha mũrũwe.‖

30 Mũthamaki aigua ciugo cia mũndũ-wa-nja ũcio, agĩtembũra nguo ciake. Rĩrĩa aahĩtũkĩire
rũthingo igũrũ, andũ makĩona atĩ eehumbĩte nguo ya ikũnia thĩinĩ wa nguo ciake. 31 Agĩcoka
akiuga atĩrĩ: ―Kĩhoti aroherithia na eke ũguo o na makĩria mũtwe wa Elisha mũrũ wa Shafati
ũngĩikara mwĩrĩ-inĩ wake ũmũthĩ!‖

32 Elisha aaikarĩte thĩ thĩinĩ wa nyũmba yake, na athuri maaikarĩte thĩ hamwe nake. Mũthamaki
agĩtũma mũndũ athiage mbere yake, no mũtũmwo ũcio atanakinya, Elisha akĩĩra athuri acio atĩrĩ:
―Hihi nĩ muona ũrĩa mũrũ ũyũ wa mũũragani atũmana nĩguo ndinio mũtwe? Atĩrĩrĩ, mũtũmwo
ũcio akinya, mũhinge mũrango, na mũnyitĩrĩre mũrango mũmũhingĩrĩrie. Na githĩ mũgambo wa
makinya ma mwathi wake ndũrĩ thutha wake?‖ 33 O hĩndĩ ĩyo aaragia nao, mũtũmwo ũcio
agĩkinya harĩ we, nake mũthamaki akiuga atĩrĩ: ―Thĩna ũyũ uumĩte kũrĩ Yahweh. Ingĩgĩeterera
Yahweh rĩngĩ nĩkĩ?‖

2 ATHAMAKI 7

1 Nake Elisha akiuga atĩrĩ, ―Thikĩrĩriai kiugo kĩa Yahweh. Ũũ nĩguo Yahweh ekuuga: ‗Rũciũ
ihinda o ta rĩrĩ kĩhingo-inĩ gĩa Samaria, gĩthimi kĩmwe gĩa sea kĩa mũtu mũhinyu gĩkeendagio
cekeri ĩmwe, na ithimi igĩrĩ cia sea cia cairi ikeendagio cekeri ĩmwe.‘‖ 2 Hĩndĩ ĩyo mũnene ũrĩa
mũthamaki eehokete akĩra mũndũ wa Kĩhoti ũrĩa wa ma atĩrĩ: ―O na Yahweh angĩhingũra ihingo
cia mũiyũro wa igũrũ-rĩ, hihi ũndũ ũcio no ũhinge?‖ Nake akĩmwĩra: ―Nĩ ũkeeyonera ũndũ ũcio
na maitho maku mwene, ĩndĩ wee ndũkaarĩa indo icio.‖

3 Kwarĩ na andũ ana maarĩ na mangũ itonyero-inĩ rĩa kĩhingo gĩa itũũra, na makĩĩrana atĩrĩ: ―Nĩ
kĩĩ gĩgũgĩtũma tũikare thĩ haha nginya tũkue? 4 Tũngiuga, ‗Nĩ tũthiĩi thĩinĩ wa itũũra,‘ na kũrĩ na
ng‘aragu itũũra-inĩ, tũgũkuĩra kuo. Na tũngĩikara haha, no tũgũkua. Nĩ tũgĩthiĩi kambĩ-inĩ ya
Asiria. Mangĩaga kũniina mĩoyo itũ, nĩ tũgũtũũra muoyo, no mangĩtũũraga, tũgĩkue.‖ 5 Nao
magĩgĩũkĩra hwaĩ-inĩ kũrĩ na nduma na makĩingĩra kambĩ-inĩ ya Asiria. Rĩrĩa maakinyire
nyumĩrĩra-inĩ ya kambĩ ĩyo ya Asiria, gũtiarĩ na mũndũ kuo.

6 Tondũ Yahweh nĩ aatũmĩte kambĩ ya Asiria ĩigue mũgambo wa ngaari cia mbaara na mbarathi,
mũgambo wa mbũtũ nene. Kwoguo makĩĩrana ũũ: ―Atĩrĩrĩ, mũthamaki wa Isiraeli nĩ akomborete
athamaki a Ahiti na athamaki a Misiri moke matũũkĩrĩre!‖ 7 Magĩũkĩra o hĩndĩ ĩyo makĩũra
hwaĩ-inĩ kũrĩ na nduma, magĩtiga hema ciao, mbarathi, ndigiri, na kambĩ yothe o ũrĩa yarĩ,
makĩũra nĩguo mahonokie mĩoyo yao.

8 Rĩrĩa andũ acio maarĩ na mangũ maakinyire nyumĩrĩra-inĩ ya kambĩ, magĩtonya hema-inĩ ĩmwe
na makĩambĩrĩria kũrĩa na kũnyua. Magĩkuua betha, thahabu, na nguo kuuma kuo na magĩthiĩ

548




magĩcihitha. Ningĩ magĩcoka na makĩingĩra hema ĩngĩ magĩkuua indo kuuma kuo na magĩthiĩ
magĩcihitha.

9 Mũthia-inĩ makĩĩrana atĩrĩ: ―Ũndũ ũyũ tũreka ti mwega. Mũthenya ũyũ nĩ mũthenya wa ũhoro
mwega! Tũngĩikara tweterere nginya rũcinĩ, no mũhaka tũngĩherithio. Rekei rĩu tũthiĩ tũkaheane
ũhoro ũcio nyũmba-inĩ ya mũthamaki.‖ 10 Nĩ ũndũ ũcio, magĩthiĩ na magĩta arangĩri a ihingo a
itũũra makĩmeera atĩrĩ: ―Tũthiire kambĩ-inĩ ya Asiria, no gũtirĩ mũndũ uuma kuo—gũtirĩ mũndũ
tũiguire. No mbarathi ciuma kuo na ndigiri ciohetwo na hema igũtigĩtwo o ũrĩa irĩ.‖ 11 O rĩmwe
arangĩri a ihingo makĩmenyithania ũhoro ũcio na ũgĩtwarũo thĩinĩ wa nyũmba ya mũthamaki.

12 Nake mũthamaki agĩũkĩra o hĩndĩ ĩyo ũtukũ akĩĩra ndungata ciake atĩrĩ: ―Rekei ndĩmwĩre ũrĩa
Asiria matwĩkĩte. Nĩ moĩ atĩ tũrĩ ahũtu, nĩ ũndũ ũcio makiuma kambĩ-inĩ magĩthiĩ kwĩhitha
mũgũnda-inĩ, makiuga, ‗Mekuuma itũũra-inĩ, na ithuĩ tũmanyite marĩ muoyo na tũingĩre itũũra-
inĩ.‘‖ 13 Nayo ndungata ĩmwe yake ĩkiuga ũũ: ―Reke andũ amwe moe mbarathi ithano harĩ iria
itigarĩte thĩinĩ wa itũũra. Atĩrĩrĩ, mekũrigĩrĩria o ta kĩrĩndĩ gĩothe kĩa Isiraeli kĩrĩa gĩgũtigara
gũkũ. Atĩrĩrĩ, mekũrigĩrĩria o ta kĩrĩndĩ gĩothe kĩa Isiraeli kĩrĩa gĩathirire. Rekei tũmatũme mathiĩ
makone.‖ 14 Nĩ ũndũ ũcio makĩoya ngaari igĩrĩ irĩ na mbarathi, nake mũthamaki akĩmatũma
kambĩ-inĩ ya Asiria akĩmeera: ―Thiĩi mũkone.‖ 15 Nao makĩmarũmĩrĩra o nginya Jorodani, na
njĩra ĩyo yothe yaiyũire nguo na indo iria Asiria maateaga makĩũra nĩ ũndũ wa guoya. Andũ acio
maatũmĩtwo magĩcoka na makĩhe mũthamaki ũhoro ũcio.

16 Andũ magĩcoka magĩthiĩ na magĩtaha kambĩ ĩyo ya Asiria, nginya gĩthimi kĩmwe gĩa sea kĩa
mũtu mũhinyu gĩkĩendio cekeri ĩmwe, na ithimi igĩrĩ cia sea cia cairi ikĩendio cekeri ĩmwe,
kũringana na kiugo kĩa Yahweh.

17 Mũthamaki nĩ aamũrĩte mũnene ũrĩa eehokete atuĩke mũrũgamĩrĩri kĩhingo-inĩ, no andũ
makĩmũrangĩrĩria hau kĩhingo-inĩ nginya agĩkua, o ta ũrĩa mũndũ wa Kĩhoti ũrĩa wa ma eerĩte
mũthamaki rĩrĩa aaikũrũkĩte kũrĩ we. 18 Gwekĩkire o ta ũrĩa mũndũ wa Kĩhoti ũrĩa wa ma eerĩte
mũthamaki atĩrĩ: ―Rũciũ ihinda o ta rĩrĩ kĩhingo-inĩ gĩa Samaria, ithimi igĩrĩ cia sea cia cairi
ikeendagio cekeri ĩmwe, na gĩthimi kĩmwe gĩa sea kĩa mũtu mũhinyu gĩkeendagio cekeri ĩmwe.‖
19 No mũnene ũcio nĩ eerĩte mũndũ wa Kĩhoti ũrĩa wa ma atĩrĩ: ―O na Yahweh angĩhingũra
ihingo cia mũiyũro wa igũrũ-rĩ, hihi ũndũ ta ũcio no ũhinge?‖ Nake Elisha akĩmwĩra: ―Nĩ
ũkeeyonera ũndũ ũcio na maitho maku mwene, ĩndĩ wee ndũkaarĩa indo icio.‖ 20 Ũguo noguo
gwekĩkire harĩ we, tondũ andũ nĩ maamũrangĩrĩirie hau kĩhingo-inĩ nginya agĩkua.

2 ATHAMAKI 8

1 Na rĩrĩ, Elisha akĩĩra mũndũ-wa-nja ũrĩa aacoketie mũrũwe muoyo atĩrĩ: ―Ũkĩra ũthiĩ, wee
hamwe na nyũmba yaku, ũgaikare ũrĩ mũgeni handũ hothe harĩa ũngĩhota, tondũ Yahweh nĩ

549




amenyithanĩtie ũhoro wa ng‘aragu, na ĩgũkorũo bũrũri-inĩ ũyũ mĩaka mũgwanja.‖ 2 Mũndũ-wa-
nja ũcio agĩgĩũkĩra na agĩka ũrĩa mũndũ wa Kĩhoti ũrĩa wa ma aamwĩrĩte. Agĩthiĩ na nyũmba
yake na agĩikara bũrũri wa Afilisti mĩaka mũgwanja.

3 Rĩrĩa mĩaka mũgwanja yathirire, mũndũ-wa-nja ũcio agĩcoka kuuma bũrũri wa Afilisti na
agĩthiĩ gũthaitha mũthamaki nĩ ũndũ wa nyũmba yake na mũgũnda wake. 4 Na rĩrĩ, mũthamaki
nĩ kwaria aaragia na Gehazi ndungata ya mũndũ wa Kĩhoti ũrĩa wa ma akamwĩra atĩrĩ: ―Ta
ndaarĩria maũndũ mothe ma magegania marĩa Elisha ekĩte.‖

5 O hĩndĩ ĩyo aataaragĩria mũthamaki ũrĩa Elisha aacoketie mũndũ mũkuũ muoyo, mũndũ-wa-
nja ũrĩa aacoketie mũrũwe muoyo agĩũka kũrĩ mũthamaki, akĩmũthaitha nĩ ũndũ wa nyũmba
yake na mũgũnda wake. O rĩmwe Gehazi akiuga: ―Atĩrĩrĩ mwathi wakwa mũthamaki, mũndũ-
wa-nja ũcio nĩwe ũyũ, na mũrũwe nĩwe ũyũ, o ũcio Elisha aacokirie muoyo.‖ 6 Nake mũthamaki
akĩũria mũndũ-wa-nja ũcio ũhoro ũcio, nake akĩmũtaarĩria rũgano rũu. Mũthamaki agĩcoka
akĩamũra mũnene ũmwe wa kwa mũthamaki ateithie mũndũ-wa-nja ũcio akĩmwĩra atĩrĩ:
―Mũcokerie indo ciake ciothe na maciaro mothe ma mũgũnda kuuma mũthenya ũrĩa ooimire
bũrũri ũyũ nginya rĩu.‖

7 Nake Elisha agĩthiĩ Dameski rĩrĩa Beni-hadadi mũthamaki wa Siria aarĩ mũrũaru. Naguo ũhoro
ũgĩkinyĩra mũthamaki akĩrũo atĩrĩ: ―Mũndũ wa Kĩhoti ũrĩa wa ma nĩ okĩte gũkũ.‖ 8 Mũthamaki
akĩĩra Hazaeli ũũ: ―Oya kĩheo ũthiĩ ũgacemanie na mũndũ ũcio wa Kĩhoti ũrĩa wa ma. Ũtuĩrie
ũhoro harĩ Yahweh kũgerera harĩ we, ũũrie atĩrĩ, ‗Hihi nĩ ngũhona mũrimũ ũyũ?‘‖ 9 Hazaeli
agĩthiĩ gũcemania nake na agĩkuua kĩheo, agĩkuua indo njega cia mĩthemba yothe kuuma
Dameski, mũrigo wa ngamĩra 40. Agĩthiĩ na akĩrũgama mbere yake akĩmwĩra atĩrĩ: ―Mũrũ waku
Beni-hadadi mũthamaki wa Siria nĩ andũmĩte kũrĩ wee akoria atĩrĩ, ‗Hihi nĩ ngũhona mũrimũ
ũyũ?‘‖ 10 Nake Elisha akĩmũcokeria akĩmwĩra: ―Thiĩ ũmwĩre ũũ, ‗Hatarĩ nganja nĩ ũkũhona,‘ no
Yahweh nĩ anyonetie atĩ ti itherũ nĩ egũkua.‖ 11 Na Elisha agĩikara amũrorete nginya Hazaeli
agĩconoka. Nake mũndũ ũcio wa Kĩhoti ũrĩa wa ma akĩambĩrĩria kũrĩra.

12 Hazaeli akĩmũũria atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ kĩratũma mwathi wakwa arĩre?‖ Nake akĩmũcokeria
akĩmwĩra: ―Tondũ nĩ njũĩ ũũru ũrĩa ũgeeka andũ a Isiraeli. Nĩ ũgaacina kũndũ kwao kũrĩa kũrĩ na
ũgitĩri, arũme ao arĩa marĩ hinya ũmorage na rũhiũ rwa njora, ũbacanie ciana ciao ituĩke tũcunjĩ,
nao atumia ao arĩa marĩ na nda ũmatarũre nda ciao.‖ 13 Hazaeli akĩũria atĩrĩ, ―Ndungata yaku o
ĩno ĩtariĩ ta ngui-rĩ, ĩngĩka atĩa ũndũ ta ũcio?‖ No Elisha akĩmwĩra: ―Yahweh nĩ anyonetie atĩ nĩ
ũgũtuĩka mũthamaki wa Siria.‖

14 Nake agĩtiga Elisha agĩcoka kũrĩ mwathi wake, na mwathi wake akĩmũũria atĩrĩ: ―Elisha
akwĩra atĩa?‖ Nake akĩmũcokeria akĩmwĩra: ―Anjĩra atĩ hatarĩ nganja nĩ ũkũhona.‖ 15 No
mũthenya ũrĩa warũmĩrĩire, Hazaeli akĩoya mũrengeti, akĩũrikia maĩ-inĩ na akĩmũhumbĩra ũthiũ
naguo nginya agĩkua. Nake Hazaeli agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake.

16 Mwaka-inĩ wa gatano wa Jehoramu mũrũ wa Ahabu mũthamaki wa Isiraeli, rĩrĩa Jehoshafatu
aarĩ mũthamaki wa Yahuda, Jehoramu mũrũ wa Mũthamaki Jehoshafatu wa Yahuda nĩ aatuĩkire

550


mũthamaki. 17 Aarĩ na mĩaka 32 rĩrĩa aatuĩkire mũthamaki, na agĩathana mĩaka ĩnana thĩinĩ wa
Yahrushalayim. 18 Aarũmĩrĩire njĩra ya athamaki a Isiraeli, o ta ũrĩa andũ a nyũmba ya Ahabu
meekĩte, tondũ mwarĩ wa Ahabu nĩ aatuĩkĩte mũtumia wake; nake agĩthiĩ na mbere gwĩka
maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh. 19 No Yahweh ndeendaga kwananga Yahuda nĩ ũndũ wa
Daudi ndungata yake, tondũ nĩ aamwĩrĩire atĩ nĩ angĩkamũhe na ahe ariũ ake tawa hingo ciothe.

20 Matukũ-inĩ make andũ a Edomu nĩ maaremeire Yahuda na magĩĩthuurĩra mũthamaki wao. 21
Nĩ ũndũ ũcio Jehoramu akĩringa agĩthiĩ Zairu hamwe na ngaari ciake ciothe cia mbarathi, na
agĩũkĩra ũtukũ akĩhoota Aedomu arĩa maamũrigicĩirie hamwe na anene a ngaari cia mbarathi; na
thigari ikĩũra igĩthiĩ hema-inĩ ciacio. 22 No Edomu ĩtũire ĩremeire Yahuda nginya ũmũthĩ ũyũ.
Libina o nayo nĩ yaremeire Yahuda hĩndĩ ĩyo.

23 Na rĩrĩ, maũndũ macio mangĩ megiĩ Jehoramu, ũrĩa wothe eekire, na githĩ ti maandĩke ibuku-
inĩ rĩa maũndũ ma mahinda ma athamaki a Yahuda? 24 Thutha ũcio Jehoramu akĩhurũkio
hamwe na maithe make ma tene na agĩthikwo hamwe na maithe make ma tene thĩinĩ wa Itũũra
rĩa Daudi. Na mũrũwe Ahazia agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake.

25 Mwaka-inĩ wa 12 wa Jehoramu mũrũ wa Ahabu mũthamaki wa Isiraeli, Ahazia mũrũ wa
Mũthamaki Jehoramu wa Yahuda nĩ aatuĩkire mũthamaki. 26 Ahazia aarĩ na mĩaka 22 rĩrĩa
aatuĩkire mũthamaki, na agĩathana mwaka ũmwe thĩinĩ wa Yahrushalayim. Nyina eetagwo
Athalia, ũrĩa warĩ mũcũkũrũ wa Mũthamaki Omuri wa Isiraeli. 27 Aarũmĩrĩire njĩra ya andũ a
nyũmba ya Ahabu na agĩthiĩ na mbere gwĩka maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh o ta nyũmba
ya Ahabu, tondũ nĩ eetainwo na nyũmba ya Ahabu kũgerera kĩhiko. 28 Nake agĩthiĩ hamwe na
Jehoramu mũrũ wa Ahabu kũrũa na Mũthamaki Hazaeli wa Siria kũu Ramothu-gileadi, no Asiria
makĩguraria Jehoramu. 29 Nĩ ũndũ ũcio Mũthamaki Jehoramu agĩcoka Jezireeli nĩguo akahonie
nguraro iria aagurarĩtio nĩ Asiria kũu Rama rĩrĩa aarũaga na Mũthamaki Hazaeli wa Siria. Ahazia
mũrũ wa Jehoramu mũthamaki wa Yahuda agĩikũrũka Jezireeli akone Jehoramu mũrũ wa
Ahabu, tondũ nĩ aagurarĩtio.

2 ATHAMAKI 9

1 Na rĩrĩ, Elisha ũrĩa mũnabii agĩcoka agĩta ũmwe wa ariũ a anabii akĩmwĩra atĩrĩ: ―Wĩyohe nguo
ciaku njohero, na woe ndigithũ ĩno ya maguta na ihenya ũthiĩ Ramothu-gileadi. 2 Wakinya kuo,
ũcarie Yahu mũrũ wa Jehoshafatu mũrũ wa Nimushi; ũtonye na ũmweherie harĩ ariũ a ithe
ũmũtware rumu-inĩ ya thĩinĩ biũ. 3 Ũcoke woe ndigithũ ĩyo ya maguta ũmũitĩrĩrie mũtwe na uuge
atĩrĩ, ‗Ũũ nĩguo Yahweh ekuuga: ―Nĩ ndagũitĩrĩria maguta ũtuĩke mũthamaki wa Isiraeli.‖‘
Thutha ũcio ũhingũre mũrango na ũũre ũtekũmaĩrĩria.‖

551




4 Nĩ ũndũ ũcio, ndungata ĩyo ya mũnabii ĩkiumagara ĩthiĩ Ramothu-gileadi. 5 Rĩrĩa yakinyire,
anene a mbũtũ maaikarĩte thĩ hau. Nayo ĩkiuga atĩrĩ: ―Ndĩ na ndũmĩrĩri yaku, wee mũnene ũyũ.‖
Nake Yahu akĩũria: ―Nĩ ndũmĩrĩri ya ũ gatagatĩ-inĩ gaitũ?‖ Nayo ĩkiuga: ―Nĩ yaku wee mũnene
ũyũ.‖ 6 Nake Yahu agĩũkĩra agĩtonya thĩinĩ wa nyũmba; ndungata ĩyo ĩkĩmũitĩrĩria maguta
mũtwe na ĩkĩmwĩra atĩrĩ, ―Ũũ nĩguo Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga: ‗Nĩ ndagũitĩrĩria maguta
ũtuĩke mũthamaki wa andũ a Yahweh, mũthamaki wa Isiraeli. 7 No mũhaka ũniine nyũmba ya
Ahabu mwathi waku, na nĩ ngũrĩhĩria thakame ya ndungata ciakwa anabii, na ya ndungata ciothe
cia Yahweh iria ciakuire moko-inĩ ma Jezebeli. 8 Na nyũmba yothe ya Ahabu nĩ ĩgũthira; na nĩ
ngũniina mũndũrũme o wothe wa nyũmba ya Ahabu, nginya arĩa matarĩ na ũteithio na matarĩ
hinya thĩinĩ wa Isiraeli. 9 Na nĩ ngũtũma nyũmba ya Ahabu ĩhaane o ta nyũmba ya Jeroboamu
mũrũ wa Nebati na o ta nyũmba ya Baasha mũrũ wa Ahiya. 10 Ha ũhoro wĩgiĩ Jezebeli, ekũrĩo nĩ
ngui mũgũnda-inĩ kũu Jezireeli, na gũtirĩ mũndũ ũkũmũthika.‘‖ Ndungata ĩyo yarĩkia kuuga
ũguo, ĩkĩhingũra mũrango na ĩkĩũra.

11 Rĩrĩa Yahu aacokire kũrĩ ndungata cia mwathi wake, makĩmũũria atĩrĩ: ―Maũndũ mothe nĩ
mega? Mũgũrũki ũcio egũũkĩte kũrĩ wee gwĩka atĩa?‖ Nake akĩmacokeria akĩmeera: ―Nĩ mũĩ
ũrĩa mũndũ ta ũcio atariĩ na ũrĩa ndeto ciake itariĩ.‖ 12 No o makĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũcio ti ũhoro wa
ma! Twĩre ma.‖ Nake akiuga: ―Ũũ nĩguo anjĩra, acoka ongerera atĩrĩ, ‗Ũũ nĩguo Yahweh ekuuga:
―Nĩ ndagũitĩrĩria maguta ũtuĩke mũthamaki wa Isiraeli.‖‘‖ 13 Maigua ũguo, o ũmwe wao akĩoya
nguo yake na akĩmĩara ngathĩ-inĩ itaarĩ kĩndũ nĩguo arũgame ho, ningĩ makĩhuuha coro makiuga
atĩrĩ: ―Yahu nĩ atuĩka mũthamaki!‖ 14 Nake Yahu mũrũ wa Jehoshafatu mũrũ wa Nimushi
akĩbanga njama ya gũũkĩrĩra Jehoramu.

Jehoramu nĩ aathiĩte Ramothu-gileadi kũrangĩra, we hamwe na Isiraeli yothe, tondũ wa Hazaeli
mũthamaki wa Siria. 15 Thutha ũcio Mũthamaki Jehoramu agĩcoka Jezireeli nĩguo akahonie
nguraro iria aagurarĩtio nĩ Asiria rĩrĩa aarũire na Mũthamaki Hazaeli wa Siria.

Nake Yahu akiuga atĩrĩ: ―Angĩkorũo nĩ mũretĩkania na niĩ, mũtikareke mũndũ o na ũrĩkũ ethare
kuuma itũũra-inĩ athiĩ akaheane ũhoro ũcio Jezireeli.‖ 16 Yahu agĩcoka akĩhaica ngaari yake ya
mbarathi na agĩthiĩ Jezireeli, nĩ gũkorũo Jehoramu aakomete kũu arĩ na nguraro, na Mũthamaki
Ahazia wa Yahuda nĩ aaikũrũkĩte agathiĩ kuona Jehoramu. 17 Hĩndĩ ĩrĩa mũrangĩri aarũgamĩte
igũrũ rĩa nyũmba ndaya na igũrũ kũu Jezireeli, akĩona kĩrĩndĩ kĩa arũme a Yahu gĩgĩũka. O
rĩmwe akiuga: ―Ndĩrona kĩrĩndĩ kĩa arũme.‖ Jehoramu akiuga: ―Oya mũtwarithia ũmwe wa
mbarathi ũmũtũme agacemanie nao, amorie atĩrĩ, ‗Hihi mũroka na thayũ?‘‖ 18 Nĩ ũndũ ũcio,
mũtwarithia ũmwe wa mbarathi agĩthiĩ gũcemania nake na akiuga atĩrĩ: ―Mũthamaki aroria atĩrĩ,
‗Hihi mũroka na thayũ?‘‖ No Yahu akĩmwĩra: ―Ũrĩ na ũhoro ũrĩkũ na ‗thayũ‘? Thiĩ thutha
wakwa!‖

Mũrangĩri ũcio agĩcoka akĩheana ũhoro akiuga: ―Mũtũmwo nĩ akinyire harĩ o, no ndanacoka.‖ 19
Nĩ ũndũ ũcio, agĩtũma mũtwarithia wa mbarathi wa kerĩ na akinya harĩ o akĩmeera atĩrĩ:
―Mũthamaki aroria atĩrĩ, ‗Hihi mũroka na thayũ?‘‖ No Yahu akĩmwĩra: ―Ũrĩ na ũhoro ũrĩkũ na
‗thayũ‘? Thiĩ thutha wakwa!‖

552


20 Mũrangĩri ũcio agĩcoka akĩheana ũhoro akiuga: ―Nĩ akinyire harĩ o, no ndanacoka, na
mũtwarithĩrie wa ngaari nĩ ta wa Yahu mũcũkũrũ wa Nimushi, nĩ gũkorũo atwarithagia ta
mũgũrũki.‖ 21 Nake Jehoramu akiuga: ―Haarĩriai ngaari!‖ Nĩ ũndũ ũcio ngaari yake ya mbaara
ĩkĩhaarĩrio na Mũthamaki Jehoramu wa Isiraeli na Mũthamaki Ahazia wa Yahuda magĩthiĩ
gũcemania na Yahu, o mũndũ arĩ ngaari-inĩ yake ya mbaara. Magĩcemania nake mũgũnda-inĩ wa
Nabothu ũrĩa Mũjezireeli.

22 Rĩrĩa Jehoramu oonire Yahu, akiuga: ―Hihi ũroka na thayũ Yahu?‖ No we akĩmũũria atĩrĩ:
―Kũngĩkorũo na thayũ ũrĩkũ kũrĩ na ũmaraya wa maitũguo Jezebeli na ũrogi wake mũingĩ?‖ 23
O hĩndĩ ĩyo Jehoramu akĩgarũra ngaari yake ya mbarathi nĩguo ore, na akĩra Ahazia atĩrĩ: ―Nĩ
twaheenererio Ahazia!‖ 24 Yahu akĩnyita ũta wake na guoko na akĩratha Jehoramu gatagatĩ ga
ciande ciake, naguo mũguĩ ũkiumĩrĩra ngoro-inĩ yake, na akĩgũa ngaari-inĩ yake ya mbaara. 25
Yahu agĩcoka akĩĩra Bidikari mũnene ũrĩa wamũteithagia atĩrĩ: ―Muoe ũmũikie mũgũnda-inĩ wa
Nabothu ũrĩa Mũjezireeli. Ririkana atĩ niĩ nawe twatwarithagia ngaari hamwe tũrĩ thutha wa ithe
Ahabu rĩrĩa Yahweh we mwene aamenyithanirie ũndũ ũyũ kũmwerekera: 26 ‗―Hatarĩ nganja, o
ta ũrĩa ndĩronire thakame ya Nabothu na thakame ya ariũ ake ira,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga,
―Nĩ ngerĩhĩria harĩ wee mũgũnda-inĩ o ũyũ,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.‘ Nĩ ũndũ ũcio, muoe
ũmũikie mũgũnda-inĩ ũcio kũringana na kiugo kĩa Yahweh.‖

27 Rĩrĩa Mũthamaki Ahazia wa Yahuda oonire ũrĩa gwekĩkaga, akĩũra agereire njĩra ya nyũmba
ya mũgũnda-inĩ. (Thutha ũcio Yahu akĩmũrũmĩrĩra na akiuga atĩrĩ: ―Mũũragei o nake!‖ Nĩ ũndũ
ũcio makĩmũguraria arĩ ngaari-inĩ yake ya mbarathi rĩrĩa aambataga erekeire Guri, ĩrĩa ĩrĩ
Ibileamu. No we agĩthiĩ na mbere kũũra agĩkinya Megido na agĩkuĩra kuo. 28 Nacio ndungata
ciake ikĩmũkuua na ngaari ya mbarathi ikĩmũtwara Yahrushalayim, ikĩmũthika mbĩrĩra-inĩ yake
hamwe na maithe make ma tene thĩinĩ wa Itũũra rĩa Daudi. 29 Ahazia aatuĩkĩte mũthamaki wa
Yahuda mwaka-inĩ wa 11 wa Jehoramu mũrũ wa Ahabu.)

30 Rĩrĩa Yahu aathiire Jezireeli, Jezebeli nĩ aaiguire ũhoro ũcio. Kwoguo akĩĩhaka rangi mũirũ
maitho na akĩĩgemia njuĩrĩ na akĩrora thĩ arĩ ndirica-inĩ. 31 Rĩrĩa Yahu aaingĩraga kĩhingo-inĩ,
Jezebeli akĩmũũria atĩrĩ: ―Hihi maũndũ nĩ maathiire wega harĩ Zimuri, ũrĩa woragire mwathi
wake?‖ 32 Yahu akĩrora igũrũ ndirica-inĩ akiuga atĩrĩ: ―Nũũ ũrĩ mwena wakwa? Nũũ?‖ O hĩndĩ
ĩyo, anene erĩ kana atatũ a kwa mũthamaki makĩrora thĩ harĩ we. 33 Nake akiuga atĩrĩ: ―Mũikiei
thĩ!‖ Kwoguo makĩmũikia thĩ, na thakame ĩmwe yake ĩkĩminjũkĩra rũthingo na mbarathi, nake
akĩmũrangĩrĩria thĩ. 34 Agĩcoka akĩingĩra thĩinĩ, akĩrĩa na akĩnyua. Agĩcoka akiuga ũũ: ―Menyai
ũhoro wa mũtumia ũyũ mũrume na mũmũthike. Tondũ o na kũrĩ o ũguo, nĩ mwarĩ wa
mũthamaki.‖ 35 Rĩrĩa maathiire kũmũthika, matiakorire kĩndũ tiga o ihĩndĩ rĩa mũtwe wake na
magũrũ make na hĩ cia moko make. 36 Rĩrĩa maacokire na makĩmũhe ũhoro ũcio, akiuga: ―Ũndũ
ũcio nĩ wahingia kiugo kĩa Yahweh kĩrĩa aaririe kũgerera harĩ ndungata yake Eliyah ũrĩa
Mũtishibi, akiuga atĩrĩ, ‗Ngui nĩ ikaarĩa nyama cia mwĩrĩ wa Jezebeli mũgũnda-inĩ ũrĩa ũrĩ
Jezireeli.

553


 37 Nakĩo kĩimba kĩa Jezebeli gĩgaatuĩka ta thumu igũrũ rĩa mũgũnda ũcio ũrĩ Jezireeli, nĩguo
matikanoige atĩrĩ: ―Ũyũ nĩ Jezebeli.‖‘‖

2 ATHAMAKI 10

1 Na rĩrĩ, Ahabu aarĩ na ariũ 70 thĩinĩ wa Samaria. Nĩ ũndũ ũcio Yahu akĩandĩka marũa na
akĩmatũma Samaria, kũrĩ anene a Jezireeli, athuri, na areri a ciana cia Ahabu, akĩmeera ũũ: 2
―Marũa maya makĩmũkinyĩra, ariũ a mwathi wanyu megũkorũo hamwe na inyuĩ, o hamwe na
ngaari cia mbaara, mbarathi, itũũra rĩrĩ na ũgitĩri, na matharaita. 3 Thuurai mũndũ ũrĩa mwega
biũ na wagĩrĩire mũno gatagatĩ-inĩ ka ariũ a mwathi wanyu na mũmũige gĩtĩ-inĩ kĩa ũnene gĩa
ithe. Mũcoke mũrũĩrĩre nyũmba ya mwathi wanyu.‖

4 No o magĩtoorio nĩ guoya makiuga ũũ: ―Atĩrĩrĩ, angĩkorũo athamaki erĩ matinetiiria mbere
yake-rĩ, ithuĩ tũngĩkĩhota atĩa gwĩtiiria?‖ 5 Nĩ ũndũ ũcio, mũrori wa nyũmba ya mũthamaki,
ngavana wa itũũra, athuri, na areri acio magĩtũmĩra Yahu ndũmĩrĩri ĩno: ―Ithuĩ tũrĩ ndungata
ciaku na tũgwĩka ũrĩa wothe ũgũtwĩra twĩke. Gũtirĩ mũndũ o na ũmwe tũgũtua mũthamaki. Ĩka
ũndũ ũrĩa ũkuona ũrĩ mwega maitho-inĩ maku.‖

6 Nake akĩmatũmĩra marũa ma kerĩ, akĩmeera ũũ: ―Angĩkorũo mũrĩ akwa na nĩ mwĩhaarĩirie
kũnjathĩkĩra, rehei ciongo cia ariũ a mwathi wanyu na mũũke kũrĩ niĩ Jezireeli ihinda-inĩ o ta rĩrĩ
rũciũ.‖

Hĩndĩ ĩyo ariũ 70 a mũthamaki maarĩ hamwe na andũ arĩa atĩĩku a itũũra rĩu arĩa maamareraga. 7
Rĩrĩa marũa macio maamakinyĩire, makĩoya ariũ a mũthamaki na makĩmoraga, arũme 70, na
magĩĩkĩra ciongo ciao ikabu-inĩ magĩcitũma kũrĩ we kũu Jezireeli. 8 Mũtũmwo agĩthiĩ kũrĩ we
akĩmwĩra: ―Nĩ maarehe ciongo cia ariũ a mũthamaki.‖ Nake akiuga atĩrĩ: ―Cigei hĩba igĩrĩ
itonyero-inĩ rĩa kĩhingo gĩa itũũra o nginya rũcinĩ.‖ 9 Rĩrĩa ooimire nja rũcinĩ, akĩrũgama mbere
ya andũ othe akiuga atĩrĩ: ―Inyuĩ mũtirĩ na mahĩtia. Nĩ niĩ ndĩrabangire njama ya gũũkĩrĩra
mwathi wakwa na ndĩramũũraga, no rĩrĩ, nũũ ũroragire aya othe? 10 Kĩmenyei atĩ gũtirĩ kiugo o
na kĩmwe kĩa Yahweh kĩrĩa Yahweh oigĩte kwerekera nyũmba ya Ahabu gĩtekũhinga, na
Yahweh nĩ ekĩte ũrĩa ooigire kũgerera harĩ Eliyah ndungata yake.‖ 11 Ningĩ Yahu akĩũraga arĩa
othe maatigarĩte a nyũmba ya Ahabu kũu Jezireeli, o hamwe na andũ ake othe arĩa atĩĩku, arata
ake, na athĩnjĩri-ihoti ake, agĩtigĩrĩra atĩ gũtirĩ mũndũ o na ũmwe wake watigara.

12 Agĩcoka agĩũkĩra na akiumagara erekeire Samaria. Nyũmba ya kũhingĩra ng‘ondu ya arĩithi
yarĩ njĩra-inĩ. 13 Yahu agĩcemania na ariũ a ithe na Mũthamaki Ahazia wa Yahuda hau, akĩmoria
atĩrĩ, ―Inyuĩ nĩ inyuĩ a?‖ Nao makĩmwĩra: ―Ithuĩ tũrĩ ariũ a ithe na Ahazia, na tũikũrũkĩte nĩguo
tũkorie kana maũndũ mothe nĩ mega harĩ ariũ a mũthamaki na ariũ a nyina wa mũthamaki.‖ 14 O

554




hĩndĩ ĩyo akiuga: ―Manyitei marĩ muoyo!‖ Magĩkĩmanyita marĩ muoyo na makĩmoragĩra irima-
inĩ rĩa maĩ rĩa nyũmba ĩyo ya kũhingĩra ng‘ondu, arũme 42. Ndaarekire o na ũmwe wao ahonoke.

15 Arĩ njĩra-inĩ oimĩte hau, agĩcemania na Jehonadabu mũrũ wa Rekabu, ũrĩa wokaga
kũmũtũnga. Rĩrĩa aamũgeithirie, akĩmũũria atĩrĩ: ―Hihi ngoro yaku ĩrĩ hamwe na niĩ biũ, o ta ũrĩa
ngoro yakwa ĩrĩ hamwe na ngoro yaku?‖

Jehonadabu akĩmũcokeria akiuga: ―Ĩĩ ĩrĩ hamwe nawe.‖

―Angĩkorũo nĩguo, rehe guoko gwaku.‖

Nake akĩmũnengera guoko gwake, na Yahu akĩmũgucia na igũrũ aingĩre ngaari-inĩ ya mbarathi
harĩ we. 16 Agĩcoka akĩmwĩra: ―Nĩ tũthiĩ hamwe nawe, wone ũrĩa itakiragĩrĩria wagi wa
wĩhokeku harĩ Yahweh.‖ Magĩkĩmũkuua na ngaari yake ya mbaara. 17 Agĩcoka agĩthiĩ Samaria,
na akĩũraga andũ arĩa othe maatigarĩte a nyũmba ya Ahabu kũu Samaria nginya akĩmaniina,
kũringana na kiugo kĩa Yahweh kĩrĩa eerĩte Eliyah.

18 Ningĩ Yahu agĩcokanĩrĩria andũ othe hamwe akĩmeera atĩrĩ: ―Ahabu aathathayagia Baali o
hanini, no Yahu ekũmũthathaiya o na makĩria. 19 Nĩ ũndũ ũcio ĩtai anabii othe a Baali,
athathaiya ake othe, na athĩnjĩri-ihoti ake othe moke kũrĩ niĩ. Mũtikareke o na ũmwe wao age,
tondũ ndĩ na igongona inene rĩa Baali. Mũndũ wothe ũtegũkorũo kuo ndegũtũũra muoyo.‖ No
Yahu aahũthagĩra wara nĩgetha anange athathaiya a Baali.

20 Ningĩ Yahu akiuga atĩrĩ: ―Menyithaniai kĩgomano gĩtheru kĩa Baali.‖ Nao
magĩkĩmenyithania. 21 Thutha ũcio Yahu agĩtũmana kũndũ guothe thĩinĩ wa Isiraeli, na
athathaiya othe a Baali magĩũka. Gũtirĩ o na ũmwe watigarire akĩaga gũka. Magĩkĩingĩra nyũmba
ya Baali, na nyũmba ĩyo ya Baali ĩkĩiyũra kuuma mũthia ũmwe nginya ũrĩa ũngĩ. 22 Nake akĩra
ũrĩa warũgamagĩrĩra harĩa nguo ciaigagwo atĩrĩ: ―Rehera athathaiya othe a Baali nguo.‖ Nake
akĩmarehera nguo. 23 Na rĩrĩ, Yahu na Jehonadabu mũrũ wa Rekabu makĩingĩra nyũmba ĩyo ya
Baali. Agĩkĩĩra athathaiya acio a Baali atĩrĩ: ―Cariai biũ mũtigĩrĩre atĩ gũtirĩ athathaiya a Yahweh
gũkũ, o tiga athathaiya a Baali.‖ 24 Thutha-inĩ magĩthiĩ kũruta magongona o hamwe na
magongona ma njino. Yahu nĩ aaigĩte arũme ake 80 kũu nja na akameera ũũ: ―Mũndũ o wothe
gatagatĩ-inĩ ka andũ arĩa ndĩraiga moko-inĩ manyu angĩũra, mũkũrĩha muoyo wake na muoyo
wanyu.‖

25 Rĩrĩa Yahu aarĩkirie kũruta igongona rĩa njino, akĩĩra arangĩri na anene arĩa
maamũteithagĩrĩria atĩrĩ: ―Tonyai mũmorage! Mũtikareke o na ũmwe ethare!‖ Nĩ ũndũ ũcio
arangĩri na anene acio maamũteithagĩrĩria makĩmoraga na rũhiũ rwa njora na makĩmaikia nja,
magĩtonya nginya handũ harĩa hatheru ha thĩinĩ ha nyũmba ya Baali. 26 Magĩcoka makĩruta itugĩ
cia kũhoywo cia nyũmba ĩyo ya Baali na magĩcicina ciothe. 27 Makĩmomora gĩtugĩ gĩa kũhoywo
kĩa Baali, na makĩmomora nyũmba ya Baali makĩmĩtua cioro, na noguo ĩtũire nginya ũmũthĩ.

555


28 Na njĩra ĩyo Yahu akĩniina Baali thĩinĩ wa Isiraeli. 29 O na kũrĩ ũguo, Yahu ndaatiganire na
mehia marĩa Jeroboamu mũrũ wa Nebati aatũmĩte Isiraeli mehie ũhoro-inĩ wĩgiĩ njaũ cia thahabu
iria ciarĩ Betheli na thĩinĩ wa Dani. 30 Nake Yahweh akĩĩra Yahu atĩrĩ: ―Tondũ nĩ wĩkĩte wega na
ũgeka ũndũ ũrĩa mwagĩrĩru maitho-inĩ makwa na njĩra ya kũhingia maũndũ mothe marĩa maarĩ
ngoro-inĩ yakwa ndabangĩte gwĩka nyũmba ya Ahabu-rĩ, njiarũa inya cia ariũ aku nĩ igaaikarĩra
gĩtĩ kĩa ũnene kĩa Isiraeli.‖ 31 No Yahu ndaigana kwĩmenyerera nĩguo arũmĩrĩre Watho wa
Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli na ngoro yake yothe. Ndaatiganire na mehia marĩa Jeroboamu
aatũmĩte Isiraeli mehie.

32 Matukũ-inĩ macio Yahweh akĩambĩrĩria gũtinia Isiraeli gĩcunjĩ gĩcunjĩ. Hazaeli agĩthiĩ na
mbere kũmatharĩkĩra gĩcigo-inĩ gĩothe kĩa Isiraeli, 33 kuuma Jorodani kwerekera mwena wa
irathĩro, bũrũri wothe wa Gileadi—wa Agadi, Arubeni, na wa Amanase—kuuma Aroeru, ĩrĩa ĩrĩ
hakuhĩ na Mũkuru wa Arinoni, nginya Gileadi na Bashani.

34 Na rĩrĩ, maũndũ macio mangĩ megiĩ Yahu, ũrĩa wothe eekire o na hinya wake wothe, na githĩ
ti maandĩke ibuku-inĩ rĩa maũndũ ma mahinda ma athamaki a Isiraeli? 35 Thutha ũcio Yahu
akĩhurũkio hamwe na maithe make ma tene, na makĩmũthika thĩinĩ wa Samaria; na mũrũwe
Jehoahazu agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake. 36 Ihinda rĩrĩa Yahu aathanire Isiraeli nĩ mĩaka 28
thĩinĩ wa Samaria.

2 ATHAMAKI 11

1 Rĩrĩa Athalia, nyina wa Ahazia oonire atĩ mũrũwe nĩ akua, agĩũkĩra na akĩananga rũciaro
ruothe rwa ũthamaki. 2 No rĩrĩ, Jehosheba mwarĩ wa Mũthamaki Jehoramu, ũrĩa warĩ mwarĩ wa
nyina na Ahazia, akĩoya Jehoashu mũrũ wa Ahazia akĩmũiya kuuma gatagatĩ ka ariũ a
mũthamaki arĩa maarĩ moragwo, akĩmũiga hamwe na mũreri wake rumu-inĩ ya thĩinĩ ya toro.
Makĩhota kũmũhitha kuuma harĩ Athalia, kwoguo ndooragirũo. 3 Aaikarire nake mĩaka
ĩtandatũ, ahithĩtwo nyũmba-inĩ ya Yahweh, hĩndĩ ĩyo Athalia aathanaga bũrũri-inĩ ũcio.

4 Mwaka-inĩ wa mũgwanja, Jehoiada agĩtũmanĩra anene a andũ igana a arangĩri a Akaria na a
arangĩri a nyũmba ya mũthamaki na magĩthiĩ kũrĩ we nyũmba-inĩ ya Yahweh. Akĩgĩa kĩrĩkanĩro
hamwe nao na akĩmehĩtithia ũhoro-inĩ wĩgiĩ kĩrĩkanĩro kĩu nyũmba-inĩ ya Yahweh, agĩcoka
akĩmonia mũrũ wa mũthamaki. 5 Akĩmaatha akĩmeera atĩrĩ: ―Ũndũ ũyũ nĩguo mwagĩrĩirũo
gwĩka: Gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ithatũ gatagatĩ-inĩ kanyu gĩgaakorũo wĩra mũthenya wa Thabatũ na nĩ
gĩkaarangĩra biũ nyũmba ya mũthamaki, 6 gĩcunjĩ kĩngĩ kĩmwe harĩ ithatũ gĩgaakorũo Kĩhingo-
inĩ kĩa Mũthingi na gĩcunjĩ kĩngĩ kĩmwe harĩ ithatũ gĩgaakorũo kĩhingo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ thutha wa
arangĩri a nyũmba ya mũthamaki. Mũgaaikara mũgĩcenjanagia mũkĩrangĩra nyũmba ĩyo. 7
Ikundi cianyu igĩrĩ iria itagĩrĩire gũkorũo wĩra mũthenya wa Thabatũ no mũhaka ikaarangĩra biũ
nyũmba ya Yahweh nĩguo igitĩre mũthamaki. 8 Mwagĩrĩirũo gũthiũrũrũkĩria mũthamaki na

556




mĩena yothe, o mũndũ anyitĩte matharaita make na guoko. Mũndũ wothe ũkaaingĩra gatagatĩ-inĩ
ga thigari nĩ akooragwo. Mwagĩrĩirũo gũikara na mũthamaki harĩa hothe athiĩ.‖

9 Anene acio a andũ igana magĩka o ta ũrĩa Jehoiada ũcio mũthĩnjĩri-Yahweh aamaathĩte. O
ũmwe wao akĩoya andũ ake arĩa maagĩrĩirũo kũruta wĩra mũthenya wa Thabatũ, o hamwe na arĩa
mataagĩrĩirũo kũruta wĩra mũthenya wa Thabatũ, makĩingĩra kũrĩ Jehoiada ũcio mũthĩnjĩri-
Yahweh. 10 Nake mũthĩnjĩri-Yahweh akĩhe anene acio a andũ igana matimũ na ngo cia
gĩthiũrũrĩ iria ciarĩ cia Mũthamaki Daudi, o icio ciarĩ nyũmba-inĩ ya Yahweh. 11 Nao arangĩri a
nyũmba ya mũthamaki makĩrũgama handũ hao, o ũmwe wao anyitĩte matharaita make na guoko,
kuuma mwena wa ũrĩo wa nyũmba ĩyo nginya mwena wayo wa ũmotho, hakuhĩ na kĩgongona na
hakuhĩ na nyũmba ĩyo, magĩthiũrũrũkĩria mũthamaki. 12 Jehoiada agĩcoka akĩruta mũrũ wa
mũthamaki nja na akĩmũigĩrĩra thũmbĩ na Ũira, na makĩmũtua mũthamaki na makĩmũitĩrĩria
maguta. Makĩambĩrĩria kũhũũra hĩ makiugaga atĩrĩ: ―Mũthamaki arotũũra ihinda iraya!‖

13 Rĩrĩa Athalia aaiguire mũgambo wa andũ magĩteng‘era, o rĩmwe agĩthiĩ kũrĩ andũ nyũmba-
inĩ ya Yahweh. 14 Agĩcoka akĩona mũthamaki arũgamĩte hau hakuhĩ na gĩtugĩ kũringana na
mũtugo. Anene na ahuuhi tũrumbeta maarĩ hamwe na mũthamaki, na andũ othe a bũrũri nĩ
gũkena maakenaga makĩhuuhaga tũrumbeta. Athalia ona ũguo agĩtembũra nguo ciake na
akĩanĩrĩra akiuga: ―Ĩno nĩ njama! Ĩno nĩ njama!‖ 15 No Jehoiada ũcio mũthĩnjĩri-Yahweh agĩatha
anene a andũ igana, arĩa maathuurĩtwo matongorie mbũtũ, akĩmeera ũũ: ―Mweheriei gatagatĩ-inĩ
ga thigari, na mũndũ o wothe ũkũmũrũmĩrĩra, mũmũũrage na rũhiũ rwa njora!‖ Tondũ
mũthĩnjĩri-Yahweh nĩ ooigĩte atĩrĩ: ―Mũtikamũũragĩre nyũmba-inĩ ya Yahweh.‖ 16
Magĩkĩmũnyita, na rĩrĩa aakinyire harĩa mbarathi ciaingĩragĩra nyũmba ya mũthamaki,
makĩmũũragĩra ho.

17 Nake Jehoiada agĩtũma kũgĩe kĩrĩkanĩro gatagatĩ ka Yahweh na mũthamaki na andũ, atĩ nĩ
mangĩathiire na mbere gũikara marĩ andũ a Yahweh, ningĩ agĩtũma kũgĩe kĩrĩkanĩro gatagatĩ ka
mũthamaki na andũ. 18 Thutha ũcio andũ othe a bũrũri magĩthiĩ nyũmba-inĩ ya Baali na
makĩmomora igongona ciake, makĩhehenja mĩhianano yake biũ, na makĩũragĩra Matani
mũthĩnjĩri-kĩhoti wa Baali mbere ya igongona icio.

Mũthĩnjĩri-Yahweh agĩcoka agĩthuura arori a kũrũgamĩrĩra nyũmba ya Yahweh. 19 Ningĩ akĩoya
anene a andũ igana, arangĩri a Akaria, arangĩri a nyũmba ya mũthamaki, o hamwe na andũ othe a
bũrũri nĩguo moimagarie mũthamaki maikũrũkĩte kuuma nyũmba-inĩ ya Yahweh, na magĩkinya
nyũmba-inĩ ya mũthamaki magereire kĩhingo kĩa arangĩri a nyũmba ya mũthamaki. Nake
agĩikarĩra gĩtĩ kĩa ũnene kĩa athamaki. 20 Nao andũ othe a bũrũri magĩkena na itũũra rĩu
rĩkĩhoorera, nĩ gũkorũo nĩ mooragĩte Athalia na rũhiũ rwa njora kũu nyũmba-inĩ ya mũthamaki.

21 Jehoashu aarĩ na mĩaka mũgwanja rĩrĩa aatuĩkire mũthamaki.

557




2 ATHAMAKI 12

1 Na rĩrĩ, mwaka-inĩ wa mũgwanja wa Yahu, Jehoashu agĩtuĩka mũthamaki na agĩathana mĩaka
40 thĩinĩ wa Yahrushalayim. Nyina eetagwo Zibia wa kuuma Biri-shiba. 2 Jehoashu agĩthiĩ na
mbere gwĩka maũndũ marĩa maagĩrĩire maitho-inĩ ma Yahweh matukũ-inĩ marĩa mothe Jehoiada
ũrĩa mũthĩnjĩri-Yahweh aamũtaaraga. 3 No rĩrĩ, kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru gũtieheririo, na andũ no
maathiaga na mbere kũrutĩra magongona na ndogo ya magongona kũndũ kũu gũtũũgĩru.

4 Nake Jehoashu akĩĩra athĩnjĩri-Yahweh atĩrĩ: ―Oyai mbeca ciothe iria irehagwo nyũmba-inĩ ya
Yahweh nĩ ũndũ wa magongona marĩa mamũre, mbeca iria o mũndũ agĩrĩirũo nĩ kũruta, mbeca
iria irutagwo irĩ thogora ũrĩa ũtuĩtwo wa mũndũ, na mbeca iria ciothe o mũndũ atindĩkagwo nĩ
ngoro yake kũrehe nyũmba-inĩ ya Yahweh.

5 athĩnjĩri-Yahweh o ene nĩo marĩoyaga mbeca icio kuuma kũrĩ arĩa maciruta na magacihũthĩra
gũthondeka nyũmba, harĩa hothe honeka harĩ hathũku.‖

6 Gũkinyĩria mwaka wa 23 wa Mũthamaki Jehoashu, athĩnjĩri-Yahweh matiathondekete kũrĩa
gwathũkangĩte nyũmba-inĩ ĩyo.

7 Mũthamaki Jehoashu agĩgĩta Jehoiada ũcio mũthĩnjĩri-Yahweh o hamwe na athĩnjĩri-Yahweh
acio angĩ akĩmeera atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ kĩratũma mwage gũthondeka kũrĩa nyũmba ĩno ĩthũkangĩte? Nĩ
ũndũ ũcio, mũtikoe mbeca ingĩ kuuma kũrĩ arĩa macirutaga o tiga akorirũo cikũhũthĩrũo
gũthondeka nyũmba ĩno.‖ 8 Nao athĩnjĩri-Yahweh magĩtĩkĩra atĩ matikuoya mbeca ingĩ kuuma
kũrĩ andũ na atĩ tio mekwĩhokerũo wĩra wa gũthondeka nyũmba ĩyo.

9 Nake Jehoiada ũcio mũthĩnjĩri-Yahweh akĩoya ithandũkũ na agĩtũra irima gĩkunĩko-inĩ kĩarĩo
na akĩrĩiga hakuhĩ na kĩgongona mwena wa ũrĩo mũndũ agĩtonya nyũmba-inĩ ya Yahweh. Hau
nĩho athĩnjĩri-Yahweh arĩa maarĩ aikaria a mĩrango maaikagia mbeca iria ciothe ciarehagwo
thĩinĩ wa nyũmba ya Yahweh. 10 Rĩrĩa rĩothe mona atĩ harĩ na mbeca nyingĩ ithandũkũ-inĩ,
mwandĩki wa mũthamaki na mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene maathiaga magacokanĩrĩria na
magatara mbeca icio ciarehetwo nyũmba-inĩ ya Yahweh.

11 Maaneanaga mbeca iria ciatarũo kũrĩ arĩa maamũrĩtwo marũgamĩrĩre wĩra ũcio warutagwo
nyũmba-inĩ ya Yahweh. Nao magacoka makarĩha andũ arĩa maarutaga wĩra wa mbaũ na aaki arĩa
maarutaga wĩra nyũmba-inĩ ya Yahweh, 12 o hamwe na mabundi a mahiga na arĩa maaicũhagia
mahiga. Ningĩ nĩ maagũrire mbaũ na mahiga maicũhie ma gũthondeka kũrĩa gwathũkangĩte
nyũmba-inĩ ya Yahweh na makĩhũthĩra mbeca icio kũrũgamĩrĩra mahũthĩro macio mangĩ mothe
ma gũthondeka nyũmba ĩyo.

13 O na kũrĩ ũguo, mbeca-inĩ iria ciarehirũo nyũmba-inĩ ya Yahweh, gũtirĩ ciahũthĩrirũo
gũthondeka iraĩ cia betha, magathĩ ma kũhoria ndambĩ, mbakũri, tũrumbeta, kana kĩndũ kĩa
mũthemba o wothe gĩa thahabu kana kĩa betha kĩa nyũmba ya Yahweh. 14 Maacineaga o arĩa

558



maarutaga wĩra ũcio, nao magacihũthĩra gũthondeka nyũmba ya Yahweh. 15 Matiatuĩragia ũrĩa
mbeca irahũthĩrũo kuuma kũrĩ andũ arĩa maanengeraga mbeca icio nĩguo ineo aruti wĩra, tondũ
maarĩ ehokeku. 16 No rĩrĩ, mbeca cia magongona ma mahĩtia na mbeca cia magongona ma
mehia itiarehagwo nyũmba-inĩ ya Yahweh; icio ciarĩ cia athĩnjĩri-Yahweh.

17 Hĩndĩ ĩyo nĩrĩo Hazaeli mũthamaki wa Siria aambatire nĩguo akarũe na itũũra rĩa Gathu, na
akĩrĩtaha, thutha ũcio agĩtua itua rĩa gũtharĩkĩra Yahrushalayim. 18 Nake Mũthamaki Jehoashu
wa Yahuda akĩoya magongona mothe mamũre marĩa maithe make ma tene Jehoshafatu,
Jehoramu, na Ahazia, o acio maarĩ athamaki a Yahuda maamũrĩte, o hamwe na magongona
make marĩa mamũre na thahabu yothe ĩrĩa yarĩ igĩna-inĩ cia nyũmba ya Yahweh na cia nyũmba
ya mũthamaki, agĩcitũmanĩra Hazaeli mũthamaki wa Siria. Nake agĩtiga gũũkĩrĩra
Yahrushalayim.

19 Ha ũhoro wa maũndũ macio mangĩ megiĩ Jehoashu, ũrĩa wothe eekire, na githĩ ti maandĩke
ibuku-inĩ rĩa maũndũ ma mahinda ma athamaki a Yahuda? 20 O na kũrĩ ũguo, ndungata ciake
ikĩnyitanĩra harĩ njama ya kũmũũkĩrĩra na ikĩũragĩra Jehoashu nyũmba-inĩ ya Milo, njĩra-inĩ ĩrĩa
ĩikũrũkĩte gũthiĩ Sila. 21 Ndungata ciake Jozakaru mũrũ wa Shimeathu na Jehozabadu mũrũ wa
Shomeri nĩo maamũtharĩkĩire na makĩmũũraga. Makĩmũthika hamwe na maithe make ma tene
thĩinĩ wa Itũũra rĩa Daudi, na mũrũwe Amazia agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake.

2 ATHAMAKI 13

1 Mwaka-inĩ wa 23 wa Jehoashu mũrũ wa Ahazia mũthamaki wa Yahuda, Jehoahazu mũrũ wa
Yahu nĩ aatuĩkire mũthamaki wa Isiraeli thĩinĩ wa Samaria, na agĩathana mĩaka 17. 2 Nake
agĩthiĩ na mbere gwĩka maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh, na akĩrũmĩrĩra mehia marĩa
Jeroboamu mũrũ wa Nebati aatũmĩte Isiraeli mehie. Ndaigana gũtigana namo. 3 Nĩ ũndũ ũcio
marakara ma Yahweh magĩakana kwerekera Isiraeli, na akĩmaneana guoko-inĩ kwa Mũthamaki
Hazaeli wa Siria na guoko-inĩ kwa Beni-hadadi mũrũ wa Hazaeli matukũ-inĩ mao mothe.

4 Thutha wa ihinda Jehoahazu agĩthaithana etĩkĩrĩke nĩ Yahweh, na Yahweh akĩmũthikĩrĩria, nĩ
gũkorũo nĩ oonete ũrĩa mũthamaki wa Siria aahinyĩrĩirie Isiraeli. 5 Nake Yahweh akĩhe Isiraeli
mũhonokia nĩguo amateithũre kuuma guoko-inĩ gwa Siria, nao andũ a Isiraeli makĩhota gũtũũra
mĩciĩ-inĩ yao o ta hau kabere. 6 (No rĩrĩ, matiatiganire na mehia ma nyũmba ya Jeroboamu marĩa
aatũmĩte Isiraeli mehie. Maathiire o na mbere na mehia macio, na mũtĩ wa kũhoywo ũgĩthiĩ na
mbere kũrũgama thĩinĩ wa Samaria.) 7 Jehoahazu aatigirũo na mbũtũ ya atwarithia a mbarathi
50 tu, ngaari 10 cia mbarathi, na thigari 10,000 cia gũthiĩ na magũrũ, tondũ mũthamaki wa Siria
nĩ aamanangĩte, akamarangĩrĩria ta rũkũngũ hĩndĩ ya kũhuuha ngano.

559




8 Ha ũhoro wa maũndũ macio mangĩ megiĩ Jehoahazu, ũrĩa wothe eekire o na hinya wake, na
githĩ ti maandĩke ibuku-inĩ rĩa maũndũ ma mahinda ma athamaki a Isiraeli? 9 Thutha ũcio
Jehoahazu akĩhurũkio hamwe na maithe make ma tene na makĩmũthika Samaria; na mũrũwe
Jehoashu agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake.

10 Mwaka-inĩ wa 37 wa Mũthamaki Jehoashu wa Yahuda, Jehoashu mũrũ wa Jehoahazu nĩ
aatuĩkire mũthamaki wa Isiraeli kũu Samaria, na agĩathana mĩaka 16. 11 Nake agĩthiĩ na mbere
gwĩka maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh, akĩaga gũtigana na mehia marĩa mothe Jeroboamu
mũrũ wa Nebati aatũmĩte Isiraeli mehie. Aathiire na mbere na mehia macio.

12 Ha ũhoro wa maũndũ macio mangĩ megiĩ Jehoashu, ũrĩa wothe eekire o na hinya wake na
ũrĩa aarũire na Mũthamaki Amazia wa Yahuda, na githĩ ti maandĩke ibuku-inĩ rĩa maũndũ ma
mahinda ma athamaki a Isiraeli? 13 Thutha ũcio Jehoashu akĩhurũkio hamwe na maithe make
ma tene, na Jeroboamu agĩikarĩra gĩtĩ gĩake kĩa ũnene. Jehoashu agĩgĩthikwo Samaria hamwe na
athamaki a Isiraeli.

14 Rĩrĩa Elisha aarwarire mũrimũ ũrĩa wacokire gũtũma akue, Jehoashu mũthamaki wa Isiraeli
nĩ aaikũrũkire kũrĩ we na akĩmũrĩrĩra akiuga: ―Wũi baba! Wũi baba! Ngaari ya mbarathi ya
Isiraeli na atwarithia ake a mbarathi!‖ 15 Nake Elisha akĩmwĩra: ―Oya ũta na mĩguĩ.‖ Nĩ ũndũ
ũcio akĩoya ũta na mĩguĩ. 16 Agĩcoka akĩĩra mũthamaki ũcio wa Isiraeli atĩrĩ: ―Nyita ũta na
guoko gwaku.‖ Agĩkĩnyita ũta na guoko gwake, nake Elisha akĩigĩrĩra moko make igũrũ rĩa
moko ma mũthamaki. 17 Agĩcoka akĩmwĩra atĩrĩ: ―Hingũra ndirica ĩyo ĩrorete mwena wa
irathĩro.‖ Nake akĩmĩhingũra. Elisha akiuga: ―Ratha!‖ Nake akĩratha. Elisha agĩcoka akiuga atĩrĩ:
―Mũguĩ wa Yahweh wa ũhootani, mũguĩ wa ũhootani kwerekera Siria! Nĩ ũkaahũũra Siria kũu
Afeku nginya ũmĩniine biũ.‖

18 Ningĩ akĩmwĩra: ―Oya mĩguĩ,‖ nake akĩmĩoya. Agĩcoka akĩĩra mũthamaki wa Isiraeli atĩrĩ:
―Ratha thĩ.‖ Nake akĩratha thĩ maita matatũ agĩcoka agĩtiga. 19 Hĩndĩ ĩyo, mũndũ ũcio wa Kĩhoti
ũrĩa wa ma akĩrakara mũno nĩ ũndũ wake na akiuga atĩrĩ: ―Ũkwagĩrĩirũo kũratha thĩ maita
matano kana matandatũ! Ũngĩeka ũguo, nĩ ũngĩkaahũũra Siria nginya ũmĩniine biũ, no rĩu
ũkaahũũra Siria o maita matatũ tu.‖

20 Thutha ũcio Elisha agĩkua na agĩthikwo. Nĩ kwarĩ ikundi cia atunyani cia Amoabi ciokaga
bũrũri-inĩ ũcio kĩambĩrĩria-inĩ kĩa mwaka. 21 Rĩrĩa andũ amwe maathikaga mũndũ, makĩona
gĩkundi kĩa atunyani, nĩ ũndũ ũcio magĩikia mũndũ ũcio o rĩmwe harĩa Elisha aathikĩtwo na
makĩũra. Rĩrĩa mũndũ ũcio aahutirie mahĩndĩ ma Elisha, agĩcoka muoyo na akĩrũgama na
magũrũ make.

22 Na rĩrĩ, Mũthamaki Hazaeli wa Siria aahinyĩrĩirie Isiraeli matukũ mothe ma Jehoahazu. 23
No rĩrĩ, Yahweh nĩ aarekire metĩkĩrĩke harĩ we na akĩmaiguĩra tha na akĩmarũmbũiya nĩ ũndũ wa
kĩrĩkanĩro gĩake hamwe na Iburahimu, Isaaka, na Jakubu. Ndeendaga kũmaniina, na ndarĩ
amaingata akameheria mbere yake nginya ũmũthĩ ũyũ. 24 Rĩrĩa Mũthamaki Hazaeli wa Siria
aakuire, mũrũwe Beni-hadadi agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake. 25 Jehoashu mũrũ wa

560


Jehoahazu agĩtunya Beni-hadadi mũrũ wa Hazaeli matũũra marĩa Hazaeli ooete kuuma harĩ ithe
Jehoahazu hĩndĩ ya mbaara. Jehoashu akĩmũhũũra maita matatũ, na akĩoya matũũra macio ma
Isiraeli akĩmacokia.

2 ATHAMAKI 14

1 Mwaka-inĩ wa kerĩ wa Jehoashu mũrũ wa Jehoahazu mũthamaki wa Isiraeli, Amazia mũrũ wa
Mũthamaki Jehoashu wa Yahuda nĩ aatuĩkire mũthamaki. 2 Aarĩ na mĩaka 25 rĩrĩa aatuĩkire
mũthamaki, na agĩathana mĩaka 29 thĩinĩ wa Yahrushalayim. Nyina eetagwo Jehoadini wa
kuuma Yahrushalayim. 3 Nake agĩthiĩ na mbere gwĩka maũndũ marĩa magĩrĩire maitho-inĩ ma
Yahweh, no ti ta Daudi ithe wao wa tene. Eekire maũndũ mothe o ta ũrĩa ithe Jehoashu eekĩte.

4 No rĩrĩ, kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru gũtieheririo, na andũ no maathiaga na mbere kũrutĩra
magongona na ndogo ya magongona kũndũ kũu gũtũũgĩru. 5 Rĩrĩa ũthamaki warũmire moko-inĩ
make, akĩũraga ndungata ciake iria cioragĩte ithe, o ũcio warĩ mũthamaki. 6 Ĩndĩ ndooragire ariũ
a oragani acio, kũringana na rĩathani rĩrĩ rĩa Yahweh rĩrĩa rĩandĩkĩtwo ibuku-inĩ rĩa Watho wa
Musa: ―Maithe matiagĩrĩire kũũragwo nĩ ũndũ wa ariũ ao, na ariũ matiagĩrĩire kũũragwo nĩ ũndũ
wa maithe mao; no o mũndũ agĩrĩire kũũragwo nĩ ũndũ wa mehia make we mwene.‖

7 Ooragire Aedomu Mũkuru-inĩ wa Cumbĩ, andũ 10,000, na agĩtaha itũũra rĩa Sela mbaara-inĩ,
na rĩĩtwa rĩarĩo rĩgĩtuĩka Jokitheeli nginya ũmũthĩ ũyũ.

8 Amazia agĩcoka agĩtũma atũmwo kũrĩ Jehoashu mũrũ wa Jehoahazu mũrũ wa Yahu
mũthamaki wa Isiraeli, akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũka tũng‘ethanĩre mbaara-inĩ.‖ 9 Nake Mũthamaki
Jehoashu wa Isiraeli agĩtũmana ndũmĩrĩri ĩno kũrĩ Mũthamaki Amazia wa Yahuda: ―Ria rĩrĩa rĩrĩ
mĩigua kũu Lebanoni nĩ rĩatũmanire ndũmĩrĩri kũrĩ mũtarakwa kũu Lebanoni rĩkiuga, ‗Heana
mwarĩ waku atuĩke mũtumia wa mũrũ wakwa.‘ No rĩrĩ, nyamũ ya gĩthaka ya Lebanoni
ĩkĩhĩtũkĩra hau na ĩkĩrangĩrĩria ria rĩu rĩarĩ na mĩigua. 10 Nĩ ma nĩ ũhũũrĩte Edomu, nĩkĩo ngoro
yaku ĩgĩĩte na mwĩtĩo. Kenera riri waku, ĩndĩ ũikare nyũmba-inĩ yaku mwene. Nĩ kĩĩ gĩgũtũma
wĩrehere thĩna ũcoke ũgũe, na ũtũme Yahuda ĩgũe hamwe nawe?‖ 11 No Amazia ndaigana
gũthikĩrĩria.

Nĩ ũndũ ũcio Mũthamaki Jehoashu wa Isiraeli akĩambata, na we hamwe na Mũthamaki Amazia
wa Yahuda makĩng‘ethanĩra mbaara-inĩ kũu Bethi-shemeshi ya Yahuda. 12 Yahuda ĩkĩhootwo nĩ
Isiraeli, nĩ ũndũ ũcio o ũmwe wao akĩũra agĩthiĩ gwake mũciĩ. 13 Mũthamaki Jehoashu wa
Isiraeli agĩkĩnyita Mũthamaki Amazia wa Yahuda, mũrũ wa Jehoashu mũrũ wa Ahazia, kũu
Bethi-shemeshi. Magĩcoka magĩthiĩ Yahrushalayim, na agĩthondeka mwanya rũthingo-inĩ rwa
Yahrushalayim kuuma Kĩhingo-inĩ kĩa Efiraimu nginya Kĩhingo-inĩ gĩa Kona, mĩkono 400.

561




 14 Akĩoya thahabu yothe o na betha na indo ciothe iria ciarĩ nyũmba-inĩ ya Yahweh na igĩna-inĩ
cia nyũmba ya mũthamaki, na akĩnyita andũ mĩgwate. Thutha ũcio agĩcoka Samaria.

15 Ha ũhoro wa maũndũ macio mangĩ megiĩ Jehoashu, ũrĩa eekire o na hinya wake na ũrĩa
aarũire na Mũthamaki Amazia wa Yahuda, na githĩ ti maandĩke ibuku-inĩ rĩa maũndũ ma
mahinda ma athamaki a Isiraeli? 16 Thutha ũcio Jehoashu akĩhurũkio hamwe na maithe make
ma tene na agĩthikwo thĩinĩ wa Samaria hamwe na athamaki a Isiraeli; na mũrũwe Jeroboamu
agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake.

17 Amazia mũrũ wa Jehoashu mũthamaki wa Yahuda agĩtũũra mĩaka 15 thutha wa gĩkuũ kĩa
Jehoashu mũrũ wa Jehoahazu mũthamaki wa Isiraeli. 18 Ha ũhoro wa maũndũ macio mangĩ
megiĩ Amazia, na githĩ ti maandĩke ibuku-inĩ rĩa maũndũ ma mahinda ma athamaki a Yahuda?
19 Thutha ũcio gũkĩbangwo njama ya kũmũũkĩrĩra kũu Yahrushalayim, nake akĩũra agĩthiĩ
Lakishi, no magĩtũma andũ mamũrũmĩrĩre nginya Lakishi na makĩmũũragĩra kuo. 20
Magĩkĩmũkuua na mbarathi makĩmũcokia, na agĩthikwo Yahrushalayim hamwe na maithe make
ma tene Itũũra-inĩ rĩa Daudi. 21 Nao andũ othe a Yahuda makĩoya Azaria, ũrĩa warĩ na mĩaka
16, makĩmũtua mũthamaki ithenya rĩa ithe Amazia. 22 Nĩ aakire itũũra rĩa Elathu rĩngĩ na
akĩrĩcokia Yahuda thutha wa mũthamaki kũhurũkio hamwe na maithe make ma tene.

23 Mwaka-inĩ wa 15 wa Amazia mũrũ wa Jehoashu mũthamaki wa Yahuda, Jeroboamu mũrũ
wa Mũthamaki Jehoashu wa Isiraeli nĩ aatuĩkire mũthamaki thĩinĩ wa Samaria, na agĩathana
mĩaka 41. 24 Nake agĩthiĩ na mbere gwĩka maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh. Ndaatiganire
na mehia mothe marĩa Jeroboamu mũrũ wa Nebati aatũmĩte Isiraeli mehie. 25 Nĩ aacokirie
mũhaka wa Isiraeli kuuma Lebo-hamathu o nginya Iria rĩa Araba, kũringana na kiugo kĩrĩa
Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli ooigĩte kũgerera ndungata yake Jona mũrũ wa Amitai, mũnabii wa
kuuma Gathu-heferi. 26 Tondũ Yahweh nĩ oonete mĩnyamaro mĩnene ya Isiraeli. Gũtirĩ mũndũ
watigarĩte ũngĩateithirie Isiraeli, o na arĩa matarĩ na ũteithio kana arĩa matarĩ hinya. 27 No
Yahweh nĩ eeranĩire atĩ ndangĩkaaniina rĩĩtwa rĩa Isiraeli mũhuro wa riũa. Kwoguo
akĩmahonokia kũgerera guoko kwa Jeroboamu mũrũ wa Jehoashu.

28 Ha ũhoro wa maũndũ macio mangĩ megiĩ Jeroboamu, ũrĩa wothe eekire o na hinya wake,
ũrĩa aarũire na ũrĩa aacokirie Dameski na Hamathu kũrĩ Yahuda thĩinĩ wa Isiraeli, na githĩ ti
maandĩke ibuku-inĩ rĩa maũndũ ma mahinda ma athamaki a Isiraeli? 29 Thutha ũcio Jeroboamu
akĩhurũkio hamwe na maithe make ma tene, hamwe na athamaki a Isiraeli; na mũrũwe Zekaria
agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake.

562






2 ATHAMAKI 15

1 Na rĩrĩ, mwaka-inĩ wa 27 wa Mũthamaki Jeroboamu wa Isiraeli, Azaria mũrũ wa Mũthamaki
Amazia wa Yahuda nĩ aatuĩkire mũthamaki. 2 Aarĩ na mĩaka 16 rĩrĩa aatuĩkire mũthamaki, na
agĩathana mĩaka 52 thĩinĩ wa Yahrushalayim. Nyina eetagwo Jekolia wa kuuma Yahrushalayim.
3 Nake agĩthiĩ na mbere gwĩka maũndũ marĩa magĩrĩire maitho-inĩ ma Yahweh, o ta ũrĩa ithe
Amazia eekĩte. 4 No rĩrĩ, kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru gũtieheririo, na andũ no maathiaga na mbere
kũrutĩra magongona na ndogo ya magongona kũndũ kũu gũtũũgĩru. 5 Yahweh akĩrehera
mũthamaki ihũũra, nake agĩtũũra arĩ na mangũ nginya mũthenya ũrĩa aakuire; na aaikaraga thĩinĩ
wa nyũmba yarĩ handũ mwanya, nake Jothamu mũrũ wa mũthamaki nĩwe warũgamagĩrĩra
nyũmba, agatuĩra andũ a bũrũri ciira. 6 Ha ũhoro wa maũndũ macio mangĩ megiĩ Azaria, ũrĩa
wothe eekire, na githĩ ti maandĩke ibuku-inĩ rĩa maũndũ ma mahinda ma athamaki a Yahuda?

7 Thutha ũcio Azaria akĩhurũkio hamwe na maithe make ma tene, na agĩthikwo hamwe na
maithe make ma tene thĩinĩ wa Itũũra rĩa Daudi; na mũrũwe Jothamu agĩtuĩka mũthamaki ithenya
rĩake.

8 Mwaka-inĩ wa 38 wa Mũthamaki Azaria wa Yahuda, Zakaria mũrũ wa Jeroboamu nĩ aatuĩkire
mũthamaki wa Isiraeli thĩinĩ wa Samaria, na agĩathana mĩeri itandatũ. 9 Nake agĩka maũndũ
moru maitho-inĩ ma Yahweh, o ta ũrĩa maithe make ma tene meekĩte. Ndaatiganire na mehia
marĩa Jeroboamu mũrũ wa Nebati aatũmĩte Isiraeli mehie. 10 Nake Shalumu mũrũ wa Jabeshi
akĩbanga njama ya kũmũũkĩrĩra na akĩmũũragĩra Ibileamu. Thutha wa kũmũũraga, agĩtuĩka
mũthamaki ithenya rĩake. 11 Ha ũhoro wa maũndũ macio mangĩ megiĩ Zakaria, nĩ maandĩke
ibuku-inĩ rĩa maũndũ ma mahinda ma athamaki a Isiraeli. 12 Ũndũ ũcio nĩ wahingirie kiugo kĩa
Yahweh kĩrĩa eerĩte Yahu atĩrĩ: ―Njiarũa inya cia ariũ aku nĩ igaaikarĩra gĩtĩ kĩa ũnene kĩa
Isiraeli.‖ Na ũguo noguo gwekĩkire.

13 Shalumu mũrũ wa Jabeshi aatuĩkire mũthamaki mwaka-inĩ wa 39 wa Mũthamaki Uzia wa
Yahuda, na agĩathana mweri mũgima thĩinĩ wa Samaria. 14 Nake Menahemu mũrũ wa Gadi
akĩambata kuuma Tiriza agĩthiĩ Samaria na akĩũraga Shalumu mũrũ wa Jabeshi kũu Samaria.
Thutha wa kũmũũraga, agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake. 15 Ha ũhoro wa maũndũ macio mangĩ
megiĩ Shalumu na njama ĩrĩa aabangire, nĩ maandĩke ibuku-inĩ rĩa maũndũ ma mahinda ma
athamaki a Isiraeli. 16 Hĩndĩ ĩyo nĩrĩo Menahemu ookire kuuma Tiriza na akĩhũũra itũũra rĩa
Tifisa o hamwe na andũ arĩa othe maarĩ thĩinĩ warĩo na gĩcigo-inĩ kĩarĩo, tondũ nĩ rĩaregire
kũmũhingũrĩra ihingo. Akĩrĩhũũra na agĩtarũra nda cia atumia a kuo arĩa maarĩ na nda.

17 Mwaka-inĩ wa 39 wa Mũthamaki Azaria wa Yahuda, Menahemu mũrũ wa Gadi nĩ aatuĩkire
mũthamaki wa Isiraeli, na agĩathana mĩaka ikũmi thĩinĩ wa Samaria. 18 Nake agĩthiĩ na mbere
gwĩka maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh. Ndaatiganire na mehia mothe marĩa Jeroboamu
mũrũ wa Nebati aatũmĩte Isiraeli mehie, matukũ-inĩ make mothe. 19 Mũthamaki Puli wa Ashuri
agĩũka bũrũri-inĩ, na Menahemu akĩnengera Puli taranda 1,000 cia betha nĩguo amũteithie

563



gwĩkĩra hinya wathani wake ũthamaki-inĩ ũcio. 20 Nĩ ũndũ ũcio, Menahemu agĩcokanĩrĩria
betha icio kuuma harĩ Isiraeli na njĩra ya gũciĩtia kuuma kũrĩ andũ arĩa maarĩ igweta na itonga.
Akĩnengera mũthamaki wa Ashuri cekeri 50 cia betha cia o mũndũ. Nake mũthamaki wa Ashuri
akĩhũndũka na ndaaikarire bũrũri-inĩ. 21 Ha ũhoro wa maũndũ macio mangĩ megiĩ Menahemu,
ũrĩa wothe eekire, na githĩ ti maandĩke ibuku-inĩ rĩa maũndũ ma mahinda ma athamaki a Isiraeli?
22 Thutha ũcio Menahemu akĩhurũkio hamwe na maithe make ma tene; na mũrũwe Pekahia
agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake.

23 Mwaka-inĩ wa 50 wa Mũthamaki Azaria wa Yahuda, Pekahia mũrũ wa Menahemu nĩ
aatuĩkire mũthamaki wa Isiraeli thĩinĩ wa Samaria, na agĩathana mĩaka ĩĩrĩ. 24 Nake agĩthiĩ na
mbere gwĩka maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh. Ndaatiganire na mehia marĩa Jeroboamu
mũrũ wa Nebati aatũmĩte Isiraeli mehie. 25 Na rĩrĩ, mũnene ũrĩa wamũteithagĩrĩria, Peka mũrũ
wa Remalia, akĩbanga njama ya kũmũũkĩrĩra na akĩmũũragĩra Samaria nyũmba-inĩ ĩrĩa ndaya na
igũrũ ĩrĩ na ũgitĩri ya nyũmba ya mũthamaki hamwe na Arigobu na Ariehi. Aarĩ na arũme 50 a
Gileadi; na thutha wa kũmũũraga, agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake. 26 Ha ũhoro wa maũndũ
macio mangĩ megiĩ Pekahia, ũrĩa wothe eekire, nĩ maandĩke ibuku-inĩ rĩa maũndũ ma mahinda
ma athamaki a Isiraeli.

27 Mwaka-inĩ wa 52 wa Mũthamaki Azaria wa Yahuda, Peka mũrũ wa Remalia nĩ aatuĩkire
mũthamaki wa Isiraeli thĩinĩ wa Samaria, na agĩathana mĩaka 20. 28 Nake agĩthiĩ na mbere
gwĩka maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh na ndaatiganire na mehia marĩa Jeroboamu mũrũ wa
Nebati aatũmĩte Isiraeli mehie. 29 Matukũ-inĩ ma Mũthamaki Peka wa Isiraeli, Mũthamaki
Tigilathu-pileseru wa Ashuri nĩ aatharĩkĩire na agĩtaha Ijoni, Abeli-bethi-maaka, Janoa, Kedeshi,
Hazoru, Gileadi, na Galili, bũrũri wothe wa Nafitali, na akĩoya aikari a kuo akĩmatwara ithamĩrio
Ashuri. 30 Nake Hoshea mũrũ wa Ela akĩbanga njama ya gũũkĩrĩra Peka mũrũ wa Remalia,
akĩmũtharĩkĩra na akĩmũũraga; na agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake mwaka-inĩ wa 20 wa
Jothamu mũrũ wa Uzia. 31 Ha ũhoro wa maũndũ macio mangĩ megiĩ Peka, ũrĩa wothe eekire, nĩ
maandĩke ibuku-inĩ rĩa maũndũ ma mahinda ma athamaki a Isiraeli.

32 Mwaka-inĩ wa kerĩ wa Peka mũrũ wa Remalia mũthamaki wa Isiraeli, Jothamu mũrũ wa
Mũthamaki Uzia wa Yahuda nĩ aatuĩkire mũthamaki. 33 Aarĩ na mĩaka 25 rĩrĩa aatuĩkire
mũthamaki, na agĩathana mĩaka 16 thĩinĩ wa Yahrushalayim. Nyina eetagwo Jerusha, mwarĩ wa
Zadoku. 34 Nake agĩthiĩ na mbere gwĩka maũndũ marĩa magĩrĩire maitho-inĩ ma Yahweh, o ta
ũrĩa ithe Uzia eekĩte. 35 No rĩrĩ, kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru gũtieheririo, na andũ no maathiaga na
mbere kũrutĩra magongona na ndogo ya magongona kũndũ kũu gũtũũgĩru. Nĩwe waakire kĩhingo
kĩa rũgongo kĩa nyũmba ya Yahweh. 36 Ha ũhoro wa maũndũ macio mangĩ megiĩ Jothamu, ũrĩa
eekire, na githĩ ti maandĩke ibuku-inĩ rĩa maũndũ ma mahinda ma athamaki a Yahuda? 37
Matukũ-inĩ macio, Yahweh akĩambĩrĩria gũtũma Rezini mũthamaki wa Siria na Peka mũrũ wa
Remalia mokĩrĩre Yahuda. 38 Thutha ũcio Jothamu akĩhurũkio hamwe na maithe make ma tene,
na agĩthikwo hamwe na maithe make ma tene thĩinĩ wa Itũũra rĩa Daudi ithe wao wa tene. Na
mũrũwe Ahazu agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake.

564


2 ATHAMAKI 16

1 Mwaka-inĩ wa 17 wa Peka mũrũ wa Remalia, Ahazu mũrũ wa Mũthamaki Jothamu wa Yahuda
nĩ aatuĩkire mũthamaki. 2 Ahazu aarĩ na mĩaka 20 rĩrĩa aatuĩkire mũthamaki, na agĩathana mĩaka
16 thĩinĩ wa Yahrushalayim. Ndeekire maũndũ marĩa maagĩrĩire maitho-inĩ ma Yahweh Kĩhoti
wake, ta ũrĩa Daudi ithe wao wa tene eekĩte. 3 Ithenya rĩa ũguo, aarũmĩrĩire njĩra ya athamaki a
Isiraeli, o na akĩhĩtũkĩria mũrũ wake mwene mwaki-inĩ, akĩrũmĩrĩra mĩtugo ĩrĩ magigi ya ndũrĩrĩ
iria Yahweh aaingatĩte ciehere mbere ya ciana cia Isiraeli. 4 Ningĩ agĩthiĩ na mbere kũrutĩra
magongona na ndogo ya magongona kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru, tũrĩma igũrũ, na rungu rwa mũtĩ o
wothe mũruru.

5 Hĩndĩ ĩyo nĩrĩo Mũthamaki Rezini wa Siria na Peka mũrũ wa Remalia mũthamaki wa Isiraeli
mookire kũrũa na Yahrushalayim. Makĩrigicĩria Ahazu no matiahotire gũtaha itũũra rĩu. 6 Hĩndĩ
ĩyo Mũthamaki Rezini wa Siria agĩcokia Elathu kũrĩ Edomu, thutha ũcio akĩingata Ayahudi
kuuma Elathu. Nao Aedomu makĩingĩra Elathu, na kũu nĩkuo matũire nginya ũmũthĩ ũyũ. 7
Ahazu agĩgĩtũma atũmwo kũrĩ Mũthamaki Tigilathu-pileseru wa Ashuri, akĩmwĩra ũũ: ―Niĩ ndĩ
ndungata yaku na mũrũguo. Ambata ũũke ũũhonokie kuuma guoko-inĩ kwa mũthamaki wa Siria
na guoko-inĩ kwa mũthamaki wa Isiraeli, arĩa maratharĩkĩra.‖ 8 Ahazu agĩcoka akĩoya betha na
thahabu iria ciarĩ nyũmba-inĩ ya Yahweh na igĩna-inĩ cia nyũmba ya mũthamaki na agĩtũmĩra
mũthamaki wa Ashuri ihaki. 9 Nake mũthamaki wa Ashuri agĩtĩkĩra ihoya rĩake, akĩambata
agĩthiĩ Dameski na akĩmĩtaha, nao andũ a kuo akĩmatwara ithamĩrio Kiri, na akĩũraga Rezini.

10 Thutha ũcio Mũthamaki Ahazu agĩthiĩ gũcemania na Mũthamaki Tigilathu-pileseru wa
Ashuri kũu Dameski. Rĩrĩa Mũthamaki Ahazu oonire kĩgongona kĩrĩa kĩarĩ Dameski, agĩtũmĩra
Uriyah mũthĩnjĩri-Yahweh mũcoro wa kĩgongona kĩu, akĩonania mũhianĩre wakĩo na ũrĩa
gĩathondeketwo. 11 Uriyah ũcio mũthĩnjĩri-Yahweh agĩaka kĩgongona kũringana na mĩtaratara
yothe ĩrĩa Mũthamaki Ahazu aatũmĩte kuuma Dameski. Uriyah ũcio mũthĩnjĩri-Yahweh akĩrĩkia
gwaka kĩgongona kĩu Mũthamaki Ahazu atacokete kuuma Dameski. 12 Rĩrĩa mũthamaki
aacokire kuuma Dameski akĩona kĩgongona kĩu, agĩthiĩ harĩa kĩgongona kĩu kĩarĩ na akĩrutĩra
magongona igũrũ rĩakĩo. 13 Na agĩthiĩ na mbere kũrutĩra ndogo ya magongona make ma njino
na magongona make ma mũtu kĩgongona-inĩ kĩu; ningĩ agĩita magongona make ma ndibei na
akĩminjaminjia thakame ya magongona make ma ũiguano igũrũ rĩakĩo. 14 Ningĩ agĩthamia
kĩgongona gĩa gĩcango kĩrĩa kĩarĩ mbere ya Yahweh kuuma handũ hakĩo mbere ya nyũmba ĩyo,
kuuma gatagatĩ ga kĩgongona gĩake mwene na nyũmba ya Yahweh, agĩkĩiga mwena wa rũgongo
wa kĩgongona gĩake mwene. 15 Mũthamaki Ahazu agĩatha Uriyah ũcio mũthĩnjĩri-Yahweh
akĩmwĩra atĩrĩ: ―Rutagĩra ndogo ya igongona rĩa njino rĩa rũcinĩ igũrũ rĩa kĩgongona kĩrĩa kĩnene,
o hamwe na igongona rĩa mũtu rĩa hwaĩ-inĩ, igongona rĩa njino rĩa mũthamaki, na igongona rĩake
rĩa mũtu, o na magongona ma njino, magongona ma mũtu, na magongona ma ndibei ma andũ
othe. Wagĩrĩirũo gũkĩminjaminjĩria thakame yothe ya magongona ma njino, na thakame yothe ya
magongona macio mangĩ. Ha ũhoro wa kĩgongona gĩa gĩcango, nĩ ngũtua ũrĩa ngwĩka nakĩo.‖ 16

565



Nake Uriyah ũcio mũthĩnjĩri-Yahweh agĩka maũndũ mothe marĩa Mũthamaki Ahazu
aamwathĩte.

17 Makĩria ma ũguo, Mũthamaki Ahazu agĩtinangia tũbaati twa mwena-inĩ twa tũkaari tũcunjĩ
tũcunjĩ na akĩeheria iraĩ kuuma harĩ tuo, o na akĩeheria Karia kuuma igũrũ rĩa ndegwa cia
gĩcango iria ciagatiirĩrĩire agĩkaiga gacĩra-inĩ ka mahiga. 18 Nakĩo gĩthaku gĩa Thabatũ kĩrĩa
gĩakĩtwo nyũmba-inĩ ĩyo na itonyero rĩa na nja rĩa mũthamaki agĩcieheria kuuma nyũmba-inĩ ya
Yahweh; eekire ũguo nĩ ũndũ wa mũthamaki wa Ashuri.

19 Ha ũhoro wa maũndũ macio mangĩ megiĩ Ahazu, ũrĩa eekire, na githĩ ti maandĩke ibuku-inĩ
rĩa maũndũ ma mahinda ma athamaki a Yahuda? 20 Thutha ũcio Ahazu akĩhurũkio hamwe na
maithe make ma tene, na agĩthikwo hamwe na maithe make ma tene thĩinĩ wa Itũũra rĩa Daudi;
na mũrũwe Hezekia agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake.

2 ATHAMAKI 17

1 Mwaka-inĩ wa 12 wa Mũthamaki Ahazu wa Yahuda, Hoshea mũrũ wa Ela nĩ aatuĩkire
mũthamaki wa Isiraeli thĩinĩ wa Samaria; aathanire mĩaka kenda. 2 Nake agĩthiĩ na mbere gwĩka
maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh, no ti na gĩkĩro kĩa athamaki a Isiraeli arĩa maarĩ mbere
yake. 3 Mũthamaki Shalimanesa wa Ashuri akĩambata nĩguo amũũkĩrĩre, na Hoshea agĩtuĩka
ndungata yake na akĩambĩrĩria kũmũrĩha igooti. 4 No rĩrĩ, mũthamaki wa Ashuri akĩmenya atĩ
Hoshea nĩ aanyitanĩire harĩ kũbanga njama, tondũ nĩ aatũmĩte atũmwo kũrĩ Mũthamaki So wa
Misiri na ndaatwaraga igooti kũrĩ mũthamaki wa Ashuri ta mĩaka-inĩ ya hau kabere. Nĩ ũndũ
ũcio, mũthamaki wa Ashuri akĩmũhingĩra na akĩmuoha njera.

5 Mũthamaki wa Ashuri agĩtharĩkĩra bũrũri ũcio wothe, na agĩkinya Samaria na akĩmĩrigicĩria
ihinda rĩa mĩaka ĩtatũ. 6 Mwaka-inĩ wa kenda wa Hoshea, mũthamaki wa Ashuri agĩtaha
Samaria. Agĩcoka agĩtwara andũ a Isiraeli ithamĩrio Ashuri na akĩmaiga Hala na Haboru rũũĩ-inĩ
rwa Gozani o na matũũra-inĩ ma Amedi maikarage kuo.

7 Ũndũ ũcio wekĩkire tondũ andũ a Isiraeli nĩ meehĩirie Yahweh Kĩhoti wao, o ũcio wamarutĩte
bũrũri wa Misiri akĩmaruta rungu rwa wathani wa Firauni mũthamaki wa Misiri. Nao
magĩthathaiya ihoti ingĩ, 8 makĩrũmĩrĩra mĩtugo ya ndũrĩrĩ iria Yahweh aaingatĩte ciehere mbere
ya ciana cia Isiraeli, na makĩrũmĩrĩra mĩtugo ĩrĩa yaambĩrĩirio nĩ athamaki a Isiraeli.

9 Andũ a Isiraeli maathingataga maũndũ marĩa mataagĩrĩire kũringana na Yahweh Kĩhoti wao.
Magĩthiĩ na mbere gwaka kũndũ gũtũũgĩru matũũra-inĩ mao mothe, kuuma nyũmba-inĩ ndaya na
igũrũ ya mũrangĩri o nginya itũũra-inĩ rĩrĩ na ũgitĩri. 10 Maathire na mbere kwĩhandĩra itugĩ cia
kũhoywo na mĩtĩ ya kũhoywo igũrũ rĩa karĩma gothe gatũũgĩru na rungu rwa mũtĩ wothe mũruru;
11 ningĩ nĩ maarutaga ndogo ya magongona igũrũ rĩa kũndũ guothe gũtũũgĩru o ta ũrĩa ndũrĩrĩ

566




iria Yahweh aatwarĩte ithamĩrio ciehere mbere yao ciekaga. Magĩthiĩ na mbere gwĩka maũndũ
ma waganu nĩguo marakarie Yahweh.

12 Nao magĩthiĩ na mbere gũtungatĩra mĩhianano ĩrĩ magigi ĩrĩa Yahweh aameerĩte ũhoro wayo
atĩrĩ: ―Mũtikaneke ũguo!‖ 13 Yahweh aaheaga Isiraeli na Yahuda mũkaana kũgerera anabii ake
othe na oni cioneki othe akoiga atĩrĩ: ―Garũrũkai mũtigane na mĩthiĩre yanyu ya waganu!
Rũmagĩrĩrai maathani makwa na mawatho makwa kũringana na watho wothe ũrĩa ndathire
maithe manyu ma tene na ũrĩa ndamũtũmĩire kũgerera ndungata ciakwa anabii.‖ 14 No
matiathikĩrĩirie, na maathiire na mbere kũrema o ta maithe mao ma tene arĩa matoonanĩtie
wĩtĩkio harĩ Yahweh Kĩhoti wao. 15 Magĩgĩthiĩ na mbere kũrega mawatho make na kĩrĩkanĩro
gĩake kĩrĩa aarĩkanĩire na maithe mao ma tene na iririkania ciake iria aaheanĩte nĩguo amahe
mũkaana, na magĩthiĩ na mbere kũrũmĩrĩra mĩhianano ĩtarĩ kĩene na o ene magĩtuĩka kĩndũ gĩtarĩ
kĩene, makĩĩgerekania na ndũrĩrĩ iria ciamathiũrũrũkĩirie kũndũ guothe, o icio Yahweh
aamaathĩte matikegerekanie nacio.

16 Maathiire na mbere gũtiganĩria maathani mothe ma Yahweh Kĩhoti wao, magĩthondeka
mĩhianano ya cuma ya njaũ igĩrĩ na mũtĩ wa kũhoywo, na makĩinamĩrĩra mbũtũ yothe ya igũrũ o
na magĩtungatĩra Baali. 17 Ningĩ nĩ maahĩtũkĩirie ariũ na aarĩ ao mwaki-inĩ, magĩka maũndũ ma
ũragũri na magĩcaria imenyithia cia ũragũri, na magĩthiĩ na mbere kwĩneana harĩ gwĩka maũndũ
moru maitho-inĩ ma Yahweh nĩguo mamũrakarie.

18 Nĩ ũndũ ũcio Yahweh akĩrakario mũno nĩ Isiraeli, nginya akĩmeheria maitho-inĩ make.
Ndaarekire o na ũmwe wao atigare o tiga mũhĩrĩga wa Yahuda wiki.

19 O na andũ a Yahuda matiarũmĩrĩire maathani ma Yahweh Kĩhoti wao; o nao maarũmĩrĩire
mĩtugo ĩrĩa Isiraeli maarũmĩrĩire. 20 Yahweh agĩkĩrega njiarũa ciothe cia Isiraeli na
akĩmaconorithia na akĩmaneana guoko-inĩ kwa atahani, nginya akĩmeheria mbere yake. 21
Agĩtembũra Isiraeli kuuma harĩ nyũmba ya Daudi, nao magĩtua Jeroboamu mũrũ wa Nebati
mũthamaki. No Jeroboamu agĩtũma Isiraeli matige kũrũmĩrĩra Yahweh, na agĩtũma mehie rĩhia
inene. 22 Na andũ a Isiraeli magĩthiĩ na mbere kũrũmĩrĩra mehia mothe marĩa Jeroboamu eekĩte.
Matiatiganire namo 23 nginya Yahweh akĩeheria Isiraeli maitho-inĩ make, o ta ũrĩa ooigĩte
kũgerera ndungata ciake ciothe anabii. Nĩ ũndũ ũcio Isiraeli magĩtwarũo ithamĩrio Ashuri
makĩeherio bũrũri-inĩ wao, na kũu nĩkuo matũire nginya ũmũthĩ ũyũ.

24 Thutha ũcio mũthamaki wa Ashuri akĩrehe andũ kuuma Babuloni, Kuthi, Ava, Hamathu, na
Sefarivaimu akĩmaiga matũũra-inĩ ma Samaria ithenya rĩa ciana cia Isiraeli; nao makĩĩgwatĩra
Samaria na magĩtũũra matũũra-inĩ makuo. 25 Rĩrĩa maambĩrĩirie gũtũũra kuo, matietigĩrire
Yahweh. Nĩ ũndũ ũcio Yahweh agĩtũma mĩrũthi gatagatĩ-inĩ kao na ĩkĩũraga andũ amwe. 26
Mũthamaki wa Ashuri agĩtwarĩrũo ũhoro akĩrũo atĩrĩ: ―Ndũrĩrĩ iria watwarire ithamĩrio ũgĩciga
matũũra-inĩ ma Samaria itiũĩ mĩhoere ya Kĩhoti wa bũrũri ũcio. Kwoguo aikaraga agĩtũmaga
mĩrũthi gatagatĩ-inĩ kao, ĩrĩa ĩramoraga, tondũ gũtirĩ o na ũmwe wao ũĩ mĩhoere ya Kĩhoti wa
bũrũri ũcio.‖

567


27 Nake mũthamaki wa Ashuri agĩathana akiuga: ―Reke mũthĩnjĩri-Kĩhoti ũmwe wa arĩa
mwarehire ithamĩrio kuuma kuo acoke nĩguo atũũre kuo na amarute mĩhoere ya Kĩhoti wa bũrũri
ũcio.‖ 28 Nĩ ũndũ ũcio mũthĩnjĩri-Kĩhoti ũmwe wa arĩa maatwarĩtwo ithamĩrio kuuma Samaria
agĩcoka nĩguo atũũre Betheli, na akĩambĩrĩria kũmaruta ũrĩa magĩrĩirũo gwĩtigĩra Yahweh.

29 O na kũrĩ ũguo, o rũrĩrĩ rũgĩĩthondekera hoti yaruo, ihoti iria maaigire nyũmba-inĩ cia
ũthathaiya kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru gwathondeketwo nĩ Asamaria; o rũrĩrĩ rwekire ũguo matũũra-
inĩ mao kũrĩa maaikaraga. 30 Kwoguo andũ a Babuloni magĩthondeka mũhianano wa Sukothu-
benothu, andũ a Kuthi magĩthondeka Nerigali, andũ a Hamathu magĩthondeka Ashima, 31 nao
andũ a Ava magĩthondeka Nibihazu na Tarataka. Andũ a Sefarivaimu maacinaga ariũ ao na
mwaki makamarutĩra Adarameleku na Anameleku, ihoti cia Sefarivaimu. 32 O na gũtuĩka nĩ
meetigĩrĩte Yahweh, nĩ maathuurire athĩnjĩri-ihoti kuuma kũrĩ andũ arĩa angĩ nĩ ũndũ wa kũndũ
kũrĩa gũtũũgĩru, na acio nĩo maatungataga nĩ ũndũ wao nyũmba-inĩ cia ũthathaiya kũndũ kũu
gũtũũgĩru. 33 Kwoguo nĩ meetigĩrĩte Yahweh, no maathathayagia ihoti ciao ene kũringana na
mĩhoere ya ndũrĩrĩ iria mooimĩte.

34 Nginya ũmũthĩ ũyũ marũmagĩrĩra mĩhoere yao ya tene. Gũtirĩ o na ũmwe wao ũthathayagia
Yahweh, na gũtirĩ ũrũmagĩrĩra mawatho make, matuĩro make, Watho, na rĩathani rĩrĩa Yahweh
aaheire ariũ a Jakubu, o ũcio aagarũrire rĩĩtwa akĩmwĩta Isiraeli. 35 Rĩrĩa Yahweh aarĩkanĩire
kĩrĩkanĩro nao, aamaathire akĩmeera atĩrĩ: ―Mũtikanetigĩre ihoti ingĩ, na mũtikanacinamĩrĩre kana
mũcitungatĩre kana mũcirutĩre magongona. 36 Ĩndĩ Yahweh, o ũcio wamũrutire bũrũri wa Misiri
kũgerera hinya mũnene na guoko gũtambũrũkie, Nĩwe mwagĩrĩirũo gwĩtigĩra, na nĩwe
mwagĩrĩirũo kũinamĩrĩra, na nĩwe mwagĩrĩirũo kũrutĩra magongona. 37 Namo mawatho,
matuĩro, Watho, na rĩathani, o icio aandĩkire nĩ ũndũ wanyu, mwagĩrĩirũo gũcirũmagĩrĩra na
kinyi hĩndĩ ciothe, na mũtikanetigĩre ihoti ingĩ. 38 Na mũtikanariganĩrũo nĩ kĩrĩkanĩro kĩrĩa
ndarĩkanĩire na inyuĩ, na mũtikanetigĩre ihoti ingĩ. 39 Ĩndĩ Yahweh Kĩhoti wanyu nĩwe
mwagĩrĩirũo gwĩtigĩra, tondũ nĩwe ũrĩmũhonokagia kuuma guoko-inĩ gwa thũ cianyu ciothe.‖

40 No matiathĩkire, na maarũmĩrĩire mĩhoere yao ya tene. 41 Nĩ ũndũ ũcio ndũrĩrĩ icio igĩĩtigĩra
Yahweh, ĩndĩ no maatungatagĩra mĩhianano yao ene ya gwacũhio. Ariũ ao na ariũ a ariũ ao
matũire mekaga o ta ũrĩa maithe mao ma tene meekaga, nginya ũmũthĩ ũyũ.

2 ATHAMAKI 18

1 Mwaka-inĩ wa gatatũ wa Hoshea mũrũ wa Ela mũthamaki wa Isiraeli, Hezekia mũrũ wa
Mũthamaki Ahazu wa Yahuda nĩ aatuĩkire mũthamaki. 2 Aarĩ na mĩaka 25 rĩrĩa aatuĩkire
mũthamaki, na agĩathana mĩaka 29 thĩinĩ wa Yahrushalayim. Nyina eetagwo Abi, mwarĩ wa
Zakaria. 3 Nake agĩthiĩ na mbere gwĩka maũndũ marĩa magĩrĩire maitho-inĩ ma Yahweh, o ta
ũrĩa Daudi ithe wao wa tene eekĩte. 4 Nĩwe weeheririe kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru, akĩhehenja itugĩ

568




cia kũhoywo, na agĩtema mũtĩ wa kũhoywo. Ningĩ akĩhehenja nyoka ya gĩcango ĩrĩa Musa
aathondekete; nĩ gũkorũo nginya hĩndĩ ĩyo andũ a Isiraeli no maamĩrutagĩra ndogo ya
magongona na yetagwo Nehushitani. 5 Nĩ eehokete Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli; gũtirĩ ũngĩ
wahaanaga take gatagatĩ-inĩ ka athamaki othe a Yahuda arĩa mookire thutha wake o na gatagatĩ-
inĩ ka arĩa maarĩ mbere yake. 6 Eegwatanirie na Yahweh biũ. Ndaagarũrũkire agĩtiga
kũmũrũmĩrĩra; aathiire na mbere kũrũmĩrĩra maathani marĩa Yahweh aaheete Musa. 7 Nake
Yahweh aarĩ hamwe nake. Kũrĩa guothe aathiaga, eekaga maũndũ na ũũgĩ. Nĩ aaremeire
mũthamaki wa Ashuri na akĩrega kũmũtungatĩra. 8 Ningĩ nĩ aahootire Afilisti o nginya Gaza na
icigo ciakuo, kuuma nyũmba-inĩ ndaya na igũrũ ya mũrangĩri o nginya itũũra-inĩ rĩrĩ na ũgitĩri.

9 Mwaka-inĩ wa kana wa Mũthamaki Hezekia, ũguo nĩ kuuga, mwaka-inĩ wa mũgwanja wa
Hoshea mũrũ wa Ela mũthamaki wa Isiraeli, Mũthamaki Shalimanesa wa Ashuri nĩ aambatire
gũũkĩrĩra Samaria na akĩambĩrĩria kũmĩrigicĩria. 10 Makĩmĩtaha mũthia-inĩ wa mĩaka ĩtatũ;
mwaka-inĩ wa gatandatũ wa Hezekia, ũrĩa warĩ mwaka wa kenda wa mũthamaki Hoshea wa
Isiraeli, Samaria ĩgĩtahwo. 11 Thutha ũcio mũthamaki wa Ashuri agĩtwara andũ a Isiraeli
ithamĩrio Ashuri na akĩmaiga Hala na Haboru rũũĩ-inĩ rwa Gozani o na matũũra-inĩ ma Amedi
maikarage kuo. 12 Ũndũ ũcio wekĩkire tondũ matiathikĩrĩirie mũgambo wa Yahweh Kĩhoti wao,
ĩndĩ maathiire na mbere gũthũkia kĩrĩkanĩro gĩake, maũndũ marĩa mothe Musa ndungata ya
Yahweh aathanĩte. Matiathikĩrĩirie o na kana magĩathĩka.

13 Na rĩrĩ, mwaka wa 14 wa Mũthamaki Hezekia, Senakeribu mũthamaki wa Ashuri akĩambata
gũũkĩrĩra matũũra mothe marĩa maarĩ na ũgitĩri ma Yahuda na akĩmataha. 14 Nĩ ũndũ ũcio,
Mũthamaki Hezekia wa Yahuda agĩtũma ndũmĩrĩri kũrĩ mũthamaki wa Ashuri kũu Lakishi
akĩmwĩra atĩrĩ: ―Nĩ hĩtĩtie. Ehera ũtige kũnjũkĩrĩra, na niĩ nĩ ngũkũhe kĩrĩa gĩothe ũkũnjĩtia.‖
Mũthamaki wa Ashuri agĩgĩtia Mũthamaki Hezekia wa Yahuda taranda 300 cia betha na taranda
30 cia thahabu irĩ ndooco. 15 Nĩ ũndũ ũcio, Hezekia akĩneana betha yothe ĩrĩa yarĩ nyũmba-inĩ
ya Yahweh na igĩna-inĩ cia nyũmba ya mũthamaki. 16 Hĩndĩ ĩyo Hezekia akĩruta mĩrango ya
hekarũ ya Yahweh na itugĩ cia mĩrango iria Mũthamaki Hezekia wa Yahuda we mwene
aahumbĩrĩte na thahabu, agĩcineana kũrĩ mũthamaki wa Ashuri.

17 Mũthamaki wa Ashuri agĩcoka agĩtũma Taritani, Rabisarisi, na Rabishake hamwe na mbũtũ
nene kuuma Lakishi mathiĩ kũrĩ Mũthamaki Hezekia thĩinĩ wa Yahrushalayim. Magĩkĩambata
Yahrushalayim na makĩrũgama mũtaro-inĩ wa maĩ wa karia ka mwena wa rũgongo, barabara-inĩ
nene ya mũgũnda wa mũthambia wa nguo. 18 Rĩrĩa maatũmanĩire mũthamaki nĩguo oime,
Eliakimu mũrũ wa Hilikia, ũrĩa warũgamĩrĩire maũndũ ma nyũmba, Shebina ũrĩa warĩ mwandĩki,
na Joa mũrũ wa Asafu ũrĩa warĩ mũigi wa rekondi magĩthiĩ kũrĩ o.

19 Nake Rabishake akĩmeera ũũ: ―Ĩrai Hezekia atĩrĩ, ‗Ũũ nĩguo mũthamaki ũrĩa mũnene, o we
mũthamaki wa Ashuri oigĩte: ―Ũrutĩte kũ ũmĩrĩru ũcio ũrĩ naguo? 20 Wee ũroiga atĩrĩ, ‗Nĩ
ndĩbangĩte na ndĩ na hinya wa kũrũa mbaara,‘ ĩndĩ icio no ciugo theri. Ũigĩte mwĩhoko waku harĩ
ũ, nĩguo ũnemere? 21 Atĩrĩrĩ, wee wĩhokaga Misiri, ithanjĩ rĩrĩ riunĩku, o rĩo mũndũ
angĩĩnyitĩrĩra rĩngĩtonya rũhĩ-inĩ na rĩmũthece. Ũguo nĩguo Firauni mũthamaki wa Misiri atariĩ

569


harĩ arĩa othe mamwĩhokaga. 22 Na mũngĩnjĩra atĩrĩ, ‗Ithuĩ twĩhokete Yahweh Kĩhoti witũ,‘ na
githĩ ũcio tiwe Hezekia atharĩtie kũndũ gwake gũtũũgĩru na igongona ciake, na akera Yahuda na
Yahrushalayim ũũ, ‗Mwagĩrĩirũo kũinamĩrĩra mbere ya kĩgongona gĩkĩ kĩrĩ Yahrushalayim‘?‖‘

23 Nĩ ũndũ ũcio, ndagũthaitha mũgĩe kĩrĩko gĩkĩ na mwathi wakwa mũthamaki wa Ashuri: Nĩ
ngũkũhe mbarathi 2,000 angĩkorũo no ũhote kuona andũ a gũcitwarithia. 24 Ũngĩkĩhota atĩa
gũcokithia o na ngavana ũmwe ũrĩa mũnyinyi mũno harĩ ndungata cia mwathi wakwa, na ũigĩte
mwĩhoko waku harĩ Misiri nĩ ũndũ wa ngaari cia mbarathi na atwarithia a mbarathi? 25 Rĩu-rĩ,
hihi njũkĩte gũũkĩrĩra kũndũ gũkũ ndĩkwanange itarĩ na rũtha kuuma kũrĩ Yahweh? Yahweh we
mwene nĩwe wanjĩrire atĩrĩ, ‗Thiĩ ũũkĩrĩre bũrũri ũcio na ũwanange.‘‖

26 Nao Eliakimu mũrũ wa Hilikia na Shebina na Joa makĩra Rabishake ũũ: ―Twagũthaitha
warĩrie ndungata ciaku na rũthiomi rwa Kĩaramu, nĩ gũkorũo nĩ tũtaũkagĩrũo nĩ rũthiomi rũu;
ndũgatwarĩrie na rũthiomi rwa Ayahudi andũ aya marĩ rũthingo igũrũ makĩiguaga.‖ 27 No
Rabishake akĩmeera atĩrĩ: ―Kaĩ arĩ o kũrĩ mwathi wanyu na kũrĩ inyuĩ tu ndũmĩtwo nĩ mwathi
wakwa njarie ciugo ici? Na githĩ ndandũmĩte nginya kũrĩ andũ aya maikarĩte thĩ rũthingo igũrũ,
arĩa makaarĩa mai mao ene na manyue mathugumo mao ene o ta ũrĩa inyuĩ mũgeeka?‖

28 Rabishake agĩcoka akĩrũgama na akĩanĩrĩra na mũgambo mũnene na rũthiomi rwa Ayahudi,
akiuga atĩrĩ: ―Thikĩrĩriai kiugo kĩa mũthamaki ũrĩa mũnene, o we mũthamaki wa Ashuri. 29 Ũũ
nĩguo Mũthamaki oigĩte, ‗Mũtikareke Hezekia amũheenie, tondũ ndangĩhota kũmũhonokia
kuuma guoko-inĩ gwakwa.

30 Na mũtikareke Hezekia atũme mwĩhoke Yahweh akiuga ũũ: ―Hatarĩ nganja Yahweh nĩ
egũtũhonokia, na itũũra rĩrĩ rĩtikũneanwo guoko-inĩ kwa mũthamaki wa Ashuri.‖ 31
Mũtigathikĩrĩrie Hezekia, nĩ gũkorũo mũthamaki wa Ashuri oigĩte ũũ: ―Thondekai thayũ hamwe
na niĩ na mwĩneane kũrĩ niĩ, na o ũmwe wanyu arĩrĩaga kuuma mũthabibũ-inĩ wake na kuuma
mũtĩ-inĩ wake wa mũkũyũ na anyuage maĩ kuuma irima-inĩ rĩake mwene, 32 o nginya rĩrĩa
ngooka na ndĩmũtware bũrũri ũtariĩ ta bũrũri wanyu, bũrũri ũrĩ ngano na ndibei ya mũhihano,
bũrũri ũrĩ irio na mĩgũnda ya mĩthabibũ, bũrũri ũrĩ mĩtĩ ya mĩtamaiyũ na ũũkĩ. Na inyuĩ nĩ
mũgaatũũra muoyo na mũtigaakua. Mũtikareke Hezekia amũhĩtithie akiuga atĩrĩ, ‗Yahweh nĩ
egũtũhonokia.‘ 33 Hihi nĩ harĩ hoti o na ĩmwe ya ndũrĩrĩ ĩrĩ yahonokia bũrũri wayo kuuma
guoko-inĩ kwa mũthamaki wa Ashuri? 34 Irĩ kũ ihoti cia Hamathu na Aripadi? Irĩ kũ ihoti cia
Sefarivaimu, Hena, na Iva? Hihi nĩ ihotete kũhonokia Samaria kuuma guoko-inĩ gwakwa? 35 Nĩ
ihoti ĩrĩkũ harĩ ihoti ciothe cia mabũrũri macio ĩhotete kũhonokia bũrũri wayo kuuma guoko-inĩ
gwakwa, atĩ nĩguo Yahweh ahote kũhonokia Yahrushalayim kuuma guoko-inĩ gwakwa?‖‘‖

36 Ĩndĩ andũ acio magĩkira ki na matiamũcokeirie kiugo o na kĩmwe, tondũ mũthamaki
aathanĩte ũũ, ―Mũtikamũcokerie ũndũ.‖ 37 No Eliakimu mũrũ wa Hilikia, ũrĩa warũgamĩrĩire
maũndũ ma nyũmba, Shebina ũrĩa warĩ mwandĩki, na Joa mũrũ wa Asafu ũrĩa warĩ mũigi wa
rekondi magĩthiĩ kũrĩ Hezekia matembũrĩte nguo ciao na makĩmũmenyithia ciugo cia Rabishake.

570



2 ATHAMAKI 19

1 Rĩrĩa Mũthamaki Hezekia aaiguire ũhoro ũcio, agĩtembũra nguo ciake o hĩndĩ ĩyo na
akĩĩhumba nguo ya ikũnia na agĩthiĩ akĩingĩra nyũmba-inĩ ya Yahweh. 2 Agĩcoka agĩtũma
Eliakimu, ũrĩa warũgamĩrĩire maũndũ ma nyũmba, Shebina ũrĩa warĩ mwandĩki, na athuri kuuma
harĩ athĩnjĩri-Yahweh, mehumbĩte nguo cia makũnia, akĩmatũma kũrĩ mũnabii Isaia, mũrũ wa
Amozu. 3 Makĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũũ nĩguo Hezekia ekuuga, ‗Mũthenya ũyũ nĩ mũthenya wa
mĩtangĩko, wa gũkũũmwo, na wa gĩconoko; nĩ gũkorũo twana nĩ tũkinyĩte ihinda rĩa gũciarũo, no
hatirĩ na hinya wa gũciara. 4 No gũkorũo Yahweh Kĩhoti waku nĩ ekũigua ciugo ciothe cia
Rabishake, ũrĩa ũtũmĩtwo nĩ mwathi wake mũthamaki wa Ashuri nĩguo anyũrũrie Kĩhoti ũrĩa
ũtũũraga muoyo, na nĩ ekũmũherithia nĩ ũndũ wa ciugo icio Yahweh Kĩhoti waku aiguĩte.
Kwoguo hoya nĩ ũndũ wa andũ arĩa matigarĩte muoyo.‘‖

5 Nĩ ũndũ ũcio ndungata icio cia Mũthamaki Hezekia igĩthiĩ kũrĩ Isaia, 6 nake Isaia agĩciĩra
atĩrĩ: ―Ũũ nĩguo mũkwĩra mwathi wanyu, ‗Yahweh oigĩte ũũ: ―Ndũgetigĩre tondũ wa ciugo icio
ũiguĩte, ciugo icio ndungata cia mũthamaki wa Ashuri cinumĩte nacio. 7 Nĩ ngwĩkĩra ũndũ mũna
meciria-inĩ make, na nĩ ekũigua ũhoro mũna na acoke bũrũri wake; na nĩ ngaatũma oragwo na
rũhiũ rwa njora arĩ bũrũri-inĩ wake mwene.‖‘‖

8 Rĩrĩa Rabishake aaiguire atĩ mũthamaki wa Ashuri nĩ athiĩte akehera Lakishi, agĩcoka kũrĩ we
na akĩmũkora akĩrũa na Libina. 9 Nake mũthamaki ũcio akĩigua gũkĩĩrũo ũũ ũhoro ũkoniĩ
Mũthamaki Tirihaka wa Ethiopia: ―Atĩrĩrĩ, nĩ okĩte kũrũa nawe.‖ Kwoguo agĩtũma atũmwo o
rĩngĩ kũrĩ Hezekia, akiuga ũũ: 10 ―Ũũ nĩguo mũkwĩra Mũthamaki Hezekia wa Yahuda,
‗Ndũkareke kĩhoti waku ũrĩa wĩhokete akũheenie agĩkwĩra ũũ: ―Yahrushalayim ndĩkũneanwo
guoko-inĩ kwa mũthamaki wa Ashuri.‖ 11 Atĩrĩrĩ, wee nĩ ũiguĩte ũrĩa athamaki a Ashuri meekire
mabũrũri mothe rĩrĩa maamanangire. Wee nowe wiki ũgũkĩhonokio? 12 Hihi ihoti cia andũ a
ndũrĩrĩ iria maithe maitũ ma tene maanangire nĩ ciamahonokirie? Gozani, Harani, na Rezefu ikĩrĩ
kũ, o hamwe na andũ a Edeni arĩa maarĩ Teli-asaru? 13 Arĩ kũ mũthamaki wa Hamathu,
mũthamaki wa Aripadi, na mũthamaki wa matũũra ma Sefarivaimu, na wa Hena na wa Iva?‘‖

14 Nake Hezekia akĩoya marũa macio kuuma guoko-inĩ kwa atũmwo na akĩmathoma. Hezekia
agĩcoka akĩambata agĩthiĩ nyũmba-inĩ ya Yahweh na akĩmatambũrũkia mbere ya Yahweh. 15
Na Hezekia akĩambĩrĩria kũhoya arĩ mbere ya Yahweh akiuga atĩrĩ: ―Wee Yahweh Kĩhoti wa
Isiraeli, o wee ũikarĩire gĩtĩ kĩa ũnene igũrũ rĩa akerubi, wee wiki nowe Kĩhoti ũrĩa wa ma harĩ
mothamaki mothe ma thĩ. Nĩwe wombire igũrũ na thĩ. 16 Tega gũtũ gwaku, wee Yahweh ũigue!
Hingũra maitho maku, wee Yahweh wone! Thikĩrĩria ciugo iria Senakeribu atũmanĩte nĩguo
anyũrũrie Kĩhoti ũrĩa ũtũũraga muoyo. 17 Atĩrĩrĩ Yahweh, ti itherũ athamaki a Ashuri nĩ
manangĩte ndũrĩrĩ o hamwe na mabũrũri ma cio. 18 Na nĩ maikĩtie ihoti ciao mwaki-inĩ, tondũ
itiarĩ ihoti no ciarĩ mbaũ na mahiga, wĩra wa moko ma andũ. Nĩkĩo maahotire gũciananga. 19

571



No rĩu, Yahweh Kĩhoti witũ, twagũthaitha ũtũhonokie kuuma guoko-inĩ gwake, nĩguo
mothamaki mothe ma thĩ mamenye atĩ wee wiki nowe Kĩhoti, Yahweh.‖

20 Nake Isaia mũrũ wa Amozu agĩtũma ndũmĩrĩri ĩno kũrĩ Hezekia: ―Ũũ nĩguo Yahweh Kĩhoti
wa Isiraeli oigĩte, ‗Nĩ njiguĩte ihoya rĩrĩa ũũhoete igũrũ rĩgiĩ Mũthamaki Senakeribu wa Ashuri.
21 Gĩkĩ nĩkĩo kiugo kĩrĩa Yahweh oigĩte kũmwerekera:

―Mũirĩtu gathirange wa Zayuni nĩ akũmenete, nĩ arakũnyũrũria.

Mwarĩ wa Yahrushalayim arainainia mũtwe nĩ ũndũ waku.

22 Ũcio wee ũnyũrũrĩtie na ũkaruma-rĩ, nũũ?

Nũũ ũgũthũkĩire na mũgambo ũcio waku!

Na ũkambararĩria maitho macio maku marĩ na mwĩtĩo?

Nĩ Ũrĩa Mwamũre wa Isiraeli!

23 Nĩ ũnyũrũrĩtie Yahweh kũgerera atũmwo aku na ũkoiga atĩrĩ,

‗Ngĩhũthĩra ngaari ciakwa nyingĩ cia mbaara

Nĩ ngwambata nginya tũcũmbĩrĩ twa irĩma,

Kũrĩa kũraihu biũ thĩinĩ wa Lebanoni.

Ngũtema mĩtarakwa yakuo ĩrĩa mĩraihu, na mĩthengera yakuo ĩrĩa mĩega biũ.

Nyingĩre nginya thĩinĩ biũ, mĩtitũ-inĩ yakuo ĩrĩa mĩtumanu mũno.

24 Nĩ ngwenja ithima na nyue maĩ ma kũngĩ;

Nĩ ngũhũithia tũrũũĩ tuothe twa Misiri na makinya ma magũrũ makwa.‘

25 Kaĩ ũtarĩ waigua? Ũndũ ũcio nĩ watuĩtwo kuuma o tene.

Kuuma o matukũ marĩa ma tene nĩ ndaũhaarĩrĩirie.

Rĩu nĩ ngũhingia ũndũ ũcio.

Matũũra marĩa marĩ na ũgitĩri ũkaamatua hĩba cia mwanangĩko.

26 Aikari a kuo matigaakorũo na wa kũmateithia;

Nĩ makaamaka na maconorithio.

Magaatuĩka o ta mĩmera ya mũgũnda na nyeki nduru,

572


O ta nyeki ĩmerete nyũmba igũrũ ĩrĩa ĩhoohaga nĩ ũndũ wa rũhuho rwa mwena wa irathĩro.

27 No nĩ menyaga rĩrĩa waikara thĩ, rĩrĩa woimagara, na rĩrĩa wacoka,

Na rĩrĩa ũndakarĩire,

28 Tondũ mang‘ũrĩ maku kũnjerekera na mũraramo waku nĩ ikinyĩire matũ makwa.

Nĩ ngeekĩra gĩcũhĩ gĩakwa iniũrũ-inĩ rĩaku na njĩkĩre mĩkwa yakwa gatagatĩ-inĩ ka mĩromo yaku,

Na nĩ ngaatũma ũcokere njĩra ĩrĩa wokĩire.‖

29 ―‗Na gĩkĩ nĩkĩo kĩmenyithia kĩrĩa ngũkũhe: Mwaka ũyũ nĩ mũkũrĩa maitĩka; naguo mwaka
wa kerĩ, mũkaarĩa ngano ĩrĩa ĩkaamera kuuma harĩ mo; no mwaka wa gatatũ nĩ mũkaahanda
mbegũ na mũgethe, na nĩ mũkaahanda mĩthabibũ na mũrĩe maciaro mayo. 30 Andũ a nyũmba ya
Yahuda arĩa mageethara, arĩa magaatigara, nĩ magaaikũrũkia mĩri na thĩ na marute maciaro na
igũrũ. 31 Nĩ gũkorũo matigari ma andũ nĩ makooima Yahrushalayim na arĩa makaahonoka
moime Kĩrĩma gĩa Zayuni. Kĩyo kĩa Yahweh mũnene wa ita nĩkĩo gĩgeeka ũguo.

32 ―‗Nĩ ũndũ ũcio, ũũ nĩguo Yahweh oigĩte igũrũ rĩgiĩ mũthamaki wa Ashuri:

―Ndegũtonya itũũra-inĩ rĩrĩ

Kana aikie mũguĩ kuo

Kana arĩũkĩrĩre arĩ na ngo

Kana athondeke hĩba ya kũrĩrigicĩria.

33 Njĩra ĩrĩa ookĩire noyo egũcokera;

Ndegũtonya itũũra-inĩ rĩrĩ,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

34 ―Nĩ ngũgitĩra itũũra rĩrĩ na ndĩrĩhonokie nĩ ũndũ wakwa

Na nĩ ũndũ wa Daudi ndungata yakwa.‖‘‖

35 Ũtukũ o ro ũcio, mũraika wa Yahweh agĩthiĩ na akĩũraga arũme 185,000 kambĩ-inĩ ya
Aashuri. Rĩrĩa andũ mookĩrire rũcinĩ tene, makĩona mĩĩrĩ ya andũ acio othe maakuĩte. 36 Nĩ
ũndũ ũcio Mũthamaki Senakeribu wa Ashuri akĩhũndũka agĩthiĩ Nineve na agĩikara kuo. 37 Na
rĩrĩ, rĩrĩa aainamagĩrĩra arĩ nyũmba-inĩ ya hoti yake Nisiroku, ariũ ake Adarameleku na Sharezeru
makĩmũũraga na rũhiũ rwa njora na makĩũra magĩthiĩ bũrũri wa Ararati. Nake mũrũwe Esari-
hadoni agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake.

573




2 ATHAMAKI 20

1 Matukũ-inĩ macio Hezekia nĩ aarũarire na aarĩ hakuhĩ gũkua. Nake mũnabii Isaia mũrũ wa
Amozu agĩũka kũrĩ we akĩmwĩra, ―Ũũ nĩguo Yahweh oigĩte: ‗Wĩgaĩre andũ a nyũmba yaku,
tondũ nĩ ũgũkua; ndũkũhona.‘‖ 2 Aigua ũguo, akĩhũgũra ũthiũ wake akĩrora rũthingo-inĩ na
akĩambĩrĩria kũhoya Yahweh akiuga ũũ: 3 ―Yahweh ndagũthaitha, ririkana ũrĩa ngoretwo
ngĩtwarana nawe ndĩ mwĩhokeku na ngoro yakwa yothe, na ngeka maũndũ marĩa mega maitho-
inĩ maku.‖ Hezekia akĩambĩrĩria kũrĩra na kĩrĩro kĩnene.

4 O na Isaia atakinyĩte nja ya gatagatĩ, kiugo kĩa Yahweh gĩkĩmũkinyĩra akĩrũo atĩrĩ: 5 ―Coka
wĩre Hezekia ũcio mũtongoria wa andũ akwa atĩrĩ, ‗Ũũ nĩguo Yahweh Kĩhoti wa Daudi ithe
wanyu wa tene oigĩte: ―Nĩ njiguĩte mahoya maku. Nĩ nyonete maithori maku. Nĩ ngũkũhonia.
Mũthenya wa gatatũ nĩ ũkaambata ũthiĩ nyũmba ya Yahweh. 6 Nĩ nguongerera ũtũũro waku
mĩaka 15 na nĩ ngũkũhonokia na honokie itũũra rĩrĩ kuuma guoko-inĩ kwa mũthamaki wa
Ashuri, na ngitĩre itũũra rĩrĩ nĩ ũndũ wakwa na nĩ ũndũ wa Daudi ndungata yakwa.‖‘‖

7 Isaia agĩcoka akiuga ũũ: ―Rehei ngũmba ya ngũyũ iria hihe na nyũmithie.‖ Nao makĩmĩrehe
na makĩmũhaka ihũha-inĩ, thutha ũcio akĩhona kahora kahora.

8 Hezekia oorĩtie Isaia atĩrĩ: ―Kĩmenyithia kĩa atĩ Yahweh nĩ ekũhonia na atĩ mũthenya wa
gatatũ nĩ ngaambata thiĩ nyũmba ya Yahweh nĩ kĩrĩkũ?‖ 9 Nake Isaia agĩcokia akiuga: ―Gĩkĩ
nĩkĩo kĩmenyithia kuuma kũrĩ Yahweh gĩa gũkuonia atĩ Yahweh nĩ ekũhingia kiugo kĩrĩa oigĩte:
Hihi ũkwenda kĩĩruru kĩrĩa kĩrĩ ngathĩ-inĩ gĩthiĩ mbere makinya ikũmi kana gĩcoke na thutha
makinya ikũmi?‖ 10 Hezekia akiuga atĩrĩ: ―Nĩ ũndũ mũhũthũ kĩĩruru gũthiĩ mbere makinya
ikũmi no ti gũcoka na thutha makinya ikũmi.‖ 11 Nĩ ũndũ ũcio Isaia ũcio mũnabii agĩkaĩra
Yahweh, nake agĩtũma kĩĩruru kĩrĩa kĩarĩ ngathĩ-inĩ ya Ahazu gĩcoke na thutha makinya ikũmi
thutha wa gũkorũo gĩikũrũkĩte makinya macio.

12 Hĩndĩ ĩyo mũthamaki wa Babuloni, Berodaki-baladani mũrũ wa Baladani agĩtũma marũa na
kĩheo kũrĩ Hezekia, tondũ nĩ aaiguĩte atĩ Hezekia aarĩ mũrũaru. 13 Hezekia akĩamũkĩra andũ
acio maatũmĩtwo na akĩmonia nyũmba yake ya kũiga mũthithũ—betha, thahabu, maguta ma
balisamu na maguta mangĩ ma goro, kũrĩa indo ciake cia mbaara ciaigagwo, na kĩrĩa gĩothe kĩarĩ
igĩna-inĩ ciake. Gũtirĩ kĩndũ o na kĩmwe Hezekia ataamonirie thĩinĩ wa nyũmba yake na thĩinĩ wa
wathani wake wothe.

14 Thutha ũcio mũnabii Isaia agĩũka kũrĩ Mũthamaki Hezekia akĩmũũria atĩrĩ: ―Andũ acio
moigire atĩa, na mekuumĩte kũ?‖ Nake Hezekia akĩmũcokeria ũũ: ―Mekuumĩte bũrũri wa kũraya,
bũrũri wa Babuloni.‖ 15 Agĩcoka akĩmũũria ũũ: ―Nĩ kĩĩ monire thĩinĩ wa nyũmba yaku?‖
Hezekia akĩmũcokeria atĩrĩ: ―Monire indo ciothe thĩinĩ wa nyũmba yakwa. Gũtirĩ kĩndũ o na
kĩmwe itanamonia thĩinĩ wa igĩna ciakwa.‖

574



16 Isaia agĩkĩĩra Hezekia ũũ: ―Thikĩrĩria kiugo kĩa Yahweh, 17 ‗Atĩrĩrĩ, matukũ nĩ maroka, rĩrĩa
indo iria ciothe irĩ thĩinĩ wa nyũmba yaku, o hamwe na iria ciothe maithe maku ma tene
matũũrĩte maigĩte nginya ũmũthĩ igaakuuo itwarũo Babuloni. Gũtirĩ kĩndũ o na kĩmwe
gĩgaatigara,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga. 18 ‗Na ariũ amwe aku mwene arĩa ũgaaciara nĩ
magaakuuo na nĩ magaatuĩka anene a kwa mũthamaki thĩinĩ wa nyũmba ya mũthamaki wa
Babuloni.‘‖

19 Hĩndĩ ĩyo Hezekia akĩĩra Isaia atĩrĩ: ―Kiugo kĩu kĩa Yahweh waria nĩ kĩega.‖ Agĩcoka akiuga
ũũ: ―Nĩ wega angĩkorũo ũtũũro-inĩ wakwa gũgũkorũo kũrĩ na thayũ na kwĩhandĩte wega.‖

20 Ha ũhoro wa maũndũ macio mangĩ megiĩ Hezekia, hinya wake wothe na ũrĩa aathondekire
karia ka maĩ na mũtaro na agĩtwara maĩ itũũra-inĩ, na githĩ ti maandĩke ibuku-inĩ rĩa maũndũ ma
mahinda ma athamaki a Yahuda? 21 Thutha ũcio Hezekia akĩhurũkio hamwe na maithe make
ma tene; na mũrũwe Manase agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake.

2 ATHAMAKI 21

1 Manase aarĩ na mĩaka 12 rĩrĩa aatuĩkire mũthamaki, na agĩathana mĩaka 55 thĩinĩ wa
Yahrushalayim. Nyina eetagwo Hefiziba. 2 Nake agĩka maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh,
akĩrũmĩrĩra mĩtugo ĩrĩ magigi ya ndũrĩrĩ iria Yahweh aaingatĩte ciehere mbere ya andũ a Isiraeli.
3 Nĩ aakire rĩngĩ kũndũ gũtũũgĩru kũrĩa ithe Hezekia aanangĩte, na agĩakĩra Baali igongona na
agĩthondeka mũtĩ wa kũhoywo, o ta ũrĩa Ahabu mũthamaki wa Isiraeli eekĩte. O na akĩinamĩrĩra
mbũtũ yothe ya igũrũ na akĩmĩtungatĩra. 4 Ningĩ agĩaka igongona thĩinĩ wa nyũmba ya Yahweh,
ĩrĩa Yahweh ooigĩte ũũ ũhoro-inĩ wayo: ―Thĩinĩ wa Yahrushalayim, nĩ ngaiga rĩĩtwa rĩakwa.‖ 5
Ningĩ agĩakĩra mbũtũ yothe ya igũrũ igongona thĩinĩ wa nja igĩrĩ cia nyũmba ya Yahweh. 6 Na
akĩhĩtũkĩria mũrũ wake mwene mwaki-inĩ; agĩka maũndũ ma ũgo, agĩcaria imenyithia cia
ũragũri, na akĩamũra andũ arĩa maragia na maroho na arĩa marathaga mohoro. Agĩka maũndũ
moru maitho-inĩ ma Yahweh na gĩkĩro kĩnene nĩguo amũrakarie.

7 Aaigire mũhianano ũcio wa gwacũhio aathondekire wa mũtĩ wa kũhoywo nyũmba-inĩ ĩrĩa
Yahweh eerĩte Daudi na akera mũrũ wake Suleimani atĩrĩ: ―Thĩinĩ wa nyũmba ĩno na thĩinĩ wa
Yahrushalayim, o ĩyo thuurĩte kuuma harĩ mĩhĩrĩga yothe ya Isiraeli, nĩ ngaiga rĩĩtwa rĩakwa
rĩtũũre kuo. 8 Na gũtirĩ hĩndĩ ĩngĩ ngaatũma makinya ma Isiraeli morũũre kuuma bũrũri-inĩ ũrĩa
ndaheire maithe mao ma tene, angĩkorũo nĩ marĩrũmagĩrĩra biũ maũndũ mothe marĩa
ndĩmaathĩte, marũmĩrĩre Watho wothe ũrĩa Musa ndungata yakwa aamaathire marũmagĩrĩre.‖ 9
No matiathĩkire, na Manase aathiire na mbere kũmahĩtithia, agĩtũma meke maũndũ moru mũno
gũkĩra ndũrĩrĩ iria Yahweh aaniinĩte nĩguo ciehere mbere ya ciana cia Isiraeli.

575




10 Nake Yahweh agĩthiĩ na mbere kwaria akĩhũthĩra ndungata ciake anabii, akiuga atĩrĩ: 11
―Manase mũthamaki wa Yahuda nĩ ekĩte maũndũ macio mothe marĩ magigi; ekĩte maũndũ ma
waganu gũkĩra Aamori othe arĩa maarĩ kuo mbere yake, na nĩ atũmĩte Yahuda ĩhie nĩ ũndũ wa
mĩhianano yake ĩrĩ magigi. 12 Nĩ ũndũ ũcio, ũũ nĩguo Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga: ‗Nĩ
ngũrehe thĩna mũnene thĩinĩ wa Yahrushalayim na Yahuda, ũtũme matũ meerĩ ma mũndũ o
wothe ũkũũigua mararakwo. 13 Na nĩ ngaatambũrũkĩria Yahrushalayim rũrigi rwa gũthima rũrĩa
rwahũthĩrirũo harĩ Samaria na hũthĩre kabirũ karĩa kaahũthĩrirũo harĩ nyũmba ya Ahabu, na nĩ
ngaahuura Yahrushalayim ĩthere, o ta ũrĩa mũndũ ahuuraga mbakũri ĩgathera, akamĩhuura na
akamĩkurumania. 14 Nĩ ngaatiganĩria matigari ma igai rĩakwa na ndĩmaneane guoko-inĩ gwa thũ
ciao, nao magaatuĩka kĩndũ gĩa gũtunywo na gĩa gũtahwo harĩ thũ ciao ciothe, 15 tondũ nĩ
meekire maũndũ moru maitho-inĩ makwa na maathiire na mbere kũndakaria kuuma o mũthenya
ũrĩa maithe mao ma tene mooimire Misiri nginya ũmũthĩ ũyũ.‘‖

16 Ningĩ Manase nĩ aaitire thakame nyingĩ mũno ĩtarĩ na mahĩtia nginya akĩmĩiyũria
Yahrushalayim kuuma mũico ũmwe nginya ũrĩa ũngĩ, o hamwe na mehia make ma gũtũma
Yahuda ĩhie na njĩra ya gwĩka maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh. 17 Ha ũhoro wa maũndũ
macio mangĩ megiĩ Manase na ũrĩa wothe eekire o na mehia marĩa eekire, na githĩ ti maandĩke
ibuku-inĩ rĩa maũndũ ma mahinda ma athamaki a Yahuda? 18 Thutha ũcio Manase akĩhurũkio
hamwe na maithe make ma tene na agĩthikwo mũgũnda-inĩ wa nyũmba yake, mũgũnda-inĩ wa
Uza; na mũrũwe Amoni agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake.

19 Amoni aarĩ na mĩaka 22 rĩrĩa aatuĩkire mũthamaki, na agĩathana mĩaka ĩĩrĩ thĩinĩ wa
Yahrushalayim. Nyina eetagwo Meshulemethu mwarĩ wa Haruzu kuuma Jotiba. 20 Nake agĩthiĩ
na mbere gwĩka maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh, o ta ũrĩa ithe Manase eekĩte. 21
Agĩkĩrũmĩrĩra njĩra ciothe iria ithe aarũmĩrĩire, na agĩthiĩ na mbere gũtungatĩra na kũinamĩrĩra
mĩhianano ĩrĩ magigi ĩrĩa ithe aatungatagĩra. 22 Kwoguo agĩtiganĩria Yahweh Kĩhoti wa maithe
make ma tene, na ndaarũmĩrĩire njĩra ya Yahweh. 23 Thutha-inĩ ndungata cia Amoni ikĩbanga
njama ya kũmũũkĩrĩra na ikĩũragĩra mũthamaki ũcio thĩinĩ wa nyũmba yake mwene. 24 No andũ
a bũrũri ũcio makĩũraga arĩa othe maabangĩte njama ya gũũkĩrĩra Mũthamaki Amoni, na magĩtua
mũrũwe Josia mũthamaki ithenya rĩake. 25 Ha ũhoro wa maũndũ macio mangĩ megiĩ Amoni,
ũrĩa eekire, na githĩ ti maandĩke ibuku-inĩ rĩa maũndũ ma mahinda ma athamaki a Yahuda? 26 Nĩ
ũndũ ũcio, makĩmũthika thĩinĩ wa mbĩrĩra yake mũgũnda-inĩ wa Uza, na mũrũwe Josia agĩtuĩka
mũthamaki ithenya rĩake.

2 ATHAMAKI 22

1 Josia aarĩ na mĩaka ĩnana rĩrĩa aatuĩkire mũthamaki, na agĩathana mĩaka 31 thĩinĩ wa
Yahrushalayim. Nyina eetagwo Jedida mwarĩ wa Adaia kuuma Bozikathu. 2 Nake agĩka maũndũ

576




marĩa magĩrĩire maitho-inĩ ma Yahweh, na akĩrũmĩrĩra njĩra ciothe cia Daudi ithe wao wa tene,
na ndaigana kũũra njĩra agĩthiĩ mwena wa ũrĩo kana wa ũmotho.

3 Mwaka-inĩ wa 18 wa Mũthamaki Josia, mũthamaki nĩ aatũmire Shafani ũrĩa mwandĩki, o ũcio
warĩ mũrũ wa Azalia mũrũ wa Meshulamu, athiĩ nyũmba-inĩ ya Yahweh, akĩmwĩra atĩrĩ: 4
―Ambata ũthiĩ kũrĩ Hilikia mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene, ũmwĩre acokanĩrĩrie mbeca ciothe
iria irehagwo nyũmba-inĩ ya Yahweh, o icio aikaria a mĩrango monganĩtie kuuma kũrĩ andũ. 5
Nao macinengere andũ arĩa mamũrĩtwo marũgamĩrĩre wĩra nyũmba-inĩ ya Yahweh, acio nao
macinengere arĩa maarutaga wĩra nyũmba-inĩ ya Yahweh, arĩa magĩrĩirũo gũthondeka kũrĩa
gũthũkangĩte nyũmba-inĩ ĩyo, 6 ũguo nĩ kuuga, macinengere mabundi, aaki, na mabundi a
mahiga; na magĩrĩirũo gũcihũthĩra kũgũra mbaũ na mahiga maicũhie ma gũthondeka nyũmba
ĩyo. 7 No matiagĩrĩirũo gũtuĩrio ũrĩa marahũthĩra mbeca icio manengeretwo, tondũ nĩ ehokeku.‖

8 Thutha ũcio Hilikia mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene akĩĩra Shafani ũcio mwandĩki atĩrĩ: ―Nĩ
ndona ibuku rĩa Watho thĩinĩ wa nyũmba ya Yahweh.‖ Nĩ ũndũ ũcio Hilikia akĩnengera Shafani
ibuku rĩu, nake akĩambĩrĩria kũrĩthoma. 9 Nake Shafani ũcio mwandĩki agĩgĩthiĩ kũrĩ mũthamaki
akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ndungata ciaku nĩ cionoretie mbeca iria irarĩ thĩinĩ wa nyũmba ĩyo, na
igacineana kũrĩ arĩa mamũrĩtwo kũrũgamĩrĩra wĩra nyũmba-inĩ ya Yahweh.‖ 10 Ningĩ Shafani
ũcio mwandĩki akĩĩra mũthamaki ũũ: ―Harĩ ibuku nengeretwo nĩ Hilikia ũrĩa mũthĩnjĩri-
Yahweh.‖ Shafani agĩcoka akĩambĩrĩria kũrĩthoma arĩ mbere ya mũthamaki.

11 Rĩrĩa mũthamaki aaiguire ciugo cia ibuku rĩu rĩa Watho, o hĩndĩ ĩyo agĩtembũra nguo ciake.
12 Thutha ũcio mũthamaki agĩatha Hilikia ũrĩa mũthĩnjĩri-Yahweh, Ahikamu mũrũ wa Shafani,
Akibori mũrũ wa Mikaia, Shafani ũrĩa mwandĩki, na Asaia ndungata ya mũthamaki akĩmeera
atĩrĩ: 13 ―Thiĩi mũtuĩrie ũhoro harĩ Yahweh nĩ ũndũ wakwa, nĩ ũndũ wa andũ, na nĩ ũndũ wa
Yahuda yothe igũrũ rĩgiĩ ciugo cia ibuku rĩrĩ rĩonetwo; nĩ gũkorũo marakara ma Yahweh marĩa
marakana gũtwerekera nĩ manene, tondũ maithe maitũ ma tene matiathĩkĩire ciugo cia ibuku rĩrĩ
na njĩra ya kũrũmĩrĩra maũndũ marĩa mothe mandĩkĩtwo matwĩgiĩ.‖

14 Nĩ ũndũ ũcio Hilikia ũcio mũthĩnjĩri-Yahweh, Ahikamu, Akibori, Shafani, na Asaia magĩthiĩ
kũrĩ Hulida mũndũ-wa-nja ũrĩa mũnabii. Aarĩ mũtumia wa Shalumu mũrũ wa Tikiva mũrũ wa
Harihasi, ũrĩa wamenyagĩrĩra harĩa haaigagwo nguo cia mũthamaki, na aaikaraga Gĩcigo-inĩ
Kĩrĩa gĩa kerĩ kĩa Yahrushalayim; na makĩaranĩria nake kuo. 15 Nake akĩmeera atĩrĩ: ―Ũũ nĩguo
Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga, ‗Ĩrai mũndũ ũcio ũmũtũmire kũrĩ niĩ atĩrĩ: 16 ―Ũũ nĩguo
Yahweh ekuuga, ‗Nĩ ngaarehera kũndũ gũkũ thĩna o hamwe na aikari a kuo, hingie ciugo ciothe
cia ibuku rĩu mũthamaki wa Yahuda athomete. 17 Tondũ nĩ mandiganĩirie na makarutĩra ihoti
ingĩ ndogo ya magongona nĩguo mandakarie na wĩra wothe wa moko mao, mang‘ũrĩ makwa nĩ
magaakana kwerekera kũndũ gũkũ na matikaahorio.‘‖ 18 No mũthamaki ũcio wa Yahuda
ũmũtũmĩte mũtuĩrie ũhoro kũrĩ Yahweh, mwagĩrĩirũo kũmwĩra atĩrĩ, ―Yahweh wa Isiraeli ekuuga
ũũ: ‗Ha ũhoro wa ciugo iria ũiguĩte, 19 tondũ ngoro yaku nĩ yororoire na wenyihia mbere ya
Yahweh thutha wa kũigua ũrĩa njugĩte kwerekera kũndũ gũkũ o hamwe na aikari a kuo—atĩ nĩ
magaatuĩka kĩndũ gĩa kũguoyohia na matuĩke kĩrumi—nawe watembũra nguo ciaku na warĩra ũrĩ

577


mbere yakwa, o na niĩ nĩ ndakũigua, ũguo nĩguo Yahweh ekuuga. 20 Na nĩkĩo ngaagũturanĩra na
maithe maku ma tene, na nĩ ũgaakomio mbĩrĩra-inĩ yaku na thayũ, na maitho maku matikona
thĩna ũrĩa wothe ngaarehera kũndũ gũkũ.‘‖‘‖ Nao magĩcoka magĩtwarĩra mũthamaki ũhoro ũcio.

2 ATHAMAKI 23

1 Nĩ ũndũ ũcio mũthamaki agĩtũmana ndũmĩrĩri, nao magĩta athuri othe a Yahuda na
Yahrushalayim. 2 Thutha ũcio mũthamaki akĩambata agĩthiĩ nyũmba-inĩ ya Yahweh arĩ hamwe
na andũ othe a Yahuda, aikari othe a Yahrushalayim, athĩnjĩri-Yahweh, na anabii—andũ othe,
kuuma ũrĩa mũnini nginya ũrĩa mũnene. Agĩthoma makĩĩiguagĩra ciugo ciothe cia ibuku rĩa
kĩrĩkanĩro rĩrĩa rĩoonekete nyũmba-inĩ ya Yahweh. 3 Mũthamaki akĩrũgama hakuhĩ na gĩtugĩ na
agĩthondeka kĩrĩkanĩro mbere ya Yahweh, atĩ nĩ arĩrũmagĩrĩra Yahweh na athĩkagĩre maathani
make, iririkania ciake, na mawatho make, ekage ũguo na ngoro yake yothe na muoyo wake
wothe na njĩra ya kũhingia ciugo cia kĩrĩkanĩro kĩu iria ciaandĩkĩtwo ibuku-inĩ rĩu. Na andũ othe
magĩĩtĩkania na kĩrĩkanĩro kĩu.

4 Mũthamaki agĩcoka agĩatha Hilikia mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene, athĩnjĩri-Yahweh arĩa
maarĩ anini ake, na aikaria a mĩrango marute kuuma hekarũ-inĩ ya Yahweh indo ciothe iria
ciathondeketwo nĩ ũndũ wa Baali, nĩ ũndũ wa mũtĩ wa kũhoywo, na nĩ ũndũ wa mbũtũ yothe ya
igũrũ. Nake agĩcicinĩra nja ya Yahrushalayim iharũrũka-inĩ cia Kidironi, na agĩtwara mũhu
wacio Betheli. 5 Nĩ ũndũ ũcio akĩeheria athĩnjĩri-ihoti a ihoti ng‘eni, arĩa maamũrĩtwo nĩ
athamaki a Yahuda nĩguo marutagĩre ndogo ya magongona kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru matũũra-inĩ
ma Yahuda na kũndũ kũrĩa kwarigicĩirie Yahrushalayim, o hamwe na arĩa maarutaga ndogo ya
magongona kũrĩ Baali, riũa, mweri, ikundi cia njata , na mbũtũ yothe ya igũrũ. 6 Akĩruta mũtĩ wa
kũhoywo kuuma nyũmba-inĩ ya Yahweh akĩũtwara nja ya Yahrushalayim, Mũkuru-inĩ wa
Kidironi, na akĩũcinĩra kũu Mũkuru-inĩ wa Kidironi na akĩũmumuthũra ũgĩtuĩka rũkũngũ na
akĩhurunja rũkũngũ rũu rwaguo igũrũ rĩa mbĩrĩra cia andũ arĩa matarĩ igweta. 7 Ningĩ akĩmomora
nyũmba cia arũme arĩa maahũũraga ũmaraya hekarũ-inĩ, iria ciarĩ nyũmba-inĩ ya Yahweh na
harĩa andũ-a-nja maatumagĩra hema nĩ ũndũ wa nyũmba cia ũthathaiya cia mũtĩ wa kũhoywo.

8 Agĩcoka akĩruta athĩnjĩri-ihoti othe matũũra-inĩ ma Yahuda, nakuo kũndũ gũtũũgĩru kũrĩa
athĩnjĩri-ihoti maarutagĩra ndogo ya magongona agĩtũma gũtuĩke kũndũ gũtagĩrĩire gũthathaĩrio,
kuuma Geba nginya Biri-shiba. Ningĩ akĩmomora kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru ihingo-inĩ, kũrĩa kwarĩ
itonyero-inĩ rĩa kĩhingo kĩa Joshua mũnene wa itũũra, o kũu kwarĩ mwena wa ũmotho mũndũ
akĩingĩra kĩhingo-inĩ gĩa itũũra. 9 Athĩnjĩri-ihoti a kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru matiatungataga
kĩgongona-inĩ kĩa Yahweh thĩinĩ wa Yahrushalayim, no nĩ maarĩaga mĩgate ĩtarĩ mĩkĩre ndawa ya
kũimbia hamwe na ariũ a ithe wao. 10 Ningĩ nĩ aatũmire Tofethi, ĩrĩa ĩrĩ Mũkuru-inĩ wa Ariũ a
Hinomu ĩtuĩke kũndũ gũtagĩrĩire gũthathaĩrio, nĩguo gũtikagĩe mũndũ ũkũhĩtũkĩria mũriũ kana
mwarĩ mwaki-inĩ nĩ ũndũ wa Moleku. 11 Nacio mbarathi iria athamaki a Yahuda maamũrĩire

578




riũa, akĩgiria cingĩrage nyũmba ya Yahweh kũgerera kanyũmba ka Nathani-meleku mũnene wa
kwa mũthamaki, karĩa kaarĩ ithaku-inĩ; nacio ngaari cia mbarathi iria ciaamũrĩirũo riũa agĩcicina
na mwaki. 12 Mũthamaki ningĩ nĩ aamomorire igongona iria athamaki a Yahuda maathondekete
igũrũ rĩa kanyũmba ka igũrũ ka Ahazu, o hamwe na igongona iria Manase aathondekete thĩinĩ wa
nja igĩrĩ cia nyũmba ya Yahweh. Aacihehenjire na akĩhurunja rũkũngũ rwacio Mũkuru-inĩ wa
Kidironi. 13 Na mũthamaki agĩtũma kũndũ gũtũũgĩru kũrĩa kwarĩ mbere ya Yahrushalayim
gũtuĩke kũndũ gũtagĩrĩire gũthathaĩrio, o kũu kwarĩ mwena wa mũhuro wa Kĩrĩma gĩa
Kũniinanĩrũo, kũrĩa Suleimani mũthamaki wa Isiraeli aakĩire Ashitorethu hoti ya mũndũ-wa-nja
ĩrĩ magigi ya Asidoni; na agĩakĩra Kemoshu hoti ĩrĩ magigi ya Moabi; na agĩakĩra Milikomu hoti
ĩrĩ magigi ya Aamoni. 14 Ooinangire itugĩ cia kũhoywo tũcunjĩ tũcunjĩ na agĩtema mĩtĩ ya
kũhoywo na kũrĩa ciarĩ agĩkũiyũria mahĩndĩ ma andũ. 15 Ningĩ akĩmomora kĩgongona kĩrĩa kĩarĩ
Betheli, handũ hatũũgĩru harĩa Jeroboamu mũrũ wa Nebati aathondekete harĩa haatũmĩte Isiraeli
ĩhie. Thutha wa kũmomora kĩgongona kĩu na handũ hau hatũũgĩru, agĩcina handũ hau hatũũgĩru,
akĩhamumuthũra hagĩtuĩka rũkũngũ, na agĩcina mũtĩ wa kũhoywo.

16 Rĩrĩa Josia eehũgũrire akĩona mbĩrĩra igũrũ rĩa kĩrĩma, akiuga mahĩndĩ marutwo mbĩrĩra-inĩ
icio na akĩmacinĩra igũrũ rĩa kĩgongona, agĩtũma gĩtuĩke handũ hatagĩrĩire gũthathaĩrio,
kũringana na kiugo kĩa Yahweh kĩrĩa kĩamenyithanĩtio nĩ mũndũ wa Kĩhoti ũrĩa wa ma ũrĩa
warathĩte atĩ maũndũ macio nĩ mangĩgekĩka. 17 Agĩcoka akĩũria atĩrĩ: ―Ihiga rĩa mbĩrĩra rĩrĩa
ndĩrona harĩa nĩ rĩa kĩĩ?‖ Nao andũ a itũũra rĩu makĩmwĩra: ―Nĩ mbĩrĩra ya mũndũ wa Kĩhoti ũrĩa
wa ma kuuma Yahuda ũrĩa warathire maũndũ macio wĩkĩte kwerekera kĩgongona kĩa Betheli.‖
18 Nĩ ũndũ ũcio akiuga: ―Rekei ahurũke. Mũtikareke mũndũ o na ũrĩkũ athĩnie mahĩndĩ make.‖
Nao matiahutirie mahĩndĩ make, o hamwe na mahĩndĩ ma mũnabii ũrĩa woimĩte Samaria.

19 Josia ningĩ nĩ eeheririe nyũmba ciothe cia ũthathaiya iria ciarĩ igũrũ rĩa kũndũ gũtũũgĩru
matũũra-inĩ ma Samaria, iria athamaki a Isiraeli maakĩte nĩguo marakarie Kĩhoti, na agĩciĩka o ta
ũrĩa eekĩte Betheli. 20 Nao athĩnjĩri-ihoti othe a kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru arĩa maarĩ kũu
akĩmoragĩra igũrũ rĩa igongona icio, na agĩcinĩra mahĩndĩ ma andũ igũrũ rĩacio. Thutha ũcio
agĩcoka Yahrushalayim.

21 Mũthamaki agĩcoka agĩatha andũ othe akĩmeera atĩrĩ: ―Kũngũĩrai Bathaka ya Yahweh Kĩhoti
wanyu o ta ũrĩa kwandĩkĩtwo ibuku-inĩ rĩrĩ rĩa kĩrĩkanĩro.‖ 22 Gũtiarĩ Bathaka ĩngĩ ta ĩyo
yakũngũĩirũo kuuma matukũ-inĩ marĩa atiirĩrĩri bũrũri maatiiragĩrĩra Isiraeli kana matukũ-inĩ
mothe ma athamaki a Isiraeli na athamaki a Yahuda. 23 No mwaka-inĩ wa 18 wa Mũthamaki
Josia, Bathaka ĩyo ya Yahweh nĩ yakũngũĩirũo thĩinĩ wa Yahrushalayim.

24 Ningĩ Josia nĩ eeheririe andũ arĩa maaragia na maroho, arĩa maarathaga mohoro, mĩhianano
ya terafimu, mĩhianano ĩrĩa ĩrĩ magigi, na indo ciothe irĩ magigi iria cioonekete bũrũri-inĩ wa
Yahuda na thĩinĩ wa Yahrushalayim, nĩguo ahingie ciugo cia Watho iria ciaandĩkĩtwo ibuku-inĩ
rĩrĩa Hilikia ũrĩa mũthĩnjĩri-Yahweh oonete thĩinĩ wa nyũmba ya Yahweh. 25 Gũtirĩ mũthamaki
ũngĩ wahaanaga take mbere yake, wacokereire Yahweh na ngoro yake yothe na muoyo wake

579


wothe na hinya wake wothe, kũringana na Watho wa Musa wothe; o na gũtiarahũkire ũngĩ
wahaanaga take thutha wake.

26 O na kũrĩ ũguo, Yahweh ndaatiganire na marakara make mahiũ marĩa maakanĩte kwerekera
Yahuda nĩ ũndũ wa maũndũ mothe moru marĩa Manase eekĩte nĩguo amũrakarie. 27 Yahweh
akiuga atĩrĩ: ―Nĩ ngeeheria Yahuda o nayo maitho-inĩ makwa o ta ũrĩa ndeheririe Isiraeli; na nĩ
ngaarega Yahrushalayim, itũũra rĩu ndathuurire, na ndege nyũmba ĩrĩa ndoigire ũhoro wayo atĩrĩ,
‗Rĩĩtwa rĩakwa rĩgũtũũra kuo.‘‖

28 Ha ũhoro wa maũndũ macio mangĩ megiĩ Josia, ũrĩa wothe eekire, na githĩ ti maandĩke ibuku-
inĩ rĩa maũndũ ma mahinda ma athamaki a Yahuda? 29 Matukũ-inĩ make, Firauni Neko
mũthamaki wa Misiri nĩ ookire gũcemania na mũthamaki wa Ashuri Rũũĩ-inĩ rwa Farati, na
Mũthamaki Josia agĩthiĩ kũng‘ethanĩra nake; no rĩrĩa Neko aamuonire, akĩmũũragĩra Megido. 30
Nacio ndungata ciake igĩkuua kĩimba gĩake na ngaari ya mbarathi kuuma Megido ikĩmũtwara
Yahrushalayim na ikĩmũthika mbĩrĩra-inĩ yake. Thutha ũcio andũ a bũrũri makĩoya Jehoahazu
mũrũ wa Josia na makĩmũitĩrĩria maguta makĩmũtua mũthamaki ithenya rĩa ithe.

31 Jehoahazu aarĩ na mĩaka 23 rĩrĩa aatuĩkire mũthamaki, na agĩathana mĩeri ĩtatũ thĩinĩ wa
Yahrushalayim. Nyina eetagwo Hamutali mwarĩ wa Jeremia kuuma Libina. 32 Nake
akĩambĩrĩria gwĩka maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh, kũringana na maũndũ mothe marĩa
maithe make ma tene meekĩte. 33 Firauni Neko akĩmuoha njera kũu Ribila bũrũri-inĩ wa
Hamathu, nĩguo ndagathane kũu Yahrushalayim, agĩcoka akĩrutithia bũrũri ũcio ndooco ya
taranda 100 cia betha na taranda ĩmwe ya thahabu. 34 Ningĩ Firauni Neko agĩtua Eliakimu mũrũ
wa Josia mũthamaki ithenya rĩa ithe Josia na akĩgarũra rĩĩtwa rĩake akĩmwĩta Jehoiakimu; no
akĩoya Jehoahazu akĩmũtwara Misiri, kũrĩa aacokire gũkuĩra. 35 Jehoiakimu agĩkĩnengera
Firauni betha na thahabu icio, ĩndĩ aabatarire gwĩtia bũrũri igooti nĩguo anengere Firauni betha
ĩyo eetĩtie. Eetirie o mũndũ wa bũrũri ũcio betha na thahabu kũringana na mũigana ũrĩa
aatuĩrĩirũo nĩgetha anengere Firauni Neko.

36 Jehoiakimu aarĩ na mĩaka 25 rĩrĩa aatuĩkire mũthamaki, na agĩathana mĩaka 11 thĩinĩ wa
Yahrushalayim. Nyina eetagwo Zebida mwarĩ wa Pedaia kuuma Ruma. 37 Nake agĩthiĩ na
mbere gwĩka maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh, kũringana na maũndũ mothe marĩa maithe
make ma tene meekĩte.

2 ATHAMAKI 24

1 Matukũ-inĩ ma Jehoiakimu, Mũthamaki Nebukadineza wa Babuloni nĩ ookire kũmũũkĩrĩra, na
Jehoiakimu agĩtuĩka ndungata yake ihinda rĩa mĩaka ĩtatũ. No rĩrĩ, nĩ aamũgarũrũkire na
akĩmũremera. 2 Nake Yahweh akĩambĩrĩria gũtũma ikundi cia atunyani cia Akalidei, Asiria,

580




Amoabi, na Aamoni nĩguo imũũkĩrĩre. Agĩthiĩ na mbere gũcitũma ciũkĩrĩre Yahuda nĩguo
cimĩanange, kũringana na kiugo kĩa Yahweh kĩrĩa aarĩtie kũgerera ndungata ciake anabii. 3
Hatarĩ nganja Yahweh nĩwe waathanĩte ũndũ ũcio wĩkĩke harĩ Yahuda, nĩguo ameherie maitho-
inĩ make tondũ wa mehia mothe marĩa Manase eekĩte, 4 ningĩ tondũ wa thakame ĩtarĩ na mahĩtia
ĩrĩa aaitĩte, nĩ gũkorũo aaiyũrĩtie Yahrushalayim thakame ĩtarĩ mahĩtia na Yahweh ndeehaarĩirie
kuohanĩra.

5 Ha ũhoro wa maũndũ macio mangĩ megiĩ Jehoiakimu, ũrĩa wothe eekire, na githĩ ti maandĩke
ibuku-inĩ rĩa maũndũ ma mahinda ma athamaki a Yahuda? 6 Thutha ũcio Jehoiakimu akĩhurũkio
hamwe na maithe make ma tene; na mũrũwe Jehoiakini agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake.

7 Mũthamaki wa Misiri ndaacokire kuuma bũrũri-inĩ wake rĩngĩ, tondũ mũthamaki wa Babuloni
nĩ ooete indo ciothe iria ciarĩ cia mũthamaki wa Misiri, kuuma Mũkuru-inĩ wa Misiri nginya
Rũũĩ-inĩ rwa Farati.

8 Jehoiakini aarĩ na mĩaka 18 rĩrĩa aatuĩkire mũthamaki, na agĩathana mĩeri ĩtatũ thĩinĩ wa
Yahrushalayim. Nyina eetagwo Nehushita mwarĩ wa Elinathani wa Yahrushalayim. 9 Nake
agĩthiĩ na mbere gwĩka maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh, kũringana na maũndũ mothe marĩa
ithe eekĩte. 10 Ihinda-inĩ rĩu, ndungata cia Mũthamaki Nebukadineza wa Babuloni nĩ ciokire
gũũkĩrĩra Yahrushalayim, na itũũra rĩu rĩkĩrigicĩrio. 11 Nake Mũthamaki Nebukadineza wa
Babuloni agĩũka itũũra-inĩ rĩu hĩndĩ ĩyo ndungata ciake ciarĩrigicĩirie.

12 Mũthamaki Jehoiakini wa Yahuda akiuma agĩthiĩ kũrĩ mũthamaki wa Babuloni, arĩ hamwe na
nyina, ndungata ciake, anene ake, na anene a nyũmba yake; nake mũthamaki wa Babuloni
akĩmũnyita mĩgwate mwaka-inĩ wa kanana wa wathani wake. 13 Agĩcoka akĩoya kuuma kũu
mĩthithũ yothe ya nyũmba ya Yahweh na mĩthithũ ya nyũmba ya mũthamaki. Nacio indo ciothe
cia thahabu iria Suleimani mũthamaki wa Isiraeli aathondekete hekarũ-inĩ ya Yahweh
agĩcitinangia tũcunjĩ tũcunjĩ. Ũndũ ũcio weekĩkire o ta ũrĩa Yahweh aarathĩte. 14 Agĩtwara
Yahrushalayim yothe ithamĩrio, anene othe, njamba ciothe cia ita iria irĩ hinya, na bundi o wothe
na mũturi wa cuma o wothe—agĩtwara andũ 10,000 ithamĩrio. Gũtirĩ mũndũ watigirũo tiga o
andũ arĩa athĩni biũ a bũrũri ũcio. 15 Kwoguo agĩtwara Jehoiakini ithamĩrio Babuloni; ningĩ
akĩoya nyina wa mũthamaki, atumia a mũthamaki, anene a nyũmba yake, na andũ arĩa marĩ
igweta a bũrũri ũcio, akĩmaruta Yahrushalayim akĩmatwara ithamĩrio Babuloni. 16 Ningĩ
mũthamaki wa Babuloni agĩtwara ithamĩrio njamba ciothe cia ita, andũ 7,000, o hamwe na
mabundi na aturi a cuma 1,000, othe arũme marĩ hinya na mamenyeretio ũhoro wa mbaara. 17
Mũthamaki wa Babuloni agĩtua Matania, mamawe wa Jehoiakini mũthamaki ithenya rĩake, na
akĩgarũra rĩĩtwa rĩake akĩmwĩta Zedekia.

18 Zedekia aarĩ na mĩaka 21 rĩrĩa aatuĩkire mũthamaki, na agĩathana mĩaka 11 thĩinĩ wa
Yahrushalayim. Nyina eetagwo Hamutali mwarĩ wa Jeremia kuuma Libina. 19 Nake agĩthiĩ na
mbere gwĩka maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh, kũringana na maũndũ mothe marĩa
Jehoiakimu eekĩte. 20 Tondũ wa marakara ma Yahweh, nĩkĩo maũndũ macio meekĩkire thĩinĩ wa

581


Yahrushalayim na thĩinĩ wa Yahuda, nginya akĩmaingata mehere maitho-inĩ make. Nake Zedekia
akĩremera mũthamaki wa Babuloni.

2 ATHAMAKI 25

1 Mwaka-inĩ wa kenda wa wathani wa Zedekia, mweri-inĩ wa ikũmi, mũthenya wa ikũmi wa
mweri ũcio, Mũthamaki Nebukadineza wa Babuloni nĩ aathiire na mbũtũ yake yothe gũũkĩrĩra
Yahrushalayim. Akĩamba hema nĩguo atharĩkĩre itũũra rĩu na agĩaka rũthingo rwa kũrĩrigicĩria, 2
na itũũra rĩu rĩgĩikara rĩrĩ irigicĩrie nginya mwaka wa 11 wa Mũthamaki Zedekia. 3 Mũthenya wa
kenda wa mweri wa kana, ng‘aragu yarĩ nene mũno thĩinĩ wa itũũra, na gũtiarĩ na irio cia kũrĩo nĩ
andũ a bũrũri. 4 Rũthingo rwa itũũra rĩu rũgĩtũrĩkio, na thigari ciothe ikĩũra ũtukũ igereire
kĩhingo-inĩ kĩrĩa kĩarĩ gatagatĩ ga thingo iria igĩrĩ hakuhĩ na mũgũnda wa mũthamaki, hĩndĩ ĩyo
Akalidei maarigicĩirie itũũra; nake mũthamaki agĩthiĩ erekeire njĩra-inĩ ya Araba. 5 No mbũtũ ya
Akalidei ĩgĩteng‘eria mũthamaki, na ĩkĩmũkinyĩra werũ-inĩ mwaraganu wa Jeriko, nacio thigari
ciake ciothe ikĩhurunjũka kuuma harĩ we. 6 Mbũtũ ĩyo ĩkĩnyita mũthamaki na ĩkĩmũtwara kũrĩ
mũthamaki wa Babuloni kũu Ribila, na makĩmũtuĩra. 7 Makĩũraga ariũ a Zedekia akĩĩyonagĩra
na maitho make; Nebukadineza agĩcoka agĩkũũra Zedekia maitho, akĩmuoha na bĩngũ cia
gĩcango, na akĩmũtwara Babuloni.

8 Mweri-inĩ wa gatano, mũthenya wa mũgwanja wa mweri ũcio, ũguo nĩ kuuga, mwaka wa 19
wa Mũthamaki Nebukadineza mũthamaki wa Babuloni, Nebuzaradani ũrĩa warĩ mũnene wa
arangĩri na ndungata ya mũthamaki wa Babuloni, agĩkinya Yahrushalayim. 9 Agĩcina nyũmba ya
Yahweh, nyũmba ya mũthamaki, na nyũmba ciothe cia Yahrushalayim; ningĩ agĩcina nyũmba ya
mũndũ o wothe ũrĩ igweta. 10 Nacio thingo iria ciathiũrũrũkĩirie Yahrushalayim ikĩmomorũo nĩ
mbũtũ yothe ya Akalidei ĩrĩa yarĩ hamwe na mũnene wa arangĩri. 11 Nebuzaradani ũcio mũnene
wa arangĩri akĩoya andũ acio angĩ maatigarĩte itũũra-inĩ, andũ arĩa maathiĩte makeneana kũrĩ
mũthamaki wa Babuloni, na andũ acio angĩ akĩmatwara ithamĩrio. 12 No mũnene ũcio wa
arangĩri nĩ aatigire andũ amwe arĩa maarĩ athĩni mũno thĩinĩ wa bũrũri nĩgetha marutage wĩra
mĩgũnda-inĩ ya mĩthabibũ na marutithagio wĩra wa kũhinyĩrĩrio. 13 Nao Akalidei makiunanga
itugĩ cia gĩcango cia nyũmba ya Yahweh na tũkaari na Karia ga gĩcango, o icio ciarĩ thĩinĩ wa
nyũmba ya Yahweh, na magĩkuua gĩcango kĩu magĩgĩtwara Babuloni. 14 Ningĩ makĩoya ndoo,
icakũri, magathĩ ma kũhoria ndambĩ, ikombe, na indo ciothe cia gĩcango iria ciahũthagĩrũo
ũtungata-inĩ wa hekarũ. 15 Mũnene ũcio wa arangĩri akĩoya ngĩo cia mwaki na mbakũri iria ciarĩ
cia thahabu na betha therie. 16 Ha ũhoro wa itugĩ iria igĩrĩ, Karia, na tũkaari tũrĩa Suleimani
aathondekete nĩ ũndũ wa nyũmba ya Yahweh, gĩcango kĩa indo icio ciothe kĩarĩ kĩingĩ ũndũ
gĩtangĩathimĩkire. 17 O gĩtugĩ kĩarĩ kĩa mĩkono 18 kũraiha na igũrũ, na kĩongo kĩrĩa kĩarĩ igũrũ
rĩakĩo kĩarĩ gĩa gĩcango; na ũraihu wa kĩongo kĩmwe warĩ mĩkono ĩtatũ, nayo neti hamwe na

582




makomamanga marĩa maathiũrũrũkĩirie kĩongo kĩu, ciothe ciarĩ cia gĩcango. Gĩtugĩ gĩa kerĩ na
neti yakĩo ciatariĩ o ta kĩu kĩngĩ.

18 Mũnene ũcio wa arangĩri ningĩ akĩoya Seraia mũnene wa athĩnjĩri-Yahweh, Zefania
mũthĩnjĩri-Yahweh wa kerĩ, na aikaria atatũ a mĩrango. 19 Na akĩoya kuuma itũũra-inĩ mũnene
ũmwe wa kwa mũthamaki ũrĩa warũgamĩrĩire thigari, arata atano a hakuhĩ a mũthamaki arĩa
moonekire itũũra-inĩ, o hamwe na mwandĩki wa mũnene wa mbũtũ, ũrĩa wacokanagĩrĩria andũ a
bũrũri nĩ ũndũ wa mbaara, na andũ 60 kuuma harĩ andũ arĩa mataarĩ igweta arĩa moonekire
itũũra-inĩ. 20 Nebuzaradani mũnene wa arangĩri akĩmoya na akĩmatwara kũrĩ mũthamaki wa
Babuloni kũu Ribila. 21 Nake mũthamaki wa Babuloni akĩmoragĩra kũu Ribila bũrũri-inĩ wa
Hamathu. Andũ a Yahuda magĩgĩtwarũo ithamĩrio makĩehera bũrũri-inĩ wao.

22 Mũthamaki Nebukadineza wa Babuloni agĩthuura Gedalia mũrũ wa Ahikamu mũrũ wa
Shafani arũgamĩrĩre andũ arĩa aatigĩte bũrũri-inĩ wa Yahuda. 23 Rĩrĩa anene othe a mbũtũ hamwe
na andũ ao maaiguire atĩ mũthamaki wa Babuloni nĩ aathuurĩte Gedalia, o hĩndĩ ĩyo magĩthiĩ kũrĩ
Gedalia kũu Mizipa. Nao maarĩ Ishumaeli mũrũ wa Nethania, Johanani mũrũ wa Karea, Seraia
mũrũ wa Tanihumethu ũrĩa Mũnetofathi, na Jaazania mũrũ wa Mũmaakathi, hamwe na andũ ao.
24 Nake Gedalia akĩĩhĩta mwĩhĩtwa harĩ o na harĩ andũ acio ao akĩmeera atĩrĩ: ―Mũtigetigĩre
gũtuĩka ndungata cia Akalidei. Tũũrai thĩinĩ wa bũrũri na mũtungatĩre mũthamaki wa Babuloni,
na maũndũ manyu nĩ megũthiĩ wega.‖

25 Na rĩrĩ, mweri-inĩ wa mũgwanja, Ishumaeli mũrũ wa Nethania mũrũ wa Elishama, ũrĩa warĩ
wa rũciaro rwa ũthamaki, agĩũka arĩ hamwe na arũme angĩ ikũmi, na magĩtharĩkĩra Gedalia
makĩmũũraga, o hamwe na Ayahudi na Akalidei arĩa maarĩ hamwe nake kũu Mizipa. 26 Thutha
ũcio andũ othe, kuuma ũrĩa mũnini nginya ũrĩa mũnene hamwe na anene a mbũtũ, magĩũkĩra
magĩthiĩ Misiri, tondũ nĩ meetigagĩra Akalidei.

27 Na mwaka wa 37 kuuma rĩrĩa Mũthamaki Jehoiakini wa Yahuda aatwarirũo ithamĩrio, mweri
wa 12, mũthenya wa 27 wa mweri ũcio, mwaka ũrĩa Mũthamaki Evili-merodaki wa Babuloni
aatuĩkire mũthamaki, mũthamaki ũcio nĩ aarekereirie Mũthamaki Jehoiakini wa Yahuda
akĩmũruta njera. 28 Akĩmwarĩria na njĩra ya ũtugi na akĩiga gĩtĩ gĩake kĩa ũnene igũrũ gũkĩra itĩ
cia ũnene cia athamaki arĩa angĩ maarĩ hamwe nake kũu Babuloni. 29 Nĩ ũndũ ũcio Jehoiakini
akĩruta nguo ciake cia njera, na aarĩaga kuuma metha-inĩ ya mũthamaki matukũ mothe ma ũtũũro
wake. 30 Aaheagwo irio kuuma kũrĩ mũthamaki o mũthenya, matukũ mothe ma ũtũũro wake.

1 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 1

1 Adamu,

Sethi,

583




Enoshu,

2 Kenani,

Mahalaleli,

Jaredi,

3 Enoko,

Methusela,

Lameki,

4 Nuhu,

Shemu, Hamu, na Jafethu.

5 Ariũ a Jafethu maarĩ Gomeri, Magogu, Madai, Javani, Tubali, Mesheki, na Tirasi.

6 Ariũ a Gomeri maarĩ Ashikenazu, Rifathu, na Togarima.

7 Ariũ a Javani maarĩ Elishahu, Tarishishi, Kitimu, na Rodanimu.

8 Ariũ a Hamu maarĩ Kushi, Miziraimu, Puti, na Kanaani.

9 Ariũ a Kushi maarĩ Seba, Havila, Sabita, Raama, na Sabiteka.

Ariũ a Raama maarĩ Sheba na Dedani.

10 Kushi agĩtuĩka ithe wa Nimurodi. Nĩwe warĩ mũndũ wa mbere gũtuĩka njamba ĩrĩ hinya thĩinĩ
wa thĩ.

11 Miziraimu agĩtuĩka ithe wa Ludimu, Anamimu, Lehabimu, Nafituhimu, 12 Pathirusimu,
Kasuluhimu (ũrĩa Afilisti mooimanire nake), na Kafitorimu.

13 Kanaani agĩtuĩka ithe wa Sidoni, irigithathi rĩake, na Hethi, 14 o hamwe na Ajebusi, Aamori,
Agirigashi, 15 Ahivi, Aariki, Asini, 16 Aarivadi, Azemari, na Ahamathu.

17 Ariũ a Shemu maarĩ Elamu, Ashuru, Aripakishadi, Ludu, na Aramu,

na Uzu, Hulu, Getheru, na Masha.

18 Aripakishadi agĩtuĩka ithe wa Shela, nake Shela agĩtuĩka ithe wa Eberi.

19 Eberi nĩ aaciarĩirũo ariũ erĩ. Ũmwe eetagwo Pelegi, tondũ mahinda-inĩ make thĩ nĩ
yagayũkanire. Nake mũrũ wa nyina eetagwo Jokitani.

584


20 Jokitani agĩtuĩka ithe wa Alimodadi, Shelefu, Hazarimavethu, Jera, 21 Hadoramu, Uzali,
Dikila, 22 Obali, Abimaeli, Sheba, 23 Ofiri, Havila, na Jobabu; acio othe maarĩ ariũ a Jokitani.

24 Shemu,

Aripakishadi,

Shela,

25 Eberi,

Pelegi,

Reu,

26 Serugu,

Nahori,

Tera,

27 Aburamu, na no we, Iburahimu.

28 Ariũ a Iburahimu maarĩ Isaaka na Ishumaeli.

29 Ici nĩcio ihumo cia mbarĩ ciao: irigithathi rĩa Ishumaeli nĩ Nebaiothu, akarũmĩrĩrũo nĩ Kedari,
Adubeeli, Mibisamu, 30 Mishima, Duma, Masa, Hadadi, Tema, 31 Jeturu, Nafishi, na Kedema.
Acio nĩo maarĩ ariũ a Ishumaeli.

32 Ariũ arĩa Ketura, thuriya ya Iburahimu, aaciarire maarĩ Zimurani, Jokishani, Medani, Midiani,
Ishibaku, na Shua.

Ariũ a Jokishani maarĩ Sheba na Dedani.

33 Ariũ a Midiani maarĩ, Efa, Eferi, Hanoku, Abida, na Elidaa.

Acio othe maarĩ ariũ a Ketura.

34 Iburahimu agĩtuĩka ithe wa Isaaka. Ariũ a Isaaka maarĩ Esau na Isiraeli.

35 Ariũ a Esau maarĩ Elifazu, Reueli, Jeushu, Jalamu, na Kora.

36 Ariũ a Elifazu maarĩ Temani, Omari, Zefo, Gatamu, Kenazu, Timina, na Amaleki.

37 Ariũ a Reueli maarĩ Nahathu, Zera, Shamahu, na Miza.

38 Ariũ a Seiru maarĩ Lotani, Shobali, Zibeoni, Ana, Dishoni, Ezeri, na Dishani.

39 Ariũ a Lotani maarĩ Hori na Homamu. Mwarĩ wa nyina na Lotani aarĩ Timina.

585


40 Ariũ a Shobali maarĩ Alivani, Manahathi, Ebali, Shefo, na Onamu.

Ariũ a Zibeoni maarĩ Aia na Ana.

41 Mũrũ wa Ana aarĩ Dishoni.

Ariũ a Dishoni maarĩ Hemudani, Eshibani, Ithirani, na Kerani.

42 Ariũ a Ezeri maarĩ Bilihani, Zaavani, na Akani.

Ariũ a Dishani maarĩ Uzu na Arani.

43 Aya nĩo athamaki arĩa maathamakire bũrũri-inĩ wa Edomu mbere ya ciana cia Isiraeli kũgĩa
mũthamaki o na ũmwe: Bela mũrũ wa Beori; itũũra rĩake rĩetagwo Dinihaba. 44 Rĩrĩa Bela
aakuire, Jobabu mũrũ wa Zera kuuma Bozira akĩambĩrĩria gũthamaka ithenya rĩake. 45 Rĩrĩa
Jobabu aakuire, Hushamu kuuma bũrũri-inĩ wa Atemani akĩambĩrĩria gũthamaka ithenya rĩake.
46 Rĩrĩa Hushamu aakuire, Hadadi mũrũ wa Bedadi, ũrĩa wahootire Midiani gĩcigo-inĩ kĩa
Moabi, akĩambĩrĩria gũthamaka ithenya rĩake. Itũũra rĩake rĩetagwo Avithu. 47 Rĩrĩa Hadadi
aakuire, Samula kuuma Masereka akĩambĩrĩria gũthamaka ithenya rĩake. 48 Rĩrĩa Samula
aakuire, Shaulu kuuma Rehobothu hakuhĩ na Rũũĩ akĩambĩrĩria gũthamaka ithenya rĩake. 49
Rĩrĩa Shaulu aakuire, Baali-hanani mũrũ wa Akibori akĩambĩrĩria gũthamaka ithenya rĩake. 50
Rĩrĩa Baali-hanani aakuire, Hadadi akĩambĩrĩria gũthamaka ithenya rĩake. Itũũra rĩake rĩetagwo
Pau, na mũtumia wake eetagwo Mehetabeli mwarĩ wa Matiredi, mwarĩ wa Mezahabu. 51 Hadadi
agĩcoka agĩkua.

Anene a Edomu maarĩ Mũnene Timina, Mũnene Aliva, Mũnene Jethethu, 52 Mũnene
Oholibama, Mũnene Ela, Mũnene Pinoni, 53 Mũnene Kenazu, Mũnene Temani, Mũnene
Mibizaru, 54 Mũnene Magidieli, na Mũnene Iramu. Acio nĩo maarĩ anene a Edomu.

1 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 2

1 Aya nĩo maarĩ ariũ a Isiraeli: Rubeni, Simeoni, Lawii, Yahuda, Isakaru, Zebuluni, 2 Dani,
Jusufu, Benjamini, Nafitali, Gadi, na Asheri.

3 Ariũ a Yahuda maarĩ Eri, Onani, na Shela. Aaciarĩirũo ariũ acio atatũ nĩ mwarĩ wa Shua,
mũtumia Mũkanaani. No Eri, irigithathi rĩa Yahuda, ndaakenagia Yahweh, kwoguo Akĩmũũraga.
4 Tamaru, mũtumia wa mũrũ wa Yahuda, akĩmũciarĩra Perezu na Zera. Ariũ othe a Yahuda
maarĩ atano.

5 Ariũ a Perezu maarĩ Hezironi na Hamula.

6 Ariũ a Zera maarĩ Zimuri, Ethani, Hemani, Kalikoli, na Dara. Othe maarĩ atano.

586




7 Mũrũ wa Karimi aarĩ Akaru, ũrĩa warehereire Isiraeli mwanangĩko, o we ũrĩa waagire gũkorũo
arĩ mwĩhokeku ũhoro-inĩ wĩgiĩ indo iria ciatuĩrĩirũo kwanangwo.

8 Mũrũ wa Ethani aarĩ Azaria.

9 Ariũ a Hezironi arĩa aaciarĩirũo maarĩ Jerameeli, Ramu, na Kelubai.

10 Ramu agĩtuĩka ithe wa Aminadabu. Aminadabu agĩtuĩka ithe wa Nahashoni ũrĩa warĩ
mũtongoria wa njiarũa cia Yahuda. 11 Nahashoni agĩtuĩka ithe wa Salima. Salima agĩtuĩka ithe
wa Boazu. 12 Boazu agĩtuĩka ithe wa Obedi. Obedi agĩtuĩka ithe wa Jesii. 13 Jesii agĩtuĩka ithe
wa Eliabu na nĩwe warĩ irigithathi rĩake, Abinadabu na nĩwe warĩ wa kerĩ, Shimea na nĩwe warĩ
wa gatatũ, 14 Nethaneli na nĩwe warĩ wa kana, Radai na nĩwe warĩ wa gatano, 15 Ozemu na
nĩwe warĩ wa gatandatũ, na Daudi na nĩwe warĩ wa mũgwanja. 16 Aarĩ a nyina wao maarĩ Zeruia
na Abigaili. Ariũ a Zeruia maarĩ Abishai, Joabu, na Asaheli, maarĩ atatũ. 17 Abigaili aaciarire
Amasa, na ithe wa Amasa aarĩ Jetheri Mũishumaeli.

18 Kalebu mũrũ wa Hezironi akĩgĩa na ariũ kũgerera mũtumia wake Azuba na kũgerera Jeriothu;
aya nĩo maarĩ ariũ ake: Jesheri, Shobabu, na Aridoni. 19 Rĩrĩa Azuba aakuire, Kalebu akĩhikia
Efiratha, nake akĩmũciarĩra Huri. 20 Huri agĩtuĩka ithe wa Uri. Uri agĩtuĩka ithe wa Bezaleli.

21 Thutha-inĩ Hezironi agĩkoma na mwarĩ wa Makiru ithe wa Gileadi. Hezironi aarĩ na mĩaka 60
akĩmũhikia, nake akĩmũciarĩra Segubu. 22 Segubu agĩtuĩka ithe wa Jairu, ũrĩa warĩ na matũũra
23 bũrũri-inĩ wa Gileadi. 23 Thutha-inĩ Geshuru na Siria makĩoya Havothu-jairu kuuma kũrĩ o, o
hamwe na Kenathu na taũni iria ciamĩthiũrũrũkĩirie, matũũra 60. Acio othe maarĩ njiarũa cia
Makiru ithe wa Gileadi.

24 Thutha wa Hezironi gũkua arĩ Kalebu-efiratha, Abija mũtumia wa Hezironi akĩmũciarĩra
Ashihuri ithe wa Tekoa.

25 Ariũ a Jerameeli irigithathi rĩa Hezironi maarĩ Ramu na nĩwe warĩ irigithathi, Buna, Oreni,
Ozemu, na Ahija. 26 Jerameeli aarĩ na mũtumia ũngĩ, na eetagwo Atara. Nĩwe warĩ nyina wa
Onamu. 27 Ariũ a Ramu irigithathi rĩa Jerameeli maarĩ Maazu, Jamini, na Ekeri. 28 Ariũ a
Onamu maarĩ Shamai na Jada. Ariũ a Shamai maarĩ Nadabu na Abishuri. 29 Mũtumia wa
Abishuri eetagwo Abihaili, ũrĩa wamũciarĩire Ahabana na Molidi. 30 Ariũ a Nadabu maarĩ
Seledi na Apaimu. No Seledi aakuire atagĩĩte na ariũ. 31 Mũrũ wa Apaimu aarĩ Ishi. Nake mũrũ
wa Ishi aarĩ Sheshani, na mũrũ wa Sheshani aarĩ Ahalai. 32 Ariũ a Jada mũrũ wa ithe na Shamai
maarĩ Jetheri na Jonathani. No Jetheri aakuire atagĩĩte na ariũ. 33 Ariũ a Jonathani maarĩ Pelethu
na Zaza. Acio nĩo maarĩ njiarũa cia Jerameeli.

34 Sheshani ndaarĩ na ariũ, aarĩ o na airĩtu atheri. Na rĩrĩ, Sheshani aarĩ na Mũmisiri warĩ
ndungata yake wetagwo Jariha. 35 Sheshani akĩheana mwarĩ wake kũrĩ ndungata yake Jariha
atuĩke mũtumia wake, nake akĩmũciarĩra Atai. 36 Atai agĩtuĩka ithe wa Nathani. Nathani agĩtuĩka
ithe wa Zabadi. 37 Zabadi agĩtuĩka ithe wa Efilali. Efilali agĩtuĩka ithe wa Obedi. 38 Obedi

587


agĩtuĩka ithe wa Yahu. Yahu agĩtuĩka ithe wa Azaria. 39 Azaria agĩtuĩka ithe wa Helezu. Helezu
agĩtuĩka ithe wa Eleasa. 40 Eleasa agĩtuĩka ithe wa Sisimai. Sisimai agĩtuĩka ithe wa Shalumu. 41
Shalumu agĩtuĩka ithe wa Jekamia. Jekamia agĩtuĩka ithe wa Elishama.

42 Ariũ a Kalebu mũrũ wa ithe na Jerameeli maarĩ Mesha irigithathi rĩake, ũrĩa warĩ ithe wa
Zifu, na ariũ a Maresha ithe wa Hebironi. 43 Ariũ a Hebironi maarĩ Kora, Tapua, Rekemu, na
Shema. 44 Shema agĩtuĩka ithe wa Rahamu ithe wa Jorikeamu. Rekemu agĩtuĩka ithe wa Shamai.
45 Mũrũ wa Shamai aarĩ Maoni. Maoni agĩtuĩka ithe wa Bethi-zuru. 46 Efa thuriya ya Kalebu
akĩmũciarĩra Harani, Moza, na Gazezi. Harani agĩtuĩka ithe wa Gazezi. 47 Ariũ a Jahadai maarĩ
Regemu, Jothamu, Geshani, Peleti, Efa, na Shaafu. 48 Maaka thuriya ya Kalebu agĩciara Sheberi
na Tirihana. 49 Thutha wa ihinda agĩciara Shaafu ithe wa Madimana na Sheva ithe wa Makibena
na Gibea. Mwarĩ wa Kalebu eetagwo Akisa. 50 Acio nĩo maarĩ njiarũa cia Kalebu.

Ariũ a Huri irigithathi rĩa Efiratha maarĩ Shobali ithe wa Kiriathu-jearimu, 51 Salima ithe wa
Bethilehemu, na Harefu ithe wa Bethi-gaderi. 52 Shobali ithe wa Kiriathu-jearimu aarĩ na ariũ
aya: Haroe na nuthu ya andũ a Menuhothu. 53 Nyũmba cia Kiriathu-jearimu ciarĩ Aithiri,
Aputhi, Ashumathi, na Amishirai. Azorathi na Aeshitaoli mooimanire na nyũmba icio. 54 Ariũ a
Salima maarĩ Bethilehemu, Anetofathi, Atirothu-bethi-joabu, nuthu ya Anahathi, na Azori. 55
Mbarĩ cia andĩki-watho iria ciaikaraga Jabezu ciarĩ Atirathi, Ashimeathi, na Asukathi. Acio nĩo
maarĩ Akeeni arĩa mooimĩte harĩ Hamathu ithe wa nyũmba ya Rekabu.

1 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 3

1 Aya nĩo maarĩ ariũ a Daudi arĩa aaciarĩirũo Hebironi: wa irigithathi aarĩ Amunoni, na nyina
aarĩ Ahinoamu wa Jezireeli; wa kerĩ aarĩ Danieli, na nyina aarĩ Abigaili Mũkarimeli; 2 wa gatatũ
aarĩ Abisalomu mũrũ wa Maaka mwarĩ wa Talimai mũthamaki wa Geshuru; wa kana aarĩ
Adonija mũrũ wa Hagithu; 3 wa gatano aarĩ Shefatia, na nyina aarĩ Abitali; na wa gatandatũ aarĩ
Ithireamu, na nyina aarĩ Egila mũtumia wa Daudi. 4 Aaciarĩirũo ariũ acio atandatũ Hebironi;
agĩthamaka kũu mĩaka 7 na mĩeri 6, na agĩthamaka Yahrushalayim mĩaka 33.

5 Aya nĩo aaciarĩirũo Yahrushalayim: Shimea, Shobabu, Nathani, na Suleimani; nyina wa ariũ
acio ana aarĩ Bathi-sheba mwarĩ wa Amieli. 6 Na ariũ angĩ kenda maarĩ Ibiharu, Elishama,
Elifeleti, 7 Noga, Nefegu, Jafia, 8 Elishama, Eliada, na Elifeleti. 9 Acio othe maarĩ ariũ a Daudi,
hatatarĩtwo ariũ a thuriya ciake, na Tamaru aarĩ mwarĩ wa ithe wao.

10 Mũrũ wa Suleimani aarĩ Rehoboamu; mũrũwe aarĩ Abija, nake mũrũwe aarĩ Asa, nake
mũrũwe aarĩ Jehoshafatu, 11 nake mũrũwe aarĩ Jehoramu, nake mũrũwe aarĩ Ahazia, nake
mũrũwe aarĩ Jehoashu, 12 nake mũrũwe aarĩ Amazia, nake mũrũwe aarĩ Azaria, nake mũrũwe
aarĩ Jothamu, 13 nake mũrũwe aarĩ Ahazu, nake mũrũwe aarĩ Hezekia, nake mũrũwe aarĩ

588




Manase, 14 nake mũrũwe aarĩ Amoni, nake mũrũwe aarĩ Josia. 15 Ariũ a Josia maarĩ, Johanani
na nĩwe warĩ irigithathi, wa kerĩ Jehoiakimu, wa gatatũ Zedekia, na wa kana Shalumu. 16 Ariũ a
Jehoiakimu maarĩ, mũrũwe Jekonia na mũrũwe Zedekia. 17 Ariũ a Jekonia ũrĩa wohetwo maarĩ
Shealitieli, 18 Malikiramu, Pedaia, Shenaza, Jekamia, Hoshama, na Nedabia. 19 Ariũ a Pedaia
maarĩ Zerubabeli na Shimei; na ariũ a Zerubabeli maarĩ Meshulamu na Hanania (na Shelomithu
aarĩ mwarĩ wa ithe wao); 20 na ariũ angĩ atano maarĩ Hashuba, Oheli, Berekia, Hasadia, na
Jushabu-hesedi. 21 Na ariũ a Hanania maarĩ Pelatia na Jeshaia; mũrũ wa Jeshaia aarĩ Refaia;
mũrũ wa Refaia aarĩ Arinani; mũrũ wa Arinani aarĩ Obadia; mũrũ wa Obadia aarĩ Shekania; 22
na ariũ a Shekania maarĩ Shemaia na ariũ a Shemaia: Hatushu, Igali, Baria, Nearia, na Shafati—
othe maarĩ atandatũ. 23 Na ariũ a Nearia maarĩ Elioenai, Hizikia, na Azirikamu, maarĩ atatũ. 24
Na ariũ a Elioenai maarĩ Hodavia, Eliashibu, Pelaia, Akubu, Johanani, Delaia, na Anani, maarĩ
mũgwanja.

1 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 4

1 Ariũ a Yahuda maarĩ Perezu, Hezironi, Karimi, Huri, na Shobali. 2 Reaia mũrũ wa Shobali
agĩtuĩka ithe wa Jahathu; Jahathu agĩtuĩka ithe wa Ahumai na Lahadi. Icio nĩcio ciarĩ nyũmba cia
Azorathi. 3 Aya nĩo maarĩ ariũ a ithe wa Etamu: Jezireeli, Ishima, na Idibasha (na mwarĩ wa ithe
wao eetagwo Hazeleliponi), 4 nake Penueli aarĩ ithe wa Gedoru, nake Ezeri aarĩ ithe wa Husha.
Acio nĩo maarĩ ariũ a Huri, irigithathi rĩa Efiratha na ithe wa Bethilehemu. 5 Ashihuri ithe wa
Tekoa aarĩ na atumia erĩ, Hela na Naara. 6 Naara akĩmũciarĩra Ahuzamu, Heferi, Temeni, na
Haahashatari. Acio nĩo maarĩ ariũ a Naara. 7 Nao ariũ a Hela maarĩ Zerethi, Iziharu, na Ethani. 8
Kozu agĩtuĩka ithe wa Anubu, Zobeba, na mbarĩ cia Ahariheli mũrũ wa Harumu.

9 Jabezu nĩwe waheetwo gĩtĩo mũno gũkĩra ariũ a ithe; na nyina aamwĩtire Jabezu, nĩ gũkorũo
ooigire ũũ: ―Ndamũciarire na ruo.‖ 10 Jabezu aakaĩire Kĩhoti wa Isiraeli, akĩmwĩra atĩrĩ: ―Na arĩ
korũo wandathima na wararamie gĩcigo gĩakwa na ũreke guoko gwaku gũkorũo hamwe na niĩ na
ũũhonokie kuuma thĩna-inĩ, nĩgetha thĩna ũcio ndũkandehere ũũru!‖ Nĩ ũndũ ũcio Kĩhoti
akĩhingia ũndũ ũcio aahoete.

11 Kelubu mũrũ wa ithe na Shuha agĩtuĩka ithe wa Mehiri, ũrĩa warĩ ithe wa Eshitoni. 12
Eshitoni agĩtuĩka ithe wa Bethi-rafa, Pasea, na Tehina, ithe wa Iri-nahashu. Acio nĩo maarĩ arũme
a Reka. 13 Nao ariũ a Kenazu maarĩ Othinieli na Seraia, nake mũrũ wa Othinieli aarĩ Hathathu.
14 Meonothai agĩtuĩka ithe wa Ofara. Seraia agĩtuĩka ithe wa Joabu ithe wa Ge-harashimu, na
meetirũo ũguo tondũ maarĩ mabundi.

15 Ariũ a Kalebu mũrũ wa Jefune maarĩ Iru, Ela, na Naamu; nake mũrũ wa Ela aarĩ Kenazu. 16
Ariũ a Jehaleleli maarĩ Zifu, Zifa, Tiria, na Asareli. 17 Ariũ a Ezara maarĩ Jetheri, Meredi, Eferi,
na Jaloni; akĩoha nda na agĩciara Miriamu, Shamai, na Ishiba ithe wa Eshitemoa. 18 (Na

589




mũtumia wake Mũyahudi agĩciara Jeredi ithe wa Gedoru, Heberi ithe wa Soko, na Jekuthieli ithe
wa Zanoa.) Acio nĩo maarĩ ariũ a Bithia mwarĩ wa Firauni, ũrĩa Meredi aahikirie.

19 Ariũ a mũtumia wa Hodia, mwarĩ wa ithe na Nahamu, maarĩ maithe ma Keila Mũgarimi na
Eshitemoa Mũmaakathi. 20 Nao ariũ a Shimoni maarĩ Amunoni, Rina, Beni-hanani, na Tiloni.
Nao ariũ a Ishi maarĩ Zohethu na Beni-zohethu.

21 Ariũ a Shela mũrũ wa Yahuda maarĩ Eri ithe wa Leka, Laada ithe wa Maresha, na mbarĩ cia
arĩa maarutaga wĩra wa gũthondeka ngora ĩrĩa njega a nyũmba ya Ashibea, 22 na Jokimu, arũme
a Kozeba, Joashu, na Sarafi, arĩa maatuĩkire athuri a atumia Amoabi, na Jashubi-lehemu.
Rekondi ici nĩ cia tene. 23 Maarĩ ombi a indo cia rĩũmba arĩa maaikaraga Netaimu na Gedera.
Kũu nĩkuo maaikaraga na maarutagĩra mũthamaki wĩra.

24 Ariũ a Simeoni maarĩ Nemueli, Jamini, Jaribu, Zera, na Shaulu. 25 Mũrũwe aarĩ Shalumu,
mũrũwe Mibisamu, na mũrũwe Mishima. 26 Nao ariũ a Mishima maarĩ mũrũwe Hamueli,
mũrũwe Zakuri, mũrũwe Shimei. 27 Na Shimei aarĩ na ariũ 16 na airĩtu 6; no ariũ a ithe matiarĩ
na ariũ aingĩ, na gũtirĩ nyũmba o na ĩmwe yao yarĩ na ariũ aingĩ ta arĩa arũme a Yahuda maarĩ
nao. 28 Maaikaraga Biri-shiba, Molada, Hazaru-shuali, 29 Biliha, Ezemu, Toladi, 30 Bethueli,
Horoma, Zikilagi, 31 Bethi-marikabothu, Hazaru-susimu, Bethi-biri, na Shaaraimu. Macio nĩmo
maarĩ matũũra mao o nginya hĩndĩ ya wathani wa Daudi.

32 Maaikaraga Etamu, Aini, Rimoni, Tokeni, na Ashani, matũũra matano, 33 hamwe na icagi
ciao iria ciathiũrũrũkĩirie matũũra macio gũthiĩ nginya Baali. Ũguo nĩguo maandĩkithĩtio
kũringana na ndĩra ciao o hamwe na kũrĩa maaikaraga. 34 Na Meshobabu, Jamuleki, Josha mũrũ
wa Amazia, 35 Joeli, Yahu mũrũ wa Joshibia mũrũ wa Seraia mũrũ wa Asieli, 36 na Elioenai,
Jaakoba, Jeshohaia, Asaia, Adieli, Jesimieli, Benaia, 37 na Ziza mũrũ wa Shifi mũrũ wa Aloni
mũrũ wa Jedaia mũrũ wa Shimuri mũrũ wa Shemaia; 38 acio magwetetwo na marĩĩtwa nĩo maarĩ
atongoria gatagatĩ-inĩ ka nyũmba ciao, na andũ a nyũmba ya maithe mao ma tene nĩ
moongererekire makĩingĩha. 39 Na magĩthiĩ itonyero-inĩ rĩa Gedoru, mwena wa irathĩro wa
mũkuru, gũcarĩria ndũũru ciao ũrĩithio. 40 Mũthia-inĩ makĩona kũndũ kũnoru na kũrĩ na ũrĩithio
mwega, na bũrũri ũcio warĩ mwariĩ, mũhooreru, na warĩ na thayũ. Ahamu nĩo maaikaraga kuo
mbere ĩyo. 41 Andũ acio mandĩkĩtwo na marĩĩtwa mookire matukũ-inĩ ma Mũthamaki Hezekia
wa Yahuda na makĩmomora hema cia Ahamu na Ameuni arĩa maarĩ kũu. Makĩmaniina magĩthira
biũ nginyagia ũmũthĩ; magĩgĩikara kuo ithenya rĩao nĩ gũkorũo kũu nĩkuo ũrĩithio wa ndũũru
ciao warĩ.

42 Asimeoni amwe, arũme 500, magĩthiĩ Kĩrĩma-inĩ gĩa Seiru marĩ hamwe na Pelatia, Nearia,
Refaia, na Uzieli, ariũ a Ishi ũrĩa wamatongoririe. 43 Na makĩũraga Aamaleki arĩa maatigarĩte
arĩa meetharĩte, na matũire kũu nginyagia ũmũthĩ.

590




1 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 5

1 Aya nĩo ariũ a Rubeni, irigithathi rĩa Isiraeli. Nĩwe warĩ irigithathi, no tondũ nĩ aathahirie ũrĩrĩ
wa ithe, kĩhooto gĩake kĩa ũrigithathi gĩkĩheo ariũ a Jusufu mũrũ wa Isiraeli, nĩ ũndũ ũcio
ndaandĩkithirio kũringana na ndĩra ciao atĩ nĩwe ũrĩ na kĩhooto kĩa ũrigithathi. 2 O na gũtuĩka
Yahuda nĩwe warĩ mũnene harĩ ariũ a ithe na mũndũ ũrĩa warĩ atuĩke mũtongoria ooimire harĩ
we, kĩhooto kĩa ũrigithathi kĩarĩ kĩa Jusufu. 3 Ariũ a Rubeni irigithathi rĩa Isiraeli maarĩ Hanoku,
Palu, Hezironi, na Karimi. 4 Ariũ a Joeli maarĩ mũrũwe Shemaia, mũrũwe Gogu, mũrũwe
Shimei, 5 mũrũwe Mika, mũrũwe Reaia, mũrũwe Baali, 6 na mũrũwe Beera, ũrĩa Mũthamaki
Tiligathu-pilineseru wa Ashuri aatwarire ithamĩrio; aarĩ mũtongoria wa Arubeni. 7 Ariũ a ithe
kũringana na mbarĩ ciao na ũrĩa maandĩkithĩtio kũringana na ndĩra ciao na kũringana na njiarũa
ciao maarĩ, Jeieli nĩwe warĩ mũtongoria, Zakaria, 8 na Bela mũrũ wa Azazi mũrũ wa Shema
mũrũ wa Joeli, ũrĩa waikaraga Aroeru gũthiĩ nginya Nebo na Baali-meoni. 9 Naguo mwena wa
irathĩro aaikaraga gĩcigo-inĩ kĩrĩa gĩthiĩte nginya harĩa werũ wambĩrĩirie Rũũĩ-inĩ rwa Farati, nĩ
gũkorũo mahiũ mao nĩ maaingĩhĩte bũrũri-inĩ wa Gileadi. 10 Matukũ-inĩ ma Saulu, nĩ maarũire
na Ahagari, na makĩmatooria marĩ mbere yao, nĩ ũndũ ũcio magĩikara hema-inĩ ciao gĩcigo-inĩ
gĩothe kĩa mwena wa irathĩro wa Gileadi.

11 Na rĩrĩ, njiarũa cia Gadi ciarigainie nao bũrũri-inĩ wa Bashani gũthiĩ nginya Saleka. 12 Joeli
nĩwe warĩ mũtongoria, Shafamu aarĩ wa kerĩ, na Janai na Shafati kũu Bashani. 13 Na ariũ a ithe
wao arĩa maarĩ a nyũmba cia maithe mao maarĩ, Mikaeli, Meshulamu, Sheba, Jorai, Jakani, Zia,
na Eberi, othe maarĩ mũgwanja. 14 Acio nĩo maarĩ ariũ a Abihaili mũrũ wa Huri mũrũ wa Jaroa
mũrũ wa Gileadi mũrũ wa Mikaeli mũrũ wa Jeshishai mũrũ wa Jahado mũrũ wa Buzu. 15 Ahi
mũrũ wa Abidieli mũrũ wa Guni aarĩ mũtongoria wa nyũmba ya maithe mao. 16 Maaikaraga
Gileadi, Bashani na taũni ciakuo iria ciamĩthiũrũrũkĩirie, na kũndũ guothe gwa kũrĩithia gwa
Sharoni gũthiĩ nginya mũico wakuo. 17 Othe maandĩkithirio kũringana na ndĩra ciao matukũ-inĩ
ma Mũthamaki Jothamu wa Yahuda na matukũ-inĩ ma Mũthamaki Jeroboamu wa Isiraeli.

18 Arubeni, Agadi, na nuthu ya mũhĩrĩga wa Manase maarĩ na njamba cia ita irĩ hinya 44,760
mbũtũ-inĩ yao iria ciakuuaga ngo na hiũ cia njora na ciarĩ na moota, na nĩ ciarutĩtwo kũrũa
mbaara. 19 Maarũire na Ahagari, Jeturu, Nafishi, na Nodabu. 20 Na magĩteithio kũrũa nao, ũũ atĩ
Ahagari na arĩa othe maarĩ hamwe nao makĩneanwo guoko-inĩ kwao, nĩ gũkorũo nĩ maakaĩire
Kĩhoti amateithie mbaara-inĩ, nake akĩigua mathaithana mao tondũ nĩ maamwĩhokire. 21
Magĩtaha mahiũ mao—ngamĩra 50,000, ng‘ondu 250,000, na ndigiri 2,000—o hamwe na andũ
100,000. 22 Andũ aingĩ makĩũragwo, tondũ mbaara ĩyo yarũagwo nĩ Kĩhoti ũrĩa wa ma. Na
magĩikara kũu kwao o nginya ihinda rĩa ithamĩrio.

23 Njiarũa cia nuthu ya mũhĩrĩga wa Manase ciaikaraga kuuma bũrũri-inĩ wa Bashani nginya
Baali-herimoni na Seniri na Kĩrĩma kĩa Herimoni. Maarĩ andũ aingĩ. 24 Aya nĩo maarĩ atongoria
a nyũmba cia maithe mao: Eferi, Ishi, Elieli, Azirieli, Jeremia, Hodavia, na Jahadieli; maarĩ

591



njamba irĩ hinya, arũme marĩ igweta, na atongoria a nyũmba cia maithe mao. 25 No makĩaga
wĩhokeku harĩ Kĩhoti wa maithe mao ma tene na makĩhũũra ũmaraya na ihoti cia andũ a bũrũri,
arĩa Kĩhoti aaniinĩte makĩehera mbere yao. 26 Nĩ ũndũ ũcio Kĩhoti wa Isiraeli akĩarahũra roho
wa Mũthamaki Puli wa Ashuri (na no we Mũthamaki Tiligathu-pilineseru wa Ashuri) agĩtwara
Arubeni, Agadi, na nuthu ya mũhĩrĩga wa Manase ithamĩrio, akĩmatwara Hala, Haboru, Hara, na
rũũĩ-inĩ rwa Gozani, na nokuo marĩ nginyagia ũmũthĩ.

1 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 6

1 Ariũ a Lawii maarĩ Gerishoni, Kohathu, na Merari. 2 Ariũ a Kohathu maarĩ Amuramu, Iziharu,
Hebironi, na Uzieli. 3 Ciana cia Amuramu ciarĩ Haruni, Musa, na Miriamu. Nao ariũ a Haruni
maarĩ Nadabu, Abihu, Eliazaru, na Ithamaru. 4 Eliazaru agĩtuĩka ithe wa Phinehasi; Phinehasi
agĩtuĩka ithe wa Abishua. 5 Abishua agĩtuĩka ithe wa Buki; Buki agĩtuĩka ithe wa Uzi. 6 Uzi
agĩtuĩka ithe wa Zerahia; Zerahia agĩtuĩka ithe wa Meraiothu. 7 Meraiothu agĩtuĩka ithe wa
Amaria; Amaria agĩtuĩka ithe wa Ahitubu. 8 Ahitubu agĩtuĩka ithe wa Zadoku; Zadoku agĩtuĩka
ithe wa Ahimaazu. 9 Ahimaazu agĩtuĩka ithe wa Azaria; Azaria agĩtuĩka ithe wa Johanani. 10
Johanani agĩtuĩka ithe wa Azaria. Aatungataga arĩ mũthĩnjĩri-Yahweh nyũmba-inĩ ĩrĩa Suleimani
aakire Yahrushalayim.

11 Azaria agĩtuĩka ithe wa Amaria; Amaria agĩtuĩka ithe wa Ahitubu. 12 Ahitubu agĩtuĩka ithe
wa Zadoku; Zadoku agĩtuĩka ithe wa Shalumu. 13 Shalumu agĩtuĩka ithe wa Hilikia; Hilikia
agĩtuĩka ithe wa Azaria. 14 Azaria agĩtuĩka ithe wa Seraia; Seraia agĩtuĩka ithe wa Jehozadaku.
15 Na Jehozadaku agĩtwarũo ithamĩrio rĩrĩa Yahweh aatwarire Yahuda na Yahrushalayim
ithamĩrio kũgerera guoko kwa Nebukadineza.

16 Ariũ a Lawii maarĩ Gerishomu, Kohathu, na Merari. 17 Maya nĩmo marĩĩtwa ma ariũ a
Gerishomu: Libini na Shimei. 18 Ariũ a Kohathu maarĩ Amuramu, Iziharu, Hebironi, na Uzieli.
19 Ariũ a Merari maarĩ Mahili na Mushi.

Icio nĩcio ciarĩ nyũmba cia Alawii kũringana na maithe mao ma tene: 20 Kuuma harĩ Gerishomu,
mũrũwe Libini, mũrũwe Jahathu, mũrũwe Zima, 21 mũrũwe Joa, mũrũwe Ido, mũrũwe Zera,
mũrũwe Jeatherai. 22 Ariũ a Kohathu maarĩ mũrũwe Aminadabu, mũrũwe Kora, mũrũwe Asiru,
23 mũrũwe Elikana, mũrũwe Ebiasafu, mũrũwe Asiru, 24 mũrũwe Tahathu, mũrũwe Urieli,
mũrũwe Uzia, na mũrũwe Shaulu. 25 Ariũ a Elikana maarĩ Amasai na Ahimothu. 26 Ha ũhoro
wĩgiĩ Elikana, ariũ a Elikana maarĩ mũrũwe Zofai, mũrũwe Nahathu, 27 mũrũwe Eliabu, mũrũwe
Jerohamu, mũrũwe Elikana. 28 Ariũ a Samueli maarĩ Joeli na nĩwe warĩ irigithathi na wa kerĩ
aarĩ Abiya. 29 Ariũ a Merari maarĩ Mahili, mũrũwe Libini, mũrũwe Shimei, mũrũwe Uza, 30
mũrũwe Shimea, mũrũwe Hagia, na mũrũwe Asaia.

592




31 Aya nĩo andũ arĩa Daudi aamũrire matongoragie ũini thĩinĩ wa nyũmba ya Yahweh thutha wa
Ithandũkũ kũrehwo rĩikarage kuo. 32 Wĩra wao warĩ kũina thĩinĩ wa gĩikaro kĩrĩa kĩamũre kĩa
hema ya gũtũnganwo o nginya rĩrĩa Suleimani aakire nyũmba ya Yahweh Yahrushalayim, na
magĩthiĩ na mbere na ũtungata wao o ta ũrĩa maathĩtwo. 33 Aya nĩo arũme arĩa maatungataga
hamwe na ariũ ao: Kuuma harĩ Akohathu, Hemani ũrĩa warĩ mũini, mũrũ wa Joeli mũrũ wa
Samueli 34 mũrũ wa Elikana mũrũ wa Jerohamu mũrũ wa Elieli mũrũ wa Toa 35 mũrũ wa Zufi
mũrũ wa Elikana mũrũ wa Mahathu mũrũ wa Amasai 36 mũrũ wa Elikana mũrũ wa Joeli mũrũ
wa Azaria mũrũ wa Zefania 37 mũrũ wa Tahathu mũrũ wa Asiru mũrũ wa Ebiasafu mũrũ wa
Kora 38 mũrũ wa Iziharu mũrũ wa Kohathu mũrũ wa Lawii mũrũ wa Isiraeli.

39 Asafu mũrũ wa ithe wao aarũgamaga guoko-inĩ gwake kwa ũrĩo; Asafu aarĩ mũrũ wa Berekia
mũrũ wa Shimea 40 mũrũ wa Mikaeli mũrũ wa Baaseia mũrũ wa Malikiya 41 mũrũ wa Ethini
mũrũ wa Zera mũrũ wa Adaia 42 mũrũ wa Ethani mũrũ wa Zima mũrũ wa Shimei 43 mũrũ wa
Jahathu mũrũ wa Gerishomu mũrũ wa Lawii.

44 Njiarũa cia Merari ariũ a ithe wao maakoragwo guoko-inĩ gwake kwa ũmotho; haarĩ na
Ethani mũrũ wa Kishi mũrũ wa Abudi mũrũ wa Maluku 45 mũrũ wa Hashabia mũrũ wa Amazia
mũrũ wa Hilikia 46 mũrũ wa Amuzi mũrũ wa Bani mũrũ wa Shemeri 47 mũrũ wa Mahili mũrũ
wa Mushi mũrũ wa Merari mũrũ wa Lawii.

48 Ariũ a ithe wao Alawii nĩo maamũrĩtwo gũtungataga wĩra-inĩ wothe wa gĩikaro kĩu kĩamũre,
o kĩo nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa wa ma. 49 Haruni na ariũ ake maacinaga magongona marute ndogo
kĩgongona-inĩ kĩa igongona rĩa njino na kĩgongona-inĩ kĩa ũbumba, makaruta mawĩra marĩa
maakonainie na indo iria nyamũre mũno, nĩ ũndũ wa kũhumbĩra mehia ma Isiraeli, kũringana na
ũrĩa wothe Musa ndungata ya Kĩhoti ũrĩa wa ma aathanĩte. 50 Icio nĩcio ciarĩ njiarũa cia Haruni:
Mũrũwe Eliazaru, mũrũwe Phinehasi, mũrũwe Abishua, 51 mũrũwe Buki, mũrũwe Uzi, mũrũwe
Zerahia, 52 mũrũwe Meraiothu, mũrũwe Amaria, mũrũwe Ahitubu, 53 mũrũwe Zadoku, na
mũrũwe Ahimaazu.

54 Ici nĩcio ciarĩ icagi ciao kũringana na kambĩ ciao thĩinĩ wa gĩcigo kĩao: njiarũa cia Haruni iria
ciarĩ cia mbarĩ cia Akohathu, tondũ mĩtĩ yacukwo nĩo maagwĩrĩirũo nĩ mũtĩ wa mbere, 55
makĩmahe Hebironi bũrũri-inĩ wa Yahuda, na kũndũ gwa kũrĩithia kũrĩa gwagũthiũrũrũkĩirie. 56
No mũgũnda wa itũũra na icagi ciarĩo makĩhe Kalebu mũrũ wa Jefune. 57 Na makĩhe njiarũa cia
Haruni matũũra ma kũũrĩra, Hebironi, na Libina hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, Jatiru,
Eshitemoa, hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, 58 Hileni hamwe na kũndũ kwarĩo gwa
kũrĩithia, Debiri hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, 59 Ashani hamwe na kũndũ kwarĩo gwa
kũrĩithia, Bethi-shemeshi hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia; 60 na kuuma harĩ mũhĩrĩga wa
Benjamini, Geba hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, Alemethu hamwe na kũndũ kwarĩo gwa
kũrĩithia, na Anathothi hamwe na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia. Matũũra mao mothe nĩ ũndũ wa
mbarĩ ciao maarĩ matũũra 13.

593


61 Akohathu acio angĩ maagaĩirũo matũũra ikũmi, arĩa matigarĩĩte na kuuma harĩ mbarĩ yao ya
mũhĩrĩga ũcio, kuuma harĩ nuthu ya mũhĩrĩga, nuthu ya Manase.

62 Makĩhe Agerishomu kũringana na nyũmba ciao matũũra 13 kuuma harĩ mũhĩrĩga wa Isakaru,
mũhĩrĩga wa Asheri, mũhĩrĩga wa Nafitali, na mũhĩrĩga wa Manase thĩinĩ wa Bashani.

63 Makĩhe Amerari kũringana na nyũmba ciao matũũra 12 na njĩra ya gũcuka mĩtĩ, kuuma harĩ
mũhĩrĩga wa Rubeni, mũhĩrĩga wa Gadi, na mũhĩrĩga wa Zebuluni.

64 Kwoguo andũ a Isiraeli makĩhe Alawii matũũra macio hamwe na kũndũ kwamo gwa
kũrĩithia. 65 Ningĩ makĩheana matũũra na njĩra ya gũcuka mĩtĩ, kuuma harĩ mũhĩrĩga wa Yahuda,
mũhĩrĩga wa Simeoni, na mũhĩrĩga wa Benjamini, matũũra marĩa magwetetwo na marĩĩtwa
mamo.

66 Nyũmba imwe cia Akohathu nĩ ciarĩ na matũũra kuuma harĩ mũhĩrĩga wa Efiraimu marĩa
maatuĩkire gĩcigo kĩao. 67 Makĩmahe matũũra ma kũũrĩra, Shekemu hamwe na kũndũ kwarĩo
gwa kũrĩithia gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa Efiraimu, Gezeri hamwe na kũndũ kwarĩo gwa
kũrĩithia, 68 Jokimeamu na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, Bethi-horoni na kũndũ kwarĩo gwa
kũrĩithia, 69 Aijaloni na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, na Gathu-rimoni na kũndũ kwarĩo gwa
kũrĩithia; 70 na kuuma harĩ nuthu ya mũhĩrĩga wa Manase, Aneri na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia
na Bileamu na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, magĩkũheana kũrĩ nyũmba icio ingĩ cia Akohathu.

71 Makĩhe Agerishomu matũũra maya kuuma harĩ nyũmba nuthu ya mũhĩrĩga wa Manase,
Golani thĩinĩ wa Bashani na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia na Ashiterothu na kũndũ kwarĩo gwa
kũrĩithia; 72 na kuuma harĩ mũhĩrĩga wa Isakaru, Kedeshi na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia,
Daberathu na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, 73 Ramothu na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, na
Anemu na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia; 74 na kuuma harĩ mũhĩrĩga wa Asheri, Mashali na kũndũ
kwarĩo gwa kũrĩithia, Abidoni na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, 75 Hukoku na kũndũ kwarĩo gwa
kũrĩithia, na Rehobu na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia; 76 na kuuma harĩ mũhĩrĩga wa Nafitali,
Kedeshi thĩinĩ wa Galili na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, Hamoni na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia,
Kiriathaimu na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia.

77 Makĩhe Amerari acio angĩ matũũra maya kuuma harĩ mũhĩrĩga wa Zebuluni, Rimono na
kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, Taboru na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia; 78 na gĩcigo-inĩ kĩa
Jorodani hakuhĩ na Jeriko, mwena wa irathĩro wa Jorodani, kuuma harĩ mũhĩrĩga wa Rubeni,
makĩheo Bezeru werũ-inĩ na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, Jahazu na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia,
79 Kedemothu na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, na Mefaathu na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia; 80
na kuuma harĩ mũhĩrĩga wa Gadi, Ramothu thĩinĩ wa Gileadi na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia,
Mahanaimu na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, 81 Heshiboni na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia, na
Jazeru na kũndũ kwarĩo gwa kũrĩithia.

594



1 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 7

1 Na rĩrĩ, ariũ a Isakaru maarĩ Tola, Pua, Jashubu, na Shimuroni—maarĩ ana. 2 Nao ariũ a Tola
maarĩ, Uzi, Refaia, Jerieli, Jahamai, Ibisamu, na Shemueli, atongoria a nyũmba cia maithe mao.
Kwarĩ na njamba cia ita irĩ hinya cioimanire na Tola, na mũigana wacio matukũ-inĩ ma Daudi
warĩ 22,600. 3 Na njiarũa cia Uzi ciarĩ Izirahia na ariũ a Izirahia: Mikaeli, Obadia, Joeli, na
Ishia—othe atano maarĩ anene. 4 Na kũringana na njiarũa ciao, kũringana na nyũmba cia maithe
mao, maarĩ na thigari 36,000 mbũtũ-inĩ yao ciakoragwo ciĩhaarĩirie nĩ ũndũ wa mbaara, nĩ
gũkorũo maarĩ na atumia aingĩ na ariũ aingĩ. 5 Na ariũ a ithe wao a nyũmba ciothe cia Isakaru
maarĩ njamba cia ita irĩ hinya 87,000 o ta ũrĩa maandĩkithĩtio kũringana na ndĩra ciao.

6 Ariũ a Benjamini maarĩ Bela, Bekeri, na Jediaeli—maarĩ atatũ. 7 Nao ariũ a Bela maarĩ
Eziboni, Uzi, Uzieli, Jerimothu, na Iri—maarĩ atano⁠—atongoria a nyũmba cia maithe mao,
njamba cia ita irĩ hinya, na 22,034 nĩo maandĩkithĩtio kũringana na ndĩra ciao. 8 Nao ariũ a
Bekeri maarĩ Zemira, Joashu, Eliezeri, Elioenai, Omuri, Jeremothu, Abiya, Anathothi, na
Alemethu—acio othe maarĩ ariũ a Bekeri. 9 Atongoria a nyũmba cia maithe mao kũringana na
njiarũa ciao na kũringana na ũrĩa maandĩkithĩtio kũringana na ndĩra ciao maarĩ njamba cia ita irĩ
hinya 20,200. 10 Nao ariũ a Jediaeli maarĩ Bilihani na ariũ a Bilihani: Jeushu, Benjamini, Ehudi,
Kenaana, Zethani, Tarishishi, na Ahishaharu. 11 Acio othe maarĩ ariũ a Jediaeli, kũringana na
atongoria a maithe mao ma tene, njamba cia ita irĩ hinya 17,200 ciĩhaarĩirie gũthiĩ mbũtũ-inĩ nĩ
ũndũ wa mbaara.

12 Ashupi na Ahupi maarĩ ariũ a Iru; Ahushi maarĩ ariũ a Aheri.

13 Ariũ a Nafitali maarĩ Jahazieli, Guni, Jezeri, na Shalumu—njiarũa cia Biliha.

14 Ariũ a Manase maarĩ: Asirieli ũrĩa waciarirũo nĩ thuriya yake ya kuuma Siria. (Thuriya ĩyo
nĩo yaciarire Makiru ithe wa Gileadi. 15 Makiru agĩcarĩria Hupimu na Shupimu mũtumia, na
mwarĩ wa ithe eetagwo Maaka.) Wa kerĩ aarĩ Zelofehadi, no Zelofehadi aagĩire airĩtu. 16 Maaka
mũtumia wa Makiru, agĩciara mwana wa kahĩĩ na akĩmwĩta Pereshu; mũrũ wa nyina eetagwo
Shereshu; na ariũ ake maarĩ Ulamu na Rekemu. 17 Na mũrũ wa Ulamu aarĩ Bedani. Acio nĩo
maarĩ ariũ a Gileadi mũrũ wa Makiru mũrũ wa Manase. 18 Na mwarĩ wa ithe aarĩ Hamolekethu.
Hamolekethu aaciarire Ishihodi, Abi-ezeri, na Mahala. 19 Nao ariũ a Shemida maarĩ Ahiani,
Shekemu, Liki, na Aniamu.

20 Ariũ a Efiraimu maarĩ Shuthela, mũrũwe Beredi, mũrũwe Tahathu, mũrũwe Eleada, mũrũwe
Tahathu, 21 mũrũwe Zabadi, mũrũwe Shuthela, Ezeri, na Eleadi. Nao arũme a Gathu arĩa
maaciarĩirũo bũrũri-inĩ ũcio makĩmoraga nĩ gũkorũo nĩ maaikũrũkĩte kuoya mahiũ mao. 22 Ithe
wao Efiraimu agĩgĩthiĩ o na mbere gũcakaya matukũ maingĩ, na ariũ a ithe nĩ mookaga
kũmũũmĩrĩria. 23 Thutha-inĩ agĩkoma na mũtumia wake, akĩgĩa nda na agĩciara mwana wa kahĩĩ.
Nake akĩmwĩta Beria nĩ gũkorũo kwarĩ na thĩna hĩndĩ ĩyo mũtumia wake aarĩ gwake nyũmba. 24

595



Na mwarĩ wake aarĩ Sheera, ũrĩa waakire Bethi-horoni ya Kĩanda na ya Rũgongo o hamwe na
Uzeni-sheera. 25 Na kwarĩ na mũrũwe Refa, Reshefu, mũrũwe Tela, mũrũwe Tahani, 26 mũrũwe
Ladani, mũrũwe Amihudu, mũrũwe Elishama, 27 mũrũwe Nuni, na mũrũwe Joshua.

28 Igai rĩao na icagi ciao ciarĩ Betheli na taũni ciakuo iria ciamĩthiũrũrũkĩirie, na mwena wa
irathĩro, Naarani, na mwena wa ithũĩro, Gezeri na taũni ciakuo iria ciamĩthiũrũrũkĩirie, na
Shekemu na taũni ciakuo iria ciamĩthiũrũrũkĩirie, gũthiĩ nginya Aya na taũni ciakuo iria
ciamĩthiũrũrũkĩirie; 29 na kũrigania na njiarũa cia Manase, Bethi-sheani na taũni ciakuo iria
ciamĩthiũrũrũkĩirie, Taanaka na taũni ciakuo iria ciamĩthiũrũrũkĩirie, Megido na taũni ciakuo iria
ciamĩthiũrũrũkĩirie, Doru na taũni ciakuo iria ciamĩthiũrũrũkĩirie. Kũu nĩkuo njiarũa cia Jusufu
mũrũ wa Isiraeli ciaikaraga.

30 Ariũ a Asheri maarĩ Imuna, Ishiva, Ishivi, na Beria, na mwarĩ wa ithe wao aarĩ Sera. 31 Ariũ a
Beria maarĩ Heberi na Malikieli, ũrĩa warĩ ithe wa Birizaithu. 32 Heberi agĩtuĩka ithe wa Jafileti,
Shomeri, na Hothamu, na Shua mwarĩ wa ithe wao. 33 Ariũ a Jafileti maarĩ Pasaki, Bimihali, na
Ashavathu. Acio nĩo maarĩ ariũ a Jafileti. 34 Ariũ a Shemeri maarĩ Ahi, Rohaga, Jehuba, na
Aramu. 35 Ariũ a Helemu mũrũ wa ithe maarĩ Zofa, Imuna, Sheleshu, na Amali. 36 Ariũ a Zofa
maarĩ Sua, Harineferi, Shuali, Beri, Imura, 37 Bezeri, Hodi, Shama, Shilisha, Ithirani, na Beera.
38 Ariũ a Jetheri maarĩ Jefune, Pisipa, na Ara. 39 Ariũ a Ula maarĩ Ara, Hanieli, na Rizia. 40
Acio othe maarĩ ariũ a Asheri, atongoria a nyũmba cia maithe mao, andũ athuure, njamba cia ita
irĩ hinya, anene a atongoria; na mũigana ũrĩa waandĩkithĩtio kũringana na ndĩra ciao warĩ arũme
26,000 thĩinĩ wa mbũtũ na maakoragwo mehaarĩirie nĩ ũndũ wa mbaara.

1 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 8

1 Benjamini agĩtuĩka ithe wa Bela na nĩwe warĩ wa irigithathi, Ashibeli na nĩwe warĩ wa kerĩ,
Ahara na nĩwe warĩ wa gatatũ, 2 Noha na nĩwe warĩ wa kana, na Rafa na nĩwe warĩ wa gatano. 3
Ariũ a Bela maarĩ Adari, Gera, Abihudi, 4 Abishua, Naamani, Ahoa, 5 Gera, Shefufani, na
Huramu. 6 Aya nĩo maarĩ ariũ a Ehudi, atongoria a nyũmba cia maithe mao cia aikari a Geba,
arĩa maatwarirũo ithamĩrio Manahathi: 7 Naamani, Ahiya, na Gera—nĩwe wamatwarire
ithamĩrio, na agĩtuĩka ithe wa Uza na Ahihudu. 8 Shaharaimu akĩgĩa ciana gĩcigo-inĩ kĩa Moabi
thutha wa kũmaingata. Hushimu na Baara maarĩ atumia ake. 9 Na kũgerera mũtumia wake
Hodeshu, agĩtuĩka ithe wa Jobabu, Zibia, Mesha, Malikamu, 10 Jeuzu, Shakia, na Mirima. Acio
nĩo maarĩ ariũ ake, atongoria a nyũmba cia maithe mao.

11 Kũgerera Hushimu agĩtuĩka ithe wa Abitubu na Elipaali. 12 Na ariũ a Elipaali maarĩ Eberi,
Mishamu, Shemedi (ũrĩa waakire Ono na Lodi na taũni ciakuo iria ciamĩthiũrũrũkĩirie), 13 Beria,
na Shema. Acio nĩo maarĩ atongoria a nyũmba cia maithe mao cia aikari a Aijaloni. Acio nĩo
maaingatire aikari a Gathu. 14 Na kwarĩ na Ahio, Shashaka, Jeremothu, 15 Zebadia, Aradi,

596




Ederi, 16 Mikaeli, Ishipa, Joha, ariũ a Beria; 17 na Zebadia, Meshulamu, Hiziki, Heberi, 18
Ishimerai, Izilia, Jobabu, ariũ a Elipaali; 19 na Jakimu, Zikiri, Zabedi, 20 Elienai, Zilethai, Elieli,
21 Adaia, Beraia, Shimirathu, ariũ a Shimei; 22 na Ishipani, Eberi, Elieli, 23 Abidoni, Zikiri,
Hanani, 24 Hanania, Elamu, Anithothija, 25 Ifideia, Penueli, ariũ a Shashaka; 26 na
Shamusherai, Sheharia, Athalia, 27 Jaareshia, Eliyah, Zikiri, ariũ a Jerohamu. 28 Acio nĩo maarĩ
atongoria a nyũmba cia maithe mao kũringana na njiarũa ciao. Atongoria acio maaikaraga
Yahrushalayim.

29 Jeieli ithe wa Gibeoni aaikaraga Gibeoni. Mũtumia wake eetagwo Maaka. 30 Na mũrũ wake
wa irigithathi aarĩ Abidoni, akarũmĩrĩrũo nĩ Zuru, Kishu, Baali, Nadabu, 31 Gedoru, Ahio, na
Zekeri. 32 Mikilothu agĩtuĩka ithe wa Shimea. Na othe maaikaraga hakuhĩ na ariũ a ithe wao
thĩinĩ wa Yahrushalayim, hamwe na ariũ arĩa angĩ a ithe wao.

33 Neri agĩtuĩka ithe wa Kishu; Kishu agĩtuĩka ithe wa Saulu; Saulu agĩtuĩka ithe wa Jonathani,
Maliki-shua, Abinadabu, na Eshibaali. 34 Na mũrũ wa Jonathani aarĩ Meribu-baali. Meribu-baali
agĩtuĩka ithe wa Mika. 35 Nao ariũ a Mika maarĩ Pithoni, Meleku, Tarea, na Ahazu. 36 Ahazu
agĩtuĩka ithe wa Jehoada; Jehoada agĩtuĩka ithe wa Alemethu, Azamavethu, na Zimuri. Zimuri
agĩtuĩka ithe wa Moza. 37 Moza agĩtuĩka ithe wa Binea, mũrũwe Rafa, mũrũwe Eleasa, mũrũwe
Azeli. 38 Azeli aarĩ na ariũ atandatũ, na marĩĩtwa mao maarĩ Azirikamu, Bokeru, Ishumaeli,
Shearia, Obadia, na Hanani. Acio othe nĩo maarĩ ariũ a Azeli. 39 Na ariũ a Esheku mũrũ wa ithe
maarĩ Ulamu irigithathi rĩake, wa kerĩ aarĩ Jeushu, na wa gatatũ aarĩ Elifeleti. 40 Na ariũ a
Ulamu maarĩ njamba cia ita irĩ hinya iria ingĩahotire kũhũthĩra ũta, na maarĩ na ariũ aingĩ na
tũcũkũrũ tũingĩ, othe maarĩ 150. Acio othe maarĩ njiarũa cia Benjamini.

1 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 9

1 Andũ a Isiraeli othe nĩ maandĩkithĩtio kũringana na ndĩra ciao, na nĩ andĩke thĩinĩ wa Ibuku rĩa
Athamaki a Isiraeli. Na andũ a Yahuda nĩ maatwarirũo ithamĩrio Babuloni nĩ ũndũ wa kwaga
wĩhokeku. 2 Aikari arĩa maarĩ a mbere gũcoka igai-inĩ rĩao thĩinĩ wa matũũra mao maarĩ ciana
cia Isiraeli imwe, athĩnjĩri-Yahweh, Alawii, na ndungata cia hekarũ. 3 Na njiarũa imwe cia
Yahuda, cia Benjamini, cia Efiraimu, na cia Manase cigĩikara Yahrushalayim, na nĩcio: 4 Uthai
mũrũ wa Amihudu mũrũ wa Omuri mũrũ wa Imuri mũrũ wa Bani, kuuma njiarũa-inĩ cia Perezu
mũrũ wa Yahuda. 5 Na kuuma harĩ Ashiloni, Asaia na nĩwe warĩ irigithathi, o hamwe na ariũ
ake. 6 Na kuuma harĩ ariũ a Zera, Jeueli hamwe na ariũ a ithe wao 690.

7 Na kuuma harĩ njiarũa cia Benjamini, Salu mũrũ wa Meshulamu mũrũ wa Hodavia mũrũ wa
Hasenua, 8 Ibineia mũrũ wa Jerohamu, Ela mũrũ wa Uzi mũrũ wa Mikiri, na Meshulamu mũrũ
wa Shefatia mũrũ wa Reueli mũrũ wa Ibinija. 9 Na ariũ a ithe wao kũringana na rũciaro rwao
maarĩ 956. Arũme acio othe maarĩ atongoria a nyũmba cia maithe mao.

597




10 Na kuuma harĩ athĩnjĩri-Yahweh, kwarĩ na Jedaia, Jehoiaribu, Jakini, 11 Azaria mũrũ wa
Hilikia mũrũ wa Meshulamu mũrũ wa Zadoku mũrũ wa Meraiothu mũrũ wa Ahitubu, ũrĩa warĩ
mũtongoria nyũmba-inĩ ya Kĩhoti ũrĩa wa ma, 12 Adaia mũrũ wa Jerohamu mũrũ wa Pashuru
mũrũ wa Malikiya, Maasaiyah mũrũ wa Adieli mũrũ wa Jahazera mũrũ wa Meshulamu mũrũ wa
Meshilemithu mũrũ wa Imeri, 13 na ariũ a ithe wao, atongoria a nyũmba cia maithe mao, njamba
irĩ hinya 1,760, arũme marĩ na ũhoti na mehaarĩirie kũruta wĩra ũtungata-inĩ wa nyũmba ya
Kĩhoti ũrĩa wa ma.

14 Na kuuma harĩ Alawii, kwarĩ na Shemaia mũrũ wa Hashubu mũrũ wa Azirikamu mũrũ wa
Hashabia kuuma njiarũa-inĩ cia Merari; 15 na Bakabakari, Hereshi, Galali, Matania mũrũ wa
Mika mũrũ wa Zikiri mũrũ wa Asafu, 16 Obadia mũrũ wa Shemaia mũrũ wa Galali mũrũ wa
Jeduthuni, na Berekia mũrũ wa Asa mũrũ wa Elikana, ũrĩa waikaraga icagi-inĩ cia Anetofathi.

17 Nao arangĩri a ihingo maarĩ Shalumu, Akubu, Talimoni, Ahimani, na mũrũ wa ithe wao
Shalumu ũrĩa warĩ mũtongoria, 18 na gũkinyĩria hĩndĩ ĩyo aakoragwo kĩhingo-inĩ kĩa mũthamaki
mwena wa irathĩro. Acio nĩo maarĩ arangĩri a ihingo a kambĩ cia Alawii. 19 Na Shalumu mũrũ
wa Kore mũrũ wa Ebiasafu mũrũ wa Kora, na ariũ a ithe wao a nyũmba ya maithe mao, Akora,
maarũgamagĩrĩra mawĩra ma ũtungata wa kũrangĩra mĩrango ya hema, na maithe mao
maarũgamagĩrĩra kambĩ ya Yahweh marĩ arangĩri a njĩra ya kũingĩra. 20 Mbere ĩyo Phinehasi
mũrũ wa Eliazaru nĩwe warĩ mũtongoria wao; Yahweh aakoragwo hamwe nake. 21 Zakaria
mũrũ wa Meshelemia aarĩ mũrangĩri wa kĩhingo mũromo-inĩ wa hema ya gũtũnganwo.

22 Arĩa othe maathuurĩtwo gũkorũo marĩ arangĩri a ihingo itonyero-inĩ maarĩ 212. Maaikaraga
icagi-inĩ ciao kũringana na ũrĩa maandĩkithĩtio kũringana na ndĩra ciao. Daudi na Samueli muoni
maũndũ nĩo maamamũrire makĩmehokera wĩra ũcio. 23 Andũ acio o hamwe na ariũ ao nĩo
maarũgamagĩrĩra ũtungata wa ũrangĩri wa ihingo cia nyũmba ya Yahweh, nyũmba ya hema. 24
Arangĩri acio a ihingo maakoragwo mĩena yothe ĩna—irathĩro, ithũĩro, rũgongo, na mũhuro. 25
Rĩmwe na rĩmwe, ariũ a ithe wao maagĩrĩirũo gũka ihinda rĩa thikũ mũgwanja moimĩte icagi-inĩ
ciao nĩguo matungate hamwe nao. 26 Kwarĩ na arangĩri ana anene a ihingo arĩa meehokeirũo
wĩra ũcio. Maarĩ Alawii, na nĩo maarũgamagĩrĩra tũnyũmba na igĩna cia nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa
wa ma. 27 Maaikaraga ũtukũ wothe o mũndũ harĩa aarangagĩra, mathiũrũrũkĩirie mĩena yothe ya
nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa wa ma, nĩ gũkorũo nĩo maarũmbũyagia ũtungata wa ũrangĩri na nĩo
maaigaga cabi na maahingũraga nyũmba ĩyo o rũcinĩ o rũcinĩ.

28 Amwe ao maarũgamagĩrĩra indo iria ciahũthagĩrũo ũtungata-inĩ; maacitaraga magĩcingĩria
thĩinĩ na magacitara magĩciruta nja. 29 Amwe ao maamũrĩtwo kũrũgamagĩrĩra indo,
kũrũgamagĩrĩra indo ciothe iria nyamũre, na kũrũgamĩrĩra mũtu mũhinyu, ndibei, maguta, ũbani,
na maguta ma balisamu. 30 Ariũ amwe a athĩnjĩri-Yahweh nĩo maatukanagia indo cia
gũthondeka maguta ma balisamu. 31 Nake Matithia kuuma harĩ Alawii, ũrĩa warĩ irigithathi rĩa
Shalumu Mũkohathu, nĩwe wehokeirũo wĩra wa kũrũgamĩrĩra indo ciothe iria irugagwo na rũgĩo.
32 Ariũ a ithe wao amwe a kuuma harĩ Akohathu nĩo maarũgamagĩrĩra mĩgate ya kũiganĩrĩrũo,
makamĩhaarĩria o thabatũ o thabatũ.

598


33 Acio nĩo maarĩ aini, atongoria a nyũmba cia maithe ma Alawii thĩinĩ wa tũnyũmba tũu, arĩa
mataaheagwo mawĩra mangĩ; tondũ maagĩrĩirũo gũkorũo wĩra-inĩ wao mũthenya na ũtukũ. 34
Acio maarĩ atongoria a nyũmba cia maithe ma Alawii kũringana na rũciaro rwao, nĩo maarĩ
atongoria. Na maaikaraga Yahrushalayim.

35 Jeieli ithe wa Gibeoni aaikaraga Gibeoni. Mũtumia wake eetagwo Maaka. 36 Na mũrũ wake
wa irigithathi aarĩ Abidoni, akarũmĩrĩrũo nĩ Zuru, Kishu, Baali, Neri, Nadabu, 37 Gedoru, Ahio,
Zakaria, na Mikilothu. 38 Mikilothu agĩtuĩka ithe wa Shimeamu. Na othe maaikaraga hakuhĩ na
ariũ a ithe wao thĩinĩ wa Yahrushalayim, hamwe na ariũ arĩa angĩ a ithe wao. 39 Neri agĩtuĩka
ithe wa Kishu; Kishu agĩtuĩka ithe wa Saulu; Saulu agĩtuĩka ithe wa Jonathani, Maliki-shua,
Abinadabu, na Eshibaali. 40 Na mũrũ wa Jonathani aarĩ Meribu-baali. Meribu-baali agĩtuĩka ithe
wa Mika. 41 Nao ariũ a Mika maarĩ Pithoni, Meleku, Taharea, na Ahazu. 42 Ahazu agĩtuĩka ithe
wa Jara; Jara agĩtuĩka ithe wa Alemethu, Azamavethu, na Zimuri. Zimuri agĩtuĩka ithe wa Moza.
43 Moza agĩtuĩka ithe wa Binea na mũrũwe Refaia, mũrũwe Eleasa, mũrũwe Azeli. 44 Azeli aarĩ
na ariũ atandatũ, na marĩĩtwa mao maarĩ Azirikamu, Bokeru, Ishumaeli, Shearia, Obadia, na
Hanani. Acio nĩo maarĩ ariũ a Azeli.

1 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 10

1 Na rĩrĩ, Afilisti makĩrũa na Isiraeli. Nao arũme a Isiraeli makĩũrĩra Afilisti, na aingĩ ao
makĩũragĩrũo Kĩrĩma-inĩ kĩa Giliboa. 2 Afilisti magĩgĩthiĩ o makuhĩrĩirie Saulu na ariũ ake, na
Afilisti acio makĩũraga Jonathani, Abinadabu, na Maliki-shua, ariũ a Saulu. 3 Mbaara ĩyo
ĩkĩneneha mũno ĩkĩhatĩrĩria Saulu, nao aikia a mĩguĩ makĩmuona, na aikia acio a mĩguĩ
makĩmũguraria ũũru mũno. 4 Saulu agĩkĩĩra mũndũ ũrĩa wamũkuuagĩra indo cia mbaara atĩrĩ:
―Comora rũhiũ rwaku rwa njora ũndũrĩkanie naruo, nĩgetha arũme aya matarĩ aruu matigoke
maanyamarie.‖ No mũndũ ũcio wamũkuuagĩra indo cia mbaara ndeendaga gwĩka ũguo, tondũ
aarĩ na guoya mũno. Nĩ ũndũ ũcio Saulu akĩoya rũhiũ rwa njora na akĩrũgũĩra. 5 Rĩrĩa mũndũ
ũcio wamũkuuagĩra indo cia mbaara oonire Saulu nĩ akua, o nake akĩgũĩra rũhiũ rwake rwa njora
agĩkua. 6 Nĩ ũndũ ũcio Saulu na ariũ ake atatũ, na andũ othe a nyũmba yake magĩkua hamwe. 7
Rĩrĩa andũ othe a Isiraeli arĩa maarĩ mũkuru-inĩ moonire atĩ andũ othe nĩ mora na atĩ Saulu na
ariũ ake nĩ makua, magĩtiganĩria matũũra mao na makĩũra; nao Afilisti magĩthiĩ gũikaraga
matũũra-inĩ macio.

8 Mũthenya ũyũ ũngĩ rĩrĩa Afilisti maathiire kũbora andũ acio mooragĩtwo, magĩkora Saulu na
ariũ ake marĩ akuũ kũu Kĩrĩma-inĩ kĩa Giliboa. 9 Magĩkĩmũbora na makĩmũrenga mũtwe na
makĩoya indo ciake cia mbaara, na magĩtũma ndũmĩrĩri bũrũri-inĩ wothe wa Afilisti atĩ ũhoro
ũcio ũtheremio kũrĩ mĩhianano yao na kũrĩ andũ. 10 Magĩcoka makĩiga indo icio ciake cia
mbaara nyũmba-inĩ ya hoti yao na makĩoherera ihĩndĩ rĩake rĩa mũtwe nyũmba-inĩ ya Dagoni.

599




11 Rĩrĩa andũ othe a Jabeshi thĩinĩ wa Gileadi maaiguire ũrĩa wothe Afilisti meekĩte Saulu, 12
njamba ciothe cia ita ikĩarahũka igĩkuua kĩimba gĩa Saulu hamwe na ciimba cia ariũ ake.
Makĩmatwara Jabeshi na magĩthika mahĩndĩ mao rungu rwa mũtĩ mũnene kũu Jabeshi, na
makĩĩhinga kũrĩa thikũ mũgwanja.

13 Saulu agĩgĩkua nĩ ũndũ wa ũrĩa aagararire watho wa Yahweh nĩ ũndũ ndaathĩkĩire uuge wa
Yahweh, ningĩ nĩ ũndũ wa gũtuĩria ũhoro harĩ mũndũ warĩ na roho wa ũragũri 14 handũ ha
gũtuĩria ũhoro harĩ Yahweh. Nĩ ũndũ ũcio Akĩmũũraga na akĩneana ũthamaki kũrĩ Daudi mũrũ
wa Jesii.

1 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 11

1 Thutha wa ihinda, andũ a Isiraeli othe magĩcokanĩrĩra Hebironi kũrĩ Daudi makĩmwĩra ũũ:
―Atĩrĩrĩ, ithuĩ tũrĩ ihĩndĩ rĩaku na nyama ciaku. 2 Mahinda-inĩ mahĩtũku rĩrĩa Saulu aarĩ
mũthamaki, wee nĩwe watongoragia Isiraeli mbaara-inĩ ciao. Na Yahweh Kĩhoti waku agĩkwĩra
atĩrĩ: ‗Nĩ ũrĩrĩithagia andũ akwa Isiraeli, na nĩ ũgũtuĩka mũtongoria wa gũtongoragia andũ akwa
Isiraeli.‘‖ 3 Athuri othe a Isiraeli magĩgĩthiĩ harĩ mũthamaki kũu Hebironi, na Daudi agĩthondeka
kĩrĩkanĩro hamwe nao kũu Hebironi mbere ya Yahweh. Magĩcoka magĩitĩrĩria Daudi maguta
atuĩke mũthamaki wa Isiraeli, kũringana na kiugo kĩa Yahweh kũgerera Samueli.

4 Thutha-inĩ Daudi na andũ othe a Isiraeli makiumagara magĩthiĩ Yahrushalayim, na nokuo
Jebusi, kũrĩa Ajebusi maaikaraga. 5 Aikari acio a Jebusi maanyũrũragia Daudi makamwĩra atĩrĩ:
―Gũtirĩ hĩndĩ ũgaatonya gũkũ!‖ O na kũrĩ ũguo, Daudi agĩtunyana mwĩgitio wa Zayuni, ũrĩa rĩu
ũkoragwo ũrĩ Itũũra rĩa Daudi. 6 Daudi agĩkiuga ũũ: ―Ũrĩa ũgũkorũo arĩ wa mbere gũtharĩkĩra
Ajebusi egũtuĩka mũnene na atuĩke mũtongoria.‖ Nake Joabu mũrũ wa Zeruia akĩambata arĩ wa
mbere, na agĩgĩtuĩka mũnene. 7 Daudi agĩcoka akĩambĩrĩria gũikara mwĩgitio-inĩ ũcio. Na nĩkĩo
maawĩtire Itũũra rĩa Daudi. 8 Na akĩambĩrĩria gwaka itũũra rĩu mĩena yothe, kuuma Karĩma-inĩ
nginya icigo-inĩ iria ciagathiũrũrũkĩirie, nake Joabu agĩaka rĩngĩ gĩcunjĩ kĩrĩa gĩatigarĩte gĩa
itũũra rĩu. 9 Daudi agĩgĩthiĩ na mbere kũgĩa na hinya, na Yahweh mũnene wa ita aarĩ hamwe
nake.

10 Na rĩrĩ, aya nĩo atongoria a njamba cia ita irĩ hinya cia Daudi, arĩa maanyitaga ũthamaki wake
mbaru na njĩra nene, hamwe na andũ othe a Isiraeli, nĩguo mamũtue mũthamaki kũringana na
kiugo kĩa Yahweh ũhoro-inĩ wĩgiĩ Isiraeli. 11 Aya nĩo maarĩ njamba cia ita irĩ hinya cia Daudi:
Jashobeamu mũrũ wa Mũhakimoni, mũtongoria harĩ njamba ithatũ cia ita. Aanyitire itimũ rĩake
akĩũraga andũ 300 ihinda-inĩ rĩmwe. 12 Nake ũrĩa wamũrũmĩrĩire aarĩ Eliazaru mũrũ wa Dodo
Mũahohi. Aarĩ ũmwe wa njamba icio ithatũ cia ita irĩ hinya. 13 Aarĩ hamwe na Daudi thĩinĩ wa
Pasi-damimu, kũrĩa Afilisti moonganĩte nĩ ũndũ wa mbaara. Na rĩrĩ, kwarĩ na mũgũnda waiyũire
cairi, na andũ nĩ moorĩte nĩ ũndũ wa Afilisti. 14 No we akĩrũgama gatagatĩ ka mũgũnda ũcio na

600




akĩũgitĩra na agĩthiĩ na mbere gũtharĩkĩra Afilisti acio akĩmoraga, nĩ ũndũ ũcio Yahweh akĩrehe
ũhootani mũnene.

15 Atongoria atatũ harĩ atongoria 30 magĩikũrũka magĩthiĩ rwaro-inĩ rwa ihiga, kũrĩ Daudi
ngurunga-inĩ ya Adulamu, na hĩndĩ ĩyo nayo mbũtũ ya Afilisti yaambĩte hema Mũkuru-inĩ wa
Refaimu. 16 Hĩndĩ ĩyo Daudi aarĩ mwĩgitio-inĩ, na haarĩ kambĩ ya thigari cia Afilisti yarĩ
Bethilehemu. 17 Daudi agĩcoka akĩgweta ũndũ ũrĩa eeriragĩria akiuga atĩrĩ: ―Na arĩ korũo no hote
kũnyua maĩ kuuma irima-inĩ rĩa maĩ rĩrĩa rĩ hakuhĩ na kĩhingo kĩa Bethilehemu!‖ 18 Nĩ ũndũ
ũcio njamba icio ithatũ igĩtonya kambĩ-inĩ ĩyo ya Afilisti kĩa hinya na igĩtaha maĩ irima-inĩ rĩu rĩa
maĩ rĩarĩ hakuhĩ na kĩhingo kĩa Bethilehemu na ikĩrehera Daudi; no Daudi akĩrega kũmanyua na
akĩmaita thĩ mbere ya Yahweh. 19 Akiuga atĩrĩ: ―Kũroaga gũtuĩka ũguo maitho-inĩ ma Kĩhoti
wakwa atĩ no njĩke ũndũ ũcio! Hihi no nyue thakame ya arũme aya mathiĩte makaingĩria mĩoyo
yao ũgwati-inĩ? Nĩ gũkorũo nĩ mĩoyo yao maingĩrĩtie ũgwati-inĩ nĩguo mandehere maĩ macio.‖
Agĩkĩrega kũmanyua. Macio nĩmo maũndũ marĩa njamba icio ciake ithatũ cia ita irĩ hinya
ciekire.

20 Abishai mũrũ wa nyina na Joabu agĩtuĩka mũtongoria harĩ njamba ingĩ ithatũ cia ita; aanyitire
itimũ rĩake akĩũraga andũ 300, na aarĩ na ngumo ta njamba iria ithatũ cia ita. 21 Harĩ njamba icio
ingĩ ithatũ, nĩwe woĩkaine makĩria ma icio ingĩ igĩrĩ, na nĩwe warĩ mũnene wacio; o na kũrĩ ũguo,
ndaagĩire ũnene ta wa njamba iria cia mbere ithatũ cia ita.

22 Benaia mũrũ wa Jehoiada aarĩ mũndũ warĩ na ũcamba wekire maũndũ maingĩ ma magegania
thĩinĩ wa Kabizeeli. Ooragire ariũ eerĩ a Arieli wa Moabi, na nĩ aaharũrũkire irima-inĩ rĩa maĩ
mũthenya ũmwe kwarĩ na mbarabu na akĩũraga mũrũthi. 23 Ningĩ nĩ ooragire Mũmisiri warĩ na
ũnene ũtarĩ wa ndũire—ũraihu wake warĩ mĩkono ĩtano. O na gũtuĩka Mũmisiri ũcio nĩ aanyitĩte
itimũ na guoko ta mũtĩ wa atumi a nguo, Benaia aamũtharĩkĩire na rũthanju na akĩgutha itimũ rĩu
rĩarĩ guoko-inĩ kwa Mũmisiri ũcio, akĩmũũraga na itimũ rĩake mwene. 24 Macio nĩmo maũndũ
marĩa Benaia mũrũ wa Jehoiada eekire, na aarĩ na ngumo ta njamba iria ithatũ cia ita irĩ hinya. 25
O na gũtuĩka ooĩkaine nginya gũkĩra njamba icio mĩrongo ĩtatũ, ndaagĩire ũnene ta wa njamba
iria ithatũ cia ita. O na kũrĩ ũguo, Daudi nĩ aamũtuire mũnene wa arangĩri ake.

26 Njamba cia ita irĩ hinya cia mbũtũ ciarĩ Asaheli mũrũ wa nyina na Joabu, Elihanani mũrũ wa
Dodo wa Bethilehemu, 27 Shamothu Mũharori, Helezu Mũpeloni, 28 Ira mũrũ wa Ikeshu
Mũtekoa, Abi-ezeri Mũanathothi, 29 Sibekai Mũhushathi, Ilai Mũahohi, 30 Maharai
Mũnetofathi, Heledi mũrũ wa Baana Mũnetofathi, 31 Ithai mũrũ wa Ribai wa Gibea ya
Abenjamini, Benaia Mũpirathoni, 32 Hurai wa mĩkuru-inĩ ya Gaashu, Abieli Mũaribathi, 33
Azamavethu Mũbaharumi, Eliaba Mũshaaliboni, 34 ariũ a Hashemu Mũgizoni, Jonathani mũrũ
wa Shagee Mũharari, 35 Ahiamu mũrũ wa Sakaru Mũharari, Elifali mũrũ wa Uri, 36 Heferi
Mũmekerathi, Ahiya Mũpeloni, 37 Hezoro Mũkarimeli, Naarai mũrũ wa Ezibai, 38 Joeli mũrũ
wa ithe na Nathani, Mibihari mũrũ wa Hagiri, 39 Zeleki Mũamoni, Naharai Mũberothu, ũrĩa
wakuuagĩra Joabu mũrũ wa Zeruia indo cia mbaara; 40 Ira Mũithiri, Garebu Mũithiri, 41 Uria
Mũhiti, Zabadi mũrũ wa Ahalai, 42 Adina mũrũ wa Shiza Mũrubeni, mũtongoria wa Arubeni, arĩ

601


hamwe na andũ 30; 43 Hanani mũrũ wa Maaka, Joshafatu Mũmithini, 44 Uzia Mũashiterothu,
Shama na Jeieli, ariũ a Hothamu Mũaroeri; 45 Jediaeli mũrũ wa Shimuri, na Joha mũrũ wa ithe
Mũtizi; 46 Elieli Mũmahavi, Jeribai na Joshavia ariũ a Elinaamu, na Ithima Mũmoabi; 47 Elieli,
Obedi, na Jaasieli Mũmezobai.

1 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 12

1 Aya nĩo arũme arĩa maathiire kũrĩ Daudi kũu Zikilagi rĩrĩa ataarĩ na wĩyathi wa gũthiĩ kũrĩa
guothe angĩendire nĩ ũndũ wa Saulu mũrũ wa Kishu, na maarĩ gatagatĩ-inĩ ka njamba cia ita irĩ
hinya iria ciamũnyitaga mbaru mbaara-inĩ. 2 Maakoragwo mehaarĩirie na ũta, na nĩ maahotaga
kũhũthĩra guoko kwa ũrĩo na guoko kwa ũmotho gũikia mahiga na kĩgũtha kana kũratha na
mĩguĩ makĩhũthĩra ũta. Maarĩ a ariũ a ithe na Saulu, kuuma Benjamini. 3 Mũtongoria wao aarĩ
Ahiezeri, hamwe na Joashu, eerĩ maarĩ ariũ a Shemaa Mũgibea; Jezieli na Peleti ariũ a
Azamavethu, Beraka, Yahu Mũanathothi, 4 Ishimaia Mũgibeoni, na aarĩ njamba ya ita yarĩ hinya
gatagatĩ-inĩ ka njamba iria mĩrongo ĩtatũ na nĩwe watongoragia njamba icio mĩrongo ĩtatũ; ningĩ
Jeremia, Jahazieli, Johanani, Jozabadu Mũgederathi, 5 Eluzai, Jerimothu, Bealia, Shemaria,
Shefatia Mũharifu, 6 Elikana, Ishia, Azareli, Joezeru, na Jashobeamu, Akora; 7 na Joela na
Zebadia ariũ a Jerohamu wa Gedoru.

8 Agadi amwe nĩ maathiire mwena wa Daudi mwĩgitio-inĩ kũu werũ-inĩ; maarĩ njamba cia ita irĩ
hinya, thigari ciarutĩtwo mbaara, na maarũgamaga mehaarĩirie manyitĩte ngo nene na itimũ, na
mothiũ mao maatariĩ ta ma mĩrũthi na maarĩ na ihenya ta thiya irĩma-inĩ. 9 Ezeri nĩwe
wamatongoragia, wa kerĩ aarĩ Obadia, wa gatatũ aarĩ Eliabu, 10 wa kana aarĩ Mishimana, wa
gatano aarĩ Jeremia, 11 wa gatandatũ aarĩ Atai, wa mũgwanja aarĩ Elieli, 12 wa kanana aarĩ
Johanani, wa kenda aarĩ Elizabadu, 13 wa ikũmi aarĩ Jeremia, wa ikũmi na ũmwe aarĩ
Makibanai. 14 Acio nĩo maarĩ a Agadi, arĩa maatongoragia mbũtũ. Ũrĩa mũnini nĩ angĩetiiririe
thigari 100, nake ũrĩa mũnene nĩ angĩetiiririe thigari 1,000. 15 Acio nĩo arũme arĩa maaringire
Rũũĩ rwa Jorodani mweri-inĩ wa mbere rĩrĩa ruoinĩrĩire ndeere-inĩ ciaruo, na makĩingata arĩa othe
maaikaraga icigo-inĩ cia kĩanda, mwena wa irathĩro na mwena wa ithũĩro.

16 Arũme amwe a Benjamini na Yahuda o nao magĩũka kũrĩ Daudi mwĩgitio-inĩ wake. 17 Daudi
agĩgĩthiĩ hau mbere yao na akĩmeera ũũ: ―Angĩkorũo muoka kũrĩ niĩ na thayũ nĩgetha
mũndeithie, ngoro yakwa nĩ ĩkũnyitana na inyuĩ. No angĩkorũo muoka kũngunyanĩra kũrĩ thũ
ciakwa rĩrĩa moko makwa matekĩte ũndũ mũũru, Kĩhoti wa maithe maitũ ma tene aroona ũndũ
ũcio na atue ciira.‖ 18 Naguo roho ũgĩũka igũrũ rĩa Amasai, ũrĩa watongoragia njamba iria
mĩrongo ĩtatũ na akiuga:

―Tũrĩ aku, wee Daudi, na tũrĩ hamwe nawe, wee mũrũ wa Jesii.

602




Thayũ, thayũ ũrotuĩka waku, na kũrogĩa na thayũ harĩ ũrĩa ũragũteithia,

Nĩ gũkorũo Kĩhoti waku nĩ aragũteithia.‖

Nĩ ũndũ ũcio Daudi akĩmaamũkĩra na akĩmaamũra makorũo gatagatĩ-inĩ ka atongoria a thigari.

19 Andũ amwe a kuuma Manase o nao nĩ moorĩire kũrĩ Daudi rĩrĩa ookire na Afilisti kũrũa na
Saulu; ĩndĩ ndaateithĩrĩirie Afilisti, tondũ thutha wa kwaranĩria, athani a Afilisti nĩ
maamũingatire, makiuga: ―Ekũũrĩra kũrĩ mwathi wake Saulu, na ũndũ ũcio nĩ ũgũtũma tũũrũo nĩ
mĩtwe itũ.‖ 20 Rĩrĩa aathiire Zikilagi, aya nĩo moorĩire kũrĩ we kuuma Manase: Adina, Jozabadu,
Jediaeli, Mikaeli, Jozabadu, Elihu, na Zilethai, atongoria a andũ makiri maingĩ a Manase. 21
Magĩteithia Daudi kũrũa na gĩkundi kĩa atunyani, nĩ gũkorũo othe maarĩ arũme marĩ na hinya na
ũcamba, na magĩtuĩka anene a mbũtũ. 22 O mũthenya o mũthenya andũ maathiaga o na mbere
gũthiĩ harĩ Daudi kũmũteithia nginya kambĩ ĩyo ĩkĩneneha o ta kambĩ ya Kĩhoti.

23 Ũyũ nĩguo mũigana wa atongoria a arĩa meehaarĩirie nĩ ũndũ wa mbaara arĩa maathiire kũrĩ
Daudi Hebironi kũneana ũthamaki wa Saulu kũrĩ we kũringana na uuge wa Yahweh. 24 Arũme a
Yahuda arĩa maakuuĩte ngo nene na itimũ maarĩ 6,800, mehaarĩirie nĩ ũndũ wa mbaara. 25
Kuuma harĩ Asimeoni, maarĩ arũme 7,100 a mbũtũ, marĩ na hinya na ũcamba.

26 Kuuma harĩ Alawii, arũme 4,600. 27 Jehoiada nĩwe warĩ mũtongoria wa ariũ a Haruni, na aarĩ
hamwe na arũme 3,700, 28 o hamwe na Zadoku, mwanake warĩ na hinya na ũcamba, hamwe na
anene 22 kuuma harĩ nyũmba ya maithe mao.

29 Kuuma harĩ Abenjamini, ariũ a ithe na Saulu, maarĩ arũme 3,000, arĩa aingĩ ao mbere ĩyo
maakoretwo makĩrangĩra maũndũ megiĩ nyũmba ya Saulu. 30 Kuuma harĩ Aefiraimu maarĩ
arũme 20,800 marĩ na hinya na ũcamba na marĩ igweta gatagatĩ-inĩ ka nyũmba cia maithe mao.

31 Kuuma harĩ nuthu ya mũhĩrĩga wa Manase, maarĩ arũme 18,000 arĩa maathuurĩtwo na
marĩĩtwa nĩgetha moke gũtua Daudi mũthamaki. 32 Kuuma harĩ mũhĩrĩga wa Isakaru, arĩa
maataũkagĩrũo nĩ mahinda na makamenya ũrĩa andũ a Isiraeli maagĩrĩirũo gwĩka, maarĩ arũme
200 a atongoria ao, na ariũ othe a ithe wao maarĩ rungu rwa ũtongoria wao. 33 Kuuma harĩ
Zebuluni, maarĩ arũme 50,000 arĩa maangĩahotire gũtungata mbũtũ-inĩ, mebangĩte mehaarĩirie
kũrũa marĩ na matharaita mothe ma mbaara, othe makĩnyitana na Daudi marĩ na wĩhokeku ũtarĩ
mũgayũkanu. 34 Kuuma harĩ Nafitali, kwarĩ na anene 1,000, marĩ hamwe na arũme 37,000 arĩa
maakuuĩte ngo nene na itimũ. 35 Kuuma harĩ Adani, arĩa meebangĩte mehaarĩirie kũrũa maarĩ
28,600. 36 Na kuuma harĩ Asheri, arĩa mangĩahotire gũtungata mbũtũ-inĩ mebangĩte mehaarĩirie
kũrũa maarĩ 40,000.

37 Kuuma mũrĩmo ũcio ũngĩ wa Rũũĩ rwa Jorodani, kuuma harĩ Arubeni, Agadi, na nuthu ya
mũhĩrĩga wa Manase, maarĩ thigari 120,000 ciarĩ na matharaita ma mĩthemba yothe ma mbaara.
38 Acio othe maarĩ arũme a mbaara, maanyitanĩire hamwe mbaara-inĩ; magĩũka Hebironi na
ngoro yothe gũtua Daudi mũthamaki wa andũ othe a Isiraeli, o nao andũ acio angĩ othe a Isiraeli

603


maarĩ na ũrũmwe wa kwenda gũtua Daudi mũthamaki. 39 Na magĩikara kũu hamwe na Daudi
thikũ ithatũ, makĩrĩaga na makĩnyuaga, nĩ gũkorũo ariũ a ithe wao nĩ maahaarĩrĩirie maũndũ nĩ
ũndũ wao. 40 O na arĩa othe maarĩ gũkuhĩ nao, na arĩa maarĩ kũraihu nginya Isakaru, Zebuluni,
na Nafitali, nĩ maarehaga irio makuuĩte na ndigiri, ngamĩra, nyũmbũ, na ng‘ombe—maarehaga
mũtu, keki cia ngũyũ hihe na cia thabibũ nyũmithie, ndibei, maguta, na ng‘ombe na ng‘ondu
mũigana mũnene mũno, nĩ gũkorũo thĩinĩ wa Isiraeli nĩ kwarĩ na gĩkeno kĩnene.

1 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 13

1 Na rĩrĩ, Daudi akĩaranĩria na anene a andũ ngiri na anene a andũ igana o hamwe na atongoria
othe. 2 Daudi agĩcoka akĩĩra kĩũngano gĩothe kĩa Isiraeli atĩrĩ: ―Angĩkorũo nĩ mũkuona arĩ wega
na ũndũ ũcio ũkorũo wĩtĩkĩrĩkĩte harĩ Yahweh Kĩhoti witũ, rekei tũtũme ndũmĩrĩri kũrĩ ariũ a ithe
witũ arĩa matigarĩte icigo-inĩ ciothe cia Isiraeli na kũrĩ athĩnjĩri-Yahweh na Alawii matũũra-inĩ
mao na kũndũ gwa kũrĩithia moke manyitanĩre na ithuĩ. 3 Na tũcokie Ithandũkũ rĩa Kĩhoti witũ.‖
Nĩ gũkorũo matiarĩrũmbũirie matukũ-inĩ ma Saulu. 4 Kĩũngano gĩothe gĩgĩtĩkĩra gwĩka ũguo, nĩ
gũkorũo andũ othe nĩ moonire ũndũ ũcio wagĩrĩire. 5 Nĩ ũndũ ũcio Daudi agĩcokanĩrĩria andũ
othe a Isiraeli, kuuma rũũĩ-inĩ rwa Misiri o nginya Lebo-hamathu, nĩguo makagĩĩre Ithandũkũ rĩa
Kĩhoti ũrĩa wa ma kuuma Kiriathu-jearimu.

6 Daudi na andũ othe a Isiraeli makĩambata magĩthiĩ Baala, kũu Kiriathu-jearimu ĩrĩa ya Yahuda,
nĩgetha makagĩĩre kuuma kuo Ithandũkũ rĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma, Yahweh, o we ũrĩa ũikarĩire gĩtĩ
kĩa ũnene igũrũ rĩa akerubi, harĩa andũ makayagĩra rĩĩtwa rĩake. 7 O na kũrĩ ũguo, makĩigĩrĩra
Ithandũkũ rĩu rĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma gakaari-inĩ kerũ ga gũkururio na makĩrĩkuua kuuma nyũmba-
inĩ ya Abinadabu, na Uza na Ahio nĩo maatongoragia gakaari kau ga gũkururio. 8 Daudi na andũ
othe a Isiraeli no gũkũngũĩra maakũngũyagĩra mbere ya Kĩhoti ũrĩa wa ma na hinya wao wothe,
makĩinaga nyĩmbo na inanda cia mũgeeto, inanda ingĩ cia ndigi, manyanga, thani iria
ihũũrithanagio, na tũrumbeta. 9 No rĩrĩa maakinyire kĩhuuhĩro-inĩ gĩa Kidoni, Uza agĩtambũrũkia
guoko gwake akĩnyita Ithandũkũ rĩu, nĩ gũkorũo ng‘ombe ciarĩ hakuhĩ kũrĩgũithia. 10 Nĩ ũndũ
ũcio marakara ma Yahweh makĩrĩrĩmbũkĩra Uza, na Akĩmũũraga nĩ ũndũ wa gũtambũrũkia
guoko gwake harĩ Ithandũkũ rĩu, agĩgĩkuĩra hau mbere ya Kĩhoti. 11 No Daudi akĩrakara nĩ ũndũ
wa marakara ma Yahweh kũrĩrĩmbũkĩra Uza; na handũ hau hetagwo Perezu-uza nginyagia
ũmũthĩ.

12 Nĩ ũndũ ũcio Daudi agĩĩtigĩra Kĩhoti ũrĩa wa ma mũthenya ũcio na akĩũria atĩrĩ: ―Ingĩrehe
Ithandũkũ rĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma atĩa kũrĩ niĩ?‖ 13 Daudi ndaigana gũtwara Ithandũkũ rĩu kũrĩa
aarĩ thĩinĩ wa Itũũra rĩa Daudi, ĩndĩ ooigire rĩtwarũo nyũmba-inĩ ya Obedi-edomu Mũgiiti. 14
Ithandũkũ rĩu rĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma rĩarĩ hamwe na andũ a nyũmba ya Obedi-edomu, rĩgĩikara
kũu nyũmba-inĩ yake mĩeri ĩtatũ, na Yahweh agĩthiĩ o na mbere kũrathima andũ a nyũmba ya
Obedi-edomu na kĩrĩa gĩothe aarĩ nakĩo.

604




1 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 14

1 Mũthamaki Hiramu wa Turo agĩtũma atũmwo kũrĩ Daudi, o hamwe na mbaũ cia mũtarakwa,
mabundi a mahiga, na mabundi a mbaũ, nĩguo mamwakĩre nyũmba. 2 Na Daudi nĩ aamenyaga
atĩ Yahweh nĩ aamũhandĩte atuĩke mũthamaki wa Isiraeli, tondũ ũthamaki wake nĩ watũũgĩrĩte
mũno nĩ ũndũ wa andũ Ake Isiraeli.

3 Daudi agĩkĩgĩa na atumia angĩ arĩ Yahrushalayim, na Daudi agĩciarĩrũo ariũ na aarĩ angĩ. 4
Maya nĩmo marĩĩtwa ma ciana iria aaciarĩirũo kũu Yahrushalayim: Shamua, Shobabu, Nathani,
Suleimani, 5 Ibiharu, Elishua, Elipeleti, 6 Noga, Nefegu, Jafia, 7 Elishama, Beeliada, na Elifeleti.

8 Rĩrĩa Afilisti maaiguire atĩ Daudi nĩ aaitĩrĩirio maguta atuĩke mũthamaki wa andũ othe a
Isiraeli, Afilisti othe makĩambata nĩguo magacarie Daudi. Rĩrĩa Daudi aaiguire ũhoro ũcio,
agĩthiĩ kũmatharĩkĩra. 9 Nao Afilisti acio magĩthiĩ na magĩikara magĩtharĩkagĩra Mũkuru-inĩ wa
Refaimu. 10 Daudi agĩtuĩria ũhoro harĩ Kĩhoti, akĩũria atĩrĩ: ―Nyambate ngatharĩkĩre Afilisti?
Hihi nĩ ũkũmaneana guoko-inĩ gwakwa?‖ Nĩ ũndũ ũcio Yahweh akĩmwĩra ũũ: ―Ambata, hatarĩ
nganja nĩ ngũmaneana guoko-inĩ gwaku.‖ 11 Daudi agĩkĩambata agĩthiĩ Baali-perazimu, na
akĩmoragĩra kuo. Nĩ ũndũ ũcio Daudi akiuga atĩrĩ: ―Kĩhoti ũrĩa wa ma nĩ aharaganĩtie thũ ciakwa
kũgerera guoko gwakwa, o ta ũrĩa maĩ maharaganagia handũ.‖ Nĩkĩo meetire handũ hau Baali-
perazimu. 12 Afilisti maatiganĩirie ihoti ciao kũu, na rĩrĩa Daudi aarutire watho, ihoti icio
igĩcinwo na mwaki.

13 Thutha-inĩ Afilisti magĩtharĩkĩra o rĩngĩ mũkuru-inĩ. 14 O rĩngĩ Daudi agĩtuĩria ũhoro harĩ
Yahweh, ĩndĩ Kĩhoti ũrĩa wa ma akĩmwĩra ũũ: ―Ndũkambate ũthiĩ kũrĩ o ĩmwe kwa ĩmwe. Handũ
ha ũguo, thiũrũrũka ũthiĩ thutha wao, nĩgetha ũmatharĩkĩre hau mbere ya ihinga cia mĩbaka. 15
Na rĩrĩa ũrĩigua mũgambo wa mũkubio igũrũ rĩa ihinga cia mĩbaka, wambĩrĩrie tharĩkĩro yaku,
tondũ Kĩhoti ũrĩa wa ma egũkorũo oimagarĩte mbere yaku kũũraga mbũtũ ya Afilisti.‖ 16 Nĩ
ũndũ ũcio Daudi agĩka o ta ũrĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma aamwathĩte, na makĩũraga mbũtũ ya Afilisti
kuuma Gibeoni gũthiĩ o nginya Gezeri. 17 Na ngumo ya Daudi ĩgĩtherema mabũrũri-inĩ mothe,
na Yahweh agĩtũma ndũrĩrĩ ciothe imwĩtigĩre.

1 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 15

1 Daudi agĩgĩthiĩ na mbere gwaka nyũmba ciake Itũũra-inĩ rĩa Daudi, na akĩhaarĩria handũ nĩ
ũndũ wa Ithandũkũ rĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma na akĩamba hema nĩ ũndũ warĩo. 2 Hĩndĩ ĩyo nĩrĩo
Daudi ooigire atĩrĩ: ―Gũtirĩ mũndũ wagĩrĩirũo gũkuua Ithandũkũ rĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma o tiga
Alawii, nĩ gũkorũo nĩo Yahweh athuurĩte makuuage Ithandũkũ rĩa Yahweh na mamũtungatagĩre

605





hingo ciothe.‖ 3 Daudi agĩcoka agĩcokanĩrĩria andũ othe a Isiraeli kũu Yahrushalayim nĩguo
mambatie Ithandũkũ rĩa Yahweh marĩtware harĩa aahaarĩirie nĩ ũndũ warĩo.

4 Daudi agĩcokanĩrĩria njiarũa cia Haruni na Alawii: 5 kuuma harĩ Akohathu, Urieli ũrĩa warĩ
mũnene na ariũ a ithe wao 120;

6 kuuma harĩ Amerari, Asaia ũrĩa warĩ mũnene na ariũ a ithe wao 220;

7 kuuma harĩ Agerishomu, Joeli ũrĩa warĩ mũnene na ariũ a ithe wao 130;

8 kuuma harĩ njiarũa cia Elizafani, Shemaia ũrĩa warĩ mũnene na ariũ a ithe wao 200;

9 kuuma harĩ njiarũa cia Hebironi, Elieli ũrĩa warĩ mũnene na ariũ a ithe wao 80;

10 kuuma harĩ njiarũa cia Uzieli, Aminadabu ũrĩa warĩ mũnene na ariũ a ithe wao 112.

11 Ningĩ Daudi agĩta athĩnjĩri-Yahweh Zadoku na Abiatharu na Alawii Urieli, Asaia, Joeli,
Shemaia, Elieli, na Aminadabu, 12 akĩmeera atĩrĩ: ―Inyuĩ nĩ inyuĩ atongoria a nyũmba cia maithe
manyu cia Alawii. Mwĩyamũrei, inyuĩ o hamwe na ariũ a ithe wanyu, mũcoke mwambatie
Ithandũkũ rĩa Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli mũrĩrehe harĩa haarĩirie nĩ ũndũ warĩo. 13 Tondũ
mũtiarĩkuuire riita rĩrĩa rĩa mbere-rĩ, marakara ma Yahweh Kĩhoti witũ nĩ maatũrĩrĩmbũkĩire, nĩ
gũkorũo tũtiatuĩririe mũtaratara ũrĩa wagĩrĩire.‖ 14 Nĩ ũndũ ũcio athĩnjĩri-Yahweh na Alawii
makĩyamũrĩra Yahweh nĩguo makambatie Ithandũkũ rĩa Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli.

15 Alawii magĩgĩkuua Ithandũkũ rĩu rĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma na mĩtĩ yarĩo marĩigĩrĩire ciande-inĩ
ciao, o ta ũrĩa Musa aathanĩte kũgerera kiugo kĩa Yahweh. 16 Daudi agĩcoka akĩra anene a
Alawii mathuure ariũ a ithe wao arĩa aini nĩguo maine makenete, na maine na indo cia ũini:
inanda cia ndigi, inanda cia mũgeeto, na thani iria ihũũrithanagio.

17 Nĩ ũndũ ũcio Alawii magĩthuura Hemani mũrũ wa Joeli, na kuuma harĩ ariũ a ithe wao, Asafu
mũrũ wa Berekia, na kuuma harĩ ariũ a ithe wao Amerari, Ethani mũrũ wa Kushaia. 18 Na maarĩ
hamwe na ariũ a ithe wao a gĩkundi gĩa kerĩ, Zakaria, Beni, Jaazieli, Shemiramothu, Jehieli, Uni,
Eliabu, Benaia, Maaseia, Matithia, Elifelehu, na Mikineia na Obedi-edomu na Jeieli arangĩri a
ihingo. 19 Aini Hemani, Asafu, na Ethani maarĩ a kũhũũrithania thani cia gĩcango iria
ihũũrithanagio; 20 na Zakaria, Azieli, Shemiramothu, Jehieli, Uni, Eliabu, Maaseia, na Benaia
maahũũraga inanda cia ndigi na mũgambo wa Alamothu; 21 na Matithia, Elifelehu, Mikineia,
Obedi-edomu, Jeieli, na Azazia maahũũraga inanda cia mũgeeto na mũgambo wa Sheminithu,
magakorũo marĩ arũgamĩrĩri. 22 Kenania mũnene wa Alawii aarũgamagĩrĩra wĩra wa ũkuui, nĩ
gũkorũo aarĩ njorua yaguo, 23 na Berekia na Elikana maarĩ arangĩri a ihingo nĩ ũndũ wa
Ithandũkũ. 24 Athĩnjĩri-Yahweh Shebania, Joshafatu, Nethaneli, Amasai, Zakaria, Benaia, na
Eliezeri maahuuhaga tũrumbeta na mũgambo mũnene marĩ mbere ya Ithandũkũ rĩa Kĩhoti ũrĩa
wa ma, na Obedi-edomu na Jehia o nao maatungataga marĩ arangĩri a ihingo nĩ ũndũ wa
Ithandũkũ.

606


25 Nake Daudi hamwe na athuri a Isiraeli na anene a andũ ngiri maathiaga magereire mwena-inĩ
nĩguo mambatie ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro kĩa Yahweh kuuma nyũmba-inĩ ya Obedi-edomu
makenete mũno. 26 Rĩrĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma aateithirie Alawii arĩa maakuuĩte ithandũkũ rĩa
kĩrĩkanĩro kĩa Yahweh, makĩruta igongona rĩa tũtegwa mũgwanja na ndũrũme mũgwanja. 27
Daudi eehumbĩte kagooti gatarĩ moko ka ngora ĩrĩa njega, o ta Alawii othe arĩa maakuuĩte
Ithandũkũ rĩu, aini, na Kenania mũnene wa ũkuui na wa aini; ningĩ Daudi nĩ eehumbĩte ebodi ya
gatani. 28 Andũ a Isiraeli othe magĩkĩrehe ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro kĩa Yahweh makiugagĩrĩria
makenete, makĩhuuhaga coro, na marĩ na tũrumbeta, na thani iria ihũũrithanagio, makĩhũũraga
inanda cia ndigi na inanda cia mũgeeto na mũgambo mũnene.

29 No rĩrĩa ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro kĩa Yahweh rĩakinyire Itũũra-inĩ rĩa Daudi, Mikali mwarĩ wa
Saulu agĩcũthĩrĩria thĩ ndirica-inĩ akĩona Mũthamaki Daudi akĩrũgarũga na agĩkũngũĩra; na
akĩambĩrĩria kũmũnyarara ngoro-inĩ yake.

1 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 16

1 Magĩgĩkinyia Ithandũkũ rĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma na makĩrĩiga thĩinĩ wa hema ĩrĩa Daudi aambĩte
nĩ ũndũ warĩo; na makĩruta magongona ma njino o hamwe na magongona ma ũiguano mbere ya
Kĩhoti ũrĩa wa ma. 2 Rĩrĩa Daudi aarĩkirie kũruta magongona ma njino na magongona ma
ũiguano, akĩrathima andũ thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩa Yahweh. 3 Nao andũ a Isiraeli othe, arũme o na
andũ-a-nja, mũndũ o mũndũ akĩmahe mũgate ũmwe na gĩcunjĩ kĩa nyama, o na gĩkũmba gĩa
thabibũ nyũmũ. 4 Agĩcoka akĩamũra Alawii amwe matungatage mbere ya Ithandũkũ rĩa Yahweh,
mandĩkage, macokagie ngatho, na makagooca Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli. 5 Asafu nĩwe warĩ
mũtongoria, na wa kerĩ kuuma harĩ we aarĩ Zakaria; na Jeieli, Shemiramothu, Jehieli, Matithia,
Eliabu, Benaia, Obedi-edomu, na Jeieli maahũũraga inanda cia ndigi na inanda cia mũgeeto; na
Asafu aahũũrithanagia thani iria ihũũrithanagio, 6 nao Benaia na Jahazieli athĩnjĩri-Yahweh
maahuuhaga tũrumbeta hĩndĩ ciothe mbere ya ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro gĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma.

7 Mũthenya ũcio nĩguo Daudi aarutire rwĩmbo riita rĩa mbere rwa gũcokia ngatho harĩ Yahweh
kũgerera Asafu na ariũ a ithe:

8 ―Cokeriai Yahweh ngatho, kaĩrai rĩĩtwa rĩake,

Menyithaniai mawĩko make gatagatĩ-inĩ ka ikundi cia andũ!

9 Mũinĩrei, inai nyĩmbo cia kũmũgooca,

Mwĩcũraniei igũrũ rĩgiĩ mawĩra make mothe ma magegania.

10 Mwĩrahei nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩake rĩamũre.

607




Ngoro cia arĩa macaragia Yahweh nĩ icanjamũke.

11 Caragiai Yahweh o na hinya wake.

Caragiai ũthiũ wake hingo ciothe.

12 Ririkanai mawĩra ma magegania marĩa ekĩte,

O na ciama ciake na matuĩro marĩa amenyithanĩtie,

13 Inyuĩ mbeũ ya Isiraeli ndungata yake,

Inyuĩ ariũ a Jakubu, o inyuĩ aathuurire.

14 We nĩ Yahweh Kĩhoti witũ.

Matuĩro make ma ciira marĩ kũndũ guothe thĩinĩ wa thĩ.

15 Ririkanai kĩrĩkanĩro gĩake tene na tene,

Kĩĩranĩro kĩrĩa eerĩire nginya njiarũa ngiri,

16 Kĩrĩkanĩro kĩrĩa aarĩkanĩire na Iburahimu,

Na mwĩhĩtwa ũrĩa eehĩtĩire Isaaka,

17 Ũrĩa aahandire ũrĩ ta watho harĩ Jakubu

Na ũrĩ kĩrĩkanĩro gĩa gũtũũra harĩ Isiraeli,

18 Akiuga atĩrĩ, ‗Nĩ ngaakũhe bũrũri wa Kanaani

Ũtuĩke igai rĩanyu rĩrĩa mũgaĩirũo.‘

19 Hĩndĩ ĩyo nĩ rĩrĩa mwarĩ o andũ anini,

Andũ anini mũno, na mwarĩ ageni bũrũri-inĩ.

20 Maathiaga kuuma bũrũri ũmwe nginya ũrĩa ũngĩ,

Kuuma ũthamaki ũmwe nginya kũrĩ

andũ angĩ.

21 Ndeetĩkĩririe mũndũ o wothe amahinyĩrĩrie,

No nĩ aarũithirie athamaki nĩ ũndũ wao,

22 Akiuga ũũ, ‗Mũtikahutie arĩa akwa aitĩrĩrie maguta,

608


Na mũtigeke anabii akwa ũndũ mũũru.‘

23 Inĩrai Yahweh, inyuĩ thĩ yothe!

Menyithaniai ũhoro wĩgiĩ ũhonokio wake o mũthenya o mũthenya!

24 Menyithaniai riri wake gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ,

Mũmenyithanie mawĩra make ma magegania gatagatĩ-inĩ ka ikundi ciothe cia andũ.

25 Nĩ gũkorũo Yahweh nĩ mũnene na nĩ agĩrĩire mũno kũgoocagwo

Nĩ wa gwĩtigĩrũo gũkĩra ihoti iria ingĩ ciothe.

26 Ihoti ciothe cia ikundi cia andũ nĩ ihoti itarĩ kĩene,

Ĩndĩ Yahweh nĩwe wombire igũrũ.

27 Mbere yake hakoragwo na ũnene na riri;

Hinya na gĩkeno ikoragwo thĩinĩ wa gĩikaro gĩake.

28 Hei Yahweh kĩrĩa kĩmwagĩrĩire, inyuĩ mbarĩ cia ikundi cia andũ,

Hei Yahweh kĩrĩa kĩmwagĩrĩire tondũ wa riri o na hinya wake.

29 Hei Yahweh riri ũrĩa wagĩrĩire rĩĩtwa rĩake;

Rehei kĩheo na mũũke mbere yake.

Inamĩrĩrai Yahweh mwĩhumbĩte nguo nyamũre.

30 Inainai mũrĩ mbere yake, inyuĩ thĩ yothe!

Thĩ nĩ ĩhandĩtwo ĩkarũma wega; ndĩngĩeherio.

31 Igũrũ nĩ rĩkene, nayo thĩ ĩcanjamũke;

Menyithaniai ũũ gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ: ‗Yahweh nĩ atuĩkĩte Mũthamaki!‘

32 Iria nĩ rĩrurume o na kĩrĩa gĩothe kĩiyũrĩte thĩinĩ warĩo;

Mĩgũnda nĩ ĩkene hamwe na kĩrĩa gĩothe kĩrĩ thĩinĩ wayo.

33 Hĩndĩ o ro ĩyo mĩtĩ yothe ya mũtitũ nĩ yanĩrĩre ĩkenete mbere ya Yahweh,

Nĩ gũkorũo nĩ aroka gũtuĩra thĩ ciira.

34 Cokeriai Yahweh ngatho, tondũ nĩ mwega;

609


Tha ciake itũũraga tene na tene.

35 Na muuge, ‗Tũhonokie, wee Kĩhoti wa ũhonokio witũ,

Tũcokanĩrĩrie na ũtũhonokie kuuma ndũrĩrĩ-inĩ,

Nĩguo tũcokagĩrie rĩĩtwa rĩaku rĩamũre ngatho

Na tũkenage nĩ ũndũ wa gũkũgooca.

36 Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli arogoocwo

Tene na tene.‘‖

Na andũ othe makiuga, ―Amein!‖ na makĩgooca Yahweh.

37 Daudi agĩcoka agĩtiga Asafu na ariũ a ithe hau mbere ya ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro kĩa Yahweh
matungatage hĩndĩ ciothe mbere ya Ithandũkũ rĩu, kũringana na ũrĩa gwekagwo o mũthenya. 38
Obedi-edomu na ariũ a ithe, arĩa mũigana wao warĩ 68, na Obedi-edomu mũrũ wa Jeduthuni, na
Hosa maarĩ arangĩri a ihingo; 39 na Zadoku mũthĩnjĩri-Yahweh na athĩnjĩri-Yahweh acio angĩ
maarĩ mbere ya gĩikaro kĩrĩa kĩamũre kĩa Yahweh thĩinĩ wa handũ harĩa hatũũgĩru kũu Gibeoni
40 nĩgetha marutagĩre Yahweh magongona ma njino hĩndĩ ciothe kĩgongona-inĩ kĩa magongona
ma njino, rũcinĩ na hwaĩ-inĩ, na mekage maũndũ marĩa mothe mandĩkĩtwo Watho-inĩ wa
Yahweh marĩa aathire Isiraeli. 41 Maarĩ hamwe na Hemani na Jeduthuni na arũme acio angĩ
maamũrĩtwo na magathuurũo na marĩĩtwa mao marĩ a gũcokeria Yahweh ngatho, tondũ ―tha
ciake itũũraga tene na tene‖; 42 na maarĩ hamwe na Hemani na Jeduthuni marĩ a kũhuuha
tũrumbeta, kũhũũrithania thani iria ihũũrithanagio, na indo cia ũini iria ihũthagĩrũo kũgooca
Kĩhoti ũrĩa wa ma; nao ariũ a Jeduthuni maakoragwo kĩhingo-inĩ. 43 Thutha ũcio andũ othe
makĩinũka kwao mĩciĩ, na Daudi agĩthiĩ kũrathima andũ a nyũmba yake.

1 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 17

1 Na rĩrĩa Daudi aaikarire gwake nyũmba, akĩĩra mũnabii Nathani ũũ: ―Atĩrĩrĩ, njikaraga
nyũmba-inĩ yakĩtwo na mĩtarakwa no ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro kĩa Yahweh rĩikaraga rungu rwa
itambaya cia hema.‖ 2 Nathani agĩcokeria Daudi ũũ: ―Ĩka ũrĩa wothe ũrĩ ngoro-inĩ yaku, nĩ
gũkorũo Kĩhoti ũrĩa wa ma arĩ hamwe nawe.‖

3 Ũtukũ o ro ũcio, kiugo gĩa Kĩhoti gĩgĩkinyĩra Nathani, akĩmwĩra atĩrĩ: 4 ―Thiĩ wĩre Daudi
ndungata yakwa atĩrĩ, ‗Ũũ nĩguo Yahweh oigĩte: ―Wee tiwe ũkũnjakĩra nyũmba ĩrĩa ndĩikaraga. 5
Nĩ gũkorũo ndirĩ ndaikara thĩinĩ wa nyũmba kuuma mũthenya ũrĩa ndarutire andũ a Isiraeli
Misiri nginyagia mũthenya ũyũ wa ũmũthĩ, ĩndĩ ndũũraga thaamathaamaga kuuma hema-inĩ

610




ĩmwe nginya hema-inĩ ĩrĩa ĩngĩ na kuuma gĩikaro-inĩ kĩmwe kĩrĩa kĩamũre nginya kĩrĩa kĩngĩ. 6
Ihinda-inĩ rĩrĩa rĩothe ndathiaga hamwe na andũ othe a Isiraeli-rĩ, hihi nĩ harĩ hĩndĩ ndaririe kiugo
o na kĩmwe harĩ mũtiirĩrĩri bũrũri o na ũmwe wa Isiraeli harĩ arĩa ndaamũrire marĩithagie andũ
akwa, ngiuga ũũ, ‗Mũregete kũnjakĩra nyũmba ya mĩtarakwa nĩkĩ?‘‖‘

7 Rĩu ĩra Daudi ndungata yakwa atĩrĩ, ‗Ũũ nĩguo Yahweh mũnene wa ita oigĩte: ―Ndakũrutire
kũndũ gwa kũrĩithia, ũgĩtiga kũrũmĩrĩra rũũru, nĩguo ũtuĩke mũtongoria wa gũtongoragia andũ
akwa Isiraeli. 8 Na ndĩrĩkoragwo hamwe nawe kũrĩa guothe ũrĩthiaga, na nĩ ngũniina thũ ciaku
ciothe ciehere mbere yaku; na nĩ ngũgũthondekera rĩĩtwa, o ta rĩĩtwa rĩa andũ arĩa marĩ igweta
thĩinĩ wa thĩ. 9 Nĩ ngũthuura kũndũ nĩ ũndũ wa andũ akwa Isiraeli na ndĩmahe maikarage kuo, na
kũu nĩkuo megũtũũra na gũtirĩ hĩndĩ magaacoka gũthumbũrũo; na andũ arĩa aganu
matikamahinyĩrĩria rĩngĩ ta ũrĩa meekaga ihinda-inĩ rĩrĩa ihĩtũku, 10 kuuma mũthenya ũrĩa
ndaamũrire atiirĩrĩri bũrũri a gũtiirĩrĩra andũ akwa Isiraeli. Na nĩ ngũtooria thũ ciaku ciothe.
Makĩria ma ũguo, ndĩrakwĩra ũũ, ‗Yahweh nĩ egũgwakĩra nyũmba.‘

11 ―‗―Rĩrĩa matukũ maku magaakinya mũthia na ũthiĩ kũrĩ maithe manyu ma tene, nĩ ngaarahũra
mbeũ yaku ĩrĩa ĩgooka thutha waku, ũmwe wa ariũ aku, na nĩ ngaahanda ũthamaki wake ũrũme
biũ. 12 Ũcio nĩwe ũkaanjakĩra nyũmba, na nĩ ngaahanda gĩtĩ gĩake kĩa ũnene kĩrũme tene na
tene. 13 Nĩ ngaatuĩka ithe, nake atuĩke mũrũ wakwa. Na ndikamũthengeria tha ciakwa ta ũrĩa
ndathengirie kuuma harĩ ũrĩa warĩ mbere yaku. 14 Na nĩ ngaatũma ehande nyũmba-inĩ yakwa na
ũthamaki-inĩ wakwa tene na tene, na gĩtĩ gĩake kĩa ũnene gĩgaatũũra tene na tene.‖‘‖

15 Nathani akĩĩra Daudi ciugo icio ciothe o hamwe na kĩoneki kĩu gĩothe.

16 Hĩndĩ ĩyo Mũthamaki Daudi akĩingĩra na agĩikara thĩ mbere ya Yahweh na akiuga ũũ: ―Niĩ
ndĩ ũ, wee Yahweh Kĩhoti? Nayo nyũmba yakwa nĩ kĩĩ atĩ nĩguo ũnginyie haha ũnginyĩtie? 17
Makĩria ma ũguo, wee Kĩhoti, ningĩ nĩ warĩtie ũhoro wa nyũmba ya ndungata yaku wĩgiĩ ihinda
rĩrĩa rĩgooka thutha-inĩ; na ũndorete o ta ndĩ mũndũ wagĩrĩire gũtũũgĩrio makĩria, wee Yahweh
Kĩhoti. 18 Nĩ atĩa ũngĩ ndungata yaku Daudi ĩngĩkwĩra wĩgiĩ gĩtĩo kĩrĩa nyonetio na nĩ ũĩ
ndungata yaku wega? 19 Wee Yahweh, nĩ ũndũ wa ndungata yaku na nĩ ũndũ wa gũkorũo
wĩtĩkanĩtie na ũndũ ũcio ngoro-inĩ yaku, nĩkĩo wĩkĩte maũndũ macio mothe manene na njĩra ya
kũguũria ũnene waku. 20 Wee Yahweh, gũtirĩ ũngĩ ũhaana tawe, na gũtirĩ Kĩhoti ũngĩ tiga wee;
maũndũ mothe marĩa twĩiguĩrĩire na matũ maitũ nĩ maheanĩte ũira wa ũndũ ũcio. 21 Na nĩ rũrĩrĩ
rũrĩkũ rũngĩ rũtariĩ ta andũ aku Isiraeli? Kĩhoti ũrĩa wa ma aathiire na akĩmakũũra magĩtuĩka
andũ ake. Ũgĩĩthondekera rĩĩtwa na njĩra ya gwĩka maũndũ manene na ma magegania, ũkĩingata
ndũrĩrĩ ciehere mbere ya andũ aku, arĩa wakũũrire kuuma Misiri. 22 Ũgĩtũma andũ aku Isiraeli
matuĩke andũ aku mwene mahinda mothe; nawe Yahweh, ũgĩtuĩka Kĩhoti wao. 23 Rĩu wee
Yahweh, kĩĩranĩro kĩrĩa wĩranĩire ũhoro-inĩ wĩgiĩ ndungata yaku na nyũmba yayo kĩrotuĩka gĩa
kwĩhokeka mahinda-inĩ mothe, na ũroeka o ta ũrĩa wĩranĩire. 24 Rĩĩtwa rĩaku rĩrotũũra na
rĩtũũgĩrio tene na tene, nĩgetha andũ moige atĩrĩ, ‗Yahweh mũnene wa ita, Kĩhoti wa Isiraeli,
nĩwe Kĩhoti harĩ Isiraeli,‘ na nyũmba ya Daudi ndungata yaku ĩroehanda wega mbere yaku. 25
Nĩ gũkorũo wee Kĩhoti wakwa, nĩ ũguũrĩirie ndungata yaku muoroto waku wa kũmĩakĩra

611


nyũmba. Nĩkĩo ndungata yaku ĩrĩ na ũmĩrĩru wa gũkũhoya ihoya rĩrĩ. 26 Na rĩu, wee Yahweh,
wee nĩwe Kĩhoti ũrĩa wa ma, na nĩ wĩranĩire maũndũ macio mega ũhoro-inĩ wĩgiĩ ndungata yaku.
27 Kwoguo ũrokenio nĩ kũrathima nyũmba ya ndungata yaku, na ĩrotũũra tene na tene mbere
yaku; nĩ gũkorũo wee Yahweh, nĩ ũmĩrathimĩte, na nĩ ndathime tene na tene.‖

1 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 18

1 Thutha wa ihinda, Daudi akĩhoota Afilisti na akĩmatooria biũ na agĩtunyana Gathu na taũni
ciakuo iria ciamĩthiũrũrũkĩirie kuuma moko-inĩ ma Afilisti. 2 Agĩcoka agĩtooria Moabi, na
Amoabi magĩtuĩka ndungata cia Daudi na nĩ maamũrehagĩra irĩhi rĩa igooti.

3 Daudi agĩgĩtooria Mũthamaki Hadadezeri wa Zoba hakuhĩ na Hamathu arĩ njĩra-inĩ agĩthiĩ
kũgaacĩrithia ũnene wake Rũũĩ-inĩ rwa Farati. 4 Daudi akĩmũtunya ngaari 1,000 cia mbarathi,
atwarithia a mbarathi 7,000, na thigari 20,000 cia gũthiĩ na magũrũ. Daudi agĩcoka agĩtema
mĩkiha ya magũrũ ma mbarathi ciothe cia ngaari cia mbaara, o tiga mbarathi 100.

5 Rĩrĩa Asiria a Dameski mookire gũteithia Mũthamaki Hadadezeri wa Zoba, Daudi akĩũraga
Asiria 22,000.

6 Daudi agĩcoka agĩthondeka kambĩ cia thigari kũu Siria ya Dameski, na Asiria magĩtuĩka
ndungata cia Daudi na nĩ maamũrehagĩra irĩhi rĩa igooti. Yahweh agĩkĩhe Daudi ũhootani kũrĩa
guothe aathiaga. 7 Makĩria ma ũguo, Daudi akĩoya ngo cia gĩthiũrũrĩ cia thahabu kuuma kũrĩ
ndungata cia Hadadezeri na agĩthiĩ nacio Yahrushalayim. 8 Kuuma Tibihathu na Kuni, matũũra
ma Hadadezeri, Daudi akĩoya gĩcango kĩingĩ mũno. Suleimani aahũthĩrire gĩcango kĩu
gũthondeka Karia ga gĩcango, itugĩ, na indo cia gĩcango.

9 Rĩrĩa Mũthamaki Tou wa Hamathu aaiguire atĩ Daudi nĩ aatooretie mbũtũ yothe ya Mũthamaki
Hadadezeri wa Zoba, 10 o rĩo agĩtũma Hadoramu mũrũwe kũrĩ Mũthamaki Daudi akamũũrie
ũrĩa arathiĩ na mbere na amũgaathĩrĩrie nĩ tondũ wa ũrĩa aarũĩte na Hadadezeri na akamũtooria
(nĩ gũkorũo Hadadezeri nĩ aarũaga na Tou kaingĩ), na agĩkĩmũtwarĩra indo cia mĩthemba yothe
cia thahabu, betha, na gĩcango. 11 Mũthamaki Daudi agĩkĩamũrĩra Yahweh indo icio, o hamwe
na betha na thahabu iria aakuuĩte kuuma kũrĩ ndũrĩrĩ ciothe: kuuma Edomu na Moabi, kuuma
kũrĩ Aamoni, Afilisti, na Aamaleki.

12 Abishai mũrũ wa Zeruia akĩũraga Aedomu 18,000 Mũkuru-inĩ wa Cumbĩ. 13 Agĩthondeka
kambĩ cia thigari kũu Edomu, na Aedomu othe magĩtuĩka ndungata cia Daudi. Yahweh agĩkĩhe
Daudi ũhootani kũrĩa guothe aathiaga. 14 Daudi agĩthiĩ o na mbere gũthamakĩra andũ othe a
Isiraeli, na aatuagĩra andũ ake othe ciira na kĩhooto na ũthingu. 15 Joabu mũrũ wa Zeruia aarĩ
mũnene wa mbũtũ, nake Jehoshafatu mũrũ wa Ahiludu aarĩ mũigi wa rekondi, 16 Zadoku mũrũ

612





wa Ahitubu na Ahimeleku mũrũ wa Abiatharu maarĩ athĩnjĩri-Yahweh, nake Shavisha aarĩ
mwandĩki. 17 Benaia mũrũ wa Jehoiada aarĩ mũnene wa Akerethi na Apelethi. Nao ariũ a Daudi
maarĩ gaturũa-inĩ ka mbere thutha wa mũthamaki.

1 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 19

1 Thutha-inĩ Nahashu mũthamaki wa Aamoni agĩkua, nake mũrũwe agĩtuĩka mũthamaki ithenya
rĩake. 2 Nĩ ũndũ ũcio Daudi akiuga atĩrĩ: ―Nĩ nguonia Hanuni mũrũ wa Nahashu maũndũ mega
ma ũtugi nĩ gũkorũo ithe nĩ anjĩkire maũndũ mega ma ũtugi.‖ Kwoguo Daudi agĩtũma atũmwo
makamũũmĩrĩrie nĩ ũndũ wa gũkuĩrũo nĩ ithe. No rĩrĩa ndungata icio cia Daudi ciakinyire bũrũri-
inĩ wa Aamoni nĩgetha ikomĩrĩrie Hanuni, 3 anene a Aamoni makĩra Hanuni atĩrĩ: ―Hihi ũreciria
Daudi nĩ gũtĩa aratĩa thoguo na njĩra ya gũtũma andũ makũũmĩrĩrie? Githĩ ndungata ciake itiũkĩte
kũrĩ wee nĩguo ituĩrie na kinyi na ikũhagũranie na ithigane bũrũri ũyũ?‖ 4 Nĩ ũndũ ũcio Hanuni
akĩnyita ndungata icio cia Daudi na agĩcienja na agĩtinia nguo ciacio nuthu njikarĩro-inĩ na
agĩcingata. 5 Rĩrĩa Daudi eerirũo ũhoro wĩgiĩ arũme acio, agĩtũma andũ angĩ o rĩo makamatũnge,
tondũ arũme acio nĩ maaconorithĩtio mũno; na mũthamaki akĩmeera ũũ: ―Ikarai Jeriko nginya
nderu cianyu ciambe imere rĩngĩ, thutha ũcio mũcoke mũũke.‖

6 Thutha wa ihinda Aamoni makĩona atĩ nĩ matuĩkĩte kĩndũ kĩnungu harĩ Daudi, nĩ ũndũ ũcio
Hanuni na Aamoni magĩtũma taranda 1,000 cia betha nĩguo makombore ngaari cia mbarathi na
atwarithia a mbarathi kuuma Mesopotamia, Aramu-maaka, na Zoba. 7 Nĩ ũndũ ũcio
magĩkombora ngaari 32,000 cia mbarathi, o hamwe na mũthamaki wa Maaka na andũ ake.
Magĩũka na makĩamba hema mbere ya Medeba. Aamoni magĩgĩtũngana hamwe kuuma matũũra-
inĩ mao na makiuma nĩguo marũe.

8 Rĩrĩa Daudi aaiguire ũhoro ũcio, agĩtũma Joabu na mbũtũ yothe, hamwe na njamba ciake cia
ita iria irĩ hinya biũ. 9 Na Aamoni makiumagara magĩthiĩ na makĩĩbanga nĩ ũndũ wa mbaara
mũromo-inĩ wa itũũra na hĩndĩ ĩyo nao athamaki acio mookĩte maarĩ oiki werũ-inĩ.

10 Rĩrĩa Joabu oonire atĩ thigari icio cia mbaara ciokaga kũmũtharĩkĩra ciumĩte mwena wa mbere
na wa thutha, agĩthuura thigari iria njega biũ thĩinĩ wa Isiraeli na agĩcibanga nĩ ũndũ wa mbaara
nĩguo igatũngane na Asiria. 11 Na akĩiga arũme acio angĩ rungu rwa ũtongoria wa mũrũ wa
nyina Abishai, nĩgetha amabange nĩ ũndũ wa mbaara nĩguo magatũngane na Aamoni. 12
Agĩcoka akiuga atĩrĩ: ―Angĩkorũo Asiria nĩ mekũngĩria hinya-rĩ, wagĩrĩirũo gũka kũũhonokia; no
angĩkorũo Aamoni nĩ megũgũkĩria hinya, nĩ ngũkũhonokia. 13 No mũhaka twĩhe hinya na tũgĩe
na ũmĩrĩru nĩ ũndũ wa andũ aitũ na matũũra ma Kĩhoti witũ, na Yahweh nĩ egwĩka ũrĩa ekuona
arĩ wega maitho-inĩ make.‖

613




14 Thutha ũcio Joabu na arũme ake magĩthiĩ gũtũngana na Asiria mbaara-inĩ, nao makĩmũũrĩra.
15 Rĩrĩa Aamoni moonire atĩ Asiria nĩ mora, o nao makĩũrĩra mũrũ wa nyina Abishai magĩthiĩ
magĩtonya itũũra-inĩ. Thutha ũcio Joabu agĩthiĩ Yahrushalayim.

16 Rĩrĩa Asiria moonire atĩ nĩ matoorio nĩ Isiraeli, magĩgĩtũma atũmwo mageete Asiria a gĩcigo
kĩa Rũũĩ, matongoretio nĩ Shofaku mũnene wa mbũtũ ya Hadadezeri.

17 Rĩrĩa Daudi aakinyĩirio ndũmĩrĩri ĩyo, o rĩo agĩcokanĩrĩria andũ othe a Isiraeli na makĩringa
Jorodani magĩthiĩ kũrĩ o na makĩĩbanga nĩ ũndũ wa mbaara nĩguo mamokĩrĩre. Daudi agĩkĩĩbanga
nĩ ũndũ wa mbaara nĩguo atũngane na Asiria, nao makĩrũa nake. 18 No Asiria makĩũrĩra andũ a
Isiraeli; na Daudi akĩũraga atwarithia 7,000 a ngaari cia mbarathi na thigari 40,000 cia gũthiĩ na
magũrũ cia Asiria, na akĩũraga Shofaku mũnene wa mbũtũ. 19 Rĩrĩa ndungata cia Hadadezeri
cioonire atĩ nĩ ciahootwo nĩ Isiraeli, o rĩo igĩthondeka thayũ na Daudi na igĩtuĩka cia gwathagwo
nĩwe; na Asiria matiigana gwĩtĩkĩra gũteithia Aamoni rĩngĩ.

1 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 20

1 Na rĩrĩ, kĩambĩrĩria-inĩ kĩa mwaka, ihinda-inĩ rĩrĩa athamaki mathiaga mbaara-inĩ, Joabu
agĩtongoria mbũtũ mbaara-inĩ na akĩananga bũrũri wa Aamoni; agĩthiĩ na akĩrigicĩria itũũra rĩa
Raba, no we Daudi agĩtigwo Yahrushalayim. Joabu agĩgĩtharĩkĩra itũũra rĩa Raba na
akĩrĩmomora. 2 Nake Daudi akĩoya thũmbĩ ya Malikamu kuuma mũtwe-inĩ wayo, akĩona atĩ yarĩ
na ũritũ wa taranda ĩmwe ya thahabu, na yarĩ na tũhiga twa goro thĩinĩ; na ĩkĩigĩrĩrũo mũtwe-inĩ
wa Daudi. Ningĩ akĩoya indo nyingĩ mũno cia gũtahwo kuuma itũũra-inĩ rĩu. 3 Na agĩkuua andũ
arĩa maarĩ itũũra-inĩ rĩu na akĩmaiga marutage wĩra wa kũrenga mahiga, na marutage wĩra na
indo njũgĩ cia kĩgera na mathanwa. Ũguo nĩguo Daudi eekire matũũra mothe ma Aamoni. Thutha
ũcio Daudi na thigari ciothe magĩcoka Yahrushalayim.

4 Thutha wa maũndũ macio, gũkiumĩra mbaara rĩngĩ na Afilisti itũũra-inĩ rĩa Gezeri. Hĩndĩ ĩyo
Sibekai Mũhushathi akĩũraga Sipai, ũrĩa warĩ wa rũciaro rwa Arefai, na magĩtoorio.

5 Na o rĩngĩ gũkĩgĩa mbaara na Afilisti, na Elihanani mũrũ wa Jairu akĩũraga Lahami mũrũ wa
ithe na Goliathu Mũgiiti, ũrĩa itimũ rĩake rĩarĩ na mũtĩ wahaanaga ta mũtĩ wa atumi a nguo.

6 Gũkiumĩra mbaara o rĩngĩ thĩinĩ wa Gathu, na kwarĩ na mũndũ warĩ na ũnene ũtarĩ wa ndũire,
aarĩ na ciara 6 o guoko na ciara 6 o kũgũrũ, ciothe ciarĩ ciara 24; na o nake aarĩ wa rũciaro rwa
Arefai. 7 Agĩikara akĩnyũrũragia Isiraeli. Nĩ ũndũ ũcio Jonathani mũrũ wa Shimea, mũrũ wa
nyina na Daudi akĩmũũraga.

8 Acio maarĩ njiarũa cia Arefai kũu Gathu, na makĩgwa kũgerera guoko kwa Daudi na kũgerera
guoko kwa ndungata ciake.

614




1 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 21

1 Nake Shaitani akĩĩhanda kwerekera andũ a Isiraeli, agĩcogera Daudi atare andũ a Isiraeli. 2
Kwoguo Daudi akĩĩra Joabu na anene a andũ atĩrĩ: ―Thiĩi mũtare andũ a Isiraeli kuuma Biri-shiba
nginya Dani; mũcoke mũndehere riboti nĩgetha menye mũigana wao.‖ 3 No Joabu akiuga ũũ:
―Yahweh arotũma andũ ake mongerereke maita 100! Mwathi wakwa mũthamaki, na githĩ othe ti
ndungata cia mwathi wakwa? Nĩ kĩĩ kĩratũma mwathi wakwa ende gwĩka ũguo? Nĩ kĩĩ gĩgũtũma
atuĩke wa kũrehera Isiraeli mahĩtia?‖

4 Ĩndĩ kiugo kĩa mũthamaki gĩgĩtooria Joabu. Nĩ ũndũ ũcio Joabu akiumagara na agĩtuĩkania
Isiraeli guothe, na thutha ũcio agĩcoka Yahrushalayim. 5 Joabu agĩkĩnengera Daudi mũigana wa
andũ arĩa maandĩkithirio. Andũ othe a Isiraeli maarĩ arũme 1,100,000 marĩ na hiũ cia njora, na
andũ a Yahuda maarĩ arũme 470,000 marĩ na hiũ cia njora. 6 No Alawii na Abenjamini
matiandĩkithirio hamwe nao, tondũ uuge wa mũthamaki ndwakenirie Joabu.

7 Na rĩrĩ, ũndũ ũcio nĩ warakaririe Kĩhoti ũrĩa wa ma mũno, nĩ ũndũ ũcio agĩtharĩkĩra Isiraeli. 8
Daudi agĩkĩĩra Kĩhoti ũrĩa wa ma atĩrĩ: ―Nĩ njĩhĩtie mũno nĩ ũndũ wa gwĩka ũndũ ũyũ. Na rĩu,
ndagũthaitha wohere ndungata yaku mahĩtia mayo, nĩ gũkorũo nĩ njĩkĩte ũndũ wa ũrimũ mũno.‖
9 Yahweh agĩcoka akĩarĩria Gadi, ũrĩa warĩ muoni cioneki wa Daudi, akĩmwĩra ũũ: 10 ―Thiĩ wĩre
Daudi atĩrĩ, ‗Ũũ nĩguo Yahweh oigĩte: ―Ndĩrakũhe maũndũ matatũ ma gũthuura. Thuura ũndũ
ũmwe ũrĩa ũkwenda ngũrehere.‖‘‖ 11 Kwoguo Gadi akĩingĩra harĩ Daudi na akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũũ
nĩguo Yahweh oigĩte, ‗Wĩthuurĩre 12 kana ũkwenda gũkorũo na ng‘aragu mĩaka ĩtatũ, kana mĩeri
ĩtatũ ya kwanangwo nĩ thũ ciaku na hĩndĩ ĩyo rũhiũ rwa njora rwa thũ ciaku rũkorũo
rũgĩgũũkĩrĩra, kana ũũkĩrĩrũo nĩ rũhiũ rwa njora rwa Yahweh thikũ ithatũ—kũgĩe na mũrimũ
mũũru bũrũri-inĩ—mũraika wa Yahweh akĩrehaga mwanangĩko gĩcigo-inĩ gĩothe kĩa Isiraeli.‘
Rĩu wĩcũranie ũrĩa ũkwenda njokerie Ũrĩa ũndũmĩte.‖ 13 Nĩ ũndũ ũcio Daudi akĩĩra Gadi ũũ: ―Nĩ
ndangĩkĩte mũno nĩ tondũ wa ũndũ ũyũ. Ndagũthaitha, reke ngũe guoko-inĩ kwa Yahweh, nĩ
gũkorũo tha ciake nĩ nyingĩ mũno; no ndũkareke ngũe guoko-inĩ kwa mũndũ.‖

14 Yahweh agĩgĩtũma mũrimũ mũũru thĩinĩ wa Isiraeli, ũndũ ũrĩa watũmire andũ 70,000 thĩinĩ
wa Isiraeli makue. 15 Makĩria ma ũguo, Kĩhoti ũrĩa wa ma agĩtũma mũraika athiĩ itũũra-inĩ rĩa
Yahrushalayim nĩgetha arĩanange; na rĩrĩa aarĩ hakuhĩ gwĩka ũguo, Yahweh akĩona ũndũ ũcio na
akĩĩrira nĩ ũndũ wa mũthiro ũcio, na akĩĩra mũraika ũcio warehaga mwanangĩko ũcio ũũ: ―Nĩ
ũguo rĩu! Rĩu cokia guoko gwaku thĩ.‖ Mũraika ũcio wa Yahweh aarũgamĩte hakuhĩ na
kĩhuuhĩro kĩa Orinani Mũjebusi.

16 Rĩrĩa Daudi aatiirire maitho make, akĩona mũraika wa Yahweh arũgamĩte gatagatĩ ga thĩ na
igũrũ acomorete rũhiũ rwa njora arwerekeirie Yahrushalayim. O rĩo Daudi na athuri makĩĩgũithia
maturumithĩtie mothiũ mao thĩ mehumbĩte nguo cia makũnia. 17 Daudi akĩĩra Kĩhoti ũrĩa wa ma
atĩrĩ: ―Na githĩ ti niĩ ndĩratarire andũ? Niĩ nĩ niĩ njĩhĩtie, na nĩ niĩ njĩkĩte ũndũ mũũru; no ng‘ondu

615



ici-rĩ—nĩ atĩa ciĩkĩte? Wee Yahweh Kĩhoti wakwa, ndagũthaitha, reke guoko gwaku kũnjũkĩrĩre
niĩ o hamwe na nyũmba ya baba; no ndũkarehere andũ aku ihũũra rĩrĩ.‖

18 Nake mũraika wa Yahweh akĩĩra Gadi ere Daudi ambate agaakĩre Yahweh kĩgongona
kĩhuuhĩro-inĩ kĩa Orinani Mũjebusi. 19 Daudi agĩkĩambata kũringana na uuge wa Gadi, ũrĩa
aarĩtie na rĩĩtwa rĩa Yahweh. 20 Ihinda-inĩ rĩu, Orinani akĩĩhũgũra na akĩona mũraika ũcio, nao
ariũ ake ana arĩa maarĩ hamwe nake makĩĩhitha. Na rĩrĩ, Orinani nĩ kũhũũra aahũũraga ngano. 21
Rĩrĩa Daudi aambatire agĩthiĩ harĩ we, Orinani akĩrora akĩona Daudi, na o rĩo akiumĩra kĩhuuhĩro-
inĩ na akĩinamĩrĩra harĩ Daudi aturumithĩtie ũthiũ wake thĩ. 22 Daudi akĩĩra Orinani atĩrĩ:
―Nyenderia kĩwanja gĩkĩ gĩa kĩhuuhĩro, nĩgetha njakĩre Yahweh kĩgongona ho. Nyenderia na
thogora wothe wakĩo, nĩguo ihũũra rĩrĩ rĩkorete andũ rĩthire.‖ 23 No Orinani akĩĩra Daudi atĩrĩ:
―Kĩoe gĩtuĩke gĩaku, na mwathi wakwa mũthamaki aroeka ũrĩa ekuona arĩ wega. Nĩ ndaruta
ng‘ombe nĩ ũndũ wa magongona ma njino na rũbaũ rwa kũhũũra ngano rũtuĩke ngũ o hamwe na
ngano ĩrĩ igongona rĩa mũtu. Ndaciheana ciothe.‖

24 No rĩrĩ, Mũthamaki Daudi akĩĩra Orinani ũũ: ―Aca, no mũhaka ndĩkĩgũre na thogora wothe
wakĩo, tondũ ndikuoya kĩndũ gĩaku ndutĩre Yahweh kana ndute magongona ma njino itarĩ kĩndũ
ndutĩte.‖ 25 Nĩ ũndũ ũcio Daudi akĩnengera Orinani gĩthimi gĩa cekeri 600 cia thahabu nĩ ũndũ
wa kĩwanja kĩu. 26 Na Daudi agĩakĩra Yahweh kĩgongona hau na akĩruta magongona ma njino o
hamwe na magongona ma ũiguano, na agĩkaĩra Yahweh, nake akĩmũcokeria na mwaki kuuma
igũrũ hau kĩgongona-inĩ kĩa igongona rĩa njino. 27 Yahweh agĩcoka agĩatha mũraika acokie
rũhiũ rwake rwa njora njora-inĩ yaruo. 28 Ihinda-inĩ rĩu, rĩrĩa Daudi oonire atĩ Yahweh nĩ
aamũigua arĩ hau kĩhuuhĩro-inĩ kĩa Orinani Mũjebusi, agĩthiĩ na mbere kũrutĩra igongona ho. 29
No rĩrĩ, gĩikaro kĩrĩa kĩamũre kĩa Yahweh kĩrĩa Musa aathondekete werũ-inĩ o hamwe na
kĩgongona kĩa igongona rĩa njino ihinda-inĩ rĩu ciarĩ Gibeoni thĩinĩ wa handũ harĩa hatũũgĩru. 30
Ĩndĩ Daudi ndaahotire gũthiĩ mbere yakĩo gũtuĩria ũhoro harĩ Kĩhoti, tondũ nĩ eetigagĩra nĩ ũndũ
wa rũhiũ rwa njora rwa mũraika wa Yahweh.

1 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 22

1 Daudi agĩcoka akiuga ũũ: ―Ĩno nĩ nyũmba ya Yahweh Kĩhoti ũrĩa wa ma, na gĩkĩ nĩ kĩgongona
gĩa kũrutagĩra magongona ma njino kĩa andũ a Isiraeli.‖

2 Daudi agĩcoka agĩathana akiuga atĩ andũ a kũngĩ arĩa maarĩ bũrũri-inĩ wa Isiraeli
macokanĩrĩrio, na akĩmatua andũ a gwacũhia mahiga nĩguo marutage wĩra wa gwacũhia na
gũconga mahiga ma gwaka nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa wa ma. 3 Ningĩ Daudi akĩhaarĩria kĩgera
kĩingĩ mũno gĩa gũthondeka mĩcumarĩ ya mĩrango ya ihingo na indo cia kũnyitithania, na
gĩcango kĩingĩ mũno gĩtangĩthimĩka, 4 o hamwe na mbaũ cia mũtarakwa itangĩtarĩka, nĩ gũkorũo
Asidoni na Aturo nĩ maareheire Daudi mbaũ nyingĩ mũno cia mũtarakwa. 5 Na Daudi akiuga

616




atĩrĩ: ―Mũrũ wakwa Suleimani nĩ mũnini na ndarĩ na ũmenyeru, na nyũmba ĩrĩa ĩgwakĩrũo
Yahweh ĩgũkorũo na riri mũnene mũno, ũũ atĩ ngumo yayo na ũthaka wayo ikaamenyeka
mabũrũri-inĩ mothe. Nĩ ũndũ ũcio nĩ ngũhaarĩria maũndũ megiĩ mwako nĩ ũndũ wake.‖ Kwoguo
Daudi akĩhaarĩria indo nyingĩ mũno cia mwako atanakua.

6 Makĩria ma ũguo, agĩta mũrũwe Suleimani na akĩmwĩra aake nyũmba ya Yahweh Kĩhoti wa
Isiraeli. 7 Daudi akĩĩra mũrũwe Suleimani atĩrĩ: ―Niĩ-rĩ, ngoro yakwa nĩ yerirĩirie gwaka nyũmba
nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩa Yahweh Kĩhoti wakwa. 8 Ĩndĩ kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra, akĩnjĩra
atĩrĩ, ‗Nĩ ũitĩte thakame nyingĩ mũno, na nĩ ũrũĩte mbaara nyingĩ mũno. Ndũgwaka nyũmba nĩ
ũndũ wa rĩĩtwa rĩakwa, nĩ gũkorũo nĩ ũitĩte thakame nyingĩ mũno thĩinĩ wa thĩ mbere yakwa. 9
Atĩrĩrĩ, nĩ ũkaagĩa mwana wa kahĩĩ na agaakorũo arĩ mũndũ wa thayũ, na nĩ ngaamũhe ũhurũko
kuuma harĩ thũ ciake ciothe iria igaakorũo imũthiũrũrũkĩirie, nĩ gũkorũo ageetwo Suleimani na
nĩ ngaahe Isiraeli thayũ na ũhooreru matukũ-inĩ make. 10 Ũcio nĩwe ũgaaka nyũmba nĩ ũndũ wa
rĩĩtwa rĩakwa. Agaatuĩka mũrũ wakwa na niĩ nduĩke ithe. Na nĩ ngaahanda gĩtĩ kĩa ũnene kĩa
ũthamaki wake kĩrũme tene na tene thĩinĩ wa Isiraeli.‘

11 ―Rĩu mũrũ wakwa-rĩ, Yahweh arokorũo hamwe nawe, na ũrogaacĩra na wake nyũmba ya
Yahweh Kĩhoti waku, o ta ũrĩa arĩtie ũhoro ũkwĩgiĩ. 12 Yahweh arokũhe ũũgĩ na ũtaũku hĩndĩ
ĩrĩa agaakũhe wathani igũrũ rĩa Isiraeli, nĩgetha ũrũmagie watho wa Yahweh Kĩhoti waku. 13 Na
nĩ ũkaagaacĩra angĩkorũo nĩ ũrĩrũmagia na kinyi mawatho na matuĩro marĩa Yahweh aathire
Musa ahe Isiraeli. Gĩa na ũmĩrĩru na ũgĩe na hinya. Ndũgetigĩre kana ũmake. 14 Nĩ
ndĩtungumanĩtie mũno nĩ ũndũ wa nyũmba ya Yahweh, ngahaarĩria taranda 100,000 cia thahabu
na taranda 1,000,000 cia betha o hamwe na gĩcango na kĩgera kĩingĩ mũno ũndũ itangĩthimĩka,
na nĩ haarĩirie mbaũ na mahiga, ĩndĩ nĩ ũkuongerera ingĩ harĩ icio. 15 Ũrĩ na andũ aingĩ mũno a
wĩra—andũ a gwacũhia mahiga, mabundi a mahiga, mabundi a mbaũ, na andũ arĩa marĩ na ũũgĩ
wa mĩthemba yothe wa kũruta wĩra. 16 Thahabu, betha, gĩcango, na kĩgera itingĩthimĩka.
Arahũka wambĩrĩrie wĩra ũcio, na Yahweh arokorũo hamwe nawe.‖

17 Daudi agĩcoka agĩatha anene othe a Isiraeli mateithie mũrũwe Suleimani akĩmeera ũũ: 18 ―Na
githĩ Yahweh Kĩhoti wanyu ndarĩ hamwe na inyuĩ, ningĩ githĩ ndamũheete ũhurũko mĩena yothe?
Nĩ gũkorũo nĩ aaneanire aikari a bũrũri moko-inĩ makwa, na bũrũri ũyũ nĩ ũtooretio mbere ya
Yahweh na mbere ya andũ ake. 19 Rĩu tuai itua na ngoro yanyu yothe na muoyo wanyu wothe
rĩa gũcaria Yahweh Kĩhoti wanyu, na mwambĩrĩrie gwaka handũ harĩa hamũre ha Yahweh
Kĩhoti ũrĩa wa ma, nĩgetha ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro kĩa Yahweh rĩrehwo o hamwe na indo iria
nyamũre cia Kĩhoti ũrĩa wa ma nyũmba-inĩ ĩrĩa yakĩtwo nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩa Yahweh.‖

617






1 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 23

1 Rĩrĩa Daudi aakũrire na agĩkuhĩrĩria mũthia wa ũtũũro wake, agĩtua mũrũwe Suleimani
mũthamaki wa Isiraeli. 2 Thutha ũcio agĩcokanĩrĩria anene othe a Isiraeli, athĩnjĩri-Yahweh, na
Alawii. 3 Alawii arĩa maarĩ na mĩaka 30 gũthiĩ na igũrũ magĩtarũo; mũigana wao, matarĩtwo o
mũndũ o mũndũ warĩ 38,000. 4 Kuuma harĩ acio, andũ 24,000 maarũgamagĩrĩra wĩra wa nyũmba
ya Yahweh, na kwarĩ na anene na atuanĩri ciira 6,000,

5 na kwarĩ na arangĩri 4,000 a ihingo, na andũ 4,000 maagoocaga Yahweh na indo cia ũini iria
Daudi ooigire atĩrĩ ũhoro-inĩ wacio, ―Ndacithondekire nĩgetha ihũthagĩrũo nyĩmbo-inĩ cia
kũgooca.‖

6 Daudi agĩcoka akĩmabanga marĩ ikundi kũringana na ariũ a Lawii: Gerishoni, Kohathu, na
Merari. 7 Kuuma harĩ Agerishoni maarĩ Ladani na Shimei. 8 Ariũ a Ladani maarĩ Jehieli ũrĩa
warĩ mũtongoria, Zethamu, na Joeli, maarĩ atatũ. 9 Ariũ a Shimei maarĩ Shelomothu, Hazieli, na
Harani, maarĩ atatũ. Acio nĩo maarĩ atongoria a nyũmba cia maithe mao cia Ladani. 10 Na ariũ a
Shimei maarĩ Jahathu, Zina, Jeushu, na Beria. Acio ana nĩo maarĩ ariũ a Shimei. 11 Jahathu nĩwe
warĩ mũtongoria nake Ziza nĩwe warĩ wa kerĩ. No tondũ Jeushu na Beria matiarĩ na ariũ aingĩ-rĩ,
maatarirũo marĩ nyũmba ĩmwe ya maithe mao na maaheetwo wĩra ũmwe.

12 Ariũ a Kohathu maarĩ Amuramu, Iziharu, Hebironi, na Uzieli, maarĩ ana. 13 Ariũ a Amuramu
maarĩ Haruni na Musa. No Haruni nĩ aamũrirũo nĩguo atũũre amũraga Harĩa Hamũre Mũno, we
o hamwe na ariũ ake, nĩgetha makarutaga magongona mbere ya Yahweh, makamũtungatĩra, na
makarathimanaga thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩake hingo ciothe. 14 Naho ha ũhoro wĩgiĩ Musa mũndũ wa
Kĩhoti ũrĩa wa ma-rĩ, ariũ ake maataragwo gatagatĩ-inĩ ka mũhĩrĩga wa Alawii. 15 Ariũ a Musa
maarĩ Gerishomu na Eliezeri. 16 Harĩ ariũ a Gerishomu, Shebueli nĩwe warĩ mũtongoria. 17 Harĩ
njiarũa cia Eliezeri, Rehabia nĩwe warĩ mũtongoria; Eliezeri ndaarĩ na ariũ angĩ, no ariũ a
Rehabia maarĩ aingĩ mũno. 18 Harĩ ariũ a Iziharu, Shelomithu nĩwe warĩ mũtongoria. 19 Ariũ a
Hebironi maarĩ Jeria ũrĩa warĩ mũtongoria, wa kerĩ aarĩ Amaria, wa gatatũ aarĩ Jahazieli, na wa
kana aarĩ Jekameamu. 20 Ariũ a Uzieli maarĩ Mika ũrĩa warĩ mũtongoria na wa kerĩ aarĩ Ishia.

21 Ariũ a Merari maarĩ Mahili na Mushi. Ariũ a Mahili maarĩ Eliazaru na Kishu. 22 Eliazaru
agĩkua, no ndaarĩ na ariũ, aarĩ na airĩtu atheri. Nĩ ũndũ ũcio ariũ a Kishu, arĩa maarĩ a mbarĩ ciao,
makĩmoya magĩtuĩka aka ao. 23 Ariũ a Mushi maarĩ Mahili, Ederi, na Jeremothu, maarĩ atatũ.

24 Acio nĩo maarĩ ariũ a Lawii kũringana na nyũmba cia maithe mao, atongoria a nyũmba cia
maithe mao, kũringana na arĩa maandĩkithirio arĩa maatarirũo na makĩandĩkwo na marĩĩtwa mao
na maarutaga wĩra ũtungata-inĩ wa nyũmba ya Yahweh, na maarĩ na mĩaka 20 gũthiĩ na igũrũ. 25
Nĩ gũkorũo Daudi ooigĩte atĩrĩ: ―Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli nĩ aheete andũ ake ũhurũko, na
arĩikaraga Yahrushalayim tene na tene. 26 Ningĩ Alawii matirĩbataraga gũkuua gĩikaro kĩrĩa
kĩamũre o na kana kĩndũ o na kĩmwe harĩ indo iria ihũthagĩrũo ũtungata-inĩ wakĩo.‖ 27 Tondũ

618



kũringana na watho wa mũico ũrĩa Daudi aaheanire, Alawii arĩa maarĩ na mĩaka 20 gũthiĩ na
igũrũ nĩ maatarirũo. 28 Wĩra wao warĩ gũteithĩrĩria ariũ a Haruni ũtungata-inĩ wa nyũmba ya
Yahweh, kũrũgamĩrĩra kũu nja, rumu cia kũrĩĩra, gũtheria kĩndũ o gĩothe kĩamũre, na wĩra o
wothe ũrĩa wabataranagia ũtungata-inĩ wa nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa wa ma. 29 Maateithagĩrĩria
ũhoro-inĩ wĩgiĩ mĩgate ya kũiganĩrĩrũo, mũtu mũhinyu wa igongona rĩa mũtu, tũmĩgate tũceke
tũtekĩrĩtwo ndawa ya kũimbia, keki irugĩtwo na rũgĩo, mũtu mũkime, na ithimi ciothe cia
gũthima ũingĩ na ũnene. 30 Maagĩrĩirũo kũrũgamaga o rũcinĩ o rũcinĩ gũcokeria Yahweh ngatho
na kũmũgooca na mageka ũguo hwaĩ-inĩ. 31 Maateithagĩrĩria hĩndĩ ĩrĩa yothe magongona ma
njino maarutagĩrũo Yahweh mahinda ma Thabatũ, tũrũgamo twa mweri, hĩndĩ ya ciathĩ,
kũringana na mũigana ũrĩa wabataranagia ũringaine na mawatho mamegiĩ, na meekaga ũguo
hĩndĩ ciothe mbere ya Yahweh. 32 Ningĩ nĩ maarũmbũyagia wĩra wao ũkonainie na hema ya
gũtũnganwo, harĩa hamũre, na ũhoro-inĩ wĩgiĩ ariũ a ithe wao ariũ a Haruni nĩ ũndũ wa ũtungata
wa nyũmba ya Yahweh.

1 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 24

1 Na rĩrĩ, ici nĩcio ciarĩ ikundi cia njiarũa cia Haruni: Ariũ a Haruni maarĩ Nadabu, Abihu,
Eliazaru, na Ithamaru. 2 O na kũrĩ ũguo, Nadabu na Abihu maakuire mbere ya baba wao, na
matiarĩ na ariũ; no Eliazaru na Ithamaru magĩthiĩ na mbere gũtungata marĩ athĩnjĩri-Yahweh. 3
Daudi, hamwe na Zadoku kuuma harĩ ariũ a Eliazaru na Ahimeleku kuuma harĩ ariũ a Ithamaru,
makĩmagayania ikundi nĩ ũndũ wa ũtungata wao ũrĩa maaheetwo. 4 Na tondũ ariũ a Eliazaru
maarĩ na atongoria aingĩ gũkĩra arĩa ariũ a Ithamaru maarĩ nao-rĩ, ũũ nĩguo maamagayanirie:
Ariũ a Eliazaru maarĩ na atongoria 16 a nyũmba cia maithe mao, nao ariũ a Ithamaru maarĩ na
atongoria 8 a nyũmba cia maithe mao.

5 Ningĩ makĩmagayania na njĩra ya gũcuka mĩtĩ, gĩkundi kĩmwe hamwe na kĩrĩa kĩngĩ, nĩ
gũkorũo kwarĩ na anene a harĩa hamũre na anene a nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa wa ma kuuma harĩ
ariũ a Eliazaru na ariũ a Ithamaru. 6 Thutha ũcio Shemaia mũrũ wa Nethaneli mwandĩki wa
Alawii akĩandĩka marĩĩtwa mao arĩ mbere ya mũthamaki, anene, Zadoku mũthĩnjĩri-Yahweh,
Ahimeleku mũrũ wa Abiatharu, na atongoria a nyũmba cia maithe ma athĩnjĩri-Yahweh na ma
Alawii, nyũmba ĩmwe ya maithe mao ĩthuurĩtwo kuuma harĩ Eliazaru na ĩmwe ĩthuurĩtwo kuuma
harĩ Ithamaru.

7 Mũtĩ wa mbere ũkĩgwĩra Jehoiaribu; wa kerĩ ũkĩgwĩra Jedaia, 8 wa gatatũ ũkĩgwĩra Harimu,
wa kana ũkĩgwĩra Seorimu, 9 wa gatano ũkĩgwĩra Malikiya, wa gatandatũ ũkĩgwĩra Mijamini, 10
wa mũgwanja ũkĩgwĩra Hakozu, wa kanana ũkĩgwĩra Abiya, 11 wa kenda ũkĩgwĩra Yahoshua,
wa ikũmi ũkĩgwĩra Shekania, 12 wa 11 ũkĩgwĩra Eliashibu, wa 12 ũkĩgwĩra Jakimu, 13 wa 13
ũkĩgwĩra Hupa, wa 14 ũkĩgwĩra Jeshebeabu, 14 wa 15 ũkĩgwĩra Biliga, wa 16 ũkĩgwĩra Imeri, 15
wa 17 ũkĩgwĩra Heziri, wa 18 ũkĩgwĩra Hapizezu, 16 wa 19 ũkĩgwĩra Pethahia, wa 20 ũkĩgwĩra

619




Jehezekeli, 17 wa 21 ũkĩgwĩra Jakini, wa 22 ũkĩgwĩra Gamuli, 18 wa 23 ũkĩgwĩra Delaia, wa 24
ũkĩgwĩra Maazia.

19 Ũguo nĩguo maabangĩtwo nĩ ũndũ wa ũtungata wao magĩtonya nyũmba-inĩ ya Yahweh
kũringana na mũtaratara ũrĩa waigĩtwo nĩ Haruni ithe wao wa tene, o ta ũrĩa Yahweh Kĩhoti wa
Isiraeli aamwathĩte.

20 Nao Alawii acio angĩ maarĩ: kuuma harĩ ariũ a Amuramu, haarĩ na Shubaeli; kuuma harĩ ariũ
a Shubaeli, Jehedeia; 21 kuuma harĩ Rehabia: kuuma harĩ ariũ a Rehabia, Ishia ũrĩa warĩ
mũtongoria; 22 kuuma harĩ Aiziharu, Shelomothu; kuuma harĩ ariũ a Shelomothu, Jahathu; 23 na
kuuma harĩ ariũ a Hebironi, Jeria ũrĩa warĩ mũtongoria, wa kerĩ aarĩ Amaria, wa gatatũ aarĩ
Jahazieli, wa kana aarĩ Jekameamu; 24 kuuma harĩ ariũ a Uzieli, Mika; kuuma harĩ ariũ a Mika,
Shamiru. 25 Mũrũ wa ithe na Mika aarĩ Ishia; kuuma harĩ ariũ a Ishia, Zakaria.

26 Ariũ a Merari maarĩ Mahili na Mushi; kuuma harĩ ariũ a Jaazia, Beno. 27 Ariũ a Merari:
kuuma harĩ Jaazia, Beno, Shohamu, Zakuri, na Ibiri; 28 kuuma harĩ Mahili, Eliazaru, ũrĩa ũtaarĩ
na ariũ; 29 kuuma harĩ Kishu: ariũ a Kishu, Jerameeli; 30 na ariũ a Mushi maarĩ Mahili, Ederi,
na Jerimothu.

Acio nĩo maarĩ ariũ a Lawii kũringana na nyũmba cia maithe mao. 31 Na o nao magĩcuka mĩtĩ o
ta ũrĩa ariũ a ithe wao ariũ a Haruni meekire marĩ mbere ya Mũthamaki Daudi, Zadoku,
Ahimeleku, na atongoria a nyũmba cia maithe ma athĩnjĩri-Yahweh na ma Alawii. Ha ũhoro
wĩgiĩ nyũmba cia maithe mao-rĩ, ũrĩa warĩ mũtongoria aatariĩ o ta mũrũ wa ithe ũrĩa mũnyinyi.

1 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 25

1 Ningĩ, Daudi marĩ hamwe na anene a ikundi cia ũtungata makĩamũrania ariũ amwe a Asafu,
Hemani, na Jeduthuni matungatage na njĩra ya kũratha marĩ na inanda cia mũgeeto, inanda cia
ndigi, na thani iria ihũũrithanagio. Aya nĩo arũme arĩa maaheirũo ũtungata ũcio, 2 kuuma harĩ
ariũ a Asafu: Zakuri, Jusufu, Nethania, na Asharela, ariũ a Asafu rungu rwa ũtongoria wa Asafu,
ũrĩa warathaga maũndũ rungu rwa ũtongoria wa mũthamaki. 3 Kuuma harĩ Jeduthuni, ariũ a
Jeduthuni: Gedalia, Zeri, Jeshaia, Shimei, Hashabia, na Matithia, maarĩ atandatũ, rungu rwa
ũtongoria wa ithe wao Jeduthuni, ũrĩa warathaga maũndũ arĩ na kĩnanda kĩa mũgeeto,
agĩcokagĩria Yahweh ngatho na kũmũgooca. 4 Kuuma harĩ Hemani, ariũ a Hemani: Bukia,
Matania, Uzieli, Shebueli, Jerimothu, Hanania, Hanani, Eliatha, Gidaliti, Romamuti-ezeri,
Joshibekasha, Malothi, Hothiru, na Mahaziothu. 5 Acio othe maarĩ ariũ a Hemani, ũrĩa warĩ
muoni cioneki wa mũthamaki maũndũ-inĩ makonainie na Kĩhoti ũrĩa wa ma harĩ kũmũgoocithia;
nĩ ũndũ ũcio Kĩhoti ũrĩa wa ma aaheire Hemani ariũ 14 na airĩtu 3.

620




6 Acio othe maarĩ rungu rwa ũtongoria wa ithe wao harĩ kũina nyũmba-inĩ ya Yahweh, marĩ na
thani iria ihũũrithanagio, inanda cia ndigi, na inanda cia mũgeeto ũtungata-inĩ wa nyũmba ya
Kĩhoti ũrĩa wa ma.

Arĩa maarĩ rungu rwa ũtongoria wa mũthamaki maarĩ Asafu, Jeduthuni, na Hemani.

7 Mũigana wao o hamwe na ariũ a ithe wao arĩa maamenyeretio kũinĩra Yahweh, arĩa othe maarĩ
njorua, warĩ 288.

8 Magĩgĩcuka mĩtĩ nĩ ũndũ wa mawĩra mao, ũrĩa mũnini o ũndũ ũmwe na ũrĩa mũnene, ũrĩa warĩ
njorua o hamwe na ũrĩa werutaga.

9 Mũtĩ wa mbere wagũĩrĩire Asafu nĩ ũndũ wa Jusufu, wa kerĩ ũkĩgũĩra Gedalia (we o hamwe na
ariũ a ithe na ariũ ake maarĩ 12); 10 wa gatatũ ũkĩgũĩra Zakuri, ariũ ake na ariũ a ithe, andũ 12;
11 wa kana ũkĩgũĩra Iziri, ariũ ake na ariũ a ithe, andũ 12; 12 wa gatano ũkĩgũĩra Nethania, ariũ
ake na ariũ a ithe, andũ 12; 13 wa gatandatũ ũkĩgũĩra Bukia, ariũ ake na ariũ a ithe, andũ 12; 14
wa mũgwanja ũkĩgũĩra Jesharela, ariũ ake na ariũ a ithe, andũ 12; 15 wa kanana ũkĩgũĩra Jeshaia,
ariũ ake na ariũ a ithe, andũ 12; 16 wa kenda ũkĩgũĩra Matania, ariũ ake na ariũ a ithe, andũ 12;
17 wa ikũmi ũkĩgũĩra Shimei, ariũ ake na ariũ a ithe, andũ 12; 18 wa 11 ũkĩgũĩra Azareli, ariũ
ake na ariũ a ithe, andũ 12; 19 wa 12 ũkĩgũĩra Hashabia, ariũ ake na ariũ a ithe, andũ 12; 20 wa
13 ũkĩgũĩra Shubaeli, ariũ ake na ariũ a ithe, andũ 12; 21 wa 14 ũkĩgũĩra Matithia, ariũ ake na
ariũ a ithe, andũ 12; 22 wa 15 ũkĩgũĩra Jeremothu, ariũ ake na ariũ a ithe, andũ 12; 23 wa 16
ũkĩgũĩra Hanania, ariũ ake na ariũ a ithe, andũ 12; 24 wa 17 ũkĩgũĩra Joshibekasha, ariũ ake na
ariũ a ithe, andũ 12; 25 wa 18 ũkĩgũĩra Hanani, ariũ ake na ariũ a ithe, andũ 12; 26 wa 19
ũkĩgũĩra Malothi, ariũ ake na ariũ a ithe, andũ 12; 27 wa 20 ũkĩgũĩra Eliatha, ariũ ake na ariũ a
ithe, andũ 12; 28 wa 21 ũkĩgũĩra Hothiru, ariũ ake na ariũ a ithe, andũ 12; 29 wa 22 ũkĩgũĩra
Gidaliti, ariũ ake na ariũ a ithe, andũ 12; 30 wa 23 ũkĩgũĩra Mahaziothu, ariũ ake na ariũ a ithe,
andũ 12; 31 wa 24 ũkĩgũĩra Romamuti-ezeri, ariũ ake na ariũ a ithe, andũ 12.

1 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 26

1 Ici nĩcio ciarĩ ikundi cia arangĩri: kuuma harĩ Akora, Meshelemia mũrũ wa Kore wa kuuma
harĩ ariũ a Asafu. 2 Na Meshelemia aarĩ na ariũ aya: wa irigithathi aarĩ Zakaria, wa kerĩ aarĩ
Jediaeli, wa gatatũ aarĩ Zebadia, wa kana aarĩ Jathinieli, 3 wa gatano aarĩ Elamu, wa gatandatũ
aarĩ Yahuhanani, wa mũgwanja aarĩ Elieho-enai. 4 Na Obedi-edomu aarĩ na ariũ aya: wa
irigithathi aarĩ Shemaia, wa kerĩ aarĩ Yahuzabadu, wa gatatũ aarĩ Joa, wa kana aarĩ Sakaru, wa
gatano aarĩ Nethaneli, 5 wa gatandatũ aarĩ Amieli, wa mũgwanja aarĩ Isakaru, na wa kanana aarĩ
Peulethai; nĩ gũkorũo Kĩhoti nĩ aamũrathimĩte.

621




6 Na mũrũwe Shemaia nĩ aaciarĩirũo ariũ arĩa maarĩ atongoria a nyũmba cia maithe mao, nĩ
gũkorũo maarĩ arũme marĩ hinya na ũhoti. 7 Ariũ a Shemaia: Othini, Refaeli, Obedi, na
Elizabadu; na ariũ a ithe Elihu na Semakia o nao maarĩ arũme marĩ na ũhoti. 8 Acio othe maarĩ a
ariũ a Obedi-edomu; marĩ hamwe na ariũ ao na ariũ a ithe wao, maarĩ arũme marĩ na ũhoti na
agĩrĩru nĩ ũndũ wa ũtungata, andũ 62 arĩa mooimanĩte na Obedi-edomu. 9 Na Meshelemia nĩ aarĩ
na ariũ ake na ariũ a ithe, arũme 18 marĩ na ũhoti. 10 Na Hosa wa kuuma harĩ ariũ a Merari nĩ
aarĩ na ariũ. Shimuri nĩwe warĩ mũtongoria, nĩ gũkorũo o na gũtuĩka tiwe warĩ wa irigithathi, ithe
nĩ aamũthuurire atuĩke mũtongoria, 11 na wa kerĩ aarĩ Hilikia, wa gatatũ aarĩ Tebalia, wa kana
aarĩ Zakaria. Ariũ a Hosa na ariũ a ithe othe maarĩ 13.

12 Harĩ ikundi icio cia arangĩri, atongoria acio maarĩ na mawĩra o ta ariũ a ithe wao, ma
gũtungata nyũmba-inĩ ya Yahweh. 13 Nĩ ũndũ ũcio magĩcuka mĩtĩ, ũrĩa mũnene o ũndũ ũmwe na
ũrĩa mũnini kũringana na nyũmba cia maithe mao, nĩ ũndũ wa ihingo itiganĩte. 14 Naguo mũtĩ
wa mwena wa irathĩro ũkĩgwĩra Shelemia. Magĩcuka mĩtĩ nĩ ũndũ wa mũrũwe Zakaria, ũrĩa warĩ
mũtaarani mũũgĩ, na akĩgwĩrũo nĩ mũtĩ wa mwena wa rũgongo. 15 Obedi-edomu akĩgwĩrũo nĩ
mũtĩ wa mwena wa mũhuro, na ariũ ake makĩgaĩrũo thitoo. 16 Shupimu na Hosa maagwĩrĩirũo nĩ
mũtĩ wa mwena wa ithũĩro, hakuhĩ na Kĩhingo gĩa Shalekethu mũkĩra wa barabara nene ĩrĩa
yambatĩte, gĩkundi gĩa kũrangĩra gĩkarigania na gĩkundi kĩngĩ gĩa kũrangĩra; 17 kwarĩ na Alawii
atandatũ mwena wa irathĩro; mwena wa rũgongo arangĩri ana o mũthenya, na mwena wa mũhuro
arangĩri ana o mũthenya; na arangĩri erĩ erĩ a thitoo; 18 nĩ ũndũ wa gĩthaku mwena wa ithũĩro,
kwarĩ na arangĩri ana barabara-inĩ ĩyo nene na erĩ gĩthaku-inĩ kĩu. 19 Icio nĩcio ciarĩ ikundi cia
arangĩri kuuma harĩ ariũ a Akora na a Amerari.

20 Ha ũhoro wĩgiĩ Alawii, Ahiya nĩwe warũgamagĩrĩra igĩna cia nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa wa ma
na igĩna cia indo iria nyamũre. 21 Ariũ a Ladani: ariũ a Mũgerishoni ũrĩa woimanĩte na Ladani,
atongoria a nyũmba cia maithe mao arĩa mooimanĩte na Ladani Mũgerishoni, Jehieli 22 na ariũ a
Jehieli, Zethamu na mũrũ wa ithe Joeli. Maarũgamagĩrĩra igĩna cia nyũmba ya Yahweh. 23
Kuuma harĩ Aamuramu, Aiziharu, Ahebironi, na Auzieli, 24 Shebueli mũrũ wa Gerishomu mũrũ
wa Musa aarĩ mũtongoria wa kũrũgamĩrĩra thitoo. 25 Ha ũhoro wĩgiĩ ariũ a ithe, kuuma harĩ
Eliezeri, kwarĩ na mũrũwe Rehabia, mũrũwe Jeshaia, mũrũwe Joramu, mũrũwe Zikiri, na
mũrũwe Shelomothu. 26 Shelomothu ũcio hamwe na ariũ a ithe, maarũgamagĩrĩra igĩna ciothe
cia indo iria nyamũre, iria ciaamũrirũo nĩ Mũthamaki Daudi, atongoria a nyũmba cia maithe
mao, anene a andũ ngiri na a andũ igana, na anene a mbũtũ. 27 Maamũrire indo cia kuuma
mbaara-inĩ na kuuma harĩ indo cia gũtahwo, nĩguo nyũmba ya Yahweh ĩmenyererũo; 28 hamwe
na kĩrĩa gĩothe Samueli muoni maũndũ, Saulu mũrũ wa Kishu, Abineri mũrũ wa Neri, na Joabu
mũrũ wa Zeruia maamũrire. Kĩrĩa gĩothe mũndũ o wothe aamũrire kĩaigirũo rungu rwa
ũmenyereri wa Shelomithu na ariũ a ithe.

29 Kuuma harĩ Aiziharu, Kenania na ariũ ake makĩgaĩrũo wĩra ũngĩ ũtaakonainie na mawĩra
macio, magĩtuwo anene na atuanĩri ciira a Isiraeli.

622


30 Kuuma harĩ Ahebironi, Hashabia na ariũ a ithe, arũme 1,700 marĩ na ũhoti, nĩo
maarũgamagĩrĩra Isiraeli gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩarĩ mwena wa ithũĩro wa Jorodani nĩ ũndũ wa wĩra
wothe wa Yahweh na nĩ ũndũ wa ũtungata wa mũthamaki. 31 Kuuma harĩ Ahebironi, Jeriya
nĩwe warĩ mũtongoria wa Ahebironi kũringana na rũciaro rwa nyũmba cia maithe mao. Mwaka-
inĩ wa 40 wa ũthamaki wa Daudi, nĩ maathuthuririo, na gũkĩoneka arũme marĩ hinya na ũhoti
gatagatĩ-inĩ kao thĩinĩ wa Jazeru kũu Gileadi. 32 Na ariũ a ithe maarĩ arũme 2,700 marĩ na ũhoti,
atongoria a nyũmba cia maithe mao. Nĩ ũndũ ũcio Mũthamaki Daudi akĩmaiga marũgamagĩrĩre
Arubeni, Agadi, na nuthu ya mũhĩrĩga wa Amanase, nĩ ũndũ wa ũhoro o wothe ũkonainie na
Kĩhoti ũrĩa wa ma na ũhoro ũkonainie na mũthamaki.

1 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 27

1 Ũyũ nĩguo mũigana wa cia cia Isiraeli, atongoria a nyũmba cia maithe mao, anene a andũ ngiri
na a andũ igana, na atongoria ao arĩa maatungatagĩra mũthamaki maũndũ-inĩ mothe megiĩ ikundi
iria cioimagaraga na ikahũndũka o mweri o mweri mĩeri-inĩ yothe ya mwaka; o gĩkundi kĩarĩ na
andũ 24,000.

2 Ũrĩa warũgamagĩrĩra gĩkundi kĩa mbere kĩa mweri wa mbere aarĩ Jashobeamu mũrũ wa
Zabedieli, na gĩkundi gĩake kĩarĩ na andũ 24,000. 3 Harĩ ariũ a Perezu, nĩwe warĩ mũtongoria wa
anene othe a ikundi iria ciagaĩirũo gũtungata mweri wa mbere. 4 Ũrĩa warũgamagĩrĩra gĩkundi
kĩa mweri wa kerĩ aarĩ Dodai Mũahohi, na Mikilothu nĩwe warĩ mũtongoria, na gĩkundi gĩake
kĩarĩ na andũ 24,000. 5 Mũnene wa gĩkundi gĩa gatatũ kĩrĩa kĩagaĩirũo gũtungata mweri-inĩ wa
gatatũ aarĩ Benaia mũrũ wa Jehoiada mũnene wa athĩnjĩri-Yahweh, na gĩkundi gĩake kĩarĩ na
andũ 24,000.

6 Benaia ũcio aarĩ njamba ya ita yarĩ hinya gatagatĩ-inĩ ka njamba iria mĩrongo ĩtatũ na nĩwe
watongoragia njamba icio mĩrongo ĩtatũ, na gĩkundi gĩake kĩarũgamagĩrĩrũo nĩ mũrũwe
Amizabadi. 7 Wa kana nĩ ũndũ wa mweri wa kana aarĩ Asaheli, mũrũ wa nyina na Joabu, na
thutha wake mũrũwe Zebadia, na gĩkundi gĩake kĩarĩ na andũ 24,000. 8 Mũnene wa gatano nĩ
ũndũ wa mweri wa gatano aarĩ Shamuhuthu Mũizirahia, na gĩkundi gĩake kĩarĩ na andũ 24,000. 9
Wa gatandatũ nĩ ũndũ wa mweri wa gatandatũ aarĩ Ira mũrũ wa Ikeshu Mũtekoa, na gĩkundi
gĩake kĩarĩ na andũ 24,000. 10 Wa mũgwanja nĩ ũndũ wa mweri wa mũgwanja aarĩ Helezu
Mũpeloni wa Aefiraimu, na gĩkundi gĩake kĩarĩ na andũ 24,000. 11 Wa kanana nĩ ũndũ wa
mweri wa kanana aarĩ Sibekai Mũhushathi wa Azera, na gĩkundi gĩake kĩarĩ na andũ 24,000. 12
Wa kenda nĩ ũndũ wa mweri wa kenda aarĩ Abi-ezeri Mũanathothi wa Abenjamini, na gĩkundi
gĩake kĩarĩ na andũ 24,000. 13 Wa ikũmi nĩ ũndũ wa mweri wa ikũmi aarĩ Maharai Mũnetofathi
wa Azera, na gĩkundi gĩake kĩarĩ na andũ 24,000. 14 Wa 11 nĩ ũndũ wa mweri wa 11 aarĩ Benaia
Mũpirathoni wa ariũ a Efiraimu, na gĩkundi gĩake kĩarĩ na andũ 24,000. 15 Wa 12 nĩ ũndũ wa
mweri wa 12 aarĩ Helidai Mũnetofathi, wa Othinieli, na gĩkundi gĩake kĩarĩ na andũ 24,000.

623




16 Aya nĩo maarĩ atongoria a mĩhĩrĩga ya Isiraeli: Kuuma harĩ Arubeni, Eliezeri mũrũ wa Zikiri
aarĩ mũtongoria; kuuma harĩ Asimeoni, Shefatia mũrũ wa Maaka; 17 kuuma harĩ Lawii,
Hashabia mũrũ wa Kemueli; kuuma harĩ Haruni, Zadoku; 18 kuuma harĩ Yahuda, Elihu, ũmwe
wa ariũ a ithe na Daudi; kuuma harĩ Isakaru, Omuri mũrũ wa Mikaeli; 19 kuuma harĩ Zebuluni,
Ishimaia mũrũ wa Obadia; kuuma harĩ Nafitali, Jerimothu mũrũ wa Azirieli; 20 kuuma harĩ
Aefiraimu, Hoshea mũrũ wa Azazia; kuuma harĩ nuthu ya mũhĩrĩga wa Manase, Joeli mũrũ wa
Pedaia; 21 kuuma harĩ nuthu ya mũhĩrĩga wa Manase thĩinĩ wa Gileadi, Ido mũrũ wa Zakaria;
kuuma harĩ Benjamini, Jaasieli mũrũ wa Abineri; 22 kuuma harĩ Dani, Azareli mũrũ wa
Jerohamu. Acio nĩo maarĩ anene a mĩhĩrĩga ya Isiraeli.

23 Daudi ndaatarire arĩa maarĩ na mĩaka 20 gũcoka na thĩ, nĩ gũkorũo Yahweh nĩ eeranĩire atĩ nĩ
egũtũma andũ a Isiraeli maingĩhe o ta njata cia igũrũ. 24 Joabu mũrũ wa Zeruia nĩ aambĩrĩirie
gũtara andũ, ĩndĩ ndaarĩkirie; na marakara ma Yahweh makĩrĩrĩmbũkĩra Isiraeli nĩ ũndũ wa ũndũ
ũcio, na mũigana ũcio ndwandĩkirũo maũndũ-inĩ megiĩ mahinda ma Mũthamaki Daudi.

25 Azamavethu mũrũ wa Adieli nĩwe warũgamagĩrĩra igĩna cia mũthamaki. Jonathani mũrũ wa
Uzia aarũgamagĩrĩra thitoo iria ciarĩ mĩgũnda-inĩ, matũũra-inĩ, icagi-inĩ, na nyũmba-inĩ iria
ndaya na igũrũ. 26 Eziri mũrũ wa Kelubu aarũgamagĩrĩra aruti wĩra arĩa maarĩmaga mĩgũnda. 27
Shimei Mũramathi aarũgamagĩrĩra mĩgũnda ya mĩthabibũ; Zabedi Mũsifimothu aarũgamagĩrĩra
maciaro ma mĩgũnda ya mĩthabibũ nĩ ũndũ wa ũigi wa ndibei. 28 Baali-hanani Mũgederi
aarũgamagĩrĩra mĩgũnda ya mĩtamaiyũ na mĩtĩ ya mĩkũyũ ya Shefela; Joashu aarũgamagĩrĩra
kũrĩa maguta maaigagwo. 29 Shitirai Mũsharoni aarũgamagĩrĩra ndũũru cia ng‘ombe iria
ciarĩithagio Sharoni, na Shafati mũrũ wa Adilai aarũgamagĩrĩra ndũũru cia ng‘ombe mĩkuru-inĩ
mĩaraganu. 30 Obili Mũishumaeli aarũgamagĩrĩra ngamĩra; Jehedeia Mũmeronothi
aarũgamagĩrĩra ndigiri. 31 Jazizi Mũhagari aarũgamagĩrĩra ndũũru cia mbũri na ng‘ondu. Acio
othe nĩo maarĩ anene a indo cia Mũthamaki Daudi.

32 Jonathani, ũrĩa wetaga Daudi mama, aarĩ mũtaarani, na aarĩ mũndũ ũrĩ na ũtaũku na ningĩ aarĩ
mwandĩki, na Jehieli mũrũ wa Hakimoni aaroraga ariũ a mũthamaki. 33 Ahithofeli aarĩ
mũtaarani wa mũthamaki, na Hushai Mũariki aarĩ mũrata wa mũthamaki. 34 Thutha wa
Ahithofeli haarĩ Jehoiada mũrũ wa Benaia na Abiatharu; na Joabu aarĩ mũnene wa mbũtũ ya
mũthamaki.

1 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 28

1 Na rĩrĩ, Daudi agĩcoka agĩcokanĩrĩria anene othe a Isiraeli kũu Yahrushalayim: anene a
mĩhĩrĩga, anene a ikundi iria ciatungatagĩra mũthamaki, anene a andũ ngiri na anene a andũ
igana, anene arĩa maarũgamagĩrĩra indo ciothe na mahiũ ma mũthamaki na ma ariũ ake, o hamwe

624




na anene a kwa mũthamaki na mũndũrũme wothe ũrĩ na hinya na ũhoti. 2 Mũthamaki Daudi
agĩcoka akĩrũgama akiuga ũũ:

―Thikĩrĩriai ariũ a ithe witũ na andũ akwa. Warĩ wendi wa ngoro yakwa gwaka nyũmba ĩtuĩke
handũ ha kũhurũka ha ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro kĩa Yahweh na ĩtuĩke gaturũa ka magũrũ ma
Kĩhoti witũ, na ngĩhaarĩria maũndũ megiĩ mwako. 3 Ĩndĩ Kĩhoti ũrĩa wa ma akĩnjĩra atĩrĩ,
‗Ndũgwaka nyũmba nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩakwa, nĩ gũkorũo ũrĩ mũndũ wa mbaara, na nĩ ũitĩte
thakame.‘ 4 No rĩrĩ, Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli nĩ niĩ aathuurire kuuma harĩ nyũmba yothe ya
baba nduĩke mũthamaki igũrũ rĩa Isiraeli tene na tene, tondũ aathuurire Yahuda atuĩke
mũtongoria na kuuma harĩ nyũmba ya Yahuda, agĩthuura nyũmba ya baba, na kuuma harĩ ariũ a
baba, niĩ nĩ niĩ eetĩkĩrire, akĩndua mũthamaki igũrũ rĩa andũ othe a Isiraeli. 5 Na kuuma harĩ ariũ
akwa othe—nĩ gũkorũo Yahweh nĩ aheete ariũ aingĩ—agĩthuura mũrũ wakwa Suleimani aikarĩre
gĩtĩ kĩa ũnene kĩa ũthamaki wa Yahweh athamakagĩre Isiraeli.

6 ―Aanjĩrire atĩrĩ, ‗Mũrũguo Suleimani nĩwe ũgaaka nyũmba yakwa o hamwe na nja ciakwa,
tondũ nĩ ndĩmũthuurĩte atuĩke mũrũ wakwa na niĩ nduĩke ithe. 7 Nĩ ngaahanda ũthamaki wake
ũrũme tene na tene angĩkorũo nĩ agaakorũo ehotorete biũ kũrũmĩrĩra maathani makwa na matuĩro
makwa ma ciira, o ta ũrĩa areka ũmũthĩ.‘ 8 Nĩ ũndũ ũcio nguuga ũũ maitho-inĩ ma andũ othe a
Isiraeli, kĩũngano kĩa Yahweh, na matũ-inĩ ma Kĩhoti witũ: Rũmagĩrĩrai na kinyi maathani mothe
ma Yahweh Kĩhoti wanyu na mũmathuthuragie, nĩgetha mwĩgwatĩre bũrũri ũyũ mwega na
mũkaaũtigĩra ariũ anyu arĩa magooka thutha wanyu ũrĩ igai rĩa gũtũũra.

9 ―Nawe mũrũ wakwa Suleimani-rĩ, menya Kĩhoti wa thoguo na ũmũtungatagĩre na ngoro yothe
wĩyendeire kuuma ngoro, nĩ gũkorũo Yahweh athuthuragia ngoro ciothe, na nĩ amenyaga
mwerekera wothe wa meciria. Angĩkorũo nĩ ũkũmũcaria, nĩ ekũreka ũmuone, ĩndĩ ũngĩmũtiga,
nake nĩ egũgũtiga tene na tene. 10 Atĩrĩrĩ, rĩu Yahweh nĩ agũthuurĩte wake nyũmba ĩtuĩke handũ
harĩa hamũre. Gĩa na ũmĩrĩru na wambĩrĩrie wĩra.‖

11 Ningĩ Daudi akĩnengera mũrũwe Suleimani mũcoro wa mwako wa gĩthaku na wa nyũmba
ciakĩo, rumu ciakĩo cia kũiga indo, tũnyũmba twakĩo twa igũrũ, rumu ciakĩo cia thĩinĩ, na
nyũmba ya gĩkunĩko kĩa ũiguano. 12 Aamũnengerire mũcoro wa mwako wa maũndũ marĩa
mothe aaguũrĩirio kũgerera roho, ũkoniĩ nja cia nyũmba ya Yahweh, rumu cia kũrĩĩra iria
ciamĩthiũrũrũkĩirie, igĩna cia nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa wa ma, na igĩna cia indo iria nyamũre; 13
ningĩ akĩmũhe watho wĩgiĩ ikundi cia athĩnjĩri-Yahweh na Alawii, mawĩra mothe ma ũtungata
wa nyũmba ya Yahweh, na indo ciothe cia ũtungata wa nyũmba ya Yahweh; 14 na akĩmũnengera
ithimi cia thahabu, thahabu ya indo ciothe iria ciahũthagĩrũo ũtungata-inĩ ngũrani ngũrani, ithimi
cia indo ciothe cia betha, na cia indo ciothe iria ciahũthagĩrũo ũtungata-inĩ ngũrani ngũrani; 15
na akĩmũnengera ithimi cia mĩtĩ ya thahabu ya kũigĩrĩrũo matawa na matawa mayo ma thahabu,
ithimi cia mĩtĩ ngũrani ngũrani ya kũigĩrĩrũo matawa na matawa mayo, na ithimi cia mĩtĩ ya
betha ya kũigĩrĩrũo matawa, nĩ ũndũ wa o mũtĩ wa kũigĩrĩrũo matawa na matawa maguo
kũringana na wĩra waguo; 16 ningĩ akĩmũnengera ithimi cia thahabu ya metha cia kũigĩrĩrũo
mĩgate ya kũiganĩrĩrũo, nĩ ũndũ wa o metha, o hamwe na betha ya metha cia betha, 17 ningĩ nĩ

625


aamũnengerire ithimi cia hũma, mbakũri, njagi cia thahabu therie, na ithimi cia tũbakũri twa
thahabu, nĩ ũndũ wa o kabakũri, na ithimi cia tũbakũri twa betha, nĩ ũndũ wa o kabakũri. 18
Ningĩ nĩ aaneanire ithimi cia thahabu therie ya kĩgongona kĩa ũbumba na ya mũhianĩre wa ngaari
ya mbarathi, nĩo akerubi a thahabu arĩa maatambũrũkĩtie mathagu mao makahumbĩra ithandũkũ
rĩa kĩrĩkanĩro kĩa Yahweh. 19 Daudi akiuga ũũ: ―Guoko kwa Yahweh kwarĩ igũrũ rĩakwa, na nĩ
aaheire ũtaũku wa kwandĩka maũndũ mothe ma mũcoro wa mwako wa nyũmba ĩyo.‖

20 Daudi agĩcoka akĩĩra mũrũwe Suleimani ũũ: ―Gĩa na ũmĩrĩru na ũgĩe na hinya na wambĩrĩrie
wĩra. Ndũgetigĩre kana ũmake, nĩ gũkorũo Yahweh Kĩhoti, o we Kĩhoti wakwa, arĩ hamwe nawe.
Ndagagũtirika o na kana agũtiganĩrie, no egũkorũo hamwe nawe nginya wĩra wothe wa ũtungata
wa nyũmba ya Yahweh ũrĩke. 21 Na rĩrĩ, ũrĩ na ikundi cia athĩnjĩri-Yahweh na Alawii nĩ ũndũ
wa ũtungata wothe wa nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa wa ma. Ũrĩ na aruti a wĩra marĩ na wendi na ũũgĩ a
gũtungata wĩra-inĩ wothe, o hamwe na anene na andũ othe arĩa marĩrũmagĩrĩra mawatho maku
mothe.‖

1 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 29

1 Na rĩrĩ, Mũthamaki Daudi akĩĩra kĩũngano kĩu gĩothe ũũ: ―Mũrũ wakwa Suleimani, ũrĩa Kĩhoti
athuurĩte, nĩ mũnini na ndarĩ na ũmenyeru, na wĩra ũyũ nĩ mũnene, nĩ gũkorũo ti hekarũ ya
mũndũ ĩgwakwo no nĩ ya Yahweh Kĩhoti. 2 Na nĩ hũthĩrĩte hinya wakwa wothe kũhaarĩria
mwako wa nyũmba ya Kĩhoti wakwa, ngaruta thahabu ya gũthondeka indo cia thahabu, betha ya
gũthondeka indo cia betha, gĩcango gĩa gũthondeka indo cia gĩcango, kĩgera gĩa gũthondeka indo
cia kĩgera mbaũ cia gũthondeka indo cia mbaũ, mahiga ma onigithi, na mahiga ma kũbangwo
manyitithanĩtio na thimiti, tũhiga twa kũgemia, mũthemba o wothe wa mahiga ma goro, na
mahiga ma alabasta na gĩkĩro kĩnene. 3 Makĩria ma ũguo, tondũ wa ũrĩa ngeneire nyũmba ĩyo ya
Kĩhoti wakwa, nĩ ngũheana nginya mũthithũ wakwa mwene wa thahabu na betha nĩ ũndũ wa
nyũmba ya Kĩhoti wakwa, hatatarĩtwo kĩrĩa gĩothe haarĩrĩirie nĩ ũndũ wa nyũmba ĩyo nyamũre, 4
hamwe na taranda 3,000 cia thahabu kuuma Ofiri na taranda 7,000 cia betha therie, cia
kũhumbĩra thingo cia nyũmba icio, 5 thahabu ya gũthondeka indo cia thahabu, na betha ya
gũthondeka indo cia betha, na nĩ ũndũ wa wĩra wothe wa kũrutwo nĩ mabundi. Rĩu-rĩ, nũũ
ũkwĩrutĩra ũmũthĩ oimĩre na kĩheo kĩa Yahweh anyitĩte na guoko?‖

6 Nĩ ũndũ ũcio anene a nyũmba cia maithe mao, anene a mĩhĩrĩga ya Isiraeli, anene a andũ ngiri
na a andũ igana, na anene a mawĩra ma mũthamaki makiumĩra meyendeire. 7 Na makĩheana indo
ici nĩ ũndũ wa ũtungata wa nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa wa ma: taranda 5,000 cia thahabu, dariki
10,000, taranda 10,000 cia betha, taranda 18,000 cia gĩcango, na taranda 100,000 cia kĩgera. 8
Mũndũ ũrĩa wothe warĩ na mahiga ma goro aamaneanire kĩgĩna-inĩ kĩa nyũmba ya Yahweh,
rungu rwa ũmenyereri wa Jehieli Mũgerishoni. 9 Andũ magĩkena nĩ ũndũ wa kũruta magongona

626




macio ma kwĩyendera, nĩ gũkorũo maarutĩire Yahweh magongona macio ma kwĩyendera na
ngoro yothe, na Mũthamaki Daudi o nake agĩkena mũno.

10 Daudi agĩcoka akĩgooca Yahweh arĩ mbere ya maitho ma kĩũngano kĩu gĩothe. Daudi akiuga
atĩrĩ: ―Ũrogoocwo, wee Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli ithe witũ, tene na tene. 11 Wee Yahweh, wĩ
mũnene, na hinya na ũthaka na ũkaru na ũnene nĩ ciaku, nĩ gũkorũo kĩndũ gĩothe kũrĩa igũrũ na
gũkũ thĩ nĩ gĩaku. Ũthamaki nĩ waku, wee Yahweh. Wee nĩwe Ũrĩa wĩtũũgĩrĩtie ũgakorũo ũrĩ
mũnene igũrũ rĩa arĩa angĩ othe. 12 Ũtonga na riri ciumaga kũrĩ wee, na wathaga indo ciothe, na
guoko-inĩ gwaku harĩ na ũhoti na hinya, na guoko gwaku gũtũũgĩragia na gũgekĩra othe hinya.
13 Na rĩu wee Kĩhoti witũ, nĩ twagũcokeria ngatho na twagooca rĩĩtwa rĩaku rĩrĩ riri.

14 ―No rĩrĩ, niĩ ndĩ ũ na andũ akwa nĩa atĩ nĩguo tũhote kũruta magongona maya ma kwĩyendera?
Nĩ gũkorũo indo ciothe ciumaga kũrĩ wee, na twakũhe indo ciumĩte guoko-inĩ gwaku. 15 Nĩ
gũkorũo tũrĩ andũ a kũngĩ maitho-inĩ maku na aikari a kuuma kũngĩ, o ta maithe maitũ mothe ma
tene. Nĩ gũkorũo matukũ maitũ gũkũ thĩ mahaana ta kĩĩruru—tũtirĩ mwĩhoko. 16 Atĩrĩrĩ wee
Yahweh Kĩhoti witũ, ũtonga ũyũ wothe tũhaarĩrĩirie wa gũgwakĩra nyũmba nĩ ũndũ wa rĩĩtwa
rĩaku rĩamũre uumĩte guoko-inĩ gwaku, na wothe nĩ waku. 17 Nĩ njũĩ wega, wee Kĩhoti wakwa,
atĩ nĩ ũthuthuragia ngoro na atĩ nĩ ũkenagio nĩ wĩkindĩru. Ndutĩte indo ici ciothe na ũrũngĩrĩru wa
ngoro yakwa, ndĩyendeire, na nĩ njiyũirũo nĩ gĩkeno kuona andũ aku aya marĩ haha magĩkũrutĩra
magongona ma kwĩyendera. 18 Wee Yahweh Kĩhoti wa Iburahimu, Isaaka, na Isiraeli, maithe
maitũ ma tene, iga methugunda na meciria maya ngoro-inĩ cia andũ aku tene na tene, na
werekerie ngoro ciao na kũrĩ wee. 19 Na ũhe mũrũ wakwa Suleimani ngoro nginyanĩru, nĩguo
arũmagĩrĩre maathani maku, iririkania ciaku, na mawatho maku na eke maũndũ maya mothe na
aake hekarũ ĩrĩa haarĩrĩirie mwako wayo.‖

20 Daudi agĩcoka akĩĩra kĩũngano kĩu gĩothe ũũ: ―Rĩu goocai Yahweh Kĩhoti wanyu.‖ Na
kĩũngano gĩothe gĩkĩgooca Yahweh Kĩhoti wa maithe mao ma tene na gĩkĩinamĩrĩra
gĩgĩturumithia mĩtwe thĩ mbere ya Yahweh na mbere ya mũthamaki. 21 Na magĩthiĩ na mbere
kũrutĩra Yahweh magongona na kũrutĩra Yahweh magongona ma njino mũthenya ũrĩa
warũmĩrĩire, tũtegwa 1,000, ndũrũme 1,000, tũtũrũme 1,000, na magongona ma cio ma ndibei;
maarutire magongona maingĩ mũno nĩ ũndũ wa andũ othe a Isiraeli. 22 Magĩthiĩ na mbere kũrĩa
na kũnyua marĩ mbere ya Yahweh mũthenya ũcio makenete mũno, na magĩtua Suleimani mũrũ
wa Daudi mũthamaki riita rĩa kerĩ na makĩmũitĩrĩria maguta mbere ya Yahweh nĩguo atuĩke
mũtongoria, o na Zadoku nĩguo atuĩke mũthĩnjĩri-Yahweh. 23 Suleimani agĩgĩikarĩra gĩtĩ kĩa
ũnene kĩa Yahweh arĩ mũthamaki ithenya rĩa ithe Daudi, na akĩgaacĩra, na andũ othe a Isiraeli nĩ
maamwathĩkagĩra. 24 Anene othe, njamba cia ita irĩ hinya, o hamwe na ariũ othe a Mũthamaki
Daudi nĩ meenyihagĩria mũthamaki Suleimani. 25 Na Yahweh agĩtũũgĩria Suleimani na gĩkĩro
kĩnene mũno maitho-inĩ ma andũ othe a Isiraeli na akĩmũhe ũnene ũkĩrĩte wa mũthamaki ũngĩ o
wothe wanathamakĩra Isiraeli mbere ĩyo.

627


26 Nĩ ũndũ ũcio Daudi mũrũ wa Jesii aathamakĩire andũ othe a Isiraeli, 27 na ihinda rĩrĩa
aathamakĩire Isiraeli rĩarĩ mĩaka 40. Arĩ Hebironi agĩthamaka mĩaka 7, na arĩ Yahrushalayim
agĩthamaka mĩaka 33.

28 Agĩkua arĩ na ũkũrũ mwega, aiganĩire nĩ ũndũ wa gũtũũra ihinda iraya, arĩ na ũtonga, na riri;
na mũrũwe Suleimani agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake. 29 Ha ũhoro wa maũndũ megiĩ
Mũthamaki Daudi, kuuma kĩambĩrĩria nginya mũthia, nĩ maandĩke thĩinĩ wa maandĩko ma
Samueli muoni maũndũ, mũnabii Nathani, na Gadi muoni cioneki, 30 hamwe na ũhoro wothe
wĩgiĩ ũthamaki wake, hinya wake, na maũndũ marĩa meekĩkire mahinda-inĩ macio mamwĩgiĩ na
megiĩ Isiraeli na mothamaki marĩa mothe maamathiũrũrũkĩirie.

2 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 1

1 Na rĩrĩ, Suleimani mũrũ wa Daudi nĩ aakĩrĩrĩirie kũgĩa na hinya ũthamaki-inĩ wake, na Yahweh
Kĩhoti wake aarĩ hamwe nake na agĩtũma anenehe mũno.

2 Suleimani agĩgĩtũmanĩra Isiraeli yothe, anene a andũ ngiri na anene a andũ igana, atuanĩri ciira,
na atongoria othe a Isiraeli yothe, arĩa maatongoragia nyũmba cia maithe. 3 Nake Suleimani
hamwe na kĩũngano gĩothe magĩthiĩ handũ harĩa hatũũgĩru kũu Gibeoni, tondũ kũu nĩkuo hema
ya gũtũnganwo ya Kĩhoti ũrĩa wa ma yarĩ, hema o ĩrĩa Musa ndungata ya Yahweh aakĩte werũ-
inĩ. 4 No rĩrĩ, Daudi nĩ aambatĩtie Ithandũkũ rĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma kuuma Kiriathu-jearimu
akarĩtwara handũ harĩa Daudi aathondekete nĩ ũndũ warĩo; aarĩambĩire hema kũu
Yahrushalayim. 5 Nakĩo kĩgongona gĩa gĩcango kĩrĩa Bezaleli mũrũ wa Uri mũrũ wa Huri
aathondekete kĩaigĩtwo mbere ya gĩikaro kĩrĩa kĩamũre kĩa Yahweh; na Suleimani o hamwe na
kĩũngano maahoyaga marĩ mbere yakĩo. 6 Suleimani agĩkĩruta magongona kũu mbere ya
Yahweh, na akĩrutĩra magongona 1,000 ma njino igũrũ rĩa kĩgongona kĩu gĩa gĩcango kĩa hema
ya gũtũnganwo.

7 Ũtukũ ũcio Kĩhoti akiumĩrĩra Suleimani akĩmwĩra atĩrĩ: ―Hoya kĩrĩa ũngĩenda ngũhe.‖ 8
Suleimani aigua ũguo akĩĩra Kĩhoti atĩrĩ: ―Nĩ wonetie baba Daudi maũndũ manene mega ma
ũtugi, na ũkandua mũthamaki ithenya rĩake. 9 Rĩu wee Yahweh Kĩhoti-rĩ, reke ũndũ ũrĩa werĩire
baba Daudi ũhinge, nĩ gũkorũo ũnduĩte mũthamaki igũrũ rĩa andũ aingĩ o ta rũkũngũ rwa thĩ. 10
Kĩĩhe ũũgĩ na ũmenyo wa gũtongoria andũ aya, tondũ rĩrĩ, nũũ ũngĩkĩhota gũtuithania andũ aya
aku aingĩ ũũ?‖

11 Nake Yahweh akĩĩra Suleimani atĩrĩ: ―Tondũ ũndũ ũcio nĩguo ngoro yaku yerirĩria, na
ndũnahoya indo, ũtonga, na gĩtĩo kana gĩkuũ kĩa andũ arĩa magũthũire, na ningĩ ndũnahoya ũheo
ũtũũro mũraihu, no wahoya ũheo ũũgĩ na ũmenyo wa gũtuithania andũ akwa arĩa ngũtuĩte
mũthamaki igũrũ rĩao-rĩ, 12 nĩ ũkũheo ũũgĩ na ũmenyo; no ningĩ nĩ ngũkũhe indo na ũtonga na

628




gĩtĩo iria gũtarĩ athamaki marĩ maakorũo nacio mbere yaku na gũtarĩ angĩ makaagĩa nacio thutha
waku.‖

13 Nake Suleimani akĩhũndũka kuuma handũ harĩa hatũũgĩru kũu Gibeoni, kuuma mbere ya
hema ya gũtũnganwo, agĩthiĩ Yahrushalayim; na agĩthamakĩra Isiraeli. 14 Suleimani agĩthiĩ na
mbere kũingĩhia ngaari cia mbarathi na mbarathi; aarĩ na ngaari cia mbarathi 1,400, na mbarathi
12,000, na agĩciiga cikarage matũũra-inĩ ma ngaari cia mbarathi na hakuhĩ na mũthamaki kũu
Yahrushalayim. 15 Mũthamaki agĩtũma betha na thahabu cingĩhe thĩinĩ wa Yahrushalayim o ta
mahiga, na mbaũ cia mũtarakwa ikĩingĩha o ta mĩtĩ ya mĩkũyũ ya Shefela. 16 Mbarathi cia
Suleimani ciagũrĩtwo kuuma Misiri, na gĩkundi kĩa ahũũri biacara kĩa mũthamaki kĩagũraga
mbarathi icio irĩ ndũũru na thogora ũmwe. 17 O ngaari ya mbarathi ĩrĩa yarutagwo Misiri
yagũragwo icunjĩ 600 cia betha, nayo mbarathi yagũragwo icunjĩ 150 cia betha; magacoka
magaciendia kũrĩ athamaki othe a Ahiti na athamaki a Siria.

2 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 2

1 Na rĩrĩ, Suleimani nĩ aaheanire watho wa gwaka nyũmba nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩa Yahweh, na
nyũmba ĩngĩ nĩ ũndũ wa ũthamaki wake. 2 Suleimani akĩandĩkithia andũ a moko 70,000, andũ
80,000 a gwacũhia mahiga irĩma-inĩ, na arori 3,600 a kũmarũgamĩrĩra. 3 Ningĩ Suleimani
agĩtũma ndũmĩrĩri kũrĩ Hiramu mũthamaki wa Turo akĩmwĩra atĩrĩ: ―Njĩkĩra o ta ũrĩa wekĩire
baba Daudi rĩrĩa wamũtũmanĩire mbaũ cia mũtarakwa cia gwaka nyũmba ya gũikara. 4 Rĩu nĩ
ngwaka nyũmba nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩa Yahweh Kĩhoti wakwa, ndĩmĩamũre ĩtuĩke yake, ya
gũcinagĩra ũbumba ũrĩa ũnungaga wega mbere yake, ningĩ ĩrutagĩrũo mĩgate ya kũiganĩrĩrũo
hingo ciothe na magongona ma njino, rũcinĩ na hwaĩ-inĩ, mĩthenya ya Thabatũ, hĩndĩ ya
karũgamo ka mweri, na hĩndĩ ya ciathĩ cia Yahweh Kĩhoti witũ. Ũcio nĩ watho wa gũtũũra harĩ
Isiraeli. 5 Nyũmba ĩrĩa ngwaka ĩgũkorũo ĩrĩ nene, nĩ gũkorũo Kĩhoti witũ nĩ mũnene gũkĩra ihoti
iria ingĩ ciothe. 6 Na nũũ ũngĩhota kũmwakĩra nyũmba? Nĩ gũkorũo igũrũ na igũrũ rĩrĩa rĩrĩ igũrũ
mũno rĩtingĩmũigana, niĩ ngĩrĩ ũ nĩguo ndĩmwakĩre nyũmba o tiga handũ ha kũrutagĩra ndogo ya
magongona mbere yake? 7 Rĩu ndũmĩra bundi ũũhĩgĩrĩire wĩra-inĩ wa thahabu, betha, gĩcango,
kĩgera, ndigi cia rangi wa papũ, cia rangi mũtune, na cia rangi wa mburuu na ũũĩ gũconga
mĩcongo. Arĩrutagĩra wĩra Yahuda na Yahrushalayim hamwe na mabundi akwa arĩa marĩ na
ũũgĩ, o acio baba Daudi aheanĩte. 8 Na ũndũmĩre mbaũ cia mũtarakwa, cia mũthengera, na cia
mũthandari kuuma Lebanoni, nĩ gũkorũo nĩ njũĩ wega atĩ ndungata ciaku irĩ na ũmenyeru wa
gũtema mĩtĩ ya Lebanoni. Ndungata ciakwa nĩ ikũrutithania wĩra na ndungata ciaku 9 nĩguo
ihaarĩrie mbaũ nyingĩ nĩ ũndũ wakwa, tondũ nyũmba ĩrĩa ngwaka ĩgũkorũo ĩrĩ nene mũno. 10
Atĩrĩrĩ, nĩ ngũhe ndungata ciaku irio, atemi a mĩtĩ arĩa marĩatũraga mbaũ, ndĩmahe kori 20,000
cia ngano, kori 20,000 cia cairi, mbathi 20,000 cia ndibei, na mbathi 20,000 cia maguta.‖

629




11 Nake Hiramu mũthamaki wa Turo akĩandĩka ndũmĩrĩri ĩno agĩtũmĩra Suleimani: ―Tondũ
Yahweh nĩ endete andũ ake, nĩkĩo agũtuĩte mũthamaki wao.‖ 12 Hiramu agĩcoka akiuga ũũ:
―Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli arogoocwo, o ũcio wombire igũrũ na thĩ, tondũ nĩ aheete Mũthamaki
Daudi mũriũ mũũgĩ, ũrĩ na ũũgĩ na ũtaũku, ũrĩa ũgwaka nyũmba ya Yahweh, na nyũmba ĩngĩ nĩ
ũndũ wa ũthamaki wake. 13 Rĩu-rĩ, nĩ ngũtũma Hiramu-abi, bundi ũrĩ na ũũgĩ na ũtaũku, 14 na
nĩ mũrũ wa mũndũ-wa-nja wa kuuma Dani no ithe aarĩ wa kuuma Turo; arĩ na ũmenyeru wa
kũruta wĩra na thahabu, betha, gĩcango, kĩgera, mahiga, mbaũ, ndigi cia rangi wa papũ, ndigi cia
rangi wa mburuu, ngora njega, na ngora ya rangi mũtune. No ahote gũconga mĩcongo ya
mĩthemba yothe na athondeke mũcoro o wothe angĩheo. Arĩrutithanagia wĩra na mabundi aku
arĩa marĩ na ũũgĩ hamwe na mabundi arĩa marĩ na ũũgĩ a thoguo Daudi mwathi wakwa. 15 Rĩu-
rĩ, mwathi wakwa nĩ atũme ngano, cairi, maguta, na ndibei, o icio erĩire ndungata ciake. 16 Na nĩ
tũgũtema mĩtĩ kuuma Lebanoni, mĩingĩ o ta ũrĩa ũkwenda, na tũkũrehere ĩrĩ mĩgogo tũmĩgereirie
iria-inĩ tũmĩtware Jopa; nawe ũmĩoe ũmĩtware Yahrushalayim.‖

17 Suleimani agĩcoka agĩtara andũ othe arĩa maarĩ ageni thĩinĩ wa bũrũri wa Isiraeli, thutha wa
hĩndĩ ĩrĩa ithe Daudi aamatarĩte, nao maarĩ 153,600.

18 Kwoguo agĩthuura andũ 70,000 gatagatĩ-inĩ kao matuĩke andũ a moko, andũ 80,000 matuĩke a
gwacũhia mahiga irĩma-inĩ, na andũ 3,600 matuĩke arori a kũmarũgamĩrĩra makĩruta wĩra.

2 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 3

1 Thutha ũcio Suleimani akĩambĩrĩria gwaka nyũmba ya Yahweh kũu Yahrushalayim igũrũ rĩa
Kĩrĩma kĩa Moria, kũrĩa Yahweh ooimĩrĩire ithe Daudi, handũ harĩa Daudi aahaarĩirie kĩhuuhĩro-
inĩ kĩa Orinani ũrĩa Mũjebusi. 2 Aambĩrĩirie gwaka mũthenya wa kerĩ wa mweri wa kerĩ,
mwaka-inĩ wa kana wa wathani wake. 3 Na mũthingi ũrĩa Suleimani aathondekire wa gwaka
nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa wa ma warĩ na ũraihu wa mĩkono 60 na wariĩ wa mĩkono 20 kũringana na
gĩthimi kĩa hau kabere. 4 Gĩthaku kĩrĩa kĩarĩ mwena wa mbere kĩarĩ na ũraihu wa mĩkono 20,
ũiganaine na wariĩ wa nyũmba ĩyo, na ũraihu wakĩo wa na igũrũ warĩ 120; na agĩkĩhumbĩra
mwena wa thĩinĩ na thahabu therie. 5 Aagemirie nyũmba ĩyo nene na mbaũ cia mũthengera,
thutha ũcio akĩmĩhumbĩra na thahabu therie, agĩcoka akĩmĩgemia na mĩhiano ya mĩkĩndũ na
tũmĩnyororo. 6 Ningĩ akĩhumbĩra nyũmba ĩyo na mahiga mathaka ma goro; na thahabu ĩrĩa
aahũthĩrire yarĩ thahabu ya kuuma Paravaimu. 7 Aahumbĩrire nyũmba ĩyo, mĩitĩrĩro, itonyero,
thingo ciayo, na mĩrango yayo akĩhũthĩra thahabu; na agĩconga akerubi thingo-inĩ.

8 Agĩcoka agĩthondeka rumu ya Harĩa Hamũre Mũno; ũraihu wayo waiganaine na wariĩ wa
nyũmba ĩyo, mĩkono 20, naguo wariĩ wayo warĩ mĩkono 20. Akĩmĩhumbĩra na taranda 600 cia
thahabu ĩrĩa njega. 9 Ũritũ wa thahabu ya mĩcumarĩ warĩ cekeri 50; na akĩhumbĩra tũnyũmba twa
igũrũ na thahabu.

630




10 Agĩcoka agĩthondeka mĩcongo ĩĩrĩ ya akerubi thĩinĩ wa rumu ya Harĩa Hamũre Mũno, na
akĩmĩhumbĩra na thahabu. 11 Ũraihu wothe wa mathagu ma akerubi acio warĩ mĩkono 20; ithagu
rĩmwe rĩa kerubi wa mbere rĩarĩ na ũraihu wa mĩkono ĩtano na nĩ rĩahutĩtie rũthingo rwa nyũmba
ĩyo, na ithagu rĩu rĩngĩ rĩake rĩarĩ na ũraihu wa mĩkono ĩtano na nĩ rĩahutĩtie ithagu rĩmwe rĩa
kerubi ũcio ũngĩ. 12 Na ithagu rĩmwe rĩa kerubi ũcio ũngĩ rĩarĩ na ũraihu wa mĩkono ĩtano na nĩ
rĩahutĩtie rũthingo rũu rũngĩ rwa nyũmba ĩyo, na ithagu rĩu rĩngĩ rĩake rĩarĩ na ũraihu wa mĩkono
ĩtano na nĩ rĩahutĩtie ithagu rĩmwe rĩa kerubi wa mbere. 13 Mathagu ma akerubi acio
maatambũrũkĩte mĩkono 20; ningĩ akerubi acio maarũgamĩte na magũrũ mao, na maarorete na
thĩinĩ.

14 Ningĩ agĩthondeka gĩtama kĩa ndigi cia rangi wa mburuu, cia rangi wa papũ, cia rangi mũtune,
na ngora njega, na agĩkĩgemia na mĩcoro ya akerubi.

15 Agĩcoka agĩthondeka itugĩ igĩrĩ mwena wa mbere wa nyũmba ĩyo, iria ciarĩ na ũraihu wa
mĩkono 35, na kĩongo kĩrĩa kĩarĩ igũrũ rĩa o gĩtugĩ kĩarĩ kĩa mĩkono ĩtano. 16 Ningĩ agĩthondeka
tũmĩnyororo tũtariĩ ta mĩgathĩ, na agĩtwĩkĩra igũrũ rĩa itugĩ icio, na agĩthondeka makomamanga
100 akĩmekĩra tũmĩnyororo-inĩ tũu. 17 Akĩhanda itugĩ icio mbere ya hekarũ, kĩmwe mwena wa
ũrĩo na kĩu kĩngĩ mwena wa ũmotho; gĩtugĩ kĩrĩa kĩarĩ mwena wa ũrĩo agĩgĩta Jakini na kĩrĩa kĩarĩ
mwena wa ũmotho agĩgĩta Boazu.

2 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 4

1 Ningĩ agĩthondeka kĩgongona gĩa gĩcango, kĩa ũraihu wa mĩkono 20, wariĩ wa mĩkono 20, na
mĩkono 10 kũraiha na igũrũ.

2 Agĩthondeka Karia akĩhũthĩra cuma ndwekie. Kaarĩ ga gĩthiũrũrĩ, na kaarĩ ka mĩkono 10
kuuma mwena ũmwe wa mũromo nginya mwena ũrĩa ũngĩ, na ũraihu wa na igũrũ wa mĩkono 5,
na rũrigi rwa gũthima rũrĩa rũngĩagathiũrũrũkĩirie rwarĩ rwa ũraihu wa mĩkono 30.

3 Na thĩ wa mũromo wako haagemetio na mĩũngũ, ĩgathiũrũrũkĩirie guothe, mĩũngũ ikũmi harĩ
o mũkono gũthiũrũrũkĩria Karia kau gothe. Kaarĩ na mĩhari ĩĩrĩ ya mĩũngũ ĩtwekanĩirio hamwe
nako igatuĩka kĩndũ kĩmwe. 4 Kaaigĩrĩirũo igũrũ rĩa ndegwa 12, na 3 ciarorete mwena wa
rũgongo, 3 ikarora mwena wa ithũĩro, 3 ikarora mwena wa mũhuro, na 3 ikarora mwena wa
irathĩro; Karia kau kaaigĩrĩirũo igũrũ rĩacio, nacio ciĩga ciothe ciacio cia na thutha ciarorete
gatagatĩ. 5 Naguo ũtungu wako waiganaine na wariĩ wa rũhĩ rũmwe; na mũromo wako
wathondeketwo o ta mũromo wa gĩkombe, watariĩ o ta ihũa icanũku rĩa itoka. Itangi rĩu
rĩngĩaiganĩire maĩ ithimi 3,000 cia mbathi.

631





6 Ningĩ agĩthondeka iraĩ ikũmi cia gũthambĩria na akĩiga ithano mwena wa ũrĩo na ithano mwena
wa ũmotho. Nĩcio maathambagĩria indo iria ciahũthagĩrũo harĩ magongona ma njino. No Karia
kaarĩ ka athĩnjĩri-Yahweh ga gwĩthambĩra.

7 Agĩcoka agĩthondeka mĩtĩ ikũmi ya thahabu ya kũigĩrĩrũo matawa, o ta ũrĩa gwataarĩirio, na
akĩmĩiga thĩinĩ wa hekarũ, ĩtano mwena wa ũrĩo na ĩtano mwena wa ũmotho.

8 Ningĩ agĩthondeka metha ikũmi agĩciiga thĩinĩ wa hekarũ, ithano mwena wa ũrĩo na ithano
mwena wa ũmotho; na agĩthondeka mbakũri 100 cia thahabu.

9 Agĩcoka agĩthondeka nja ya athĩnjĩri-Yahweh na nja ĩrĩa nene na mĩrango ya nja ĩyo, na
akĩhumbĩra mĩrango yacio na gĩcango. 10 Na akĩiga Karia kau mwena wa ũrĩo, kwerekera
mũhuro wa mwena wa irathĩro.

11 Ningĩ Hiramu agĩthondeka ndoo, icakũri, na mbakũri.

Nĩ ũndũ ũcio Hiramu akĩrĩkia wĩra ũrĩa aarutagĩra Mũthamaki Suleimani wĩgiĩ nyũmba ya Kĩhoti
ũrĩa wa ma: 12 itugĩ igĩrĩ na ciongo ihaana mbakũri, iria ciarĩ igũrũ rĩa itugĩ icio igĩrĩ; neti igĩrĩ
cia kũhumbĩra ciongo icio igĩrĩ ciahaanaga mbakũri, iria ciarĩ igũrũ rĩa itugĩ icio; 13
makomamanga 400 ma neti icio igĩrĩ, mĩhari ĩĩrĩ ya makomamanga harĩ o neti, nĩ ũndũ wa
kũhumbĩra ciongo icio igĩrĩ ciahaanaga mbakũri, icio ciarĩ igũrũ rĩa itugĩ icio; 14 tũkaari ikũmi
hamwe na iraĩ ikũmi iria ciarĩ igũrũ rĩa tũkaari tũu; 15 Karia na ndegwa 12 iria ciarĩ rungu
rwako; 16 na ndoo, icakũri, hũma, na indo ciothe iria ciakonainie nacio iria Hiramu-abivu
aathondekeire Mũthamaki Suleimani akĩhũthĩra gĩcango gĩkumuthe irĩ cia nyũmba ya Yahweh.
17 Mũthamaki aacitwekirie agĩcithondekera rĩũmba-inĩ gĩcigo-inĩ kĩa Jorodani, gatagatĩ ga
Sukothu na Zereda. 18 Suleimani aathondekire indo icio ciothe irĩ nyingĩ mũno; ũritũ wa gĩcango
kĩu ndwamenyekire ũrĩa waiganaga.

19 Suleimani agĩgĩthondeka indo ciothe cia nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa wa ma: kĩgongona gĩa
thahabu; metha cia kũigĩrĩrũo mĩgate ya magongona; 20 mĩtĩ ya kũigĩrĩrũo matawa hamwe na
matawa mayo ma thahabu therie, ma gwakanaga marĩ mbere ya rumu ya thĩinĩ biũ kũringana na
ũrĩa gwaathanĩtwo; 21 na mahũa, matawa, na magathĩ ma kũnyita ndambĩ, agĩcithondeka na
thahabu, thahabu ĩrĩa therie biũ; 22 magathĩ ma kũhoria ndambĩ, mbakũri, ikombe, na ngĩo cia
mwaki, cia thahabu therie; na itonyero rĩa nyũmba ĩyo, mĩrango ya thĩinĩ ya Harĩa Hamũre
Mũno, na mĩrango ya nyũmba ya hekarũ, agĩcithondeka na thahabu.

2 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 5

1 Nĩ ũndũ ũcio Suleimani akĩrĩkia wĩra wothe ũrĩa aagĩrĩirũo kũruta wa nyũmba ya Yahweh.
Suleimani agĩcoka akĩingĩria indo iria ithe Daudi aamũrĩte, na akĩiga betha, thahabu, na indo icio

632




ingĩ ciothe igĩna-inĩ cia nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa wa ma. 2 Hĩndĩ ĩyo Suleimani agĩcokanĩrĩria
athuri a Isiraeli, atongoria othe a mĩhĩrĩga, atongoria a nyũmba cia maithe ma ciana cia Isiraeli.
Magĩgĩthiĩ Yahrushalayim nĩguo mambatie ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro kĩa Yahweh kuuma Itũũra
rĩa Daudi, na norĩo Zayuni. 3 Arũme othe a Isiraeli makĩũngana mbere ya mũthamaki hĩndĩ ya
gĩathĩ kĩrĩa gĩkagwo mweri-inĩ wa mũgwanja.

4 Nĩ ũndũ ũcio athuri othe a Isiraeli magĩũka, nao Alawii makĩoya Ithandũkũ rĩu. 5 Makĩambatia
Ithandũkũ rĩu, hema ya gũtũnganwo, na indo ciothe nyamũre iria ciarĩ hema-inĩ ĩyo. athĩnjĩri-
Yahweh na Alawii magĩciambatia. 6 Mũthamaki Suleimani na kĩrĩndĩ gĩothe kĩa Isiraeli kĩrĩa
gĩetĩtwo nĩguo gĩcemanie nake maarĩ mbere ya Ithandũkũ. Gũgĩkĩrutwo magongona ma ng‘ondu
na ng‘ombe nyingĩ itangĩagerekire kana itarĩke. 7 Athĩnjĩri-Yahweh magĩcoka makĩrehe
ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro kĩa Yahweh makĩrĩiga handũ harĩo, thĩinĩ wa rumu ya thĩinĩ biũ ya
nyũmba ĩyo, Harĩa Hamũre Mũno, rungu rwa mathagu ma akerubi. 8 Kwoguo mathagu ma
akerubi maatambũrũkĩte igũrũ rĩa harĩa Ithandũkũ rĩu rĩarĩ, ũndũ akerubi acio maahumbĩrĩte
Ithandũkũ rĩu o hamwe na mĩtĩ yarĩo kuuma na igũrũ. 9 Mĩtĩ ĩyo yarĩ mĩraihu mũno ũndũ mĩthia
ya mĩtĩ ĩyo yoonekaga mũndũ arĩ Harĩa Hamũre mbere ya rumu ĩyo ya thĩinĩ biũ, no ndĩoonekaga
mũndũ arĩ nja. Na hau nĩho ĩrĩ nginyagia ũmũthĩ. 10 Ithandũkũ rĩu rĩtiarĩ na kĩndũ tiga o ihengere
igĩrĩ iria Musa aaigire ho arĩ Horebu, rĩrĩa Yahweh aathondekire kĩrĩkanĩro hamwe na andũ a
Isiraeli rĩrĩa mooimaga Misiri.

11 Rĩrĩa athĩnjĩri-Yahweh mooimire harĩa hamũre magĩthiĩ nja (nĩ gũkorũo athĩnjĩri-Yahweh
othe arĩa maarĩ ho nĩ meamũrĩire Yahweh, gũtekũmakania ikundi iria maarĩ), 12 aini othe Alawii
arĩa maarĩ a Asafu, Hemani, Jeduthuni, o na a ariũ ao na ariũ a ithe wao meehumbĩte ngora ĩrĩa
njega, manyitĩte thani iria ihũũrithanagio, inanda cia ndigi, na inanda cia mũgeeto; maarũgamĩte
mwena wa irathĩro wa kĩgongona, na maarĩ hamwe na athĩnjĩri-Yahweh 120 arĩa maahuuhaga
tũrumbeta. 13 Hĩndĩ ĩrĩa arĩa maahuuhaga tũrumbeta na aini maagoocaga na magacokeria
Yahweh ngatho marĩ na ũrũmwe, naguo mũgambo ũkambata kuuma tũrumbeta-inĩ, thani iria
ihũũrithanagio, na indo icio ingĩ cia ũini hĩndĩ ĩyo maagoocaga Yahweh, ―tondũ nĩ mwega; ũtugi
wake ũtũũraga tene na tene,‖ nyũmba ĩyo, o nyũmba ĩyo ya Yahweh, ĩkĩiyũra itu. 14 Athĩnjĩri-
Yahweh matiahotire kũrũgama matungate nĩ ũndũ wa itu rĩu, nĩ gũkorũo riri wa Yahweh
waiyũrĩte nyũmba-inĩ ĩyo ya Kĩhoti ũrĩa wa ma.

2 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 6

1 Hĩndĩ ĩyo Suleimani akiuga ũũ: ―Yahweh ooigire arĩikaraga thĩinĩ wa itu ithimbu . 2 Rĩu nĩ
ndĩkĩtie gũgwakĩra nyũmba ndũũgĩru, gĩikaro kĩĩhandĩte nĩguo ũtũũre ho tene na tene.‖

3 Mũthamaki agĩcoka akĩhũgũka na akĩambĩrĩria kũrathima kĩũngano gĩothe kĩa Isiraeli,
kĩũngano kĩu gĩothe kĩa Isiraeli kĩrũgamĩte. 4 Akiuga ũũ: ―Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli

633




arogoocwo, o we ũrĩa kũgerera kanua gake eerĩire baba Daudi kĩĩranĩro, na kũgerera moko make
mwene nĩ akĩhingĩtie, akoiga atĩrĩ, 5 ‗Kuuma mũthenya ũrĩa ndarutire andũ akwa kuuma bũrũri
wa Misiri, ndirĩ ndathuura itũũra kuuma harĩ mĩhĩrĩga yothe ya Isiraeli rĩa gwakwo nyũmba
nĩguo rĩĩtwa rĩakwa rĩtũũre kuo, na ndirĩ ndathuura mũndũ wa gũtuĩka mũtongoria wa andũ akwa
Isiraeli. 6 No nĩ thuurĩte Yahrushalayim nĩguo rĩĩtwa rĩakwa rĩtũũre kuo, na nĩ thuurĩte Daudi
athamakĩre andũ akwa Isiraeli.‘ 7 Ngoro ya baba Daudi nĩ yerirĩirie gwaka nyũmba nĩ ũndũ wa
rĩĩtwa rĩa Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli. 8 No Yahweh akĩĩra baba Daudi atĩrĩ, ‗Ngoro yaku nĩ
ĩrirĩirie gwaka nyũmba nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩakwa, na nĩ wĩkĩte wega kwĩrirĩria ũndũ ũcio ngoro-
inĩ yaku. 9 O na kũrĩ ũguo, wee tiwe ũgwaka nyũmba ĩyo, ĩndĩ mũrũ waku wee mwene ũrĩa
ũgaaciarĩrũo nĩwe ũgaaka nyũmba ĩyo nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩakwa.‘ 10 Yahweh nĩ ahingĩtie
kĩĩranĩro kĩrĩa eeranĩire, nĩ gũkorũo nĩ njokete ithenya rĩa baba Daudi na ngaikarĩra gĩtĩ kĩa ũnene
kĩa Isiraeli, o ta ũrĩa Yahweh eeranĩire. Ningĩ nĩ njakĩte nyũmba nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩa Yahweh
Kĩhoti wa Isiraeli, 11 na thĩinĩ wayo ngaiga Ithandũkũ rĩrĩa rĩrĩ na kĩrĩkanĩro kĩrĩa Yahweh
aathondekire hamwe na andũ a Isiraeli.‖

12 Agĩcoka akĩrũgama mbere ya kĩgongona kĩa Yahweh arĩ mbere ya kĩũngano gĩothe kĩa
Isiraeli, na agĩtambũrũkia moko make. 13 (Nĩ gũkorũo Suleimani nĩ aathondekete handũ harĩ
igũrũ ha gĩcango na akahaiga nja gatagatĩ. Haarĩ na ũraihu wa mĩkono ĩtano, wariĩ wa mĩkono
ĩtano, na mĩkono ĩtatũ kũraiha na igũrũ; na akĩrũgama ho igũrũ.) Na agĩturia maru mbere ya
kĩũngano gĩothe kĩa Isiraeli na agĩtambũrũkia moko make na igũrũ, 14 akiuga ũũ: ―Wee Yahweh
Kĩhoti wa Isiraeli, gũtirĩ Kĩhoti ũngĩ ũhaana tawe kũu igũrũ kana gũkũ thĩ, ũhingagia kĩrĩkanĩro
na ũkonania tha harĩ ndungata ciaku iria ithiaga mbere yaku na ngoro yacio yothe. 15 Nĩ
ũhingĩtie kĩĩranĩro kĩrĩa werĩire baba Daudi ndungata yaku. Weranĩire kĩĩranĩro kĩu na kanua
gaku mwene, na ũmũthĩ ũyũ nĩ wakĩhingia na guoko gwaku mwene. 16 Na rĩu, wee Yahweh
Kĩhoti wa Isiraeli, ũrohingia kĩĩranĩro kĩrĩa werĩire baba Daudi ndungata yaku rĩrĩa woigire ũũ:
‗Gũtirĩ hĩndĩ gũkaaga mũndũ wa kuuma rũciaro-inĩ rwaku mbere yakwa wa gũikarĩra gĩtĩ kĩa
ũnene kĩa Isiraeli, angĩkorũo tu ariũ aku nĩ marĩmenyagĩrĩra mĩthiĩre yao na njĩra ya kũrũmĩrĩra
watho wakwa, o ta ũrĩa wee ũthiaga mbere yakwa.‘ 17 Na rĩu, wee Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli,
reke kĩĩranĩro kĩrĩa werĩire Daudi ndungata yaku gĩkorũo kĩrĩ gĩa kwĩhokeka.

18 ―No rĩrĩ, hihi Kĩhoti no aikaranie na andũ gũkũ thĩ? Atĩrĩrĩ, igũrũ, ĩni, igũrũ rĩrĩa rĩrĩ igũrũ
mũno, rĩtingĩkũigana; na githĩ nyũmba ĩno njakĩte ndĩkĩrĩ nini o na makĩria! 19 Rĩu thikĩrĩria
mahoya ma ndungata yaku na ihoya rĩayo rĩa kwenda gwĩtĩkĩrĩka, wee Yahweh Kĩhoti wakwa,
na ũthikĩrĩrie kĩrĩro gĩa kũhoya ũteithio na mahoya ma ndungata yaku marĩa ĩrakũhoya ĩrĩ mbere
yaku. 20 Maitho maku maroikaraga merekeire na kũrĩ nyũmba ĩno ũtukũ na mũthenya,
kwerekera handũ harĩa woigire atĩ nĩ ũngĩkaaiga rĩĩtwa rĩaku, nĩguo ũgathikĩrĩria mahoya marĩa
ndungata yaku ĩrahoya yerekeire handũ haha. 21 Na ũthikĩrĩrie mathaithana ma ndungata yaku
ma kũhoya ũteithio na mathaithana ma andũ aku Isiraeli rĩrĩa marahoya merekeire handũ haha,
ũroigua ũrĩ gĩikaro-inĩ gĩaku kũu igũrũ; ĩni, ũroigua na ũtuohere.

22 ―Mũndũ angĩhĩtĩria mũndũ ũngĩ na ehĩtithio mwĩhĩtwa na amũige rungu rwa kũhingia
mwĩhĩtwa ũcio, na hĩndĩ ĩyo arĩ rungu rwa mwĩhĩtwa ũcio oke mbere ya kĩgongona gĩaku

634


nyũmba-inĩ ĩno, 23 ũroigua ũrĩ kũu igũrũ na woe ikinya na ũtuĩre ndungata ciaku na njĩra ya
kũrĩha mũndũ ũrĩa mwaganu na ũtũme ũndũ ũcio ekĩte ũmũcokerere mũtwe-inĩ wake mwene, na
uuge atĩ ũrĩa mũthingu ndarĩ na mahĩtia na ũmũrĩhe kũringana na ũthingu wake mwene.

24 ―Na andũ aku Isiraeli mangĩkahootwo nĩ thũ nĩ ũndũ wa gũikara magĩkwĩhagĩria, na
magũcokerere na magooce rĩĩtwa rĩaku na makũhoye magũthaithe ũmetĩkĩre marĩ mbere yaku
nyũmba-inĩ ĩno, 25 ũroigua ũrĩ kũu igũrũ na wohere andũ aku Isiraeli mehia mao na ũmacokie
bũrũri-inĩ ũrĩa wamaheire na ũkĩhe maithe mao ma tene.

26 ―Igũrũ rĩngĩkahingwo na kwage mbura nĩ ũndũ wao gũikara magĩkwĩhagĩria, na mahoe
merekeire handũ haha na magooce rĩĩtwa rĩaku na magarũrũke matige mehia mao nĩ ũndũ wa
ũrĩa ũgaakorũo ũtũmĩte menyihie, 27 ũroigua ũrĩ kũu igũrũ na wohere ndungata ciaku, andũ aku
Isiraeli mehia mao, nĩ gũkorũo nĩ ũkaamaruta ũhoro wĩgiĩ njĩra ĩrĩa njega magĩrĩirũo kũgerera; na
uurie mbura bũrũri-inĩ waku ũrĩa waheire andũ aku ũrĩ igai.

28 ―Kũngĩkagĩa ng‘aragu bũrũri-inĩ, kana mũrimũ mũũru, ũrugarĩ mũnene, mbuu, ngigĩ iria
ithiaga irĩ gĩkundi, kana ngigĩ irĩ na mũkoroko; kana thũ ciao ingĩkamarigicĩria itũũra-inĩ o rĩothe
rĩa bũrũri ũyũ kana makorũo nĩ ihũũra rĩa mũthemba ũngĩ o wothe kana mũrimũ, 29 mahoya o
mothe, ihoya o rĩothe rĩa gwĩtĩkĩrĩka rĩrĩa rĩngĩhoywo nĩ mũndũ o wothe kana andũ aku othe
Isiraeli (nĩ gũkorũo o mũndũ nĩ oĩ ihũũra rĩake mwene na ruo rwake mwene) rĩrĩa
maatambũrũkia moko mao merekeire na kũrĩ nyũmba ĩno, 30 ũroigua ũrĩ kũu igũrũ, gĩikaro-inĩ
gĩaku, na ũromohera; na ũrĩhe o mũndũ kũringana na mĩthiĩre yake yothe, nĩ gũkorũo nĩ ũĩ ngoro
yake (wee nowe wiki ũĩ wega ngoro ya mũndũ), 31 nĩguo magagwĩtigĩraga na njĩra ya
kũrũmagĩrĩra njĩra ciaku matukũ-inĩ mothe marĩa megũtũũra bũrũri-inĩ ũrĩa waheire maithe maitũ
ma tene.

32 ―O na ningĩ mũndũ wa kũngĩ ũtarĩ ũmwe wa andũ aku Isiraeli angĩgooka kuuma bũrũri wa
kũraya nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩaku inene na guoko gwaku kũrĩ hinya na guoko gwaku gũtambũrũkie,
na oke ahoe erekeire na kũrĩ nyũmba ĩno, 33 ũrothikĩrĩria ũrĩ kũu igũrũ, gĩikaro-inĩ gĩaku, na
ũhingĩrie mũndũ ũcio wa kũngĩ maũndũ marĩa mothe akũhoete, nĩgetha andũ othe thĩinĩ wa thĩ
mamenye rĩĩtwa rĩaku na magwĩtigĩre, o ta ũrĩa andũ aku Isiraeli mekaga, na mamenye atĩ
nyũmba ĩno njakĩte nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩaku.

34 ―Andũ aku mangĩgathiĩ mbaara-inĩ kũrũa na thũ ciao kũrĩa ũngĩmatũma, na makũhoe
marorete na kũrĩ itũũra rĩrĩ ũthuurĩte na merekeire na kũrĩ nyũmba ĩno njakĩte nĩ ũndũ wa rĩĩtwa
rĩaku, 35 ũroigua ũrĩ kũu igũrũ mahoya mao na ihoya rĩao rĩa gwĩtĩkĩrĩka na ũtue ciira nĩ ũndũ
wao.

36 ―Mangĩgakwĩhĩria (nĩ gũkorũo gũtirĩ mũndũ ũtehagia), na ũrakario nĩo na ũmatiganĩrie kũrĩ
thũ, na anyitani mĩgwate mamanyite mĩgwate mamatware bũrũri wa kũraya kana gũkuhĩ, 37 na
macokererũo nĩ meciria mao marĩ bũrũri-inĩ ũrĩa maatwarirũo marĩ mĩgwate, na magũcokerere
na magũthaithe ũmetĩkĩre marĩ bũrũri-inĩ ũcio manyitĩtwo mĩgwate, moige atĩrĩ, ‗Nĩ twĩhĩtie na
tũgeka maũndũ moru; nĩ twĩkĩte maũndũ ma waganu,‘ 38 na magũcokerere na ngoro yao yothe

635


na muoyo wao wothe marĩ bũrũri-inĩ ũrĩa maatwarirũo marĩ mĩgwate, na mahoe marorete na kũrĩ
bũrũri wao ũrĩa waheire maithe mao ma tene na marorete na kũrĩ itũũra rĩrĩa ũthuurĩte na kũrĩ
nyũmba ĩno njakĩte nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩaku, 39 ũroigua ũrĩ kũu igũrũ, gĩikaro-inĩ gĩaku, mahoya
mao na ihoya rĩao rĩa gwĩtĩkĩrĩka, na ũtue ciira nĩ ũndũ wao na wohere andũ aku arĩa
makwĩhĩirie.

40 ―Rĩu ndagũthaitha wee Kĩhoti wakwa, ũrohingũra maitho maku na ũtege matũ maku harĩ
mahoya marĩa marĩhoyagĩrũo handũ haha. 41 Na rĩrĩ, ambata, wee Yahweh Kĩhoti, ũthiĩ handũ
haku ha kũhurũka, wee hamwe na Ithandũkũ rĩa hinya waku. Athĩnjĩri-Yahweh aku, wee
Yahweh Kĩhoti, marohumbwo ũhonokio, nao andũ aku arĩa ehokeku marokena nĩ ũndũ wa wega
waku. 42 Wee Yahweh Kĩhoti, ndũkarege ũrĩa waku mũitĩrĩrie maguta. Ũroririkana tha iria
waiguagĩra Daudi ndungata yaku.‖

2 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 7

1 Rĩrĩa Suleimani aarĩkirie kũhoya, mwaki ũgĩikũrũka kuuma igũrũ na ũgĩcina igongona rĩa njino
na magongona macio mangĩ, naguo riri wa Yahweh ũkĩiyũra nyũmba ĩyo. 2 Athĩnjĩri-Yahweh
matiahotire gũtonya nyũmba ĩyo ya Yahweh nĩ gũkorũo riri wa Yahweh waiyũrĩte nyũmba-inĩ
ĩyo ya Yahweh. 3 Nao andũ a Isiraeli nĩ meeroragĩra rĩrĩa mwaki waikũrũkire na riri wa Yahweh
warĩ igũrũ rĩa nyũmba ĩyo, na makĩinamĩrĩra magĩturumithia mothiũ mao thĩ gacĩra-inĩ
magĩcokeria Yahweh ngatho, ―tondũ nĩ mwega; ũtugi wake ũtũũraga tene na tene.‖

4 Na rĩrĩ, mũthamaki na andũ othe makĩruta magongona marĩ mbere ya Yahweh. 5 Mũthamaki
Suleimani akĩruta igongona rĩa ng‘ombe 22,000 na ng‘ondu 120,000. Nĩ ũndũ ũcio mũthamaki
na andũ othe makĩrugũria nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa wa ma. 6 Athĩnjĩri-Yahweh maarũgamĩte harĩa
maarutagĩra wĩra hamwe na Alawii arĩa maarĩ na indo cia ũini iria ciahũũragwo hamwe na
rwĩmbo rwa Yahweh. (Mũthamaki Daudi aathondekete indo icio cia ũini irĩ cia gũcokeria
Yahweh ngatho—―tondũ ũtugi wake ũtũũraga tene na tene‖—rĩrĩa Daudi aagoocaga arĩ hamwe
nao.) Na athĩnjĩri-Yahweh maahuuhaga tũrumbeta na mũgambo mũnene marĩ mbere yao, nao
andũ a Isiraeli othe nĩ kũrũgama maarũgamĩte hĩndĩ ĩyo.

7 Suleimani agĩcoka akĩamũra gĩcigo gĩa gatagatĩ kĩa nja ĩrĩa yarĩ mbere ya nyũmba ya Yahweh,
nĩ gũkorũo hau nĩho aagĩrĩirũo kũrutĩra magongona ma njino, na icunjĩ cia maguta cia
magongona ma ũiguano, tondũ kĩgongona gĩa gĩcango kĩrĩa Suleimani aathondekete
gĩtingĩaiganĩire magongona ma njino, magongona ma mũtu, na icunjĩ cia maguta. 8 Hĩndĩ ĩyo
Suleimani akĩgĩa na gĩathĩ thikũ mũgwanja hamwe na andũ othe a Isiraeli, kĩũngano kĩarĩ kĩnene
mũno kuuma Lebo-hamathu gũikũrũka nginya Mũkuru wa Misiri, 9 No mũthenya wa kanana
makĩgĩa na kĩgomano kĩamũre, tondũ nĩ maarugũrĩtie kĩgongona ihinda rĩa thikũ mũgwanja na
magakorũo na gĩathĩ gĩa thikũ mũgwanja. 10 Naguo mũthenya wa 23 wa mweri wa mũgwanja,

636




akĩreka andũ mainũke kwao mĩciĩ makenete na maiguĩte wega ngoro nĩ ũndũ wa wega ũrĩa
Yahweh oonetie Daudi na Suleimani o hamwe na andũ ake Isiraeli.

11 Kwoguo Suleimani akĩrĩkia nyũmba ya Yahweh na nyũmba ya mũthamaki; na ũndũ o wothe
ngoro ya Suleimani yerirĩirie gwĩka ũkoniĩ nyũmba ya Yahweh na nyũmba yake mwene
akĩũhingia biũ. 12 Yahweh agĩcoka akiumĩrĩra Suleimani ũtukũ akĩmwĩra atĩrĩ: ―Nĩ njiguĩte
ihoya rĩaku, na nĩ thuurĩte handũ haha nĩ ũndũ wakwa hatuĩke nyũmba ya igongona.13 Ingĩhinga
igũrũ kwage mbura na ingĩatha ngigĩ cianange bũrũri na ingĩtũma mũrimũ mũũru gatagatĩ-inĩ ka
andũ akwa, 14 andũ akwa o acio metanĩtio na rĩĩtwa rĩakwa mangĩĩnyihia mahoe na macarie
ũthiũ wakwa na magarũrũke matigane na mĩthiĩre yao mĩũru, hĩndĩ ĩyo nĩ ngaaigua ndĩ igũrũ na
ndĩmohere mehia mao na honie bũrũri wao. 15 Maitho makwa marĩikaraga marĩ mahingũre na
ngatega matũ makwa harĩ mahoya marĩa marĩhoyagĩrũo handũ haha. 16 Na rĩu nĩ thuurĩte na
ngaamũra nyũmba ĩno nĩguo rĩĩtwa rĩakwa rĩtũũre kuo, namo maitho makwa na ngoro yakwa
irĩkoragwo kuo hingo ciothe.

17 ―Nawe-rĩ, angĩkorũo nĩ ũrĩthiaga mbere yakwa ta ũrĩa thoguo Daudi aathiaga, na njĩra ya
gwĩka ũrĩa wothe ngwathĩte, na wathĩkagĩre mawatho makwa na matuĩro makwa, 18 nĩ ngũhanda
gĩtĩ kĩa ũnene kĩa ũthamaki waku, o ta ũrĩa ndarĩkanĩire kĩrĩkanĩro hamwe na thoguo Daudi
ngiuga ũũ, ‗Gũtirĩ hĩndĩ gũkaaga mũndũ wa kuuma rũciaro-inĩ rwaku wa gwathaga Isiraeli.‘ 19
No mũngĩgarũrũka mũtiganĩrie mawatho makwa na maathani makwa marĩa njigĩte mbere yanyu,
na mũthiĩ mũtungatĩre ihoti ingĩ na mũciinamĩrĩre, 20 nĩ ngaamunya Isiraeli kuuma bũrũri ũrĩa
ndĩmaheete, nayo nyũmba ĩno nyamũrĩte nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩakwa ndĩmĩeherie mbere ya maitho
makwa, na ndũme ĩtuĩke kĩndũ gĩa kũnyararũo na kĩndũ gĩa kũnyũrũrio gatagatĩ-inĩ ka ikundi
ciothe cia andũ. 21 Na nyũmba ĩno ĩgaatuĩka hĩba cia mwanangĩko. Mũndũ wothe ũkaahĩtũkagĩra
hakuhĩ nayo akaamĩroraga agegete akoiga atĩrĩ, ‗Nĩ kĩĩ gĩatũmire Yahweh eke bũrũri ũyũ na
nyũmba ĩno ũũ?‘ 22 Ningĩ macoke moige ũũ, ‗Nĩ tondũ nĩ maatiganĩirie Yahweh Kĩhoti wa
maithe mao ma tene, ũrĩa wamarutire bũrũri-inĩ wa Misiri, na makĩhĩmbĩria ihoti ingĩ na
magĩciinamĩrĩra na magĩcitungatĩra. Nĩkĩo aamareheire mwanangĩko ũyũ wothe.‘‖

2 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 8

1 Mũthia-inĩ wa mĩaka 20, ihinda-inĩ rĩrĩa Suleimani aakire nyũmba ya Yahweh na nyũmba yake
mwene, 2 Suleimani nĩ aakire rĩngĩ matũũra marĩa Hiramu aaheete Suleimani na akĩiga andũ a
Isiraeli maikarage kuo. 3 Ningĩ Suleimani agĩthiĩ Hamathu-zoba na agĩtaha itũũra rĩu. 4 Agĩcoka
agĩaka Tadimori werũ-inĩ na matũũra mothe ma kũiga indo marĩa aakĩte Hamathu. 5 Ningĩ
agĩaka Bethi-horoni ya Rũgongo na Bethi-horoni ya Kĩanda, matũũra marĩ na ũgitĩri marĩa maarĩ
na thingo, ihingo, na mĩgamba, 6 na itũũra rĩa Baalathu o hamwe na matũũra mothe marĩa
Suleimani aaigaga indo, matũũra mothe ma ngaari cia mbarathi, matũũra ma atwarithia a

637




mbarathi, na kĩrĩa gĩothe Suleimani eerirĩirie gwaka Yahrushalayim, Lebanoni, na bũrũri-inĩ
wothe kũrĩa aathanaga.

7 Nao andũ othe arĩa maatigarire kuuma harĩ Ahiti, Aamori, Aperizi, Ahivi, na Ajebusi, arĩa
mataarĩ a Isiraeli, 8 njiarũa ciao iria ciatigarire bũrũri-inĩ—iria andũ a Isiraeli mataaniinĩte—
ciaathirũo nĩ Suleimani irutage wĩra mũritũ nginyagia ũmũthĩ. 9 Ĩndĩ Suleimani ndaigana gũtua
Mũisiraeli o na ũmwe ngombo ya wĩra wake, nĩ gũkorũo nĩo maarĩ njamba ciake cia ita, anene a
atongoria ake a mbũtũ, na anene a atwarithia ake a ngaari cia mbarathi na atwarithia a mbarathi.
10 Kwarĩ na anene 250 a atongoria a Mũthamaki Suleimani, anyabara a kũrũgamĩrĩra andũ.

11 Ningĩ Suleimani akĩambatia mwarĩ wa Firauni kuuma Itũũra-inĩ rĩa Daudi akĩmũtwara
nyũmba-inĩ ĩrĩa aamwakĩire, nĩ gũkorũo ooigire atĩrĩ: ―O na gũtuĩka nĩ mũtumia wakwa,
ndagĩrĩirũo gũikara nyũmba-inĩ ya Mũthamaki Daudi wa Isiraeli, tondũ kũndũ kũrĩa Ithandũkũ
rĩa Yahweh rĩũkĩte nĩ kwamũre.‖

12 Suleimani agĩcoka akĩrutĩra Yahweh magongona ma njino igũrũ rĩa kĩgongona kĩa Yahweh
kĩrĩa aakĩte mbere ya gĩthaku. 13 Akĩrũmĩrĩra ũrĩa gwekagwo o mũthenya na akĩruta magongona
kũringana na rĩathani rĩa Musa rĩgiĩ Thabatũ, tũrũgamo twa mweri, na ciathĩ nyamũre iria
ciekagwo maita matatũ harĩ mwaka—Gĩathĩ kĩa Mĩgate Ĩtarĩ Mĩimbie, Gĩathĩ gĩa Ciumia, na
Gĩathĩ gĩa Ithũnũ. 14 Ningĩ akĩamũra ikundi cia athĩnjĩri-Yahweh nĩ ũndũ wa ũtungata wao
kũringana na watho wa ithe Daudi, na Alawii nĩ ũndũ wa harĩa maarutagĩra wĩra, nĩguo
magoocage na magatungata marĩ mbere ya athĩnjĩri-Yahweh kũringana na ũrĩa gwekagwo o
mũthenya, na arangĩri a ihingo ikundi-inĩ ciao nĩ ũndũ wa ihingo itiganĩte, nĩ gũkorũo rĩu nĩrĩo
rĩarĩ rĩathani rĩa Daudi, mũndũ wa Kĩhoti ũrĩa wa ma. 15 Na matiatiganĩirie rĩathani rĩa
mũthamaki kũrĩ athĩnjĩri-Yahweh na Alawii ũhoro-inĩ wĩgiĩ ũndũ o wothe kana ũhoro-inĩ wĩgiĩ
thitoo. 16 Kwoguo wĩra wothe wa Suleimani nĩ wabangĩtwo wega, kuuma mũthenya ũrĩa
mũthingi wa nyũmba ya Yahweh waakirũo nginya rĩrĩa yarĩkire. Nĩ ũndũ ũcio nyũmba ya
Yahweh ĩkĩrĩka.

17 Hĩndĩ ĩyo nĩrĩo Suleimani aathiire Ezioni-geberi na Elothu, rũteere-inĩ rwa iria bũrũri-inĩ wa
Edomu. 18 Hiramu akĩmũtũmĩra meri o hamwe na aruti wĩra a meri arĩa maarĩ na ũmenyeru
akĩhũthĩra ndungata ciake mwene. Magĩthiĩ Ofiri hamwe na ndungata cia Suleimani na makĩruta
taranda 450 cia thahabu kuo magĩtwarĩra Mũthamaki Suleimani.

2 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 9

1 Na rĩrĩ, mũndũ-wa-nja mũthamaki wa Sheba akĩigua ũhoro wĩgiĩ Suleimani, nĩ ũndũ ũcio
agĩthiĩ Yahrushalayim kũgeria Suleimani na ciũria nditũ. Aarũmĩrĩirũo nĩ ndungata nyingĩ mũno,
na ngamĩra ikuuĩte maguta ma balisamu na thahabu nyingĩ mũno na mahiga ma goro. Agĩthiĩ

638




agĩtonya harĩ Suleimani na akĩaria nake ũhoro wĩgiĩ maũndũ marĩa mothe maarĩ ngoro-inĩ yake.
2 Nake Suleimani akĩmũcokeria ciũria ciake ciothe. Gũtirĩ ũndũ o na ũmwe warĩ mũritũ mũno
harĩ Suleimani kũmũtaarĩria.

3 Rĩrĩa mũndũ-wa-nja mũthamaki wa Sheba oonire ũũgĩ wa Suleimani, nyũmba ĩrĩa aakĩte, 4 irio
iria ciaigagwo metha-inĩ yake, ũrĩa ndungata ciake ciaikaraga metha-inĩ, ũrĩa ndungata ciake
ciatungataga metha-inĩ na nguo iria ciehumbaga, ndungata ciake iria ciamũrehagĩra gĩa kũnyua
na nguo iria ciehumbaga, na magongona make ma njino marĩa aarutaga hingo ciothe nyũmba-inĩ
ya Yahweh, akĩgega mũno. 5 Nĩ ũndũ ũcio akĩĩra mũthamaki ũũ: ―Ũhoro ũrĩa ndaiguire bũrũri-
inĩ wakwa wĩgiĩ maũndũ marĩa ũhingĩtie na wĩgiĩ ũũgĩ waku nĩ wa ma. 6 No ndietĩkirie ũhoro
ũcio nginya rĩrĩa ndĩrokire ndĩreyonera na maitho makwa. Na atĩrĩrĩ, ndierĩtwo o na nuthu ya
ũũgĩ waku mũingĩ. Nĩ ũkĩrĩte na kũnene ũhoro ũrĩa ndaiguire. 7 Gũkena nĩ arũme aku, na gũkena
nĩ ndungata ciaku iria irũgamaga mbere yaku hingo ciothe, ithikĩrĩirie ũũgĩ waku! 8 Yahweh
Kĩhoti waku arogoocwo, o we ũcio ũkenetio nĩwe agagũikarĩria gĩtĩ-inĩ gĩake kĩa ũnene ũtuĩke
mũthamaki nĩ ũndũ wa Yahweh Kĩhoti waku. Nĩ ũndũ wa ũrĩa Kĩhoti waku endete Isiraeli, na
nĩguo atũme ĩthiĩ na mbere tene na tene, nĩ aagũtuire mũthamaki igũrũ rĩayo wa gũtuanĩra ciira
na kĩhooto na ũthingu.‖

9 Agĩcoka akĩhe mũthamaki taranda 120 cia thahabu na maguta ma balisamu maingĩ mũno na
mahiga ma goro. Gũtirĩ hĩndĩ ĩngĩ kwarehirũo mũigana ta ũcio wa maguta ma balisamu marĩa
mũndũ-wa-nja mũthamaki wa Sheba aaheire Mũthamaki Suleimani.

10 Makĩria ma ũguo, ndungata cia Hiramu na ndungata cia Suleimani iria ciarehire thahabu
kuuma Ofiri nĩ ciarehire nginya mbaũ cia mũthandari na mahiga ma goro. 11 Mũthamaki
akĩhũthĩra mbaũ icio cia mũthandari gũthondeka ngathĩ cia nyũmba ya Yahweh o hamwe na cia
nyũmba ya mũthamaki, na agĩcihũthĩra gũthondekera aini inanda cia mũgeeto na inanda cia
ndigi. Mbere ĩyo gũtionekete ingĩ tacio thĩinĩ wa bũrũri wa Yahuda.

12 Ningĩ Mũthamaki Suleimani akĩhe mũndũ-wa-nja mũthamaki wa Sheba kĩrĩa gĩothe eerirĩirie
na akĩhoya, indo nyingĩ gũkĩra iria aareheire mũthamaki. Thutha ũcio akiumagara agĩcoka
bũrũri-inĩ wake, hamwe na ndungata ciake.

13 Na rĩrĩ, thahabu ĩrĩa Suleimani aarehagĩrũo ihinda-inĩ rĩa mwaka ũmwe yarĩ na ũritũ wa
taranda 666 cia thahabu, 14 hatatarĩtwo ĩrĩa yarehagwo nĩ ahũũri biacara na onjorithia na
athamaki othe a Aarabu na mangavana a bũrũri arĩa maarehaga thahabu na betha kũrĩ Suleimani.

15 Mũthamaki Suleimani agĩthondeka ngo 200 nene cia thahabu ndukanie na cuma ingĩ (o ngo
yathondekirũo na cekeri 600 cia thahabu ndukanie na cuma ingĩ) 16 na ngo 300 nini cia thahabu
ndukanie na cuma ingĩ (o ngo yathondekirũo na mina ithatũ cia thahabu). Thutha ũcio
mũthamaki agĩciiga Nyũmba-inĩ ya Mũtitũ wa Lebanoni.

17 Ningĩ mũthamaki akĩhũthĩra mĩguongo gũthondeka gĩtĩ kĩnene mũno kĩa ũnene na
agĩkĩhumbĩra na thahabu therie. 18 Haarĩ na ngathĩ ya makinya matandatũ yathiĩte nginya gĩtĩ-inĩ

639


kĩu kĩa ũnene, na gaturũa ka magũrũ ga thahabu kaanyitithanĩtio na gĩtĩ kĩu kĩa ũnene, na gĩtĩ kĩu
kĩarĩ na moko mĩena yerĩ, na mĩrũthi ĩĩrĩ yarũgamĩte hakuhĩ na moko macio. 19 Na haarĩ na
mĩrũthi 12 yarũgamĩte makinya-inĩ macio matandatũ ma ngathĩ ĩyo, o mũrũthi warĩ mũthia-inĩ
ũmwe wa makinya macio matandatũ. Gũtirĩ ũthamaki ũngĩ wathondekete kĩndũ ta kĩu. 20 Indo
iria ciothe Mũthamaki Suleimani aanyuagĩra ciarĩ cia thahabu, na indo iria ciothe ciahũthagĩrũo
Nyũmba-inĩ ya Mũtitũ wa Lebanoni ciarĩ cia thahabu therie. Gũtirĩ kĩndũ gĩathondeketwo na
betha, nĩ gũkorũo betha ndĩoonagwo ta arĩ kĩndũ matukũ-inĩ ma Suleimani. 21 Tondũ meri cia
mũthamaki nĩ ciathiaga Tarishishi irĩ na ndungata cia Hiramu. Riita rĩmwe harĩ mĩaka ĩtatũ, meri
cia Tarishishi ciokaga ikuuĩte thahabu na betha, mĩguongo, nũgũ, na tauthi.

22 Nĩ ũndũ ũcio Mũthamaki Suleimani nĩwe warĩ na ũtonga mũingĩ na ũũgĩ mũingĩ gũkĩra
athamaki arĩa angĩ othe thĩinĩ wa thĩ. 23 Na athamaki a thĩ yothe nĩ meethaga ũrĩa mangĩonanire
na Suleimani nĩguo maigue ũũgĩ wake ũrĩa Kĩhoti wa ma eekĩrĩte ngoro-inĩ yake. 24 O ũmwe
wao aatwaraga kĩheo⁠—indo cia betha, indo cia thahabu, nguo, indo cia mbaara, maguta ma
balisamu, mbarathi, na nyũmbũ—na gwekagwo ũguo o mwaka o mwaka. 25 Na Suleimani aarĩ
na ciugũ 4,000 cia mbarathi ciake na ngaari cia mbarathi na mbarathi 12,000, na agĩciiga
cikarage matũũra-inĩ ma ngaari cia mbarathi na hakuhĩ na mũthamaki kũu Yahrushalayim. 26 Na
nĩ aathamakagĩra athamaki othe kuuma Rũũĩ-inĩ gũthiĩ bũrũri-inĩ wa Afilisti na gũthiĩ nginya
mũhaka-inĩ wa Misiri. 27 Mũthamaki agĩtũma betha ĩingĩhe thĩinĩ wa Yahrushalayim o ta
mahiga, na mbaũ cia mũtarakwa ikĩingĩha o ta mĩtĩ ya mĩkũyũ ya Shefela. 28 Na nĩ maarehagĩra
Suleimani mbarathi kuuma Misiri na kuuma mabũrũri-inĩ marĩa mangĩ mothe.

29 Ha ũhoro wa maũndũ macio mangĩ megiĩ Suleimani, kuuma kĩambĩrĩria nginya mũthia, na
githĩ ti maandĩke hamwe na ciugo cia mũnabii Nathani, thĩinĩ wa ũrathi wa Ahiya ũrĩa
Mũshiloni, na thĩinĩ wa rekondi ya cioneki cia Ido ũrĩa muoni cioneki ciĩgiĩ Jeroboamu mũrũ wa
Nebati? 30 Suleimani aathamakĩire Isiraeli yothe thĩinĩ wa Yahrushalayim mĩaka 40.

31 Thutha ũcio Suleimani akĩhurũkio hamwe na maithe make ma tene. Nao makĩmũthika Itũũra-
inĩ rĩa ithe Daudi; na mũrũwe Rehoboamu agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake.

2 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 10

1 Na rĩrĩ, Rehoboamu agĩthiĩ Shekemu, nĩ gũkorũo andũ othe a Isiraeli nĩ maathiĩte Shekemu
nĩguo makamũtue mũthamaki. 2 Rĩrĩa Jeroboamu mũrũ wa Nebati aaiguire ũhoro ũcio (aarĩ o
Misiri tondũ nĩ oorĩte nĩ ũndũ wa Mũthamaki Suleimani), Jeroboamu agĩcoka kuuma Misiri. 3
Nao makĩmũtũmanĩra, nake Jeroboamu na andũ othe a Isiraeli magĩũka kũrĩ Rehoboamu
makĩmwĩra ũũ: 4 ―Thoguo nĩ aaritũhirie icoki ritũ mũno. No angĩkorũo nĩ ũgũtũhũthĩria wĩra
mũritũ wa thoguo na ũtũhũthĩrie icoki iritũ rĩrĩa aatũigĩrĩire, nĩ tũgũgũtungatĩra.‖

640




5 Nĩ ũndũ ũcio akĩmeera ũũ: ―Thiĩi mũgaacoka kũrĩ niĩ thutha wa thikũ ithatũ.‖ Andũ acio
magĩgĩthiĩ. 6 Nake Mũthamaki Rehoboamu akĩhoya ũtaaro harĩ athuri akũrũ arĩa maatungatagĩra
ithe Suleimani rĩrĩa aarĩ muoyo, akĩmoria atĩrĩ: ―Nĩ ũtaaro ũrĩkũ mũngĩĩhe ũrĩa njagĩrĩirũo
gũcokeria andũ acio?‖ 7 Nao makĩmũcokeria ũũ: ―Ũngĩtuĩka mwega harĩ andũ acio na ũmakenie
na ũmahe macokio mega, megũtũũra marĩ ndungata ciaku.‖

8 No rĩrĩ, akĩrega ũtaaro ũrĩa athuri acio akũrũ maamũheire, na akĩhoya ũtaaro harĩ anake arĩa
maareranĩirũo nake arĩa hĩndĩ ĩyo maarĩ ndungata ciake. 9 Akĩmoria ũũ: ―Nĩ ũtaaro ũrĩkũ
mũngĩĩhe ũrĩa twagĩrĩirũo gũcokeria andũ acio manjĩrĩte atĩrĩ, ‗Tũhũthĩrie icoki rĩrĩa thoguo
aatũigĩrĩire‘?‖ 10 Anake acio maareranĩirũo nake makĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũũ nĩguo wagĩrĩirũo kwĩra
andũ acio makwĩrĩte atĩrĩ, ‗Thoguo nĩ aatũritũhĩirie icoki, no wee wagĩrĩirũo gũtũhũthĩria icoki
rĩu‘; ũũ nĩguo wagĩrĩirũo kũmeera, ‗Kaara gakwa karĩa kanini gegũtunguha gũkĩra njohero ya
baba. 11 Baba aamũigĩrĩire icoki iritũ, no niĩ ngũritũhia icoki rĩu rĩanyu makĩria. Baba
aamũhũũraga na iboko, no niĩ ndĩrĩmũrũmithagia tũng'aurũ.

12 Jeroboamu na andũ othe magĩthiĩ kũrĩ Rehoboamu mũthenya wa gatatũ, o ta ũrĩa mũthamaki
aameerĩte atĩrĩ: ―Mũgaacoka kũrĩ niĩ mũthenya wa gatatũ.‖ 13 No mũthamaki akĩmacokeria arĩ
na ũũru. Kwoguo Mũthamaki Rehoboamu akĩrega ũtaaro wa athuri arĩa akũrũ. 14 Akĩmaarĩria
kũringana na ũtaaro wa anake acio, akĩmeera ũũ: ―Baba aamũritũhĩirie icoki rĩanyu, no niĩ
ngũritũhia icoki rĩu rĩanyu makĩria na ndĩrĩongerere. Baba aamũhũũraga na iboko, no niĩ
ndĩrĩmũrũmithagia tũng'aurũ.‖ 15 Kwoguo mũthamaki akĩaga gũthikĩrĩria andũ acio, nĩ gũkorũo
Kĩhoti ũrĩa wa ma nĩwe watũmire maũndũ mathiĩ ũguo, nĩgetha kiugo kĩrĩa Yahweh eerĩte
Jeroboamu mũrũ wa Nebati kũgerera Ahiya ũrĩa Mũshiloni kĩhinge.

16 Ha ũhoro wa andũ othe a Isiraeli, tondũ mũthamaki nĩ aaregire kũmathikĩrĩria, andũ acio
magĩcokeria mũthamaki ũũ: ―Nĩ gĩcunjĩ kĩrĩkũ tũrĩ nakĩo harĩ Daudi? Tũtirĩ na igai harĩ mũrũ wa
Jesii. O mũndũ nĩ athiĩ hema-inĩ ciake, inyuĩ andũ a Isiraeli! Rĩu rũmbũyia nyũmba yaku mwene,
wee Daudi!‖ Nĩ ũndũ ũcio andũ othe a Isiraeli magĩcoka kwao mĩciĩ.

17 No Rehoboamu agĩthiĩ na mbere gwatha andũ a Isiraeli arĩa maaikaraga matũũra-inĩ ma
Yahuda.

18 Mũthamaki Rehoboamu agĩcoka agĩtũma Hadoramu, ũrĩa warũgamagĩrĩra andũ arĩa
maathĩtwo marutage wĩra mũritũ, no andũ a Isiraeli makĩmũhũũra na mahiga nginya agĩkua.
Mũthamaki Rehoboamu nĩ aahotire kũhaica ngaari-inĩ yake ya mbarathi na akĩũra agĩthiĩ
Yahrushalayim. 19 Na andũ a Isiraeli matũire maremeire nyũmba ya Daudi nginyagia ũmũthĩ.

641






2 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 11

1 Rĩrĩa Rehoboamu aakinyire Yahrushalayim, o rĩo agĩcokanĩrĩria nyũmba ya Yahuda na
Benjamini, njamba cia ita 180,000 imenyeretio, nĩguo marũe na Isiraeli nĩgetha macokie
ũthamaki kũrĩ Rehoboamu. 2 Nakĩo kiugo kĩa Yahweh gĩgĩkinyĩra Shemaia mũndũ wa Kĩhoti
ũrĩa wa ma, akĩĩrũo ũũ: 3 ―Ĩra Rehoboamu mũrũ wa Suleimani mũthamaki wa Yahuda na andũ
othe a Isiraeli arĩa marĩ Yahuda na Benjamini atĩrĩ, 4 ‗Ũũ nĩguo Yahweh ekuuga: ―Mũtikambate
kũrũa na ariũ a ithe wanyu. O ũmwe wanyu nĩ acoke gwake mũciĩ, nĩ gũkorũo nĩ niĩ ndũmĩte
maũndũ maya mathiĩ ũguo.‖‘‖ Nĩ ũndũ ũcio magĩathĩkĩra kiugo kĩa Yahweh na makĩhũndũka, na
matiathiire kũrũa na Jeroboamu.

5 Rehoboamu agĩtũũra Yahrushalayim na agĩaka matũũra marĩ na ũgitĩri thĩinĩ wa Yahuda. 6
Kwoguo agĩaka Bethilehemu, Etamu, Tekoa, 7 Bethi-zuru, Soko, Adulamu, 8 Gathu, Maresha,
Zifu, 9 Adoraimu, Lakishi, Azeka, 10 Zora, Aijaloni, na Hebironi, matũũra marĩ na ũgitĩri marĩa
maarĩ Yahuda na Benjamini. 11 Ningĩ agĩĩkĩra hinya kũndũ kũrĩa kwarĩ na ũgitĩri na akĩiga anene
a mbũtũ kuo na agĩtwara irio, maguta, na ndibei kuo, 12 na agĩtwara ngo nene na matimũ
matũũra-inĩ mothe matiganĩte; akĩmekĩra hinya na gĩkĩro kĩnene mũno. Nakuo Yahuda na
Benjamini gũgĩthiĩ na mbere gũkorũo kũrĩ gwake.

13 Nao athĩnjĩri-Yahweh na Alawii arĩa maarĩ thĩinĩ wa Isiraeli guothe makĩrũgama mwena
wake, moimĩte icigo-inĩ ciao ciothe. 14 Alawii magĩtiga ũrĩithio wao na indo ciao magĩthiĩ
Yahuda na Yahrushalayim, tondũ Jeroboamu na ariũ ake nĩ maamatigithĩtie gũtungata marĩ
athĩnjĩri a Yahweh. 15 Jeroboamu agĩcoka akĩamũra athĩnjĩri-ihoti ake mwene nĩ ũndũ wa kũndũ
kũrĩa gũtũũgĩru na nĩ ũndũ wa ndaimono iria ciahaanaga thenge cia njamba na nĩ ũndũ wa njaũ
iria aathondekete. 16 Na andũ kuuma mĩhĩrĩga yothe ya Isiraeli arĩa meehotorete na ngoro ciao
gũcaria Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli makĩmarũmĩrĩra magĩthiĩ nao Yahrushalayim nĩguo
makarutĩre Yahweh Kĩhoti wa maithe mao ma tene igongona.

17 Ihinda-inĩ rĩa mĩaka ĩtatũ magĩĩkĩra hinya ũthamaki wa Yahuda na makĩnyita mbaru
Rehoboamu mũrũ wa Suleimani, nĩ gũkorũo maarũmĩrĩire njĩra ya Daudi na ya Suleimani ihinda
rĩa mĩaka ĩtatũ.

18 Rehoboamu agĩcoka akĩhikia Mahalathu mwarĩ wa Jerimothu mũrũ wa Daudi na wa Abihaili
mwarĩ wa Eliabu mũrũ wa Jesii. 19 Thutha wa ihinda akĩmũciarĩra ariũ aya: Jeushu, Shemaria,
na Zahamu. 20 Thutha wake, akĩhikia Maaka mũcũkũrũ wa Abisalomu. Thutha wa ihinda
akĩmũciarĩra Abiya, Atai, Ziza, na Shelomithu. 21 Rehoboamu eendete Maaka mũcũkũrũ wa
Abisalomu gũkĩra atumia acio angĩ ake othe na thuriya, nĩ gũkorũo aarĩ na atumia 18 na thuriya
60, na agĩtuĩka ithe wa ariũ 28 na aarĩ 60.

22 Nĩ ũndũ ũcio, Rehoboamu akĩamũra Abiya mũrũ wa Maaka atuĩke mũnene na mũtongoria
gatagatĩ-inĩ ka ariũ a ithe, tondũ nĩ eendaga kũmũtua mũthamaki. 23 No rĩrĩ, nĩ aahũthĩrire

642



ũtaũku na agĩtũma ariũ amwe ake icigo-inĩ ciothe cia Yahuda na Benjamini, mathiĩ matũũra-inĩ
mothe marĩa maarĩ na ũgitĩri, na akĩmahe irio nyingĩ na akĩmacarĩria atumia aingĩ.

2 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 12

1 Rĩrĩa ũthamaki wa Rehoboamu wehandire wega na akĩgĩa na hinya, nĩ aatiganĩirie Watho wa
Yahweh, we hamwe na Isiraeli yothe. 2 Mwaka-inĩ wa gatano wa Mũthamaki Rehoboamu,
Mũthamaki Shishaka wa Misiri akĩambata gũũkĩrĩra Yahrushalayim, tondũ nĩ maagĩte gũkorũo
marĩ ehokeku harĩ Yahweh. 3 Aarĩ na ngaari 1,200 cia mbarathi, atwarithia a mbarathi 60,000, na
thigari itangĩtarĩka iria ciokire hamwe nake kuuma Misiri—Alibia, Asukii, na Aethiopia. 4 Nake
agĩtaha matũũra marĩa maarĩ na ũgitĩri ma Yahuda na thutha-inĩ agĩkinya Yahrushalayim.

5 Shemaia ũrĩa mũnabii agĩthiĩ kũrĩ Rehoboamu na anene a Yahuda arĩa maacemanĩtie
Yahrushalayim nĩ ũndũ wa Shishaka, akĩmeera atĩrĩ: ―Ũũ nĩguo Yahweh ekuuga, ‗Nĩ
mũndiganĩirie, kwoguo o na niĩ nĩ ndĩmũtiganĩirie guoko-inĩ gwa Shishaka.‘‖ 6 Nao anene a
Isiraeli o na mũthamaki maigua ũguo makĩĩnyihia na makiuga ũũ: ―Yahweh nĩ mũthingu.‖ 7
Rĩrĩa Yahweh oonire atĩ nĩ meenyihĩtie, kiugo kĩa Yahweh gĩgĩkinyĩra Shemaia akĩĩrũo atĩrĩ: ―Nĩ
menyihĩtie. Ndikũmaniina, na thutha wa kahinda kanini nĩ ngũmahonokia. Ndigũitĩrĩra mang‘ũrĩ
makwa igũrũ rĩa Yahrushalayim kũgerera Shishaka. 8 Ĩndĩ megũtuĩka ndungata ciake, nĩgetha
mamenye ngũrani gatagatĩ ga kũndungatĩra na gũtungatĩra athamaki a mabũrũri mangĩ.‖

9 Mũthamaki Shishaka wa Misiri akĩambata gũũkĩrĩra Yahrushalayim. Akĩoya mĩthithũ ya
nyũmba ya Yahweh na mĩthithũ ya nyũmba ya mũthamaki. Akĩoya indo ciothe, nginya ngo cia
thahabu iria Suleimani aathondekete. 10 Nĩ ũndũ ũcio Mũthamaki Rehoboamu agĩthondeka ngo
cia gĩcango nĩgetha icoke ithenya rĩa icio, na agĩciĩhokera anene a arangĩri, arĩa maarangagĩra
mũromo wa nyũmba ya mũthamaki. 11 Rĩrĩa rĩothe mũthamaki aathiaga nyũmba-inĩ ya Yahweh,
arangĩri acio maaingĩraga magacikuua, thutha ũcio magacicokia kanyũmba-inĩ ka arangĩri. 12
Tondũ mũthamaki nĩ eenyihirie, marakara ma Yahweh nĩ maamwehereire, na ndaaniinire andũ
acio biũ. Makĩria ma ũguo, nĩ harĩ maũndũ mamwe mega moonekire Yahuda.

13 Mũthamaki Rehoboamu agĩĩkĩra hinya ũnene wake kũu Yahrushalayim na agĩthiĩ na mbere
gwathana; Rehoboamu aarĩ na mĩaka 41 rĩrĩa aatuĩkire mũthamaki, na agĩthamaka mĩaka 17
thĩinĩ wa Yahrushalayim, itũũra rĩrĩa Yahweh aathuurĩte kuuma mĩhĩrĩga-inĩ yothe ya Isiraeli
rĩtuĩke handũ ha kũiga rĩĩtwa rĩake. Nyina wa mũthamaki eetagwo Naama ũrĩa Mũamoni. 14 No
nĩ eekire maũndũ moru, tondũ ndaatuĩte ngoro-inĩ yake gũcaria Yahweh.

15 Ha ũhoro wa maũndũ megiĩ Rehoboamu, kuuma kĩambĩrĩria nginya mũthia, na githĩ ti
maandĩke hamwe na ciugo cia mũnabii Shemaia na cia Ido ũrĩa muoni cioneki thĩinĩ wa rekondi

643





ya ndĩra? Na gwatũire mbaara gatagatĩ-inĩ ka Rehoboamu na Jeroboamu. 16 Thutha ũcio
Rehoboamu akĩhurũkio hamwe na maithe make ma tene na agĩthikwo Itũũra-inĩ rĩa Daudi; na
mũrũwe Abiya agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake.

2 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 13

1 Na rĩrĩ, mwaka-inĩ wa 18 wa Mũthamaki Jeroboamu, Abiya nĩ aatuĩkire mũthamaki wa
Yahuda. 2 Aathanire mĩaka ĩtatũ thĩinĩ wa Yahrushalayim. Nyina eetagwo Mikaia mwarĩ wa
Urieli wa Gibea. Na kwarĩ na mbaara gatagatĩ ka Abiya na Jeroboamu.

3 Nĩ ũndũ ũcio Abiya agĩthiĩ mbaara-inĩ arĩ na mbũtũ ya njamba cia ita 400,000 irĩ hinya na
imenyeretio. Nake Jeroboamu akĩĩbanga nĩ ũndũ wa mbaara arĩ na andũ 800,000 mamenyeretio,
arĩa maarĩ njamba cia ita irĩ hinya. 4 Abiya akĩrũgama Kĩrĩma-inĩ kĩa Zemaraimu, kĩrĩa kĩrĩ
gĩcigo-inĩ kĩrĩ irĩma kĩa Efiraimu akiuga atĩrĩ: ―Wee Jeroboamu na Isiraeli yothe, ta thikĩrĩriai. 5
Kaĩ mũtoĩ atĩ Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli nĩ aaheire Daudi ũthamaki nĩguo athamakĩre Isiraeli
tene na tene, akĩmũhe we mwene na ariũ ake, kũgerera kĩrĩkanĩro gĩa cumbĩ? 6 No Jeroboamu
mũrũ wa Nebati, ndungata ya Suleimani mũrũ wa Daudi, akĩarahũka na akĩremera mwathi wake.
7 Nao arũme arĩa maarĩ igũũta na mataarĩ kĩene magĩthiĩ kũrĩ we. Na magĩkorũo na hinya gũkĩra
Rehoboamu mũrũ wa Suleimani hĩndĩ ĩrĩa Rehoboamu aarĩ mũnyinyi na ataarĩ na ngoro
nyũmĩrĩru, na ndangĩahotire kũmetiiria.

8 ―Na rĩu mũreciria atĩ no mũhote gwĩtiiria ũthamaki wa Yahweh ũrĩa ũrĩ guoko-inĩ kwa ariũ a
Daudi tondũ mũrĩ kĩrĩndĩ kĩnene na mũrĩ na njaũ cia thahabu iria Jeroboamu aathondekire ituĩke
ihoti cianyu. 9 Githĩ mũtiaingatire athĩnjĩri a Yahweh, o acio njiarũa cia Haruni, o na Alawii, na
mũkĩamũra athĩnjĩri-ihoti anyu ene o ta andũ a mabũrũri marĩa mangĩ? Mũndũ wothe ũngĩokire
na gategwa na ndũrũme mũgwanja nĩ angĩatuĩkire mũthĩnjĩri wa indo itarĩ ihoti. 10 No ithuĩ-rĩ,
Yahweh nĩwe Kĩhoti witũ, na tũtimũtiganĩirie; athĩnjĩri-Yahweh aitũ, o acio njiarũa cia Haruni,
nĩ matungatagĩra Yahweh, nao Alawii makamateithĩrĩria wĩra-inĩ ũcio. 11 Nĩ marutagĩra Yahweh
ndogo ya magongona ma njino o rũcinĩ na hwaĩ-inĩ hamwe na ũbumba ũrĩa ũnungaga wega,
nayo mĩgate ya kũiganĩrĩrũo ĩkoragwo metha-inĩ ya thahabu therie, na magakia mũtĩ wa
kũigĩrĩrũo matawa wa thahabu hamwe na matawa maguo o hwa-inĩ, tondũ nĩ tũrũmbũyagia wĩra
ũrĩa tũheetwo nĩ Yahweh Kĩhoti witũ; no inyuĩ nĩ mũmũtiganĩirie. 12 Na rĩrĩ, Kĩhoti ũrĩa wa ma
arĩ hamwe na ithuĩ, agĩtũtongoria, na athĩnjĩri-Yahweh ake na tũrumbeta twa kũhuuha
kĩmenyithia kĩa mbaara kũmwerekera inyuĩ. Atĩrĩrĩ inyuĩ andũ a Isiraeli, mũtikarũe na Yahweh
Kĩhoti wa maithe manyu ma tene, tondũ mũtigũtooria.‖

644





13 Ĩndĩ Jeroboamu akĩiga andũ a gũikara mohetie nĩguo mamatharĩkĩre kuuma na thutha, na
kwoguo magĩkorũo marĩ mbere ya Yahuda na andũ acio maamohetie maarĩ thutha wao. 14 Rĩrĩa
andũ a Yahuda maarorire na thutha, makĩona atĩ maabataraga kũrũa mbaara kuuma mwena wa
mbere na wa thutha. Kwoguo makĩambĩrĩria gũkaĩra Yahweh, nao athĩnjĩri-Yahweh maahuuhaga
tũrumbeta na mũgambo mũnene. 15 Andũ a Yahuda makiugĩrĩria mbugĩrĩrio ya mbaara, na rĩrĩa
andũ acio a Yahuda mooigĩrĩirie mbugĩrĩrio ya mbaara, Kĩhoti ũrĩa wa ma akĩhoota Jeroboamu
hamwe na Isiraeli yothe mbere ya Abiya na Yahuda. 16 Nao andũ a Isiraeli makĩũra mbere ya
Yahuda, na Kĩhoti akĩmaneana guoko-inĩ kwao. 17 Abiya na andũ ake makĩmoraga njũragano
nene, na andũ a Isiraeli arĩa mooragirũo makĩgũa, arũme 500,000 mamenyeretio. 18 Nĩ ũndũ
ũcio andũ a Isiraeli magĩtoorio ihinda-inĩ rĩu, no andũ a Yahuda makĩgĩa na hinya tondũ nĩ
meehokire Yahweh Kĩhoti wa maithe mao ma tene. 19 Abiya akĩrũmĩrĩra Jeroboamu na agĩtaha
matũũra kuuma harĩ we, Betheli na taũni iria ciamĩthiũrũrũkĩirie, Jeshana na taũni iria
ciamĩthiũrũrũkĩirie, na Efiraini na taũni iria ciamĩthiũrũrũkĩirie. 20 Na Jeroboamu ndaacokereirie
hinya wake rĩngĩ mahinda-inĩ ma Abiya; nake Yahweh akĩmũhũũra agĩkua.

21 No Abiya agĩthiĩ na mbere kũgĩa na hinya. Thutha wa ihinda akĩhikia atumia 14, na agĩtuĩka
ithe wa ariũ 22 na aarĩ 16.

22 Na maũndũ macio mangĩ megiĩ Abiya, ciĩko ciake na ciugo ciake, nĩ maandĩke maandĩko-inĩ
ma mũnabii Ido.

2 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 14

1 Thutha ũcio Abiya akĩhurũkio hamwe na maithe make ma tene, na makĩmũthika Itũũra-inĩ rĩa
Daudi; na mũrũwe Asa agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake. Matukũ-inĩ make, bũrũri warĩ na
ũhurũko ihinda rĩa mĩaka ikũmi.

2 Asa eekire maũndũ mega na marĩa magĩrĩire maitho-inĩ ma Yahweh Kĩhoti wake. 3 Akĩeheria
igongona cia ihoti cia kũngĩ na kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru, akĩhehenja itugĩ cia kũhoywo, na agĩtema
mĩtĩ ya kũhoywo. 4 Makĩria ma ũguo, akĩĩra andũ a Yahuda macarie Yahweh Kĩhoti wa maithe
mao ma tene na marũmĩrĩre Watho na rĩathani. 5 Kwoguo akĩeheria kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru na
indo cia gũcinĩrũo ũbumba kuuma matũũra-inĩ mothe ma Yahuda, na ũthamaki ũcio ũgĩthiĩ na
mbere gũkorũo na thayũ rungu rwake. 6 Agĩaka matũũra marĩ na ũgitĩri thĩinĩ wa Yahuda, tondũ
bũrũri ũcio warĩ na thayũ na gũtiarĩ na mbaara ya kũmũũkĩrĩra mĩaka-inĩ ĩyo, nĩ gũkorũo Yahweh
nĩ aamũheire ũhurũko. 7 Nake akĩĩra andũ a Yahuda atĩrĩ: ―Nĩ twakei matũũra maya na
tũmathiũrũrũkĩrie na thingo na nyũmba ndaya na igũrũ, ihingo o hamwe na mĩgamba. Tondũ
bũrũri ũrĩ o moko-inĩ maitũ, nĩ gũkorũo nĩ tũcarĩtie Yahweh Kĩhoti witũ. Nĩ tũcarĩtie, nake
agatũhe ũhurũko kũndũ guothe.‖ Nĩ ũndũ ũcio wĩra ũcio wao wa gwaka ũkĩgaacĩra.

645




8 Asa aarĩ na mbũtũ ya arũme 300,000 kuuma Yahuda, arĩa maarĩ na ngo nene na matimũ. Na
kuuma Benjamini kwarĩ na njamba cia ita 280,000 irĩ hinya, iria ciakuuaga ngo nini na ciarĩ na
moota

9 Thutha ũcio Zera ũrĩa Mũethiopia agĩũka kũmokĩrĩra arĩ na mbũtũ ya arũme 1,000,000 na
ngaari 300 cia mbarathi. Rĩrĩa aakinyire Maresha, 10 Asa agĩthiĩ kũrũa nake na makĩĩbanga marĩ
mbũtũ Mũkuru-inĩ wa Zefatha kũu Maresha. 11 Asa agĩcoka agĩkaĩra Yahweh Kĩhoti wake
akiuga ũũ: ―Atĩrĩrĩ wee Yahweh, gũtiramakania kana andũ arĩa ũrateithia nĩ aingĩ kana matirĩ na
hinya. Tũteithie wee Yahweh Kĩhoti witũ, nĩ gũkorũo nĩwe twĩhokete, na tũkĩte gũũkĩrĩra kĩrĩndĩ
gĩkĩ na rĩĩtwa rĩaku. Atĩrĩrĩ Yahweh, wee nĩwe Kĩhoti witũ. Ndũkareke mũndũ akũhoote.‖

12 Nĩ ũndũ ũcio Yahweh akĩhoota Aethiopia acio mbere ya Asa na mbere ya Yahuda, nao
Aethiopia acio makĩũra. 13 Asa na andũ arĩa maarĩ hamwe nake makĩmarũmĩrĩra o nginya
Gerari, na Aethiopia acio magĩthiĩ na mbere kũgũa nginya gũkĩaga o na ũmwe wao ũgũtigara
muoyo, nĩ gũkorũo nĩ maahehenjirũo nĩ Yahweh na mbũtũ yake. Thutha ũcio magĩkuua indo
nyingĩ mũno iria maatahire. 14 Ningĩ makĩhũũra matũũra marĩa mothe maarigicĩirie Gerari,
tondũ matũũra macio nĩ maanyitĩtwo nĩ guoya nĩ ũndũ wa Yahweh; na magĩtaha indo matũũra-
inĩ macio mothe, nĩ gũkorũo kwarĩ na indo nyingĩ cia gũtahwo thĩinĩ wamo. 15 O na nĩ
maatharĩkĩire hema cia arĩa maarĩ na mahiũ, na magĩtaha mũigana mũnene wa ndũũru na
ngamĩra, thutha ũcio magĩcoka Yahrushalayim.

2 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 15

1 Na rĩrĩ, roho wa Kĩhoti ũgĩũka igũrũ rĩa Azaria mũrũ wa Odedi. 2 Nĩ ũndũ ũcio agĩthiĩ
gũcemania na Asa na akĩmwĩra atĩrĩ: ―Thikĩrĩria, wee Asa na andũ othe a Yahuda na Benjamini!
Yahweh arĩ hamwe na inyuĩ angĩkorũo nĩ mũgũthiĩ na mbere gũkorũo hamwe nake; na
angĩkorũo nĩ mũkũmũcaria, nĩ ekũreka mũmuone, ĩndĩ mũngĩmũtiganĩria, nake nĩ
ekũmũtiganĩria. 3 Kwa ihinda iraya, andũ a Isiraeli matiarĩ na Kĩhoti ũrĩa wa ma, matiarĩ na
mũthĩnjĩri-Yahweh wa kũmaruta, na matiarĩ na watho. 4 No rĩrĩa marĩ na mĩtangĩko nĩ
maacokagĩrĩra Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli na makamũcaria, nake nĩ aarekaga mamuone. 5
Matukũ-inĩ macio, gũtirĩ mũndũ ũngĩoimagarire na thayũ, tondũ kwarĩ na ngũĩ nyingĩ gatagatĩ ka
aikari othe a mabũrũri. 6 Rũrĩrĩ rũmwe rwahehenjagwo nĩ rũrĩa rũngĩ, narĩo itũũra rĩmwe
rĩkahehenjwo nĩ rĩrĩa rĩngĩ, tondũ Kĩhoti nĩ aatũmĩte makorũo na ngũĩ na mĩtangĩko ya mĩthemba
yothe. 7 Ĩndĩ inyuĩ, gĩai na hinya na mũtigakue ngoro, tondũ wĩra wanyu nĩ ũkaarĩhwo.‖

8 Rĩrĩa Asa aaiguire ciugo icio, na ũrathi wa Odedi ũrĩa mũnabii, akĩgĩa na ũmĩrĩru na akĩeheria
mĩhianano ĩrĩ magigi kuuma bũrũri wothe wa Yahuda na Benjamini na kuuma matũũra-inĩ marĩa
aatahĩte gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa Efiraimu na agĩcokia kĩgongona kĩa Yahweh kĩrĩa kĩarĩ
mbere ya gĩthaku kĩa Yahweh. 9 Ningĩ agĩcokanĩrĩria andũ othe a Yahuda na Benjamini na ageni

646




arĩa maaikaraga hamwe nao kuuma Efiraimu na Manase na Simeoni, tondũ nĩ moorĩte magoka
kũrĩ we kuuma Isiraeli marĩ aingĩ mũno rĩrĩa moonire atĩ Yahweh Kĩhoti wake aarĩ hamwe nake.
10 Nĩ ũndũ ũcio makĩgomana hamwe kũu Yahrushalayim mweri-inĩ wa gatatũ mwaka-inĩ wa 15
wa wathani wa Asa. 11 Mũthenya ũcio makĩrutĩra Yahweh magongona kuuma harĩ indo cia
gũtahwo iria mookĩte nacio, ng‘ombe 700 na ng‘ondu 7,000. 12 Makĩria ma ũguo, makĩgĩa na
kĩrĩkanĩro gĩa gũcaria Yahweh Kĩhoti wa maithe mao ma tene na ngoro yao yothe na muoyo wao
wothe. 13 Mũndũ wothe ũngĩagire gũcaria Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli aagĩrĩire kũũragwo, o na
arĩ mũnini kana mũnene, arĩ mũndũrũme kana mũndũ-wa-nja. 14 Nĩ ũndũ ũcio makĩĩhĩta
mwĩhĩtwa kũrĩ Yahweh na mũgambo mũnene, makĩanagĩrĩra makenete, na makĩhuuhaga
tũrumbeta na coro. 15 Nao andũ othe a Yahuda magĩkena nĩ ũndũ wa mwĩhĩtwa ũcio, tondũ
meehĩtĩte mwĩhĩtwa ũcio na ngoro yao yothe na makĩmũcaria na kĩyo nake akĩreka mamuone, na
Yahweh agĩthiĩ na mbere kũmahe ũhurũko mĩena yothe.

16 Mũthamaki Asa o na nĩ eeheririe cũwe Maaka kuuma gaturũa-inĩ gake ga gũkorũo arĩ nyina
wa mũthamaki, tondũ nĩ aathondekete mũhianano ũrĩ magigi nĩ ũndũ wa ũthathaiya wa mũtĩ wa
kũhoywo. Asa agĩtemanga mũhianano ũcio ũrĩ magigi wa cũwe na akĩũhehenja na akĩũcinĩra
Mũkuru-inĩ wa Kidironi. 17 Ĩndĩ kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru gũtieheririo thĩinĩ wa Isiraeli.O na kũrĩ
ũguo, Asa nĩ eeheanĩte na ngoro yothe ũtũũro-inĩ wake wothe. 18 Na akĩrehe indo nyũmba-inĩ ya
Kĩhoti ũrĩa wa ma iria we na ithe maamũrĩte—betha, thahabu, na indo cia mĩthemba ĩtiganĩte. 19
Gũtiarĩ na mbaara nginya mwaka-inĩ wa 35 wa wathani wa Asa.

2 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 16

1 Mwaka-inĩ wa 36 wa wathani wa Asa, Mũthamaki Baasha wa Isiraeli akĩambata gũũkĩrĩra
Yahuda na akĩambĩrĩria gwaka itũũra rĩa Rama nĩgetha agirĩrĩrie mũndũ o wothe kuuma kana
kũingĩra kũrĩ Mũthamaki Asa wa Yahuda. 2 Nĩ ũndũ ũcio Asa akĩruta betha na thahabu kuuma
igĩna-inĩ cia nyũmba ya Yahweh na cia nyũmba ya mũthamaki na agĩcitũmĩra Mũthamaki Beni-
hadadi wa Siria, ũrĩa waikaraga Dameski, akĩmwĩra ũũ: 3 ―Nĩ harĩ na ũiguano gatagatĩ gakwa
nawe na gatagatĩ ka baba na baba wanyu. Nĩ ndakũneanĩra betha na thahabu. Ũka ũniine ũiguano
waku na Mũthamaki Baasha wa Isiraeli, nĩgetha anjeherere.‖

4 Beni-hadadi agĩgĩthikĩrĩria Mũthamaki Asa na agĩtũma anene ake a mbũtũ mokĩrĩre matũũra
ma Isiraeli, na magĩtharĩkĩra Ijoni, Dani, Abeli-maimu, na kũndũ guothe gwa kũiga indo kwa
matũũra ma Nafitali. 5 Rĩrĩa Baasha aaiguire ũhoro ũcio, o rĩo agĩtiga gwaka itũũra rĩa Rama na
agĩtiganĩria wĩra wake kuo. 6 Mũthamaki Asa agĩcoka akĩoya andũ othe a Yahuda, na magĩkuua
mahiga na mbaũ cia Rama iria Baasha aakoretwo agĩaka nacio, na agĩcihũthĩra gwaka Geba na
Mizipa.

647




7 Hĩndĩ ĩyo Hanani ũrĩa muoni maũndũ agĩũka kũrĩ Mũthamaki Asa akĩmwĩra atĩrĩ: ―Tondũ
wehokire mũthamaki wa Siria na ndwehokire Yahweh Kĩhoti waku, mbũtũ ya mũthamaki wa
Siria nĩ ĩĩtharĩte kuuma guoko-inĩ gwaku. 8 Na githĩ Aethiopia na Alibia matiarĩ mbũtũ nene
mũno marĩ na ngaari nyingĩ cia mbarathi na atwarithia a mbarathi? No tondũ nĩ wehokire
Yahweh, nĩ aamaneanire guoko-inĩ gwaku. 9 Nĩ gũkorũo maitho ma Yahweh morũraga kũndũ
guothe thĩinĩ wa thĩ nĩguo onanie hinya wake nĩ ũndũ wa arĩa meheanĩte na ngoro yao yothe harĩ
we. Nĩ wĩkĩte ũndũ wa ũrimũ ũhoro-inĩ ũcio; kuuma rĩu nĩ kũrĩkoragwo na mbaara cia
gũgũũkĩrĩra.‖

10 No rĩrĩ, Asa akĩrakario nĩ muoni maũndũ ũcio na akĩmũikia njera tondũ nĩ aarakarĩtio mũno
nĩwe nĩ ũndũ wa ũguo. Na Asa akĩambĩrĩria kũhinyĩrĩria andũ amwe gatagatĩ-inĩ ka andũ hĩndĩ o
ĩyo. 11 Na rĩrĩ, maũndũ megiĩ Asa, kuuma kĩambĩrĩria nginya mũthia, nĩ maandĩke thĩinĩ wa
Ibuku rĩa Athamaki a Yahuda na a Isiraeli.

12 Mwaka-inĩ wa 39 wa wathani wake, Asa nĩ aarũarire magũrũ, nginya akĩrũara mũno; o na
hĩndĩ ĩyo aarĩ mũrũaru ndaacaririe ũteithio kũrĩ Yahweh, ĩndĩ aathiire kũrĩ ahonania. 13 Thutha
ũcio Asa akĩhurũkio hamwe na maithe make ma tene; aakuire mwaka-inĩ wa 41 wa wathani
wake. 14 Nĩ ũndũ ũcio, makĩmũthika mbĩrĩra-inĩ nene ĩrĩa eeyenjeire we mwene thĩinĩ wa Itũũra
rĩa Daudi, na makĩmũkomia karĩrĩ-inĩ kaaiyũrĩte maguta ma balisamu na indo itiganĩte
ciatukanĩtio igathondeka maguta ma mwanya. Ningĩ magĩakia mwaki mũnene mũno nĩ ũndũ
wake.

2 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 17

1 Na mũrũwe Jehoshafatu agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake, na agĩĩkĩra hinya ũnene wake igũrũ
rĩa Isiraeli. 2 Aaigire mbũtũ matũũra-inĩ mothe marĩa maarĩ na ũgitĩri ma Yahuda na akĩiga
kambĩ cia thigari bũrũri-inĩ wa Yahuda na matũũra-inĩ ma Efiraimu marĩa ithe Asa aatahĩte. 3
Yahweh agĩthiĩ na mbere gũkorũo hamwe na Jehoshafatu tondũ nĩ aarũmĩrĩire njĩra cia tene cia
Daudi ithe wao wa tene na ndaacaririe ihoti cia Baali. 4 Nĩ gũkorũo aacaririe Kĩhoti wa ithe na
akĩrũmĩrĩra rĩathani rĩake no ti mĩtugo ya Isiraeli. 5 Yahweh agĩtũma ũthamaki ũcio wĩhande
wega guoko-inĩ gwake; na andũ othe a Yahuda magĩthiĩ na mbere kũhe Jehoshafatu iheo, nake
akĩgĩa na ũtonga mũingĩ na riri mũnene. 6 Ngoro yake ĩkĩgĩa na ũmĩrĩru ũhoro-inĩ wĩgiĩ njĩra cia
Yahweh, o na akĩeheria kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru na mĩtĩ ya kũhoywo thĩinĩ wa Yahuda.

7 Mwaka-inĩ wa gatatũ wa wathani wake nĩ aatũmanĩire anene ake, nĩo Beni-haili, Obadia,
Zakaria, Nethaneli, na Mikaia, nĩguo marutane matũũra-inĩ ma Yahuda. 8 Kwarĩ na Alawii maarĩ
hamwe nao, nĩo Shemaia, Nethania, Zebadia, Asaheli, Shemiramothu, Jehonathani, Adoniya,
Tobiya, na Tobu-adoniya, nao Elishama na Jehoramu arĩa maarĩ athĩnjĩri-Yahweh maarĩ hamwe

648




nao. 9 Makĩambĩrĩria kũrutana thĩinĩ wa Yahuda, makuuĩte ibuku rĩa Watho wa Yahweh, na
magĩthiũrũrũka matũũra-inĩ mothe ma Yahuda makĩrutanaga gatagatĩ-inĩ ka andũ.

10 Na mothamaki mothe ma mabũrũri marĩa maathiũrũrũkĩirie Yahuda makĩnyitwo nĩ guoya nĩ
ũndũ wa Yahweh, na matiigana kũrũa na Jehoshafatu. 11 Na Afilisti makĩrehera Jehoshafatu
iheo na mbeca irĩ igooti. Nao Aarabu makĩmũrehera ndũrũme 7,700 na thenge 7,700 kuuma harĩ
ndũũru ciao.

12 Jehoshafatu agĩkĩrĩrĩria kũgĩa na hinya mũno, na agĩthiĩ na mbere gwaka kũndũ kũrĩ na ũgitĩri
na matũũra ma kũiga indo thĩinĩ wa Yahuda. 13 Aarutire mawĩra manene matũũra-inĩ ma
Yahuda, na aarĩ na thigari, njamba cia ita irĩ hinya, thĩinĩ wa Yahrushalayim. 14 Ciabangĩtwo na
ikundi kũringana na nyũmba cia maithe mao: kuuma Yahuda kwarĩ na anene a andũ ngiri, Adina
nĩwe warĩ mũnene, na aarĩ na njamba cia ita 300,000 irĩ hinya. 15 Na rungu rwa ũtongoria wake
kwarĩ Jehohanani ũrĩa warĩ mũnene, na aarĩ na njamba cia ita 280,000 irĩ hinya. 16 Ningĩ rungu
rwa ũtongoria wake kwarĩ Amasia mũrũ wa Zikiri, ũrĩa werutĩire ũtungata-inĩ wa Yahweh, na
aarĩ na njamba cia ita 200,000 irĩ hinya. 17 Na kuuma Benjamini kwarĩ Eliada, njamba ya ita ĩrĩ
hinya, na aarĩ na arũme 200,000 marĩ na ũta na ngo. 18 Na rungu rwa ũtongoria wake kwarĩ
Jehozabadu, na aarĩ na arũme 180,000 mehaarĩirie nĩ ũndũ wa mbaara. 19 Acio maatungatagĩra
mũthamaki hamwe na arĩa mũthamaki aaigĩte matũũra-inĩ marĩa maarĩ na ũgitĩri kũndũ guothe
thĩinĩ wa Yahuda.

2 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 18

1 Jehoshafatu aarĩ na ũtonga mũingĩ na riri mũnene, ĩndĩ agĩthondeka ũiguano wa kĩhiko hamwe
na Ahabu. 2 Nĩ ũndũ ũcio thutha wa mĩaka ĩigana ũna, agĩikũrũka Samaria kũrĩ Ahabu, na
Ahabu akĩruta magongona maingĩ ma ng‘ondu na ng‘ombe nĩ ũndũ wake na nĩ ũndũ wa andũ
arĩa maarĩ hamwe nake. Na akĩmũringĩrĩria mambate hamwe nake magokĩrĩre Ramothu-gileadi.
3 Mũthamaki Ahabu wa Isiraeli agĩcoka akĩĩra Mũthamaki Jehoshafatu wa Yahuda atĩrĩ: ―Hihi nĩ
ũgũthiĩ na niĩ Ramothu-gileadi?‖ Nake akĩmũcokeria ũũ: ―Niĩ nawe tũrĩ ũndũ ũmwe, na andũ
akwa no ta andũ aku na nĩ tũgũgũteithĩrĩria mbaara-inĩ.‖

4 No Jehoshafatu akĩĩra mũthamaki wa Isiraeli ũũ: ―Ndagũthaitha, amba ũtuĩrie kiugo kĩa
Yahweh.‖ 5 Mũthamaki wa Isiraeli agĩgĩcokanĩrĩria anabii hamwe, arũme 400, akĩmoria ũũ:
―Tũthiĩ tũkarũe na itũũra rĩa Ramothu-gileadi kana ndige?‖ Nao makiuga atĩrĩ: ―Ambata, na
Kĩhoti nĩ ekũrĩneana guoko-inĩ kwa mũthamaki.‖

6 Jehoshafatu agĩcoka akiuga: ―Kaĩ gũkũ gũtarĩ mũnabii wa Yahweh? Reke tũtuĩrie ũhoro
kũgerera kũrĩ we o nake.‖ 7 Nĩ ũndũ ũcio mũthamaki wa Isiraeli akĩĩra Jehoshafatu atĩrĩ: ―Harĩ
na mũndũ ũngĩ ũmwe tũngĩhũthĩra gũtuĩria ũhoro harĩ Yahweh; no nĩ ndĩmũthũire tondũ ndarĩ

649




hĩndĩ arathaga maũndũ mega manjĩgiĩ, tiga o maũndũ moru hingo ciothe. Nĩ Mikaia mũrũ wa
Imula.‖ No Jehoshafatu akiuga ũũ: ―Mũthamaki ndagĩrĩirũo kuuga ũndũ ta ũcio.‖

8 Nĩ ũndũ ũcio mũthamaki wa Isiraeli agĩta mũnene ũmwe wa kwa mũthamaki akĩmwĩra atĩrĩ:
―Thiĩ ũrehe Mikaia mũrũ wa Imula narua.‖ 9 Na rĩrĩ, mũthamaki wa Isiraeli na Jehoshafatu
mũthamaki wa Yahuda maaikarĩte o mũndũ gĩtĩ-inĩ gĩake kĩa ũnene, mehumbĩte nguo cia ũnene;
maaikarĩte thĩ kĩhuuhĩro-inĩ mũromo-inĩ wa kĩhingo gĩa Samaria, nao anabii othe maarathaga
marĩ mbere yao. 10 Nake Zedekia mũrũ wa Kenaana agĩĩthondekera hĩa cia kĩgera na akiuga
atĩrĩ: ―Ũũ nĩguo Yahweh oigĩte, ‗Ici nĩcio ũgũtheca Asiria nacio nginya ũmaniine biũ.‘‖ 11
Anabii acio angĩ othe maarathaga na njĩra o ta ĩyo, makoiga: ―Ambata itũũra rĩa Ramothu-gileadi
na nĩ ũgũtooria; Yahweh nĩ ekũrĩneana guoko-inĩ kwa mũthamaki.‖

12 Kwoguo mũtũmwo ũrĩa wathiĩte gwĩta Mikaia akĩmwĩra ũũ: ―Atĩrĩrĩ, ciugo cia anabii othe irĩ
na ndũmĩrĩri njega harĩ mũthamaki. Ndagũthaitha ũreke kiugo gĩaku gĩkorũo gĩtariĩ o ta ciugo
ciao, na warie ũhoro mwega.‖ 13 No Mikaia akiuga atĩrĩ: ―O ta ũrĩa Yahweh atũũraga muoyo,
ũndũ ũrĩa wothe Kĩhoti wakwa ekũnjĩra noguo nguuga.‖ 14 Agĩcoka agĩtonya harĩ mũthamaki,
nake mũthamaki akĩmũũria atĩrĩ: ―Mikaia, tũthiĩ tũkarũe na itũũra rĩa Ramothu-gileadi kana
ndige?‖ O rĩo akĩmũcokeria ũũ: ―Ambata na nĩ ũgũtooria; nĩ mekũneanwo guoko-inĩ gwaku.‖ 15
Nĩ ũndũ ũcio mũthamaki akĩmwĩra ũũ: ―Ngũkwĩhĩtithia maita maigana atĩ ndũkanjĩre ũndũ ũngĩ
tiga ũhoro wa ma rĩĩtwa-inĩ rĩa Yahweh?‖ 16 Agĩkiuga atĩrĩ: ―Ndĩrona andũ a Isiraeli othe
mahurunjũkĩte irĩma-inĩ, ta ng‘ondu itarĩ na mũrĩithi. Yahweh oigĩte ũũ: ‗Aya matirĩ na mwathi.
O mũndũ nĩ acoke gwake mũciĩ na thayũ.‘‖

17 Nake mũthamaki wa Isiraeli akĩĩra Jehoshafatu ũũ: ―Na githĩ ndikwĩrire atĩrĩ, ‗Ndekũratha
maũndũ mega manjĩgiĩ, tiga o maũndũ moru‘?‖

18 Mikaia agĩcoka akiuga atĩrĩ: ―Gĩthikĩrĩriei kiugo kĩa Yahweh: Nyonire Yahweh aikarĩire gĩtĩ
gĩake kĩa ũnene na mbũtũ yothe ya igũrũ ĩrũgamĩte mwena wake wa ũrĩo na wa ũmotho. 19
Yahweh acoka oiga atĩrĩ, ‗Nũũ ũkũheenereria Mũthamaki Ahabu wa Isiraeli, nĩguo ambate
Ramothu-gileadi agakuĩre kuo?‘ Na ũmwe ekuugaga ũndũ ũmwe, ũngĩ nake akoiga ũndũ ũngĩ.
20 Naguo roho woimĩra woka mbere ya Yahweh woiga atĩrĩ, ‗Nĩ ngũmũheenereria.‘ Yahweh
amũũria ũũ, ‗Ũgwĩka ũguo atĩa?‘ 21 Roho ũcio wamũcokeria atĩrĩ, ‗Nguumagara thiĩ nduĩke
roho wa maheeni kanua-inĩ ka anabii ake othe.‘ Nĩ ũndũ ũcio oiga atĩrĩ, ‗Nĩ ũkũmũheenereria, na
makĩria ma ũguo, nĩ ũkũgaacĩra. Umagara ũgeke ũguo.‘ 22 Na rĩu Yahweh nĩ ekĩrĩte roho wa
maheeni kanua-inĩ ka anabii aya aku, no Yahweh atuĩte gũkũrehera mwanangĩko.‖

23 Hĩndĩ ĩyo Zedekia mũrũ wa Kenaana agĩkuhĩrĩria na akĩgũtha Mikaia ikai akĩmũũria ũũ:
―Roho wa Yahweh ũgereire njĩra ĩrĩkũ kuuma harĩ niĩ woka kwaria nawe?‖ 24 Mikaia
akĩmũcokeria ũũ: ―Atĩrĩrĩ, nĩ ũkoona nĩ njĩra ĩrĩkũ mũthenya ũrĩa ũgaatonya rumu-inĩ ya thĩinĩ
biũ kwĩhitha.‖ 25 Mũthamaki wa Isiraeli agĩcoka akiuga atĩrĩ: ―Oyai Mikaia mũmũneane kũrĩ
Amoni mũnene wa itũũra na Joashu mũrũ wa mũthamaki. 26 Mũmeere atĩrĩ, ‗Ũũ nĩguo
mũthamaki oigĩte: ―Ikiai mũndũ ũyũ njera na mũmũheage mũigana mũnini wa mũgate na maĩ

650


nginya rĩrĩa ngaacoka na thayũ.‖‘‖ 27 No Mikaia akiuga ũũ: ―Ũngĩgaacoka na thayũ, Yahweh
ndarĩtie na niĩ.‖ Agĩcoka akiuga atĩrĩ: ―Ririkanai ũguo ndoiga, inyuĩ ikundi ciothe cia andũ.‖

28 Kwoguo mũthamaki wa Isiraeli na Jehoshafatu mũthamaki wa Yahuda makĩambata magĩthiĩ
Ramothu-gileadi. 29 Mũthamaki wa Isiraeli akĩĩra Jehoshafatu ũũ: ―Ngwĩgarũra nĩguo
ndikamenyeke na thiĩ mbaara-inĩ, no wee wĩhumbe nguo yaku ya ũnene.‖ Nĩ ũndũ ũcio
mũthamaki wa Isiraeli akĩĩgarũra nĩguo ndakamenyeke, na makĩingĩra mbaara-inĩ. 30 Na rĩrĩ,
mũthamaki wa Siria nĩ aathĩte anene ake a ngaari cia mbarathi akameera ũũ: ―Mũtikarũe na
mũndũ o na ũrĩkũ, mũnini kana mũnene, o tiga mũthamaki wa Isiraeli.‖ 31 Na rĩrĩa anene a
ngaari cia mbarathi moonire Jehoshafatu, makĩĩrana atĩrĩ: ―Ũyũ nĩwe mũthamaki wa Isiraeli.‖ Nĩ
ũndũ ũcio makĩmũhũgũkĩra nĩguo marũe nake; nake Jehoshafatu akĩambĩrĩria gũkaya nĩguo
ateithio, na Yahweh akĩmũteithia, na o rĩmwe Yahweh akĩmaroria na kũngĩ makĩmweherera. 32
Rĩrĩa anene a ngaari cia mbarathi moonire atĩ ti mũthamaki wa Isiraeli, o rĩo makĩhũndũka
magĩtiga kũmũrũmĩrĩra.

33 No mũndũ ũmwe agĩikia mũguĩ o ro ũguo, na akĩratha mũthamaki wa Isiraeli gatagatĩ ka
ngathĩko cia kagooti gake ga cuma. Nĩ ũndũ ũcio mũthamaki akĩĩra mũtwarithia wa ngaari yake
ya mbarathi atĩrĩ: ―Garũrũka ũnjeherie mbaara-inĩ, nĩ gũkorũo nĩ ndagurario ũũru.‖ 34 Mbaara
ĩyo ĩgĩcaca mũthenya ũcio wothe, na mũthamaki ũcio wa Isiraeli agĩikara atiirĩrĩirũo arĩ ngaari-
inĩ ya mbarathi, ang‘etheire Asiria o nginya hwaĩ-inĩ; na agĩkua riũa rĩgĩthũa.

2 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 19

1 Thutha ũcio Mũthamaki Jehoshafatu wa Yahuda agĩcoka na thayũ nyũmba-inĩ yake mwene
kũu Yahrushalayim. 2 Na rĩrĩ, Yahu mũrũ wa Hanani ũrĩa muoni cioneki agĩthiĩ kũmũtũnga na
akĩĩra Mũthamaki Jehoshafatu atĩrĩ: ―Hihi andũ arĩa aganu nĩo wagĩrĩirũo gũteithia, na hihi andũ
arĩa mathũire Yahweh nĩo wagĩrĩirũo kwenda? Nĩ ũndũ wa ũguo, marakara ma Yahweh marĩ
igũrũ rĩaku. 3 O na kũrĩ ũguo, nĩ kũrĩ maũndũ mega monekete thĩinĩ waku, tondũ nĩ weeheririe
mĩtĩ ya kũhoywo kuuma bũrũri-inĩ na nĩ ũhaarĩirie ngoro yaku gũcaria Kĩhoti ũrĩa wa ma.‖

4 Jehoshafatu agĩthiĩ na mbere gũikara Yahrushalayim, na akiumagara o rĩngĩ agĩthiĩ kũrĩ andũ
kuuma Biri-shiba nginya gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa Efiraimu, nĩguo amacokie kũrĩ Yahweh
Kĩhoti wa maithe mao ma tene. 5 Ningĩ nĩ aamũrire atuanĩri ciira kũndũ guothe thĩinĩ wa bũrũri
matũũra-inĩ mothe marĩa maarĩ na ũgitĩri ma Yahuda, itũũra o itũũra. 6 Na akĩĩra atuanĩri ciira
acio atĩrĩ: ―Roragai wega maũndũ marĩa mũreka, nĩ gũkorũo mũtiratua ciira nĩ ũndũ wa mũndũ
no nĩ tondũ wa Yahweh, na nĩ arĩkoragwo hamwe na inyuĩ rĩrĩa mũratuanĩra ciira. 7 Rĩu-rĩ,
mwĩtigagĩrei Yahweh. Mwĩmenyagĩrĩrei maũndũ-inĩ marĩa mũreka, tondũ harĩ Yahweh Kĩhoti
witũ hatirĩ wagi wa kĩhooto, hatirĩ mũthutũkanio, hatirĩ kuoya mahaki.‖

651




8 Ningĩ thĩinĩ wa Yahrushalayim Jehoshafatu nĩ aamũrire Alawii amwe na athĩnjĩri-Yahweh na
atongoria amwe a nyũmba cia maithe ma andũ a Isiraeli nĩguo matungatage marĩ atuanĩri ciira nĩ
ũndũ wa Yahweh na matuithanagie maciira ma aikari a Yahrushalayim. 9 Na akĩmaatha
akĩmeera atĩrĩ: ―Ũũ nĩguo mwagĩrĩirũo gwĩka nĩ ũndũ wa gwĩtigĩra Yahweh, mũrĩ na wĩhokeku
na mwĩke na ngoro nginyanĩru: 10 Rĩrĩa rĩothe ariũ a ithe wanyu arĩa maikaraga matũũra-inĩ mao
mamũrehera ciira wĩgiĩ ũiti wa thakame kana kĩũria kĩgiĩ watho, rĩathani, mawatho, kana
matuĩro, mwagĩrĩirũo kũmahe mũkaana nĩguo matigakorũo na mahĩtia mbere ya Yahweh; kwaga
ũguo marakara make megũkorũo igũrũ rĩanyu na igũrũ rĩa ariũ a ithe wanyu. Ũguo nĩguo
mwagĩrĩirũo gwĩka nĩguo mũtigakorũo na mahĩtia. 11 Na rĩrĩ, Amaria mũnene wa athĩnjĩri-
Yahweh nĩwe ũyũ, arĩkoragwo igũrũ rĩanyu maũndũ-inĩ mothe megiĩ Yahweh. Zebadia mũrũ wa
Ishumaeli nĩwe mũtongoria wa nyũmba ya Yahuda maũndũ-inĩ mothe megiĩ mũthamaki. Nao
Alawii marĩtungataga marĩ ateithĩrĩria anyu. Gĩai na hinya na mũrute wĩra, na Yahweh arokorũo
hamwe na arĩa mekaga wega.‖

2 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 20

1 Thutha ũcio, Amoabi na Aamoni, o hamwe na Aamonimu amwe, magĩũka kũrũa na
Jehoshafatu. 2 Nĩ ũndũ ũcio, Jehoshafatu akĩĩrũo atĩrĩ: ―Kĩrĩndĩ kĩnene nĩ gĩũkĩte gũgũũkĩrĩra
kuuma gĩcigo-inĩ kĩa iria, kuuma Edomu, na kĩrĩ Hazazoni-tamaru, ũguo nĩ kuuga Eni-gedi.‖ 3
Nake Jehoshafatu aigua ũguo agĩĩtigĩra, na agĩtua itua rĩa gũcaria Yahweh. Nĩ ũndũ ũcio,
akĩanĩrĩra atĩ andũ othe a Yahuda mehinge. 4 Nao andũ a Yahuda magĩcokanĩrĩra hamwe nĩguo
matuĩrie ũhoro harĩ Yahweh; mookire moimĩte matũũra-inĩ mothe ma Yahuda nĩguo mahoe
ũhoro harĩ Yahweh.

5 Jehoshafatu agĩcoka akĩrũgama kĩũngano-inĩ kĩa Yahuda na Yahrushalayim thĩinĩ wa nyũmba
ya Yahweh mbere ya nja ĩrĩa njerũ, 6 akiuga ũũ:

―Atĩrĩrĩ wee Yahweh Kĩhoti wa maithe maitũ ma tene, na githĩ wee tiwe Kĩhoti kũu igũrũ; githĩ
ndũkoragwo na wathani igũrũ rĩa mothamaki mothe ma ndũrĩrĩ? Hinya na ũhoti irĩ guoko-inĩ
gwaku, na gũtirĩ mũndũ ũngĩhota gũgwĩtiiria. 7 Wee Kĩhoti witũ-rĩ, na githĩ ndwaingatire aikari
a bũrũri ũyũ mehere mbere ya andũ aku Isiraeli na ũkĩũheana harĩ mbeũ ya mũrata waku
Iburahimu ũtuĩke igai rĩa gũtũũra? 8 Nao magĩikara kuo, na magĩgwakĩra handũ hamũre kuo nĩ
ũndũ wa rĩĩtwa rĩaku, makiuga ũũ, 9 ‗Thĩna ũngĩgaatũkora, ũkorũo ũrĩ wa rũhiũ rwa njora, ituĩro
iritũ, mũrimũ mũũru, kana ng‘aragu, reke tũkaarũgama mbere ya nyũmba ĩno na mbere yaku (nĩ
gũkorũo rĩĩtwa rĩaku rĩrĩ thĩinĩ wa nyũmba ĩno) na tũgũkaĩre ũtũteithie tuume thĩna-inĩ ũrĩa tũrĩ
naguo, nawe ũgaatũthikĩrĩria na ũtũhonokie.‘ 10 Na rĩu haha harĩ na andũ a Amoni, Moabi, na
gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ irĩma gĩa Seiru, arĩa ũteetĩkĩririe Isiraeli mamatharĩkĩre rĩrĩa mooimire bũrũri wa
Misiri. Maarorire na kũngĩ makĩmeherera na matiamaniinire. 11 Rĩu maratũrĩha na njĩra ya gũka
gũtũingata kuuma bũrũri-inĩ waku ũrĩa watũheire ũtuĩke igai. 12 Atĩrĩrĩ wee Kĩhoti witũ, na githĩ

652




ndũkũmatuĩra? Nĩ gũkorũo ithuĩ tũtirĩ na hinya mbere ya kĩrĩndĩ gĩkĩ kĩnene kĩroka gũtũũkĩrĩra;
na tũtiũĩ ũrĩa twagĩrĩirũo nĩ gwĩka, no maitho maitũ merekeire harĩ wee.‖

13 Ihinda-inĩ rĩu, andũ othe a Yahuda maarũgamĩte mbere ya Yahweh, hamwe na atumia ao, na
ciana ciao, nginya twana tũrĩa tũnini.

14 Thutha ũcio gatagatĩ-inĩ ga kĩũngano kĩu, roho wa Yahweh ũgĩũka igũrũ rĩa Jahazieli mũrũ
wa Zakaria, mũrũ wa Benaia mũrũ wa Jeieli mũrũ wa Matania ũrĩa Mũlawii wa ariũ a Asafu. 15
Akiuga atĩrĩ: ―Thikĩrĩriai inyuĩ andũ othe a Yahuda na inyuĩ aikari a Yahrushalayim na
Mũthamaki Jehoshafatu! Ũũ nĩguo Yahweh ekũmwĩra, ‗Mũtigetigĩre kana mũmake tondũ wa
kĩrĩndĩ gĩkĩ kĩnene, nĩ gũkorũo mbaara ĩno ti yanyu no nĩ ya Kĩhoti. 16 Rũciũ ikũrũkai
mũkamatharĩkĩre. Magaakorũo makĩambata magereire gacĩra ga Zizu na mũkaamakora mũthia-
inĩ wa mũkuru mbere ya werũ wa Jerueli. 17 Mũtikabatara kũrũa mbaara ĩno. Rũgamai handũ
hanyu, mũrũgame mwĩhandĩte, muone Yahweh akĩmũhonokia. Inyuĩ Yahuda na Yahrushalayim
mũtigetigĩre kana mũmake. Rũciũ mũkoimagara mũmatharĩkĩre, na Yahweh nĩ agaakorũo
hamwe na inyuĩ.‘‖

18 O rĩo Jehoshafatu akĩinamĩrĩra agĩturumithia ũthiũ thĩ, na andũ othe a Yahuda na aikari a
Yahrushalayim makĩĩgũithia thĩ mbere ya Yahweh nĩguo mathathaiye Yahweh. 19 Nao Alawii
arĩa maarĩ njiarũa cia Akohathu na cia Akora makĩrũgama nĩguo magooce Yahweh Kĩhoti wa
Isiraeli na mũgambo mũnene mũno.

20 Magĩũkĩra tene rũcinĩ rũrĩa rwarũmĩrĩire na magĩthiĩ werũ-inĩ wa Tekoa. Na rĩrĩa maathiaga,
Jehoshafatu akĩrũgama na akĩmeera atĩrĩ: ―Thikĩrĩriai, inyuĩ andũ a Yahuda na aikari a
Yahrushalayim! Gĩai na wĩtĩkio harĩ Yahweh Kĩhoti wanyu nĩguo mũhote kũrũgama
mwĩhandĩte. Gĩai na wĩtĩkio harĩ anabii ake, na nĩ mũgũtooria.‖

21 Thutha wa kwaranĩria na andũ, agĩthuura andũ a kũinĩra Yahweh na kũmũgooca mehumbĩte
nguo nyamũre makiumagara marĩ mbere ya arũme arĩa maarĩ na indo cia mbaara, makiugaga ũũ:
―Cokeriai Yahweh ngatho, tondũ ũtugi wake ũtũũraga tene na tene.‖

22 Rĩrĩa maambĩrĩirie kũina makĩgoocaga makenete, Yahweh akĩbanga tharĩkĩro ĩterĩgĩrĩirũo
kwerekera andũ a Amoni, Moabi, na gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ irĩma gĩa Seiru arĩa maatharĩkagĩra Yahuda,
nao makĩũragana o ene. 23 Na Aamoni na Amoabi makĩgarũrũkĩra aikari a gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ irĩma
gĩa Seiru nĩguo mamanange na mamaniine; na rĩrĩa maaniinire aikari a Seiru, magĩteithĩrĩria
kũniinana o ene.

24 Rĩrĩa andũ a Yahuda maakinyire nyũmba-inĩ ĩrĩa ndaya na igũrũ ya mũrangĩri ya werũ-inĩ na
makĩrora kĩrĩndĩ kĩu, makĩona ciimba ciao igũĩte thĩ; gũtirĩ mũndũ wahonokete. 25 Nĩ ũndũ ũcio,
Jehoshafatu na andũ ake magĩthiĩ gũtaha indo kuuma kũrĩ o, na magĩkora atĩ maarĩ na indo
nyingĩ, nguo, na indo cia kwĩrirĩrio, iria maamarutire nginya makĩremwo nĩ gũkuua ingĩ.
Maahũthĩrire thikũ ithatũ gũkuua indo icio cia gũtahwo, nĩ gũkorũo ciarĩ nyingĩ. 26 Mũthenya

653


wa kana makĩgomana Mũkuru-inĩ wa Beraka, tondũ hau nĩho maagooceire Yahweh. Nĩkĩo
meetire handũ hau Mũkuru wa Beraka—nginya ũmũthĩ ũyũ.

27 Thutha ũcio andũ othe a Yahuda na Yahrushalayim matongoretio nĩ Jehoshafatu magĩcoka
Yahrushalayim makenete, nĩ gũkorũo Yahweh nĩ aatũmĩte makene nĩ ũndũ wa gũtooria thũ ciao.
28 Magĩkĩingĩra Yahrushalayim marĩ na inanda cia ndigi, inanda cia mũgeeto, na tũrumbeta na
magĩthiĩ nyũmba-inĩ ya Yahweh. 29 Na mothamaki mothe ma mabũrũri makĩnyitwo nĩ guoya nĩ
ũndũ wa Yahweh rĩrĩa maaiguire atĩ nĩ aahũũrĩte thũ cia Isiraeli. 30 Nĩ ũndũ ũcio ũthamaki wa
Jehoshafatu ũgĩikara na thayũ, na Kĩhoti wake agĩthiĩ na mbere kũmũhe ũhurũko mĩena yothe.

31 Na Jehoshafatu agĩthiĩ na mbere gwathana Yahuda. Aarĩ na mĩaka 35 rĩrĩa aatuĩkire
mũthamaki, na agĩathana mĩaka 25 thĩinĩ wa Yahrushalayim. Nyina eetagwo Azuba mwarĩ wa
Shilihi. 32 Agĩthiĩ na mbere kũrũmĩrĩra njĩra ya ithe Asa. Ndaatiganire nayo, na eekire maũndũ
marĩa magĩrĩire maitho-inĩ ma Yahweh. 33 No rĩrĩ, kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru gũtieheririo, na andũ
matiahaarĩirie ngoro ciao nĩ ũndũ wa Kĩhoti wa maithe mao ma tene.

34 Ha ũhoro wa maũndũ macio mangĩ megiĩ Jehoshafatu, kuuma kĩambĩrĩria nginya mũthia, nĩ
maandĩke hamwe na ciugo cia Yahu mũrũ wa Hanani, iria ciaandĩkirũo thĩinĩ wa Ibuku rĩa
Athamaki a Isiraeli. 35 Thutha ũcio Mũthamaki Jehoshafatu wa Yahuda nĩ aagĩire na ngwatanĩro
na Mũthamaki Ahazia wa Isiraeli, ũrĩa wekaga maũndũ ma waganu. 36 Agĩkĩnyitanĩra nake harĩ
gũthondeka meri cia gũthiĩ Tarishishi, na magĩthondekera meri icio Ezioni-geberi. 37 No rĩrĩ,
Eliezeri mũrũ wa Dodavahu kuuma Maresha akĩrathĩra Jehoshafatu ũrathi wa kũmũũkĩrĩra,
akiuga ũũ: ―Tondũ nĩ ũgĩĩte ngwatanĩro na Ahazia, Yahweh nĩ ekwananga mawĩra maku.‖ Nĩ
ũndũ ũcio, meri icio igĩthũkanga, na itiahotire gũthiĩ Tarishishi.

2 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 21

1 Thutha ũcio Jehoshafatu akĩhurũkio hamwe na maithe make ma tene, na agĩthikwo hamwe na
maithe make ma tene thĩinĩ wa Itũũra rĩa Daudi; na mũrũwe Jehoramu agĩtuĩka mũthamaki
ithenya rĩake. 2 Ariũ a ithe, o acio maarĩ ariũ a Jehoshafatu, maarĩ Azaria, Jehieli, Zakaria,
Azaria, Mikaeli, na Shefatia; acio othe maarĩ ariũ a Mũthamaki Jehoshafatu wa Isiraeli. 3 Na ithe
wao nĩ aamaheete iheo nyingĩ cia betha na thahabu, na indo cia goro, hamwe na matũũra marĩ na
ũgitĩri thĩinĩ wa Yahuda; ĩndĩ akĩhe Jehoramu ũthamaki tondũ nĩwe warĩ irigithathi.

4 Rĩrĩa Jehoramu eehandire wega ũthamaki-inĩ wa ithe, eekĩrire hinya ũnene wake na njĩra ya
kũũraga ariũ a ithe othe na rũhiũ rwa njora o hamwe na anene amwe a Isiraeli. 5 Jehoramu aarĩ
na mĩaka 32 rĩrĩa aatuĩkire mũthamaki, na agĩathana mĩaka ĩnana thĩinĩ wa Yahrushalayim. 6
Aarũmĩrĩire njĩra ya athamaki a Isiraeli, o ta ũrĩa andũ a nyũmba ya Ahabu meekĩte, tondũ mwarĩ
wa Ahabu nĩ aatuĩkĩte mũtumia wake; nake agĩthiĩ na mbere gwĩka maũndũ moru maitho-inĩ ma

654




Yahweh. 7 No Yahweh ndeendaga kwananga nyũmba ya Daudi nĩ ũndũ wa kĩrĩkanĩro kĩrĩa
aarĩkanĩire na Daudi, tondũ nĩ aamwĩrĩire atĩ nĩ angĩkamũhe na ahe ariũ ake tawa hingo ciothe.

8 Matukũ-inĩ make andũ a Edomu nĩ maaremeire Yahuda na magĩĩthuurĩra mũthamaki wao. 9 Nĩ
ũndũ ũcio Jehoramu na anene ake a mbũtũ makĩringa hamwe na ngaari ciake ciothe cia mbarathi,
na agĩũkĩra ũtukũ akĩhoota Aedomu arĩa maamũrigicĩirie hamwe na anene a ngaari cia mbarathi.
10 No Edomu ĩtũire ĩremeire Yahuda nginya ũmũthĩ ũyũ. Libina o nayo nĩ yamũremeire hĩndĩ
ĩyo, tondũ nĩ aatiganĩirie Yahweh Kĩhoti wa maithe make ma tene. 11 Ningĩ nĩ aathondekete
kũndũ gũtũũgĩru irĩma-inĩ cia Yahuda nĩguo atũme aikari a Yahrushalayim mahũũre ũmaraya, na
akĩhĩtithia andũ a Yahuda njĩra.

12 Mũthia-inĩ hagĩũka ndũmĩrĩri nyandĩke kuuma kũrĩ Eliyah ũrĩa mũnabii, akĩĩrũo atĩrĩ: ―Ũũ
nĩguo Yahweh Kĩhoti wa Daudi ithe wanyu wa tene ekuuga, ‗Wee ndũrũmĩrĩire njĩra cia thoguo
Jehoshafatu kana njĩra cia Mũthamaki Asa wa Yahuda. 13 Ĩndĩ ũrũmagĩrĩra njĩra ya athamaki a
Isiraeli na ũgatũma andũ a Yahuda na aikari a Yahrushalayim mahũũre ũmaraya o ta ũmaraya wa
nyũmba ya Ahabu, o na nĩ woragire ariũ a thoguo, o acio maarĩ a nyũmba ya thoguo, arĩa maarĩ
ega gũgũkĩra. 14 Nĩ ũndũ ũcio, Yahweh nĩ ekũhũũra andũ aku ihũũra inene, ahũũre ariũ aku,
atumia aku, na indo ciaku ciothe. 15 Nawe nĩ ũkũnyamarĩka nĩ ũndũ wa mĩrimũ mĩingĩ, nginya
mũrimũ wa mara maku, nginya mara maku moime nĩ ũndũ wa mũrimũ ũcio, mũthenya o
mũthenya.‘‖

16 Nake Yahweh akĩarahũra Afilisti na Aarabu arĩa maarĩ hakuhĩ na Aethiopia mokĩrĩre
Jehoramu. 17 Nĩ ũndũ ũcio magĩtharĩkĩra Yahuda, makĩingĩra kuo kĩa hinya, na magĩkuua indo
ciothe iria ciarĩ nyũmba-inĩ ya mũthamaki hamwe na ariũ ake na atumia ake; na mũriũ wake ũrĩa
watigarire no Jehoahazu, mũriũ wake ũrĩa mũnyinyi. 18 Na thutha wa maũndũ macio mothe,
Yahweh akĩmũrehera mũrimũ ũtangĩhona thĩinĩ wa mara make. 19 Kahinda kanini thutha ũcio,
thutha wa mĩaka ĩĩrĩ kũhĩtũka, mara make makiuma tondũ wa mũrimũ ũcio wake, nake agĩkua
hĩndĩ ĩyo aanyamarĩkaga mũno kuumana na mũrimũ ũcio wake; na andũ ake matiakirie mwaki nĩ
ũndũ wake ta mwaki ũrĩa maakirie nĩ ũndũ wa maithe make ma tene. 20 Aarĩ na mĩaka 32 rĩrĩa
aatuĩkire mũthamaki na agĩathana mĩaka ĩnana thĩinĩ wa Yahrushalayim. Gũtirĩ mũndũ wagĩire
na kĩeha hĩndĩ ĩrĩa aakuire. Nĩ ũndũ ũcio, makĩmũthika thĩinĩ wa Itũũra rĩa Daudi, no ti kũndũ
kũrĩa athamaki maathikagwo.

2 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 22

1 Thutha ũcio aikari a Yahrushalayim magĩtua Ahazia, mũriũ wake ũrĩa mũnyinyi biũ,
mũthamaki ithenya rĩake, tondũ gĩkundi kĩa atunyani kĩrĩa gĩokĩte na Aarabu kambĩ-inĩ nĩ
kĩoragĩte ariũ arĩa akũrũ othe. Nĩ ũndũ ũcio Ahazia mũrũ wa Jehoramu akĩambĩrĩria gwathana arĩ

655




mũthamaki wa Yahuda. 2 Ahazia aarĩ na mĩaka 22 rĩrĩa aatuĩkire mũthamaki, na agĩathana
mwaka ũmwe thĩinĩ wa Yahrushalayim. Nyina eetagwo Athalia, ũrĩa warĩ mũcũkũrũ wa Omuri.

3 O nake aarũmĩrĩire njĩra cia nyũmba ya Ahabu, nĩ gũkorũo nyina nĩwe watuĩkire mũtaarani
wake harĩ gwĩka maũndũ ma waganu. 4 Nake agĩthiĩ na mbere gwĩka maũndũ moru maitho-inĩ
ma Yahweh, o ta nyũmba ya Ahabu, nĩ gũkorũo nĩo maatuĩkire ataarani ake thutha wa ithe
gũkua, ũndũ ũcio ũkĩmũrehera mwanangĩko. 5 Aarũmĩrĩire ũtaaro wao na agĩthiĩ hamwe na
Jehoramu mũrũ wa Mũthamaki Ahabu wa Isiraeli kũrũa na Mũthamaki Hazaeli wa Siria kũu
Ramothu-gileadi, kũrĩa aikia a mĩguĩ maagurarĩirie Jehoramu. 6 Nake agĩcoka Jezireeli nĩguo
akahonie nguraro iria maamũgurarĩtie kũu Rama rĩrĩa aarũaga na Mũthamaki Hazaeli wa Siria.

Ahazia mũrũ wa Jehoramu mũthamaki wa Yahuda agĩikũrũka Jezireeli akone Jehoramu mũrũ wa
Ahabu, tondũ nĩ aagurarĩtio. 7 No Kĩhoti agĩtũma Ahazia aniinwo kũgerera iceera rĩu aathiĩte
kũrĩ Jehoramu; na rĩrĩa aathiire kuo, makiumagara hamwe na Jehoramu magacemanie na Yahu
mũcũkũrũ wa Nimushi, ũrĩa Yahweh aaitĩrĩirie maguta nĩguo aniine nyũmba ya Ahabu. 8 Rĩrĩa
Yahu aambĩrĩirie kũhingia ituĩro harĩ nyũmba ya Ahabu, nĩ oonire anene a Yahuda, na ariũ a ariũ
a ithe na Ahazia, arĩa maarĩ ndungata cia Ahazia, na akĩmoraga. 9 Agĩcoka agĩcaria Ahazia;
makĩmũnyitĩra Samaria kũrĩa eehithĩte, na makĩmũtwara kũrĩ Yahu. Magĩcoka makĩmũũraga na
makĩmũthika, nĩ gũkorũo mooigire atĩrĩ: ―Nĩ mũcũkũrũ wa Jehoshafatu, ũrĩa wacaragia Yahweh
na ngoro yake yothe.‖ Gũtirĩ mũndũ o na ũmwe wa nyũmba ya Ahazia warĩ na ũhoti wa gwatha
ũthamaki ũcio.

10 Rĩrĩa Athalia, nyina wa Ahazia oonire atĩ mũrũwe nĩ akua, agĩũkĩra na akĩananga rũciaro
ruothe rwa ũthamaki rwa nyũmba ya Yahuda. 11 No rĩrĩ, Jehoshabeathu mwarĩ wa mũthamaki
akĩoya Jehoashu mũrũ wa Ahazia akĩmũiya kuuma gatagatĩ ka ariũ a mũthamaki arĩa maarĩ
moragwo, akĩmũiga hamwe na mũreri wake rumu-inĩ ya thĩinĩ ya toro. Jehoshabeathu mwarĩ wa
Mũthamaki Jehoramu (aarĩ mũtumia wa Jehoiada ũrĩa mũthĩnjĩri-Yahweh na maarĩ a ithe ũmwe
na Ahazia) akĩhota kũmũhitha kuuma harĩ Athalia, kwoguo ndaamũũragire. 12 Aaikarire nao
mĩaka ĩtandatũ, ahithĩtwo nyũmba-inĩ ya Kĩhoti ũrĩa wa ma hĩndĩ ĩyo Athalia aathanaga bũrũri-
inĩ ũcio.

2 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 23

1 Mwaka-inĩ wa mũgwanja, Jehoiada nĩ oonanirie ũmĩrĩru na akĩgĩa kĩrĩkanĩro hamwe na anene a
andũ igana, nĩo Azaria mũrũ wa Jerohamu, Ishumaeli mũrũ wa Jehohanani, Azaria mũrũ wa
Obedi, Maaseia mũrũ wa Adaia, na Elishafati mũrũ wa Zikiri. 2 Magĩcoka magĩthiĩ kũndũ
guothe thĩinĩ wa Yahuda na magĩcokanĩrĩria Alawii kuuma matũũra-inĩ mothe ma Yahuda na
atongoria a nyũmba cia maithe ma andũ a Isiraeli. Rĩrĩa maathiire Yahrushalayim, 3 kĩũngano

656




gĩothe gĩkĩrĩkanĩra kĩrĩkanĩro hamwe na mũthamaki thĩinĩ wa nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa wa ma,
thutha ũcio akĩmeera ũũ:

―Atĩrĩrĩ, mũrũ wa mũthamaki nĩ egwathana, o ta ũrĩa Yahweh eeranĩire ũhoro-inĩ wĩgiĩ ariũ a
Daudi. 4 Ũndũ ũyũ nĩguo mwagĩrĩirũo gwĩka: Gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ithatũ kĩa athĩnjĩri-Yahweh na
Alawii arĩa magaakorũo wĩra mũthenya wa Thabatũ magaakorũo marĩ aikaria a mĩrango; 5
gĩcunjĩ kĩngĩ kĩmwe harĩ ithatũ gĩgaakorũo nyũmba-inĩ ya mũthamaki, na gĩcunjĩ kĩu kĩngĩ
kĩmwe harĩ ithatũ gĩkorũo Kĩhingo-inĩ kĩa Mũthingi, na andũ othe magaakorũo nja-inĩ cia
nyũmba ya Yahweh. 6 Mũtikanareke mũndũ o na ũmwe atonye thĩinĩ wa nyũmba ya Yahweh
tiga o athĩnjĩri-Yahweh na Alawii arĩa magaakorũo magĩtungata. Acio no matonye tondũ nĩ
gĩkundi kĩamũre, na andũ othe nĩ makaahingia wĩra wao harĩ Yahweh. 7 Alawii magĩrĩirũo
gũthiũrũrũkĩria mũthamaki na mĩena yothe, o mũndũ anyitĩte matharaita make na guoko. Mũndũ
wothe ũkaaingĩra nyũmba-inĩ ĩyo nĩ akooragwo. Mwagĩrĩirũo gũikara na mũthamaki harĩa hothe
athiĩ.‖

8 Alawii na andũ othe a Yahuda magĩka o ta ũrĩa Jehoiada ũrĩa mũthĩnjĩri-Yahweh aamaathĩte. O
ũmwe wao akĩoya andũ ake arĩa maagĩrĩirũo kũruta wĩra mũthenya wa Thabatũ, o hamwe na arĩa
mataagĩrĩirũo kũruta wĩra mũthenya wa Thabatũ, nĩ gũkorũo Jehoiada ũcio mũthĩnjĩri-Yahweh
ndaarekereirie ikundi icio ciume wĩra-inĩ wacio. 9 Nake Jehoiada ũcio mũthĩnjĩri-Yahweh akĩhe
anene acio a andũ igana matimũ na ngo nini na ngo cia gĩthiũrũrĩ iria ciarĩ cia Mũthamaki Daudi,
o icio ciarĩ nyũmba-inĩ ya Kĩhoti ũrĩa wa ma. 10 Agĩcoka akĩrũgamia andũ othe, o ũmwe wao
anyitĩte itharaita rĩake na guoko, kuuma mwena wa ũrĩo wa nyũmba ĩyo nginya mwena wayo wa
ũmotho, hakuhĩ na kĩgongona na hakuhĩ na nyũmba ĩyo, magĩthiũrũrũkĩria mũthamaki. 11
Magĩcoka makĩruta mũrũ wa mũthamaki nja na makĩmũigĩrĩra thũmbĩ na Ũira na makĩmũtua
mũthamaki, nake Jehoiada hamwe na ariũ ake makĩmũitĩrĩria maguta. Magĩcoka makiuga atĩrĩ:
―Mũthamaki arotũũra ihinda iraya!‖

12 Rĩrĩa Athalia aaaiguire mũgambo wa andũ magĩteng‘era makĩgoocaga mũthamaki, o rĩmwe
agĩthiĩ kũrĩ andũ nyũmba-inĩ ya Yahweh.

13 Agĩcoka akĩona mũthamaki arũgamĩte hau hakuhĩ na gĩtugĩ gĩake kĩrĩa kĩarĩ mũromo-inĩ.
Anene na ahuuhi tũrumbeta maarĩ hamwe na mũthamaki, na andũ othe a bũrũri nĩ gũkena
maakenaga makĩhuuhaga tũrumbeta, nao aini marĩ na indo cia ũini nĩo maatongoragia nyĩmbo
cia kũgooca. Athalia ona ũguo agĩtembũra nguo ciake na akĩanĩrĩra akiuga: ―Ĩno nĩ njama! Ĩno nĩ
njama!‖ 14 No Jehoiada ũcio mũthĩnjĩri-Yahweh akĩruta anene a andũ igana nja, arĩa
maathuurĩtwo matongorie mbũtũ, akĩmeera ũũ: ―Mweheriei gatagatĩ-inĩ ga thigari, na mũndũ o
wothe ũkũmũrũmĩrĩra, mũmũũrage na rũhiũ rwa njora!‖ Tondũ mũthĩnjĩri-Yahweh nĩ ooigĩte
atĩrĩ: ―Mũtikamũũragĩre nyũmba-inĩ ya Yahweh.‖ 15 Magĩkĩmũnyita, na rĩrĩa aakinyire itonyero-
inĩ rĩa Kĩhingo kĩa Mbarathi kĩa nyũmba ya mũthamaki, o rĩo makĩmũũragĩra ho.

16 Nake Jehoiada agĩtũma kũgĩe kĩrĩkanĩro gatagatĩ gake na andũ othe o hamwe na mũthamaki,
atĩ nĩ mangĩathiire na mbere gũikara marĩ andũ a Yahweh. 17 Thutha ũcio andũ othe magĩthiĩ

657


nyũmba-inĩ ya Baali na makĩmĩmomora, na makĩhehenja igongona ciake na mĩhianano yake, na
makĩũragĩra Matani mũthĩnjĩri wa Baali mbere ya igongona icio. 18 Jehoiada agĩcoka akĩiga
ũrũgamĩrĩri wa nyũmba ya Yahweh moko-inĩ ma athĩnjĩri-Yahweh na Alawii, arĩa Daudi aheete
wĩra na ikundi nĩ ũndũ wa nyũmba ya Yahweh nĩgetha marutage magongona ma njino ma
Yahweh kũringana na ũrĩa kwandĩkĩtwo thĩinĩ wa Watho wa Musa, marĩ na gĩkeno na makĩinaga,
kũringana na ũtongoria wa Daudi. 19 Ningĩ akĩiga arangĩri ihingo-inĩ cia nyũmba ya Yahweh,
nĩgetha mũndũ ũrĩ na thahu wa mũthemba o wothe ndakaingĩre. 20 Agĩcoka akĩoya anene a andũ
igana, andũ arĩa atĩĩku, atongoria a andũ, o hamwe na andũ othe a bũrũri na makiumagaria
mũthamaki maikũrũkĩte kuuma nyũmba-inĩ ya Yahweh. Magĩcoka makĩgerera kĩhingo-inĩ kĩa
rũgongo magĩthiĩ nyũmba-inĩ ya mũthamaki na magĩikarĩria mũthamaki gĩtĩ-inĩ kĩa ũnene kĩa
ũthamaki. 21 Nao andũ othe a bũrũri magĩkena na itũũra rĩu rĩkĩhoorera, nĩ gũkorũo nĩ mooragĩte
Athalia na rũhiũ rwa njora.

2 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 24

1 Jehoashu aarĩ na mĩaka mũgwanja rĩrĩa aatuĩkire mũthamaki, na agĩathana mĩaka 40 thĩinĩ wa
Yahrushalayim. Nyina eetagwo Zibia kuuma Biri-shiba. 2 Jehoashu agĩthiĩ na mbere gwĩka
maũndũ marĩa magĩrĩire maitho-inĩ ma Yahweh matukũ-inĩ mothe ma Jehoiada ũrĩa mũthĩnjĩri-
Yahweh.

3 Jehoiada akĩmũthuurĩra aka erĩ, nake agĩtuĩka ithe wa ariũ na aarĩ.

4 Thutha ũcio Jehoashu akĩĩrirĩria na ngoro yake gũthondeka nyũmba ya Yahweh. 5 Nĩ ũndũ
ũcio agĩcokanĩrĩria athĩnjĩri-Yahweh na Alawii na akĩmeera atĩrĩ: ―Thiĩi matũũra-inĩ ma Yahuda
mũkonganie mbeca kuuma kũrĩ andũ othe a Isiraeli cia gũthondeka nyũmba ya Kĩhoti wanyu
mwaka o mwaka; na mwagĩrĩirũo gwĩka ũndũ ũcio na ihenya.‖ No Alawii matiekire ũndũ ũcio
na ihenya. 6 Mũthamaki agĩgĩta Jehoiada ũcio warĩ mũnene akĩmwĩra atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ kĩgirĩtie wĩre
Alawii marehe kuuma Yahuda na Yahrushalayim igooti rĩrĩa rĩamũre rĩaathanirũo nĩ Musa
ndungata ya Yahweh, igooti rĩamũre rĩa kĩũngano kĩa Isiraeli, nĩ ũndũ wa hema ya Ũira? 7 Nĩ
gũkorũo ariũ a Athalia, mũtumia ũcio mwaganu, nĩ maabunjĩte nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa wa ma, na
makahũthĩra indo ciothe nyamũre cia nyũmba ya Yahweh harĩ ihoti cia Baali.‖ 8 Nake
mũthamaki agĩathana, na gũgĩthondekwo ithandũkũ rĩkĩigwo nja kĩhingo-inĩ kĩa nyũmba ya
Yahweh. 9 Thutha ũcio gũkĩmenyithanio kũndũ guothe thĩinĩ wa Yahuda na Yahrushalayim atĩ
andũ marehere Yahweh igooti rĩamũre rĩrĩa Musa ndungata ya Kĩhoti ũrĩa wa ma aatuĩrĩire
Isiraeli werũ-inĩ. 10 Anene othe na andũ othe magĩkena, na magĩthiĩ na mbere kũrehe mĩhothi
makĩmĩikagia thĩinĩ wa ithandũkũ rĩu nginya rĩkĩiyũra.‖

11 Rĩrĩa rĩothe Alawii maarehaga ithandũkũ rĩu nĩguo rĩneanwo kũrĩ mũthamaki na makona atĩ
rĩrĩ na mbeca nyingĩ, mwandĩki wa mũthamaki na mũteithĩrĩria wa mũnene wa athĩnjĩri-Yahweh

658




mookaga makonoria ithandũkũ rĩu, thutha ũcio makarĩcokia handũ harĩo. Ũguo nĩguo meekaga
mũthenya o mũthenya, na magĩcokanĩrĩria mbeca nyingĩ. 12 Nake mũthamaki na Jehoiada
maacineanaga kũrĩ arĩa maarũgamagĩrĩra wĩra wa ũtungata wa nyũmba ya Yahweh, nao
makandĩka aicũhia a mahiga na mabundi a gũthondeka nyũmba ya Yahweh, o na aruti wĩra a
kĩgera na gĩcango nĩguo mathondeke nyũmba ya Yahweh. 13 Nao andũ acio maarũgamagĩrĩra
wĩra makĩwambĩrĩria, na wĩra ũcio wa kũmĩthondeka ũgĩthiĩ na mbere ũrũgamĩrĩirũo nĩo, na
magĩcokereria nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa wa ma ũrĩa yagĩrĩire gũkorũo ĩtariĩ na makĩmĩĩkĩra hinya.
14 Rĩrĩa maarĩkirie, magĩtwara mbeca iria ciatigarĩte kũrĩ mũthamaki na kũrĩ Jehoiada, nao
magĩcihũthĩra gũthondeka indo cia nyũmba ya Yahweh, indo cia ũtungata na cia kũrutĩra
magongona na ikombe na indo cia thahabu na cia betha. Na nĩ maarutaga magongona ma njino
nyũmba-inĩ ya Yahweh mategũtĩrĩria matukũ-inĩ mothe ma Jehoiada.

15 Rĩrĩa Jehoiada aakũrire na agĩkorũo aiganĩtie mĩaka, agĩkua; aarĩ na mĩaka 130 rĩrĩa aakuire.
16 Nĩ ũndũ ũcio makĩmũthika thĩinĩ wa Itũũra rĩa Daudi hamwe na athamaki, tondũ nĩ eekĩte
maũndũ mega thĩinĩ wa Isiraeli ũhoro-inĩ wĩgiĩ Kĩhoti ũrĩa wa ma na nyũmba Yake.

17 Thutha wa Jehoiada gũkua, anene a Yahuda magĩthiĩ na makĩinamĩrĩra harĩ mũthamaki, nake
mũthamaki akĩmathikĩrĩria. 18 Magĩtiganĩria nyũmba ya Yahweh Kĩhoti wa maithe mao ma tene
makĩambĩrĩria gũtungatĩra mĩtĩ ya kũhoywo na mĩhianano, namo marakara ma Kĩhoti
magĩũkĩrĩra Yahuda na Yahrushalayim nĩ ũndũ wa mahĩtia mao. 19 Agĩthiĩ na mbere gũtũma
anabii kũrĩ o nĩguo mamacokie kũrĩ Yahweh, nao magĩthiĩ na mbere kũmahe mũkaana, no
matiigana gũthikĩrĩria.

20 Na rĩrĩ, roho wa Kĩhoti ũgĩũka igũrũ rĩa Zakaria mũrũ wa Jehoiada ũrĩa mũthĩnjĩri-Yahweh,
nake akĩrũgama handũ igũrũ rĩa andũ akĩmeera atĩrĩ: ―Ũũ nĩguo Kĩhoti ũrĩa wa ma ekuuga, ‗Nĩ
kĩĩ kĩratũma mwagarare maathani ma Yahweh? Mũtikũgaacĩra! Tondũ nĩ mũtiganĩirie Yahweh, o
nake nĩ ekũmũtiganĩria.‘‖ 21 No makĩbanga njama ya kũmũũkĩrĩra na mũthamaki akĩmaatha
mamũhũũre na mahiga, na magĩka ũguo nja-inĩ ya nyũmba ya Yahweh. 22 Kwoguo Mũthamaki
Jehoashu ndaaririkanire maũndũ mega ma ũtugi marĩa ithe Jehoiada aamuonetie, na akĩũraga
mũrũwe, ũrĩa woigire ũũ hĩndĩ ĩyo aakuaga: ―Yahweh nĩ one ũndũ ũcio na akũherithie.‖

23 Kĩambĩrĩria-inĩ kĩa mwaka mbũtũ ya Siria ĩkĩambata gũũkĩrĩra Jehoashu na ĩgĩtharĩkĩra
Yahuda na Yahrushalayim. Ĩgĩcoka ĩkĩniina anene othe a andũ, na ĩgĩtaha indo ciao ciothe
ĩgĩtwarĩra mũthamaki wa Dameski. 24 Tondũ o na gũtuĩka mbũtũ ĩrĩa yatharĩkagĩra ya Siria yarĩ
mbũtũ ya thigari nini, Yahweh nĩ aaneanire mbũtũ nene mũno moko-inĩ mao, tondũ nĩ
maatiganĩirie Yahweh Kĩhoti wa maithe mao ma tene; nĩ ũndũ ũcio makĩhingia ituĩro harĩ
Jehoashu. 25 Na rĩrĩa maamwehereire (nĩ gũkorũo maamũtigire agurarĩtio mũno), ndungata ciake
ikĩbanga njama ya kũmũũkĩrĩra tondũ nĩ aaitĩte thakame ya ariũ a Jehoiada ũrĩa mũthĩnjĩri-
Yahweh. Ciamũũragĩire ũrĩrĩ-inĩ wake. Agĩgĩkua na makĩmũthika thĩinĩ wa Itũũra rĩa Daudi, no
matiamũthikire kũndũ kũrĩa athamaki maathikagwo.

659


26 Aya nĩo maabangire njama ya kũmũũkĩrĩra: Zabadi mũrũ wa Shimeathu ũrĩa Mũamoni na
Jehozabadu mũrũ wa Shimurithu ũrĩa Mũmoabi. 27 Ha ũhoro wĩgiĩ ariũ ake na wĩgiĩ ndũmĩrĩri
nyingĩ cia kũmũũkĩrĩra na gũthondekwo kwa nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa wa ma, maũndũ macio
mothe mandĩkĩtwo maandĩko-inĩ ma Ibuku rĩa Athamaki. Na mũrũwe Amazia agĩtuĩka
mũthamaki ithenya rĩake.

2 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 25

1 Amazia aarĩ na mĩaka 25 rĩrĩa aatuĩkire mũthamaki, na agĩathana mĩaka 29 thĩinĩ wa
Yahrushalayim. Nyina eetagwo Jehoadani wa kuuma Yahrushalayim. 2 Nake agĩthiĩ na mbere
gwĩka maũndũ marĩa magĩrĩire maitho-inĩ ma Yahweh, no ti na ngoro yothe. 3 Rĩrĩa ũthamaki
warũmire moko-inĩ make, akĩũraga ndungata ciake iria cioragĩte ithe, o ũcio warĩ mũthamaki. 4
Ĩndĩ ndooragire ariũ ao, tondũ eekire kũringana na ũrĩa kwandĩkĩtwo thĩinĩ wa Watho, ibuku-inĩ
rĩa Musa, harĩa Yahweh aathanĩte atĩrĩ: ―Maithe matiagĩrĩire gũkua nĩ ũndũ wa ariũ ao, na ariũ
matiagĩrĩire gũkua nĩ ũndũ wa maithe mao; no o mũndũ agĩrĩire gũkua nĩ ũndũ wa mehia make
we mwene.‖

5 Na Amazia agĩcokanĩrĩria andũ a Yahuda akĩmeera marũgame kũringana na nyũmba cia
maithe mao, rungu rwa anene a andũ ngiri na rungu rwa anene a andũ igana nĩ ũndũ wa andũ
othe a Yahuda na Benjamini. Akĩmandĩkithia kuuma mĩaka 20 gũthiĩ na igũrũ na akĩona atĩ
maarĩ njamba cia ita 300,000 imenyeretio cia gũtungata mbũtũ-inĩ, ingĩhota kũhũthĩra itimũ na
ngo nene. 6 Makĩria ma ũguo, agĩkombora njamba cia ita irĩ hinya 100,000 kuuma Isiraeli na
thogora wa taranda 100 cia betha. 7 No mũndũ ũmwe wa Kĩhoti ũrĩa wa ma agĩũka kũrĩ we
akĩmwĩra ũũ: ―Atĩrĩrĩ mũthamaki, ndũkareke mbũtũ ya Isiraeli ĩthiĩ hamwe nawe, nĩ gũkorũo
Yahweh ndarĩ hamwe na Isiraeli, ndarĩ hamwe na mũndũ o wothe wa Efiraimu. 8 Ĩndĩ thiĩ ũrĩ
wiki, ũrũe na ũkorũo na ũcamba mbaara-inĩ. Waga gwĩka ũguo, Kĩhoti ũrĩa wa ma ahota gũtũma
ũhĩngwo mbere ya thũ, nĩ gũkorũo Kĩhoti nĩ arĩ hinya wa gũteithia na wa gũtũma mũndũ
ahĩngwo.‖ 9 Amazia aigua ũguo akĩĩra mũndũ ũcio wa Kĩhoti ũrĩa wa ma atĩrĩ: ―Ĩ nacio taranda
100 iria nengerete thigari cia Isiraeli?‖ Nake mũndũ ũcio wa Kĩhoti ũrĩa wa ma akĩmũcokeria
atĩrĩ: ―Yahweh arĩ na ũhoti wa gũkũhe nyingĩ gũkĩra icio.‖ 10 Nĩ ũndũ ũcio Amazia akĩrekereria
thigari icio ciokĩte kũrĩ we kuuma Efiraimu, agĩciĩra icoke kwao. No rĩrĩ, nĩ ciarakarire mũno nĩ
ũndũ wa Yahuda, kwoguo igĩcoka kwao ciakanĩtwo nĩ marakara.

11 Nake Amazia akĩĩyũmĩrĩria na agĩtongoria thigari ciake magĩthiĩ Mũkuru-inĩ wa Cumbĩ, na
akĩũraga arũme 10,000 a Seiru. 12 Na andũ a Yahuda makĩnyita andũ 10,000 marĩ muoyo.
Magĩkĩmatwara igũrũ rĩa ndũmba ya ihiga na makĩmaikia thĩ kuuma igũrũ rĩa ndũmba ĩyo ya
ihiga, na othe makĩbacana magĩtuĩka tũcunjĩ. 13 No andũ amwe harĩ thigari iria Amazia
aacokithĩtie itige gũthiĩ nake mbaara-inĩ nĩ gũtharĩkĩra maatharĩkagĩra matũũra ma Yahuda,
kuuma Samaria o nginya Bethi-horoni; magĩkĩũraga andũ 3,000 na magĩtaha indo nyingĩ.

660




14 No rĩrĩa Amazia aacokire thutha wa kũũraga Aedomu, ookire na ihoti cia andũ a Seiru na
agĩcihanda ituĩke ihoti ciake, na akĩambĩrĩria gũcinamĩrĩra na gũcirutĩra ndogo ya magongona. 15
Nĩ ũndũ ũcio Yahweh akĩrakario mũno nĩ Amazia, na agĩtũma mũnabii akamwĩre atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ
kĩratũma ũrũmĩrĩre ihoti cia andũ iria itaahonokirie andũ a cio kuuma guoko-inĩ gwaku?‖ 16
Hĩndĩ ĩyo aamwaragĩria, mũthamaki akĩmwĩra atĩrĩ: ―Kaĩ tũgũthuurĩte ũtuĩke mũtaarani wa
mũthamaki? Kira! Ũgũkĩenda makũũrage nĩkĩ?‖ Hĩndĩ ĩyo mũnabii ũcio agĩtigana nake, no
akĩongerera atĩrĩ: ―Nĩ njũĩ atĩ Kĩhoti nĩ atuĩte gũkũrehera mwanangĩko, tondũ nĩ wĩkĩte ũguo na
nĩ ũregete gũthikĩrĩria ũtaaro wakwa.‖

17 Thutha wa kwaranĩria na ataarani ake, Mũthamaki Amazia wa Yahuda agĩtũmana ndũmĩrĩri
kũrĩ Jehoashu mũrũ wa Jehoahazu mũrũ wa Yahu mũthamaki wa Isiraeli, akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũka
tũng‘ethanĩre mbaara-inĩ.‖ 18 Nake Mũthamaki Jehoashu wa Isiraeli agĩtũmana ndũmĩrĩri ĩno
kũrĩ Mũthamaki Amazia wa Yahuda: ―Riaa rĩrĩa rĩrĩ mĩigua kũu Lebanoni nĩ rĩatũmanire
ndũmĩrĩri kũrĩ mũtarakwa kũu Lebanoni rĩkiuga, ‗Heana mwarĩ waku atuĩke mũtumia wa mũrũ
wakwa.‘ No rĩrĩ, nyamũ ya gĩthaka ya Lebanoni ĩkĩhĩtũkĩra hau na ĩkĩrangĩrĩria riaa rĩu rĩarĩ na
mĩigua. 19 Wee uugĩte ũũ: ‗Atĩrĩrĩ, nĩ hũũrĩte Edomu.‘ Nĩkĩo ngoro yaku ĩgĩĩte na mwĩtĩo,
ũkenda kũgoocwo. No rĩrĩ, ikara nyũmba-inĩ yaku mwene. Nĩ kĩĩ gĩgũtũma wĩrehere thĩna ũcoke
ũgũe, na ũtũme Yahuda ĩgũe hamwe nawe?‖

20 No Amazia ndaigana gũthikĩrĩria, nĩ gũkorũo ũndũ ũcio woimĩte kũrĩ Kĩhoti ũrĩa wa ma nĩguo
amaneane guoko-inĩ gwa thũ, tondũ nĩ maarũmĩrĩire ihoti cia Edomu. 21 Nĩ ũndũ ũcio
Mũthamaki Jehoashu wa Isiraeli akĩambata, na we hamwe na Mũthamaki Amazia wa Yahuda
makĩng‘ethanĩra mbaara-inĩ kũu Bethi-shemeshi ya Yahuda. 22 Yahuda ĩkĩhootwo nĩ Isiraeli, nĩ
ũndũ ũcio o ũmwe wao akĩũra agĩthiĩ gwake mũciĩ. 23 Mũthamaki Jehoashu wa Isiraeli
agĩkĩnyita Mũthamaki Amazia wa Yahuda, mũrũ wa Jehoashu mũrũ wa Jehoahazu, kũu Bethi-
shemeshi. Agĩcoka akĩmũtwara Yahrushalayim, na agĩthondeka mwanya rũthingo-inĩ rwa
Yahrushalayim kuuma Kĩhingo-inĩ kĩa Efiraimu nginya Kĩhingo-inĩ gĩa Kona, mĩkono 400. 24
Akĩoya thahabu yothe o na betha na indo ciothe iria ciarĩ nyũmba-inĩ ya Kĩhoti ũrĩa wa ma na
Obedi-edomu na iria ciarĩ igĩna-inĩ cia nyũmba ya mũthamaki, na akĩnyita andũ mĩgwate. Thutha
ũcio agĩcoka Samaria.

25 Amazia mũrũ wa Jehoashu mũthamaki wa Yahuda agĩtũũra mĩaka 15 thutha wa gĩkuũ kĩa
Jehoashu mũrũ wa Jehoahazu mũthamaki wa Isiraeli. 26 Ha ũhoro wa maũndũ macio mangĩ
megiĩ Amazia, kuuma kĩambĩrĩria nginya mũthia, atĩrĩrĩ, githĩ ti maandĩke thĩinĩ wa Ibuku rĩa
Athamaki a Yahuda na a Isiraeli? 27 Kuuma hĩndĩ ĩrĩa Amazia aagarũrũkire agĩtiga kũrũmĩrĩra
Yahweh, nĩ maabangire njama ya kũmũũkĩrĩra kũu Yahrushalayim, nake akĩũra agĩthiĩ Lakishi,
no o magĩtũma andũ mamũrũmĩrĩre nginya Lakishi na makĩmũũragĩra kuo. 28 Magĩkĩmũkuua na
mbarathi makĩmũcokia, na makĩmũthika hamwe na maithe make ma tene thĩinĩ wa itũũra rĩa
Yahuda.

661



2 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 26

1 Nao andũ othe a Yahuda makĩoya Uzia, ũrĩa warĩ na mĩaka 16, makĩmũtua mũthamaki ithenya
rĩa ithe Amazia. 2 Nake agĩaka itũũra rĩa Elothu rĩngĩ na akĩrĩcokia Yahuda thutha wa
mũthamaki kũhurũkio hamwe na maithe make ma tene. 3 Uzia aarĩ na mĩaka 16 rĩrĩa aatuĩkire
mũthamaki, na agĩathana mĩaka 52 thĩinĩ wa Yahrushalayim. Nyina eetagwo Jekolia wa kuuma
Yahrushalayim. 4 Nake agĩthiĩ na mbere gwĩka maũndũ marĩa magĩrĩire maitho-inĩ ma Yahweh,
o ta ũrĩa ithe Amazia eekĩte. 5 Agĩthiĩ na mbere gũcaria Kĩhoti matukũ-inĩ ma Zakaria, ũrĩa
wamũrutire gwĩtigĩra Kĩhoti ũrĩa wa ma. Hĩndĩ ĩyo aacaragia Yahweh, Kĩhoti ũrĩa ma nĩ aatũmire
agaacĩre.

6 Agĩkiumagara na akĩrũa na Afilisti na agĩtũrĩkia rũthingo rwa Gathu, rũthingo rwa Jabine, na
rũthingo rwa Ashidodi. Agĩcoka agĩaka matũũra gĩcigo-inĩ kĩa Ashidodi na gatagatĩ-inĩ ka
Afilisti. 7 Kĩhoti ũrĩa wa ma agĩthiĩ na mbere kũmũteithia kũrũa na Afilisti, andũ a Arabia arĩa
maaikaraga Guribaali, na kũrũa na Ameunimu. 8 Aamoni makĩambĩrĩria kũrehera Uzia igooti.
Ngumo yake ĩgĩtherema o nginya Misiri, nĩ gũkorũo nĩ aagĩire na hinya mũno. 9 Makĩria ma
ũguo, Uzia agĩaka nyũmba ndaya na igũrũ thĩinĩ wa Yahrushalayim hakuhĩ na Kĩhingo gĩa Kona,
Kĩhingo kĩa Mũkuru, na hakuhĩ na Gĩtugĩ, na agĩciĩkĩra hinya. 10 Ningĩ agĩaka nyũmba ndaya na
igũrũ werũ-inĩ na akĩenja marima maingĩ ma maĩ (nĩ gũkorũo aarĩ na mahiũ maingĩ); ningĩ agĩka
o ta ũguo thĩinĩ wa Shefela na kũndũ kũrĩa kwaraganu. Aarĩ na arĩmi na andũ a kũruta wĩra
mĩgũnda-inĩ ya mĩthabibũ kũu irĩma-inĩ na thĩinĩ wa Karimeli, tondũ nĩ eendete ũrĩmi.

11 Ningĩ-rĩ, Uzia agĩkĩgĩa na mbũtũ yehaarĩirie nĩ ũndũ wa mbaara. Maathiaga kũrũa
mabangĩtwo na ikundi. Nĩ maatarĩtwo na makandĩkithio nĩ Jeieli ũrĩa mwandĩki na Maaseia ũrĩa
mũnene, rungu rwa wathani wa Hanania, ũmwe wa anene a mũthamaki. 12 Mũigana wothe wa
atongoria a nyũmba cia maithe mao arĩa maarũgamagĩrĩra njamba icio cia ita irĩ hinya warĩ
2,600. 13 Thigari iria ciarĩ rungu rwa wathani wao ciarĩ arũme 307,500 mehaarĩirie nĩ ũndũ wa
mbaara, mbũtũ ĩrĩ na hinya ya gũteithia mũthamaki kũrũa na thũ. 14 Uzia nĩ aaheire mbũtũ ĩyo
yothe ngo, matimũ, ngũbia, tũgooti twa cuma, moota, na mahiga ma kĩgũtha. 15 Makĩria ma
ũguo, kũu Yahrushalayim nĩ aathondekire macini cia mbaara, igĩturũo nĩ mabundi marĩ na ũũgĩ;
ciaigirũo nyũmba-inĩ ndaya na igũrũ na kona-inĩ cia thingo na nĩ ingĩarathũkirie mĩguĩ na mahiga
manene. Nĩ ũndũ ũcio, ngumo yake ĩgĩtherema kũndũ kũraya, nĩ gũkorũo nĩ aateithirio na njĩra
nene na akĩgĩa na hinya.

16 No rĩrĩ, rĩrĩa aagĩire na hinya, ngoro yake nĩ yetũũgĩririe nginya akĩĩrehera mwanangĩko, na
akĩaga wĩhokeku harĩ Yahweh Kĩhoti wake na njĩra ya gũtonya thĩinĩ wa hekarũ ya Yahweh
nĩguo acine ũbumba kĩgongona-inĩ gĩa gũcinĩra ũbumba. 17 O hĩndĩ ĩyo, Azaria ũrĩa mũthĩnjĩri-
Yahweh na athĩnjĩri-Yahweh angĩ 80 a Yahweh, arĩa maarĩ na ũcamba, magĩtonya
makĩmũrũmĩrĩra. 18 Makĩng‘ethera Mũthamaki Uzia makĩmwĩra atĩrĩ: ―Ti ũndũ mwagĩrĩru harĩ
wee Uzia, gũcinĩra Yahweh ũbumba! Athĩnjĩri-Yahweh no o magĩrĩirũo gũcina ũbumba tondũ o

662



nĩ njiarũa cia Haruni, iria ciamũrĩtwo. Ehera handũ harĩa hamũre, tondũ nĩ wagĩte kwĩhokeka na
gũtirĩ riri ũkwamũkĩra kuuma kũrĩ Yahweh Kĩhoti tondũ wa ũndũ ũcio.‖

19 No Uzia, ũrĩa wanyitĩte rũgĩo rwa gũcinĩra ũbumba guoko-inĩ gwake, akĩrakara mũno; na
hĩndĩ ĩyo aarakarĩire athĩnjĩri-Yahweh, mangũ magĩtuthũka thiithi-inĩ wake arĩ mbere ya
athĩnjĩri-Yahweh acio thĩinĩ wa nyũmba ya Yahweh hakuhĩ na kĩgongona gĩa gũcinĩra ũbumba.
20 Rĩrĩa Azaria ũcio mũnene wa athĩnjĩri-Yahweh hamwe na athĩnjĩri-Yahweh acio angĩ othe
maamũrorire, makĩona atĩ nĩ aahũũrĩtwo na mangũ thiithi-inĩ wake! Nĩ ũndũ ũcio makĩmũruta
hau na ihenya, nake akĩhanyũka nja, tondũ Yahweh nĩ aamũhũũrĩte.

21 Mũthamaki Uzia aatũũrire arĩ na mangũ nginya mũthenya ũrĩa aakuire, na agĩthiĩ na mbere
gũikara thĩinĩ wa nyũmba yarĩ handũ mwanya arĩ na mangũ, tondũ ndeetĩkĩrĩtio gũthiaga
nyũmba-inĩ ya Yahweh. Nake Jothamu mũrũ wake nĩwe warũgamagĩrĩra nyũmba ya mũthamaki,
agatuĩra andũ a bũrũri ciira.

22 Na maũndũ macio mangĩ megiĩ Uzia, kuuma kĩambĩrĩria nginya mũthia, nĩ maandĩkirũo nĩ
mũnabii Isaia mũrũ wa Amozu. 23 Thutha ũcio Uzia akĩhurũkio hamwe na maithe make ma
tene, na makĩmũthika hamwe na maithe make ma tene, no maamũthikire mũgũnda-inĩ wa
gũthikanwo ũrĩa warĩ wa athamaki, nĩ gũkorũo mooigire atĩrĩ: ―Arĩ na mangũ.‖ Na mũrũwe
Jothamu agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake.

2 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 27

1 Jothamu aarĩ na mĩaka 25 rĩrĩa aatuĩkire mũthamaki, na agĩathana mĩaka 16 thĩinĩ wa
Yahrushalayim. Nyina eetagwo Jerusha, mwarĩ wa Zadoku. 2 Nake agĩthiĩ na mbere gwĩka
maũndũ marĩa magĩrĩire maitho-inĩ ma Yahweh, o ta ũrĩa ithe Uzia eekĩte, o tiga atĩ we
ndaatonyire harĩa hateetĩkĩrĩtio thĩinĩ wa hekarũ ya Yahweh. No andũ no maathiaga na mbere
gwĩka maũndũ moru. 3 Agĩaka kĩhingo kĩa rũgongo kĩa nyũmba ya Yahweh, na akĩruta wĩra
mũnene wa gwaka rũthingo-inĩ rwa Ofeli. 4 Ningĩ agĩaka matũũra gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa
Yahuda, na agĩaka kũndũ kũrĩ na ũgitĩri na nyũmba ndaya na igũrũ kũndũ kũrĩa kwarĩ na mĩtĩ
mĩingĩ. 5 Nĩ aarũire mbaara na mũthamaki wa Aamoni na mũthia-inĩ akĩmatooria, na kwoguo
mwaka ũcio Aamoni makĩmũnengera taranda 100 cia betha, ngano ithimi 10,000 cia kori, na
10,000 cia cairi. Aamoni ningĩ nĩ maamũrĩhire o ta cio mwaka wa kerĩ na wa gatatũ. 6 Jothamu
agĩgĩthiĩ na mbere kũgĩa na hinya, nĩ gũkorũo nĩ aarũmirie njĩra ciake mbere ya Yahweh Kĩhoti
wake.

7 Ha ũhoro wa maũndũ macio mangĩ megiĩ Jothamu, mbaara ciothe iria aarũire na njĩra ciake
ciothe, nĩ maandĩke thĩinĩ wa Ibuku rĩa Athamaki a Isiraeli na a Yahuda. 8 Aarĩ na mĩaka 25 rĩrĩa
aatuĩkire mũthamaki, na agĩathana mĩaka 16 thĩinĩ wa Yahrushalayim. 9 Thutha ũcio Jothamu

663




akĩhurũkio hamwe na maithe make ma tene, na makĩmũthika thĩinĩ wa Itũũra rĩa Daudi. Na
mũrũwe Ahazu agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake.

2 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 28

1 Ahazu aarĩ na mĩaka 20 rĩrĩa aatuĩkire mũthamaki, na agĩathana mĩaka 16 thĩinĩ wa
Yahrushalayim. Ndeekire maũndũ marĩa maagĩrĩire maitho-inĩ ma Yahweh ta ũrĩa Daudi ithe
wao wa tene eekĩte. 2 Ithenya rĩa ũguo, aarũmĩrĩire njĩra cia athamaki a Isiraeli, o na agĩthondeka
mĩhianano ya cuma ya ihoti cia Baali. 3 Makĩria ma ũguo, nĩ aarutire ndogo ya magongona
Mũkuru-inĩ wa Mũrũ wa Hinomu na agĩcina ariũ ake mwaki-inĩ, akĩrũmĩrĩra mĩtugo ĩrĩ magigi
ya ndũrĩrĩ iria Yahweh aaingatĩte ciehere mbere ya ciana cia Isiraeli. 4 Ningĩ agĩthiĩ na mbere
kũrutĩra magongona na ndogo ya magongona kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru, tũrĩma igũrũ, na rungu rwa
mũtĩ o wothe mũruru.

5 Nĩ ũndũ ũcio Yahweh Kĩhoti wake akĩmũneana guoko-inĩ kwa mũthamaki wa Siria, nao
makĩmũhoota na makĩnyita andũ aingĩ mĩgwate makĩmatwara Dameski. Ningĩ nĩ aaneanirũo
guoko-inĩ kwa mũthamaki wa Isiraeli, ũrĩa wamũreheire njũragano nene. 6 Nĩ gũkorũo Peka
mũrũ wa Remalia nĩ ooragĩte andũ 120,000 thĩinĩ wa Yahuda na mũthenya ũmwe, na othe maarĩ
andũ marĩ ũcamba, tondũ nĩ maatiganĩirie Yahweh Kĩhoti wa maithe mao ma tene. 7 Nake Zikiri,
Mũefiraimu warĩ njamba ya ita, akĩũraga Maaseia mũrũ wa mũthamaki na Azirikamu, ũrĩa
warũgamagĩrĩra nyũmba ya mũthamaki, na Elikana, ũrĩa warĩ wa kerĩ kuuma harĩ mũthamaki. 8
Makĩria ma ũguo, ciana cia Isiraeli ikĩnyita andũ 200,000 mĩgwate gatagatĩ-inĩ ka ariũ a ithe
wacio—atumia, anake, na airĩtu; ningĩ cigĩtaha indo nyingĩ, na indo icio ciatahire igĩcitwara
Samaria.

9 No kũu nĩ kwarĩ na mũnabii wa Yahweh wetagwo Odedi. Nake agĩthiĩ mbere ya mbũtũ ĩyo
yokaga Samaria akĩmeera ũũ: ―Atĩrĩrĩ, Yahweh Kĩhoti wa maithe manyu ma tene aneanĩte
Yahuda guoko-inĩ kwanyu tondũ nĩ arakarĩtio nĩo, na inyuĩ mũmoragĩte mũrĩ na marakara, namo
magakinya o nginya igũrũ. 10 Na rĩu mũrenda gũtua andũ a Yahuda na Yahrushalayim ndungata
cianyu cia arũme na cia andũ-a-nja. No rĩrĩ, githĩ o na inyuĩ mũtirĩ na mahĩtia mbere ya Yahweh
Kĩhoti wanyu? 11 Rĩu-rĩ, thikĩrĩriai na mũcokie andũ acio mũnyitĩte mĩgwate gatagatĩ-inĩ ka ariũ
a ithe wanyu, tondũ marakara mahiũ ma Yahweh nĩ mamũũkĩrĩire.‖

12 Hĩndĩ ĩyo anene amwe a Aefiraimu, Azaria mũrũ wa Jehohanani, Berekia mũrũ wa
Meshilemothu, Jehizikia mũrũ wa Shalumu, na Amasa mũrũ wa Hadilai, makĩng‘ethera andũ
arĩa maaingĩraga moimĩte mbaara-inĩ, 13 makĩmeera atĩrĩ: ―Mũtikaingĩrie mĩgwate ĩyo gũkũ,
tondũ ũndũ ũcio nĩ ũgũtũma tũkorũo na mahĩtia mbere ya Yahweh. Ũndũ ũrĩa mũrenda gwĩka
ũkuongerera mehia maitũ na mahĩtia maitũ, nĩ gũkorũo o na rĩu mahĩtia maitũ nĩ maingĩ na
marakara mahiũ nĩ mokĩrĩire Isiraeli.‖ 14 Nĩ ũndũ ũcio thigari icio ciarĩ na matharaita ikĩneana

664




mĩgwate ĩyo na indo iria ciatahĩtwo kũrĩ anene na kũrĩ kĩũngano gĩothe. 15 Nao arũme arĩa
maathuurĩtwo makagwetwo na rĩĩtwa makĩarahũka na makĩoya mĩgwate ĩyo, nao arĩa othe maarĩ
njaga gatagatĩ-inĩ kao makĩmahe nguo kuuma harĩ indo iria ciatahĩtwo. Magĩkĩmahumba na
makĩmahe iratũ, irio na kĩndũ gĩa kũnyua, na maguta ma kwĩhaka. Ningĩ arĩa mataarĩ na hinya
makĩmakuua na ndigiri makĩmatwara kũrĩ ariũ a ithe wao kũu Jeriko, itũũra rĩa mĩtĩ ya mĩkĩndũ.
Thutha ũcio magĩcoka Samaria.

16 Ihinda-inĩ rĩu, Mũthamaki Ahazu akĩhoya athamaki a Ashuri ũteithio. 17 Na o rĩngĩ Aedomu
magĩũkĩrĩra na magĩtharĩkĩra Yahuda o na makĩnyita andũ mĩgwate. 18 O nao Afilisti
magĩtharĩkĩra matũũra ma Shefela na Negebu kũu Yahuda na magĩtaha Bethi-shemeshi, Aijaloni,
Gederothu, Soko na taũni iria ciamĩthiũrũrũkĩirie, Timina na taũni iria ciamĩthiũrũrũkĩirie, na
Gimizo na taũni iria ciamĩthiũrũrũkĩirie; na magĩikara kuo. 19 Yahweh agĩconorithia andũ a
Yahuda nĩ ũndũ wa Mũthamaki Ahazu wa Isiraeli, tondũ nĩ aarekereirie andũ a Yahuda
makarema, ũndũ ũcio ũgĩtũma mage kwĩhokeka harĩ Yahweh na njĩra nene.

20 Mũthia-inĩ Mũthamaki Tiligathu-pilineseru wa Ashuri agĩthiĩ kũmũũkĩrĩra na agĩtũma agĩe na
mĩtangĩko ithenya rĩa kũmwĩkĩra hinya. 21 Nĩ gũkorũo Ahazu nĩ ooete indo ciothe cia nyũmba
ya Yahweh na nyũmba ya mũthamaki na nyũmba cia anene agacineana irĩ kĩheo kũrĩ mũthamaki
wa Ashuri; no ũndũ ũcio ndwamũteithirie. 22 Na ihinda-inĩ rĩu aarĩ na mĩtangĩko, Mũthamaki
Ahazu eekire maũndũ matarĩ ma wĩhokeku harĩ Yahweh o na makĩria. 23 Akĩambĩrĩria kũrutĩra
ihoti cia Dameski magongona, o icio ciamũhootete, na agĩthiĩ na mbere kuuga ũũ: ―Tondũ ihoti
cia athamaki a Siria nĩ iramateithia, nĩ ngũcirutĩra magongona nĩguo cindeithie.‖ No igĩtũma we
hamwe na andũ othe a Isiraeli mahĩngĩke. 24 Makĩria ma ũguo, Ahazu agĩcokanĩrĩria indo cia
nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa wa ma; agĩcoka agĩtinangia indo cia nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa wa ma
tũcunjĩ, akĩhinga mĩrango ya nyũmba ya Yahweh, na agĩĩthondekera igongona kona-inĩ ciothe
cia Yahrushalayim. 25 Na matũũra-inĩ mothe ma Yahuda, agĩthondeka kũndũ gũtũũgĩru gwa
kũrutĩra ihoti ingĩ ndogo ya magongona, na akĩrakaria Yahweh Kĩhoti wa maithe make ma tene.

26 Ha ũhoro wa maũndũ macio mangĩ mamwĩgiĩ, maũndũ mothe marĩa eekire kuuma kĩambĩrĩria
nginya mũthia, nĩ maandĩke thĩinĩ wa Ibuku rĩa Athamaki a Yahuda na a Isiraeli. 27 Thutha ũcio
Ahazu akĩhurũkio hamwe na maithe make ma tene, na makĩmũthika thĩinĩ wa itũũra rĩa
Yahrushalayim, nĩ gũkorũo matiamũtwarire kũndũ kũrĩa athamaki a Isiraeli maathikagwo. Na
mũrũwe Hezekia agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake.

2 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 29

1 Hezekia aatuĩkire mũthamaki arĩ na mĩaka 25, na agĩathana mĩaka 29 thĩinĩ wa Yahrushalayim.
Nyina eetagwo Abiya, mwarĩ wa Zakaria. 2 Nake agĩthiĩ na mbere gwĩka maũndũ marĩa
magĩrĩire maitho-inĩ ma Yahweh, o ta ũrĩa Daudi ithe wao wa tene eekĩte. 3 Mwaka wa mbere

665




wa wathani wake, mweri-inĩ wa mbere, nĩ aahingũrire mĩrango ya nyũmba ya Yahweh na
akĩmĩthondeka. 4 Agĩcoka akĩrehe athĩnjĩri-Yahweh na Alawii na akĩmacokanĩrĩria handũ nja
mwena wa irathĩro. 5 Akĩmeera atĩrĩ: ―Thikĩrĩriai inyuĩ Alawii. Rĩu-rĩ, mwĩyamũrĩrei Yahweh na
mwamũre nyũmba ya Yahweh Kĩhoti wa maithe manyu ma tene, na mweherie kĩrĩa gĩtarĩ
kĩamũre kuuma handũ harĩa hamũre. 6 Nĩ gũkorũo maithe maitũ makoretwo matarĩ ehokeku na
nĩ mekĩte maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh Kĩhoti witũ. Nĩ maamũtiganĩirie na makĩhũgũra
mothiũ mao kuuma harĩ gĩikaro kĩrĩa kĩamũre kĩa Yahweh na makamũtiga magakĩmũhutatĩria
mothiũ mao . 7 Ningĩ nĩ maahingire mĩrango ya gĩthaku na makĩhoria matawa. Nĩ maatigire
gũcina ũbumba na kũrutĩra Kĩhoti wa Isiraeli magongona ma njino handũ harĩa hamũre. 8 Nĩ
ũndũ ũcio, marakara ma Yahweh magĩũkĩrĩra Yahuda na Yahrushalayim, nake agĩtũma matuĩke
kĩndũ gĩa kũguoyohia na gĩa kũmakania o na kĩndũ gĩa kũhuuhĩrũo mĩrũri, o ta ũrĩa mũreyonera
na maitho manyu. 9 Nĩkĩo maithe maitũ ma tene mooragirũo na rũhiũ rwa njora, nao ariũ aitũ,
aarĩ aitũ, na atumia aitũ magĩtahwo. 10 Rĩu ngoro yakwa nĩ ĩrerirĩria gũthondeka kĩrĩkanĩro
hamwe na Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli, nĩguo marakara make mahiũ matweherere. 11 Atĩrĩrĩ inyuĩ
ariũ akwa, rĩrĩ tirĩo ihinda rĩa kũhũthĩrĩria maũndũ, tondũ Yahweh nĩ amũthuurĩte mũrũgame
mbere yake, nĩguo mũtungatage mũrĩ ndungata ciake, na mũmũrutagĩre ndogo ya magongona.‖

12 Hĩndĩ ĩyo Alawii makĩarahũka: kuuma harĩ Akohathu, Mahathu mũrũ wa Amasai na Joeli
mũrũ wa Azaria; kuuma harĩ Amerari, Kishu mũrũ wa Abudi, na Azaria mũrũ wa Jehaleleli;
kuuma harĩ Agerishoni, Joa mũrũ wa Zima na Edeni mũrũ wa Joa; 13 kuuma harĩ ariũ a
Elizafani, Shimuri na Jeueli; kuuma harĩ ariũ a Asafu, Zakaria na Matania; 14 kuuma harĩ ariũ a
Hemani, Jehieli na Shimei; kuuma harĩ ariũ a Jeduthuni, Shemaia na Uzieli. 15 Thutha ũcio
magĩcokanĩrĩria ariũ a ithe wao hamwe na makĩyamũrĩra Yahweh na magĩũka, o ta ũrĩa
mũthamaki aathanĩte kũringana na ciugo cia Yahweh, nĩguo mamũre nyũmba ya Yahweh. 16
Nao athĩnjĩri-Yahweh magĩtonya nyũmba ya Yahweh nĩguo mamĩtherie na makĩruta gĩko gĩothe
kĩrĩa kĩarĩ hekarũ-inĩ ya Yahweh magĩgĩtwara nja ya nyũmba ya Yahweh. Thutha ũcio Alawii
magĩkĩoya magĩgĩtwara nja Mũkuru-inĩ wa Kidironi. 17 Kwoguo makĩambĩrĩria gũtheria
mũthenya wa mbere wa mweri wa mbere, na mũthenya wa kanana wa mweri ũcio magĩkinya
gĩthaku-inĩ kĩa Yahweh. Maatheririe nyũmba ya Yahweh na thikũ inyanya, na mũthenya wa 16
wa mweri wa mbere makĩrĩkia.

18 Thutha ũcio magĩtonya harĩ mũthamaki Hezekia makĩmwĩra atĩrĩ: ―Nĩ tũtheretie nyũmba ya
Yahweh yothe, kĩgongona gĩa kũrutĩra magongona ma njino na indo ciakĩo ciothe, o na metha ya
mĩgate ya kũiganĩrĩrũo na indo ciayo ciothe. 19 Na indo ciothe iria mũthamaki Ahazu eeheririe
hĩndĩ ya wathani wake rĩrĩa eekire maũndũ matarĩ ma wĩhokeku, nĩ tũcihaarĩirie na tũgaciamũrĩra
Yahweh, na irĩ mbere ya kĩgongona kĩa Yahweh‖

20 Nake Mũthamaki Hezekia agĩũkĩra tene na agĩcokanĩrĩria anene a itũũra, nao makĩambata
magĩthiĩ nyũmba-inĩ ya Yahweh. 21 Makĩrehe ndegwa mũgwanja, ndũrũme mũgwanja, tũtũrũme
mũgwanja, na thenge mũgwanja irĩ igongona rĩa mehia nĩ ũndũ wa ũthamaki ũcio, nĩ ũndũ wa
handũ harĩa hamũre, na nĩ ũndũ wa Yahuda. Nake akĩĩra athĩnjĩri-Yahweh, o acio maarĩ njiarũa
cia Haruni, macirutĩre kĩgongona-inĩ kĩa Yahweh. 22 Nao magĩthĩnja ng‘ombe icio, na athĩnjĩri-

666


Yahweh makĩoya thakame makĩminjaminjĩria kĩgongona; magĩcoka magĩthĩnja ndũrũme icio na
makĩminjaminjĩria kĩgongona thakame ĩyo, na magĩthĩnja tũtũrũme tũu na makĩminjaminjĩria
kĩgongona thakame ĩyo. 23 Magĩcoka makĩrehe thenge icio cia igongona rĩa mehia mbere ya
mũthamaki na kĩũngano na magĩciigĩrĩra moko. 24 Nao athĩnjĩri-Yahweh magĩcithĩnja na
makĩruta igongona rĩa mehia igũrũ rĩa kĩgongona makĩhũthĩra thakame yacio, nĩguo mahumbĩre
mehia ma andũ othe a Isiraeli, tondũ mũthamaki ooigĩte atĩ igongona rĩa njino na igongona rĩa
mehia rĩagĩrĩire gũkorũo rĩrĩ rĩa andũ othe a Isiraeli.

25 Ihinda-inĩ rĩu, nĩ aaigĩte Alawii nyũmba-inĩ ya Yahweh manyitĩte thani iria ihũũrithanagio,
inanda cia ndigi, na inanda cia mũgeeto, kũringana na rĩathani rĩa Daudi na rĩa Gadi ũrĩa
woonagĩra mũthamaki cioneki na rĩa Nathani ũrĩa mũnabii, nĩ gũkorũo rĩathani rĩu rĩoimĩte kũrĩ
Yahweh kũgerera harĩ anabii ake. 26 Kwoguo Alawii maarũgamĩte manyitĩte indo cia ũini cia
Daudi, nao athĩnjĩri-Yahweh maarĩ na tũrumbeta.

27 Hezekia agĩcoka agĩathana atĩ igongona rĩa njino rĩrutĩrũo igũrũ rĩa kĩgongona. Rĩrĩa igongona
rĩa njino rĩambĩrĩirie, rwĩmbo rwa Yahweh rũkĩambĩrĩria na tũrumbeta tũkĩambĩrĩria kũhuuhwo,
kũringana na ũtongoria wa indo cia ũini cia Mũthamaki Daudi wa Isiraeli. 28 Nakĩo kĩũngano
gĩothe gĩkĩinamĩrĩra hĩndĩ ĩyo rwĩmbo rwainagwo na tũrumbeta tũkagamba—maũndũ macio
mothe maathiire na mbere nginya igongona rĩu rĩa njino rĩkĩrĩka. 29 Rĩrĩa maarĩkirie kũruta
igongona, mũthamaki na arĩa othe maarĩ hamwe nake makĩinamĩrĩra na magĩturumithia mĩtwe
yao thĩ. 30 Hĩndĩ ĩyo Mũthamaki Hezekia na anene makĩĩra Alawii magooce Yahweh na ciugo
cia Daudi na cia Asafu ũrĩa muoni cioneki. Nĩ ũndũ ũcio, makĩgooca makenete mũno na
makĩinamĩrĩra na magĩturumithia mĩtwe yao thĩ.

31 Hezekia agĩcoka akiuga atĩrĩ: ―Rĩu tondũ nĩ mwamũrĩtwo nĩ ũndũ wa Yahweh, ũkai na
mũrehe magongona na magongona ma gũcokia ngatho thĩinĩ wa nyũmba ya Yahweh.‖ Nĩ ũndũ
ũcio, kĩũngano gĩkĩambĩrĩria kũrehe magongona na magongona ma gũcokia ngatho, na mũndũ o
wothe warĩ na ngoro ĩyendeire akĩrehe magongona ma njino. 32 Mũigana wa magongona ma
njino marĩa kĩũngano kĩarehire warĩ ng‘ombe 70, ndũrũme 100, tũtũrũme 200—icio ciothe irĩ
igongona rĩa njino kũrĩ Yahweh— 33 na magongona mamũre maarĩ ng‘ombe 600 na ng‘ondu
3,000. 34 No gũtiarĩ na athĩnjĩri-Yahweh a kũigana kũruta njũũa cia nyamũ cia magongona
macio mothe ma njino, kwoguo ariũ a ithe wao Alawii makĩmateithĩrĩria nginya rĩrĩa wĩra ũcio
warĩkire na nginya rĩrĩa athĩnjĩri-Yahweh meyamũrĩire Yahweh, nĩ gũkorũo Alawii nĩ
maarũmbũyagia mũno ũhoro wa kwĩyamũrĩra Yahweh gũkĩra athĩnjĩri-Yahweh. 35 Ningĩ nĩ
kwarĩ na magongona maingĩ ma njino, o hamwe na icunjĩ cia maguta cia magongona ma ũiguano
na magongona ma ndibei ma magongona ma njino. Kwoguo ũtungata wa nyũmba ya Yahweh
ũgĩcokio. 36 Nĩ ũndũ ũcio, Hezekia o hamwe na andũ othe magĩkena mũno tondũ wa ũndũ ũrĩa
Kĩhoti wa ma eekĩte nĩ ũndũ wa andũ, nĩ gũkorũo maũndũ macio mothe meekĩkĩte na ihenya
mũno.

667



2 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 30

1 Na rĩrĩ, Hezekia nĩ aatũmanĩire andũ othe a Isiraeli na Yahuda, o na akĩandĩkĩra andũ a
Efiraimu na Manase marũa, nĩguo moke nyũmba-inĩ ya Yahweh kũu Yahrushalayim makũngũĩre
Bathaka ya Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli. 2 No rĩrĩ, mũthamaki, anene ake, na kĩũngano gĩothe kũu
Yahrushalayim magĩtua itua rĩa gũkũngũĩra Bathaka mweri-inĩ wa kerĩ, 3 tondũ matiahotete
kũmĩkũngũĩra ihinda rĩrĩa yakũngũyagĩrũo, tondũ gũtiarĩ na athĩnjĩri-Yahweh a kũigana arĩa
meyamũrĩire Yahweh nao andũ matiagomanĩte kũu Yahrushalayim. 4 Mũbango ũcio ũkĩoneka
ũrĩ mwega maitho-inĩ ma mũthamaki na kĩũngano kĩu gĩothe. 5 Nĩ ũndũ ũcio magĩtua itua rĩa
kũmenyithania kũndũ guothe thĩinĩ wa Isiraeli, kuuma Biri-shiba nginya Dani, atĩ andũ nĩ
maagĩrĩirũo gũka gũkũngũĩra Bathaka ya Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli kũu Yahrushalayim, tondũ
marĩ gĩkundi matiamĩkũngũĩire kũringana na ũrĩa kwandĩkĩtwo.

6 Nao andũ a gũtwara marũa magĩgĩthiĩ kũndũ guothe thĩinĩ wa Isiraeli na Yahuda makuuĩte
marũa kuuma kũrĩ mũthamaki na anene ake, o ta ũrĩa mũthamaki aathanĩte, akoiga atĩrĩ: ―Inyuĩ
andũ a Isiraeli, cokererai Yahweh Kĩhoti wa Iburahimu, Isaaka, na Isiraeli, nĩgetha nake
acokerere matigari marĩa meetharire kuuma guoko-inĩ kwa athamaki a Ashuri. 7 Mũtikahaane ta
maithe manyu ma tene na ariũ a ithe wanyu arĩa maagire kwĩhokeka harĩ Yahweh Kĩhoti wa
maithe mao ma tene, nake agĩtũma matuĩke kĩndũ gĩa kũguoyohia, o ta ũrĩa mũrona. 8
Mũtigakĩũmie ngoro ta maithe manyu ma tene. Mwĩnyihĩriei Yahweh na mũũke handũ hake
harĩa hamũre harĩa amũrĩte tene na tene na mũtungatĩre Yahweh Kĩhoti wanyu, nĩgetha marakara
make mahiũ mamweherere. 9 Nĩ gũkorũo mwacokerera Yahweh, ariũ a ithe wanyu na ariũ anyu
nĩ mekũiguĩrũo tha nĩ arĩa mamanyitĩte mĩgwate na metĩkĩrio gũcoka bũrũri-inĩ ũyũ, tondũ
Yahweh Kĩhoti wanyu nĩ mũcayanĩri na mũigua tha, na ndakaahũgũra ũthiũ wake kuuma harĩ
inyuĩ mwamũcokerera.‖

10 Nĩ ũndũ ũcio, andũ acio a gũtwara marũa magĩthiĩ kuuma itũũra rĩmwe nginya rĩrĩa rĩngĩ
kũndũ guothe thĩinĩ wa bũrũri wa Efiraimu na Manase, nginya Zebuluni, no andũ nĩ
maamathekagĩrĩra na makamanyũrũria. 11 O na kũrĩ ũguo, andũ amwe kuuma Asheri, Manase,
na Zebuluni nĩ meenyihirie na magĩthiĩ Yahrushalayim. 12 Ningĩ guoko gwa Kĩhoti ũrĩa wa ma
kwarĩ igũrũ rĩa Yahuda nĩguo magĩe na ũrũmwe nĩgetha mahingie ũndũ ũrĩa mũthamaki na anene
maathanĩte kũringana na kiugo kĩa Yahweh.

13 Andũ kĩrĩndĩ kĩnene nĩ maagomanire kũu Yahrushalayim mweri-inĩ wa kerĩ nĩguo
makũngũĩre Gĩathĩ kĩa Mĩgate Ĩtarĩ Mĩimbie; kĩarĩ kĩũngano kĩnene mũno. 14 Magĩũkĩra na
makĩeheria igongona iria ciarĩ kũu Yahrushalayim, na makĩeheria igongona ciothe cia gũcinĩra
ũbumba magĩciikia Mũkuru-inĩ wa Kidironi. 15 Magĩcoka magĩthĩnja igongona rĩa Bathaka
mũthenya wa 14 wa mweri wa kerĩ. Nao athĩnjĩri-Yahweh na Alawii makĩigua maconokete, nĩ
ũndũ ũcio makĩyamũrĩra Yahweh na makĩrehe magongona ma njino nyũmba-inĩ ya Yahweh. 16
Magĩkĩrũgama harĩa maarũgamaga, kũringana na Watho wa Musa mũndũ wa Kĩhoti ũrĩa wa ma;

668



athĩnjĩri-Yahweh magĩcoka makĩminjaminjia thakame ĩrĩa maamũkĩrĩte kuuma guoko-inĩ kwa
Alawii. 17 Kwarĩ na andũ aingĩ kĩũngano-inĩ kĩu arĩa mateyamũrĩire Yahweh, na Alawii nĩo
maaheetwo wĩra wa gũthĩnja magongona ma Bathaka nĩ ũndũ wa arĩa othe mateyamũrĩire
Yahweh, nĩguo mamũrĩrũo Yahweh. 18 Nĩ gũkorũo andũ aingĩ, makĩria arĩa mooimĩte Efiraimu,
Manase, Isakaru, na Zebuluni, matieyamũrĩire Yahweh, ĩndĩ no maarĩire Bathaka, mũgarũ na
ũrĩa kwandĩkĩtwo. No Hezekia akĩmahoera akiuga atĩrĩ: ―Yahweh, o ũcio ũkoragwo arĩ mwega,
arorekera 19 mũndũ o wothe ũhaarĩirie ngoro yake gũcaria Kĩhoti ũrĩa wa ma, Yahweh, Kĩhoti
wa maithe make ma tene, o na gũtuĩka ndamũrĩtwo kũringana na gĩthimi kĩa waamũri wa handũ
harĩa hamũrĩirwo Yahweh gĩtariĩ.‖ 20 Nake Yahweh agĩthikĩrĩria Hezekia na akĩohera andũ acio.

21 Nĩ ũndũ ũcio ciana cia Isiraeli irĩa ciarĩ Yahrushalayim igĩkũngũĩra Gĩathĩ kĩa Mĩgate Ĩtarĩ
Mĩimbie thikũ mũgwanja irĩ na gĩkeno kĩnene, nao Alawii na athĩnjĩri-Yahweh nĩ maagoocaga
Yahweh mũthenya o mũthenya, makĩhũũragĩra Yahweh inanda ciao na mũgambo mũnene. 22
Makĩria ma ũguo, Hezekia akĩarĩria Alawii othe arĩa maatungatagĩra Yahweh marĩ na ũũgĩ na
ndeto cia kũmomĩrĩria. Na ihinda-inĩ rĩothe rĩa gĩathĩ thikũ mũgwanja makĩrĩa, makĩrutaga
magongona ma ũiguano na magacokeria Yahweh ngatho, o we Kĩhoti wa maithe mao ma tene.

23 Thutha ũcio kĩũngano gĩothe gĩgĩtua itua rĩa gũkũngũĩra gĩathĩ kĩu thikũ ingĩ mũgwanja, nĩ
ũndũ ũcio magĩkũngũĩra thikũ ingĩ mũgwanja marĩ na gĩkeno. 24 Na Mũthamaki Hezekia wa
Yahuda akĩruta ndegwa 1,000 na ng‘ondu 7,000 nĩ ũndũ wa kĩũngano kĩu, nao anene makĩruta
ndegwa 1,000 na ng‘ondu 10,000 nĩ ũndũ wa kĩũngano kĩu; na athĩnjĩri-Yahweh aingĩ nĩ
meyamũragĩra Yahweh. 25 Na rĩrĩ, kĩũngano gĩothe kĩa Yahuda, athĩnjĩri-Yahweh, Alawii,
kĩũngano gĩothe kĩrĩa kĩoimĩte Isiraeli, o hamwe na andũ a kũngĩ arĩa mooimĩte bũrũri wa Isiraeli
na arĩa maaikaraga Yahuda, magĩthiĩ na mbere gũkena. 26 Na kwarĩ na gĩkeno kĩnene
Yahrushalayim, tondũ kuuma matukũ-inĩ ma Suleimani mũrũ wa Daudi mũthamaki wa Isiraeli,
ũndũ ta ũcio ndwekĩkĩte thĩinĩ wa Yahrushalayim. 27 Mũthia-inĩ athĩnjĩri-Yahweh Alawii
makĩrũgama na makĩrathima andũ acio; nake Kĩhoti akĩigua mũgambo wao, na mahoya mao
magĩkinya igũrũ, gĩikaro gĩake kĩamũre.

2 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 31

1 Rĩrĩa maarĩkirie maũndũ macio mothe, andũ a Isiraeli othe arĩa maarĩ kuo magĩthiĩ matũũra-inĩ
ma Yahuda, na makĩhehenja itugĩ cia kũhoywo, magĩtemenga mĩtĩ ya kũhoywo, na makĩmomora
kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru na igongona iria ciarĩ kũndũ guothe thĩinĩ wa Yahuda na Benjamini, o
hamwe na Efiraimu na Manase, nginya magĩciananga biũ, thutha ũcio andũ a Isiraeli othe
magĩcoka matũũra-inĩ mao, o mũndũ igai-inĩ rĩake.

2 Nake Hezekia akĩamũra athĩnjĩri-Yahweh ikundi-inĩ ciao na Alawii ikundi-inĩ ciao, o ũmwe wa
athĩnjĩri-Yahweh na Alawii nĩ ũndũ wa ũtungata wao, nĩ ũndũ wa magongona ma njino na

669




magongona ma ũiguano, nĩguo matungatage magĩcokagia ngatho na kũgooca marĩ ihingo-inĩ cia
nja cia Yahweh. 3 Indo imwe cia mũthamaki ikĩneanwo nĩ ũndũ wa magongona ma njino, o
hamwe na magongona ma rũcinĩ na ma hwaĩ-inĩ, o na magongona ma njino ma Thabatũ,
tũrũgamo twa mweri, na ciathĩ, kũringana na ũrĩa kwandĩkĩtwo thĩinĩ wa Watho wa Yahweh.

4 Makĩria ma ũguo, agĩatha andũ arĩa maaikaraga Yahrushalayim maheage athĩnjĩri-Yahweh na
Alawii gĩcunjĩ kĩrĩa maagĩrĩire kũheo, nĩgetha mahotage kũrũmĩrĩra biũ watho wa Yahweh. 5
Rĩrĩa watho ũcio waheanirũo, o hĩndĩ ĩyo andũ a Isiraeli makĩruta mũigana mũnene wa maciaro
ma mbere ma ngano, ndibei ya mũhihano, maguta, na ũũkĩ, o na maciaro mothe ma mũgũnda;
maarehire mũigana mũnene wa gĩcunjĩ gĩa ikũmi kĩa indo ciothe. 6 Na ciana cia Isiraeli na
Yahuda arĩa maaikaraga matũũra-inĩ ma Yahuda o nao makĩrehe gĩcunjĩ gĩa ikũmi kĩa ng‘ombe
na ng‘ondu na gĩcunjĩ gĩa ikũmi kĩa indo nyamũre iria ciaamũrĩirũo Yahweh Kĩhoti wao.
Magĩcirehe na magĩciiga irĩ hĩba nyingĩ. 7 Mweri-inĩ wa gatatũ makĩambĩrĩria kũiga mĩhothi yao
ĩrĩ hĩba; na mweri-inĩ wa mũgwanja makĩrĩkia. 8 Rĩrĩa Hezekia na anene mookire na makĩona
hĩba icio, makĩgooca Yahweh na makĩrathima andũ ake Isiraeli.

9 Hezekia akĩũria athĩnjĩri-Yahweh na Alawii ũhoro wa hĩba icio, 10 nake Azaria mũnene wa
athĩnjĩri-Yahweh wa nyũmba ya Zadoku akĩmwĩra atĩrĩ: ―Kuuma rĩrĩa maambĩrĩirie kũrehe
mĩhothi thĩinĩ wa nyũmba ya Yahweh, andũ makoretwo makĩrĩa makahũna na kũrĩ o na indo
nyingĩ itigarĩte, tondũ Yahweh nĩ arathimĩte andũ ake, na indo ici nyingĩ igatigara.‖

11 Nake Hezekia akĩmeera mahaarĩrie rumu cia kũiga indo nyũmba-inĩ ya Yahweh, nao
magĩcihaarĩria. 12 Magĩthiĩ na mbere kũrehe mĩhothi marĩ na wĩhokeku, icunjĩ cia ikũmi, na indo
nyamũre; Konania ũrĩa warĩ Mũlawii agĩtuwo mũrũgamĩrĩri wa indo icio ciothe, na mũrũ wa ithe
Shimei aarĩ wa kerĩ. 13 Jehieli, Azazia, Nahathu, Asaheli, Jerimothu, Jozabadu, Elieli, Isimakia,
Mahathu, na Benaia maarĩ anene a gũteithĩrĩria Konania na mũrũ wa ithe Shimei, kũringana na
watho wa Mũthamaki Hezekia, nake Azaria aarĩ mũrũgamĩrĩri wa nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa wa ma.
14 Na Kore mũrũ wa Imuna, Mũlawii ũrĩa warĩ mũrangĩri wa kĩhingo mwena wa irathĩro, nĩwe
warũgamagĩrĩra magongona ma kwĩyendera ma Kĩhoti ũrĩa wa ma, na akĩgaĩra andũ mĩhothi ĩrĩa
yarutĩirũo Yahweh o hamwe na indo iria nyamũre mũno. 15 Na rungu rwa ũtongoria wake kwarĩ
Edeni, Miniamini, Jeshua, Shemaia, Amaria, na Shekania, matũũra-inĩ ma athĩnjĩri-Yahweh,
wĩra-inĩ ũrĩa meehokeirũo, nĩguo magaĩre ariũ a ithe wao marĩ na ũigananĩru ikundi-inĩ ciao, ũrĩa
mũnene na ũrĩa mũnini o ũndũ ũmwe. 16 Ũndũ ũcio warĩ hamwe na kũgaĩra arũme a kuuma
mĩaka ĩtatũ gũthiĩ na igũrũ arĩa maandĩkithĩtio kũringana na ndĩra ciao, arĩa mookaga o mũthenya
gũtungata nyũmba-inĩ ya Yahweh na kũhingia mawĩra ma ikundi ciao.

17 Athĩnjĩri-Yahweh maandĩkithĩtio na ndĩra ciao kũringana na nyũmba cia maithe mao, o ta ũrĩa
kwarĩ harĩ Alawii arĩa maarĩ na mĩaka 20 gũthiĩ na igũrũ, kũringana na mawĩra ma ikundi ciao.
18 Arĩa maandĩkithĩtio na ndĩra nĩ hamwe na ciana ciao ciothe, atumia ao, ariũ ao, na aarĩ ao,
kĩũngano kĩao gĩothe—nĩ gũkorũo nĩ maaikarire meyamũrĩte nĩ ũndũ wa ũndũ ũrĩa mwamũre
tondũ wa wĩra ũrĩa meehokeirũo— 19 o hamwe na njiarũa cia Haruni, athĩnjĩri-Yahweh arĩa
maaikaraga mĩgũnda-inĩ ya kũrĩithio ĩrĩa yarigicĩirie matũũra mao. Thĩinĩ wa matũũra mothe,

670


andũ nĩ maathuurĩtwo makagwetwo na rĩĩtwa nĩguo maheage arũme othe gatagatĩ-inĩ ka athĩnjĩri-
Yahweh rwĩga rwao, o na mũndũ wothe watarĩtwo harĩ ndĩra cia Alawii.

20 Hezekia eekire ũguo kũndũ guothe thĩinĩ wa Yahuda, na agĩthiĩ na mbere gwĩka maũndũ
mega na marĩa magĩrĩire na ma kwĩhokeka mbere ya Yahweh Kĩhoti wake. 21 Na wĩra o wothe
ũrĩa aarutire wa gũcaria Kĩhoti wake, ũkorũo wakonainie na ũtungata wa nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa
wa ma kana na Watho na rĩathani, aaũrutire na ngoro yothe, na akĩgaacĩra.

2 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 32

1 Thutha wa maũndũ macio, na thutha wa ciĩko icio cia wĩhokeku, Mũthamaki Senakeribu wa
Ashuri agĩũka na agĩtharĩkĩra Yahuda. Akĩrigicĩria matũũra marĩa maarĩ na ũgitĩri, arĩ na
muoroto wa gũtonya kuo nĩguo amatahe.

2 Rĩrĩa Hezekia oonire atĩ Senakeribu nĩ ookĩte na aarĩ na muoroto wa kũrũa na Yahrushalayim,
3 akĩaranĩria na anene ake o hamwe na njamba ciake cia ita, na thutha ũcio agĩtua itua rĩa
kũhingĩrĩria maĩ ma matherũkĩro marĩa maarĩ nja ya itũũra rĩu, nao makĩmũnyita mbaru. 4 Andũ
aingĩ makĩũngana hamwe, na makĩhingĩrĩria matherũkĩro mothe na karũũĩ karĩa gaathereraga
kagereire bũrũri-inĩ ũcio, makiuga atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ kĩngĩgĩtũma Mũthamaki wa Ashuri oke akore
maĩ maingĩ?‖

5 Makĩria ma ũguo, akĩĩhotora gwaka rĩngĩ rũthingo ruothe rũrĩa rwagwĩte na agĩaka nyũmba
ndaya na igũrũ rũthingo-inĩ rũu, na agĩthondeka rũthingo rũngĩ nja. Ningĩ nĩ aathondekire
Karĩma ka Itũũra rĩa Daudi na agĩthondeka mũigana mũnene wa matharaita na ngo. 6 Agĩcoka
akĩamũra anene a mbũtũ igũrũ rĩa andũ na akĩmacokanĩrĩria kĩhaaro-inĩ kĩa mũingĩ kĩrĩa kĩarĩ
kĩhingo-inĩ gĩa itũũra na akĩmomĩrĩria ngoro, akĩmeera atĩrĩ: 7 ―Gĩai na ũmĩrĩru na mũgĩe na
hinya. Mũtigetigĩre kana mũmake nĩ ũndũ wa mũthamaki wa Ashuri na kĩrĩndĩ gĩothe kĩrĩa kĩrĩ
hamwe nake, nĩ gũkorũo arĩa marĩ hamwe na ithuĩ nĩ aingĩ gũkĩra arĩa marĩ hamwe nake. 8 We
arĩ na guoko kwa mwĩrĩ wa nyama, no ithuĩ tũrĩ na Yahweh Kĩhoti witũ nĩguo atũteithie na
atũrũĩre mbaara citũ.‖ Nao andũ magĩĩkĩrũo hinya nĩ ciugo icio cia Mũthamaki Hezekia wa
Yahuda.

9 Thutha ũcio, rĩrĩa Mũthamaki Senakeribu wa Ashuri aarĩ Lakishi arĩ na ũhoti wake wothe wa
ũthamaki, agĩtũma ndungata ciake Yahrushalayim, kũrĩ Mũthamaki Hezekia wa Yahuda na kũrĩ
andũ othe a Yahudia thĩinĩ wa Yahrushalayim, akiuga atĩrĩ:

10 ―Ũũ nĩguo Mũthamaki Senakeribu wa Ashuri ekuuga, ‗Nĩ kĩĩ kĩu mwĩhokete mũgathiĩ na
mbere gũikara Yahrushalayim o na ĩrigicĩirio? 11 Na githĩ Hezekia ti kũmũhĩtithia aramũhĩtithia
na akamũneana nĩguo mũkue nĩ ũndũ wa ng‘aragu na nyota, akamwĩra ũũ: ―Yahweh Kĩhoti witũ
nĩ egũtũhonokia kuuma guoko-inĩ kwa mũthamaki wa Ashuri‖? 12 Githĩ Hezekia ũyũ towe

671




weeheririe kũndũ gũtũũgĩru gwa kĩhoti wanyu na igongona ciake agĩcoka akĩĩra andũ a Yahuda
na Yahrushalayim atĩrĩ: ―Mwagĩrĩirũo kũinamĩrĩra mbere ya kĩgongona kĩmwe, na igũrũ rĩakĩo
nĩho mwagĩrĩirũo kũrutĩra ndogo ya magongona manyu‖? 13 Kaĩ mũtoĩ ũrĩa niĩ na maithe maitũ
ma tene twekire ikundi ciothe cia andũ a mabũrũri? Hihi ihoti cia ndũrĩrĩ iria ciaikaraga
mabũrũri-inĩ macio nĩ ciahotire kũhonokia mabũrũri ma cio kuuma guoko-inĩ gwakwa? 14 Nĩ
hoti ĩrĩkũ harĩ ihoti ciothe cia ndũrĩrĩ iria maithe maitũ ma tene maanangire yahotire kũhonokia
andũ ayo kuuma guoko-inĩ gwakwa, atĩ nĩguo Kĩhoti wanyu ahote kũmũhonokia kuuma guoko-
inĩ gwakwa? 15 Mũtikareke Hezekia amũheenie kana amũhĩtithie ũguo! Mũtikamwĩtĩkie, tondũ
gũtirĩ hoti ya rũrĩrĩ o ruothe kana ũthamaki o wothe yahotire kũhonokia andũ ayo kuuma guoko-
inĩ gwakwa na kuuma guoko-inĩ kwa maithe maitũ ma tene. Kĩhoti wanyu angĩkĩhota atĩa
kũmũhonokia kuuma guoko-inĩ gwakwa?‘‖

16 Ndungata ciake nĩ ciaaririe maũndũ maingĩ o na makĩria ma gũũkĩrĩra Yahweh Kĩhoti ũrĩa wa
ma na Hezekia ndungata yake. 17 Ningĩ nĩ aandĩkire marũa ma kũruma Yahweh Kĩhoti wa
Isiraeli na akĩaria maũndũ ma kũmũũkĩrĩra, akiuga ũũ: ―O ta ihoti cia ndũrĩrĩ iria ciaikaraga
mabũrũri-inĩ macio, o icio itaahotire kũhonokia andũ a cio kuuma guoko-inĩ gwakwa, no taguo
Kĩhoti wa Hezekia atekũhota kũhonokia andũ ake kuuma guoko-inĩ gwakwa.‖ 18 Magĩgĩthiĩ na
mbere kwanĩrĩra na mũgambo mũnene na rũthiomi rwa Ayahudi makĩarĩria andũ a
Yahrushalayim arĩa maarĩ rũthingo igũrũ, nĩguo matũme metigĩre na mamake, nĩgetha matahe
itũũra rĩu. 19 Makĩaria maũndũ ma gũũkĩrĩra Kĩhoti wa Yahrushalayim o ta ũrĩa maaririe
magĩũkĩrĩra ihoti cia ikundi cia andũ a thĩ, o icio wĩra wa moko ma andũ. 20 No Mũthamaki
Hezekia na mũnabii Isaia mũrũ wa Amozu magĩthiĩ na mbere kũhoya igũrũ rĩgiĩ ũndũ ũcio na
gũkaĩra Ũrĩa ũrĩ igũrũ amateithie.

21 Nake Yahweh agĩtũma mũraika na akĩniina njamba ciothe cia ita iria irĩ hinya, mũtongoria o
wothe, na mũnene o wothe kambĩ-inĩ ya mũthamaki wa Ashuri, na mũthamaki ũcio agĩcoka
bũrũri wake aconokete. Thutha-inĩ akĩingĩra nyũmba-inĩ ya kĩhoti wake, na arĩ kũu ariũ ake
amwe makĩmũũraga na rũhiũ rwa njora. 22 Yahweh agĩkĩhonokia Hezekia na aikari a
Yahrushalayim kuuma guoko-inĩ kwa Mũthamaki Senakeribu wa Ashuri na kuuma guoko-inĩ
kwa andũ acio angĩ othe na akĩmahe ũhurũko mĩena yothe. 23 Na andũ aingĩ makĩrehera Yahweh
iheo kũu Yahrushalayim na makĩrehera Mũthamaki Hezekia wa Yahuda indo njega, nake akĩheo
gĩtĩo kĩnene nĩ ndũrĩrĩ ciothe kuuma hĩndĩ ĩyo.

24 Matukũ-inĩ macio Hezekia nĩ aarũarire na aarĩ hakuhĩ gũkua, agĩkĩhoya Yahweh, nake
akĩmũcokeria na akĩmũhe kĩmenyithia. 25 No Hezekia ndoonanirie ngatho nĩ ũndũ wa maũndũ
mega marĩa eekĩirũo, nĩ gũkorũo ngoro yake nĩ yakũririe mwĩtĩo, ũndũ ũcio ũgĩtũma marakara
mamũũkĩrĩre na mokĩrĩre andũ a Yahuda na Yahrushalayim. 26 No rĩrĩ, Hezekia nĩ eenyihirie, na
ngoro yake ĩgĩtiga gũkorũo na mwĩtĩo, we hamwe na aikari a Yahrushalayim, na marakara ma
Yahweh matiokire igũrũ rĩao matukũ-inĩ ma Hezekia.

27 Na Hezekia akĩgĩa na ũtonga mũnene o na riri; na agĩĩthondekera thitoo cia kũiga betha,
thahabu, mahiga ma goro, maguta ma balisamu, ngo, na indo ciothe cia kwĩrirĩrio. 28 Ningĩ

672


agĩthondeka kũndũ gwa kũiga ngano na ndibei ya mũhihano na maguta, o hamwe na ciugũ cia
mahiũ ma mĩthemba ĩtiganĩte na ciugũ cia ndũũru. 29 Ningĩ akĩĩgĩra na matũũra, na mahiũ
maingĩ, ndũũru cia ng‘ondu na ng‘ombe, nĩ gũkorũo Kĩhoti nĩ aamũheire indo nyingĩ mũno. 30
Hezekia nĩwe wahingĩrĩirie kĩhumo kĩa mwena wa rũgongo kĩa maĩ ma Gihoni na akĩmerekeria
maikũrũke mwena wa ithũĩro wa Itũũra rĩa Daudi, na Hezekia nĩ aagaacĩrire wĩra-inĩ o wothe
ũrĩa aarutaga. 31 No rĩrĩa aaria a anene a Babuloni maatũmirũo makamũũrie ũhoro wa
kĩmenyithia kĩrĩa kĩoonekete bũrũri-inĩ ũcio, Kĩhoti ũrĩa wa ma nĩ aamwehereire nĩgetha
amũgerie, nĩguo amenye maũndũ marĩa mothe maarĩ ngoro-inĩ yake.

32 Ha ũhoro wa maũndũ macio mangĩ megiĩ Hezekia na ciĩko ciake njega, nĩ maandĩke kĩoneki-
inĩ kĩa mũnabii Isaia, mũrũ wa Amozu, thĩinĩ wa Ibuku rĩa Athamaki a Yahuda na a Isiraeli. 33
Thutha ũcio Hezekia akĩhurũkio hamwe na maithe make ma tene, na makĩmũthika mwambato-
inĩ wa gũthiĩ kũndũ gwa gũthikanwo kwa ariũ a Daudi; na andũ othe a Yahuda na aikari a
Yahrushalayim makĩmũhe gĩtĩo hĩndĩ ĩrĩa aakuire. Na mũrũwe Manase agĩtuĩka mũthamaki
ithenya rĩake.

2 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 33

1 Manase aarĩ na mĩaka 12 rĩrĩa aatuĩkire mũthamaki, na agĩathana mĩaka 55 thĩinĩ wa
Yahrushalayim.

2 Nake agĩka maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh, akĩrũmĩrĩra mĩtugo ĩrĩ magigi ya ndũrĩrĩ iria
Yahweh aaingatĩte ciehere mbere ya andũ a Isiraeli. 3 Nĩ aakire rĩngĩ kũndũ gũtũũgĩru kũrĩa ithe
Hezekia aamomorete, agĩakĩra ihoti cia Baali igongona na agĩthondeka mĩtĩ ya kũhoywo, o na
akĩinamĩrĩra mbũtũ yothe ya igũrũ na akĩmĩtungatĩra. 4 Ningĩ agĩaka igongona thĩinĩ wa nyũmba
ya Yahweh, ĩrĩa Yahweh ooigĩte ũũ ũhoro-inĩ wayo: ―Thĩinĩ wa Yahrushalayim nĩkuo rĩĩtwa
rĩakwa rĩgũtũũra tene na tene.‖ 5 Ningĩ agĩakĩra mbũtũ yothe ya igũrũ igongona thĩinĩ wa nja
igĩrĩ cia nyũmba ya Yahweh. 6 Na akĩhĩtũkĩria ariũ ake mwene mwaki-inĩ Mũkuru-inĩ wa Mũrũ
wa Hinomu; agĩka maũndũ ma ũgo, akĩhũthĩra ũragũri, agĩka maũndũ ma ũrogi, na akĩamũra
andũ arĩa maragia na maroho na arĩa marathaga mohoro. Agĩka maũndũ moru maitho-inĩ ma
Yahweh na gĩkĩro kĩnene nĩguo amũrakarie.

7 Aaigire mũhianano wa gwacũhio ũrĩa aathondekire nyũmba-inĩ ya Kĩhoti ũrĩa wa ma ĩrĩa
Kĩhoti eerĩte Daudi na akera mũrũ wake Suleimani atĩrĩ: ―Thĩinĩ wa nyũmba ĩno na thĩinĩ wa
Yahrushalayim, o ĩyo thuurĩte kuuma harĩ mĩhĩrĩga yothe ya Isiraeli, nĩ ngaaiga rĩĩtwa rĩakwa
rĩtũũre kuo. 8 Na gũtirĩ hĩndĩ ĩngĩ ngeeheria makinya ma Isiraeli kuuma bũrũri-inĩ ũrĩa ndagaĩire
maithe mao ma tene, angĩkorũo nĩ marĩrũmagĩrĩra biũ maũndũ mothe marĩa ndĩmathĩte,
marũmĩrĩre Watho wothe, mawatho na matuĩro ma ciira marĩa maaheanirũo kũgerera harĩ Musa.‖
9 Manase aathiire na mbere kũhĩtithia andũ a Yahuda na aikari a Yahrushalayim, agĩtũma meke

673




maũndũ moru mũno gũkĩra ndũrĩrĩ iria Yahweh aaniinĩte nĩguo ciehere mbere ya ciana cia
Isiraeli.

10 Nake Yahweh agĩthiĩ na mbere kwarĩria Manase na andũ ake, no o matiathikĩrĩirie. 11 Nĩ
ũndũ ũcio Yahweh akĩmarehera anene a mbũtũ ya mũthamaki wa Ashuri, nao makĩnyita Manase
na ihocio na makĩmuoha na bĩngũ igĩrĩ cia gĩcango makĩmũtwara Babuloni. 12 Hĩndĩ ĩyo aarĩ na
mĩtangĩko, nĩ aathaithire Yahweh Kĩhoti wake amũiguĩre tha na agĩthiĩ na mbere kwĩnyihia na
njĩra nene mbere ya Kĩhoti wa maithe make ma tene. 13 Agĩthiĩ na mbere kũmũhoya, nake
akĩhutio ngoro nĩ ithaithana rĩake na akĩigua ihoya rĩake rĩa kwenda gwĩtĩkĩrĩka, na akĩmũcokia
ũthamaki-inĩ wake kũu Yahrushalayim. Manase agĩkĩmenya atĩ Yahweh nĩwe Kĩhoti ũrĩa wa ma.

14 Thutha wa ũguo, agĩaka rũthingo rwa na nja rwa Itũũra rĩa Daudi mwena wa ithũĩro wa
Gihoni mũkuru-inĩ o nginya Kĩhingo-inĩ gĩa Thamaki, na akĩrũthiũrũrũkia nginya Ofeli, na
akĩrũraihia na igũrũ mũno. Makĩria ma ũguo, akĩamũra anene a mbũtũ thĩinĩ wa matũũra mothe
marĩa maarĩ na ũgitĩri thĩinĩ wa Yahuda. 15 Agĩcoka akĩeheria ihoti ng‘eni na mũhianano thĩinĩ
wa nyũmba ya Yahweh na igongona ciothe iria aakĩte kĩrĩma-inĩ kĩa nyũmba ya Yahweh na
thĩinĩ wa Yahrushalayim, na agĩathana iteo nja ya itũũra. 16 Ningĩ nĩ aahaarĩirie kĩgongona kĩa
Yahweh na akĩambĩrĩria kũruta magongona ma ũiguano na magongona ma gũcokia ngatho igũrũ
rĩakĩo, na akĩĩra andũ a Yahuda matungatĩre Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli. 17 O na kũrĩ ũguo, andũ
no maarutagĩra magongona kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru, ĩndĩ maarutagĩra o Yahweh Kĩhoti wao.

18 Ha ũhoro wa maũndũ macio mangĩ megiĩ Manase, ihoya rĩake kũrĩ Kĩhoti wake, na ciugo cia
oni cioneki arĩa maaririe nake rĩĩtwa-inĩ rĩa Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli, nĩ maandĩke maũndũ-inĩ
ma athamaki a Isiraeli. 19 Ningĩ ihoya rĩake o na ũrĩa aacokeirio ithaithana rĩake, mehia make
mothe na kwaga kwĩhokeka gwake, kũrĩa aakĩte kũndũ gũtũũgĩru na akahanda mĩtĩ ya kũhoywo
na mĩhianano ya gwacũhio atanenyihia, maũndũ macio nĩ maandĩke ciugo-inĩ cia andũ arĩa
maamuonagĩra cioneki. 20 Thutha ũcio Manase akĩhurũkio hamwe na maithe make ma tene na
makĩmũthika nyũmba-inĩ yake; na mũrũwe Amoni agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake.

21 Amoni aarĩ na mĩaka 22 rĩrĩa aatuĩkire mũthamaki, na agĩathana mĩaka ĩĩrĩ thĩinĩ wa
Yahrushalayim. 22 Nake agĩthiĩ na mbere gwĩka maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh, o ta ũrĩa
ithe Manase eekĩte; na Amoni akĩruta magongona kũrĩ mĩhianano yothe ya gwacũhio ĩrĩa ithe
Manase aathondekete, na agĩthiĩ na mbere kũmĩtungatĩra. 23 Ĩndĩ ndeenyihirie mbere ya Yahweh
ta ũrĩa ithe Manase eenyihirie; handũ ha ũguo, Amoni oongereire mahĩtia make na gĩkĩro kĩnene.
24 Thutha-inĩ ndungata ciake ikĩbanga njama ya kũmũũkĩrĩra na ikĩmũũragĩra thĩinĩ wa nyũmba
yake mwene. 25 No andũ a bũrũri ũcio makĩũraga arĩa othe maabangĩte njama ya gũũkĩrĩra
Mũthamaki Amoni, na magĩtua mũrũwe Josia mũthamaki ithenya rĩake.

674





2 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 34

1 Josia aarĩ na mĩaka ĩnana rĩrĩa aatuĩkire mũthamaki, na agĩathana mĩaka 31 thĩinĩ wa
Yahrushalayim. 2 Nake agĩka maũndũ marĩa magĩrĩire maitho-inĩ ma Yahweh, na akĩrũmĩrĩra
njĩra cia Daudi ithe wao wa tene, na ndaigana kũũra njĩra agĩthiĩ mwena wa ũrĩo kana wa
ũmotho.

3 Mwaka-inĩ wa 8 wa wathani wake, rĩrĩa aarĩ o kamwana, nĩ aambĩrĩirie gũcaria Kĩhoti wa
Daudi ithe wao wa tene; na mwaka-inĩ wa 12, akĩambĩrĩria gũtheria Yahuda na Yahrushalayim
na njĩra ya kweheria kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru na mĩtĩ ya kũhoywo, mĩhianano ya gwacũhio, na
mĩhianano ya cuma.

4 Makĩria ma ũguo, nĩ maamomorire igongona cia ihoti cia Baali mbere yake, na agĩtema indo
cia gũcinĩra ũbumba iria ciarĩ igũrũ rĩacio. Ningĩ nĩ ooinangire mĩtĩ ya kũhoywo ĩgĩtuĩka tũcunjĩ,
o na mĩhianano ya gwacũhio, na mĩhianano ya cuma na agĩcihehenja igĩtuĩka mũtutu akĩũhurunja
igũrũ rĩa mbĩrĩra cia arĩa maacirutagĩra magongona. 5 Na agĩcina mahĩndĩ ma athĩnjĩri-ihoti igũrũ
rĩa igongona ciao. Na njĩra ĩyo agĩtheria Yahuda na Yahrushalayim.

6 Na matũũra-inĩ ma Manase, Efiraimu, Simeoni, o nginya Nafitali, thĩinĩ wa kũndũ kwanangĩku
kũrĩa kwamathiũrũrũkĩirie, 7 akĩmomora igongona na akĩhehenja mĩtĩ ya kũhoywo na mĩhianano
ya gwacũhio ĩgĩtuĩka mũtutu; na agĩtinangia indo ciothe cia gũcinĩra ũbumba bũrũri-inĩ wothe wa
Isiraeli, thutha ũcio agĩcoka Yahrushalayim.

8 Mwaka-inĩ wa 18 wa wathani wake, rĩrĩa aakoretwo atheretie bũrũri na hekarũ, nĩ aatũmire
Shafani mũrũ wa Azalia, Maaseia ũrĩa warĩ mũnene wa itũũra, na Joa mũrũ wa Joahazu ũrĩa warĩ
mũigi wa rekondi magathondeke nyũmba ya Yahweh Kĩhoti wake. 9 Magĩthiĩ kũrĩ Hilikia
mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene makĩmũnengera mbeca iria ciarehetwo nyũmba-inĩ ya Kĩhoti,
iria Alawii arĩa maatungataga marĩ aikaria a mĩrango moonganĩtie kuuma kũrĩ andũ a Manase,
Efiraimu, na andũ acio angĩ othe a Isiraeli, o hamwe na Yahuda, Benjamini, na aikari a
Yahrushalayim. 10 Magĩcoka magĩcineana kũrĩ arĩa maamũrĩtwo marũgamĩrĩre wĩra nyũmba-inĩ
ya Yahweh. Nao arĩa maarutaga wĩra nyũmba-inĩ ya Yahweh magĩcihũthĩra gũcokereria nyũmba
ĩyo na kũmĩthondeka. 11 Magĩcineana kũrĩ mabundi na aaki nĩguo magũre mahiga maicũhie na
mbaũ cia gũtiirĩrĩra na mahũthĩre mĩgamba gwaka nyũmba iria athamaki a Yahuda maarekereirie
ikanangĩka.

12 Na andũ acio makĩruta wĩra ũcio na wĩhokeku. Na makĩamũrĩrũo Alawii, nĩo Jahathu na
Obadia kuuma harĩ Amerari, na Zakaria na Meshulamu kuuma harĩ Akohathu matuĩke arori. Nao
Alawii, arĩa maarĩ aini marĩ na ũmenyeru othe, 13 nĩo maarũgamagĩrĩra andũ a moko na nĩo
maarĩ arori a andũ othe arĩa maarutaga wĩra ũtungata-inĩ wa mĩthemba yothe; nao Alawii amwe
maarĩ andĩki, anene, na arangĩri a ihingo.

675



14 Rĩrĩa maarutaga mbeca iria ciarehetwo nyũmba-inĩ ya Yahweh, Hilikia ũrĩa mũthĩnjĩri-
Yahweh nĩ oonire ibuku rĩa Watho wa Yahweh ũrĩa waneanĩtwo kũgerera harĩ Musa. 15 Nĩ ũndũ
ũcio Hilikia akĩĩra Shafani ũrĩa warĩ mwandĩki atĩrĩ: ―Nĩ ndona ibuku rĩa Watho thĩinĩ wa
nyũmba ya Yahweh.‖ Na Hilikia akĩnengera Shafani ibuku rĩu. 16 Nake Shafani agĩtwarĩra
mũthamaki ibuku rĩu na akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ndungata ciaku nĩ ireka maũndũ mothe marĩa cierirũo.
17 Nĩ cionoretie mbeca iria irarĩ nyũmba-inĩ ya Yahweh, na igacineana kũrĩ andũ arĩa
mamũrĩtwo na kũrĩ arĩa mararuta wĩra.‖ 18 Ningĩ Shafani ũcio mwandĩki akĩĩra mũthamaki ũũ:
―Harĩ ibuku nengeretwo nĩ Hilikia ũrĩa mũthĩnjĩri-Yahweh.‖ Shafani agĩcoka akĩambĩrĩria
kũrĩthoma arĩ mbere ya mũthamaki.

19 Rĩrĩa mũthamaki aaiguire ciugo icio cia Watho, o hĩndĩ ĩyo agĩtembũra nguo ciake. 20 Thutha
ũcio mũthamaki agĩatha Hilikia, Ahikamu mũrũ wa Shafani, Abidoni mũrũ wa Mika, Shafani
ũrĩa mwandĩki, na Asaia ndungata ya mũthamaki akĩmeera atĩrĩ: 21 ―Thiĩi mũtuĩrie ũhoro harĩ
Yahweh nĩ ũndũ wakwa na nĩ ũndũ wa andũ arĩa matigarĩte thĩinĩ wa Isiraeli na Yahuda igũrũ
rĩgiĩ ciugo cia ibuku rĩrĩ rĩonetwo; nĩ gũkorũo marakara ma Yahweh marĩa megũitũrũrũo harĩ
ithuĩ nĩ manene tondũ maithe maitũ ma tene matiathĩkĩire kiugo kĩa Yahweh, na njĩra ya
kũrũmĩrĩra maũndũ marĩa mothe mandĩkĩtwo ibuku-inĩ rĩrĩ.‖

22 Nĩ ũndũ ũcio Hilikia, hamwe na arĩa maatũmĩtwo nĩ mũthamaki, magĩthiĩ kũrĩ Hulida mũndũ-
wa-nja ũrĩa mũnabii. Na aarĩ mũtumia wa Shalumu mũrũ wa Tikiva mũrũ wa Harihasi, ũrĩa
wamenyagĩrĩra harĩa haaigagwo nguo, na aaikaraga Gĩcigo-inĩ Kĩrĩa Kĩerũ kĩa Yahrushalayim;
na makĩaranĩria nake kuo. 23 Nake akĩmeera atĩrĩ: ―Ũũ nĩguo Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga,
‗Ĩrai mũndũ ũcio ũmũtũmire kũrĩ niĩ atĩrĩ: 24 ―Ũũ nĩguo Yahweh ekuuga, ‗Nĩ ngaarehera kũndũ
gũkũ thĩna o hamwe na aikari a kuo, ndehe irumi ciothe iria ciandĩkĩtwo ibuku-inĩ rĩu mathomire
marĩ mbere ya mũthamaki wa Yahuda. 25 Tondũ nĩ mandiganĩirie na makarutĩra ihoti ingĩ ndogo
ya magongona nĩguo mandakarie na wĩra wothe wa moko mao, mang‘ũrĩ makwa nĩ
magaaitũrũrũo kwerekera kũndũ gũkũ na matikaahorio.‘‖ 26 No mũthamaki ũcio wa Yahuda
ũmũtũmĩte mũtuĩrie ũhoro kũrĩ Yahweh, mwagĩrĩirũo kũmwĩra atĩrĩ, ―Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli
ekuuga ũũ: ‗Ha ũhoro wa ciugo iria ũiguĩte, 27 tondũ ngoro yaku nĩ yororoire na wenyihia mbere
ya Kĩhoti thutha wa kũigua ciugo ciake ciĩgiĩ kũndũ gũkũ o hamwe na aikari a kuo na wenyihia
mbere yakwa na watembũra nguo ciaku na warĩra ũrĩ mbere yakwa, o na niĩ nĩ ndakũigua, ũguo
nĩguo Yahweh ekuuga. 28 Na nĩkĩo ngaagũturanĩra na maithe maku ma tene, na nĩ ũgaakomio
mbĩrĩra-inĩ yaku na thayũ, na maitho maku matikona thĩna ũrĩa wothe ngaarehera kũndũ gũkũ na
aikari a kuo.‘‖‘‖

Nao magĩcoka magĩtwarĩra mũthamaki ũhoro ũcio. 29 Nĩ ũndũ ũcio mũthamaki agĩtũmana
ndũmĩrĩri agĩta athuri othe a Yahuda na Yahrushalayim. 30 Thutha ũcio mũthamaki akĩambata
agĩthiĩ nyũmba-inĩ ya Yahweh arĩ hamwe na andũ othe a Yahuda, aikari a Yahrushalayim,
athĩnjĩri-Yahweh, Alawii—andũ othe, ũrĩa mũnini o na ũrĩa mũnene. Agĩthoma makĩĩiguagĩra
ciugo ciothe cia ibuku rĩa kĩrĩkanĩro rĩrĩa rĩoonekete nyũmba-inĩ ya Yahweh. 31 Mũthamaki
akĩrũgama handũ hake na agĩthondeka kĩrĩkanĩro mbere ya Yahweh atĩ nĩ arĩrũmagĩrĩra Yahweh
na athĩkagĩre maathani make, iririkania ciake, na mawatho make, ekage ũguo na ngoro yake

676


yothe na muoyo wake wothe na njĩra ya kũhingia ciugo cia kĩrĩkanĩro kĩu iria ciaandĩkĩtwo
ibuku-inĩ rĩu. 32 Ningĩ akĩĩra andũ othe arĩa maarĩ Yahrushalayim na Benjamini metĩkanie nakĩo.
Nao aikari a Yahrushalayim magĩka kũringana na kĩrĩkanĩro gĩa Kĩhoti, o we Kĩhoti wa maithe
mao ma tene. 33 Josia agĩcoka akĩeheria indo ciothe iria irĩ magigi mabũrũri-inĩ mothe ma ciana
cia Isiraeli, na akĩĩra andũ othe thĩinĩ wa Isiraeli matungatĩre Yahweh Kĩhoti wao. Ũtũũro-inĩ
wake wothe, matiatigire kũrũmĩrĩra Yahweh Kĩhoti wa maithe mao ma tene.

2 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 35

1 Na rĩrĩ, Josia nĩ aakũngũĩire Bathaka ya Yahweh thĩinĩ wa Yahrushalayim, na magĩthĩnja
igongona rĩa Bathaka mũthenya wa 14 wa mweri wa mbere. 2 Akĩamũra athĩnjĩri-Yahweh
mawĩra-inĩ mao na akĩmekĩra ngoro mahingie ũtungata wao wa nyũmba ya Yahweh. 3 Agĩcoka
akĩĩra Alawii, arĩa maarĩ arutani a andũ othe a Isiraeli, o acio maamũrĩirũo Yahweh atĩrĩ: ―Igai
Ithandũkũ rĩrĩa rĩamũre thĩinĩ wa nyũmba ĩrĩa Suleimani mũrũ wa Daudi mũthamaki wa Isiraeli
aakire; mũtiagĩrĩirũo gũcoka kũrĩkuua na ciande. Rĩu tungatĩrai Yahweh Kĩhoti wanyu na andũ
ake Isiraeli. 4 Na mwĩhaarĩrie kũringana na nyũmba cia maithe manyu na ũrĩa ikundi cianyu
itariĩ, mũkĩrũmĩrĩra ũrĩa kwaandĩkirũo nĩ Mũthamaki Daudi wa Isiraeli na mũrũ wake Suleimani.
5 Mũrũgame handũ harĩa hamũre mũrĩ ikundi kũringana na nyũmba cia maithe ma ariũ a ithe
wanyu, andũ acio angĩ, na harĩ o nyũmba gũkorũo na gĩkundi kĩa Alawii kuuma harĩ nyũmba ya
maithe mao. 6 Mũthĩnje igongona rĩa Bathaka na mwĩyamũrĩre Yahweh na mũhaarĩrie maũndũ
nĩ ũndũ wa ariũ a ithe wanyu nĩguo mũhingie kiugo kĩa Yahweh kĩrĩa aaheanire kũgerera Musa.‖

7 Josia nĩ aaheire andũ ndũũru, akĩheana tũtũrũme na tũthenge twa magongona ma Bathaka nĩ
ũndũ wa andũ arĩa othe maarĩ ho, ciothe irĩ 30,000, o hamwe na ng‘ombe 3,000. Icio ciaheanirũo
kuuma harĩ indo cia mũthamaki we mwene. 8 Anene ake o nao nĩ maarutire indo irĩ magongona
ma kwĩyendera nĩ ũndũ wa andũ, athĩnjĩri-Yahweh, na Alawii. Nao Hilikia, Zakaria, na Jehieli,
arĩa maarĩ atongoria a nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa wa ma, makĩhe athĩnjĩri-Yahweh magongona ma
Bathaka 2,600 na ng‘ombe 300.

9 Nake Konania na ariũ a ithe Shemaia na Nethaneli, o hamwe na Hashabia, Jeieli, Jozabadu,
anene a Alawii, makĩhe Alawii magongona ma Bathaka 5,000 na ng‘ombe 500.

10 Wĩra wa gũtungata ũkĩhaarĩrio, na athĩnjĩri-Yahweh makĩrũgama handũ hao o na Alawii
kũringana na ikundi ciao, o ta ũrĩa mũthamaki aathanĩte. 11 Magĩthĩnja magongona ma Bathaka,
nao athĩnjĩri-Yahweh makĩminjaminjia thakame ĩrĩa maamũkĩrire kuuma harĩ o, hĩndĩ ĩyo Alawii
maarutaga nyamũ icio njũũa. 12 Thutha ũcio makĩhaarĩria magongona ma njino nĩguo
mamaheane kũrĩ andũ acio angĩ, arĩa maaigĩtwo na ikundi kũringana na nyũmba cia maithe mao,
nĩguo marutĩrũo Yahweh o ta ũrĩa kwandĩkĩtwo thĩinĩ wa ibuku rĩa Musa; na magĩka o ta ũguo na
ng‘ombe. 13 Makĩruga igongona rĩa Bathaka igũrũ rĩa mwaki kũringana na mũtugo; na

677




makĩrugĩra magongona marĩa mamũre nyũngũ-inĩ, thaburia, na ngĩo, magĩcoka magĩtwara o
narua kũrĩ andũ acio angĩ othe. 14 Thutha ũcio makĩhaarĩria igongona nĩ ũndũ wao ene na nĩ
ũndũ wa athĩnjĩri-Yahweh, tondũ athĩnjĩri-Yahweh, o acio njiarũa cia Haruni maarutaga
magongona ma njino na icunjĩ cia maguta nginya ũtukũ, kwoguo Alawii makĩhaarĩria igongona
nĩ ũndũ wao ene na nĩ ũndũ wa athĩnjĩri-Yahweh, o acio njiarũa cia Haruni.

15 Nao aini, arĩa maarĩ ariũ a Asafu, maarũgamĩte handũ hao kũringana na rĩathani rĩa Daudi,
Asafu, Hemani, na Jeduthuni ũrĩa woonagĩra mũthamaki cioneki; nao arangĩri a ihingo maarĩ
ihingo-inĩ itiganĩte. Matiabataraga gũtigana na ũtungata wao, tondũ ariũ a ithe wao Alawii nĩ
maahaaragĩria nĩ ũndũ wao. 16 Kwoguo mawĩra mothe ma ũtungata wa Yahweh makĩhaarĩrio
mũthenya ũcio nĩguo makũngũĩre Bathaka na marute magongona ma njino igũrũ rĩa kĩgongona
kĩa Yahweh, kũringana na ũrĩa Mũthamaki Josia aathanĩte.

17 Ciana cia Isiraeli irĩa ciarĩ ho igĩkũngũĩra Bathaka hĩndĩ ĩyo na Gĩathĩ kĩa Mĩgate Ĩtarĩ
Mĩimbie ihinda rĩa thikũ mũgwanja. 18 Gũtiakũngũĩirũo Bathaka ĩngĩ ta ĩyo thĩinĩ wa Isiraeli
kuuma matukũ-inĩ ma Samueli ũrĩa mũnabii; o na gũtirĩ mũthamaki ũngĩ wa Isiraeli wakũngũĩire
Bathaka ta ĩyo yakũngũĩirũo nĩ Josia, athĩnjĩri-Yahweh, Alawii, andũ othe a Yahuda na Isiraeli
arĩa maarĩ ho, na aikari a Yahrushalayim. 19 Bathaka ĩyo yakũngũĩirũo mwaka-inĩ wa 18 wa
wathani wa Josia.

20 Thutha wa maũndũ macio mothe, rĩrĩa Josia aakorirũo ahaarĩirie hekarũ, Mũthamaki Neko wa
Misiri nĩ aambatire nĩguo akarũĩre mbaara Karikemishi hakuhĩ na Rũũĩ rwa Farati. Nake Josia
akiumagara akarũe nake. 21 Nĩ ũndũ ũcio, Mũthamaki Neko akĩmũtũmĩra atũmwo, akiuga atĩrĩ:
―Ũndũ ũyũ ũgũkoniĩ atĩa, wee mũthamaki wa Yahuda? Ũmũthĩ tiwe ndĩroka kũrũa nawe, no
mbaara yakwa yerekeirio harĩ nyũmba ĩngĩ, na Kĩhoti oigĩte atĩ njagĩrĩirũo gwĩka narua. Nĩgetha
ndũkone ũũru-rĩ, tiga kũregana na Kĩhoti, o ũcio ũrĩ hamwe na niĩ, tondũ waga gwĩka ũguo nĩ
egũkũrehera mwanangĩko.‖ 22 No rĩrĩ, Josia ndaatiganire nake, no eegarũrire ndakamenyeke
nĩguo arũe nake na ndaathikĩrĩirie ciugo cia Neko, iria cioimĩte kanua-inĩ ga Kĩhoti. Nĩ ũndũ
ũcio, agĩthiĩ kũrũa Werũ-inĩ wa Megido.

23 Nao aikia a mĩguĩ makĩratha Mũthamaki Josia, nake mũthamaki akĩĩra ndungata ciake atĩrĩ:
―Njeheriai gũkũ, nĩ gũkorũo ndĩ mũgurarie mũno.‖ 24 Nĩ ũndũ ũcio, ndungata ciake ikĩmũruta
ngaari-inĩ ĩyo ya mbaara na ikĩmũkuua na ngaari yake ya kerĩ ya mbaara ikĩmũtwara
Yahrushalayim. Agĩgĩkua na agĩthikwo mbĩrĩra-inĩ ya maithe make ma tene, na andũ othe a
Yahuda na Yahrushalayim magĩcakaĩra Josia. 25 Na Jeremia akĩina rwĩmbo rwa gũcakaĩra Josia,
na aini othe arũme na andũ-a-nja nginya ũmũthĩ ũyũ nĩ mainaga igũrũ rĩgiĩ Josia nyĩmbo-inĩ ciao
cia macakaya; na gũgĩtuwo itua atĩ nyĩmbo icio ciinagwo thĩinĩ wa Isiraeli, na nĩ nyandĩke
hamwe na nyĩmbo cia macakaya.

26 Ha ũhoro wa maũndũ macio mangĩ megiĩ Josia, na ciĩko ciake njega harĩ kũrũmĩrĩra ũrĩa
kwandĩkĩtwo thĩinĩ wa Watho wa Yahweh, 27 na ũrĩa eekire, kuuma kĩambĩrĩria nginya mũthia,
nĩ maandĩke thĩinĩ wa Ibuku rĩa Athamaki a Isiraeli na a Yahuda.

678


2 MAŨNDŨ MA MATUKŨ MA TENE 36

Thutha ũcio andũ a bũrũri makĩoya Jehoahazu mũrũ wa Josia na makĩmũtua mũthamaki thĩinĩ
wa Yahrushalayim ithenya rĩa ithe. 2 Jehoahazu aarĩ na mĩaka 23 rĩrĩa aatuĩkire mũthamaki, na
agĩathana mĩeri ĩtatũ thĩinĩ wa Yahrushalayim. 3 No rĩrĩ, mũthamaki wa Misiri nĩ aamweheririe
wathani-inĩ wake kũu Yahrushalayim na agĩĩtia bũrũri ũcio ndooco ya taranda 100 cia betha na
taranda ĩmwe ya thahabu. 4 Ningĩ mũthamaki wa Misiri agĩtua Eliakimu, ũrĩa warĩ mũrũ wa ithe
na Jehoahazu, mũthamaki wa Yahuda na Yahrushalayim na akĩgarũra rĩĩtwa rĩake akĩmwĩta
Jehoiakimu; no Neko akĩoya mũrũ wa ithe Jehoahazu akĩmũtwara Misiri.

5 Jehoiakimu aarĩ na mĩaka 25 rĩrĩa aatuĩkire mũthamaki, na agĩathana mĩaka 11 thĩinĩ wa
Yahrushalayim. Nake agĩthiĩ na mbere gwĩka maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh Kĩhoti wake.
6 Mũthamaki Nebukadineza wa Babuloni agĩũka kũmũũkĩrĩra nĩgetha amuohe na bĩngũ igĩrĩ cia
gĩcango amũtware Babuloni. 7 Na Nebukadineza akĩoya indo imwe cia nyũmba ya Yahweh
agĩcitwara Babuloni na agĩciiga nyũmba-inĩ yake ya ũthamaki kũu Babuloni. 8 Ha ũhoro wa
maũndũ macio mangĩ megiĩ Jehoiakimu, maũndũ marĩ magigi marĩa eekire na marĩa moonekire
mamwĩgiĩ, nĩ maandĩke thĩinĩ wa Ibuku rĩa Athamaki a Isiraeli na a Yahuda; na mũrũwe
Jehoiakini agĩtuĩka mũthamaki ithenya rĩake.

9 Jehoiakini aarĩ na mĩaka 18 rĩrĩa aatuĩkire mũthamaki, na agĩathana mĩeri ĩtatũ na thikũ ikũmi
thĩinĩ wa Yahrushalayim; na agĩthiĩ na mbere gwĩka maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh. 10
Kĩambĩrĩria-inĩ kĩa mwaka, Mũthamaki Nebukadineza nĩ aatũmanire nĩguo atwarũo Babuloni, o
hamwe na indo cia goro cia nyũmba ya Yahweh. Na agĩtua Zedekia ũrĩa waciaranĩirũo na ithe
mũthamaki wa Yahuda na Yahrushalayim.

11 Zedekia aarĩ na mĩaka 21 rĩrĩa aatuĩkire mũthamaki, na agĩathana mĩaka 11 thĩinĩ wa
Yahrushalayim. 12 Nake agĩthiĩ na mbere gwĩka maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh Kĩhoti
wake. Ndeenyihirie mbere ya mũnabii Jeremia, ũrĩa waaragia athĩtwo nĩ Yahweh. 13 Ningĩ nĩ
aaremeire Mũthamaki Nebukadineza, ũrĩa watũmĩte ehĩte mwĩhĩtwa na rĩĩtwa rĩa Kĩhoti, na
agĩthiĩ na mbere kũrema na kũũmia ngoro na akĩrega gũcokerera Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli. 14
Anene othe a athĩnjĩri-Yahweh o hamwe na andũ nĩ maagĩte kwĩhokeka na njĩra nene, mageka
maũndũ mothe marĩ magigi ma ndũrĩrĩ, o na magathahia nyũmba ya Yahweh ĩrĩa aamũrĩte kũu
Yahrushalayim.

15 Yahweh Kĩhoti wa maithe mao ma tene nĩ aathiire na mbere kũmahe mũkaana kũgerera harĩ
atũmwo ake, akĩmahe mũkaana rĩngĩ na rĩngĩ, tondũ nĩ aacayagĩra andũ ake na gĩikaro gĩake. 16
No o magĩthiĩ na mbere kũnyũrũria atũmwo a Kĩhoti ũrĩa wa ma, na makĩnyarara ciugo ciake na
makĩnyũrũria anabii ake, nginya mang‘ũrĩ ma Yahweh magĩũkĩrĩra andũ ake, nginya makĩaga
kĩhonia.

679



17 Nĩ ũndũ ũcio akĩmarehera mũthamaki wa Akalidei amokĩrĩre, nake akĩũragĩra anake ao na
rũhiũ rwa njora nyũmba-inĩ ya handũ hao harĩa hamũre; ndaacaĩire mwanake kana mũirĩtu,
mũndũ mũkũrũ kana ũtarĩ na hinya. Kĩhoti agĩkĩneana indo ciothe guoko-inĩ gwake. 18 Indo
ciothe cia nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa wa ma, iria nene na iria nini, o hamwe na mĩthithũ ya nyũmba
ya Yahweh na mĩthithũ ya mũthamaki na anene ake, icio ciothe agĩcitwara Babuloni. 19 Agĩcina
nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa wa ma, akĩmomora rũthingo rwa Yahrushalayim, agĩcina nyũmba cia kuo
iria ndaya na igũrũ irĩ na ũgitĩri, na akĩananga indo ciothe cia goro. 20 Akĩnyita andũ arĩa
maahonokete rũhiũ rwa njora mĩgwate akĩmatwara Babuloni, nao magĩtuĩka ndungata ciake na
cia ariũ ake nginya rĩrĩa ũthamaki wa Perisia waambĩrĩirie gwathana, 21 nĩgetha kiugo kĩa
Yahweh kĩrĩa kĩaaririo nĩ Jeremia kĩhinge, nginya bũrũri ũkorũo ũrĩhĩte thabatũ ciaguo. Matukũ
mothe marĩa waikarire ũrĩ mũtiganĩrie nĩ wahingirie thabatũ, ũkĩhingia mĩaka 70.

22 Nĩguo kiugo kĩa Yahweh kĩrĩa kĩaaririo nĩ Jeremia kĩhingio, mwaka-inĩ wa mbere wa
Mũthamaki Kurusu wa Perisia, Yahweh nĩ aarahũrire roho wa Mũthamaki Kurusu wa Perisia
nĩguo amenyithanie ũhoro kũndũ guothe ũthamaki-inĩ wake, ũrĩa ningĩ aandĩkire, akiuga atĩrĩ: 23
―Ũũ nĩguo Mũthamaki Kurusu wa Perisia ekuuga, ‗Yahweh Kĩhoti wa igũrũ, nĩ aheete
mothamaki mothe ma thĩ, na nĩ anjathĩte ndĩmwakĩre nyũmba thĩinĩ wa Yahrushalayim, ĩrĩa ĩrĩ
thĩinĩ wa Yahuda. Mũndũ o wothe ũrĩ gatagatĩ-inĩ kanyu inyuĩ andũ ake othe, Yahweh Kĩhoti
wake arokorũo hamwe nake, na ambate athiĩ kuo.‘‖

EZARA 1

1 Nĩguo kiugo kĩa Yahweh kĩrĩa kĩaaririo nĩ Jeremia kĩhingio, mwaka-inĩ wa mbere wa
Mũthamaki Kurusu wa Perisia, Yahweh nĩ aarahũrire roho wa Mũthamaki Kurusu wa Perisia
nĩguo amenyithanie ũhoro kũndũ guothe ũthamaki-inĩ wake, ũrĩa ningĩ aandĩkire, akiuga atĩrĩ:

2 ―Ũũ nĩguo Mũthamaki Kurusu wa Perisia ekuuga, ‗Yahweh Kĩhoti wa igũrũ nĩ aheete
mothamaki mothe ma thĩ, na nĩ anjathĩte ndĩmwakĩre nyũmba thĩinĩ wa Yahrushalayim, ĩrĩa ĩrĩ
Yahuda. 3 Mũndũ wothe ũrĩ gatagatĩ-inĩ kanyu inyuĩ andũ ake othe, Kĩhoti wake arokorũo
hamwe nake, nĩ ambate Yahrushalayim, ĩrĩa ĩrĩ Yahuda, nĩguo agaake rĩngĩ nyũmba ya Yahweh
Kĩhoti wa Isiraeli, Kĩhoti ũrĩa wa ma o ũcio nyũmba yake yarĩ Yahrushalayim. 4 Mũndũ o wothe
ũtũũraga arĩ mũgeni, o harĩa hothe angĩkorũo arĩ, nĩ ateithio nĩ arĩa mariganĩtie nake mamũhe
betha na thahabu, indo na mahiũ, o hamwe na magongona ma kwĩyendera nĩ ũndũ wa nyũmba ya
Kĩhoti ũrĩa wa ma, ĩrĩa yarĩ Yahrushalayim.‘‖

5 Nao arĩa maarĩ atongoria a nyũmba cia maithe ma Yahuda na Benjamini na athĩnjĩri-Yahweh
na Alawii—mũndũ wothe roho wake waarahũrirũo nĩ Kĩhoti—makĩĩhaarĩria kwambata gũthiĩ
gwaka rĩngĩ nyũmba ya Yahweh, ĩrĩa yarĩ Yahrushalayim. 6 Arĩa othe maamathiũrũrũkĩirie

680




makĩmanyita mbaru na njĩra ya kũmahe indo cia betha na thahabu, iheo, mahiũ, na indo ingĩ cia
goro, o hamwe na magongona mothe ma kwĩyendera.

7 Ningĩ Mũthamaki Kurusu akĩruta indo cia nyũmba ya Yahweh iria Nebukadineza aakuuĩte
kuuma Yahrushalayim agaciiga nyũmba-inĩ ya hoti yake. 8 Mũthamaki Kurusu wa Perisia
agĩciruta irũgamĩrĩirũo nĩ Mithiredathu mũigi kĩgĩna, ũrĩa wacitarire na agĩcineana kũrĩ
Sheshibaza mũtongoria wa Yahuda.

9 Na rĩrĩ, indo icio ciatarũo ciarĩ: Ikabu 30 cia thahabu, ikabu 1,000 cia betha, indo ingĩ 29, 10
tũbakũri 30 twa thahabu, tũbakũri 410 twa betha, na indo ingĩ 1,000. 11 Indo ciothe cia thahabu
na cia betha ciarĩ 5,400. Nake Sheshibaza agĩciambatia ciothe rĩrĩa andũ arĩa maarĩ ithamĩrio-inĩ
maarutirũo Babuloni magĩcoka Yahrushalayim.

EZARA 2

1 Na rĩrĩ, aya nĩo andũ a gĩcigo kĩa bũrũri arĩa mooimire harĩ andũ arĩa maarĩ ithamĩrio, arĩa
maatwarĩtwo ithamĩrio Babuloni nĩ Mũthamaki Nebukadineza wa Babuloni na nĩo thutha-inĩ
maacokire Yahrushalayim na Yahuda, o mũndũ agĩcoka itũũra rĩake, 2 arĩa mookire hamwe na
Zerubabeli, Jeshua, Nehemia, Seraia, Reelaia, Moridekai, Bilishani, Misipari, Bigivai, Rehumu,
na Baana.

Ũyũ nĩguo warĩ mũigana wa arũme a Isiraeli: 3 ariũ a Paroshu, 2,172; 4 ariũ a Shefatia, 372; 5
ariũ a Ara, 775; 6 ariũ a Pahathu-moabi, arĩa maarĩ a ariũ a Jeshua na Joabu, 2,812; 7 ariũ a
Elamu, 1,254; 8 ariũ a Zatu, 945; 9 ariũ a Zakai, 760; 10 ariũ a Bani, 642; 11 ariũ a Bebai, 623;
12 ariũ a Azigadi, 1,222; 13 ariũ a Adonikamu, 666; 14 ariũ a Bigivai, 2,056; 15 ariũ a Adini,
454; 16 ariũ a Ateri, wa Hezekia, 98; 17 ariũ a Bezai, 323; 18 ariũ a Jora, 112; 19 ariũ a
Hashumu, 223; 20 ariũ a Gibari, 95; 21 ariũ a Bethilehemu, 123; 22 arũme a Netofa, 56; 23
arũme a Anathothi, 128; 24 ariũ a Azamavethu, 42; 25 ariũ a Kiriathu-jearimu, Kefira, na
Beerothu, 743; 26 ariũ a Rama na Geba, 621; 27 arũme a Mikimasi, 122; 28 arũme a Betheli na
Ai, 223; 29 ariũ a Nebo, 52; 30 ariũ a Magibishi, 156; 31 ariũ a Elamu ũcio ũngĩ, 1,254; 32 ariũ a
Harimu, 320; 33 ariũ a Lodi, Hadidi, na Ono, 725; 34 ariũ a Jeriko, 345; 35 ariũ a Senaa, 3,630.

36 athĩnjĩri-Yahweh maarĩ: ariũ a Jedaia wa nyũmba ya Jeshua, 973; 37 ariũ a Imeri, 1,052; 38
ariũ a Pashuru, 1,247; 39 ariũ a Harimu, 1,017.

40 Alawii maarĩ: ariũ a Jeshua na Kadimieli, arĩa maarĩ a ariũ a Hodavia, 74. 41 Aini maarĩ: ariũ
a Asafu, 128. 42 Ariũ a arangĩri a ihingo maarĩ: ariũ a Shalumu, ariũ a Ateri, ariũ a Talimoni,
ariũ a Akubu, ariũ a Hatita, ariũ a Shobai, othe maarĩ 139.

681




43 Ndungata cia hekarũ ciarĩ: ariũ a Ziha, ariũ a Hasufa, ariũ a Tabaothu, 44 ariũ a Keroso, ariũ a
Siaha, ariũ a Padoni, 45 ariũ a Lebana, ariũ a Hagaba, ariũ a Akubu, 46 ariũ a Hagabu, ariũ a
Salimai, ariũ a Hanani, 47 ariũ a Gideli, ariũ a Gahari, ariũ a Reaia, 48 ariũ a Rezini, ariũ a
Nekoda, ariũ a Gazamu, 49 ariũ a Uza, ariũ a Pasea, ariũ a Besai, 50 ariũ a Asina, ariũ a
Meunimu, ariũ a Nefusimu, 51 ariũ a Bakabuku, ariũ a Hakufa, ariũ a Harihuru, 52 ariũ a
Baziluthu, ariũ a Mehida, ariũ a Harasha, 53 ariũ a Barikosi, ariũ a Sisera, ariũ a Tema, 54 ariũ a
Nezia, ariũ a Hatifa.

55 Ariũ a ndungata cia Suleimani maarĩ: ariũ a Sotai, ariũ a Soferethu, ariũ a Peruda, 56 ariũ a
Jaala, ariũ a Darikoni, ariũ a Gideli, 57 ariũ a Shefatia, ariũ a Hatili, ariũ a Pokerethu-hazebaimu,
ariũ a Ami.

58 Ndungata ciothe cia hekarũ o hamwe na ariũ a ndungata cia Suleimani maarĩ 392.

59 Nao aya nĩo maambatire kuuma Teli-mela, Teli-harasha, Kerubu, Adoni, na Imeri, no
matiahotire kuonania nyũmba ya maithe mao na kĩhumo kĩao, nĩguo kũmenyeke kana maarĩ
ciana cia Isiraeli: 60 ariũ a Delaia, ariũ a Tobia, ariũ a Nekoda, 652. 61 Na harĩ ariũ a athĩnjĩri-
Yahweh: ariũ a Habaia, ariũ a Hakozu, ariũ a Barizilai, ũrĩa wahikirie mũtumia kuuma harĩ airĩtu
a Barizilai ũrĩa Mũgileadi na agĩĩtanio na rĩĩtwa rĩao. 62 Acio meethire marĩĩtwa mao rekondi-inĩ
nĩguo mamenye ndĩra ciao, no matiamonire, kwoguo makĩaga kwagĩrĩra gũtuĩka athĩnjĩri-
Yahweh. 63 Ngavana akĩmeera atĩ matiaagĩrĩirũo kũrĩa indo iria nyamũre mũno nginya rĩrĩa
hangĩagĩire na mũthĩnjĩri-Yahweh ũngĩatuĩririe ũhoro akĩhũthĩra Urimu na Thumimu.

64 Mũigana wa kĩũngano kĩu gĩothe warĩ 42,360,

65 hatatarĩtwo ngombo ciao cia arũme na andũ-a-nja, iria ciarĩ 7,337; ningĩ nĩ maarĩ na aini 200
arũme na andũ-anja. 66 Maarĩ na mbarathi 736, nyũmbũ 245, 67 ngamĩra 435, ndigiri 6,720.

68 Na rĩrĩ, rĩrĩa maakinyire harĩa nyũmba ya Yahweh yarĩ thĩinĩ wa Yahrushalayim, amwe arĩa
maarĩ atongoria a nyũmba cia maithe mao makĩruta magongona ma kwĩyendera nĩ ũndũ wa
nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa wa ma, nĩguo yakwo rĩngĩ harĩa yarĩ. 69 Kũringana na ũhoti wao,
makĩheana kĩgĩna-inĩ kĩa mwako ũcio drakma 61,000 cia thahabu, mina 5,000 cia betha, na kanjũ
100 cia athĩnjĩri-Yahweh. 70 Na athĩnjĩri-Yahweh, Alawii, andũ amwe, aini, arangĩri a ihingo, na
ndungata cia hekarũ makĩambĩrĩria gũikara matũũra-inĩ mao, na andũ acio angĩ othe a Isiraeli
makĩambĩrĩria gũikara matũũra-inĩ mao.

EZARA 3

1 Rĩrĩa mweri wa mũgwanja wakinyire na andũ a Isiraeli maarĩ matũũra-inĩ mao, makĩgomana
hamwe marĩ kĩndũ kĩmwe kũu Yahrushalayim. 2 Jeshua mũrũ wa Jehozadaku na athĩnjĩri-

682




Yahweh acio angĩ na Zerubabeli mũrũ wa Shealitieli na ariũ a ithe magĩũkĩra na magĩaka
kĩgongona gĩa Kĩhoti wa Isiraeli, nĩgetha marutagĩre magongona ma njino ho, o ta ũrĩa
kwandĩkĩtwo thĩinĩ wa Watho wa Musa mũndũ wa Kĩhoti ũrĩa wa ma.

3 Nĩ ũndũ ũcio makĩhanda kĩgongona kĩu harĩa kĩarĩ mbere ĩyo, o na gũtuĩka nĩ meetigagĩra andũ
a mabũrũri marĩa maamathiũrũrũkĩirie, na makĩambĩrĩria kũrutĩra Yahweh magongona ma njino
ho, magongona ma njino ma rũcinĩ na magongona ma njino ma hwaĩ-inĩ. 4 Magĩcoka
magĩkũngũĩra Gĩathĩ gĩa Ithũnũ kũringana na ũrĩa kwandĩkĩtwo, na o mũthenya maarutaga
magongona ma njino mũigana ũrĩa wabataranagia o mũthenya. 5 Thutha ũcio makĩruta igongona
rĩa njino rĩrĩa rĩarutagwo hĩndĩ ciothe na magongona ma tũrũgamo twa mweri na magongona ma
ciathĩ ciothe nyamũre cia Yahweh, o hamwe na magongona marĩa maarutĩirũo Yahweh nĩ mũndũ
o wothe weyendeire. 6 Kuuma mũthenya wa mbere wa mweri wa mũgwanja makĩambĩrĩria
kũrutĩra Yahweh magongona ma njino, o na gũtuĩka mũthingi wa hekarũ ya Yahweh
ndwathondeketwo.

7 Makĩnengerana mbeca kũrĩ arĩa maaicũhagia mahiga na mabundi, na irio na gĩa kũnyua na
maguta kũrĩ Asidoni na Aturo nĩ ũndũ wa kũrehe mbaũ cia mũtarakwa magereire iria-inĩ kuuma
Lebanoni nginya Jopa, kũringana na watho ũrĩa maaheetwo nĩ Mũthamaki Kurusu wa Perisia.

8 Mwaka wa kerĩ kuuma rĩrĩa maacokire nyũmba-inĩ ya Kĩhoti ũrĩa wa ma kũu Yahrushalayim
mweri-inĩ wa kerĩ, Zerubabeli mũrũ wa Shealitieli, Jeshua mũrũ wa Jehozadaku na ariũ acio angĩ
a ithe wao, athĩnjĩri-Yahweh na Alawii, na arĩa othe maacokire Yahrushalayim kuuma ithamĩrio
makĩambĩrĩria wĩra ũcio; makĩamũra Alawii arĩa maarĩ na mĩaka 20 gũthiĩ na igũrũ nĩguo
matungatage marĩ arũgamĩrĩri a wĩra wa nyũmba ĩyo ya Yahweh. 9 Kwoguo Jeshua, ariũ ake na
ariũ a ithe, na Kadimieli na ariũ ake, ariũ a Yahuda, makĩũngana hamwe nĩguo marũgamĩrĩre arĩa
maarutaga wĩra nyũmba-inĩ ĩyo ya Kĩhoti ũrĩa wa ma, marĩ hamwe na ariũ a Henadadi, ariũ ao na
ariũ a ithe, arĩa o nao maarĩ Alawii.

10 Rĩrĩa aaki maakire mũthingi wa hekarũ ya Yahweh, athĩnjĩri-Yahweh makĩĩhumba nguo ciao
cia ũthĩnjĩri-Yahweh, marĩ na tũrumbeta, na Alawii, ariũ a Asafu, marĩ na thani iria
ihũũrithanagio, makĩrũgama kũgooca Yahweh kũringana na uuge wa Mũthamaki Daudi wa
Isiraeli. 11 Na makĩambĩrĩria kũina makĩamũkagĩria na kũgooca na gũcokeria Yahweh ngatho,
―tondũ nĩ mwega; tha ciake kwerekera Isiraeli itũũraga tene na tene.‖ Nao andũ othe makĩanĩrĩra
na mũgambo mũnene wa kũgooca Yahweh tondũ mũthingi wa nyũmba ya Yahweh nĩ
waambĩrĩirie gwakwo. 12 Aingĩ a athĩnjĩri-Yahweh, Alawii, na arĩa maarĩ atongoria a nyũmba
cia maithe mao, nĩo athuri arĩa akũrũ arĩa moonete nyũmba ĩrĩa yarĩ ho mbere ĩyo, makĩrĩra na
mũgambo mũnene rĩrĩa moonire mũthingi wa nyũmba ĩyo ũgĩakwo, na angĩ aingĩ maanagĩrĩra na
mũgambo wao wothe nĩ gũkena. 13 Nĩ ũndũ ũcio andũ matingĩahotire gũkũũrana mũgambo wa
inegene rĩa gĩkeno na wa kĩrĩro, tondũ andũ maanagĩrĩra mũno nginya mũgambo wao ũkaiguĩka
kũndũ kũraihu mũno.

683



EZARA 4

1 Rĩrĩa thũ cia Yahuda na Benjamini ciaiguire atĩ andũ arĩa maacokete kuuma ithamĩrio nĩ
maraka hekarũ ya Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli, 2 igĩthiĩ o hĩndĩ ĩyo harĩ Zerubabeli na harĩ arĩa
maarĩ atongoria a nyũmba cia maithe mao ikĩmeera ũũ: ―Rekei twake hamwe na inyuĩ; tondũ o ta
inyuĩ, tũthathayagia Kĩhoti wanyu na nĩ tũkoretwo tũkĩrutĩra Kĩhoti ũcio magongona kuuma
matukũ-inĩ ma Mũthamaki Esari-hadoni wa Ashuri, ũrĩa watũrehire gũkũ.‖ 3 Ĩndĩ Zerubabeli na
Jeshua na arĩa maarĩ atongoria a nyũmba cia maithe ma andũ a Isiraeli magĩciĩra atĩrĩ: ―Mũtirĩ na
itemi hamwe na ithuĩ harĩ gwaka nyũmba ya Kĩhoti witũ, tondũ no ithuĩ tu tũgwakĩra Yahweh
Kĩhoti wa Isiraeli, o ta ũrĩa Mũthamaki Kurusu o we mũthamaki wa Perisia atwathĩte.‖

4 Nao andũ a bũrũri ũcio no maathiaga na mbere kũũraga andũ a Yahuda ngoro magĩtũmaga
morũo nĩ hinya nĩguo matige gwaka. 5 Makĩhaka ataarani nĩguo mathũkie mĩbango yao matukũ-
inĩ mothe ma Mũthamaki Kurusu wa Perisia nginya hĩndĩ ya wathani wa Mũthamaki Dario wa
Perisia. 6 Kĩambĩrĩria-inĩ kĩa wathani wa Ahasuerusu, makĩandĩka marũa ma gũthitanga aikari a
Yahuda na Yahrushalayim. 7 Na matukũ-inĩ ma Mũthamaki Aritashashita wa Perisia, Bishilamu,
Mithiredathu, Tabeeli, na arĩa angĩ maarĩ nao makĩandĩkĩra mũthamaki Aritashashita marũa;
magĩtaũra marũa macio na rũthiomi rwa Kĩaramu, makĩmaandĩka na ndemwa cia Kĩaramu.

8 Rehumu ũrĩa warĩ mũnene thirikari-inĩ marĩ na Shimushai ũrĩa mwandĩki-watho makĩandĩkĩra
Mũthamaki Aritashashita marũa ma gũũkĩrĩra Yahrushalayim, makiuga ũũ: 9 (Marũa macio
mooimĩte kũrĩ Rehumu ũcio warĩ mũnene thirikari-inĩ marĩ na Shimushai ũrĩa mwandĩki-watho
na arĩa angĩ maarĩ nao, atuanĩri ciira na anini a mangavana, andĩki, andũ a Ereku, Ababuloni,
aikari a Susa, nĩo Aelamu, 10 na ndũrĩrĩ ingĩ iria Asenapari mũnene ũrĩa mũtĩĩku aatwarĩte
ithamĩrio na igĩikara matũũra ma Samaria, na andũ arĩa angĩ maikaraga gĩcigo-inĩ kĩa Mũrĩmo
wa Rũũĩ, na rĩu 11 ĩno nĩyo kobĩ ya marũa marĩa maamũtũmĩire.)

―Kũrĩ Mũthamaki Aritashashita, kuuma kũrĩ ndungata ciaku iria cikaraga gĩcigo-inĩ kĩa Mũrĩmo
wa Rũũĩ: Atĩrĩrĩ, 12 reke mũthamaki amenye atĩ Ayahudi arĩa mookire gũkũ moimĩte kũrĩ wee nĩ
makinyĩte Yahrushalayim. Na rĩu nĩ gwaka maraka rĩngĩ itũũra rĩu iremi na rĩaganu, na nĩ kũrĩkia
mararĩkia thingo na gũthondeka rĩngĩ mĩthingi yarĩo. 13 Reke rĩu mũthamaki amenye atĩ itũũra
rĩu rĩngĩakwo rĩngĩ na thingo ciarĩo irĩke, matirĩrutaga igooti, marĩhi, na igooti rĩa barabara, na
ũndũ ũcio ũgũtũma kĩgĩna kĩa athamaki kĩnyihe. 14 Tondũ tũrĩaga cumbĩ wa nyũmba ya
mũthamaki na tũtingĩenda kuona maũndũ ma mũthamaki magĩthũkio-rĩ, nĩkĩo twatũmana nĩguo
mũthamaki amenye ũndũ ũcio, 15 nĩguo gwĩkwo ũthuthuria mabuku-inĩ marĩa maandĩkĩtwo
ũhoro wa maithe manyu ma tene. Nĩ ũkuona mabuku-inĩ macio atĩ rĩu nĩ itũũra iremi, na rĩkaga
maũndũ moru harĩ athamaki na icigo iria ingĩ, na thĩinĩ warĩo kũrĩ na andũ kuuma o tene matũire
macogagĩra andũ mokĩrĩre wathani. Na nĩkĩo itũũra rĩu rĩaanangirũo. 16 Tũramenyithia
mũthamaki atĩ itũũra rĩrĩ rĩngĩakwo rĩngĩ na thingo ciarĩo irĩke, ndũkahota gwatha gĩcigo kĩa
Mũrĩmo wa Rũũĩ.‖

684



17 Mũthamaki agĩtũmana kũrĩ Rehumu ũcio warĩ mũnene thirikari-inĩ marĩ na Shimushai ũrĩa
mwandĩki-watho na arĩa angĩ maarĩ nao aikari a Samaria na andũ arĩa angĩ maarĩ gĩcigo-inĩ kĩa
Mũrĩmo wa Rũũĩ:

―Amũkĩrai ngeithi! Na atĩrĩrĩ, 18 marũa marĩa mwatũtũmĩire nĩ marathomirũo na njĩra ĩrataũkĩka
wega mbere yakwa. 19 Nĩ ndĩrarutire watho na ũthuthuria ũrekwo, kũroneka atĩ itũũra rĩu
rĩkoretwo rĩgĩũkĩrĩra athamaki kuuma o tene, na rĩgakorũo na ũremi na ũregani. 20 Nĩ kwarĩ
athamaki maarĩ hinya thĩinĩ wa Yahrushalayim, arĩa maathaga gĩcigo gĩothe kĩa Mũrĩmo wa
Rũũĩ, na nĩ maarĩhagwo igooti, marĩhi, na igooti rĩa barabara. 21 Rĩu rutai watho andũ acio
matige gwaka, nĩguo itũũra rĩu rĩtigakwo rĩngĩ nginya rĩrĩa ngaaheana watho. 22 Menyererai
mũtikahũthie ũndũ ũyũ mwage kuoya ikinya, nĩguo maũndũ ma mũthamaki matigathũkio
makĩria.‖

23 Na rĩrĩa kobĩ ya marũa macio mooimĩte kũrĩ Mũthamaki Aritashashita yathomirũo mbere ya
Rehumu na Shimushai ũrĩa mwandĩki-watho na arĩa angĩ maarĩ nao, magĩthiĩ Yahrushalayim o
na ihenya kũrĩ Ayahudi na makĩhũthĩra hinya kũrũgamia wĩra wao. 24 Na hĩndĩ ĩyo nĩrĩo wĩra wa
gwaka nyũmba ya Kĩhoti, ĩrĩa yarĩ Yahrushalayim warũgamire; na ũkĩrũgama o ũguo nginya
mwaka wa kerĩ wa wathani wa Mũthamaki Dario wa Perisia.

EZARA 5

1 Nake mũnabii Hagai na mũnabii Zakaria mũcũkũrũ wa Ido makĩratha ũhoro kũrĩ Ayahudi arĩa
maarĩ Yahuda na Yahrushalayim, thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩa Kĩhoti wa Isiraeli, o we warĩ igũrũ rĩao. 2
Hĩndĩ ĩyo nĩrĩo Zerubabeli mũrũ wa Shealitieli na Jeshua mũrũ wa Jehozadaku maacokereire
rĩngĩ gwaka nyũmba ya Kĩhoti, ĩrĩa yarĩ Yahrushalayim; na anabii acio a Kĩhoti maarĩ hamwe
nao na makĩmateithĩrĩria. 3 Hĩndĩ ĩyo Tatenai ngavana wa gĩcigo kĩa Mũrĩmo wa Rũũĩ na
Shetharu-bozenai na arĩa angĩ maarĩ nao magĩũka kũrĩ o makĩmoria atĩrĩ: ―Nũũ ũmũhete watho
wa gwaka nyũmba ĩno na wa kũrĩkia mwako ũyũ?‖ 4 Magĩcoka makĩmoria ũũ: ―Andũ arĩa
maraka mwako ũyũ metagwo atĩa?‖ 5 Ĩndĩ Kĩhoti nĩ aaroraga athuri acio a Ayahudi, na andũ acio
matiahotire kũmarũgamia nginya rĩrĩa riboti ĩngĩatũmirũo kũrĩ Dario nake acokie marũa megiĩ
ũndũ ũcio.

6 Ĩno nĩyo kobĩ ya marũa marĩa maatũmirũo kũrĩ Mũthamaki Dario nĩ Tatenai ngavana wa gĩcigo
kĩa Mũrĩmo wa Rũũĩ na Shetharu-bozenai na arĩa angĩ maarĩ nao, anini a ngavana a gĩcigo kĩa
Mũrĩmo wa Rũũĩ; 7 magĩkĩmũtũmĩra riboti, na ũũ nĩguo maandĩkire:

―Kũrĩ Mũthamaki Dario:

―Ũrogĩa na thayũ! 8 Reke mũthamaki amenye atĩ nĩ tũthiĩte gĩcigo kĩa Yahuda nyũmba-inĩ ya
Kĩhoti ũrĩa mũnene, na nĩ gwakwo ĩrakwo na mahiga manene, nacio thingo igekĩrũo mbaũ. Wĩra

685




ũcio ũrarutwo na kĩyo kĩnene nĩ andũ acio na nĩ ũrathiĩ na mbere nĩ ũndũ wa kĩyo kĩao. 9
Tũracoka tũroria athuri a Ayahudi atĩrĩ: ‗Nũũ ũmũhete watho wa gwaka nyũmba ĩno na wa
kũrĩkia mwako ũyũ?‘ 10 Tũracoka tũramoria marĩĩtwa mao nĩguo tũkũmenyithie, nĩgetha
twandĩke marĩĩtwa ma arũme arĩa maratongoria wĩra ũcio.

11 ―Ũyũ nĩguo ũndũ ũrĩa maratwĩrire: ‗Ithuĩ tũrĩ ndungata cia Kĩhoti wa igũrũ na thĩ, na tũraaka
rĩngĩ nyũmba ĩrĩa yaakirũo mĩaka mĩingĩ mĩhĩtũku, ĩrĩa yaakirũo na ĩkĩrĩkio nĩ mũthamaki ũmwe
mũnene, wa Isiraeli. 12 O na kũrĩ ũguo, tondũ maithe maitũ nĩ maarakaririe Kĩhoti wa igũrũ, nĩ
aamaneanire guoko-inĩ kwa Mũthamaki Nebukadineza wa Babuloni, o ũcio Mũkalidei, ũrĩa
wamomorire nyũmba ĩno na agĩtwara andũ ithamĩrio Babuloni. 13 Ĩndĩ mwaka-inĩ wa mbere wa
Mũthamaki Kurusu wa Babuloni, Mũthamaki Kurusu nĩ aaheanire watho wa gwaka rĩngĩ
nyũmba ĩno ya Kĩhoti. 14 Ningĩ Mũthamaki Kurusu nĩ aarutire kuuma hekarũ-inĩ ya Babuloni
indo cia thahabu na cia betha cia nyũmba ya Kĩhoti iria Nebukadineza ooete kuuma hekarũ-inĩ
thĩinĩ wa Yahrushalayim agacitwara hekarũ-inĩ ya Babuloni. Ikĩnengerũo mũndũ wĩtagwo
Sheshibaza, ũrĩa Kurusu aatuire ngavana. 15 Kurusu akĩmwĩra atĩrĩ: ―Oya indo ici. Ũthiĩ ũciige
hekarũ-inĩ ĩrĩa ĩrĩ thĩinĩ wa Yahrushalayim, na nyũmba ya Kĩhoti yakwo rĩngĩ harĩa yarĩ.‖ 16
Nake Sheshibaza ũcio agĩũka, na agĩaka mĩthingi ya nyũmba ya Kĩhoti, ĩrĩa ĩrĩ Yahrushalayim;
na ĩkoretwo ĩgĩakwo kuuma hĩndĩ ĩyo nginya rĩu, no ndĩrĩ ĩrarĩkio.‘

17 ―Na rĩrĩ, angĩkorũo mũthamaki nĩ ekuona arĩ wega, nĩ gwĩkwo ũthuthuria kũrĩa kũigagwo
kĩgĩna nyũmba-inĩ ya mũthamaki kũu Babuloni, nĩguo kũmenyeke kana Mũthamaki Kurusu nĩ
aaheanĩte watho wa gwaka rĩngĩ nyũmba ĩyo ya Kĩhoti thĩinĩ wa Yahrushalayim; na reke itua rĩa
mũthamaki rĩgiĩ ũndũ ũcio rĩtũmwo kũrĩ ithuĩ.‖

EZARA 6

1 Hĩndĩ ĩyo nĩrĩo Mũthamaki Dario aarutire watho, na gũgĩĩkwo ũthuthuria nyũmba-inĩ ya kũiga
mĩthithũ kũrĩa indo cia bata ciaigagwo kũu Babuloni. 2 Na gũkĩoneka gĩkũnjo nyũmba-inĩ
njirigĩre thĩinĩ wa itũũra rĩa Ekibatana, gĩcigo kĩa bũrũri wa Media, na ndũmĩrĩri ĩno nĩyo
yaandĩkĩtwo gĩkũnjo-inĩ kĩu:

3 ―Mwaka-inĩ wa mbere wa Mũthamaki Kurusu, Mũthamaki Kurusu nĩ aarutire watho ũyũ wĩgiĩ
nyũmba ya Kĩhoti thĩinĩ wa Yahrushalayim: ‗Nyũmba ĩyo nĩ yakwo rĩngĩ, nĩgetha marutagĩre
magongona ho, na mĩthingi yayo yakwo; ũraihu wa nyũmba ĩyo ũkorũo ũrĩ mĩkono 60, naguo
wariĩ wayo mĩkono 60, 4 ĩkorũo na mahiga manene mĩhari ĩtatũ na mbaũ mũhari ũmwe; na
mahũthĩro marĩhwo kuuma nyũmba-inĩ ya mũthamaki. 5 Ningĩ, indo cia thahabu na betha cia
nyũmba ya Kĩhoti iria Nebukadineza ooete hekarũ-inĩ ĩrĩa yarĩ Yahrushalayim agacirehe
Babuloni icokio, nĩgetha ciigwo harĩa ciagĩrĩirũo gũkorũo hekarũ-inĩ thĩinĩ wa Yahrushalayim na
ciigwo nyũmba-inĩ ya Kĩhoti.‘

686




6 ―Kwoguo-rĩ, wee Tatenai ngavana wa gĩcigo kĩa Mũrĩmo wa Rũũĩ, Shetharu-bozenai, na acio
angĩ mũrĩ nao, anini a ngavana a gĩcigo kĩa Mũrĩmo wa Rũũĩ—ikarai kũraya na kũu. 7
Mũtikaingĩrĩre wĩra wa nyũmba ĩyo ya Kĩhoti. Ngavana wa Ayahudi o hamwe na athuri a
Ayahudi nĩ megwaka rĩngĩ nyũmba ĩyo ya Kĩhoti o harĩa yarĩ. 8 Ningĩ-rĩ, nĩ ndaruta watho wĩgiĩ
ũrĩa mũgwĩka harĩ athuri acio a Ayahudi nĩguo maake rĩngĩ nyũmba ĩyo ya Kĩhoti: Kuuma
kĩgĩna-inĩ kĩa mũthamaki, kuuma harĩ mbeca cia igooti iria ciũnganagio gĩcigo kĩa Mũrĩmo wa
Rũũĩ, mahũthĩro magĩrĩirũo kũnengerũo athuri acio na ihenya nĩguo mathiĩ na mbere
matekũhĩngĩcĩka. 9 Na kĩrĩa gĩothe mekũbatara, tũtegwa o hamwe na ndũrũme na tũgondu, cia
kũrutĩra Kĩhoti wa igũrũ magongona ma njino, ngano, cumbĩ, ndibei, na maguta, o ta ũrĩa
athĩnjĩri-Yahweh arĩa marĩ Yahrushalayim mariugaga, manengagĩrũo indo icio mũthenya o
mũthenya itekwaga, 10 nĩgetha hĩndĩ ciothe marutage magongona marĩa makenagia Kĩhoti wa
igũrũ na makahoera ũtũũro wa mũthamaki o na wa ariũ ake. 11 Ningĩ nĩ ndaruta watho atĩ
mũndũ o na ũrĩkũ ũgũkararia watho ũyũ, rũbaũ rũkũũrũo nyũmba-inĩ yake na rũrũgamio
ohererũo harĩ ruo, nayo nyũmba yake ĩtuuo kĩoro kĩa mũingĩ nĩ ũndũ wa kuuna watho ũcio. 12
Nake Kĩhoti ũrĩa ũtũmĩte rĩĩtwa rĩake rĩkorũo kũu aroeheria mũthamaki o wothe o na andũ arĩa
mangĩoya guoko na igũrũ maregane na watho ũyũ na mathũkangie nyũmba ĩyo ya Kĩhoti, ĩrĩa ĩrĩ
Yahrushalayim. Niĩ Dario, nĩ niĩ ndaruta watho ũyũ. Nĩ ũhingio o na ihenya.‖

13 Nake Tatenai ngavana wa gĩcigo kĩa Mũrĩmo wa Rũũĩ, Shetharu-bozenai, na acio angĩ maarĩ
nao, makĩhingia o na ihenya maũndũ marĩa mothe maathanĩtwo nĩ Mũthamaki Dario. 14 Nao
athuri a Ayahudi magĩthiĩ na mbere gwaka na gũtwarithia wĩra ũcio na mbere, magĩĩkĩrũo hinya
nĩ ũrathi wa mũnabii Hagai na Zakaria mũcũkũrũ wa Ido; magĩkĩrĩkia kũmĩaka nĩ ũndũ wa watho
wa Kĩhoti wa Isiraeli na nĩ ũndũ wa watho wa Kurusu, na Dario na Mũthamaki Aritashashita wa
Perisia. 15 Maarĩkirie nyũmba ĩyo mũthenya wa gatatũ wa mweri wa Adari, mwaka-inĩ wa
gatandatũ wa wathani wa Mũthamaki Dario.

16 Thutha ũcio andũ a Isiraeli, athĩnjĩri-Yahweh, Alawii, na andũ acio angĩ mooimĩte ithamĩrio
makĩrugũria nyũmba ĩyo ya Kĩhoti marĩ na gĩkeno. 17 Na nĩ ũndũ wa kũrugũria nyũmba ĩyo ya
Kĩhoti, makĩruta ndegwa 100, ndũrũme 200, tũgondu 400, na thenge 12 irĩ igongona rĩa mehia nĩ
ũndũ wa andũ a Isiraeli othe, kũringana na mũigana wa mĩhĩrĩga ya Isiraeli. 18 Na magĩthuura
athĩnjĩri-Yahweh kũringana na ikundi ciao na Alawii kũringana na ikundi ciao cia ũtungata wa
Kĩhoti thĩinĩ wa Yahrushalayim, o ta ũrĩa kwandĩkĩtwo ibuku-inĩ rĩa Musa.

19 Na andũ acio arĩa mooimĩte ithamĩrio magĩkũngũĩra Bathaka mũthenya wa 14 wa mweri wa
mbere. 20 Na athĩnjĩri-Yahweh, na Alawii hatarĩ o na ũmwe watigĩrĩirũo, nĩ meyamũrĩire
Yahweh, kwoguo othe matiarĩ na thahu; magĩthĩnja nyamũ ya igongona rĩa Bathaka nĩ ũndũ wa
andũ acio othe mooimĩte ithamĩrio, na nĩ ũndũ wa athĩnjĩri-Yahweh arĩa angĩ, na nĩ ũndũ wao
ene. 21 Nao andũ a Isiraeli acio mooimĩte ithamĩrio makĩmĩrĩa, o hamwe na mũndũ wothe
wanyitanĩire nao na akeyamũrania na mĩtugo ĩrĩ thahu ya ndũrĩrĩ cia bũrũri ũcio nĩguo athathayie
Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli. 22 Ningĩ ihinda rĩa thikũ mũgwanja magĩkũngũĩra Gĩathĩ kĩa Mĩgate
Ĩtarĩ Mĩimbie makenete, tondũ Yahweh nĩ aatũmĩte makene na agatũma metĩkĩrĩke ngoro-inĩ ya

687


mũthamaki wa Ashuri, na akamanyita mbaru wĩra-inĩ ũcio wa nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa wa ma, o
we Kĩhoti wa Isiraeli.

EZARA 7

1 Thutha wa maũndũ macio, hĩndĩ ya wathani wa Mũthamaki Aritashashita wa Perisia, Ezara
agĩcoka Yahrushalayim. Aarĩ mũrũ wa Seraia, mũrũ wa Azaria, mũrũ wa Hilikia, 2 mũrũ wa
Shalumu, mũrũ wa Zadoku, mũrũ wa Ahitubu, 3 mũrũ wa Amaria, mũrũ wa Azaria, mũrũ wa
Meraiothu, 4 mũrũ wa Zerahia, mũrũ wa Uzi, mũrũ wa Buki, 5 mũrũ wa Abishua, mũrũ wa
Phinehasi, mũrũ wa Eliazaru, mũrũ wa Haruni mũnene wa athĩnjĩri-Yahweh. 6 Ezara ũcio agĩũka
kuuma Babuloni. Aarĩ mwandĩki woĩ Watho wa Musa wega, ũrĩa Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli
aaheanĩte. Mũthamaki akĩmũhe kĩrĩa gĩothe aahoire, tondũ guoko kwa Yahweh Kĩhoti wake
kwarĩ igũrũ rĩake.

7 Andũ a Isiraeli amwe, athĩnjĩri-Yahweh, Alawii, aini, arangĩri a ihingo, na ndungata cia hekarũ,
makĩambata Yahrushalayim mwaka-inĩ wa mũgwanja wa Mũthamaki Aritashashita. 8 Nake
Ezara agĩũka Yahrushalayim mweri-inĩ wa gatano, mwaka-inĩ wa mũgwanja wa mũthamaki
ũcio. 9 Aambĩrĩirie rũgendo rwake rwa kuuma Babuloni mũthenya wa mbere wa mweri wa
mbere, na agĩkinya Yahrushalayim mũthenya wa mbere wa mweri wa gatano, tondũ guoko
kwega gwa Kĩhoti wake kwarĩ igũrũ rĩake. 10 Ezara nĩ aahaarĩirie ngoro yake nĩguo athuthurie
Watho wa Yahweh na aũrũmĩrĩre, na arutane maathani na matuĩro maguo thĩinĩ wa Isiraeli.

11 Ĩno nĩ kobĩ ya marũa marĩa Mũthamaki Aritashashita aaheire Ezara ũcio warĩ mũthĩnjĩri-
Yahweh na mwandĩki, na warĩ na ũmenyeru harĩ kwĩruta maathani ma Yahweh na mawatho
marĩa aaheete Isiraeli:

12 ―Aritashashita, mũthamaki wa athamaki, kũrĩ Ezara mũthĩnjĩri-Yahweh, mwandĩki wa Watho
wa Kĩhoti wa igũrũ: Ũrogĩa na thayũ mũingĩ. Na rĩu-rĩ, 13 nĩ ndaruta watho atĩ mũndũ wothe wa
andũ a Isiraeli ũrĩ rungu rwa wathani wakwa, o hamwe na athĩnjĩri-Yahweh ao na Alawii ũrenda
gũthiĩ Yahrushalayim hamwe nawe, nĩ athiĩ. 14 Tondũ ũratũmwo nĩ mũthamaki na ataarani ake
mũgwanja nĩguo ũgathuthurie kana Watho wa Kĩhoti waku, ũrĩa ũrĩ guoko-inĩ gwaku, nĩ
ũrarũmĩrĩrũo thĩinĩ wa Yahuda na Yahrushalayim, 15 na woe betha na thahabu iria mũthamaki na
ataarani ake maheanĩte meyendeire kũrĩ Kĩhoti wa Isiraeli, ũrĩa gĩikaro gĩake kĩrĩ Yahrushalayim,
16 o hamwe na betha na thahabu ciothe iria ũkwamũkĩra kuuma gĩcigo-inĩ gĩothe kĩa Babuloni,
na kĩheo kĩrĩa andũ na athĩnjĩri-Yahweh mekũheana meyendeire harĩ nyũmba ya Kĩhoti wao, ĩrĩa
ĩrĩ Yahrushalayim. 17 Na ũhũthĩre mbeca icio o na ihenya kũgũra ndegwa, ndũrũme, tũgondu, o
hamwe na indo iria irutagwo hamwe nacio, nĩcio magongona ma mũtu na magongona ma ndibei,
na ũcitware kĩgongona-inĩ kĩrĩa kĩrĩ thĩinĩ wa nyũmba ya Kĩhoti waku kũu Yahrushalayim.

688




18 ―Na ũndũ ũrĩa ũngĩ wee na ariũ a ithe wanyu mũkuona wagĩrĩire, no mũwĩke mũkĩhũthĩra
betha na thahabu iria igũtigara, kũringana na wendi wa Kĩhoti wanyu. 19 Na indo iria ciothe
ũkũheo nĩ ũndũ wa ũtungata wa nyũmba ya Kĩhoti waku, ũcitware mbere ya Kĩhoti kũu
Yahrushalayim. 20 Na kĩrĩa kĩngĩ kĩngĩendekana nyũmba-inĩ ya Kĩhoti waku kĩrĩa kĩrabatarania
ũneane, ũkĩneane kuuma kĩgĩna-inĩ kĩa mũthamaki.

21 ―Niĩ, Mũthamaki Aritashashita, nĩ ndaruta watho kũrĩ aigi kĩgĩna othe a gĩcigo kĩa Mũrĩmo
wa Rũũĩ, atĩ kĩrĩa gĩothe mũngĩtio nĩ Ezara mũthĩnjĩri-Yahweh o we mwandĩki wa Watho wa
kĩhoti wa igũrũ, mũmũhe na ihenya, 22 o nginya taranda 100 cia betha, ngano ithimi 100 cia
kori, ndibei ithimi 100 cia mbathi, maguta ithimi 100 cia mbathi, na cumbĩ aheo ategũthimĩrũo.
23 Ũndũ wothe wathanĩtwo nĩ Kĩhoti wa igũrũ nĩ wĩkwo na kĩyo nĩ ũndũ wa nyũmba ya Kĩhoti
wa igũrũ, nĩguo ndakarakarĩre andũ arĩa marĩ rungu rwa wathani wa mũthamaki o na ariũ ake. 24
Ningĩ mũmenye atĩ mũtiĩtĩkĩrĩtio gwĩtia igooti o rĩothe, marĩhi, kana igooti rĩa barabara kuuma
kũrĩ athĩnjĩri-Yahweh, Alawii, aini, aikaria a mĩrango, ndungata cia hekarũ, na aruti a wĩra a
nyũmba ĩyo ya Kĩhoti.

25 ―Nawe Ezara, kũringana na ũũgĩ ũrĩa wĩ naguo kuuma kũrĩ Kĩhoti waku, thuura aciirithania
na atuanĩri ciira nĩguo maciirithagie andũ othe arĩa marĩ gĩcigo-inĩ kĩa Mũrĩmo wa Rũũĩ, arĩa
othe moĩ mawatho ma Kĩhoti waku; na ũrĩa wothe ũtoĩ mawatho macio ũmũrute. 26 Na mũndũ o
wothe ũngĩaga gwathĩkĩra Watho wa Kĩhoti waku na watho wa mũthamaki agĩrĩire gũtuĩrũo o
rĩo, o na akorũo nĩ kũũragwo ekũũragwo, kũingatwo, kana gũikio njera.‖

27 Yahweh Kĩhoti wa maithe maitũ ma tene arogoocwo, o we wĩkĩrĩte ngoro-inĩ ya mũthamaki
ũhoro wa gũthakaria nyũmba ya Yahweh ĩrĩa ĩrĩ Yahrushalayim! 28 Na nĩ atũmĩte njiguĩrwo tha
ndĩ mbere ya mũthamaki na ataarani ake na anene othe arĩa marĩ hinya a mũthamaki. Nĩ ũndũ
ũcio ngĩgĩa na ũcamba tondũ guoko kwa Yahweh Kĩhoti wakwa kwarĩ igũrũ rĩakwa, na
ngĩcokanĩrĩria arũme arĩa maatongoragia thĩinĩ wa Isiraeli nĩguo twambate hamwe nao.

EZARA 8

1 Na rĩrĩ, aya nĩo maarĩ atongoria a nyũmba cia maithe mao na rekondi ya arĩa maandĩkithĩtio
kũringana na ndĩra ciao, arĩa maambatire hamwe na niĩ kuuma Babuloni hĩndĩ ya wathani wa
Mũthamaki Aritashashita: 2 kuuma harĩ ariũ a Phinehasi, nĩ Gerishomu: kuuma harĩ ariũ a
Ithamaru, nĩ Danieli; kuuma harĩ ariũ a Daudi, nĩ Hatushu; 3 kuuma harĩ ariũ a Shekania, wa ariũ
a Paroshu, nĩ Zakaria; na hamwe nake haarĩ na arũme 150 maandĩkithĩtio; 4 kuuma harĩ ariũ a
Pahathu-moabi, nĩ Elieho-enai mũrũ wa Zerahia, na hamwe nake arũme 200; 5 kuuma harĩ ariũ a
Zatu, nĩ Shekania mũrũ wa Jahazieli, na hamwe nake arũme 300; 6 kuuma harĩ ariũ a Adini, nĩ
Ebedi mũrũ wa Jonathani, na hamwe nake arũme 50; 7 kuuma harĩ ariũ a Elamu, nĩ Jeshaia mũrũ
wa Athalia, na hamwe nake arũme 70; 8 kuuma harĩ ariũ a Shefatia, nĩ Zebadia mũrũ wa

689




Mikaeli, na hamwe nake arũme 80; 9 kuuma harĩ ariũ a Joabu, nĩ Obadia mũrũ wa Jehieli, na
hamwe nake arũme 218; 10 kuuma harĩ ariũ a Bani, nĩ Shelomithu mũrũ wa Josifia, na hamwe
nake arũme 160; 11 kuuma harĩ ariũ a Bebai, nĩ Zakaria mũrũ wa Bebai, na hamwe nake arũme
28; 12 kuuma harĩ ariũ a Azigadi, nĩ Johanani mũrũ wa Hakatani, na hamwe nake arũme 110; 13
kuuma harĩ ariũ a Adonikamu, arĩa maarĩ a mũico, na marĩĩtwa mao nĩmo maya: Elifeleti, Jeieli,
na Shemaia, na hamwe nao arũme 60; 14 na kuuma harĩ ariũ a Bigivai, nĩ Uthai na Zabudu, na
hamwe nao arũme 70.

15 Ngĩkĩmacokanĩrĩria rũũĩ-inĩ rũrĩa rũthiĩte Ahava, na tũkĩamba hema hau thikũ ithatũ. No rĩrĩa
ndathuthuririe andũ acio o na athĩnjĩri-Yahweh, ndionire Mũlawii o na ũmwe. 16 Nĩ ũndũ ũcio
ngĩtũmanĩra Eliezeri, Arieli, Shemaia, Elinathani, Jaribu, Elinathani, Nathani, Zakaria na
Meshulamu, arĩa maarĩ atongoria, o hamwe na Joiaribu na Elinathani, arĩa maarĩ arutani. 17
Ngĩcoka ngĩmahe watho ũkoniĩ Ido mũtongoria wa kũndũ gwĩtagwo Kasifia. Ngĩmeera meere
Ido na ariũ a ithe, ndungata cia hekarũ iria ciarĩ Kasifia, matũrehere andũ a gũtungata nyũmba-
inĩ ya Kĩhoti witũ. 18 Na tondũ guoko kwega gwa Kĩhoti witũ kwarĩ hamwe na ithuĩ, makĩrehe
mũndũ mũũgĩ kuuma harĩ ariũ a Mahili mũcũkũrũ wa Lawii mũriũ wa Isiraeli, nĩwe Sherebia,
marĩ na ariũ ake na ariũ a ithe, arũme 18; 19 na Hashabia, marĩ hamwe na Jeshaia kuuma harĩ
Amerari, ariũ a ithe na ariũ ao, arũme 20. 20 Na nĩ haarĩ andũ 220 kuuma harĩ ndungata cia
hekarũ, arĩa Daudi na anene maaheanĩte matungatage hamwe na Alawii, arĩa othe maagwetetwo
na marĩĩtwa.

21 Thutha ũcio ngĩra andũ mehinge kũrĩa hau rũũĩ-inĩ rwa Ahava, twĩnyihie mbere ya Kĩhoti
witũ, nĩguo tũhoe ũtongoria wake nĩ ũndũ wa rũgendo rwitũ, nĩ ũndũ witũ na ciana citũ o na indo
citũ ciothe. 22 Nĩ ndaconokire ngĩaga kwĩra mũthamaki atũhe thigari na atwarithia a mbarathi a
gũtũgitĩra tũrĩ rũgendo-inĩ, tondũ twerĩte mũthamaki ũũ: ―Guoko kwega gwa Kĩhoti witũ
gũkoragwo hamwe na arĩa othe mamũcaragia, no hinya wake na marakara make cierekagĩrio harĩ
arĩa othe mamũtiganagĩria.‖ 23 Nĩ ũndũ ũcio tũkĩĩhinga na tũkĩhoya Kĩhoti witũ igũrũ rĩgiĩ ũndũ
ũcio, nake agĩthikĩrĩria mathaithana maitũ.

24 Hĩndĩ ĩyo ngĩamũra anene 12 a athĩnjĩri-Yahweh, nĩo Sherebia na Hashabia, hamwe na ariũ
ikũmi a ithe wao. 25 Ngĩcoka ngĩmathimĩra betha na thahabu o na indo, mũhothi ũrĩa mũthamaki
na ataarani ake na anene ake na andũ a Isiraeli othe arĩa maarĩ hau maahothete nĩ ũndũ wa
nyũmba ya Kĩhoti witũ. 26 Nĩ ũndũ ũcio ngĩmathimĩra na ngĩmanengera taranda 650 cia betha,
indo cia betha 100 cia thogora wa taranda 2, taranda 100 cia thahabu, 27 tũbakũri 20 twa thahabu
twa thogora wa dariki 1,000, na indo 2 cia gĩcango kĩrĩa kĩega cia rangi mũtune ũrahenia, cia
kwĩrirĩrio o ta thahabu.

28 Ngĩcoka ngĩmeera atĩrĩ: ―Inyuĩ mũrĩ amũre harĩ Yahweh, o na indo icio nĩ nyamũre, na betha
na thahabu icio nĩ magongona ma kwĩyendera harĩ Yahweh Kĩhoti wa maithe manyu ma tene. 29
Cigitĩrei wega o nginya rĩrĩa mũgaacithima mbere ya anene a athĩnjĩri-Yahweh na Alawii na
anene a nyũmba cia maithe ma andũ a Isiraeli thĩinĩ wa Yahrushalayim, tũnyũmba-inĩ twa

690


nyũmba ya Yahweh.‖ 30 Nao athĩnjĩri-Yahweh na Alawii acio makĩoya betha na thahabu na indo
icio maathimĩirũo, nĩgetha macitware Yahrushalayim nyũmba-inĩ ya Kĩhoti witũ.

31 Thutha-inĩ tũkiumagara kuuma rũũĩ-inĩ rwa Ahava mũthenya wa 12 wa mweri wa mbere
nĩguo tũthiĩ Yahrushalayim, na guoko gwa Kĩhoti witũ kwarĩ hamwe na ithuĩ, na agĩtũhonokia
kuuma harĩ guoko gwa thũ o na kuuma harĩ arĩa mehithagĩra andũ njĩra-inĩ makamatharĩkĩra. 32
Kwoguo tũgĩũka Yahrushalayim na tũgĩikara kuo thikũ ithatũ. 33 Na mũthenya wa kana
tũgĩthima betha na thahabu na indo icio thĩinĩ wa nyũmba ya Kĩhoti witũ na tũgĩcinengerana kũrĩ
Meremothu mũrũ wa Uriya ũrĩa mũthĩnjĩri-Yahweh, na aarĩ hamwe na Eliazaru mũrũ wa
Phinehasi, hamwe na Jozabadu mũrũ wa Jeshua na Noadia mũrũ wa Binui, arĩa maarĩ Alawii. 34
Indo ciothe igĩtarũo na igĩthimwo, na ũritũ wacio wothe ũkĩandĩkwo. 35 Acio maatahĩtwo, arĩa
mooimire ithamĩrio, makĩruta magongona ma njino kũrĩ Kĩhoti wa Isiraeli, ndegwa 12 nĩ ũndũ
wa andũ a Isiraeli othe, ndũrũme 96, tũtũrũme 77, na thenge 12 irĩ ta igongona rĩa mehia; icio
ciothe ciarĩ igongona rĩa njino harĩ Yahweh.

36 Tũgĩcoka tũkĩmenyithia atongoria arĩa maarĩ rungu rwa mũthamaki o na mangavana a gĩcigo
kĩa Mũrĩmo wa Rũũĩ mawatho marĩa mũthamaki aathanĩte, nao magĩteithĩrĩria andũ na nyũmba
ya Kĩhoti ũrĩa wa ma.

EZARA 9

Na rĩrĩa maũndũ macio maarĩkire, anene magĩũka kũrĩ niĩ makĩnjĩra atĩrĩ: ―Andũ a Isiraeli na
athĩnjĩri-Yahweh o hamwe na Alawii matiĩyamũranĩtie na andũ a mabũrũri na mĩtugo yao ĩrĩ
magigi, ya Akanaani, Ahiti, Aperizi, Ajebusi, Aamoni, Amoabi, Amisiri, na Aamori. 2 Nĩ moete
airĩtu amwe ao magatuĩka atumia ao na atumia a ariũ ao. Na rĩrĩ, andũ acio, o acio rũciaro
rwamũre, nĩ metukanĩtie na andũ a mabũrũri. Anene o hamwe na atongoria nĩo me mũhari-inĩ wa
mbere harĩ kwagarara watho.‖

3 Na rĩrĩa ndaiguire ũguo, ngĩtembũra nguo yakwa na kagooti gakwa gatarĩ moko na ngĩmunya
njuĩrĩ imwe cia mũtwe wakwa o na nderu, na ngĩikara thĩ nĩ kũmaka. 4 Na andũ arĩa othe maarĩ
na wĩtigĩri harĩ ciugo cia Kĩhoti wa Isiraeli magĩcokanĩrĩra harĩa ndarĩ nĩ ũndũ wa wagarari
watho ũcio wa andũ acio mooimĩte ithamĩrio, o hĩndĩ ĩyo ndaikarĩte thĩ ndĩ mũmaku o nginya
hĩndĩ ya kũruta igongona rĩa mũtu rĩa hwaĩ-inĩ.

5 Na hĩndĩ ya kũruta igongona rĩa mũtu rĩa hwaĩ-inĩ, ngĩũkĩra ngiuma harĩa ndaikarĩte ndĩthikĩire,
nguo yakwa o na kagooti gakwa gatarĩ moko irĩ ndembũku, na ngĩturia maru, ngĩtambũrũkia
moko makwa na igũrũ kũrĩ Yahweh Kĩhoti wakwa. 6 Na ngiuga ũũ: ―Wee Kĩhoti wakwa, nĩ
ndĩraigua thoni na ngaconoka kũroria ũthiũ wakwa na igũrũ kũrĩ we, wee Kĩhoti wakwa, nĩ
gũkorũo mehia maitũ nĩ mongererekete mũno igũrũ rĩa mĩtwe itũ namo mahĩtia maitũ

691




makaingĩha magakinya o igũrũ. 7 Kuuma o matukũ-inĩ ma maithe maitũ ma tene nginya ũmũthĩ
mehia maitũ makoretwo marĩ maingĩ; na nĩ ũndũ wa mehia maitũ, ithuĩ, athamaki aitũ, na
athĩnjĩri-Yahweh aitũ nĩ tũneanĩtwo guoko-inĩ kwa athamaki a mabũrũri, tũkaneanwo kũrĩ rũhiũ
rwa njora, tũgatwarũo ithamĩrio, tũgatahwo, na tũgaconorithio, o ta ũrĩa kũrĩ mũthenya wa
ũmũthĩ. 8 No rĩu kwa ihinda inyinyi, Yahweh Kĩhoti witũ nĩ atwĩtĩkĩrĩte na njĩra ya kũreka kũgĩe
na andũ megũtigara na agatũhe handũ harĩ na ũgitĩri thĩinĩ wa handũ hake harĩa hamũre, nĩguo
ũtũme maitho maitũ macangarare, wee Kĩhoti witũ, na ũtũhe ũhurũko wa ihinda inyinyi kuuma
ũkombo-inĩ witũ. 9 Nĩ gũkorũo o na gũtuĩka tũrĩ ngombo, Kĩhoti witũ ndatũtiganĩirie ũkombo-inĩ
witũ; no nĩ atũigurĩire tha tũkĩonwo nĩ athamaki a Perisia, agatwarahũra nĩguo tũrũgamie
nyũmba ya Kĩhoti witũ na tũcokererie kũrĩa yanangĩkĩte na atũhe rũthingo rwa ihiga thĩinĩ wa
Yahuda na Yahrushalayim.

10 ―No rĩu Kĩhoti witũ-rĩ, nĩ atĩa tũngiuga thutha wa maũndũ macio? Nĩ gũkorũo nĩ tũtiganĩte na
maathani maku, 11 marĩa watũheire kũgerera ndungata ciaku anabii, ũkiuga ũũ: ‗Bũrũri ũrĩa
mũrathiĩ kwĩgwatĩra ti mwamũre nĩ ũndũ wa thahu wa andũ a mabũrũri, tondũ wa mĩtugo yao ĩrĩ
magigi ĩrĩa maiyũrĩtie kuo kuuma gĩturi kĩmwe nginya kĩrĩa kĩngĩ nĩ ũndũ wa gũkorũo marĩ na
thahu. 12 Nĩ ũndũ ũcio, mũtikananeane airĩtu anyu mahikio nĩ ariũ ao, o na kana mwĩtĩkĩrie airĩtu
ao mahikio nĩ ariũ anyu; na mũtikanacarie thayũ wao o na kana ũgaacĩru wao, nĩgetha mũgĩe na
hinya na mũrĩe indo njega cia bũrũri ũcio na mũwĩgwatĩre nĩ ũndũ wa ariũ anyu tene na tene.‘ 13
Na thutha wa maũndũ mothe marĩa matũkorete nĩ ũndũ wa ciĩko citũ njũru na mahĩtia maitũ
manene-rĩ—nĩ gũkorũo wee Kĩhoti witũ ndũtwĩkĩte kũringana na mehia maitũ, na nĩ ũtwĩtĩkĩrĩtie
ithuĩ tũrĩ gũkũ tũhonoke— 14 hihi nĩ twagĩrĩirũo kuuna maathani maku o rĩngĩ na tũthondeke
ũiguano wa kũhikanagia na andũ arĩa mekaga maũndũ macio marĩ magigi? Na githĩ to
ũtũrakarĩre na ũtũniine biũ, kwage mũndũ o na ũmwe witũ ũgũtigara? 15 Wee Yahweh Kĩhoti
wa Isiraeli, ũrĩ mũthingu, nĩ gũkorũo nĩ tũhonokete tũrĩ matigari nginya mũthenya ũyũ. Tũrĩ haha
mbere yaku na mehia maitũ, tondũ tũtingĩhota kũrũgama mbere yaku nĩ ũndũ wa maũndũ
macio.‖

EZARA 10

1 Rĩrĩa Ezara aahoyaga akiumbũraga mehia, akĩrĩraga akomete aturumithĩtie mũtwe thĩ mbere ya
nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa wa ma, kĩrĩndĩ kĩnene kĩa andũ a Isiraeli kĩa arũme, andũ-a-nja, o na ciana
gĩgĩcokanĩrĩra harĩ we, tondũ andũ nĩ maarĩraga mũno. 2 Nake Shekania mũrũ wa Jehieli wa ariũ
a Elamu akĩĩra Ezara atĩrĩ: ―Nĩ twagĩte wĩhokeku harĩ Kĩhoti witũ nĩ ũndũ wa kũhikia atumia a
kũngĩ kuuma kũrĩ andũ a bũrũri. O na kũrĩ ũguo, no kũrĩ na kĩĩrĩgĩrĩro harĩ Isiraeli. 3 Rĩu rekei
tũgĩe na kĩrĩkanĩro hamwe na Kĩhoti witũ nĩgetha tũingate atumia acio othe hamwe na ciana iria
maciarĩte, kũringana na uuge wa Yahweh na wa arĩa metigagĩra rĩathani rĩa Kĩhoti witũ. Rekei

692




twĩke kũringana na Watho. 4 Ũkĩra, tondũ wee nĩwe wĩhokeirũo ũndũ ũcio, na ithuĩ tũrĩ hamwe
nawe. Gĩa na hinya na woe ikinya.‖

5 Hĩndĩ ĩyo Ezara agĩũkĩra na akĩĩra anene a athĩnjĩri-Yahweh, Alawii, na andũ a Isiraeli othe
mehĩte mwĩhĩtwa wa gwĩka maũndũ mothe marĩa mooigĩtwo. Kwoguo makĩĩhĩta mwĩhĩtwa. 6
Ezara agĩgĩũkĩra hau mbere ya nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa wa ma agĩthiĩ kanyũmba-inĩ ka Jehohanani
mũrũ wa Eliashibu. O na gũtuĩka nĩ aathiire kũu, ndaigana kũrĩa irio kana kũnyua maĩ, nĩ
gũkorũo nĩ aacakayaga tondũ wa wagarari watho wa andũ acio maarĩ ithamĩrio.

7 Magĩcoka makĩanĩrĩra Yahuda na Yahrushalayim guothe atĩ andũ acio othe mooimĩte ithamĩrio
macemanie Yahrushalayim; 8 na kũringana na itua rĩa anene na athuri, mũndũ o wothe
ũngĩaregire gũka ihinda-inĩ rĩa thikũ ithatũ, aangĩatunyirũo indo ciake ciothe, na aingatwo kuuma
kĩũngano-inĩ kĩa andũ acio maarĩ ithamĩrio. 9 Nĩ ũndũ ũcio arũme othe a Yahuda na Benjamini
magĩcemania Yahrushalayim mĩthenya ĩyo ĩtatũ ĩtanathira, mweri wa kenda, mũthenya wa 20 wa
mweri ũcio. Andũ othe maaikarĩte nja ya nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa wa ma, makĩinainaga nĩ ũndũ
wa ũndũ ũcio na nĩ ũndũ wa mbura nene ĩrĩa yarĩ kuo.

10 Ezara ũcio mũthĩnjĩri-Yahweh agĩcoka agĩũkĩra akĩmeera ũũ: ―Nĩ mwagararĩte watho nĩ ũndũ
wa kũhikia andũ-a-nja a kũngĩ, na kwoguo mũkongerera mehia ma Isiraeli. 11 Rĩu umbũrai
mehia kũrĩ Yahweh Kĩhoti wa maithe manyu ma tene na mwĩke wendi wake. Mwĩyamũraniei na
andũ a bũrũri na kuuma harĩ aka aya a kũngĩ.‖ 12 Nĩ ũndũ ũcio kĩũngano kĩu gĩothe gĩgĩcokia ũũ
na mũgambo mũnene: ―Nĩ tũgwĩka o ta ũguo woiga. 13 O na kũrĩ ũguo, andũ aya nĩ aingĩ, na nĩ
ihinda rĩa mbura. Andũ matingĩhota kũrũgama nja, na ũndũ ũyũ ndũkuoya mũthenya ũmwe kana
ĩĩrĩ, tondũ nĩ tũremete na njĩra nene mũno ũhoro-inĩ ũcio. 14 Kwoguo, twagũthaitha ũreke anene
marũgamĩrĩre kĩũngano gĩothe; na ũreke arĩa othe mahikĩtie andũ-a-nja a kũngĩ thĩinĩ wa matũũra
maitũ moke ihinda rĩrĩa rĩamũrĩtwo, marĩ hamwe na athuri na aciirithania a itũũra o itũũra,
nginya tweherie marakara manene ma Kĩhoti witũ kuuma harĩ ithuĩ ũhoro-inĩ ũcio.‖

15 Ĩndĩ Jonathani mũrũ wa Asaheli, na Jahazeia mũrũ wa Tikiva makĩregana na ũndũ ũcio, na
Meshulamu na Shabethai arĩa maarĩ Alawii makĩmanyita mbaru. 16 No andũ acio mooimĩte
ithamĩrio magĩka ũndũ ũcio waiguithanĩirio; na Ezara ũcio mũthĩnjĩri-Yahweh na arĩa maarĩ
ciongo cia mbarĩ cia nyũmba cia maithe mao, arĩa othe maagwetirũo na marĩĩtwa, magĩcemania
handũ mwanya mũthenya wa mbere wa mweri wa ikũmi nĩguo marĩrĩrie ũndũ ũcio; 17 na
gũkinyĩria mũthenya wa mbere wa mweri wa mbere makĩrĩkia gũthuthuria arũme othe arĩa
maahikĩtie aka a kũngĩ. 18 Na nĩ kuoonekire atĩ amwe harĩ ariũ a athĩnjĩri-Yahweh nĩ maahikĩtie
aka a kũngĩ: kuuma harĩ ariũ a Jeshua mũrũ wa Jehozadaku na ariũ a ithe, Maaseia, Eliezeri,
Jaribu, na Gedalia. 19 No nĩ mooigire nĩ mekũingata atumia ao, na tondũ nĩ maahĩtĩtie, nĩ
maarutire ndũrũme ĩmwe kuuma harĩ rũũru nĩ ũndũ wa mehia mao.

20 Kuuma harĩ ariũ a Imeri, maarĩ Hanani na Zebadia; 21 na kuuma harĩ ariũ a Harimu, nĩ
Maaseia, Eliyah, Shemaia, Jehieli, na Uzia; 22 na kuuma harĩ ariũ a Pashuru, nĩ Elioenai,
Maaseia, Ishumaeli, Nethaneli, Jozabadu, na Eleasa. 23 Na kuuma harĩ Alawii, maarĩ Jozabadu,

693


Shimei, Kelaia (nĩwe Kelita), Pethahia, Yahuda, na Eliezeri; 24 na kuuma harĩ aini, nĩ Eliashibu;
na kuuma harĩ arangĩri a ihingo, nĩ Shalumu, Telemu, na Uri.

25 Na harĩ Isiraeli, kuuma harĩ ariũ a Paroshu, maarĩ Ramia, Izia, Malikiya, Mijamini, Eliazaru,
Malikiya, na Benaia; 26 na kuuma harĩ ariũ a Elamu, nĩ Matania, Zakaria, Jehieli, Abudi,
Jeremothu, na Eliya; 27 na kuuma harĩ ariũ a Zatu, nĩ Elioenai, Eliashibu, Matania, Jeremothu,
Zabadi, na Aziza; 28 na kuuma harĩ ariũ a Bebai, nĩ Jehohanani, Hanania, Zabai, na Athilai; 29
na kuuma harĩ ariũ a Bani, nĩ Meshulamu, Maluku, Adaia, Jashubu, Sheali, na Jeremothu; 30 na
kuuma harĩ ariũ a Pahathu-moabi, nĩ Adina, Kelali, Benaia, Maaseia, Matania, Bezaleli, Binui,
na Manase; 31 na kuuma harĩ ariũ a Harimu, nĩ Eliezeri, Ishiya, Malikiya, Shemaia, Shimeoni,
32 Benjamini, Maluku, na Shemaria; 33 kuuma harĩ ariũ a Hashumu, nĩ Matenai, Matata, Zabadi,
Elifeleti, Jeremai, Manase, na Shimei; 34 kuuma harĩ ariũ a Bani, nĩ Maadai, Amuramu, Ueli, 35
Benaia, Bedeia, Keluhi, 36 Vania, Meremothu, Eliashibu, 37 Matania, Matenai, Jaasu; 38 na
kuuma harĩ ariũ a Binui, nĩ Shimei, 39 Shelemia, Nathani, Adaia, 40 Makinadebai, Shashai,
Sharai, 41 Azareli, Shelemia, Shemaria, 42 Shalumu, Amaria, na Jusufu; 43 na kuuma harĩ ariũ a
Nebo, nĩ Jeieli, Matithia, Zabadi, Zebina, Jadai, Joeli, na Benaia. 44 Acio othe nĩ maahikĩtie aka
a kũngĩ, na makĩingata aka acio, hamwe na ariũ ao.

NEHEMIYA 1

1 Ici nĩ ciugo cia Nehemia mũrũ wa Hakalia: Na rĩrĩ, mweri-inĩ wa Kisilevu, mwaka wa 20, ndarĩ
Shushani, nyũmba-inĩ ya mũthamaki. 2 Ihinda-inĩ rĩu Hanani, ũmwe wa ariũ a baba, o hamwe na
andũ angĩ magĩũka moimĩte Yahuda, ngĩmoria ũhoro wĩgiĩ Ayahudi arĩa maatigarĩte, arĩa
maahonokete kuuma ithamĩrio, na ngĩmoria ũhoro wa Yahrushalayim. 3 Nao makĩnjokeria atĩrĩ:
―Arĩa matigarĩte kũu gĩcigo-inĩ kĩa bũrũri o acio maahonokire kuuma ithamĩrio, nĩ marathĩnĩka
mũno na makanyararũo. Thingo cia Yahrushalayim nĩ momoku, na ihingo ciayo igacinwo na
mwaki.‖

4 Rĩrĩa ndaiguire ciugo icio, o hĩndĩ ĩyo ngĩikara thĩ na ngĩambĩrĩria kũrĩra na gũcakaya thikũ
cigana ũna, ngĩikara ndĩhingĩte na ngĩhoyaga ndĩ mbere ya Kĩhoti wa igũrũ. 5 Ngiuga atĩrĩ: ―Wee
Yahweh Kĩhoti wa igũrũ, Kĩhoti mũnene na wa magegania ũrĩa ũhingagia kĩrĩkanĩro gĩake na
akonania tha ciake harĩ arĩa mamwendete na makahingia maathani make, 6 ndagũthaitha ũtege
gũtũ gwaku na ũhingũre maitho maku nĩguo ũthikĩrĩrie mahoya ma ndungata yaku marĩa
ndĩrakũhoya ũmũthĩ, ũtukũ na mũthenya, megiĩ ndungata ciaku ciana cia Isiraeli, o ngiumbũraga
mehia marĩa andũ a Isiraeli makwĩhĩirie. Nĩ twĩhĩtie, niĩ na nyũmba ya ithe witũ. 7 Nĩ twĩkĩte
ũndũ mũũru mũno harĩ wee nĩ ũndũ wa kwaga kũhingia maathani, mawatho, na matuĩro ma ciira
marĩa waheire Musa ndungata yaku.

694




8 ―Ndagũthaitha ũririkane uuge ũrĩa waathire Musa ndungata yaku ũkĩmwĩra ũũ: ‗Mũngĩkaaga
kwĩhokeka, ngaamũhurunja gatagatĩ-inĩ ga ikundi cia andũ. 9 No mũngĩkanjokerera na mũhingie
maathani makwa na mũmathĩkĩre, o na andũ anyu mangĩgakorũo mahurunjũkĩte o nginya gĩturi-
inĩ kĩa igũrũ, nĩ ngaamacokanĩrĩria kuuma kũu na ndĩmarehe handũ harĩa thuurĩte nĩguo rĩĩtwa
rĩakwa rĩikarage ho.‘ 10 O nĩ ndungata ciaku na andũ aku, arĩa wakũũrire kũgerera hinya waku
mũingĩ na guoko gwaku kũrĩ hinya. 11 Wee Yahweh, ndagũthaitha ũtege gũtũ gwaku ũthikĩrĩrie
mahoya ma ndungata yaku na mahoya ma ndungata ciaku iria ikenagio nĩ gwĩtigĩra rĩĩtwa rĩaku,
ningĩ ndagũthaitha ũtũme ndungata yaku ĩgaacĩre ũmũthĩ, na ũreke mũndũ ũyũ anjaĩre.‖

Hĩndĩ ĩyo niĩ ndarĩ mũtwarĩri mũthamaki gĩa kũnyua.

NEHEMIYA 2

1 Mweri-inĩ wa Nisani, mwaka wa 20 wa wathani wa Mũthamaki Aritashashita, ndibei nĩ
yatwarirũo mbere yake, na o ta mũtugo ngĩoya ndibei ĩyo na ngĩnengera mũthamaki. No ndirĩ
hĩndĩ ĩngĩ ndatukĩte gĩthiithi ndĩ mbere yake. 2 Nĩ ũndũ ũcio mũthamaki akĩnjũria: ―Nĩ kĩĩ
watuka gĩthiithi ũguo na ndũkĩrĩ mũrũaru? No mũhaka ũkorũo nĩ ũhehenjekete ngoro.‖ Ndaigua
ũguo ngĩĩtigĩra mũno.

3 Ngĩcoka ngĩra mũthamaki atĩrĩ: ―Mũthamaki arotũũra ihinda iraya! Hihi no njage gũtuka
gĩthiithi na itũũra rĩrĩa maithe maitũ ma tene mathikĩtwo nĩ rĩanangĩku, na ihingo ciarĩo igacinwo
na mwaki?‖ 4 Nake mũthamaki akĩnjũria ũũ: ―Nĩ ũndũ ũrĩkũ ũkwenda?‖ Na hĩndĩ o ĩyo ngĩhoya
Kĩhoti wa igũrũ. 5 Ngĩcoka ngĩra mũthamaki atĩrĩ: ―Angĩkorũo mũthamaki nĩ ekuona kwagĩrĩire
na angĩkorũo ndungata yaku nĩ ĩgwĩtĩkĩrĩka harĩ wee-rĩ, njĩtĩkĩria thiĩ Yahuda, itũũra rĩrĩa maithe
maitũ ma tene mathikĩtwo, nĩgetha ngarĩake rĩngĩ.‖ 6 Na rĩrĩ, mũthamaki arĩ hamwe na mũtumia
wake ũrĩa waikarĩte hakuhĩ nake, akĩnjũria: ―Rũgendo rwaku rũkuoya ihinda rĩigana atĩa, na
ũgaacoka rĩ?‖ Kwoguo mũthamaki akĩona kwagĩrĩire anjĩtĩkĩrie thiĩ, na niĩ ngĩmwĩra ihinda rĩrĩa
ndabangĩte gũcoka.

7 Ngĩcoka ngĩra mũthamaki ũũ: ―Angĩkorũo mũthamaki nĩ ekuona kwagĩrĩire, nĩ heo marũa ma
gũtwarĩra mangavana a gĩcigo kĩa Mũrĩmo wa Rũũĩ, ma kũũhe rũtha rwa kũhĩtũkĩra kuo o nginya
nginye Yahuda, 8 o hamwe na marũa kũrĩ Asafu ũrĩa ũroraga Mũtitũ wa Mũthamaki, nĩgetha
aahe mĩtĩ ya gũthondeka itugĩ cia ihingo cia Nyũmba Njirigĩre ya Hekarũ, na ya gũthondeka
thingo cia itũũra rĩu, na ya nyũmba ĩrĩa ndĩrathiĩ gũikara.‖ Nĩ ũndũ ũcio mũthamaki akĩĩnengera
marũa macio, nĩ gũkorũo guoko kwega gwa Kĩhoti wakwa kwarĩ hamwe na niĩ.

9 Thutha-inĩ ngĩgĩkinya kũrĩ mangavana a gĩcigo kĩa Mũrĩmo wa Rũũĩ na ngĩmanengera marũa
macio ma mũthamaki. Ningĩ mũthamaki nĩ aaheete anene a mbũtũ na atwarithia a mbarathi. 10

695





Rĩrĩa Sanibalati ũrĩa Mũhoroni na Tobia Mũamoni ũrĩa warĩ ndungata maaiguire ũhoro ũcio,
makĩrakara mũno kũigua atĩ harĩ mũndũ wokĩte gwĩka ũndũ mwega harĩ andũ a Isiraeli.

11 Thutha wa ihinda ngĩkinya Yahrushalayim, na ngĩikara kuo thikũ ithatũ. 12 Ngĩũkĩra ũtukũ,
tũrĩ hamwe na arũme maigana ũna, na ndirĩ mũndũ o na ũmwe nderire ũndũ ũrĩa Kĩhoti wakwa
eekĩrire ngoro-inĩ yakwa njĩke nĩ ũndũ wa Yahrushalayim, na gũtirĩ nyamũ ĩngĩ ndarĩ nayo o tiga
ĩrĩa yanguuĩte. 13 Na ngĩthiĩ ũtukũ ngĩgera Kĩhingo-inĩ kĩa Mũkuru, ngĩhĩtũkĩra mbere ya
Itherũkĩro rĩa Nyoka Ĩrĩa Nene njerekeire Kĩhingo-inĩ kĩa Hĩba cia Mũhu, na ngĩthuthuria thingo
cia Yahrushalayim iria ciamomokete na ihingo ciayo iria ciahĩte nĩ mwaki. 14 Na ngĩthiĩ
njerekeire Kĩhingo-inĩ gĩa Itherũkĩro na Karia-inĩ ka Mũthamaki, no hatiarĩ na handũ haiganu
hangĩagereirũo nĩ nyamũ ĩyo yanguuĩte. 15 No ngĩthiĩ na mbere ngĩambata na mũkuru ũtukũ, o
ngĩthuthuragia rũthingo rũu, thutha ũcio ngĩcoka na ngĩingĩrĩra Kĩhingo kĩa Mũkuru, na ngĩcoka
ngĩhũndũka.

16 Atongoria matiamenyaga kũrĩa ndathiĩte na ũrĩa ndekaga, tondũ ndirĩ ũndũ nderĩte Ayahudi,
athĩnjĩri-Yahweh, andũ arĩa marĩ igweta, atongoria, na aruti acio angĩ a wĩra. 17 Mũthia-inĩ
ngĩmeera ũũ: ―Nĩ mwĩyoneire thĩna mũnene ũrĩa tũrĩ naguo, ũrĩa Yahrushalayim kwanangĩkĩte
na ihingo ciakuo igacinwo na mwaki. Ũkai, twake rĩngĩ thingo cia Yahrushalayim, nĩgetha
gĩconoko gĩkĩ gĩtigathiĩ na mbere.‖ 18 Ngĩcoka ngĩmeera ũrĩa guoko kwega gwa Kĩhoti wakwa
kwarĩ hamwe na niĩ na ũhoro wĩgiĩ ciugo iria mũthamaki aanjĩrĩte. Maigua ũguo makiuga: ―Nĩ
twarahũkei na twake.‖ Kwoguo makĩĩhe hinya nĩ ũndũ wa wĩra ũcio mwega.

19 Na rĩrĩ, rĩrĩa Sanibalati ũrĩa Mũhoroni na Tobia Mũamoni ũrĩa warĩ ndungata, na Geshemu
Mũarabia maiguire ũhoro ũcio, makĩambĩrĩria gũtũthirĩkia na gũtũnyũrũria makiugaga: ―Nĩ atĩa
ũũ mũreka? Kaĩ mũraremera mũthamaki?‖ 20 No niĩ ngĩcokia atĩrĩ: ―Kĩhoti wa igũrũ Nĩwe
ũgũtũma tũgaacĩre, na ithuĩ ndungata ciake nĩ tũkwarahũka na twake; ĩndĩ inyuĩ mũtirĩ na igai o
na kana itemi kana kĩririkano gũkũ Yahrushalayim.‖

NEHEMIYA 3

1 Eliashibu mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene hamwe na ariũ a ithe arĩa angĩ athĩnjĩri-Yahweh
makĩambĩrĩria gwaka Kĩhingo kĩa Ng‘ondu. Magĩkĩamũra na magĩĩkĩra mĩrango yakĩo;
magĩkĩamũra o nginya Nyũmba-inĩ Ndaya na Igũrũ ya Mea, nginya Nyũmba-inĩ Ndaya na Igũrũ
ya Hananeli. 2 Na kũrigania nao, hagĩakwo nĩ arũme a Jeriko; na kũrigania nao, hagĩakwo nĩ
Zakuri mũrũ wa Imuri.

3 Nao ariũ a Hasenaa magĩaka Kĩhingo gĩa Thamaki; magĩgĩĩkĩra mbaũ na magĩĩkĩra mĩrango
yakĩo, icũhĩ ciakĩo, na mĩgamba yakĩo. 4 Na kũrigania nao, hagĩcokererio nĩ Meremothu mũrũ
wa Uriya mũrũ wa Hakozu, na kũrigania nao, hagĩcokererio nĩ Meshulamu mũrũ wa Berekia

696




mũrũ wa Meshezabeli, na kũrigania nao, hagĩcokererio nĩ Zadoku mũrũ wa Baana. 5 Na
kũrigania nao, hagĩcokererio nĩ Atekoa, ĩndĩ arũme ao arĩa maarĩ igweta matienyihirie nĩguo
manyite itemi ũtungata-inĩ wa athani ao.

6 Joiada mũrũ wa Pasea na Meshulamu mũrũ wa Besodeia nĩo maacokereirie Kĩhingo gĩa Itũũra
Rĩrĩa rĩa Tene; magĩgĩĩkĩra mbaũ na magĩĩkĩra mĩrango yakĩo, icũhĩ ciakĩo, na mĩgamba yakĩo. 7
Kũrigania nao, hagĩcokererio nĩ Melatia ũrĩa Mũgibeoni na Jadoni Mũmeronothi, nĩo arũme a
Gibeoni na Mizipa arĩa maarĩ rungu rwa wathani wa ngavana wa gĩcigo kĩa Mũrĩmo wa Rũũĩ. 8
Kũrigania nao, hagĩcokererio nĩ Uzieli mũrũ wa Harihaia, ũmwe wa arĩa maaturaga thahabu, na
kũrigania nake, hagĩcokererio nĩ Hanania, ũmwe wa arĩa maatukanagia maguta manungi wega;
na makĩara mahiga kũu Yahrushalayim o nginya Rũthingo-inĩ Rũrĩa Rwariĩ. 9 Na kũrigania nao,
hagĩcokererio nĩ Refaia mũrũ wa Huri, mũnene wa nuthu ya gĩcigo kĩa Yahrushalayim. 10 Na
kũrigania nao, Jedaia mũrũ wa Harumafu agĩcokereria rũthingo rũu mwena wa mbere wa
nyũmba yake, na kũrigania nake, hagĩcokererio nĩ Hatushu mũrũ wa Hashabineia.

11 Malikiya mũrũ wa Harimu na Hashubu mũrũ wa Pahathu-moabi magĩcokereria gĩcigo kĩngĩ
kĩa rũthingo rũu, o hamwe na Nyũmba Ĩrĩa Ndaya ya Mariiko. 12 Na kũrigania nao,
hagĩcokererio nĩ Shalumu mũrũ wa Haloheshu, mũnene wa gĩcigo nuthu kĩa Yahrushalayim,
marĩ hamwe na airĩtu ake.

13 Nake Hanuni na aikari a Zanoa magĩcokereria Kĩhingo kĩa Mũkuru; magĩgĩaka na magĩĩkĩra
mĩrango yakĩo, icũhĩ ciakĩo, na mĩgamba yakĩo, na magĩcokereria rũthingo rũu mĩkono 1,000 o
nginya Kĩhingo-inĩ kĩa Hĩba cia Mũhu. 14 Nake Malikiya mũrũ wa Rekabu, mũnene wa gĩcigo
kĩa Bethi-hakeremu, agĩcokereria Kĩhingo kĩa Hĩba cia Mũhu; agĩgĩaka na agĩĩkĩra mĩrango
yakĩo, icũhĩ ciakĩo, na mĩgamba yakĩo.

15 Shaluni mũrũ wa Kolihoze, mũnene wa gĩcigo kĩa Mizipa, agĩcokereria Kĩhingo gĩa
Itherũkĩro; agĩgĩaka na agĩkĩgita, agĩĩkĩra mĩrango yakĩo, icũhĩ ciakĩo, mĩgamba yakĩo, na
agĩcokereria rũthingo rwa Karia ka Mũtaro kũrigania na Mũgũnda wa Mũthamaki o nginya
Ngathĩ-inĩ ĩrĩa ĩikũrũkĩte kuuma Itũũra rĩa Daudi.

16 Na kuuma harĩ we, Nehemia mũrũ wa Azibuku, mũnene wa gĩcigo nuthu kĩa Bethi-zuru,
agĩcokereria rũthingo rũu kuuma mwena wa mbere wa Mbĩrĩra cia Daudi nginya karia-inĩ karĩa
gaakĩtwo na gũthiĩ nginya Nyũmba-inĩ ya Arĩa Marĩ Hinya.

17 Kuuma harĩ we, Alawii magĩcokereria rũthingo rũu: Rehumu mũrũ wa Bani; na kũrigania
nake Hashabia, mũnene wa gĩcigo nuthu gĩa Keila, akĩruta wĩra ũcio wa gũcokereria nĩ ũndũ wa
gĩcigo gĩake. 18 Kuuma harĩ we, hagĩcokererio nĩ ariũ a ithe: Bavai mũrũ wa Henadadi, mũnene
wa gĩcigo nuthu gĩa Keila.

19 Na kũrigania nake, Ezeri mũrũ wa Jeshua, mũnene wa Mizipa, agĩcokereria gĩcigo kĩngĩ kĩa
rũthingo rũu mwena ũrĩa wang‘etheire mwambato ũrĩa wathiĩte Nyũmba-inĩ ya Indo cia Mbaara
ĩrĩa yarĩ Gĩtugĩ-inĩ.

697


20 Kuuma harĩ we, Baruku mũrũ wa Zabai nĩ aarutire wĩra ũcio na kĩyo na agĩcokereria gĩcigo
kĩngĩ kĩa rũthingo rũu, kuuma Gĩtugĩ-inĩ kĩu o nginya mũromo-inĩ wa nyũmba ya Eliashibu
mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene.

21 Na kuuma harĩ we, Meremothu mũrũ wa Uriya mũrũ wa Hakozu agĩcokereria gĩcigo kĩngĩ,
kuuma mũromo-inĩ wa nyũmba ya Eliashibu o nginya mũthia-inĩ wa nyũmba ya Eliashibu.

22 Na kuuma harĩ we, hagĩcokererio nĩ athĩnjĩri-Yahweh, arũme a gĩcigo kĩa Jorodani. 23
Kuuma harĩ o, Benjamini na Hashubu magĩcokereria rũthingo rũu mwena wa mbere wa nyũmba
yao. Kuuma harĩ o, Azaria mũrũ wa Maaseia mũrũ wa Anania agĩcokereria hakuhĩ na nyũmba
yake. 24 Kuuma harĩ we, Binui mũrũ wa Henadadi agĩcokereria gĩcigo kĩngĩ kĩa rũthingo rũu,
kuuma nyũmba-inĩ ya Azaria nginya Gĩtugĩ-inĩ na gũthiĩ nginya kona-inĩ.

25 Kuuma harĩ we, hagĩcokererio nĩ Palali mũrũ wa Uzai kũng‘ethera Gĩtugĩ na nyũmba ndaya
na igũrũ ĩrĩa yanyitanĩte na Nyũmba ya Mũthamaki, ĩrĩa ya igũrũ yarĩ ya Nja ya Arangĩri. Kuuma
harĩ we hagĩcokererio nĩ Pedaia mũrũ wa Paroshu.

26 Nacio ndungata cia hekarũ, iria ciaikaraga Ofeli igĩcokereria rũthingo rũu o nginya Kĩhingo-
inĩ kĩa Maĩ mwena wa irathĩro na nyũmba-inĩ ndaya na igũrũ ĩrĩa yacomokete.

27 Kuuma harĩ o, Atekoa magĩcokereria gĩcigo kĩngĩ kĩa rũthingo rũu, kuuma mwena wa mbere
wa nyũmba ĩrĩa nene ndaya na igũrũ yacomokete o nginya rũthingo-inĩ rwa Ofeli.

28 athĩnjĩri-Yahweh magĩcokereria igũrũ rĩa Kĩhingo kĩa Mbarathi, o mũndũ mbere ya nyũmba
yake.

29 Kuuma harĩ o, Zadoku mũrũ wa Imeri agĩcokereria rũthingo rũu mwena wa mbere wa
nyũmba yake.

Na kuuma harĩ we, hagĩcokererio nĩ Shemaia mũrũ wa Shekania, ũrĩa warangagĩra Kĩhingo kĩa
Mwena wa Irathĩro.

30 Kuuma harĩ we, Hanania mũrũ wa Shelemia na Hanuni mũrũ wa gatandatũ wa Zalafu
magĩcokereria gĩcigo kĩngĩ kĩa rũthingo rũu.

Kuuma harĩ we, Meshulamu mũrũ wa Berekia agĩcokereria rũthingo rũu mwena wa mbere wa
nyũmba yake.

31 Kuuma harĩ we, Malikiya wa kĩama kĩa aturi a thahabu, agĩcokereria rũthingo rũu o nginya
nyũmba-inĩ ya ndungata cia hekarũ na onjorithia, kũng‘ethera Kĩhingo gĩa Gũtuĩria na o nginya
kanyũmba-inĩ ka igũrũ ga kona-inĩ.

32 Nao aturi a thahabu na onjorithia makĩruta wĩra wa gũcokereria rũthingo rũu gatagatĩ-inĩ ga
kanyũmba ka igũrũ ga kona-inĩ na Kĩhingo kĩa Ng‘ondu.

698


NEHEMIYA 4

1 Na rĩrĩa Sanibalati aaiguire atĩ nĩ tũraaka rũthingo rĩngĩ, akĩrakara na akĩigua ũũru mũno, na
agĩikara akĩnyũrũragia Ayahudi. 2 Na arĩ hamwe na ariũ a ithe na mbũtũ ya Samaria akĩũria ũũ:
―Ayahudi aya matarĩ hinya nĩ kĩĩ mareka? Nĩ mekũhota gwĩka ũũ marĩ oiki? Nĩ mekũruta
magongona? Nĩ mekũrĩkia na mũthenya ũmwe? Nĩ mekũriũkia mahiga maya mahĩĩte kuuma
hĩba-inĩ cia gĩko kĩiyũire rũkũngũ?‖

3 Nake Tobia Mũamoni, ũrĩa warũgamĩte hakuhĩ nake akiuga atĩrĩ: ―O na mbwe ĩngĩhaica igũrũ
rĩa kĩrĩa maraaka-rĩ, no kũgũithia ĩngĩgũithia rũthingo rũu rwao rwa ihiga.‖

4 Thikĩrĩria, wee Kĩhoti witũ, nĩ gũkorũo nĩ tũrekwo maũndũ ma kwagĩrũo gĩtĩo, na ũtũme
kĩnyũrũri kĩao gĩcokerere mĩtwe yao, na ũmaneane matahwo bũrũri-inĩ mũgeni. 5 Na
ndũkahumbĩre mahĩtia mao o na kana ũhuure mehia mao mbere yaku, tondũ nĩ marumĩte aaki.

6 Nĩ ũndũ ũcio tũgĩthiĩ na mbere gwaka rũthingo, na rũthingo rũu ruothe rũkĩnyitithanio,
rũgĩgĩcokererio rũgĩkinya nuthu yaruo kwambata na igũrũ, nao andũ magĩthiĩ na mbere kũiga
ngoro ciao wĩra-inĩ ũcio.

7 Na rĩrĩa Sanibalati, Tobia, andũ a Arabia, Aamoni, na Aashidodi maaiguire atĩ wĩra wa gwaka
rĩngĩ thingo cia Yahrushalayim nĩ wathiaga na mbere wega na atĩ mĩanya nĩ yathingagwo,
makĩrakara mũno. 8 Makĩbanga njama marĩ hamwe ya gũka kũrũa na Yahrushalayim na gũtũma
kũgĩe na ngũĩ. 9 No tũkĩhoya Kĩhoti witũ na tũkĩiga mũrangĩri wa kũrangĩra mũthenya na ũtukũ
nĩ ũndũ wao.

10 No rĩrĩ, andũ a Yahuda moigaga atĩrĩ: ―Aruti wĩra nĩ morĩtwo nĩ hinya, na kũrĩ na gĩko kĩingĩ;
gũtirĩ hĩndĩ tũkaahota gwaka rũthingo rũrũ.‖

11 Nacio thũ citũ igĩthiĩ na mbere kuuga ũũ: ―Matanamenya o na kana magatuona-rĩ, tũgũthiĩ
gatagatĩ-inĩ kao na tũmoorage na tũrũgamie wĩra ũcio.‖

12 Rĩrĩa rĩothe Ayahudi arĩa maaikaraga gũkuhĩ nao maaingĩraga itũũra-inĩ, maatwĩraga rĩngĩ na
rĩngĩ atĩrĩ: ―Nĩ megũtũtharĩkĩra kuuma mĩena yothe.‖

13 Nĩ ũndũ ũcio ngĩiga arũme handũ harĩa haarĩ thĩ mũno thutha wa rũthingo harĩa hataarĩ kĩndũ,
na ngĩmaiga kũringana na nyũmba ciao marĩ na hiũ ciao cia njora, matimũ mao, na moota mao.
14 Rĩrĩa ndonire ũrĩa maarĩ na guoya, o hĩndĩ ĩyo ngĩũkĩra na ngĩra andũ arĩa maarĩ igweta na
atongoria na andũ acio angĩ ũũ: ―Mũtikametigĩre. Ririkanai Yahweh, o we mũnene na wa
magegania; na mũrũĩrĩre ariũ a ithe wanyu, aarĩ na ariũ anyu, atumia anyu na mĩciĩ yanyu.‖

15 Na rĩrĩa thũ citũ ciaiguire atĩ nĩ twamenyete ũrĩa ciekaga na atĩ Kĩhoti ũrĩa wa ma nĩ
aaharaganĩtie mĩbango yacio-rĩ, ithuothe tũgĩcoka wĩra-inĩ wa gwaka rũthingo. 16 Kuuma
mũthenya ũcio na gũthiĩ na mbere, nuthu ya arũme arĩa ndarĩ nao maarutaga wĩra, nao acio angĩ

699



nuthu makanyita matimũ, ngo, mota, na tũgooti twa cuma. Nao anene makarũgama thutha wa
andũ a nyũmba yothe ya Yahuda magĩteithĩrĩria 17 arĩa maakaga rũthingo rũu. Arĩa maakuuaga
mĩrigo maarutaga wĩra na guoko kũmwe nakuo kũu kũngĩ gũkanyita itharaita rĩa mbaara. 18 Na
o mwaki eeyohete rũhiũ rwa njora njohero-inĩ agĩaka, nake mũndũ wa kũhuuha coro akarũgama
hakuhĩ na niĩ.

19 Ngĩcoka ngĩra andũ arĩa maarĩ igweta na atongoria na andũ acio angĩ ũũ: ―Wĩra ũyũ nĩ
mũnene na nĩ mũingĩ, na nĩ tũraihanĩrĩirie rũthingo-inĩ kuuma harĩ mũndũ ũmwe nginya ũrĩa
ũngĩ. 20 Rĩrĩa mũrĩigua mũgambo wa coro, mũcokanĩrĩre harĩa tũrĩ. Kĩhoti witũ nĩ egũtũrũĩrĩra.‖

21 Nĩ ũndũ ũcio tũgĩthiĩ na mbere kũruta wĩra nao andũ acio angĩ nuthu maaikaraga manyitĩte
matimũ, kuuma rũcinĩ nginya hwaĩ-inĩ njata cioimĩra. 22 Hĩndĩ ĩyo ngĩra andũ acio atĩrĩ: ―Rekei
arũme, o mũndũ na ũrĩa ũramũteithĩrĩria, maraarage gũkũ Yahrushalayim, magatũrangĩra ũtukũ
na makaruta wĩra mũthenya.‖ 23 Kwoguo niĩ na ariũ a baba, arĩa maandeithagĩrĩria, na arangĩri
arĩa maanũmagĩrĩra, gũtirĩ o na ũmwe warutire nguo ciake, na o ũmwe witũ aaikaraga anyitĩte
itharaita rĩake rĩa mbaara na guoko kwa ũrĩo.

NEHEMIYA 5

1 Na rĩrĩ, nĩ kwagĩire kĩrĩro kĩnene kuuma kũrĩ andũ na atumia ao nĩ ũndũ wa ariũ a ithe wao
Ayahudi. 2 Amwe mooigaga atĩrĩ: ―Ithuĩ hamwe na anake na airĩtu aitũ tũrĩ aingĩ. No nginya
tũkorũo na irio nĩguo tũrĩe na tũtũũre muoyo.‖ 3 Angĩ nao mooigaga ũũ: ―Tũneanaga ithaka na
mĩgũnda itũ ya mĩthabibũ na nyũmba citũ itũrũgamĩrĩre nĩguo tũheo irio hĩndĩ ya ng‘aragu.‖ 4
Nao angĩ makoiga atĩrĩ: ―Tũkombete mbeca na tũkaneana ithaka na mĩgũnda itũ ya mĩthabibũ
itũrũgamĩrĩre, nĩguo tũhote kũrĩha igooti rĩa mũthamaki. 5 Tũrĩ a mwĩrĩ na thakame ĩmwe na ariũ
a ithe witũ, na ciana citũ itariĩ o ta ciana ciao; ĩndĩ tũrabatara kũneana anake na airĩtu aitũ
matuĩke ngombo, na airĩtu amwe aitũ nĩ marĩkĩtie gũtuĩka ngombo. No tũtirĩ na ũhoti wa
kũgirĩrĩria ũndũ ũcio, tondũ ithaka na mĩgũnda itũ ya mĩthabibũ irĩ moko-inĩ ma andũ angĩ.‖

6 Nĩ ndarakarire mũno rĩrĩa ndaiguire kĩrĩro kĩao na ciugo icio. 7 Kwoguo ngĩĩcũrania maũndũ
macio ngoro-inĩ, na ngĩcokereria mahĩtia harĩ arĩa maarĩ igweta na atongoria ngĩmeera atĩrĩ: ―O
ũmwe wanyu nĩ aretia ariũ a ithe wanyu maciaro.‖

Ningĩ ngĩtana mũcemanio mũnene nĩ ũndũ wao. 8 Ngĩmoria atĩrĩ: ―Tũgeretie o ũrĩa wothe
tũngĩhota gũkũũra ariũ a ithe witũ Ayahudi arĩa meendirio kũrĩ ndũrĩrĩ; hihi na inyuĩ mũrenda
kwendia ariũ a ithe wanyu, na hihi macoke mendio kũrĩ ithuĩ rĩngĩ?‖ Maigua ũguo magĩkira ki,
makĩaga wa kuuga. 9 Ngĩcoka ngĩmeera ũũ: ―Ũguo mũreka ti wega. Githĩ mũtiagĩrĩirũo gũkorũo
na mĩthiĩre ya gwĩtigĩra Kĩhoti witũ nĩgetha ndũrĩrĩ, o icio thũ citũ, itigatũnyũrũrie? 10 Ningĩ-rĩ,
niĩ na ariũ a baba, na ndungata ciakwa nĩ tũramakombera mbeca na irio. Ndamũthaitha

700




twakombithia mbeca rekei tũtige gwĩtia maciaro. 11 Ngũmũũria mũmacokerie ũmũthĩ ũyũ ithaka
ciao, mĩgũnda yao ya mĩthabibũ, mĩgũnda yao ya mĩtamaiyũ, na nyũmba ciao, o hamwe na
gĩcunjĩ kĩmwe harĩ igana kĩa mbeca icio, irio, ndibei ya mũhihano, na maguta marĩa mũrametia
marĩ maciaro.‖

12 Nao makiuga ũũ: ―Nĩ tũkũmacokeria indo icio na tũtikũmetia kĩndũ. Tũgwĩka o ta ũguo
woiga.‖ Nĩ ũndũ ũcio ngĩta athĩnjĩri-Yahweh na ngĩra andũ acio mehĩte atĩ nĩ mekũhingia
kĩĩranĩro kĩu. 13 Ngĩcoka ngĩribariba nguo yakwa na ngiuga atĩrĩ: ―Na njĩra o ta ĩyo-rĩ, mũndũ
wothe ũtekũhingia kĩĩranĩro kĩu, Kĩhoti ũrĩa wa ma aromũribariba kuuma nyũmba-inĩ yake na
kuuma indo-inĩ ciake, na o ta ũguo-rĩ, aroribaribwo atigwo atarĩ kĩndũ.‖ Kĩũngano gĩothe kĩaigua
ũguo gĩkiuga: ―Amein!‖ Na makĩgooca Yahweh, na andũ acio magĩka o ta ũrĩa meranĩire.

14 Ningĩ-rĩ, kuuma mũthenya ũrĩa aaheire wĩra wa gũtuĩka ngavana bũrũri-inĩ wa Yahuda,
kuuma mwaka wa 20 nginya wa 32 wa Mũthamaki Aritashashita, mĩaka 12, niĩ o na kana ariũ a
baba gũtirĩ o na ũmwe witũ warĩire irio iria ciaheagwo ngavana. 15 No mangavana arĩa maarĩ
mbere yakwa nĩ maaritũhĩire andũ na nĩ moonganagia kuuma kũrĩ o cekeri 40 cia betha nĩ ũndũ
wa mũgate na ndibei o mũthenya. Ningĩ, arĩa maamateithagĩrĩria nĩ maahinyagĩrĩria andũ. No niĩ
nĩ ũndũ wa gwĩtigĩra Kĩhoti, ndiekire ũguo.

16 Makĩria ma ũguo, nĩ ndateithĩrĩirie wĩra-inĩ wa gwaka rũthingo rũrũ, na gũtirĩ gĩthaka
twegĩĩrĩire nakĩo; arĩa othe maandungataga nĩ mookĩte kũruta wĩra ũcio. 17 Kwarĩ na Ayahudi na
atongoria 150 arĩa maarĩaga metha-inĩ yakwa, o hamwe na arĩa mookaga kũrĩ ithuĩ moimĩte kũrĩ
ndũrĩrĩ. 18 O mũthenya ndegwa ĩmwe, ng‘ondu ithathatũ iria njega mũno, na nyoni, nĩ
ciahaaragĩrio nĩ ũndũ wakwa, na riita rĩmwe o thutha wa thikũ ikũmi nĩ twakoragwo na ndibei
nyingĩ ya mĩthemba yothe. O na kũrĩ ũguo-rĩ, ndiigana gwĩtia irio iria ciaheagwo ngavana, nĩ
gũkorũo andũ nĩ maaritũhĩirũo nĩ ũndũ wa ũtungata ũcio. 19 Ndagũthaitha wee Kĩhoti wakwa
ũndirikane na ũnjĩke wega, nĩ ũndũ wa maũndũ mothe marĩa njĩkĩte nĩ ũndũ wa andũ aya.

NEHEMIYA 6

1 Na rĩrĩ, rĩrĩa Sanibalati, Tobia, Geshemu ũrĩa Mũarabia, na thũ icio ingĩ citũ meerirũo atĩ nĩ
ndakĩte rũthingo rũu rĩngĩ na atĩ rũtiarĩ na mĩanya yatigarĩte (o na gũtuĩka gũkinyĩria hĩndĩ ĩyo
ndiekĩrĩte mĩrango ihingo-inĩ), 2 o hĩndĩ ĩyo Sanibalati na Geshemu makĩndũmĩra ndũmĩrĩri ĩno,
makiuga: ―Ũka, na ũreke tũbange ihinda rĩrĩa tũngĩcemania icagi-inĩ cia Mũkuru Mwaraganu wa
Ono.‖ Ĩndĩ maabangaga kũnjĩka ũũru. 3 Nĩ ũndũ ũcio ngĩmatũmĩra atũmwo mameere ũũ: ―Ndĩ na
wĩra mũnene mũno ndĩraruta, na ndingĩhota gũikũrũka. Wĩra ũngĩkĩrũgama nĩkĩ ndĩũtige nĩguo
njũke kũrĩ inyuĩ?‖ 4 Nao makĩndũmĩra ndũmĩrĩri o ĩyo maita mana, na niĩ ndamaheaga macokio
o macio hĩndĩ ciothe.

701




5 Thutha ũcio Sanibalati agĩtũma ndungata yake kũrĩ niĩ na ndũmĩrĩri o ĩyo riita rĩa gatano,
ĩkuuĩte marũa guoko-inĩ kwayo mataarĩ matume. 6 Marũa macio maandĩkĩtwo ũũ: ―Thĩinĩ wa
ndũrĩrĩ nĩ kũiguĩtwo, o na Geshemu nĩ aroiga ũndũ ũcio, atĩ wee mũrĩ hamwe na Ayahudi
mũrabanga kũrema. Nĩkĩo mũraaka rũthingo rũu; na kũringana na ũhoro ũcio, kũratuĩka atĩ wee
nĩwe ũgũtuĩka mũthamaki wao. 7 Ningĩ nĩ wamũrĩte anabii nĩguo mahunjie ũhoro waku
Yahrushalayim yothe atĩrĩ, ‗Kũrĩ na mũthamaki thĩinĩ wa Yahuda!‘ Na rĩu mũthamaki nĩ ekwĩrũo
maũndũ macio. Kwoguo ũka nĩguo twarĩrĩrie ũndũ ũcio hamwe.‖

8 Ĩndĩ niĩ ngĩtũmana erũo atĩrĩ: ―Maũndũ macio ũroiga gũtirĩ o na ũmwe wĩkĩkĩte; ũramoiga
kuumana na mwĩcirĩrie waku mwene.‖ 9 Tondũ othe maageragia gũtwĩkĩra guoya, makoiga:
―Moko mao nĩ mekũregera wĩra-inĩ ũcio, na ndũkũrutwo.‖ No rĩu wee Kĩhoti, ndakũhoya wĩkĩre
moko makwa hinya.

10 Ngĩcoka ngĩthiĩ nyũmba-inĩ ya Shemaia mũrũ wa Delaia mũrũ wa Mehetabeli rĩrĩa eehingĩrĩte
kuo. Nake akiuga: ―Reke tũbange ihinda rĩrĩa tũngĩcemania nyũmba-inĩ ya Kĩhoti ũrĩa wa ma,
kũu hekarũ-inĩ, na tũhinge mĩrango ya hekarũ, tondũ nĩ megũka gũkũũraga. Megũka gũkũũraga
ũtukũ.‖ 11 No niĩ ngĩmwĩra atĩrĩ: ―Hihi mũndũ ta niĩ nĩ agĩrĩirũo kũũra? Mũndũ ta niĩ no athiĩ
thĩinĩ wa hekarũ na atũũre? Ndikũingĩra kuo!‖ 12 Ngĩcoka ngĩmenya atĩ ti Kĩhoti wamũtũmĩte,
no nĩ Tobia na Sanibalati maamũrĩhĩte nĩguo arie ũrathi ũcio ũnjĩgiĩ. 13 Aarĩhĩtwo nĩguo anjĩkĩre
guoya na atũme njĩhie, nĩguo magĩe na gĩtũmi gĩa gũũthũkĩria rĩĩtwa nĩgetha maanyũrũrie.

14 Wee Kĩhoti wakwa, ririkana Tobia na Sanibalati na ũririkane maũndũ maya, o na ningĩ
Noadia mũndũ-wa-nja ũrĩa mũnabii na anabii acio angĩ, arĩa maageragia hingo ciothe kũnjĩkĩra
guoya.

15 Kwoguo rũthingo rũu rũkĩrĩkio thutha wa thikũ 52 mũthenya wa 25 wa mweri wa Eluli.

16 Hĩndĩ ĩrĩa thũ citũ ciothe ciaiguire ũhoro ũcio na ndũrĩrĩ iria ciothe ciatũrigicĩirie ikĩona
rũthingo rũu, nĩ ciaconokire mũno na ikĩmenya atĩ wĩra ũcio warutĩtwo nĩ ũndũ wa ũteithio wa
Kĩhoti witũ. 17 Matukũ-inĩ macio andũ arĩa maarĩ igweta a Yahuda nĩ maatũmaga marũa maingĩ
kũrĩ Tobia, nake Tobia akamacokeria. 18 Andũ aingĩ thĩinĩ wa Yahuda nĩ meehĩtĩte
kũmwathĩkagĩra tondũ aarĩ mũthoniwe wa Shekania mũrũ wa Ara, nake mũriũ wake Jehohanani
aahikĩtie mwarĩ wa Meshulamu mũrũ wa Berekia. 19 Ningĩ nĩ maaikaraga makĩnjĩraga maũndũ
mega mamwĩgiĩ magacoka magathiĩ makamwĩra ũrĩa ndoiga. Tobia agacoka akandũmĩra marũa
ma kũnjĩkĩra guoya.

NEHEMIYA 7

1 Na rĩrĩa rũthingo rwarĩkire gwakwo, ngĩĩkĩra mĩrango; nao arangĩri a ihingo, aini, na Alawii
makĩamũrũo. 2 Ngĩcoka ngĩiga Hanania mũrũ wa baba arũgamĩrĩre Yahrushalayim, marĩ hamwe

702




na Hanani mũnene wa Nyũmba Njirigĩre, tondũ aarĩ mũndũ mwĩhokeku mũno na nĩ eetigĩrĩte
Kĩhoti ũrĩa wa ma gũkĩra andũ angĩ aingĩ. 3 Na ngĩmeera atĩrĩ: ―Ihingo cia Yahrushalayim
itiagĩrĩirũo kũhingũrũo o nginya rĩrĩa riũa rĩrĩara, na rĩrĩa mararangĩra-rĩ, magĩrĩirũo kũhinga
mĩrango na mamĩkĩre icũhĩ ciayo. Nao aikari a Yahrushalayim maheo wĩra wa kũrangĩra, o
mũndũ handũ hake ha kũrangĩra na o mũndũ mwena wa mbere wa nyũmba yake.‖ 4 Na rĩrĩ,
itũũra rĩu rĩarĩ rĩaramu na inene, na andũ arĩa maarĩ thĩinĩ warĩo matiarĩ aingĩ, nacio nyũmba
itiaakĩtwo.

5 No Kĩhoti wakwa akĩĩhe rĩciria rĩa gũcokanĩrĩria andũ arĩa maarĩ igweta na atongoria o hamwe
na andũ nĩguo meyandĩkithie kũringana na ndĩra ciao. Ngĩcoka ngĩona ibuku rĩa rekondi ya arĩa
maandĩkithĩtio kũringana na ndĩra ciao arĩa maambatĩte marĩ a mbere, na ngĩona rĩandĩkĩtwo ũũ:

6 Na rĩrĩ aya nĩo andũ arĩa maarĩ a gĩcigo kĩa bũrũri arĩa mooimire ithamĩrio, o acio Mũthamaki
Nebukadineza wa Babuloni aatwarĩte ithamĩrio na nĩo thutha-inĩ maacokire Yahrushalayim na
Yahuda, o mũndũ agĩcoka itũũra rĩake, 7 arĩa mookire hamwe na Zerubabeli, Jeshua, Nehemia,
Azaria, Raamia, Nahamani, Moridekai, Bilishani, Misiperethu, Bigivai, Nehumu, na Baana.

Ũyũ nĩguo warĩ mũigana wa arũme a Isiraeli: 8 ariũ a Paroshu, 2,172;

9 ariũ a Shefatia, 372; 10 ariũ a Ara, 652;

11 ariũ a Pahathu-moabi, arĩa maarĩ a ariũ a Jeshua na Joabu, 2,818;

12 ariũ a Elamu, 1,254;

13 ariũ a Zatu, 845; 14 ariũ a Zakai, 760; 15 ariũ a Binui, 648; 16 ariũ a Bebai, 628; 17 ariũ a
Azigadi, 2,322;

18 ariũ a Adonikamu, 667;

19 ariũ a Bigivai, 2,067;

20 ariũ a Adini, 655; 21 ariũ a Ateri, wa Hezekia, 98;

22 ariũ a Hashumu, 328;

23 ariũ a Bezai, 324; 24 ariũ a Harifu, 112; 25 ariũ a Gibeoni, 95; 26 arũme a Bethilehemu na
Netofa, 188;

27 arũme a Anathothi, 128;

28 arũme a Bethi-azamavethu, 42; 29 arũme a Kiriathu-jearimu, Kefira, na Beerothu, 743;

30 arũme a Rama na Geba, 621;

31 arũme a Mikimasi, 122;

703


32 arũme a Betheli na Ai, 123;

33 arũme a Nebo ĩyo ĩngĩ, 52;

34 ariũ a Elamu ũcio ũngĩ, 1,254;

35 ariũ a Harimu, 320; 36 ariũ a Jeriko, 345; 37 ariũ a Lodi, Hadidi, na Ono, 721;

38 ariũ a Senaa, 3,930.

39 athĩnjĩri-Yahweh maarĩ: ariũ a Jedaia wa nyũmba ya Jeshua, 973;

40 ariũ a Imeri, 1,052; 41 ariũ a Pashuru, 1,247;

42 ariũ a Harimu, 1,017.

43 Alawii maarĩ: ariũ a Jeshua, wa Kadimieli, arĩa maarĩ a ariũ a Hodeva, 74.

44 Aini maarĩ: ariũ a Asafu, 148.

45 Arangĩri a ihingo maarĩ: ariũ a Shalumu, ariũ a Ateri, ariũ a Talimoni, ariũ a Akubu, ariũ a
Hatita, ariũ a Shobai, 138.

46 Ndungata cia hekarũ ciarĩ: ariũ a Ziha, ariũ a Hasufa, ariũ a Tabaothu, 47 ariũ a Keroso, ariũ a
Sia, ariũ a Padoni, 48 ariũ a Lebana, ariũ a Hagaba, ariũ a Salimai, 49 ariũ a Hanani, ariũ a
Gideli, ariũ a Gahari, 50 ariũ a Reaia, ariũ a Rezini, ariũ a Nekoda, 51 ariũ a Gazamu, ariũ a Uza,
ariũ a Pasea, 52 ariũ a Besai, ariũ a Meunimu, ariũ a Nefushesimu, 53 ariũ a Bakabuku, ariũ a
Hakufa, ariũ a Harihuru, 54 ariũ a Bazilithu, ariũ a Mehida, ariũ a Harasha, 55 ariũ a Barikosi,
ariũ a Sisera, ariũ a Tema, 56 ariũ a Nezia, ariũ a Hatifa.

57 Ariũ a ndungata cia Suleimani maarĩ: ariũ a Sotai, ariũ a Soferethu, ariũ a Perida, 58 ariũ a
Jaala, ariũ a Darikoni, ariũ a Gideli, 59 ariũ a Shefatia, ariũ a Hatili, ariũ a Pokerethu-hazebaimu,
ariũ a Amoni. 60 Ndungata ciothe cia hekarũ o hamwe na ariũ a ndungata cia Suleimani maarĩ
392.

61 Nao aya nĩo maambatire kuuma Teli-mela, Teli-harasha, Kerubu, Adoni, na Imeri, no
matiahotire kuonania nyũmba ya maithe mao na kĩhumo kĩao, nĩguo kũmenyeke kana maarĩ a
Isiraeli: 62 ariũ a Delaia, ariũ a Tobia, ariũ a Nekoda, 642.

63 Na kuuma harĩ athĩnjĩri-Yahweh: ariũ a Habaia, ariũ a Hakozu, ariũ a Barizilai, ũrĩa wahikirie
mũtumia kuuma harĩ airĩtu a Barizilai ũrĩa Mũgileadi na agĩĩtanio na rĩĩtwa rĩao. 64 Acio
meethire marĩĩtwa mao rekondi-inĩ nĩguo mamenye ndĩra ciao, no matiamonire, kwoguo
makĩaga kwagĩrĩra gũtuĩka athĩnjĩri-Yahweh. 65 Ngavana akĩmeera atĩ matiaagĩrĩirũo kũrĩa indo
iria nyamũre mũno nginya rĩrĩa hangĩagĩire na Mũthĩnjĩri-Yahweh ũngĩatuĩririe ũhoro akĩhũthĩra
Urimu na Thumimu.

704


66 Mũigana wa kĩũngano kĩu gĩothe warĩ 42,360,

67 hatatarĩtwo ngombo ciao cia arũme na atumia, iria ciarĩ 7,337; ningĩ nĩ maarĩ na aini 245
arũme na andũ-a-nja. 68 Maarĩ na mbarathi 736, nyũmbũ 245,

69 ngamĩra 435, ndigiri 6,720.

70 Amwe arĩa maarĩ atongoria a nyũmba cia maithe mao nĩ maarutire mĩhothi nĩ ũndũ wa wĩra
ũcio. Ngavana akĩheana drakma 1,000 cia thahabu, mbakũri 50, na kanjũ 530 cia athĩnjĩri-
Yahweh ciigwo kĩgĩna-inĩ. 71 Nao amwe arĩa maarĩ atongoria a nyũmba cia maithe mao
makĩheana drakma 20,000 cia thahabu na mina 2,200 cia betha ciigwo kĩgĩna-inĩ nĩ ũndũ wa
wĩra ũcio. 72 Nao andũ acio angĩ makĩheana drakma 20,000 cia thahabu, mina 2,000 cia betha,
na kanjũ 67 cia athĩnjĩri-Yahweh.

73 Na athĩnjĩri-Yahweh, Alawii, arangĩri a ihingo, aini, andũ amwe, na ndungata cia hekarũ, na
andũ acio angĩ othe a Isiraeli makĩambĩrĩria gũikara matũũra-inĩ mao. Rĩrĩa mweri wa mũgwanja
wakinyire, andũ a Isiraeli nĩ maakoretwo mambĩrĩirie gũikara matũũra-inĩ mao.

NEHEMIYA 8

1 Nao andũ othe makĩũngana marĩ kĩndũ kĩmwe kĩhaaro-inĩ kĩa mũingĩ kĩrĩa kĩarĩ mbere ya
Kĩhingo kĩa Maĩ, na makĩĩra Ezara ũrĩa mwandĩki oke na ibuku rĩa Watho wa Musa, ũrĩa
Yahweh aathĩte Isiraeli. 2 Nĩ ũndũ ũcio mũthenya wa mbere wa mweri wa mũgwanja, Ezara ũcio
mũthĩnjĩri-Yahweh agĩtwara Watho ũcio mbere ya kĩũngano kĩu kĩa arũme, andũ-a-nja, na andũ
othe arĩa mangĩahotire gũthikĩrĩria na mataũkĩrũo. 3 Nake agĩthoma ibuku rĩu anĩrĩire kuuma
rũcinĩ gũgĩthererũka nginya mũthenya gatagatĩ arĩ hau mbere kĩhaaro-inĩ kĩa mũingĩ kĩu kĩarĩ
mbere ya Kĩhingo kĩa Maĩ, akĩrĩthomera arũme, andũ-a-nja, na andũ arĩa othe mangĩataũkĩirũo;
nao andũ magĩthikĩrĩria na kinyi ũhoro ũrĩa warĩ ibuku-inĩ rĩu rĩa Watho. 4 Na Ezara ũcio
mwandĩki aarũgamĩte handũ igũrũ haakĩtwo na mbaũ, harĩa haathondeketwo tondũ wa ũndũ
ũcio; na arĩa maarũgamĩte mwena wake wa ũrĩo maarĩ, Matithia, Shema, Anaia, Uriya, Hilikia,
na Maaseia; nao arĩa maarũgamĩte mwena wake wa ũmotho maarĩ, Pedaia, Mishaeli, Malikiya,
Hashumu, Hashi-badana, Zakaria, na Meshulamu.

5 Ezara agĩkĩhingũra ibuku rĩu andũ acio othe makĩonaga nĩ gũkorũo aarĩ handũ igũrũ rĩa andũ
othe. Na rĩrĩa aarĩhingũrire, andũ othe makĩrũgama. 6 Ezara agĩcoka akĩgooca Yahweh Kĩhoti
ũrĩa wa ma, o we Ũrĩa mũnene, nao andũ acio othe makiuga, ―Amein! Amein!‖ na makĩoya
moko mao na igũrũ. Magĩcoka makĩinamĩrĩra Yahweh maturumithĩtie mothiũ mao thĩ. 7 Nao
Jeshua, Bani, Sherebia, Jamini, Akubu, Shabethai, Hodia, Maaseia, Kelita, Azaria, Jozabadu,
Hanani, Pelaia, arĩa maarĩ Alawii, nĩ maataaragĩria andũ Watho ũcio, nao andũ acio magĩikara o
marũgamĩte. 8 Na magĩthiĩ na mbere gũthoma ibuku rĩu na kayũ, kuuma Watho-inĩ wa Kĩhoti

705




ũrĩa wa ma, magĩtaaragĩria na njĩra ĩrataũkĩka na makonania wega ũrĩa Watho uugĩte; nĩ ũndũ
ũcio magĩteithia andũ gũtaũkĩrũo nĩ ũhoro ũcio wathomagwo.

9 Nake Nehemia, ũrĩa warĩ ngavana hĩndĩ ĩyo, Ezara mũthĩnjĩri-Yahweh na mwandĩki, na Alawii
arĩa maarutaga andũ ũhoro, makĩĩra andũ othe ũũ: ―Mũthenya ũyũ nĩ mwamũre harĩ Yahweh
Kĩhoti wanyu. Mũtigacakae kana mũrĩre.‖ Tondũ andũ othe nĩ maarĩraga maigua ciugo cia
Watho. 10 Akĩmeera ũũ: ―Thiĩi, mũrĩe nyama noru na mũnyue kĩrĩa kĩrĩ cama, nao arĩa matarĩ na
kĩndũ mahaarĩirie mũmaneanĩre irio; nĩ gũkorũo mũthenya ũyũ nĩ mwamũre harĩ Mwathi witũ,
na mũtikaigue kĩeha, tondũ gĩkeno kĩrĩa kiumaga kũrĩ Yahweh nĩkĩo mwĩgitio wanyu.‖ 11 Nao
Alawii nĩ maahooragĩria andũ, makĩmeeraga atĩrĩ: ―Mũtikarĩre! tondũ mũthenya ũyũ nĩ
mwamũre, na mũtikaigue kĩeha.‖ 12 Nĩ ũndũ ũcio andũ othe magĩthiĩ kũrĩa na kũnyua na
kũneanĩra arĩa angĩ irio na gũkena mũno, nĩ gũkorũo nĩ maataũkĩirũo nĩ ciugo icio
maamenyithĩtio.

13 Na mũthenya wa kerĩ, arĩa maarĩ atongoria a nyũmba cia maithe ma andũ othe, athĩnjĩri-
Yahweh, na Alawii magĩcokanĩrĩra hamwe mathiũrũrũkĩirie Ezara ũcio mwandĩki nĩgetha magĩe
na ũtaũku makĩria wĩgiĩ ciugo cia Watho ũcio. 14 Nao makĩona handĩkĩtwo Watho-inĩ ũrĩa
Yahweh aathanĩte kũgerera kũrĩ Musa atĩ andũ a Isiraeli maagĩrĩirũo gũikara ithũnũ-inĩ hĩndĩ ya
gĩathĩ mweri-inĩ wa mũgwanja, 15 na atĩ maagĩrĩirũo kwanĩrĩra na kũmenyithania matũũra-inĩ
mao mothe na Yahrushalayim guothe, makiugaga: ―Thiĩi gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma na mũrehe
mathangũ ma mĩtĩ ya mĩtamaiyũ, mĩtĩ ya mĩcinda-nũgũ, mĩtĩ ya mĩhandathi na mĩtĩ ya mĩkĩndũ,
na mathangũ ma mĩtĩ ĩngĩ ĩrĩa ĩ mathangũ manene ma gũthondeka ithũnũ, kũringana na ũrĩa
kwandĩkĩtwo.‖

16 Nĩ ũndũ ũcio andũ magĩthiĩ na makĩrehe mathangũ ma gũthondeka ithũnũ ciao, o mũndũ
igũrũ rĩa nyũmba yake, o hamwe na thĩinĩ wa nja ciao, thĩinĩ wa nja cia nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa
wa ma, kĩhaaro kĩa mũingĩ gĩa Kĩhingo kĩa Maĩ, na kĩhaaro kĩa mũingĩ gĩa Kĩhingo kĩa Efiraimu.
17 Nĩ ũndũ ũcio, andũ othe a kĩũngano kĩu acio mooimĩte ithamĩrio magĩthondeka ithũnũ na
maaikaraga ithũnũ-inĩ icio, nĩ gũkorũo andũ a Isiraeli matierĩgĩte gwĩka ũndũ ũcio na njĩra ĩyo
kuuma hĩndĩ ya matukũ ma Joshua mũrũ wa Nuni nginya mũthenya ũcio, kwoguo gũkĩgĩa na
gĩkeno kĩnene mũno. 18 Na mũthenya o mũthenya ibuku rĩa Watho wa Kĩhoti ũrĩa wa ma nĩ
rĩathomagwo, kuuma mũthenya wa mbere nginya mũthenya wa mũico. Na makĩgĩa na
gĩkũngũĩro kĩu thikũ mũgwanja, naguo mũthenya wa kanana gũkĩgĩa na kĩgomano kĩamũre, o ta
ũrĩa maagĩrĩirũo nĩ gwĩka.

NEHEMIYA 9

1 Na rĩrĩ, mũthenya wa 24 mweri-inĩ o ũcio, andũ a Isiraeli makĩũngana; mehingĩte kũrĩa
mehumbĩte nguo cia makũnia na makehaka tĩri. 2 Nao andũ a rũciaro rwa Isiraeli

706




makĩĩyamũrania na andũ othe a kũngĩ, na makĩrũgama makiumbũra mehia mao o hamwe na
mahĩtia ma maithe mao. 3 Magĩcoka makĩrũgama o hau maarĩ na magĩthoma manĩrĩire ibuku rĩa
Watho wa Yahweh Kĩhoti wao ta ihinda rĩa mathaa matatũ; na mathaa mangĩ matatũ nĩ kumbũra
mooimbũraga mehia mao na makainamĩrĩra Yahweh Kĩhoti wao.

4 Nao Jeshua, Bani, Kadimieli, Shebania, Buni, Sherebia, Bani, na Kenani makĩrũgama handũ
haarĩ igũrũ ha Alawii, na magĩkaĩra Yahweh Kĩhoti wao na mũgambo mũnene. 5 Na Jeshua,
Kadimieli, Bani, Hashabineia, Sherebia, Hodia, Shebania, na Pethahia, arĩa maarĩ Alawii
makiuga atĩrĩ: ―Rũgamai mũgooce Yahweh Kĩhoti wanyu nginya tene na tene. Reke magooce
rĩĩtwa rĩaku rĩrĩ riri, rĩrĩa rĩtũũgĩrĩtio igũrũ rĩa kĩrathimo na rũgooco o ruothe.

6 ―Wee wiki nowe Yahweh; nĩwe wombire igũrũ, o nginya igũrũ rĩrĩa rĩrĩ igũrũ mũno na mbũtũ
ciarĩo, ũkĩũmba thĩ na kĩrĩa gĩothe kĩrĩ kuo, iria na kĩrĩa gĩothe kĩrĩ thĩinĩ warĩo. Na ciothe nĩwe
ũcitũũragia muoyo, na mbũtũ cia igũrũ nĩ ikũinamagĩrĩra. 7 Wee nĩwe Yahweh Kĩhoti ũrĩa wa
ma, o wee wathuurire Aburamu na ũkĩmũruta Uru kwa Akalidei na ũkĩmũhe rĩĩtwa Iburahimu. 8
Nĩ woonire ngoro yake ĩĩhokekete maitho-inĩ maku, kwoguo ũkĩgĩa kĩrĩkanĩro nake atĩ nĩ
ũkaamũhe bũrũri wa Akanaani, Ahiti, Aamori, Aperizi, Ajebusi, Agirigashi, ũũhe rũciaro rwake;
na nĩ wahingirie ciĩranĩro ciaku, tondũ ũrĩ mũthingu.

9 ―Nĩ woonire mĩnyamaro ya maithe maitũ ma tene rĩrĩa maarĩ Misiri, na ũkĩigua kĩrĩro kĩao marĩ
Iria-inĩ Itune. 10 Ningĩ nĩ waringire ciama ũgĩũkĩrĩra Firauni na ndungata ciake ciothe na andũ
othe a bũrũri wake, tondũ nĩ wamenyaga atĩ nĩ maahinyagĩrĩria andũ aku marĩ na mwĩtĩo. Na
ũgĩĩthondekera rĩĩtwa rĩrĩa rĩtũũraga nginya ũmũthĩ. 11 Na ũkĩgayania iria mbere yao, nĩ ũndũ
ũcio magĩtuĩkania iria magereire thĩ nyũmũ, nao arĩa maamoimĩte thutha ũkĩmaikia kũrĩa kũriku
o ta ihiga rĩikĩtio maĩ-inĩ marĩ na hinya mũingĩ. 12 Ũkĩmatongoria mũthenya na gĩtugĩ gĩa itu,
naguo ũtukũ ũkĩmatongoria na gĩtugĩ kĩa mwaki, nĩguo ũmamũrĩkĩre njĩra ĩrĩa maagĩrĩirũo nĩ
gũthiĩra. 13 Na ũgĩikũrũka igũrũ rĩa Kĩrĩma gĩa Sinai na ũkĩaria nao kuuma igũrũ na ũkĩmahe
matuĩro ma ũthingu, mawatho ma ũhoro wa ma, matua o na maathani mega. 14 Ũkĩmamenyithia
Thabatũ yaku nyamũre, na ũkĩmahe maathani, matua, na watho kũgerera kũrĩ Musa ndungata
yaku. 15 Ũkĩmahe mũgate kuuma igũrũ rĩrĩa maarĩ ahũtu, na ũkĩruta maĩ kuuma ihiga-inĩ hĩndĩ
ĩrĩa maarĩ anyotu, na ũkĩmeera maingĩre na megwatĩre bũrũri ũrĩa wehĩtĩte atĩ nĩ ũngĩkamahe.

16 ―Ĩndĩ maithe maitũ ma tene, magĩĩtĩa na makĩũmia ciongo, na matiathikagĩrĩria maathani
maku. 17 Nao makĩrega gũthikĩrĩria, na makĩaga kũririkana ciĩko ciaku cia magegania iria wekĩte
gatagatĩ-inĩ kao, no makĩũmia ciongo na magĩthuura mũtongoria wa kũmacokia Misiri ũkombo-
inĩ wao. Ĩndĩ wee wĩ Kĩhoti ũkoragwo ehaarĩirie kuohanĩra, mũcayanĩri na mũigua tha,
ndũhiũhaga kũrakara na ũiyũirũo nĩ ũtugi, na ndwamatiganĩirie. 18 O na rĩrĩa meethondekeire
mũhianano wa njaũ ya cuma na makiuga, ‗Ũyũ nĩwe Kĩhoti waku, ũrĩa wagũtongoririe agĩkũruta
bũrũri wa Misiri,‘ na magĩka maũndũ manene ma gũkwagĩra gĩtĩo, 19 o na hĩndĩ ĩyo, wee nĩ
ũndũ wa tha ciaku nyingĩ, ndwamatiganĩirie werũ-inĩ. Gĩtugĩ gĩa itu kĩrĩa kĩamatongoragia njĩra-
inĩ mũthenya gĩtieherire igũrũ rĩao, o na kana itu rĩa mwaki rĩkĩehera rĩrĩa rĩamamũrĩkagĩra ũtukũ
njĩra ĩrĩa maagĩrĩirũo nĩ gũthiĩra. 20 Na ũkĩmahe roho waku mwega amaatarage, na ndwagire

707


kũmahe maana, na nĩ wamaheaga maĩ rĩrĩa manyota. 21 Wamaheire irio werũ-inĩ mĩaka 40.
Matirĩ kĩndũ maagire. Nguo ciao itiigana gũthira, o na magũrũ mao matiaimbire.

22 ―Nĩ wamaheire mothamaki na ikundi cia andũ, ũkĩmagaĩra gĩcunjĩ kĩmwe thutha wa kĩrĩa
kĩngĩ, nginya makĩĩgwatĩra bũrũri wa Sihoni, na nĩguo bũrũri wa mũthamaki wa Heshiboni, o
hamwe na bũrũri wa Ogu mũthamaki wa Bashani. 23 Nao ariũ ao ũkĩmatua aingĩ mũno o ta njata
cia igũrũ. Ũgĩcoka ũkĩmakinyia bũrũri ũrĩa werĩire maithe mao ma tene atĩ nĩ maagĩrĩirũo
kũingĩra na mawĩgwatĩre. 24 Kwoguo ariũ ao makĩingĩra na makĩĩgwatĩra bũrũri ũcio, na
ũgĩtooria Akanaani mbere yao, o acio maarĩ aikari a bũrũri ũcio, na ũkĩneana athamaki ao na
andũ a bũrũri ũcio guoko-inĩ kwao, mameke ũrĩa mangĩonire arĩ wega. 25 Na magĩtunyana
matũũra marĩa marĩ na ũgitĩri o hamwe na bũrũri mũnoru, na makĩĩgwatĩra nyũmba ciaiyũire
indo njega cia mĩthemba yothe, ithima cia maĩ cienjetwo, mĩgũnda ya mĩthabibũ, mĩgũnda ya
mĩtamaiyũ na mĩtĩ mĩingĩ ya matunda. Nĩ ũndũ ũcio makĩrĩa makĩhũna na magĩtunguha, na
makĩĩrahĩra wega waku mũingĩ.

26 ―No rĩrĩ, makĩaga gwathĩka na magĩkũremera na makĩhũgũkĩra Watho waku. Makĩũraga
anabii aku arĩa maamakaanagia nĩgetha mamacokie kũrĩ we, na magĩka maũndũ manene ma
gũkwagĩra gĩtĩo. 27 Nĩ ũndũ ũcio ũkĩmaneana guoko-inĩ gwa thũ ciao, iria ciaikaraga
ikĩmarehagĩra mĩtangĩko. No nĩ maagũkayagĩra hĩndĩ ya mĩtangĩko yao, nawe ũkamaigua ũrĩ kũu
igũrũ; na nĩ ũndũ wa tha ciaku nyingĩ, nĩ wamaheaga andũ a kũmahonokia kuuma guoko-inĩ gwa
thũ ciao.

28 ―No marĩkia kuona ũhonokio, nĩ meekaga maũndũ moru maitho-inĩ maku o na ihenya, nawe
ũkamatiganĩria guoko-inĩ gwa thũ ciao, iria ciamaathaga. Thutha ũcio magagũcokerera na
magagũkaĩra ũmateithie, nawe ũkamaigua ũrĩ kũu igũrũ na ũkamahonokia rĩngĩ na rĩngĩ nĩ ũndũ
wa tha ciaku nyingĩ. 29 O na gũtuĩka nĩ wamakaanagia nĩgetha ũmacokie Watho-inĩ waku-rĩ, nĩ
meetĩire na makĩrega gũthikĩrĩria maathani maku; na makĩremera matua maku, marĩa
mangĩtũũria mũndũ muoyo angĩmarũmĩrĩra. Ĩndĩ nĩ ũndũ wa ũremi magĩkũhũgũkĩra na makĩũmia
ciongo ciao, na makĩrega gũthikĩrĩria. 30 Nĩ wamakirĩrĩirie mĩaka mĩingĩ na ũgĩikara
ũkĩmakaanagia na roho waku kũgerera kũrĩ anabii aku, no makĩrega gũthikĩrĩria. Marigĩrĩrio-inĩ
ũkĩmaneana guoko-inĩ kwa andũ a mabũrũri. 31 Na nĩ ũndũ wa tha ciaku nyingĩ, ndwamaniinire
o na kana ũkĩmatiganĩria, nĩ gũkorũo wee wĩ Kĩhoti mũcayanĩri na mũigua tha.

32 ―Na rĩu Kĩhoti witũ-rĩ, wee Kĩhoti mũnene, ũrĩ hinya, na wa magegania, wee ũhingĩtie
kĩrĩkanĩro gĩaku na ũkonania ũtugi, ndũkahũthie moritũ mothe marĩa matũkorete, magakora
athamaki aitũ, anene aitũ, athĩnjĩri-Yahweh aitũ, anabii aitũ, maithe maitũ ma tene, na andũ aku
othe kuuma o matukũ-inĩ ma athamaki a Ashuri nginya ũmũthĩ. 33 Wee ũkoretwo ũrĩ mũthingu
maũndũ-inĩ mothe marĩa matũkorete, nĩ gũkorũo wĩkĩte maũndũ ma ma o ma; no ithuĩ nĩ ithuĩ
twĩkĩte maũndũ ma waganu. 34 Nao athamaki aitũ, anene aitũ, athĩnjĩri-Yahweh aitũ, na maithe
maitũ ma tene, matirũmagĩrĩra Watho waku o na kana magaathĩkĩra maathani maku o na
iririkania ciaku iria wanamakaania nacio. 35 O na rĩrĩa maarĩ ũthamaki-inĩ wao magĩkenera wega
mũingĩ ũrĩa wamaheete rĩrĩa maarĩ bũrũri-inĩ mwariĩ na mũnoru ũrĩa wamaheete, matiigana

708


gũgũtungatĩra na matiatigire mĩtugo yao mĩũru. 36 Rĩu ũmũthĩ ithuĩ tũrĩ ngombo, ngombo
bũrũri-inĩ ũrĩa waheire maithe maitũ ma tene marĩage maciaro maguo na indo ciaguo iria njega.
37 Maciaro maguo maingĩ marĩagwo nĩ athamaki arĩa ũigĩte igũrũ ritũ nĩ ũndũ wa mehia maitũ.
Mathaga mĩĩrĩ itũ na mahiũ maitũ o ta ũrĩa monaga kwagĩrĩire, na rĩu tũrĩ mĩtangĩko-inĩ mĩnene.

38 ―Kwoguo nĩ ũndũ wa maũndũ macio mothe, nĩ tũgũthondeka kĩrĩkanĩro kĩrũmu na tũkĩandĩke,
na gĩĩkĩrũo mũkonde na njĩra ya kũhũũrũo mũhũũri nĩ anene aitũ, Alawii aitũ na athĩnjĩri-
Yahweh aitũ.‖

NEHEMIYA 10

1 Arĩa meekĩrire kĩrĩkanĩro kĩu mũkonde na njĩra ya kũhũũra mũhũũri maarĩ:

Nehemia ũrĩa ngavana mũrũ wa Hakalia,

Na Zedekia, 2 Seraia, Azaria, Jeremia, 3 Pashuru, Amaria, Malikiya, 4 Hatushu, Shebania,
Maluku, 5 Harimu, Meremothu, Obadia, 6 Danieli, Ginethoni, Baruku, 7 Meshulamu, Abiya,
Mijamini, 8 Maazia, Biligai, na Shemaia; acio maarĩ athĩnjĩri-Yahweh.

9 Nao Alawii arĩa meekĩrire mũkonde maarĩ: Jeshua mũrũ wa Azania, Binui wa ariũ a Henadadi,
Kadimieli, 10 na ariũ a ithe wao, nĩo Shebania, Hodia, Kelita, Pelaia, Hanani, 11 Mika, Rehobu,
Hashabia, 12 Zakuri, Sherebia, Shebania, 13 Hodia, Bani, na Beninu.

14 Nao atongoria a andũ maarĩ: Paroshu, Pahathu-moabi, Elamu, Zatu, Bani, 15 Buni, Azigadi,
Bebai, 16 Adoniya, Bigivai, Adini, 17 Ateri, Hezekia, Azuri, 18 Hodia, Hashumu, Bezai, 19
Harifu, Anathothi, Nebai, 20 Magipiashu, Meshulamu, Heziri, 21 Meshezabeli, Zadoku, Yadua,
22 Pelatia, Hanani, Anaia, 23 Hoshea, Hanania, Hashubu, 24 Haloheshu, Piliha, Shobeku, 25
Rehumu, Hashabina, Maaseia, 26 Ahiya, Hanani, Anani, 27 Maluku, Harimu, na Baana.

28 Nao andũ acio angĩ othe—athĩnjĩri-Yahweh, Alawii, arangĩri a ihingo, aini, na ndungata cia
hekarũ, na andũ othe arĩa meeyamũranirie na andũ a mabũrũri nĩguo marũmĩrĩre Watho wa
Kĩhoti ũrĩa wa ma, o hamwe na atumia ao, ariũ ao, na airĩtu ao, arĩa othe maarĩ na ũmenyo na
ũtaũku— 29 makĩnyitanĩra na ariũ a ithe wao, andũ ao arĩa maarĩ igweta, na makĩĩyoha na kĩrumi
na mwĩhĩtwa, atĩ nĩ marĩrũmagĩrĩra Watho wa Kĩhoti ũrĩa wa ma, ũrĩa waheanĩtwo kũgerera
Musa ndungata ya Kĩhoti ũrĩa wa ma, na atĩ nĩ marĩhingagia biũ maathani mothe ma Yahweh
Mwathi witũ, matuĩro make ma cira, ona irĩra cia watho wake wa kũrũmĩrĩrwo . 30 Tũtikaneana
airĩtu aitũ kũrĩ andũ a bũrũri, na tũtikoya airĩtu ao nĩguo mahikio nĩ ariũ aitũ.

709





31 Andũ a bũrũri mangĩrehe indo ciao na irio cia mĩthemba yothe kwendia mũthenya wa
Thabatũ, tũtikagũra kĩndũ o na kĩrĩkũ kuuma kũrĩ o mũthenya wa Thabatũ kana mũthenya
mwamũre. Ningĩ tũtirĩrĩmaga mĩgũnda mwaka wa mũgwanja na nĩ tũrĩohanagĩra thiirĩ o wothe.

32 Ningĩ nĩ twetuĩra ithuĩ ene atĩ o mwaka o mũndũ nĩ arĩrutaga gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ithatũ gĩa
cekeri nĩ ũndũ wa ũtungata wa nyũmba ya Kĩhoti witũ, 33 nĩ ũndũ wa mĩgate ya kũiganĩrĩrũo,
igongona rĩa mũtu rĩrĩa rĩrutagwo hingo ciothe, igongona rĩa njino rĩrĩa rĩrutagwo hingo ciothe
rĩa Thabatũ na tũrũgamo twa mweri, na nĩ ũndũ wa ciathĩ cia mahinda marĩa matuĩtwo, nĩ ũndũ
wa indo iria nyamũre, na nĩ ũndũ wa magongona ma mehia ma kũhumbĩra mehia ma Isiraeli, na
nĩ ũndũ wa wĩra wothe wa nyũmba ya Kĩhoti witũ.

34 Ningĩ nĩ tũgũcuka mĩtĩ nĩ ũndũ wa ngũ iria athĩnjĩri-Yahweh, Alawii, na andũ acio angĩ
magĩrĩirũo kũrehe nyũmba-inĩ ya Kĩhoti witũ kũringana na nyũmba cia maithe maitũ, mahinda
marĩa matuĩtwo, mwaka o mwaka, cia gwakanaga kĩgongona-inĩ kĩa Yahweh Kĩhoti witũ,
kũringana na ũrĩa kwandĩkĩtwo Watho-inĩ. 35 Ningĩ mwaka o mwaka nĩ tũrĩrehaga nyũmba-inĩ
ya Yahweh maciaro ma mbere ma mĩgũnda itũ na matunda ma mbere ma mũtĩ o wothe wa
matunda, 36 o hamwe na ariũ aitũ a irigithathi na marigithathi ma mahiũ maitũ—kũringana na
ũrĩa kwandĩkĩtwo Watho-inĩ—na marigithathi ma ng‘ombe citũ na ma ng‘ondu citũ. Nĩ
tũrĩcirehaga nyũmba-inĩ ya Kĩhoti witũ, kũrĩ athĩnjĩri-Yahweh arĩa matungataga nyũmba-inĩ ya
Kĩhoti witũ. 37 Ningĩ kĩmere gitũ kĩambere kĩa maciaro ma mĩgũnda, mĩhothi itũ, maciaro ma
mũtĩ wa mũthemba o wothe, ndibei ya mũhihano, na maguta, nĩ twagĩrĩirũo gũcitwara kũrĩ
mũthĩnjĩri-Yahweh rumu-inĩ cia kũiga indo nyũmba-inĩ ya Kĩhoti witũ, o hamwe na gĩcunjĩ gĩa
ikũmi kuuma mĩgũnda-inĩ itũ gĩa gũtwarĩra Alawii, tondũ Alawii nĩo macokanagĩrĩria icunjĩ cia
ikũmi matũũra-inĩ maitũ mothe marĩa makoragwo na ũrĩmi.

38 Nake mũthĩnjĩri-Yahweh, mũrũ wa Haruni, agĩrĩirũo gũkorũo hamwe na Alawii rĩrĩa Alawii
maracokanĩrĩria gĩcunjĩ gĩa ikũmi; na Alawii nĩ magĩrĩirũo kũruta gĩcunjĩ gĩa ikũmi kuuma harĩ
gĩcunjĩ kĩu gĩa ikũmi matware nyũmba-inĩ ya Kĩhoti witũ, rumu-inĩ cia thitoo. 39 Nĩ gũkorũo
rumu-inĩ cia kũiga indo nĩkuo ciana cia Isiraeli na ariũ a Alawii magĩrĩirũo gũtwara mĩhothi ĩyo
ya irio, ndibei ya mũhihano, na maguta, na kũu nĩkuo indo cia harĩa hamũre irĩ, o hamwe na
athĩnjĩri-Yahweh arĩa matungataga, arangĩri a ihingo, na aini. Tũtigatiganĩria nyũmba ya Kĩhoti
witũ.

NEHEMIYA 11

1 Na rĩrĩ, anene a andũ maaikaraga Yahrushalayim; no andũ acio angĩ magĩcuka mĩtĩ nĩguo
matware mũndũ ũmwe harĩ andũ ikũmi aikarage Yahrushalayim, itũũra rĩrĩa rĩamũre, nao acio
angĩ kenda maikarage matũũra-inĩ macio mangĩ. 2 Nao andũ makĩrathima arũme othe arĩa
meerutĩire gũikaraga Yahrushalayim.

710




3 Aya nĩo atongoria a gĩcigo kĩa bũrũri arĩa maaikaraga Yahrushalayim. (Andũ a Isiraeli acio
angĩ, athĩnjĩri-Yahweh, Alawii, na ndungata cia hekarũ, na ariũ a ndungata cia Suleimani,
maaikaraga matũũra-inĩ macio mangĩ ma Yahuda, o mũndũ harĩa aagaĩirũo itũũra-inĩ rĩake.

4 O na andũ amwe a Yahuda na a Benjamini maaikaraga Yahrushalayim.) Andũ a Yahuda maarĩ,
Athaia mũrũ wa Uzia mũrũ wa Zakaria mũrũ wa Amaria mũrũ wa Shefatia mũrũ wa Mahalaleli
mũrũ wa Perezu, 5 na Maaseia mũrũ wa Baruku mũrũ wa Kolihoze mũrũ wa Hazaia mũrũ wa
Adaia mũrũ wa Joiaribu mũrũ wa Zakaria mũrũ wa Mũshela. 6 Ariũ othe a Perezu arĩa
maaikaraga Yahrushalayim maarĩ arũme 468 marĩ na ũhoti.

7 Nao andũ a Benjamini maarĩ: Salu mũrũ wa Meshulamu mũrũ wa Joedi mũrũ wa Pedaia mũrũ
wa Kolaia mũrũ wa Maaseia mũrũ wa Ithieli mũrũ wa Jeshaia, 8 na thutha wake Gabai na Salai,
andũ 928;

9 na Joeli mũrũ wa Zikiri nĩwe warĩ mũrori wao, nake Yahuda mũrũ wa Hasenua nĩwe warĩ
mũnini wake itũũra-inĩ rĩu.

10 Kuuma harĩ athĩnjĩri-Yahweh haarĩ na: Jedaia mũrũ wa Joiaribu, Jakini, 11 Seraia mũrũ wa
Hilikia mũrũ wa Meshulamu mũrũ wa Zadoku mũrũ wa Meraiothu mũrũ wa Ahitubu, ũrĩa warĩ
mũtongoria nyũmba-inĩ ya ũrĩa wa ma, 12 na ariũ a ithe wao arĩa maarutire wĩra wa nyũmba ĩyo,
maarĩ 822; na Adaia mũrũ wa Jerohamu mũrũ wa Pelalia mũrũ wa Amuzi mũrũ wa Zakaria mũrũ
wa Pashuru mũrũ wa Malikiya, 13 na ariũ a ithe, arĩa maarĩ atongoria a nyũmba cia maithe mao,
andũ 242; na Amashusai mũrũ wa Azareli mũrũ wa Ahazai mũrũ wa Meshilemothu mũrũ wa
Imeri, 14 na ariũ a ithe wao arĩa maarĩ andũ marĩ hinya, arũme marĩ ũcamba, andũ 128; nake
mũrori wao aarĩ Zabedieli, ũrĩa woimĩte nyũmba-inĩ ĩrĩ igweta.

15 Kuuma harĩ Alawii haarĩ na: Shemaia mũrũ wa Hashubu mũrũ wa Azirikamu mũrũ wa
Hashabia mũrũ wa Buni, 16 na Shabethai na Jozabadu, arĩa maarĩ atongoria gatagatĩ-inĩ ka
Alawii, na nĩo maarũgamĩrĩire maũndũ ma nja ma nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa wa ma; 17 na Matania,
mũrũ wa Mika mũrũ wa Zabedi mũrũ wa Asafu, ũrĩa watongoragia ũini, na nĩ aatongoragia
nyĩmbo hĩndĩ ya mahoya, na Bakabukia, ũrĩa warĩ wa kerĩ harĩ ariũ a ithe wao, na Abada mũrũ
wa Shamua mũrũ wa Galali mũrũ wa Jeduthuni. 18 Alawii othe arĩa maarĩ Itũũra-inĩ rĩu rĩamũre
maarĩ 284.

19 Nao arangĩri a ihingo, nĩo Akubu, Talimoni, na ariũ a ithe wao arĩa maarangagĩra ihingo, andũ
172.

20 Andũ a Isiraeli acio angĩ, athĩnjĩri-Yahweh, na Alawii maarĩ matũũra-inĩ macio mangĩ mothe
ma Yahuda, o mũndũ harĩa aagaĩirũo. 21 Ndungata cia hekarũ ciaikaraga Ofeli, na Ziha marĩ
hamwe na Gishipa nĩo maarũgamĩrĩire ndungata cia hekarũ.

22 Mũrori wa Alawii thĩinĩ wa Yahrushalayim aarĩ Uzi mũrũ wa Bani mũrũ wa Hashabia mũrũ
wa Matania mũrũ wa Mika, wa ariũ a Asafu, arĩa maarĩ aini; nĩwe warũgamĩrĩire wĩra wa

711


nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa wa ma. 23 Tondũ nĩ kwarĩ na watho ũmegiĩ woimĩte kũrĩ mũthamaki, na
nĩ haarĩ indo ciaagĩrĩire kũneagwo aini kũringana na mabataro mao ma o mũthenya. 24 Nake
Pethahia mũrũ wa Meshezabeli wa ariũ a Zera mũrũ wa Yahuda nĩwe wataaraga mũthamaki
maũndũ-inĩ mothe megiĩ andũ.

25 Ũhoro-inĩ wĩgiĩ matũũra na ithaka ciamo, andũ amwe a Yahuda maaikaraga Kiriathu-ariba na
taũni ciakuo iria ciathiũrũrũkĩirie, Diboni na taũni ciakuo iria ciathiũrũrũkĩirie, Jekabizeeli na
matũũra makuo, 26 thĩinĩ wa Jeshua, thĩinĩ wa Molada, thĩinĩ wa Bethi-peletu, 27 thĩinĩ wa
Hazaru-shuali, thĩinĩ wa Biri-shiba, na taũni ciakuo iria ciathiũrũrũkĩirie, 28 thĩinĩ wa Zikilagi,
thĩinĩ wa Mekona na taũni ciakuo iria ciathiũrũrũkĩirie, 29 thĩinĩ wa Eni-rimoni, thĩinĩ wa Zora,
na thĩinĩ wa Jaramuthu, 30 thĩinĩ wa Zanoa, thĩinĩ wa Adulamu na matũũra makuo, thĩinĩ wa
Lakishi, na ithaka ciakuo, na thĩinĩ wa Azeka na taũni ciakuo iria ciathiũrũrũkĩirie. Magĩikara
kuuma Biri-shiba nginya Mũkuru wa Hinomu.

31 Nao andũ a Benjamini maarĩ thĩinĩ wa Geba, Mikimashi, Aiya, Betheli, na taũni ciakuo iria
ciathiũrũrũkĩirie, 32 Anathothi, Nobu, Anania, 33 Hazoru, Rama, Gitaimu, 34 Hadidi, Zeboimu,
Nebalati, 35 Lodi, na Ono, mũkuru wa mabundi. 36 Na Alawii amwe a kuuma Yahuda
makĩgaĩrũo Benjamini.

NEHEMIYA 12

1 Aya nĩo athĩnjĩri-Yahweh na Alawii arĩa maambatire hamwe na Zerubabeli mũrũ wa Shealitieli
na Jeshua: Seraia, Jeremia, Ezara, 2 Amaria, Maluku, Hatushu, 3 Shekania, Rehumu,
Meremothu, 4 Ido, Ginethoi, Abiya, 5 Mijamini, Maadia, Biliga, 6 Shemaia, Joiaribu, Jedaia, 7
Salu, Amoku, Hilikia, na Jedaia. Acio nĩo maarĩ atongoria a athĩnjĩri-Yahweh na a ariũ a ithe
wao matukũ-inĩ ma Jeshua.

8 Nao Alawii maarĩ, Jeshua, Binui, Kadimieli, Sherebia, Yahuda, na Matania, ũrĩa watongoragia
nyĩmbo cia gũcokia ngatho marĩ hamwe na ariũ a ithe. 9 Nao ariũ a ithe wao, Bakabukia na Uni
maarũgamaga mang‘ethanĩire nao makĩruta wĩra wao wa kũrangĩra. 10 Jeshua agĩtuĩka ithe wa
Joiakimu, nake Joiakimu agĩtuĩka ithe wa Eliashibu, nake Eliashibu agĩtuĩka ithe wa Joiada. 11
Nake Joiada agĩtuĩka ithe wa Jonathani, nake Jonathani agĩtuĩka ithe wa Yadua.

12 Matukũ-inĩ ma Joiakimu, aya nĩo maarĩ athĩnjĩri-Yahweh, atongoria a nyũmba cia maithe
mao: nyũmba ya Seraia, nĩ Meraia; nyũmba ya Jeremia, nĩ Hanania; 13 nyũmba ya Ezara, nĩ
Meshulamu; nyũmba ya Amaria, nĩ Jehohanani; 14 nyũmba ya Maluki, nĩ Jonathani; nyũmba ya
Shebania, nĩ Jusufu; 15 nyũmba ya Harimu, nĩ Adina; nyũmba ya Meraiothu, nĩ Helikai; 16
nyũmba ya Ido, nĩ Zakaria; nyũmba ya Ginethoni, nĩ Meshulamu; 17 nyũmba ya Abiya, nĩ Zikiri;
nyũmba ya

712




 Miniamini, nyũmba ya Moadia, nĩ Pilitai; 18 nyũmba ya Biliga, nĩ Shamua; nyũmba ya
Shemaia, nĩ Jehonathani; 19 nyũmba ya Joiaribu, nĩ Matenai; nyũmba ya Jedaia, nĩ Uzi; 20
nyũmba ya Salai, nĩ Kalai; nyũmba ya Amoku, nĩ Eberi; 21 nyũmba ya Hilikia, nĩ Hashabia;
nyũmba ya Jedaia, nĩ Nethaneli.

22 Atongoria a nyũmba cia maithe ma Alawii matukũ-inĩ ma Eliashibu, Joiada, Johanani, na
Yadua, nĩ maandĩkĩtwo rekondi-inĩ, o hamwe na athĩnjĩri-Yahweh, o nginya hĩndĩ ya ũthamaki
wa Dario ũrĩa Mũperisia.

23 Alawii arĩa maarĩ atongoria a nyũmba cia maithe mao maandĩkĩtwo ibuku-inĩ rĩa maũndũ ma
matukũ macio, o nginya matukũ-inĩ ma Johanani mũrũ wa Eliashibu. 24 Atongoria a Alawii
maarĩ, Hashabia, Sherebia, na Jeshua mũrũ wa Kadimieli, nao ariũ a ithe wao maarũgamaga
mang‘ethanĩire nao nĩguo magooce na macokie ngatho kũringana na uuge wa Daudi mũndũ wa
Kĩhoti ũrĩa wa ma, gĩkundi gĩa kũrangĩra gĩkarigania na gĩkundi kĩngĩ gĩa kũrangĩra. 25 Nao
Matania, Bakabukia, Obadia, Meshulamu, Talimoni, na Akubu maarĩ arangĩri a ihingo,
makarangĩra rumu cia kũiga indo iria ciarĩ hakuhĩ na ihingo. 26 Acio nĩo maatungataga matukũ-
inĩ ma Joiakimu mũrũ wa Jeshua mũrũ wa Jozadaki na matukũ-inĩ ma Nehemia ũrĩa ngavana na
Ezara ũrĩa mũthĩnjĩri-Yahweh na mwandĩki.

27 Na hĩndĩ ya kũrugũrio gwa thingo cia Yahrushalayim, magĩcaria Alawii kũrĩa guothe
maaikaraga makĩmatwara Yahrushalayim nĩguo makũngũĩre kũrugũrio gwa thingo icio makenete
na nyĩmbo cia gũcokia ngatho, na thani iria ihũũrithanagio, inanda cia ndigi, na inanda cia
mũgeeto. 28 Nao ariũ a aini makĩũngana moimĩte gĩcigo-inĩ kĩu, kuuma matũũra mothe marĩa
maathiũrũrũkĩirie Yahrushalayim, kuuma matũũra-inĩ ma Anetofathi, 29 kuuma Bethi-giligali, na
kuuma ithaka cia Geba na Azamavethu, tondũ aini meeyakĩire matũũra kũndũ guothe kũrĩa
gwathiũrũrũkĩirie Yahrushalayim. 30 Nao athĩnjĩri-Yahweh na Alawii makĩĩyamũrĩra Yahweh,
na makĩamũra andũ, ihingo, na rũthingo rũu.

31 Thutha ũcio ngĩtwara anene a Yahuda rũthingo-inĩ rũu igũrũ. Ngĩcoka ngĩamũra ikundi igĩrĩ
nene cia aini a nyĩmbo cia gũcokia ngatho na ikundi cia kũmarũmĩrĩra, na kĩmwe gĩkĩgerera
mwena wa ũrĩo igũrũ rĩa rũthingo rũu kĩerekeire Kĩhingo-inĩ kĩa Hĩba cia Mũhu. 32 Hoshaia na
nuthu ya anene a Yahuda magĩthiĩ mamoimĩte thutha, 33 marĩ hamwe na Azaria, Ezara,
Meshulamu, 34 Yahuda, Benjamini, Shemaia, na Jeremia. 35 Maarĩ hamwe na ariũ amwe a
athĩnjĩri-Yahweh arĩa maarĩ na tũrumbeta: Zakaria mũrũ wa Jonathani mũrũ wa Shemaia mũrũ
wa Matania mũrũ wa Mikaia mũrũ wa Zakuri mũrũ wa Asafu, 36 na ariũ a ithe, Shemaia,
Azareli, Milalai, Gilalai, Maai, Nethaneli, Yahuda, na Hanani, marĩ na indo cia ũini cia Daudi
mũndũ wa Kĩhoti ũrĩa wa ma; nake Ezara ũrĩa mwandĩki agĩthiĩ arĩ mbere yao. 37 Na Kĩhingo-
inĩ gĩa Itherũkĩro magĩthiĩ marũngĩrĩirie mahĩtũkĩire igũrũ rĩa Ngathĩ ya Itũũra rĩa Daudi
mwambato-inĩ wa rũthingo igũrũ rĩa Nyũmba ya Daudi o nginya Kĩhingo-inĩ kĩa Maĩ mwena wa
irathĩro.

713


38 Nakĩo gĩkundi kĩu kĩngĩ kĩa aini a nyĩmbo cia gũcokia ngatho gĩkĩgerera mwena ũcio ũngĩ, na
ngĩkiuma thutha tũrĩ hamwe na nuthu ya andũ, tũgereire rũthingo igũrũ Nyũmba-inĩ Ndaya na
Igũrũ ya Mariiko o nginya Rũthingo-inĩ Rũrĩa Rwariĩ, 39 na igũrũ rĩa Kĩhingo kĩa Efiraimu
kũgerera igũrũ rĩa Kĩhingo Kĩrĩa gĩa Tene o nginya Kĩhingo-inĩ gĩa Thamaki, Nyũmba-inĩ Ndaya
na Igũrũ ya Hananeli, Nyũmba-inĩ Ndaya na Igũrũ ya Mea, o nginya Kĩhingo-inĩ kĩa Ng‘ondu;
makĩrũgama Kĩhingo-inĩ kĩa Arangĩri.

40 Thutha ũcio ikundi icio cierĩ cia aini a nyĩmbo cia gũcokia ngatho ikĩrũgama mbere ya
nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa wa ma; na o na niĩ ngĩrũgama tũrĩ hamwe na nuthu ya atongoria, 41 o na
athĩnjĩri-Yahweh, nĩo Eliakimu, Maaseia, Miniaminu, Mikaia, Elioenai, Zakaria, na Hanania,
marĩ na tũrumbeta, 42 na Maaseia, Shemaia, Eliazaru, Uzi, Jehohanani, Malikiya, Elamu, na
Ezeri. Nao aini makĩina manĩrĩire marũgamĩrĩirũo nĩ Izirahia.

43 Mũthenya ũcio makĩruta magongona maingĩ na magĩkena tondũ Kĩhoti ũrĩa wa ma nĩ
aatũmĩte macanjamũke marĩ na gĩkeno kĩnene. O na andũ-a-nja na ciana magĩkena, nginya
gĩkeno kĩu kĩarĩ Yahrushalayim gĩkĩiguĩka kũndũ kũraya.

44 Na mũthenya ũcio nĩ kwaamũrirũo andũ a kũrũgamĩrĩra nyũmba cia kũiga mĩhothi, maciaro
ma mbere, na icunjĩ cia ikũmi. Nyũmba icio nĩcio andũ acio maagĩrĩirũo gũtwara indo iria
ciarutagwo kuuma mĩgũnda-inĩ ya matũũra iria Watho woigĩte irutagwo irĩ cia athĩnjĩri-Yahweh
na Alawii, nĩ gũkorũo nĩ kwarĩ na gĩkeno thĩinĩ wa Yahuda tondũ wa athĩnjĩri-Yahweh na Alawii
arĩa maatungataga. 45 Nao makĩambĩrĩria ũtungata wa Kĩhoti wao hamwe na kwĩyamũra, na o na
aini na arĩa maarangagĩra ihingo makĩambĩrĩria wĩra wao, kũringana na uuge wa Daudi na wa
mũrũwe Suleimani. 46 Nĩ gũkorũo tene matukũ-inĩ ma Daudi na Asafu, nĩ gwakoragwo na
arũgamĩrĩri a aini na a kũrũgamĩrĩra nyĩmbo cia kũgooca na cia gũcokeria Kĩhoti ngatho. 47 Na
matukũ-inĩ ma Zerubabeli na matukũ-inĩ ma Nehemia, andũ a Isiraeli othe nĩ maarutire indo iria
ciarutagwo kũrĩ aini na arĩa maarangagĩra, kũringana na mabataro ma o mũthenya. Ningĩ nĩ
maamũraga indo iria ciarutagwo nĩ ũndũ wa Alawii, nao Alawii makaamũra indo iria ciarutagwo
nĩ ũndũ wa njiarũa cia Haruni.

NEHEMIYA 13

1 Mũthenya ũcio, ibuku rĩa Musa nĩ rĩathomirũo andũ mathikĩrĩirie, na gũkĩoneka rĩandĩkĩtwo atĩ
gũtirĩ Mũamoni kana Mũmoabi waagĩrĩirũo kũingĩra o na rĩ kĩũngano-inĩ gĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma,
2 tondũ matiigana gũtũnga ciana cia Isiraeli na mũgate na maĩ, no handũ ha ũguo maarĩhire
Balaamu acirume. O na kũrĩ ũguo, Kĩhoti witũ nĩ aagarũrire kĩrumi kĩu gĩgĩtuĩka kĩrathimo. 3
Rĩrĩa maiguire Watho ũcio, makĩambĩrĩria kwamũrania andũ othe arĩa maarĩ a kũngĩ kuuma harĩ
Isiraeli.

714




4 Mbere ĩyo, Eliashibu ũrĩa metainwo na Tobia, nĩwe warĩ mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa
warũgamĩrĩire rumu cia kũiga indo cia nyũmba ya Kĩhoti witũ. 5 Nĩ aaheete Tobia rumu nene ya
kũiga indo, ĩrĩa hau kabere yaigagwo igongona rĩa mũtu, ũbani, na indo cia wĩra wa hekarũ na
indo iria ciakoragwo irĩ cia Alawii, aini, na arangĩri a ihingo, nĩcio gĩcunjĩ gĩa ikũmi kĩa ngano
na indo ingĩ ta icio, ndibei ya mũhihano, na maguta, o hamwe na mũhothi wa kũheo athĩnjĩri-
Yahweh.

6 Ihinda rĩu rĩothe niĩ ndiarĩ thĩinĩ wa Yahrushalayim, tondũ nĩ ndathiĩte kũrĩ mũthamaki mwaka-
inĩ wa 32 wa Mũthamaki Aritashashita wa Babuloni; na ihinda rĩna thutha ũcio ngĩhoya
mũthamaki rũtha ngorũo itarĩ kuo. 7 Ngĩũka Yahrushalayim na ngĩona ũndũ ũcio mũũru
Eliashibu eekĩte, wa kũhe Tobia rumu ya kũiga indo thĩinĩ wa nja ya nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa wa
ma. 8 Ũndũ ũcio nĩ wandakaririe mũno, kwoguo ngĩruta indo cia Tobia cia nyũmba na ngĩcikia
nja ya rumu ĩyo ya kũiga indo. 9 Thutha ũcio ngĩruta watho, na magĩtheria rumu icio cia kũiga
indo; na ngĩcokia indo cia nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa wa ma rumu-inĩ icio, hamwe na igongona rĩa
mũtu na ũbani.

10 Ningĩ ngĩmenya atĩ Alawii matiaheagwo indo iria maabatiĩ kũheo, na nĩ ũndũ ũcio Alawii na
aini arĩa maarutaga wĩra nĩ maathiĩte, o mũndũ agathiĩ mũgũnda-inĩ wake. 11 Kwoguo
ngĩnegenia atongoria ngĩmoria atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte nyũmba ya Kĩhoti ũrĩa wa ma ĩtiganĩrio?‖
Ningĩ ngĩcokanĩrĩria Alawii na ngĩmacokia wĩra-inĩ wao. 12 Nao andũ othe a Yahuda makĩrehe
icunjĩ cia ikũmi cia ngano, ndibei ya mũhihano, na maguta rumu-inĩ icio cia kũiga indo. 13
Ngĩcoka ngĩiga Shelemia ũrĩa mũthĩnjĩri-Yahweh, na Zadoku ũrĩa mwandĩki, na Pedaia ũrĩa
Mũlawii marũgamagĩrĩre rumu icio cia kũiga indo, nake Hanani mũrũ wa Zakuri mũrũ wa
Matania nĩwe wamateithagĩrĩria, tondũ athuri acio nĩ moonagwo marĩ ehokeku. Nĩo meehokeirũo
wĩra wa kũgayagĩra ariũ a ithe wao indo iria marabatara.

14 Ndagũthaitha wee Kĩhoti wakwa ũndirikane ũhoro-inĩ ũcio, na ndũkeherie ciĩko ciakwa njega
iria njĩkĩte nĩ ũndũ wa nyũmba ya Kĩhoti wakwa na mawĩra mayo.

15 Matukũ-inĩ macio-rĩ, nĩ ndonire andũ thĩinĩ wa Yahuda makĩruta wĩra kĩhihĩro-inĩ kĩa ndibei
mũthenya wa Thabatũ, makarehe ciohe cia ngano na magaciigĩrĩra igũrũ rĩa ndigiri, ningĩ
makarehe ndibei, thabibũ, ngũyũ, na mĩrigo ya mĩthemba yothe thĩinĩ wa Yahrushalayim
mũthenya wa Thabatũ. Kwoguo ngĩmakaania matige kwendia indo mũthenya ũcio. 16 Na Aturo
arĩa maaikaraga itũũra-inĩ rĩu nĩ maarehaga thamaki na indo cia kwendia cia mĩthemba yothe,
magaciendia kũrĩ andũ a Yahuda na Yahrushalayim mũthenya wa Thabatũ. 17 Nĩ ũndũ ũcio
ngĩnegenia andũ arĩa maarĩ igweta a Yahuda ngĩmeera atĩrĩ: ―Nĩ ũndũ ũrĩkũ ũyũ mũũru mũreka,
nginya mũgathahia mũthenya wa Thabatũ?‖ 18 Na githĩ ũguo tiguo maithe manyu ma tene
meekire, magĩtũma Kĩhoti witũ arehe mathĩna maya mothe harĩ ithuĩ o na harĩ itũũra rĩrĩ? Na rĩu
nĩ kuongerera mũrongerera marakara mahiũ kwerekera Isiraeli na njĩra ya gũthahia Thabatũ.‖

19 Na rĩrĩ, rĩrĩa kwambĩrĩirie kũgĩa nduma ihingo-inĩ cia Yahrushalayim mbere ya Thabatũ,
ngiuga mĩrango ĩhingwo. Ningĩ ngĩmeera matikae kũmĩhingũra nginya Thabatũ ĩthire, na ngĩiga

715


ndungata imwe ciakwa ihingo-inĩ nĩgetha hatikagĩe mũrigo ũkũingĩrio mũthenya wa Thabatũ. 20
Kwoguo onjorithia na endia a indo cia mĩthemba yothe makĩraara nja ya Yahrushalayim riita
rĩmwe kana maita merĩ. 21 Na niĩ ngĩmakaania ngĩmeera atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ kĩratũma mũraare mbere
ya rũthingo? Mweka ũguo rĩngĩ, ngũmũingata kĩa hinya.‖ Kuuma hĩndĩ ĩyo matiokire rĩngĩ
mũthenya wa Thabatũ.

22 Na ngĩra Alawii atĩ nĩ maagĩrĩirũo kwĩyamũrĩra Yahweh hingo ciothe na magoka kũrangĩra
ihingo nĩguo mũthenya wa Thabatũ ũigwo ũrĩ mwamũre. Wee Kĩhoti wakwa, ririkana ũndũ ũcio
o naguo nĩ ũndũ wakwa, na ũnjiguĩre tha tondũ wee nĩ ũiyũirũo nĩ tha.

23 Ningĩ matukũ-inĩ macio, nĩ ndonire Ayahudi maahikĩtie atumia Aashidodi, Aamoni, na
Amoabi. 24 Nuthu ya ariũ ao maaragia -Kĩashidodi na nuthu yao makaria rũthiomi rwa ikundi
cia andũ ngũrani, no gũtirĩ o na ũmwe woĩ kwaria rũthiomi rwa Ayahudi. 25 Kwoguo
ngĩmanegenia na ngĩmetĩria kĩrumi na ngĩhũũra arũme amwe na ngĩmamunya njuĩrĩ ngĩmeera
ũũ: ―Mwĩhĩtei na Kĩhoti atĩ mũtikaneana airĩtu anyu kũrĩ ariũ ao, na mũtikoya mũirĩtu o na ũmwe
wao nĩ ũndũ wa ariũ anyu o na kana nĩ ũndũ wa inyuĩ ene.

26 Na githĩ ũndũ ũcio tiguo watũmire Suleimani Mũthamaki wa Isiraeli ehie? Gatagatĩ-inĩ ka
ndũrĩrĩ nyingĩ gũtiarĩ mũthamaki ũngĩ take; na nĩ eendetwo nĩ Kĩhoti wake, na nĩkĩo Kĩhoti
aamũtuire mũthamaki wa andũ othe a Isiraeli. No aka a kũngĩ nĩ maatũmire ehie. 27 Na githĩ ti
ũndũ ũtangĩĩcirĩrio atĩ inyuĩ nĩ mwĩkĩte ũndũ ũyũ mũũru mũkaagarara watho wa Kĩhoti witũ na
njĩra ya kũhikia aka a kũngĩ?‖

28 Mũriũ ũmwe wa Joiada mũrũ wa Eliashibu mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene nĩ aatuĩkĩte
mũthoniwe wa Sanibalati ũrĩa Mũhoroni. Nĩ ũndũ ũcio ngĩmũingata oime harĩ niĩ.

29 Wee Kĩhoti wakwa, maririkane nĩ gũkorũo nĩ mathahĩtie ũthĩnjĩri-Yahweh na magathahia
kĩrĩkanĩro kĩa athĩnjĩri-Yahweh na Alawii.

30 Ningĩ ngĩmatheria kuumana na thahu o wothe wa andũ a kũngĩ, na ngĩhe athĩnjĩri-Yahweh na
Alawii wĩra, o mũndũ ũtungata-inĩ wake, 31 na ngĩbanga ũrĩa ngũ irĩrehagwo mahinda marĩa
matuĩtwo o hamwe na maciaro ma mbere.

Ndagũthaitha wee Kĩhoti wakwa ũndirikane na ũnjĩke wega.

HADASSAH 1

1 Na rĩrĩ, matukũ-inĩ ma Ahasuerusu, o we Ahasuerusu ũrĩa waathanaga icigo-inĩ 127 kuuma
India nginya Ethiopia, 2 matukũ-inĩ macio rĩrĩa Mũthamaki Ahasuerusu aarĩ gĩtĩ-inĩ kĩa ũnene
thĩinĩ wa Shushani nyũmba-inĩ ya mũthamaki, 3 mwaka-inĩ wa gatatũ wa wathani wake, nĩ
aagĩire na iruga nĩ ũndũ wa anene othe arĩa maarĩ rungu rwake o hamwe na ndungata ciake.

716




Mbũtũ ya Perisia na Media, andũ arĩa maarĩ igweta, na anene a icigo cia bũrũri maarĩ kuo, 4 na
kwa ihinda rĩa matukũ maingĩ, matukũ 180, akĩmoonia ũtonga wa ũthamaki wake mũnene o
hamwe na ũrĩa ũnene wake warĩ na riri na ũgatũũgĩra. 5 Na rĩrĩa matukũ macio maathirire,
mũthamaki ũcio akĩgĩa na iruga rĩa thikũ mũgwanja nĩ ũndũ wa andũ arĩa othe maarĩ Shushani
nyũmba-inĩ ya mũthamaki, kuuma ũrĩa mũnene nginya ũrĩa mũnini, kũu nja ya mũgũnda wa
nyũmba ya mũthamaki. 6 Kwagemetio na gatani, gĩtambaya kĩa mbamba, na gĩtambaya kĩa rangi
wa mburuu kĩohanĩtio na mĩkwa yathondeketwo na ngora ĩrĩa njega, guoya wa ng‘ondu wa rangi
wa papũ icũhĩ-inĩ cia betha, itugĩ cia mahiga ma goro, na gũkaigwo itĩ cia thahabu na betha
gacĩra-inĩ gaathondeketwo na mahiga ma rangi mũtune, mahiga ma goro, ruru, na mahiga mairũ
ma goro.

7 Nayo ndibei yaheanagwo na ikombe cia thahabu; o gĩkombe kĩarĩ ngũrani na kĩrĩa kĩngĩ, na
ndibei ya mũthamaki yarĩ nyingĩ biũ kũringana na ũhoti wa mũthamaki. 8 Andũ maanyuaga
ndibei kũringana na watho wa atĩ gũtirĩ mũndũ waringagĩrĩrio anyue, tondũ mũthamaki nĩ eerĩte
andũ arĩa maarutaga wĩra nyũmba-inĩ yake atĩ mũndũ agĩrĩire gwĩka ũrĩa ekwenda.

9 O nake Vashiti mũtumia wa mũthamaki nĩ aarĩ na iruga rĩa andũ-a-nja nyũmba-inĩ ya
Mũthamaki Ahasuerusu.

10 Mũthenya wa mũgwanja, rĩrĩa ngoro ya mũthamaki yacanjamũkĩte nĩ ũndũ wa ndibei, akĩĩra
Mehumani, Bizatha, Haribona, Bigitha, Abagutha, Zetharu, na Karikasi, anene mũgwanja a kwa
mũthamaki arĩa maatungataga Mũthamaki Ahasuerusu, 11 marehe Vashiti mũtumia wa
mũthamaki mbere ya mũthamaki, ekĩrĩte gĩtambaya kĩa ũnene mũtwe, nĩguo onie ikundi cia andũ
na anene ũthaka wake, tondũ aarĩ mũthaka mũno. 12 No Vashiti mũtumia wa mũthamaki akĩrega
biũ gũthiĩ, ngũrani na ũrĩa mũthamaki aathanĩte kũgerera anene acio a kwa mũthamaki. Nĩ ũndũ
ũcio mũthamaki akĩrakara mũno, na akĩnyitwo nĩ mang‘ũrĩ manene.

13 Nake mũthamaki akĩaria na andũ ogĩ arĩa mooĩ mĩtaratara ĩrĩa yarũmagĩrĩrũo (nĩ gũkorũo nĩ
na njĩra ĩyo maũndũ ma mũthamaki maatwaragwo kũrĩ arĩa othe mooĩ watho wega na gũtuanĩra
ciira, 14 na arĩa maakuhĩrĩirie mũthamaki mũno maarĩ, Karishena, Shetharu, Adamatha,
Tarishishi, Meresu, Marisena, na Memukani, anene mũgwanja a Perisia na Media, arĩa
meetĩkĩrĩtio kuonana na mũthamaki na nĩo maarĩ anene mũno ũthamaki-inĩ ũcio). 15 Mũthamaki
akĩũria atĩrĩ: ―Kũringana na watho-rĩ, nĩ ũndũ ũrĩkũ Vashiti mũtumia wa mũthamaki agĩrĩire
gwĩkwo tondũ nĩ aregete gwathĩkĩra watho wa Mũthamaki Ahasuerusu ũrĩa araheanire kũgerera
kũrĩ anene a kwa mũthamaki?‖

16 Nake Memukani akiuga ũũ mbere ya mũthamaki na anene: ―Vashiti mũtumia wa mũthamaki
ndahĩtĩirie o mũthamaki tu, no nĩ nginya anene othe na ikundi ciothe cia andũ a icigo ciothe cia
Mũthamaki Ahasuerusu. 17 Nĩ gũkorũo ũndũ ũcio wĩkĩtwo nĩ mũtumia wa mũthamaki nĩ
ũkũmenyeka nĩ atumia othe, na nĩ mekũnyarara athuri ao moige atĩrĩ, ‗Mũthamaki Ahasuerusu
ooigire Vashiti atwarũo mbere yake, no ndaigana gũthiĩ.‘ 18 Ũmũthĩ ũyũ atumia a anene a
Perisia na Media arĩa moĩ ũrĩa mũtumia wa mũthamaki ekĩte mekũheana ũhoro ũcio kũrĩ anene

717


acio othe a mũthamaki, na ũndũ ũcio ũtũme kũgĩe kĩnyararano kĩnene o hamwe na marakara. 19
Angĩkorũo mũthamaki nĩ ekuona arĩ wega, reke hagĩe na watho kuuma kũrĩ we, na wandĩkwo
mawatho-inĩ ma Perisia na Media, marĩa matangĩgarũrũo, atĩ Vashiti ndakanoke rĩngĩ mbere ya
Mũthamaki Ahasuerusu; nakĩo gĩtĩo gĩake gĩa gũkorũo arĩ mũtumia wa mũthamaki, mũthamaki
nĩ akĩnengere mũndũ-wa-nja ũngĩ mwega gũkĩra Vashiti. 20 Na rĩrĩa watho ũcio wa mũthamaki
ũrĩiguo kũrĩa guothe athanaga, atumia othe nĩ marĩheaga athuri ao gĩtĩo, kuuma ũrĩa mũnene
nginya ũrĩa mũnini.‖

21 Ũtaaro ũcio nĩ wakenirie mũthamaki o hamwe na anene, na mũthamaki agĩka ũrĩa Memukani
ooigĩte. 22 Nĩ ũndũ ũcio agĩtũma marũa icigo-inĩ ciothe ũthamaki-inĩ ũcio, o gĩcigo na
mwandĩkĩre wakĩo na o andũ na rũthiomi rwao, nĩguo mũthuri o wothe akoragwo arĩ mwathi
thĩinĩ wa nyũmba yake na akaaragia na rũthiomi rwa andũ ake.

HADASSAH 2

1 Na rĩrĩ, thutha wa maũndũ macio, rĩrĩa marakara ma Mũthamaki Ahasuerusu maathirire,
akĩririkana ũndũ ũrĩa Vashiti eekĩte na ũrĩa aatuĩrĩirũo. 2 Nacio ndungata cia mũthamaki ikiuga
atĩrĩ: ―Nĩ gũcario airĩtu gathirange na athaka, nĩ ũndũ wa mũthamaki. 3 Mũthamaki nĩ athuure
anene icigo-inĩ ciothe cia ũthamaki wake nĩguo marehe airĩtu arĩa othe gathirange na athaka gũkũ
Shushani nyũmba-inĩ ya mũthamaki, mamarehe nyũmba-inĩ ya andũ-a-nja. Na maroragwo nĩ
Hegai ndungata ya mũthamaki o we mũrũgamĩrĩri wa andũ-a-nja, na mathondekwo mathakare. 4
Na mũirĩtu ũrĩa ũgũkenia mũthamaki mũno nĩwe ũgũtuĩka mũtumia wa mũthamaki ithenya rĩa
Vashiti.‖ Ũndũ ũcio nĩ wakenirie mũthamaki, na ũguo nĩguo eekire.

5 Na rĩrĩ, kũu Shushani nyũmba-inĩ ya mũthamaki, nĩ kwarĩ Mũyahudi ũmwe wetagwo
Moridekai mũrũ wa Jairu mũrũ wa Shimei mũrũ wa Kishu, Mũbenjamini, 6 ũrĩa watwarĩtwo
ithamĩrio kuuma Yahrushalayim marĩ na andũ arĩa maatahĩtwo hamwe na Mũthamaki Jekonia
wa Yahuda, ũrĩa Mũthamaki Nebukadineza wa Babuloni aatwarĩte ithamĩrio. 7 Nĩwe warĩ mũreri
wa Hadassah, o we wetagwo Esiteri, mwarĩ wa mũrũ wa nyina na ithe, tondũ ndaarĩ na ithe kana
nyina. Mũirĩtu ũcio aarĩ mũthaka mũno na ningĩ aarĩ kĩĩrorerũa, na thutha wa gĩkuũ gĩa ithe na
nyina, Moridekai akĩmuoya ta mwarĩ wake. 8 Rĩrĩa uuge wa mũthamaki o hamwe na watho wake
wamenyithanirio na rĩrĩa airĩtu aingĩ maatwarirũo Shushani nyũmba-inĩ ya mũthamaki
maroragwo nĩ Hegai, Hadassah o nake nĩ aatwarirũo nyũmba-inĩ ya mũthamaki aroragwo nĩ
Hegai mũrũgamĩrĩri wa andũ-a-nja.

9 Mũirĩtu ũcio nĩ aamũkenirie na agĩĩtĩkĩrĩka harĩ we, na nĩ ũndũ ũcio akĩbanga o na ihenya ũrĩa
egũthondekwo nĩguo athakare, na irio iria arĩrĩaga, na akĩmũhe airĩtu mũgwanja a nyũmba ya
mũthamaki. Ningĩ akĩmũthaamia hamwe na airĩtu acio maamũtungatagĩra akĩmatwara kũndũ
kũrĩa kwega mũno nyũmba-inĩ ya andũ-a-nja.10 Hadassah ndagwetire ũndũ o na ũmwe wĩgiĩ

718




andũ ao kana andũ a mbarĩ ciao, tondũ Moridekai nĩ aamwĩrĩte ndakere mũndũ. 11 O mũthenya
Moridekai aahĩtũkagĩra mbere ya nja ya nyũmba ya andũ-a-nja nĩguo amenye ũrĩa Hadassah
ahaana na ũrĩa aathiaga na mbere.

12 O mũirĩtu aarĩ na ihinda rĩake rĩa gũthiĩ harĩ Mũthamaki Ahasuerusu thutha wa kũrĩkia ihinda
rĩa mĩeri ikũmi na ĩĩrĩ ĩrĩa airĩtu acio maagĩrĩirũo kũniina, tondũ ũũ nĩguo maabatiĩ kũhingia
ihinda rĩao rĩa gũthakario—mĩeri ĩtandatũ makĩhũthĩra maguta ma manemane na mĩeri ĩtandatũ
makĩhũthĩra maguta ma balisamu na maguta ma mĩthemba mĩingĩ ma ũthaka. 13 Thutha ũcio
mũirĩtu nĩ aakoragwo ehaarĩirie gũthiĩ harĩ mũthamaki, na kĩrĩa gĩothe eetagia nĩ aaheagwo
akiuma nyũmba ya andũ-a-nja agĩthiĩ nyũmba ya mũthamaki. 14 Aatonyaga hwaĩ-inĩ, na rũcinĩ
agacoka nyũmba ya kerĩ ya andũ-a-nja, aroragwo nĩ Shaashagazu ndungata ya mũthamaki, ĩrĩa
yaroraga thuriya cia mũthamaki. Ndangĩathiire rĩngĩ harĩ mũthamaki tiga tu mũthamaki akenirio
nĩwe na amwĩte na rĩĩtwa.

15 Na rĩrĩa riita rĩa Hadassah mwarĩ wa Abihaili mũrũ wa nyina na ithe wa Moridekai ũrĩa
wamuoete ta mwarĩ wake, rĩakinyire rĩa gũthiĩ harĩ mũthamaki, Hadassah ndarĩ kĩndũ eetirie o
tiga indo iria Hegai ndungata ya mũthamaki o we mũrũgamĩrĩri wa andũ-a-nja, aamũgweteire.
(Hĩndĩ ĩyo yothe Hadassah nĩ eetĩkĩrĩkaga harĩ mũndũ wothe ũrĩa wamuonaga.) 16 Hadassah
aatwarirũo kũrĩ Mũthamaki Ahasuerusu nyũmba-inĩ yake mweri wa ikũmi, na noguo mweri wa
Tebethu, mwaka-inĩ wa mũgwanja wa wathani wake. 17 Na mũthamaki akĩenda Hadassah gũkĩra
atumia acio angĩ othe, na Hadassah akĩendeka nĩwe na agĩĩtĩkĩrĩka harĩ we gũkĩra airĩtu acio angĩ
gathirange. Nĩ ũndũ ũcio akĩmwĩkĩra gĩtambaya kĩa ũnene mũtwe na akĩmũtua mũtumia wa
mũthamaki ithenya rĩa Vashiti. 18 Na mũthamaki akĩgĩa na iruga inene nĩ ũndũ wa anene othe
arĩa maarĩ rungu rwake o hamwe na ndungata ciake, iruga rĩa Hadassah. Agĩcoka akĩrekera andũ
icigo-inĩ ciake, na agĩikara akĩheanaga iheo kũringana na ũhoti wa mũthamaki.

19 Na rĩrĩa airĩtu acio gathirange maarehirũo hamwe riita rĩa kerĩ, Moridekai aaikarĩte kĩhingo-
inĩ kĩa mũthamaki. 20 Hadassah ndarĩ ũndũ ooigire wĩgiĩ nyũmba yao na andũ ao, o ta ũrĩa
Moridekai aamwĩrĩte; Hadassah aathiire o na mbere gwĩka ũrĩa Moridekai aamwĩraga, o ta ũrĩa
eekaga rĩrĩa aarĩ rungu rwake.

21 Matukũ-inĩ macio rĩrĩa Moridekai aaikaraga kĩhingo-inĩ kĩa mũthamaki, anene erĩ a kwa
mũthamaki arĩa maarĩ aikaria a mĩrango, nĩo Bigithani na Tereshu, makĩrakara na makĩbanga
kũũraga Mũthamaki Ahasuerusu. 22 No Moridekai akĩmenya ũhoro ũcio, na o rĩo akĩĩra
Hadassah mũtumia wa mũthamaki. Nake Hadassah akĩaria na mũthamaki na rĩĩtwa rĩa
Moridekai. 23 Kwoguo ũhoro ũcio ũgĩtuĩrio na ũkĩmenyeka nĩ wa ma, na arũme acio erĩ
magĩcuurio mũtĩ-inĩ; na ũhoro ũcio wothe ũkĩandĩkwo mbere ya mũthamaki ibuku-inĩ rĩa
maũndũ ma matukũ macio.

719




HADASSAH 3

1 Na rĩrĩ, thutha wa maũndũ macio Mũthamaki Ahasuerusu agĩtũũgĩria Hamani mũrũ wa
Hamedatha Mũagagi na akĩmwambararia na njĩra ya kũmũhe gĩtĩ kĩa ũnene gĩkĩrĩte kĩa anene
acio angĩ othe maarĩ nake. 2 Nacio ndungata ciothe cia mũthamaki iria ciarĩ kĩhingo-inĩ kĩa
mũthamaki ciainamagĩrĩra na igaturumithia mĩtwe thĩ harĩ Hamani, nĩ gũkorũo ũguo nĩguo
mũthamaki aathanĩte ũhoro-inĩ wake. No Moridekai akĩrega kũmũinamagĩrĩra kana gũturumithia
mũtwe thĩ harĩ we. 3 Nĩ ũndũ ũcio ndungata cia mũthamaki iria ciarĩ kĩhingo-inĩ kĩa mũthamaki
ikĩũria Moridekai atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ kĩratũma wagarare watho wa mũthamaki?‖ 4 Ciamũũragia ũguo o
mũthenya, ĩndĩ ndaacithikagĩrĩria. Ciacokire ikĩĩra Hamani ũhoro ũcio nĩguo cione kana mũtugo
ũcio wa Moridekai nĩ ũngĩakirĩrĩirio; nĩ gũkorũo nĩ aameerĩte atĩ aarĩ Mũyahudi.

5 Rĩrĩa Hamani oonire atĩ Moridekai nĩ aregete kũmũinamagĩrĩra na gũturumithia mũtwe thĩ harĩ
we, Hamani akĩrakara mũno. 6 No akĩona kũũraga Moridekai wiki ti kũiganu, nĩ gũkorũo nĩ
eerĩtwo ũhoro wa rũrĩrĩ rwa Moridekai. Kwoguo Hamani akĩambĩrĩria gwetha ũrĩa ekũniina
Ayahudi othe arĩa maarĩ kũrĩa guothe Ahasuerusu aathanaga, aniine rũrĩrĩ ruothe rwa Moridekai.

7 Mweri-inĩ wa mbere, na noguo mweri wa Nisani, mwaka-inĩ wa 12 wa Mũthamaki
Ahasuerusu, magĩcuka Puri (ũguo nĩ kuuga Mĩtĩ) mbere ya Hamani nĩguo mamenye mũthenya
na mweri ũrĩa ũndũ ũcio ũngĩekirũo, nayo ĩkĩgwĩra mweri wa 12, na noguo Adari. 8 Nake
Hamani akĩĩra Mũthamaki Ahasuerusu ũũ: ―Nĩ kũrĩ na rũrĩrĩ rũmwe rwa andũ mahurunjũkĩte
gatagatĩ-inĩ ga ikundi cia andũ icigo-inĩ ciothe iria wathanaga, na makoragwo na mawatho
ngũrani na ma ikundi iria ingĩ ciothe cia andũ; na matiathĩkagĩra mawatho ma mũthamaki, na
hatirĩ bata mũthamaki areke matũũre. 9 Angĩkorũo Mũthamaki nĩ ekuona kwagĩrĩire, nĩ
kwandĩkwo watho wa atĩ maniinwo. Nĩ ngũrĩha taranda 10,000 cia betha kũrĩ anene nĩguo
ciigwo kĩgĩna-inĩ kĩa mũthamaki.‖

10 Nĩ ũndũ ũcio mũthamaki akĩruta gĩcũhĩ gĩake kĩrĩ na mũhũũri guoko-inĩ gwake na akĩnengera
Hamani mũrũ wa Hamedatha Mũagagi, ũrĩa warĩ thũ ya Ayahudi. 11 Mũthamaki akĩĩra Hamani
atĩrĩ: ―Betha o hamwe na andũ acio nĩ ũheetwo, meke ũrĩa ũkuona kwagĩrĩire.‖ 12 Thutha ũcio
andũ arĩa maarĩ andĩki a mũthamaki magĩtwo mũthenya wa ikũmi na ĩtatũ wa mweri wa mbere.
Makĩandĩka mawatho mothe ma Hamani marĩa aaheire atongoria a mũthamaki, mangavana a
icigo ciothe, na anene a ikundi cia andũ ngũrani, makĩandĩkĩra o gĩcigo kũringana na mwandĩkĩre
wakĩo na o andũ na rũthiomi rwao. Marũa macio maandĩkĩtwo na rĩĩtwa rĩa Mũthamaki
Ahasuerusu na makahũũrũo mũhũũri na gĩcũhĩ kĩrĩ na mũhũũri kĩa mũthamaki.

13 Marũa macio magĩtwarũo icigo-inĩ ciothe cia mũthamaki nĩ andũ a gũtwara marũa, namo
maaheanĩte watho wa kwananga, kũũraga, na kũniina Ayahudi othe, arĩa anini na arĩa anene,
ciana hamwe na atumia, maniinwo mũthenya ũmwe, mũthenya wa ikũmi na ĩtatũ wa mweri wa
ikũmi na ĩĩrĩ, na noguo mweri wa Adari, na gũtaha indo ciao.14 Kobĩ ya marũa macio yarĩ
ĩneanwo ĩrĩ watho icigo-inĩ ciothe na ũmenyithanio kũrĩ ikundi ciothe cia andũ, nĩguo mehaarĩrie

720



nĩ ũndũ wa mũthenya ũcio. 15 Andũ acio a gũtwara marũa maathiire o na ihenya kũringana na
watho wa mũthamaki; watho ũcio waneanirũo Shushani, nyũmba-inĩ ya mũthamaki. Thutha ũcio
Mũthamaki na Hamani magĩikara thĩ kũnyua, no andũ a itũũra rĩa Shushani maarĩ atukanĩre.

HADASSAH 4

1 Rĩrĩa Moridekai aamenyire ũrĩa wothe gwekĩtwo, agĩtembũra nguo ciake na akĩĩhumba nguo ya
ikũnia na akĩĩhurĩria mũhu. Agĩcoka agĩthiĩ gatagatĩ ga itũũra akĩrĩraga anĩrĩire arĩ na ruo rũingĩ.
2 Aathiire agĩkinya o kĩhingo-inĩ kĩa mũthamaki, tondũ gũtirĩ mũndũ waagĩrĩirũo kũingĩra
kĩhingo kĩa mũthamaki ehumbĩte nguo ya ikũnia. 3 Na thĩinĩ wa gĩcigo kĩrĩa gĩothe uuge wa
mũthamaki na watho wake wakinyire, kwarĩ na kĩeha kĩnene mũno, hamwe na kwĩhinga kũrĩa,
kĩrĩro na gũcakaya gatagatĩ-inĩ ka Ayahudi. Aingĩ ao maakomaga thĩ mehumbĩte nguo cia
makũnia na mehurĩirie mũhu. 4 Rĩrĩa ndungata cia airĩtu cia Hadassah hamwe na arũme arĩa
maamũtungataga mookire makĩmwĩra ũhoro ũcio, mũtumia ũcio wa mũthamaki nĩ aathĩnĩkire
mũno ngoro. Agĩcoka akĩneanĩra Moridekai nguo nĩguo ehumbe handũ ha nguo yake ya ikũnia,
no Moridekai agĩcirega. 5 Nake Hadassah agĩta Hathaka, ũmwe wa ndungata cia mũthamaki,
ũrĩa aamũrĩte atungatage Hadassah, na akĩmwatha athiĩ orie Moridekai kĩrĩa gĩatũmaga eke ũguo
na nĩ kĩĩ gĩathiaga na mbere.

6 Kwoguo Hathaka agĩthiĩ kũrĩ Moridekai kĩhaaro-inĩ kĩa mũingĩ kĩa itũũra kĩrĩa kĩarĩ mbere ya
kĩhingo kĩa mũthamaki. 7 Moridekai akĩmwĩra maũndũ mothe marĩa maamũkorete na mũigana
wa mbeca iria Hamani eeranĩire nĩ ekũrĩha ciigwo kĩgĩna-inĩ kĩa mũthamaki nĩgetha Ayahudi
maniinwo. 8 Ningĩ akĩmũnengera kobĩ ya watho mwandĩke ũrĩa waheanĩtwo Shushani nĩguo
maniinwo. Aagĩrĩirũo kuonia Hadassah kobĩ ĩyo na amũtaarĩrie ũhoro wa watho ũcio na amwĩre
athiĩ harĩ mũthamaki agathaithane nĩguo etĩkĩrĩke, na we mwene athaithanĩrĩre andũ ao harĩ
mũthamaki.

9 Nake Hathaka agĩcoka na akĩĩra Hadassah ũrĩa Moridekai ooigĩte. 10 Hadassah akĩĩra Hathaka
ere Moridekai ũũ: 11 ―Ndungata ciothe cia mũthamaki o hamwe na andũ a icigo cia mũthamaki
nĩ moĩ atĩ mũndũrũme kana mũndũ-wa-nja o wothe angĩtonya nja ĩrĩa nini ya mũthamaki
atetĩtwo, no watho ũyũ ũmwe tu ũheanĩtwo: Agĩrĩire kũũragwo; kĩrĩa tu kĩngĩgiria oragwo nĩ
angĩkorũo mũthamaki nĩ ekũmũtambũrũkĩria mũthĩgi wa thahabu. Na rĩu matukũ 30 nĩ mathiru
kuuma rĩrĩa njĩrĩga gwĩtwo nĩ mũthamaki.‖

12 Rĩrĩa Moridekai eerirũo ũrĩa Hadassah ooigĩte, 13 akĩĩra Hadassah ũũ: ―Ndũgecirie atĩ tondũ
ũrĩ thĩinĩ wa nyũmba ya mũthamaki ũrĩ na mweke wa kũhonoka gũkĩra Ayahudi arĩa angĩ othe.
14 Nĩ gũkorũo ũngĩaga kwaria ihinda-inĩ rĩrĩ, ũteithio na ũhonokio wa Ayahudi nĩ ũkuuma kũndũ
kũngĩ, no wee na nyũmba ya thoguo nĩ mũkũniinwo. Ningĩ nũũ ũĩ kana ũtuĩkĩte mũtumia wa
mũthamaki nĩ ũndũ wa ihinda ta rĩrĩ?‖

721




15 Nake Hadassah akĩĩra Moridekai atĩrĩ: 16 ―Thiĩ ũcokanĩrĩrie Ayahudi othe arĩa maikaraga
Shushani na mwĩhinge nĩ ũndũ wakwa. Mũtikarĩe kana mũnyue ihinda rĩa thikũ ithatũ, ũtukũ na
mũthenya. O na niĩ hamwe na airĩtu arĩa mandungatagĩra nĩ tũkwĩhinga. Nĩ ngũingĩra harĩ
mũthamaki, o na akorũo nĩ mũgarũ na watho, na angĩkorũo nĩ ngũkua-rĩ, nĩ ngue.‖ 17 Nĩ ũndũ
ũcio Moridekai agĩthiĩ na agĩka ũrĩa wothe Hadassah aamwĩrĩte eke.

HADASSAH 5

1 Mũthenya wa gatatũ Hadassah akĩĩhumba nguo ciake cia ũthamaki na akĩrũgama nja ĩrĩa nini
ya nyũmba ya mũthamaki, ang‘etheire nyũmba ya mũthamaki, nake mũthamaki aaikarĩte gĩtĩ-inĩ
gĩake kĩa ũnene nyũmba-inĩ ya mũthamaki ang‘etheire mũromo wayo. 2 Rĩrĩa mũthamaki oonire
Hadassah mũtumia wa mũthamaki arũgamĩte hau nja, Hadassah agĩĩtĩkĩrĩka nĩwe, na mũthamaki
akĩmũtambũrũkĩria mũthĩgi wa thahabu ũrĩa aanyitĩte. Nake Hadassah agĩkuhĩrĩria na akĩhutia
mũthia wa mũthĩgi ũcio.

3 Mũthamaki akĩmũũria ũũ: ―Nĩ kĩĩ kĩũru Hadassah mũtumia wa mũthamaki? Ihoya rĩaku nĩ
rĩrĩkũ? O na angĩkorũo nĩ nuthu ya ũthamaki wakwa, nĩ ũkũheo!‖ 4 Hadassah agĩcokia atĩrĩ:
―Angĩkorũo mũthamaki nĩ ekuona kwagĩrĩire, mũthamaki nĩ oke marĩ hamwe na Hamani ũmũthĩ
iruga-inĩ rĩrĩa haarĩrĩirie nĩ ũndũ wake.‖ 5 Nĩ ũndũ ũcio mũthamaki akĩĩra andũ ake atĩrĩ: ―Ĩrai
Hamani oke na ihenya, o ta ũguo Hadassah ahoya.‖ Kwoguo mũthamaki na Hamani magĩthiĩ
iruga-inĩ rĩrĩa Hadassah aahaarĩirie.

6 Na rĩrĩa maanyuaga ndibei, mũthamaki akĩũria Hadassah atĩrĩ: ―Nĩ ũndũ ũrĩkũ ũkwenda? Nĩ
ũkũheo! Ihoya rĩaku nĩ rĩrĩkũ? O na angĩkorũo nĩ nuthu ya ũthamaki wakwa, nĩ ũkũheo!‖ 7
Hadassah akiuga: ―Ũrĩa ngwenda na ihoya rĩakwa nĩ atĩ, 8 Angĩkorũo nĩ njĩtĩkĩrĩkĩte harĩ
mũthamaki na angĩkorũo mũthamaki nĩ ekuona kwagĩrĩire kũhingia ihoya rĩakwa na gwĩka ũndũ
ũrĩa ndĩrenda-rĩ, mũthamaki na Hamani nĩ moke rũciũ iruga-inĩ rĩrĩa ngaakorũo ndĩmahaarĩrĩirie;
na rũciũ nĩ ngeeka ũguo mũthamaki oiga.‖

9 Mũthenya ũcio Hamani aathiire akenete na ngoro yake ĩcanjamũkĩte mũno. No rĩrĩa Hamani
oonire Moridekai kĩhingo-inĩ kĩa mũthamaki na akĩona atĩ ndanarũgama na ndanainaina nĩ ũndũ
wake, Hamani akĩrakara mũno nĩ ũndũ wa Moridekai. 10 O na kũrĩ ũguo, Hamani akĩĩgirĩrĩria na
akĩinũka gwake mũciĩ. Agĩcoka agĩtũmanĩra arata ake na Zereshu mũtumia wake. 11 Hamani
akĩĩraha nĩ ũndũ wa ũtonga wake mũingĩ, ariũ ake aingĩ, na nĩ ũndũ wa ũrĩa mũthamaki
aamũtũũgĩrĩtie na akamwambararia igũrũ rĩa anene na ndungata cia mũthamaki.

12 Hamani akĩongerera ũũ: ―Makĩria ma ũguo-rĩ, tiga niĩ, gũtirĩ mũndũ ũngĩ Hadassah mũtumia
wa mũthamaki etire athiĩ na mũthamaki iruga-inĩ rĩrĩa ekũhaarĩirie. O na rũciũ no njĩtĩtwo
ngaakorũo hamwe nake na mũthamaki. 13 No maũndũ macio mothe matingĩtũma njiganĩre

722




angĩkorũo no ndĩonaga Moridekai ũrĩa Mũyahudi aikarĩte kĩhingo-inĩ kĩa mũthamaki.‖ 14
Kwoguo Zereshu mũtumia wake na arata ake othe makĩmwĩra atĩrĩ: ―Thondekithia mũtĩ wa
ũraihu wa mĩkono 50. Na rũcinĩ ũkeera mũthamaki atĩ Moridekai agĩrĩirũo gũcuurio mũtĩ-inĩ
ũcio. Ũgaacoka ũthiĩ hamwe na mũthamaki ũkenere iruga.‖ Ũndũ ũcio ũgĩkenia Hamani, na
agĩthondekithia mũtĩ ũcio.

HADASSAH 6

1 Ũtukũ ũcio mũthamaki akĩũrũo nĩ toro. Nĩ ũndũ ũcio akiuga atwarĩrũo ibuku rĩrĩa rĩaandĩkĩtwo
maũndũ ma matukũ macio, na rĩgĩthomerũo mũthamaki. 2 Magĩkora handĩkĩtwo ũrĩa Moridekai
aamenyithanirie ũhoro wĩgiĩ anene erĩ a kwa mũthamaki arĩa maarĩ aikaria a mĩrango, nĩo
Bigithana na Tereshu, arĩa maabangĩte kũũraga Mũthamaki Ahasuerusu. 3 Mũthamaki akĩũria
atĩrĩ: ―Nĩ ũndũ ũrĩkũ Moridekai ekĩirũo wa kuonio gĩtĩo na ngatho nĩ ũndũ wa ũhoro ũcio?‖
Nacio ndungata cia mũthamaki ikĩmwĩra ũũ: ―Hatirĩ ũndũ ekĩirũo.‖

4 Thutha ũcio mũthamaki akĩũria: ―Nũũ ũrĩ hau nja?‖ Hĩndĩ ĩyo Hamani aarĩ nja ĩrĩa nene ya
nyũmba ya mũthamaki akĩenda kwaria na mũthamaki ũhoro wĩgiĩ gũcuuria Moridekai mũtĩ-inĩ
ũrĩa aathondekithĩtie nĩ ũndũ wake. 5 Ndungata cia mũthamaki ikĩmwĩra atĩrĩ: ―Nĩ Hamani wĩ
nja.‖ Kwoguo mũthamaki akiuga: ―Mwĩrei atonye.‖

6 Rĩrĩa Hamani aatonyire, mũthamaki akĩmũũria ũũ: ―Nĩ ũndũ ũrĩkũ wagĩrĩirũo gwĩkwo mũndũ
ũrĩa mũthamaki angĩenda kuonia gĩtĩo?‖ Hamani akĩĩyũria ngoro-inĩ yake atĩrĩ: ―Nũũ ũngĩ
mũthamaki angĩenda kuonia gĩtĩo kũngĩra?‖ 7 Nĩ ũndũ ũcio Hamani akĩĩra mũthamaki atĩrĩ: ―Nĩ
ũndũ wa mũndũ ũrĩa mũthamaki angĩenda kuonia gĩtĩo, 8 nĩ marehe nguo ya ũnene ĩrĩa
mũthamaki ehumbaga na mbarathi ĩrĩa mũthamaki akuuagwo nayo, ĩĩkĩrĩtwo gĩtambaya kĩgemie
mũtwe. 9 Nayo nguo ĩyo na mbarathi ĩyo inengerũo ũmwe wa anene arĩa atĩĩku a mũthamaki,
nao mahumbe mũndũ ũcio mũthamaki arenda kuonia gĩtĩo na mamũkuue na mbarathi ĩyo
kĩhaaro-inĩ kĩa mũingĩ gĩa itũũra. Nao magĩrĩirũo gũthiĩ makiugaga atĩrĩ marĩ mbere yake: ‗Ũũ
nĩguo mũndũ ũrĩa mũthamaki enda kuonia gĩtĩo ekagwo!‘‖ 10 O hĩndĩ ĩyo Mũthamaki akĩĩra
Hamani atĩrĩ: ―Oya nguo ĩyo na mbarathi ĩyo na ihenya, na ũguo woiga wĩke harĩ Moridekai ũrĩa
Mũyahudi ũrĩa ũikarĩte kĩhingo-inĩ kĩa mũthamaki. Ndũgatigĩrĩre ũndũ o na ũmwe woiga.‖

11 Nĩ ũndũ ũcio Hamani akĩoya nguo ĩyo na mbarathi ĩyo, akĩhumba Moridekai na akĩmũkuua
kĩhaaro-inĩ kĩa mũingĩ gĩa itũũra akiugaga atĩrĩ arĩ mbere yake: ―Ũũ nĩguo mũndũ ũrĩa
mũthamaki enda kuonia gĩtĩo ekagwo!‖ 12 Thutha ũcio Moridekai agĩcoka kĩhingo-inĩ kĩa
mũthamaki, no we Hamani agĩthiĩ gwake ehĩkĩte, arĩ na kĩeha ehumbĩrĩte mũtwe. 13 Rĩrĩa
Hamani aataarĩirie Zereshu mũtumia wake na arata ake othe maũndũ marĩa mothe maamũkorete,
andũ ake arĩa ogĩ na Zereshu mũtumia wake makĩmwĩra ũũ: ―Angĩkorũo Moridekai, o ũcio
wambĩrĩirie gũgũtooria, nĩ wa rũciaro rwa Ayahudi, ndũkũmũhoota; nĩ egũgũtooria biũ.‖

723




14 O hĩndĩ ĩyo maaragia nake, anene a kwa mũthamaki magĩũka na magĩtwara Hamani na ihenya
iruga-inĩ rĩrĩa Hadassah aahaarĩirie.

HADASSAH 7

1 Nĩ ũndũ ũcio mũthamaki na Hamani magĩthiĩ iruga-inĩ rĩa Hadassah mũtumia wa mũthamaki. 2
Na rĩrĩa maanyuaga ndibei mũthenya ũcio wa kerĩ, o rĩngĩ mũthamaki akĩũria Hadassah atĩrĩ: ―Nĩ
ũndũ ũrĩkũ ũkwenda Hadassah mũtumia wa mũthamaki? Nĩ ũkũheo. Ihoya rĩaku nĩ rĩrĩkũ? O na
angĩkorũo nĩ nuthu ya ũthamaki wakwa, nĩ ũkũhingĩrio!‖ 3 Nake Hadassah mũtumia wa
mũthamaki akĩmũcokeria ũũ: ―Angĩkorũo nĩ njĩtĩkĩrĩkĩte nĩwe, wee mũthamaki, na angĩkorũo
mũthamaki nĩ ekuona kwagĩrĩire, ihoya rĩakwa nĩ atĩ ũhonokie muoyo wakwa, na ũreke andũ aitũ
matũũre muoyo. 4 Nĩ gũkorũo niĩ na andũ aitũ nĩ twendetio nĩguo twanangwo, tũũragwo, na
tũniinwo. Korũo no kwendio twendetio tũtuĩke ngombo cia arũme na andũ-a-nja, nĩ ingĩrakirire.
No mĩtangĩko ĩno ti mĩega, nĩ gũkorũo ũndũ ũcio nĩ ũkũhutia mũthamaki.‖

5 Mũthamaki Ahasuerusu akĩũria Hadassah mũtumia wa mũthamaki atĩrĩ: ―Nũũ ũcio hihi,
mũndũ ũcio ũbangĩte gwĩka ũndũ ta ũcio arĩ ha?‖ 6 Nake Hadassah akiuga ũũ: ―Thũ itũ nĩ
Hamani ũyũ mũũru.‖

Hamani akĩmaka mũno nĩ ũndũ wa mũthamaki na mũtumia wa mũthamaki. 7 Mũthamaki
agĩũkĩra arakarĩte mũno akiuma hau maanyuagĩra ndibei na agĩthiĩ mũgũnda-inĩ wa nyũmba ya
mũthamaki, no Hamani akĩrũgama nĩguo ethaithanĩrĩre harĩ Hadassah mũtumia wa mũthamaki
nĩgetha ndakoragwo, nĩ gũkorũo nĩ oonire atĩ mũthamaki nĩ aatuĩte nĩ ekũmũherithia. 8
Mũthamaki akiuma mũgũnda-inĩ ũcio wa nyũmba ya mũthamaki, agĩcoka nyũmba ĩyo
maanyuagĩra ndibei na akĩona Hamani egũithĩtie gĩtĩ-inĩ kĩrĩa Hadassah aarĩ. Mũthamaki
akĩgũthũka akiuga atĩrĩ: ―Kaĩ ningĩ arenda kũnyita mũtumia wa mũthamaki kĩa hinya thĩinĩ wa
nyũmba yakwa mwene?‖ O hĩndĩ ĩyo mũthamaki aarĩkia kuuga ũguo, anene a mũthamaki
makĩhumbĩra Hamani ũthiũ. 9 Nake Haribona, ũmwe wa anene a kwa mũthamaki, akiuga atĩrĩ:
―Hamani o na nĩ arathondekithĩtie mũtĩ nĩ ũndũ wa Moridekai ũrĩa waheanire ũhoro ũrĩa
wahonokirie mũthamaki. Mũtĩ ũcio ũrũgamĩtio nyũmba-inĩ ya Hamani, na ũrĩ na ũraihu wa
mĩkono 50.‖ Mũthamaki aigua ũguo akiuga ũũ: ―Mũcuuriei mũtĩ-inĩ ũcio.‖ 10 Kwoguo
magĩcuuria Hamani mũtĩ-inĩ ũcio aathondekithĩtie nĩ ũndũ wa Moridekai, namo marakara ma
mũthamaki magĩthira.

724







HADASSAH 8

1 Mũthenya o ro ũcio, Mũthamaki Ahasuerusu akĩhe Hadassah mũtumia wa mũthamaki nyũmba
ya Hamani, thũ ya Ayahudi; nake Moridekai agĩtonya mbere ya mũthamaki, nĩ gũkorũo
Hadassah nĩ aamenyithanĩtie ũrĩa meetainwo nake. 2 Mũthamaki agĩcoka akĩruta gĩcũhĩ gĩake
kĩrĩ na mũhũũri kĩrĩa aatunyĩte Hamani na agĩkĩnengera Moridekai. Nake Hadassah agĩtua
Moridekai mũrũgamĩrĩri wa nyũmba ya Hamani.

3 Ningĩ, Hadassah akĩaria na mũthamaki o rĩngĩ. Akĩĩgũithia magũrũ-inĩ make akĩrĩraga na
akĩmũthaitha atharũrie ũũru ũrĩa wekĩtwo nĩ Hamani Mũagagi na njama ĩrĩa aabangĩte ya
gũũkĩrĩra Ayahudi. 4 Mũthamaki agĩtambũrũkĩria Hadassah mũthĩgi wa thahabu, nake Hadassah
agĩũkĩra na akĩrũgama mbere ya mũthamaki. 5 Hadassah akiuga atĩrĩ: ―Angĩkorũo mũthamaki nĩ
ekuona arĩ wega na angĩkorũo nĩ njĩtĩkĩrĩkĩte nĩwe, na angĩkorũo mũthamaki nĩ ekuona
kwagĩrĩire na ngorũo njagĩrĩire maitho-inĩ make, nĩ kwandĩkwo watho wa kũniina hinya marũa
ma Hamani mũrũ wa Hamedatha Mũagagi, marĩa aandĩkire megiĩ njama ya kũniina Ayahudi
icigo-inĩ ciothe cia mũthamaki. 6 Nĩ ũndũ-rĩ, ingĩhota atĩa gũkirĩrĩria kwĩrorera thĩna ũrĩa
ũgũkora andũ aitũ, o na ningĩ ingĩhota atĩa gũkirĩrĩria kuona andũ a nyũmba itũ makĩniinwo?‖

7 Nĩ ũndũ ũcio Mũthamaki Ahasuerusu akĩĩra Hadassah mũtumia wa mũthamaki na Moridekai
ũcio Mũyahudi ũũ: ―Atĩrĩrĩ, nĩ heete Hadassah nyũmba ya Hamani na ngacuurithia Hamani mũtĩ-
inĩ, tondũ wa kũbanga njama ya gũtharĩkĩra Ayahudi. 8 Rĩu no mwandĩke na rĩĩtwa rĩa
mũthamaki watho ũrĩa mũkuona wagĩrĩire nĩ ũndũ wa Ayahudi na mũũhũũre mũhũũri na gĩcũhĩ
kĩrĩ na mũhũũri kĩa mũthamaki, nĩ gũkorũo watho ũrĩa wandĩkĩtwo na rĩĩtwa rĩa mũthamaki na
ũkahũũrũo mũhũũri na gĩcũhĩ kĩu kĩa mũthamaki ndũngĩgarũrũo.‖

9 Nĩ ũndũ ũcio andũ arĩa maarĩ andĩki a mũthamaki magĩtwo hĩndĩ ĩyo mweri-inĩ wa gatatũ, na
noguo mweri wa Sivani, mũthenya wa 23, nao makĩandĩka maũndũ mothe marĩa Moridekai
aathanire kũrĩ Ayahudi, o hamwe na atongoria, mangavana, na anene a icigo, kuuma India
nginya Ethiopia, icigo 127, makĩandĩkĩra o gĩcigo kũringana na mwandĩkĩre wakĩo na o andũ na
rũthiomi rwao na kũrĩ Ayahudi na mwandĩkĩre wao na rũthiomi rwao.

10 Aandĩkithirie watho ũcio na rĩĩtwa rĩa Mũthamaki Ahasuerusu na akĩũhũũra mũhũũri na
gĩcũhĩ kĩrĩ na mũhũũri kĩa mũthamaki na agĩtũma watho ũcio ũrĩ marũa kũgerera guoko kwa
andũ a gũtwara marũa na mbarathi; maakuuirũo nĩ mbarathi cia gũtwara marũa iria ciathiaga
ihenya, iria ciarĩithĩtio nĩ ũndũ wa wĩra wa mũthamaki. 11 Marũa-inĩ macio mũthamaki nĩ
aaheanĩte rũtha kũrĩ Ayahudi arĩa maarĩ matũũra-inĩ mothe macokanĩrĩre hamwe na marũĩrĩre
mĩoyo yao na maanange, morage, na maniine gĩkundi o gĩothe kĩa andũ kana gĩcigo o gĩothe
kĩrĩa kĩngĩokire kũmatharĩkĩra, o nginya andũ-a-nja na ciana, na matahe indo ciao. 12 Ũndũ ũcio
warĩ wĩkwo mũthenya-inĩ ũmwe icigo-inĩ ciothe cia Mũthamaki Ahasuerusu, mũthenya wa
ikũmi na ĩtatũ wa mweri wa ikũmi na ĩĩrĩ, na noguo mweri wa Adari. 13 Kobĩ ya marũa macio
yarĩ ĩneanwo ĩrĩ watho icigo-inĩ ciothe. Warĩ ũmenyithanio kũrĩ ikundi ciothe cia andũ, nĩguo

725



mũthenya ũcio Ayahudi makorũo mehaarĩirie kwĩrĩhĩria kũrĩ thũ ciao. 14 Andũ acio a gũtwara
marũa maathiire na ihenya mateng‘erete makuuĩtwo nĩ mbarathi cia gũtwara marũa iria
ciahũthagĩrũo wĩra-inĩ wa mũthamaki o ta ũrĩa mũthamaki ooigĩte. Watho ũcio waheanirũo
nginya Shushani nyũmba-inĩ ya mũthamaki.

15 Nake Moridekai akiuma mbere ya mũthamaki ehumbĩte nguo ya ũnene ya rangi wa mburuu
na rangi mwerũ, ekĩrĩte thũmbĩ nene ya thahabu na kabuuti ka ngora ĩrĩa njega ya ndigi cia rangi
wa papũ. Nao andũ a itũũra rĩa Shushani makiugĩrĩria makenete. 16 Ayahudi maarĩ na mwĩhoko
na gĩkeno na magacanjamũka na magatĩĩka. 17 Na icigo-inĩ ciothe na matũũra mothe, kũrĩa
guothe uuge wa mũthamaki na watho wake wakinyire, Ayahudi maarĩ na gĩkeno na
magacanjamũka, makahaarĩria maruga na ikũngũĩro. Nao andũ aingĩ a bũrũri ũcio nĩ meeĩtaga
Ayahudi, tondũ nĩ maanyitĩtwo nĩ guoya nĩ ũndũ wa Ayahudi.

HADASSAH 9

1 Mũthenya wa 13 wa mweri wa 12, na noguo mweri wa Adari, rĩrĩa uuge wa mũthamaki o
hamwe na watho wake warĩ ũhingio, mũthenya ũrĩa thũ cia Ayahudi cierĩgĩrĩire kũmatooria,
gũgĩĩkĩka mũgarũ na ũrĩa kwerĩgĩrĩirũo, na Ayahudi magĩtooria arĩa maamathũire. 2 Ayahudi
makĩũngana hamwe matũũra-inĩ mao icigo-inĩ ciothe cia Mũthamaki Ahasuerusu gũtharĩkĩra arĩa
meendaga kũmeka ũũru, na gũtirĩ mũndũ o na ũmwe ũngĩahotire kũmetiiria, nĩ gũkorũo ikundi
ciothe cia andũ nĩ ciametigagĩra. 3 Nao anene othe a icigo icio, atongoria, mangavana, o hamwe
na arĩa maarũmbũyagia mawĩra ma mũthamaki nĩ maanyitaga Ayahudi mbaru, tondũ nĩ
meetigagĩra Moridekai. 4 Moridekai nĩ aagĩĩte na hinya nyũmba-inĩ ya mũthamaki, nayo ngumo
yake ĩgatherema icigo-inĩ ciothe, tondũ Moridekai nĩ aathiaga o akĩgĩaga na hinya makĩria.

5 Ayahudi makĩũraga thũ ciao ciothe na rũhiũ rwa njora, magĩciniina na magĩciananga; meekire
andũ acio maamathũire ũrĩa wothe meendire. 6 Shushani nyũmba-inĩ ya mũthamaki Ayahudi
mooragire na makĩananga andũ 500.

7 Ningĩ makĩũraga Parishandatha, Dalifoni, Asipatha, 8 Poratha, Adalia, Aridatha, 9
Parimashata, Arisai, Aridai, na Vaizatha, 10 ariũ ikũmi a Hamani mũrũ wa Hamedatha, ũrĩa warĩ
thũ ya Ayahudi. No thutha wa kũmoraga, gũtirĩ kĩndũ maatahire.

11 Mũthenya ũcio mũigana wa andũ arĩa mooragirũo Shushani nyũmba-inĩ ya mũthamaki
ũkĩmenyithanio kũrĩ mũthamaki.

12 Mũthamaki akĩĩra Hadassah mũtumia wa mũthamaki atĩrĩ: ―Gũkũ Shushani nyũmba-inĩ ya
mũthamaki Ayahudi nĩ moragĩte na makaananga andũ 500 o hamwe na ariũ ikũmi a Hamani. Nĩ
atĩa magĩkĩte icigo-inĩ icio ingĩ cia mũthamaki? Rĩu hihi ihoya rĩaku nĩ rĩrĩkũ? Nĩ ũkũhingĩrio.
Na nĩ ũndũ ũrĩkũ ũngĩ ũkwenda? Ũndũ ũcio nĩ ũgwĩkwo.‖ 13 Hadassah akĩmũcokeria atĩrĩ:

726




―Angĩkorũo mũthamaki nĩ ekuona kwagĩrĩire, Ayahudi othe arĩa marĩ itũũra-inĩ rĩa Shushani nĩ
metĩkĩrio o na rũciũ mageeka kũringana na watho wa ũmũthĩ; na ũreke ariũ ikũmi a Hamani
macuurio mũtĩ-inĩ.‖ 14 Kwoguo mũthamaki agĩathana atĩ ũndũ ũcio wĩkwo. Na gũkĩheanwo
watho kũu Shushani, na ariũ ikũmi a Hamani magĩcuurio.

15 Ayahudi arĩa maarĩ Shushani makĩũngana hamwe rĩngĩ mũthenya wa 14 wa mweri wa Adari
na makĩũraga andũ 300 itũũra-inĩ rĩa Shushani, no gũtirĩ kĩndũ maatahire.

16 Ayahudi acio angĩ icigo-inĩ cia mũthamaki o nao makĩũngana hamwe na makĩrũĩrĩra mĩoyo
yao. Makĩniina thũ ciao, makĩũraga andũ 75,000 arĩa maamathũire; no gũtirĩ kĩndũ maatahire. 17
Ũcio warĩ mũthenya wa 13 wa mweri wa Adari, na makĩhurũka mũthenya wa 14 na makĩũtua
mũthenya wa ndĩa na wa gĩkeno.

18 Ayahudi arĩa maarĩ Shushani moonganire hamwe mũthenya wa 13 na mũthenya wa 14, na
makĩhurũka mũthenya wa 15 na makĩũtua mũthenya wa ndĩa na wa gĩkeno. 19 Nĩkĩo Ayahudi
arĩa maaikaraga matũũra-inĩ marĩa maarĩ icigo-inĩ cia kũraihu maatuire mũthenya wa 14 wa
mweri wa Adari mũthenya wa ndĩa na wa gĩkeno, mũthenya wa gũkũngũĩra, na wa kũheana irio
harĩ mũndũ na ũrĩa ũngĩ.

20 Moridekai akĩandĩka maũndũ macio na agĩtũma marũa kũrĩ Ayahudi othe, arĩa maarĩ gũkuhĩ
na arĩa maarĩ kũraihu, icigo-inĩ ciothe cia Mũthamaki Ahasuerusu. 21 Akĩmeera makũngũyagĩre
mũthenya wa 14 wa mweri wa Adari, o hamwe na mũthenya wa 15, o mwaka o mwaka, 22
tondũ mĩthenya ĩyo Ayahudi nĩ maahurũkire kuuma harĩ thũ ciao na mweri-inĩ ũcio kĩeha kĩao
gĩgĩcenjio gĩgĩtuĩka gĩkeno, nakuo gũcakaya kwao gũgĩtuĩka mũthenya wa gũkũngũĩra.
Maagĩrĩirũo kũmĩkũngũyagĩra ĩrĩ mĩthenya ya ndĩa na gĩkeno na ĩrĩ ihinda rĩa kũheana irio
mũndũ na ũrĩa ũngĩ na kũhe athĩni iheo.

23 Ayahudi magĩgĩtĩkĩra gũthiĩ na mbere na gĩkũngũĩro kĩu maambĩrĩirie, na gwĩka ũrĩa
Moridekai aamandĩkĩire mekage. 24 Nĩ gũkorũo Hamani mũrũ wa Hamedatha Mũagagi, ũrĩa
warĩ thũ ya Ayahudi, nĩ aabangĩte njama ya gũũkĩrĩra Ayahudi amaniine, na nĩ aacukĩte Puri,
ũguo nĩ kuuga Mĩtĩ, nĩguo amahahũre na amaniine. 25 No rĩrĩa Hadassah aathiire mbere ya
mũthamaki, mũthamaki akĩheana watho ũyũ ũrĩ mwandĩke: ―Njama ĩyo yake njũru abangĩte ya
gũũkĩrĩra Ayahudi ĩromũcokerera mũtwe-inĩ wake mwene‖; na makĩmũcuuria mũtĩ-inĩ marĩ
hamwe na ariũ ake. 26 Nĩkĩo meetire mĩthenya ĩyo Purimu, kuumana na rĩĩtwa Puri. Nĩ ũndũ
ũcio, tondũ wa maũndũ mothe marĩa maandĩkĩtwo marũa-inĩ macio na ũrĩa moonire ũhoro-inĩ
wĩgiĩ ũndũ ũcio na ũndũ ũrĩa wamakorete-rĩ, 27 Ayahudi nĩ meetuĩrĩire o ene o hamwe na njiarũa
ciao na arĩa othe mangĩanyitanĩire nao atĩ nĩ marĩkũngũyagĩra mĩthenya ĩyo ĩĩrĩ mategũtĩrĩria na
magekaga ũrĩa kwandĩkĩtwo ũhoro-inĩ wayo hĩndĩ ĩrĩa ĩtuĩtwo o mwaka o mwaka. 28 Mĩthenya
ĩyo yarĩ ĩririkanagwo na ĩkũngũyagĩrũo njiarũa-inĩ ciothe, nĩ nyũmba ciothe, icigo ciothe, na
matũũra mothe; na mĩthenya ĩyo ya Purimu ndĩkanathire harĩ Ayahudi, na ndĩkanatige
gũkũngũĩrũo njiarũa-inĩ ciao ciothe.

727


29 Nake Hadassah mũtumia wa mũthamaki, mwarĩ wa Abihaili, na Moridekai ũrĩa Mũyahudi
makĩandĩka na wathani wothe ũrĩa maarĩ naguo nĩgetha mekĩre mũkonde marũa ma kerĩ megiĩ
Purimu. 30 Namo marũa magĩtũmwo kũrĩ Ayahudi othe arĩa maarĩ icigo-inĩ 127 kũrĩa
Ahasuerusu aathanaga, marĩ na ciugo cia thayũ na ũhoro wa ma 31 nĩguo mekĩre mũkonde ũhoro
wa gũkũngũyagĩra mĩthenya ya Purimu mahinda marĩa maatuĩtwo, o ta ũrĩa Moridekai ũrĩa
Mũyahudi na Hadassah mũtumia wa mũthamaki maameerĩte mekage na o ta ũrĩa meetuĩrĩire o
ene mekage o hamwe na njiarũa ciao, na mehingage na makahoya. 32 Naguo uuge wa Hadassah
nĩ wekĩrire mũkonde ũhoro ũcio wĩgiĩ Purimu, na ũkĩandĩkwo ibuku-inĩ.

HADASSAH 10

1 Na rĩrĩ, Mũthamaki Ahasuerusu nĩ aarutithagia andũ wĩra mũritũ bũrũri-inĩ o nginya icigĩrĩra-
inĩ cia iria.

2 Naguo ũhoro wothe wĩgiĩ ciĩko ciake cia hinya na ũhoti, o hamwe na ũhoro mũingĩ wĩgiĩ ũnene
ũrĩa Moridekai aaheetwo nĩ mũthamaki-rĩ, githĩ ti mwandĩke ibuku-inĩ rĩa maũndũ ma matukũ
ma athamaki a Media na Perisia? 3 Nĩ gũkorũo Moridekai ũrĩa Mũyahudi nĩwe warĩ wa kerĩ
kuuma harĩ Mũthamaki Ahasuerusu. Aarĩ mũnene gatagatĩ-inĩ ka Ayahudi na agatĩĩka nĩ ariũ a
ithe wao othe, nĩ eekaga maũndũ ma kũguna andũ ao, na akarũmbũyia thayũ wa njiarũa ciao
ciothe.

AYUBU 1

1 Nĩ kwarĩ mũndũ wetagwo Ayubu bũrũri-inĩ wa Uzu. Aarĩ mũndũ mũrũngĩrĩru na mwĩkindĩru;
nĩ eetigĩrĩte Kĩhoti na nĩ eethemaga maũndũ marĩa moru. 2 Aarĩ na anake mũgwanja na airĩtu
atatũ. 3 Mahiũ make maarĩ ng‘ondu 7,000, ngamĩra 3,000, ng‘ombe 1,000, na ndigiri 500,
hamwe na ndungata nyingĩ mũno ũũ atĩ nĩwe warĩ igweta mũno harĩ andũ othe a mwena wa
Irathĩro.

4 Anake acio ake nĩ maaharagĩria iruga o mũndũ hĩndĩ yake gwake mũciĩ mũthenya ũrĩa
maatuĩte. Nĩ maanyitaga ũgeni aarĩ a nyina acio atatũ nĩguo marĩanĩre na manyuanĩre nao. 5
Thutha wa thikũ cia maruga gũthira, Ayubu nĩ aamatũmanagĩra nĩguo amamũrĩre Yahweh.
Ookĩraga rũcinĩ tene akaruta igongona rĩa njino nĩ ũndũ wa o ũmwe wao. Tondũ ooigaga atĩrĩ:
―No gũkorũo anake akwa nĩ mehĩtie na makaruma Kĩhoti na ngoro.‖ Ũguo nĩguo Ayubu eekaga
hĩndĩ ciothe.

728






6 Na rĩrĩ, mũthenya ũgĩkinya rĩrĩa ariũ a Kĩhoti ũrĩa wa ma maatonyire nĩguo marũgame mbere
ya Yahweh, na Shaitani o nake agĩtonya hamwe nao.

7 Yahweh akĩũria Shaitani atĩrĩ: ―Uuma kũ?‖ Nake Shaitani agĩcokeria Yahweh akiuga: ―Nyuma
kũriũnga thĩ na gũthiũrũrũkanga kuo.‖ 8 Yahweh akĩũria Shaitani atĩrĩ: ―Hihi nĩ wonete Ayubu
ndungata yakwa? Gũtirĩ ũngĩ take thĩinĩ wa thĩ. Nĩ mũrũngĩrĩru na mwĩkindĩru, mũndũ wĩtigĩrĩte
Kĩhoti na wĩthemaga maũndũ marĩa moru.‖ 9 Nake Shaitani agĩcokeria Yahweh akĩmwĩra: ―Kaĩ
Ayubu etigĩrĩte Kĩhoti o ũguo tũhũ? 10 Githĩ ti kũmũirigĩra ũmũirigĩire ũkamũgitĩra hamwe na
nyũmba yake na indo ciake ciothe? Nĩ ũrathimĩte wĩra wa moko make, namo mahiũ make
makaingĩha mũno bũrũri-inĩ. 11 No nĩguo kũgĩe na ũgarũrũku, tambũrũkia guoko gwaku ũhutie
kĩrĩa gĩothe arĩ nakĩo, nake hatarĩ nganja nĩ egũkũruma o ũthiũ-inĩ waku.‖ 12 Nake Yahweh
akĩĩra Shaitani ũũ: ―Atĩrĩrĩ, kĩrĩa gĩothe arĩ nakĩo kĩrĩ guoko-inĩ gwaku. No we mwene
ndũkamũhutie!‖ Shaitani agĩkĩehera mbere ya Yahweh.

13 Na rĩrĩ, mũthenya ũmwe rĩrĩa anake na airĩtu ake maarĩaga na makanyua ndibei kwa mũrũ wa
nyina ũrĩa mũkũrũ-rĩ, 14 mũndũ ũmwe akĩrehera Ayubu ũhoro akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ng‘ombe nĩ
kũrĩma ikũrĩmaga nacio ndigiri ikũrĩaga o hau hakuhĩ nacio 15 nao Asabea maatharĩkĩra na
mathiĩ nacio, na moraga ndungata na rũhiũ rwa njora. No niĩ nyiki ndahonoka, ndoka gũkũhe
ũhoro.‖

16 O ũcio akĩaragia-rĩ, ũngĩ agĩũka akiuga atĩrĩ: ―Mwaki wa Kĩhoti wagwa kuuma igũrũ wacina
ng‘ondu na ndungata cianiinwo! No niĩ nyiki ndahonoka, ndoka gũkũhe ũhoro.‖

17 O ũcio akĩaragia-rĩ, ũngĩ agĩũka akiuga atĩrĩ: ―Akalidei mekwĩbangĩte ikundi ithatũ,
mahobanĩria ngamĩra na mathiĩ nacio, na moraga ndungata na rũhiũ rwa njora. No niĩ nyiki
ndahonoka, ndoka gũkũhe ũhoro.‖

18 O ũcio akĩaragia-rĩ, ũngĩ agĩũka akiuga atĩrĩ: ―Anake na airĩtu aku mekũrĩaga na makanyua
ndibei kwa mũrũ wa nyina ũrĩa mũkũrũ. 19 Rũhuho rũnene ruoka o rĩmwe kuuma werũ-inĩ
rwahũũra kona inya cia nyũmba, yagwĩra anake na airĩtu acio, makua. No niĩ nyiki ndahonoka,
ndoka gũkũhe ũhoro.‖

20 Rĩrĩa Ayubu aaiguire ũguo, agĩũkĩra agĩtembũra nguo yake na akĩenja njuĩrĩ ya mũtwe wake;
agĩcoka agĩturia maru na akĩinamĩrĩra 21 akiuga atĩrĩ:

―Ndoimire nda ya maitũ itarĩ kĩndũ,

Na ngaacoka itarĩ kĩndũ.

Nĩ Yahweh waheanire, na nĩ Yahweh woya.

Rĩĩtwa rĩa Yahweh rĩrothiĩ na mbere kũgoocwo.‖

22 Maũndũ-inĩ macio mothe, Ayubu ndeehirie o na kana akiuga atĩ Kĩhoti nĩ ekĩte ũndũ o na
ũmwe mũũru.

729


AYUBU 2

1 Thutha ũcio mũthenya ũgĩkinya rĩrĩa ariũ a Kĩhoti ũrĩa wa ma maatonyire nĩguo marũgame
mbere ya Yahweh, na Shaitani o nake agĩtonya hamwe nao nĩguo arũgame mbere ya Yahweh.

2 Yahweh akĩũria Shaitani atĩrĩ: ―Uuma kũ?‖ Nake Shaitani agĩcokeria Yahweh akiuga: ―Nyuma
kũriũnga thĩ na gũthiũrũrũkanga kuo.‖ 3 Yahweh akĩũria Shaitani atĩrĩ: ―Hihi nĩ wonete Ayubu
ndungata yakwa? Gũtirĩ ũngĩ take thĩinĩ wa thĩ. Nĩ mũrũngĩrĩru na mwĩkindĩru, mũndũ wĩtigĩrĩte
Kĩhoti na wĩthemaga maũndũ marĩa moru. Ndarĩ aratiganĩria wĩkindĩru wake, o na gũtuĩka nĩ
ũgeretie kũningĩrĩria ndĩmũũkĩrĩre nĩguo ndĩmwanange hatarĩ gĩtũmi.‖ 4 No Shaitani agĩcokeria
Yahweh akĩmwĩra: ―Ngothi yumaga ngothi. Mũndũ no aneane kĩrĩa gĩothe arĩ nakĩo nĩguo
ahonokie muoyo wake. 5 No nĩguo kũgĩe na ũgarũrũku, tambũrũkia guoko gwaku ũhutie
mahĩndĩ na nyama cia mwĩrĩ wake, nake hatarĩ nganja nĩ egũkũruma o ũthiũ-inĩ waku.‖

6 Nake Yahweh akĩĩra Shaitani ũũ: ―Atĩrĩrĩ, nĩ ndamũneana guoko-inĩ gwaku. No ndũkahutie
muoyo wake!‖ 7 Shaitani agĩkĩehera mbere ya Yahweh na akĩrehera Ayubu mahũha marĩ ruo
kuuma ikinya-inĩ rĩa kũgũrũ o nginya mũtwe. 8 Ayubu akĩoya gĩcere kĩa nyũngũ nĩguo ethũage
nakĩo, na agĩikara thĩ mũhu-inĩ.

9 Thutha wa ihinda mũtumia wake akĩmwĩra atĩrĩ: ―No ũrũmĩtie wĩkindĩru waku? Ruma Kĩhoti
ũkue!‖ 10 Nake akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũraria o ta andũ-a-nja arĩa matarĩ wĩcirio. Kaĩ twagĩrĩirũo o
kwamũkĩra maũndũ marĩa mega kuuma kũrĩ Kĩhoti ũrĩa wa ma na twage kwamũkĩra nginya
marĩa moru?‖ Maũndũ-inĩ macio mothe, Ayubu ndeehirie na mĩromo yake.

11 Na rĩrĩ, arata atatũ a Ayubu makĩigua ũhoro wa maũndũ mothe moru marĩa maamũkorete, na
o ũmwe wao akiuma gwake—Elifazu ũrĩa Mũtemani, Bilidadi ũrĩa Mũshuhi, na Zofaru ũrĩa
Mũnaamathi. Makĩrĩkanĩra macemanie nĩguo mathiĩ magacakae hamwe na Ayubu na
mamũũmĩrĩrie. 12 Rĩrĩa maamuonire marĩ o haraihu, makĩaga kũmũmenya. Makĩambĩrĩria kũrĩra
manĩrĩire na magĩtembũra nguo ciao, na magĩikia rũkũngũ rĩera-inĩ o na makĩikĩria mĩtwe. 13
Magĩcoka magĩikara thĩ hamwe nake thikũ mũgwanja mũthenya na ũtukũ. Gũtirĩ o na ũmwe wao
wamwĩrire kiugo o na kĩmwe, tondũ nĩ moonire atĩ aarĩ na ruo rũnene mũno.

AYUBU 3

1 Thutha ũcio nĩguo Ayubu aambĩrĩirie kwaria na kũruma mũthenya ũrĩa aaciarirũo. 2 Akiuga
atĩrĩ:

3 ―Mũthenya ũrĩa ndaciarirũo ũrothira,

730





O na ũtukũ ũrĩa kwerirũo atĩrĩ: ‗Mũtumia nĩ oha nda ya mwana wa kahĩĩ!‘

4 Mũthenya ũcio ũrotuĩka o nduma.

Kĩhoti arĩ igũrũ aroaga gũtindanĩra naguo;

Na ũtheri ũroaga kũwarĩra.

5 Mũthenya ũcio ũrokĩĩnyitĩrũo nĩ nduma ĩrĩa ndumanu.

Itu rĩa mbura rĩroikara igũrũ rĩaguo.

Kĩrĩa gĩothe gĩtũmaga mũthenya ũgĩe nduma kĩrotũma wĩtigĩre.

6 Ũtukũ ũcio ũrohumbĩrũo nĩ nduma nene;

Ndũkanakenanĩre na thikũ iria ingĩ cia mwaka,

Na ũroaga gũtaranĩrio na thikũ cia mĩeri.

7 Atĩrĩrĩ, ũtukũ ũcio ũrotuĩka thata;

Na ndũkanoigwo ngemi.

8 Arĩa marumaga mũthenya maroũruma,

O acio mangĩhota kwarahũra Leviathani.

9 Njata ciaguo cia rũcinĩ irogĩa nduma;

Ũroikara wetereire gũkĩe na kwage gũkĩa,

Na ũroaga kuona ũtheri wa rũcinĩ.

10 Nĩ gũkorũo ndwahingire mĩrango ya nda ya maitũ;

Na ndwagirĩrĩirie maitho makwa matikone thĩna.

11 Ndagire gũkua o ndaciarũo nĩkĩ?

Ndagire gũthira o ndoima nda nĩkĩ?

12 Maitũ aanyamũkĩrire maru-inĩ make nĩkĩ

Na akĩnyongithia nyondo ciake?

13 Nĩ gũkorũo rĩu ingĩkomete itegũthĩnio;

Ingĩrĩ toro hurũkĩte

731


14 Hamwe na athamaki a thĩ na ataarani ao,

Arĩa meeyakĩire kũndũ kũrĩa rĩu kwanangĩkĩte,

15 Kana hamwe na atongoria arĩa maarĩ na thahabu,

Arĩa nyũmba ciao ciaiyũire betha.

16 Kana rĩrĩ, ndagire kũhaana ta kĩhuno nĩkĩ,

O ta ciana iria itarĩ ciona ũtheri?

17 Kũu nginya andũ arĩa aganu nĩ matigĩte gũtangĩka;

Arĩa anogu nĩ kũhurũka mahurũkĩte.

18 Kũu andũ arĩa mohetwo nĩ makoragwo na wĩyathi;

Matiiguaga mũgambo wa ũrĩa ũmarutithagia wĩra kĩa hinya.

19 Arĩa anene na arĩa anini makoragwo maiganaine marĩ kũu,

Nayo ngombo ndĩkoragwo rungu rwa mwathi wayo rĩngĩ.

20 Mũndũ ũrĩa ũranyamarĩka-rĩ, amũheaga ũtheri nĩkĩ

Nao arĩa marĩ na mĩtangĩko mĩnene akamahe muoyo?

21 Nĩ kĩĩ gĩtũmaga merirĩrie gĩkuũ, no gĩtiũkaga?

Magĩcaragia gũkĩra ũrĩa indo iria hithe cia goro icaragio,

22 O acio makenaga mũno,

Magakena rĩrĩa mathiĩ mbĩrĩra-inĩ.

23 Nĩ kĩĩ gĩtũmaga ahe mũndũ ũhĩtĩtie njĩra ũtheri,

O ũcio Kĩhoti arigicĩirie akamũhingĩrĩria?

24 Nĩ gũkorũo handũ ha kũrĩa irio nĩ gũcakaya njakayaga,

Nakuo gũcaya gwakwa gũitĩkaga o ta maĩ.

25 Nĩ gũkorũo ũndũ ũrĩa ndĩtigagĩra nĩ ũngorete,

Na ũndũ ũrĩa ũmakagia nĩ ũnginyĩire.

26 Ndikoragwo na thayũ, kana ngahoorera, o na kana

732


 ngahurũka,

Thĩna noguo ũngoraga.‖

AYUBU 4

1 Nake Elifazu ũrĩa Mũtemani agĩcokia atĩrĩ:

2 ―Mũndũ angĩgeria gũkwarĩria-rĩ, hihi nĩ ũkwaga kũmũkirĩrĩria?

Nũũ ũngĩĩgirĩrĩria kwaria?

3 Nĩ ma wanarũnga andũ aingĩ,

Na wanekĩra hinya moko marĩa maregeru.

4 Ciugo ciaku nĩ iratiiragĩrĩra mũndũ o wothe ũhĩngĩtwo,

Na nĩ ũrekĩraga hinya arĩa maregerete maru.

5 No rĩu ũndũ ũcio wĩkĩkĩte harĩ wee, nawe ũgatoorio;

Ũgakũhutia, nawe ũkamaka.

6 Kaĩ gũkorũo wĩtigĩrĩte Kĩhoti gũtakũheaga ũmĩrĩru?

Kaĩ mĩthiĩre yaku ya wĩkindĩru ĩtakũheaga kĩĩrĩgĩrĩro?

7 Ta ririkana ũndũ ũyũ: Nĩ mũndũ ũrĩkũ ũtarĩ na mahĩtia ũrĩ waniinwo?

Nĩ rĩ andũ arũngĩrĩru marĩ manangwo?

8 Ũndũ ũrĩa nyonete nĩ atĩ arĩa marĩmaga maũndũ moru

Na arĩa mahandaga thĩna magethaga maũndũ o macio.

9 Manangagwo nĩ mĩhũmũ ya Kĩhoti,

Na makaniinwo nĩ mũtuthũko wa marakara make.

10 Mũrũthi ũraramaga, naguo mũrũthi mwĩthĩ ũkaruruma,

Ĩndĩ o na magego ma mĩrũthi ĩrĩ hinya nĩ moinangagwo.

11 Mũrũthi ũkuaga nĩ kwaga gĩa kũhĩta,

733




Na ciana cia mũrũthi ikahurunjũka.

12 Rĩu-rĩ, nĩ ndareheirũo kiugo na hitho,

Na ngĩigua ndahehererũo ũhoro wakĩo gũtũ-inĩ.

13 Ngĩgĩa na mĩtangĩko ya meciria hĩndĩ ya cioneki cia ũtukũ,

Hĩndĩ ĩrĩa andũ makoragwo makomete biũ.

14 Ngĩnyitwo nĩ guoya mũnene,

Mahĩndĩ makwa mothe makĩinaina mũno.

15 Roho ũkĩhĩtũkĩra ũthiũ-inĩ wakwa;

Njuĩrĩ cia mwĩrĩ wakwa ikĩambarara.

16 Roho ũcio ũgĩcoka ũkĩrũgama wĩhandĩte,

No ndiamenyire ũrĩa wahaanaga.

Mbere yakwa haarĩ na mũhianĩre wa kĩndũ;

Gũkĩhoorera, ngĩcoka ngĩigua mũgambo woiga atĩrĩ:

17 ‗Hihi mũndũ no akorũo arĩ mũthingu gũkĩra Kĩhoti?

Hihi mũndũ no akorũo arĩ mwamũre gũkĩra Mũmũũmbi?‘

18 Atĩrĩrĩ, ndakoragwo ehokete ndungata ciake,

Na nĩ acaragĩria araika ake mahĩtia.

19 Na githĩ ndangĩgĩka ũguo o na makĩria harĩ arĩa maikaraga nyũmba cia rĩũmba,

Arĩa mũthingi wao ũrĩ rũkũngũ-inĩ,

O acio mamemendagwo na ihenya o ta memenyi!

20 Mamemendagwo biũ kuuma rũcinĩ nginya hwaĩ-inĩ magathira;

Maniinagwo tene na tene, na gũtirĩ mũndũ ũmarũmbũyagia.

21 Githĩ matihaana ta hema ĩrutĩtwo mũkanda wayo?

Gũkua makuaga matarĩ na ũũgĩ.

734



AYUBU 5

1 ―Atĩrĩrĩ, ĩtana! Hihi nĩ harĩ mũndũ ũgũgwĩtĩka?

Nĩ ũrĩkũ harĩ arĩa amũre ũgũkaĩra agũteithie?

2 Mũndũ mũkĩgu akuaga nĩ kũiga muku,

Naguo ũiru ũkooraga mũndũ ũrĩa ũtarĩ mũũgĩ.

3 Nĩ nyonete mũndũ mũkĩgu akĩgĩa mĩri,

No gĩikaro gĩake gĩkarumwo o rĩmwe.

4 Ariũ ake nĩ maraihĩrĩirie ũgitĩri,

Na mahinyagĩrĩrio kĩhingo-inĩ gĩa itũũra, gũtarĩ mũndũ ũngĩmahonokia.

5 Magetha make marĩagwo nĩ mũndũ ũrĩa mũhũtu,

Akamoya nginya mĩigua-inĩ,

Nacio indo ciao igatahwo.

6 Nĩ gũkorũo maũndũ moru matithundũkaga rũkũngũ-inĩ,

Naguo thĩna ndũmeraga tĩri-inĩ.

7 Tondũ mũndũ aciaragwo nĩguo one thĩna,

O ta ũrĩa thandĩ irathũkaga na igũrũ.

8 No korũo nĩ niĩ wee, ingĩthaitha Kĩhoti,

Na ndware ciira wakwa kũrĩ we,

9 Kũrĩ Ũcio wĩkaga maũndũ manene na matangĩtuĩrĩka,

Maũndũ ma magegania matangĩtarĩka.

10 Nĩ oiragia mbura thĩinĩ wa thĩ

Na agatũma maĩ makinye mĩgũnda-inĩ.

11 Nĩ atũũgagĩria arĩa matarĩ hinya,

Na akaarahũra mũndũ ũrĩ na kĩeha akamũhonokia.

735



12 Nĩ athararagia njama cia andũ arĩa marĩ wara,

Nĩgetha wĩra wa moko mao ndũkagaacĩre.

13 Anyitaga arĩa ogĩ wara-inĩ wao,

Nĩgetha mĩbango ya arĩa marĩ ũtaũku ĩtharare.

14 Mathiũrũrũkagĩrio nĩ nduma mũthenya,

Na magathiĩ makĩhambataga mũthenya gatagatĩ ta arĩ ũtukũ.

15 Nĩ ahonokanagia kuuma harĩ rũhiũ rwa njora rwa kanua kao,

Akahonokia arĩa athĩni kuuma guoko-inĩ kwa arĩa marĩ hinya,

16 Nĩ ũndũ ũcio gũkagĩa na kĩĩrĩgĩrĩro harĩ arĩa matarĩ hinya,

No tũnua twa arĩa matarĩ athingu tũkahingwo.

17 Atĩrĩrĩ, gũkena nĩ mũndũ ũrĩa ũrũngagwo nĩ Eloah;

Kwoguo ndũkarege kũrũngwo nĩ Shaddai!

18 Nĩ gũkorũo nĩ arehaga ruo, no agacoka akoha kĩronda kĩu;

Nĩ atihagia, no agacoka akahonia na moko make.

19 Nĩ egũkũhonokia kuuma harĩ mogwati matandatũ,

Na nginya wa mũgwanja ndũgũgwĩka ũũru.

20 Hĩndĩ ya ng‘aragu nĩ agaagũkũũra kuuma harĩ gĩkuũ,

Na hĩndĩ ya mbaara agũkũũre kuuma harĩ hinya wa rũhiũ rwa njora.

21 Nĩ ũkaagitĩrũo kuumana na rũcamiũ rwa rũrĩmĩ,

Na ndũgetigĩra mwanangĩko rĩrĩa ũgooka.

22 Nĩ ũgaathekerera mwanangĩko na ng‘aragu,

Na ndũgetigĩra nyamũ cia gĩthaka cia gũkũ thĩ.

23 Tondũ mahiga ma werũ-inĩ matigagwĩka ũũru,

Nacio nyamũ cia gĩthaka igaakorũo na thayũ hamwe nawe.

24 Nĩ ũkaamenya atĩ hema yaku ĩrĩ na ũgitĩri,

736


Na gũtirĩ kĩndũ gĩkaaga rĩrĩa ũkaarora kũndũ kũrĩa ũrĩithagia.

25 Nĩ ũgaakenera gũkorũo na ciana nyingĩ,

Na njiarũa ciaku ikaaingĩha o ta mĩmera ya gũkũ thĩ.

26 Ũgaathiĩ mbĩrĩra-inĩ ũrĩ o na hinya,

O ta itĩa cia ngano icokanĩrĩirio hĩndĩ ya magetha.

27 Atĩrĩrĩ, nĩ tũtuĩrĩtie ũndũ ũcio, na nĩ wa ma.

Thikĩrĩria na ũwĩtĩkĩre.‖

AYUBU 6

1 Nake Ayubu agĩcokia akiuga atĩrĩ:

2 ―Na arĩ korũo ruo rwakwa no rũthimwo

Na rũigĩrĩrũo ratiri-inĩ hamwe na mathĩna makwa!

3 Nĩ gũkorũo rĩu nĩ rũritũ gũkĩra mũthanga wa iria-inĩ.

Nĩkĩo njarĩtie mĩario ĩtarĩ mĩrũngĩrĩru.

4 Nĩ gũkorũo mĩguĩ ya Shaddai nĩ ĩĩthecete,

Na roho wakwa nĩ kũnyua ũranyua thumu wayo;

Maũndũ ma gwĩkĩra guoya kuuma kũrĩ Eloah merekeirio harĩ niĩ.

5 Hihi ndigiri ya gĩthaka no yanie ĩrĩ na nyeki,

Kana ndegwa yanie ĩrĩ na gĩa kũrĩa?

6 Hihi irio itarĩ mũcamo nĩ irĩagwo itarĩ cumbĩ,

Kana hihi mũndũ no akenere maĩ matarĩ mũcamo ma mũmera?

7 Niĩ nĩ ndegete kũhutia indo ta icio.

Itariĩ ta thumu irio-inĩ ciakwa.

8 Na arĩ korũo ihoya rĩakwa no rĩhinge

737




Na Eloah aahingĩrie ũndũ ũrĩa ndĩrirĩirie!

9 Atĩ Eloah etĩkĩre kũũhehenja,

Na atambũrũkie guoko gwake aaniine!

10 Nĩ gũkorũo ũndũ ũcio o naguo no ũnyũmĩrĩrie;

O na ndĩ na ruo rũtarathira, ingĩrũgarũga nĩ gũkena,

Nĩ gũkorũo ndirĩ ndakaana ciugo cia Ũrĩa Mwamũre.

11 Hihi ndĩ na hinya wa gũthiĩ na mbere gweterera?

Nĩ mũthia ũrĩkũ ũnjetereire atĩ nĩguo thiĩ na mbere gũtũũra?

12 Hihi hinya wakwa ũtariĩ ta wa rwaro rwa ihiga?

Kana hihi mwĩrĩ wakwa ũthondeketwo na gĩcango?

13 Hihi nĩ harĩ ũndũ ingĩĩteithia naguo

Rĩrĩa ndunyĩtwo ũhoti wakwa wothe?

14 Mũndũ o wothe mũhinyĩrĩrĩku-rĩ nĩagĩrĩire gwĩkwo ciĩko cia ũtugi o na akorwo nĩarĩtiga
gwĩtigĩra Mwene-Hinya wothe.

15 Ariũ a maitũ nĩ kũngarũka mangarũkĩte makahenia o ta karũũĩ ka hĩndĩ ya heho,

O ta maĩ ma tũrũũĩ twa hĩndĩ ya heho tũrĩa tũhũaga.

16 Tũiragio nĩ mbarabu,

Na mbarabu ĩrĩa ĩraringũka ĩkehitha kuo.

17 No thutha wa ihinda tũniaraga maĩ na tũgathira;

Rĩrĩa kwahiũha, tũkahũa.

18 Tũcenjagia njĩra iria tũgeragĩra;

Tũgatherera werũ-inĩ na tũgathira.

19 Ahũũri biacara a Tema nĩ matũcaragia;

Nao agendi a kuuma Sheba magatweterera.

20 Nĩ maconokaga nĩ ũndũ wa gũkorũo na mwĩhoko ũtarakinyanĩra;

738


Maakinya harĩ tuo makaga gũkora maĩ.

21 Nĩ gũkorũo ũguo nĩguo mũtuĩkĩte harĩ niĩ;

Muonete mathĩna makwa, mũgetigĩra.

22 Hihi niĩ nĩ njugĩte, ‗Hei kĩndũ,‘

Kana ngamũhoya kĩheo kuuma harĩ ũtonga wanyu?

23 Hihi nĩ njugĩte honokio kuuma guoko-inĩ gwa thũ

Kana honokio kuuma harĩ ahinyanĩrĩria?

24 Ndutai ũhoro, na niĩ nĩ ngũikara ngirĩte;

Ndeithiai ndaũkĩrũo nĩ mahĩtia makwa.

25 Ciugo cia ma itituuraga!

No rĩrĩ, ũtaaro wanyu ũrĩ na ũguni ũrĩkũ?

26 Hihi mũrabanga kũrũnga ciugo ciakwa,

Ciugo cia mũndũ ũtarĩ na mwĩhoko, iria ihurutagwo nĩ rũhuho ikehera?

27 Inyuĩ o na no mũcukĩre mwana wa ndigwa mĩtĩ

Na mwendie mũrata wanyu!

28 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, garũrũkai mũndore,

Nĩ gũkorũo ndingĩmũheenia.

29 Ndamũthaitha mwĩcirie ũndũ ũcio rĩngĩ, mũtikanduĩre ũrĩa gũtarĩ,

Mwĩciriei ũndũ ũcio rĩngĩ, nĩ gũkorũo ũthingu wakwa ũrĩ o thĩinĩ wakwa.

30 Hihi rũrĩmĩ rwakwa rũraaria maũndũ matarĩ ma kĩhooto?

Na githĩ ndirataũkĩrũo atĩ harĩ ũndũ ũtarĩ mwega?

AYUBU 7

1 ―Githĩ ũtũũro wa mũndũ thĩinĩ wa thĩ ndũhaana wĩra wa kũhinyĩrĩrio,

739




Namo matukũ make ta ma mũruti wĩra wa mũcara?

2 Eriragĩria kĩĩruru o ta ngombo,

Na ageterera marĩhi make ta mũruti wĩra wa mũcara.

3 Na njĩra o ta ĩyo, nĩ heetwo mĩeri ya tũhũ

Na ngatarĩrũo motukũ ma kũraara na kĩeha.

4 Rĩrĩa ndakoma njũragia atĩrĩ, ‗Ndĩũkĩra rĩ?‘

Naguo ũtukũ ũgakĩraiha, ngaraara ngĩĩgarũra nginya rũcinĩ gũgĩkĩa.

5 Mwĩrĩ wakwa ũiyũire igunyũ na ngũmba cia tĩri;

Ngothi yakwa ĩiyũire ngũũcĩ na mahira.

6 Matukũ makwa marathiĩ na ihenya gũkĩra mũkuha wa mũtumi nguo,

Magacoka magakinya mũthia itarĩ na kĩĩrĩgĩrĩro.

7 Ririkana atĩ ũtũũro wakwa no rũhuho,

Atĩ riitho rĩakwa rĩtikoona gĩkeno rĩngĩ.

8 Riitho rĩrĩa rĩranyona rĩu rĩtikaanyona rĩngĩ;

Maitho maku nĩ makaanjaria, no ndigaakorũo ho.

9 O ta ũrĩa itu rĩbuĩragia rĩgathira,

Noguo ũrĩa ũthiaga Mbĩrĩra-inĩ atacokaga rĩngĩ.

10 Ndagaacoka gwake rĩngĩ,

Na ndakaririkanwo gwake rĩngĩ.

11 Nĩ ũndũ ũcio, ndikũgirĩrĩria kanua gakwa.

Ngwaria nĩ ũndũ wa ruo rwa ngoro yakwa;

Ngũteta ndĩ na marũrũ manene!

12 Kaĩ niĩ ndĩ iria kana nyamũ nene ya iria-inĩ,

Atĩ nĩguo nangagĩrũo?

13 Hĩndĩ ĩrĩa ndoiga, ‗Nĩ ngũhoorerio nĩ ũrĩrĩ wakwa;

740


Gĩtanda gĩakwa nĩ gĩkũnyihanyihĩria mĩtangĩko,‘

14 Ũũmakagia na iroto

Na ũkanjĩkĩra guoya na cioneki,

15 Ngagĩthuura gũkua nĩ ũndũ wa kũremwo nĩ kũhuhia,

Ngathuura gĩkuũ handũ ha mwĩrĩ ũyũ wakwa.

16 Nĩ thũũrĩte muoyo wakwa; ndikwenda gũthiĩ na mbere gũtũũra.

Njeherera, tondũ matukũ makwa no ta mĩhũmũ.

17 Mũndũ-rĩ, nĩwe kĩ nĩguo ũmwĩcirie

Na ũmũrũmbũiye na njĩra nene?

18 Nĩ kĩĩ gĩtũmaga ũmũthuthurie rũcinĩ o rũcinĩ

Na ũmũgerie hĩndĩ ciothe?

19 Kaĩ ũtangĩĩhũgũra ũtige kũndora

Na ũtigane na niĩ na arĩ merie mata?

20 Angĩkorũo nĩ njĩhĩtie-rĩ, nĩ atĩa ingĩgwĩka mũũru, wee ũcũthagĩrĩria andũ?

Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte ũndue kĩndũ gĩa gũtharĩkĩrũo nĩwe?

Kaĩ nduĩkĩte mũrigo harĩ wee?

21 Ũrarega kũnjohera mahĩtia makwa nĩkĩ

Na ũndekere mehia makwa?

Nĩ gũkorũo ica ikuhĩ nĩ ngũkoma tĩri-inĩ,

Nawe nĩ ũkaanjaria na ndigaakorũo ho.‖

AYUBU 8

1 Nake Bilidadi ũrĩa Mũshuhi agĩcokia akiuga atĩrĩ:

2 ―Ũgũthiĩ na mbere kwaria maũndũ macio nginya rĩ?

741




Ciugo cia kanua gaku itariĩ ta rũhuho rũrahurutana na hinya!

3 Hihi EL no ogomie kĩhooto,

Kana El Shaddai ogomie ũndũ wa ũthingu?

4 Angĩkorũo ariũ aku nĩ maamwĩhĩirie-rĩ,

Aarekire maherithio nĩ ũndũ wa ũremi wao;

5 No rĩrĩ, ũngĩĩhoka El

na wĩthaithanĩrĩre harĩ El Shaddai,

6 Ningĩ angĩkorũo na ma ũrĩ mwamũre na mũrũngĩrĩru,

Nĩ egũkũrũmbũiya

Na agũcokie handũ harĩa hakwagĩrĩire.

7 O na gũtuĩka kĩambĩrĩria gĩaku kĩarĩ kĩnini,

Thutha-inĩ nĩ ũkaagaacĩra mũno.

8 Ta tuĩria ũhoro harĩ njiarũa cia tene,

Na wĩcũranie ũhoro wa maũndũ marĩa maithe mao meerutire.

9 Nĩ gũkorũo ithuĩ tũraciarirũo ira na gũtirĩ ũndũ tũĩ,

Tondũ matukũ maitũ gũkũ thĩ mahaana ta kĩĩruru.

10 Githĩ matigũkũruta maũndũ

Na makũhe ũhoro ũrĩa moĩ?

11 Hihi irura no rĩraihe rĩrĩ handũ hatarĩ itomboya?

Ithanjĩ-rĩ, no rĩraihe hatarĩ maĩ?

12 Hĩndĩ o ĩyo rĩrĩ na kĩro, rĩtarĩ rĩratuo,

Rĩngĩũma mbere ya mũmera ũngĩ o wothe.

13 Macio nĩmo moimĩrĩro ma arĩa othe mariganagĩrũo nĩ El,

Nĩ gũkorũo kĩĩrĩgĩrĩro kĩa mũndũ wĩ na thahu nĩ gĩgaathira,

14 O ũcio ũigĩte mwĩhoko maũndũ-inĩ ma tũhũ

742


Na kĩĩrĩgĩrĩro gĩake gĩkahaana o ta rũrenda rwa mbũmbũĩ.

15 Egwĩtiirania na nyũmba yake, no nĩ ĩkũmomoka;

Ekũgeria kwĩnyitĩrĩra harĩ yo, no ndĩgũtũũra.

16 Ahaana mũmera ũitĩrĩirio maĩ ũrĩ riũa-inĩ,

Na thuuna ciake igatherema mũgũnda-inĩ.

17 Mĩri yake ĩĩthiorereirie hĩba-inĩ ya mahiga;

Acaragia gĩikaro mahiga-inĩ.

18 No rĩrĩa akaamunywo kuuma harĩa arĩ,

Handũ hau nĩ hakaamũkaana hoige atĩrĩ, ‗Niĩ ndirĩ ndakuona.‘

19 Ti itherũ, ũguo nĩguo agaathira;

Nao angĩ moimĩre kuuma tĩri-inĩ.

20 Hatarĩ nganja El ndagaatiganĩria arĩa matũũragia wĩkindĩru;

Ningĩ ndagaateithĩrĩria andũ arĩa aganu,

21 Nĩ gũkorũo nĩ agaatũma kanua gaku kaiyũre gĩkeno

Nayo mĩromo yaku yanĩrĩre nĩ ũndũ wa gũkena.

22 Andũ arĩa magũthũire makaahumbwo thoni,

Nayo hema ya arĩa aganu ndĩgaakorũo ho rĩngĩ.‖

AYUBU 9

1 Nake Ayubu agĩcokia akiuga atĩrĩ:

2 ―Hatarĩ nganja nĩ njũĩ atĩ ũhoro ũcio nĩ wa ma.

No mũndũ-rĩ, angĩkorũo arĩ mwagĩrĩru atĩa mbere ya Kĩhoti?

3 Mũndũ angĩenda gũkararania nake-rĩ,

Mũndũ ũcio ndangĩhota kũmũcokeria kĩũria o na kĩmwe harĩ ciũria ciake ngiri ĩmwe.

743




 4 We nĩ arĩ ũũgĩ wa ngoro na hinya mũingĩ.

Nũũ ũngĩmũkararia na age kuona ũũru?

5 Athaamagia irĩma gũtarĩ mũndũ ũkũmenya;

Na agacing‘aũrania nĩ ũndũ wa ũrĩa arakarĩte.

6 Athingithagia thĩ ĩkoima harĩa ĩkoragwo,

Nacio itugĩ ciayo ikainaina.

7 Athaga riũa rĩtikaare

Na agathiĩka ũtheri wa njata;

8 Atambũrũkagia igũrũ arĩ o wiki,

Na agathiĩra igũrũ rĩa makũmbĩ manene ma iria.

9 Nĩwe wombire gĩkundi kĩa njata kĩrĩa gĩtagwo Ashi, Kesili, na Kima,

O hamwe na ikundi cia njata cia mwena wa mũhuro;

10 Ekaga maũndũ manene matangĩtuĩrĩka,

Maũndũ ma magegania matangĩtarĩka.

11 Ageraga harĩa ndĩ na ndingĩmuona;

Akahĩtũka, no ndingĩmũkũũrana.

12 Angĩgutha kĩndũ-rĩ, nũũ ũngĩmũgiria?

Nũũ ũngĩmũũria, ‗Nĩ kĩĩ ũreka?‘

13 Eloah ndahingagĩrĩria marakara make;

O na arĩa mateithagia Rahabu nĩ mekũmũinamĩrĩra.

14 Na githĩ rĩrĩa ndĩramũcokeria ndikĩagĩrĩirũo o na makĩria

Gũthuura wega ciugo cia gũcokanĩria nake!

15 O na ingĩkorũo itahĩtĩtie-rĩ, ndingĩmũcokeria.

No gũthaitha ingĩthaitha mũtuanĩri ciira wakwa anjiguĩre tha.

16 Ingĩmwĩta-rĩ, hihi no anjĩtĩke?

744


Ndiĩtĩkĩtie atĩ no athikĩrĩrie mũgambo wakwa,

17 Nĩ gũkorũo atũmaga hehenjwo nĩ kĩhuhũkanio

Na akaingĩhia ironda ciakwa hatarĩ gĩtũmi.

18 Ndarekaga hũmũke;

Aikaraga o akĩndehagĩra maũndũ marĩ ruo.

19 Angĩkorũo nĩ ũhoro wĩgiĩ hinya-rĩ, ũcio nĩwe ũrĩ na hinya.

Angĩkorũo nĩ ũhoro wĩgiĩ kĩhooto-rĩ, oigaga ũũ: ‗Nũũ ũngĩnjirithia?‘

20 O na ingĩkorũo itahĩtĩtie, kanua gakwa mwene no kandue mwĩhia;

O na ingĩtũũria wĩkindĩru wakwa, we no atue atĩ nĩ hĩtĩtie.

21 O na ingĩtũũria wĩkindĩru wakwa, ndiũĩ maũndũ marĩa mekũngora;

Nĩ thũire muoyo ũyũ wakwa.

22 Maũndũ macio mothe no ũndũ ũmwe. Nĩkĩo njugaga atĩ,

‗Aniinaga andũ matarĩ ũcuke na arĩa aganu o ũndũ ũmwe.‘

23 Kũngĩgĩa na mũiyũro mũnene wa maĩ ũrehe gĩkuũ o rĩmwe,

We no athekerere arĩa matarĩ ũcuke thĩna-inĩ ũcio wao.

24 Thĩ nĩ ĩneanĩtwo moko-inĩ ma ũrĩa mwaganu;

Nĩ ahumbagĩra maitho ma atuanĩri ciira ayo.

Angĩkorũo tiwe wĩkaga ũguo-rĩ, nũũ?

25 Matukũ makwa marathiĩ na ihenya gũkĩra mũteng‘eri;

Mathiraga itekuona maũndũ mega.

26 Mathiaga na ihenya o ta tũtarũ twa mathanjĩ,

O ta nderi cigĩikũrũka kũhuria gĩa kũrĩa.

27 Ingiuga, ‗Nĩ ngũriganĩrũo nĩ mathĩna makwa,

Nĩ ngũtiga gũkorũo na kĩeha na ngene,‘

28 O na hĩndĩ ĩyo no ngorũo na guoya nĩ ũndũ wa ruo rwakwa ruothe,

745


Na nĩ njũĩ atĩ o na hĩndĩ ĩyo ndũngĩndua mũthingu.

29 Ingĩonwo ndĩ o mwĩhia.

Ndĩrakĩĩhinyanĩrĩria o tũhũ nĩkĩ?

30 Ingĩĩthamba na maĩ moimĩte mbarabu-inĩ ĩraringũka,

Na ndĩĩthambe moko na thabuni-rĩ,

31 No kũnjikia ũngĩnjikia irima-inĩ,

Na hĩndĩ ĩyo o na nguo ciakwa no gũũthũũra cingĩthũũra.

32 Nĩ gũkorũo we ti mũndũ ta niĩ atĩ ndĩmũcokerie,

Atĩ nĩguo tũthiĩ igooti-inĩ hamwe nake.

33 Gũtirĩ mũndũ wa gũtũtuithania nake,

Ũrĩa ũngĩtuĩka mũtuanĩri ciira witũ.

34 Angĩtiga kũũhũũra

Na atige kũũmakia na maũndũ make ma gwĩkĩra guoya,

35 No ndĩmwarĩrie itegwĩtigĩra,

Nĩ gũkorũo niĩ ndirĩ guoya wa kwaria.

AYUBU 10

1 ―Nĩ thũũrĩte muoyo wakwa.

Ngũitũrũra mateta makwa.

Na njarie ndĩ na marũrũ manene!

2 Ngwĩra Eloah atĩrĩ: ‗Ndũkandue mwĩhia.

Njĩĩra kĩrĩa kĩratũma ũnjirithie.

3 Hihi nĩ ũgunĩkaga nĩ ũndũ wa kũhinyĩrĩria,

Kũnyarara wĩra wa moko maku

746




Na gũkenio nĩ ũtaaro wa arĩa aganu?

4 Kaĩ maitho maku matariĩ ta ma andũ,

Kana wonaga ta ũrĩa andũ monaga?

5 Hihi matukũ maku nĩ ta ma andũ,

Kana mĩaka yaku ĩgakĩhaana ta ya mũndũ,

6 Atĩ nĩguo ũcarĩrĩrie mahĩtia makwa

Na ũikare ũgĩtuĩragia mehia makwa?

7 Nĩ ũĩ atĩ niĩ ndihĩtĩtie;

Na gũtirĩ mũndũ ũngĩhota kũũhonokia kuuma guoko-inĩ gwaku.

8 Moko maku nĩmo maangũmbire na makĩnyũmba,

No rĩu ũrenda kũũniina biũ.

9 Ririkana atĩ wanyũmbire kuuma harĩ rĩũmba,

No rĩu ũrenda kũnjokia tĩri-inĩ.

10 Githĩ ndwanjitire ta iria

Na ũgĩtũma haane ta makindi ma iria?

11 Wahumbĩrire na ngothi na nyama,

Na ũkĩnjĩkĩra mahĩndĩ na mĩkiha ũgĩcinyitithania.

12 Nĩ ũũheete muoyo na ũkanyonia ũtugi waku;

Nĩ ũgitĩrĩte roho wakwa na ũkanũmbũiya.

13 Ĩndĩ wabangĩte gwĩka maũndũ macio na hitho.

Nĩ njũĩ atĩ maũndũ macio moimĩte kũrĩ wee.

14 Ingĩehirie-rĩ, nĩ ũngĩanyonire,

Na ndũngĩanjehereirie mehia makwa.

15 Angĩkorũo nĩ hĩtĩtie-rĩ, kaĩ ndĩ na haaro-ĩ!

O na angĩkorũo ndihĩtĩtie, ndingĩhota kũinamũra mũtwe wakwa,

747


Nĩ gũkorũo njiyũirũo nĩ thoni na mathĩna.

16 Ingĩinamũra mũtwe, wee ũũhĩtaga ta mũrũthi

Na ũkonania ũhoti waku wa kũnjũkĩrĩra.

17 Ũrehaga aira angĩ manjũkĩrĩre

Na ũkongerera marakara maku kũnjerekera,

O ũrĩa ndĩracemania na thĩna ũmwe thutha wa ũrĩa ũngĩ.

18 Nĩ kĩĩ gĩatũmire ũndute thĩinĩ wa nda ya maitũ?

Kaba ingĩakuire itonetwo nĩ riitho rĩa mũndũ o na ũrĩkũ.

19 Kũngĩahaanire ta itarĩ ndakorũo kuo;

Ingĩoimire nda ya maitũ ndwarĩtwo mbĩrĩra-inĩ.‘

20 Githĩ matukũ makwa ti manini? Nĩ atigane na niĩ;

Nĩ eherie maitho make harĩ niĩ nĩgetha ngĩe na thayũ hanini

21 Itanathiĩ kũndũ itagaacoka,

Bũrũri ũiyũire nduma ndumanu.

22 Bũrũri ũrĩ na nduma nene,

Bũrũri ũrĩ na kĩĩruru kĩnene na ũtarĩ mũbango,

Kũrĩa ũtheri o naguo ũtariĩ ta nduma.‖

AYUBU 11

1 Nake Zofaru ũrĩa Mũnaamathi agĩcokia akiuga atĩrĩ:

2 ―Hihi ciugo icio ciothe nĩ ikwaga gũcokio,

Kana kwaria mũno no gũtũme mũndũ atuĩke mwagĩrĩru?

3 Hihi mĩario ĩyo yaku ya tũhũ no ĩtũme andũ makire?

Kaĩ gũtarĩ mũndũ ũngĩgũkaania nĩ ũndũ wa ciugo ciaku cia kĩnyũrũri?

748




 4 Nĩ gũkorũo uugaga ũũ: ‗Ũrutani wakwa ndũrĩ mahĩtia,

Na niĩ ndĩ mwamũre maitho-inĩ maku.‘

5 Na arĩ korũo Eloah no arie,

Atumũre mĩromo yake akwarĩrie!

6 No akũguũrĩrie hitho cia ũũgĩ,

Nĩ gũkorũo ũũgĩ nĩ ũrĩ mĩena mĩingĩ.

Hĩndĩ ĩyo no ũmenye atĩ Eloah nĩ arekaga mahĩtia mamwe maku mariganĩre.

7 Hihi no ũhote kũmenya maũndũ marĩa marikĩru ma Eloah

Kana ũtaũkĩrũo nĩ maũndũ mothe megiĩ El Shaddai?

8 Ũũgĩ wake nĩ mũtũũgĩru gũkĩra igũrũ. Nĩ ũndũ ũrĩkũ wee ũngĩhingia?

Nĩ mũrikĩru gũkĩra Mbĩrĩra. Nĩ ũndũ ũrĩkũ wee ũngĩmenya?

9 Nĩ mũraihu gũkĩra thĩ

Na nĩ mwariĩ gũkĩra iria.

10 Angĩũka anyite mũndũ acoke etane ciira-rĩ,

Nũũ ũngĩmũgiria?

11 Nĩ gũkorũo we nĩ amenyaga rĩrĩa andũ maraheenania.

Hĩndĩ ĩrĩa ona ũndũ mũũru-rĩ, na githĩ ndawĩcũranagia?

12 No mũndũ ũtarĩ mũũgĩ ndangĩtaũkĩrũo

Tiga o rĩrĩa ndigiri ya gĩthaka ĩngĩciara mũndũ.

13 Na arĩ korũo no ũhaarĩrie ngoro yaku

Na ũmũtambũrũkĩrie moko maku.

14 Angĩkorũo guoko gwaku nĩ kũreka ũndũ mũũru-rĩ, kweherie ũkũige haraya,

Na ndũkareke ũndũ o na ũmwe ũtarĩ wa ũthingu ũikare hema-inĩ ciaku.

15 Nĩ gũkorũo hĩndĩ ĩyo no ũhote kũinamũra ũthiũ waku ũtegũconoka;

No ũhote kũrũgama wĩhandĩte ũtarĩ na guoya.

749


16 Nĩ gũkorũo hĩndĩ ĩyo no ũriganĩrũo nĩ mathĩna maku;

Ũmaririkanage ta maĩ marĩkĩtie gũtherera magakũhĩtũka.

17 Ũtũũro waku ũkũgĩa ũtheri ũkĩrĩte wa mũthenya gatagatĩ;

O na nduma yaguo ĩhaane ta rũcinĩ.

18 Nĩ ũkũgĩa na mwĩhoko tondũ harĩ na kĩĩrĩgĩrĩro,

Na wĩhũgũrage na mĩena yothe ũgacoka ũgakoma ũrĩ na thayũ.

19 Ũrĩkomaga gũtarĩ mũndũ ũngĩtũma ũigue guoya,

Na andũ aingĩ makeyendithĩrĩria harĩ wee.

20 No maitho ma andũ arĩa aganu nĩ magaatiga kuona;

Na matikaagĩa na handũ ha kũũrĩra,

Na kĩĩrĩgĩrĩro kĩao gĩgaakorũo kĩrĩ o gĩkuũ.‖

AYUBU 12

1 Nake Ayubu agĩcokia akiuga atĩrĩ:

2 ―Hatarĩ nganja inyuĩ nĩ inyuĩ andũ arĩa moĩ,

Na ũũgĩ ũgaathiranĩra na inyuĩ!

3 No rĩrĩ, o na niĩ ndĩ na ũtaũku.

Gũtirĩ ũndũ mũngĩrĩte naguo.

Nũũ ũtoĩ maũndũ macio?

4 Nduĩkĩte mũndũ wa gũthekererũo nĩ arata akwa,

Nĩ ũndũ wa gũkaĩra Eloah na ngerĩgĩrĩra atĩ nĩ ekũnjigua.

Mũndũ mũthingu na ũtarĩ ũcuke atuĩkĩte wa gũthekererũo.

5 Mũndũ ũrĩa ũikaraga na thayũ nĩ anyararĩte mathĩna,

Ageciria atĩ makoraga o andũ arĩa magũrũ mao matehandĩte.

750




 6 Hema cia atunyani ikoragwo na thayũ,

Nao arĩa marakaragia El maikaraga marĩ na ũgitĩri,

Mokoinĩ mao Eloah nĩ aitagĩrĩra indo

7 No rĩrĩ, ta tuĩria ũhoro harĩ nyamũ, na nĩ igũgũtaara;

Ningĩ ũũrie nyoni cia rĩera-inĩ, na nĩ igũkwĩra.

8 Kana ũrũmbũiye ũhoro wa thĩ na nĩ ĩgũgũtaara;

Nacio thamaki cia iria-inĩ nĩ igũkũhe ũhoro.

9 Nĩ kĩũmbe kĩrĩkũ harĩ icio ciothe gĩtoĩ

Atĩ guoko kwa Yahweh nĩkuo gwĩkĩte maũndũ macio?

10 Muoyo wa kĩũmbe o gĩothe ũrĩ guoko-inĩ gwake

O na roho wa mũndũ o wothe.

11 Githĩ gũtũ gũtithuthuragia ciugo

O ta ũrĩa rũrĩmĩ rũcamaga irio?

12 Githĩ ũũgĩ ndũkoragwo na andũ arĩa akũrũ

Namo matukũ maingĩ magatũma mũndũ agĩe na ũtaũku?

13 We nĩ arĩ ũũgĩ na hinya;

Nĩ arĩ ũtaarani o na ũtaũku.

14 Angĩmomora kĩndũ, gĩtingĩcoka gwakwo rĩngĩ;

Kĩrĩa ahingĩte-rĩ, gũtirĩ mũndũ ũngĩkĩhingũra.

15 Rĩrĩa ahingĩrĩria maĩ, indo ciothe no kũũma ciũmaga;

Rĩrĩa amahingũrĩra, maiyũraga thĩinĩ wa thĩ makamĩtooria.

16 We nĩ arĩ hinya na ũũgĩ;

Mũndũ ũrĩa ũhĩtĩtie njĩra o na ũrĩa ũhĩtithagia andũ arĩa angĩ njĩra, othe nĩ ake;

17 Atũmaga ataarani mathiĩ magũrũ matheri,

Na agatũma atuanĩri ciira matuĩke irimũ.

751


18 Nĩ ohoraga mĩnyororo ya athamaki,

Na akamoha mũcibi njohero-inĩ ciao.

19 Atũmaga athĩnjĩri-Yahweh mathiĩ magũrũ matheri,

Na akeheria arĩa mehandĩte wega ũnene-inĩ;

20 Atũmaga ataarani arĩa mehoketwo mage ciugo cia kwaria

Na agatunya athuri arĩa akũrũ ũtaũku;

21 Nĩ atũmaga andũ arĩa marĩ igweta manyararũo,

Na agatũma arĩa marĩ ũhoti mage hinya;

22 Nĩ aguũragia maũndũ marĩa marikĩru kuuma nduma-inĩ,

Nayo nduma nene akamĩrehe ũtheri-inĩ;

23 Atũmaga ndũrĩrĩ igĩe na hinya nĩguo acianange;

Na akanenehia ndũrĩrĩ nĩguo acitware ithamĩrio.

24 Atunyaga atongoria a andũ ũtaũku

Na agatũma morũre kũndũ kwanangĩku gũtarĩ njĩra.

25 Mahambataga nduma-inĩ kũndũ gũtarĩ ũtheri;

Agatũma morũre ta andũ arĩĩu.

AYUBU 13

1 ―Atĩrĩrĩ, riitho rĩakwa nĩ rĩonete maũndũ macio mothe,

Gũtũ gwakwa nĩ kũiguĩte na gũgataũkĩrũo nĩmo.

2 Maũndũ marĩa mũĩ, o na niĩ nĩ ndĩmoĩ;

Gũtirĩ ũndũ mũngĩrĩte naguo.

3 Niĩ-rĩ, nĩ kaba njarie na El Shaddai we mwene;

Ndĩrerirĩria gũciira na El.

752




 4 No inyuĩ nĩ kũhaka mũrahaka maheeni;

Inyuothe mũrĩ ndagĩtarĩ cia tũhũ.

5 Na arĩ korũo no mũkire ki,

Mũngĩka ũguo no muonanie atĩ mũrĩ ogĩ.

6 Ta thikĩrĩriai maũndũ marĩa nguuga,

Na mũthikĩrĩrie mathaithana ma mĩromo yakwa.

7 Kaĩ mũkwaria maũndũ matarĩ ma kĩhooto handũ-inĩ ha El,

Na kaĩ mũkwaria maheeni handũ-inĩ hake?

8 Kaĩ mũkũmũnyita mbaru,

Kaĩ mũkũgeria gũciira handũ-inĩ ha El?

9 Angĩmũthuthuria-rĩ, hihi no muonwo mũrĩ agĩrĩru?

Hihi no mũmũheenie ta ũrĩa mũngĩheenia mũndũ?

10 Hatarĩ nganja nĩ ekũmũma

Mũngĩgeria gũtĩanĩra maũndũ na hitho.

11 Githĩ riri wake to ũtũme mwĩtigĩre

Na mũnyitwo nĩ guoya nĩ ũndũ wake?

12 Ciugo cianyu cia ũũgĩ nĩ thimo cia tũhũ o ta mũhu;

Ihooto cianyu ciagĩte hinya o ta thingo cia rĩũmba.

13 Kirai nĩguo njarie.

Na mũreke nyone ũrĩa nguona!

14 Ndĩretwarĩrĩria ũgwati-inĩ nĩkĩ

Na ngaiga muoyo wakwa guoko-inĩ gwakwa?

15 O na gũtuĩka no anjũrage, nowe ngweterera;

Ngũtetera mĩthiĩre yakwa o ũthiũ-inĩ wake.

753



16 Hĩndĩ ĩyo angĩtuĩka ũhonokio wakwa,

Nĩ gũkorũo gũtirĩ mũndũ ũtamwĩtigĩrĩte ũngĩthiĩ mbere yake.

17 Thikĩrĩriai kiugo gĩakwa na kinyi;

Tegai matũ mũigue ũrĩa nguuga.

18 Atĩrĩrĩ, niĩ nĩ haarĩirie ciira wakwa;

Nĩ njũĩ atĩ ndihĩtĩtie.

19 Nũũ ũkũnjirithia?

Ingĩikara ngirĩte-rĩ, no gũkua ingĩkua!

20 Ndĩrakũhoya o maũndũ merĩ,

Nĩguo ndige kwĩhitha kuuma harĩ wee:

21 Eheria guoko kũu gwaku kũritũ ũkũige haraya na niĩ,

Na ndũkareke maũndũ maku ma kũmakania matũme ndĩtigĩre.

22 Ĩtana na nĩ ngũgwĩtĩka,

Kana ũreke njarie, nawe ũnjokerie.

23 Mahĩtia makwa o na mehia makwa nĩ marĩkũ?

Nguũrĩria mahĩtia o na mehia makwa.

24 Ũrahitha ũthiũ waku nĩkĩ

Na ũkandua thũ yaku?

25 Hihi nĩ ũkũgeria kũmakia ithangũ rĩrahurutwo nĩ rũhuho

Kana gũteng‘erania na mahuti momũ?

26 Nĩ gũkorũo ũikaraga ũkĩandĩkaga maũndũ moru marĩa thitangĩirũo,

Na ũkaherithia nĩ ũndũ wa mehia ma ũnyinyi wakwa.

27 Wĩkĩrĩte magũrũ makwa ndungu-inĩ,

Ũthuthuragia njĩra ciakwa ciothe,

754



Na ũgatuĩria makinya makwa mothe.

28 Nĩ ũndũ ũcio, mũndũ atariĩ ta kĩndũ kĩbuthu gĩtarĩ bata,

O ta nguo ĩrĩĩtwo nĩ memenyi.

AYUBU 14

1 ―Mũndũ ũciarĩtwo nĩ mũndũ mũka-rĩ,

Matukũ make nĩ manini na maiyũrĩte mathĩna.

2 Acanũkaga ta ihũa agacoka akooma;

Ahĩtũkaga na ihenya ta kĩĩruru agathira.

3 Atĩrĩrĩ, werekeirie riitho rĩaku harĩ we,

Na ũkamũtwara ciira-inĩ nĩguo mũciire nake.

4 Hihi nũũ ũtarĩ mwamũrĩre Yahweh ũngĩhota gũciara mũndũ mwamũre?

Gũtirĩ mũndũ ũngĩhota!

5 Angĩkorũo matukũ make nĩ matuĩtwo,

Wee nĩwe ũrĩ na mũigana wa mĩeri yake;

Nĩ ũmũigĩire mũhaka ũrĩa atangĩkĩra.

6 Wĩhũgũre ũtige kũmũrora nĩguo ahurũke,

O nginya arĩkie mũthenya wake ta mũruti wĩra wa mũcara.

7 Nĩ gũkorũo nĩ kũrĩ kĩĩrĩgĩrĩro nginya harĩ mũtĩ.

Ũngĩtemwo, no ũthundũke rĩngĩ,

Na honge ciaguo ithiĩ na mbere gũkũra.

8 Mĩri yaguo ĩngĩkũrĩra na thĩ

755






Na gĩthukĩ kĩaguo kĩũmĩre tĩri-inĩ,

9 No ũthundũke ũngĩgucia tũmaĩ o tũnini;

Na ũgĩe honge o ta mũmera mwerũ.

10 No rĩrĩ, mũndũ akuaga na agakoma atarĩ na ũhoti;

Mũndũ akua-rĩ, athiaga kũ?

11 Maĩ nĩ mathiraga iria-inĩ,

Naruo rũũĩ rũkahũa na rũkaniara.

12 O nake mũndũ akomaga na ndacokaga gũũkĩra.

Matingĩũkĩra o nginya rĩrĩa igũrũ rĩgaathira,

Ningĩ matingĩũkĩrio kuuma toro ũrĩa marĩ.

13 Na arĩ korũo no ũũhithe thĩinĩ wa Mbĩrĩra,

Ũũhithe nginya rĩrĩa marakara maku magaathira,

Na ũnduĩre ihinda, ũgaacoka kũndirikana!

14 Mũndũ angĩkua-rĩ, hihi no atũũre muoyo rĩngĩ?

Niĩ ngweterera matukũ mothe ma wĩra wakwa wa ũkombo

O nginya rĩrĩa hĩndĩ yakwa ya gũkũũrũo ĩgaakinya.

15 Nĩ ũgeetana, na niĩ nĩ ngaagwĩtĩka.

Nĩ ũkeerirĩria wĩra wa moko maku.

16 No ihinda-inĩ rĩrĩ, ũikaraga ũgĩtaraga makinya makwa mothe;

Ũroraga o mehia makwa.

17 Mahĩtia makwa mahingĩrĩirio mondo-inĩ,

Namo mehia makwa makahingwo na ngamu.

18 O ta ũrĩa kĩrĩma kĩgũaga na gĩgatuĩkanga

Na o ta ũrĩa rwaro rwa ihiga rweheragio harĩa rũkoragwo,

756



19 O ta ũrĩa maĩ matũmaga mahiga mamumuthũke

Na mũiyũro wamo ũgakuua tĩri,

Ũguo noguo wanangĩte kĩĩrĩgĩrĩro kĩa mũndũ.

20 Ũikaraga ũkĩmũtooragia nginya agathira;

Ũgarũraga mũhianĩre wake ũgacoka ũkamweheria.

21 Ariũ ake matuĩkaga andũ atĩĩku, no we ndamenyaga;

Magatuĩka andũ matarĩ bata, no we ndamenyaga.

22 Aiguaga ruo o rĩrĩa arĩ na mwĩrĩ;

Acakayaga o rĩrĩa arĩ muoyo.‖

AYUBU 15

1 Nake Elifazu ũrĩa Mũtemani agĩcokia akiuga atĩrĩ:

2 ―Kaĩ mũndũ mũũgĩ angĩgĩcokia na ciugo cia tũhũ,

Kana aiyũrie nda yake rũhuho rwa mwena wa irathĩro?

3 Kũhũthĩra ciugo theri harĩ kũrũnga gũtingĩteithia,

Na kwaria gwiki gũtirĩ ũguni.

4 Nĩ gũkorũo nĩ ũhũthagia ũhoro wa gwĩtigĩra El,

Na ũgatũma ũhoro o wothe wa gwĩcũrania ũndũ ũmwĩgiĩ wage bata.

5 Nĩ gũkorũo mahĩtia maku nĩmo maratũma uuge maũndũ macio ũroiga,

Na ũgathuura kũhũthĩra mĩario ya wara.

6 Kanua gaku mwene nĩko karagũtuĩra ciira, no ti niĩ;

Mĩromo yaku mwene nĩyo ĩraruta ũira wa gũgũũkĩrĩra.

7 Hihi wee nĩwe warĩ wa mbere gũciarũo,

Kana waciarirũo mbere ya irĩma?

757




 8 Kaĩ ũthikagĩrĩria mĩario ya hitho ya Eloah,

Kana wee nowe ũkoragwo na ũũgĩ?

9 Nĩ ũndũ ũrĩkũ ũĩ ithuĩ tũtoĩ?

Nĩ ũndũ ũrĩkũ ũtaũkĩirũo ithuĩ tũkaga gũtaũkĩrũo?

10 Gatagatĩ-inĩ gaitũ harĩ na athuri marĩ na mbuĩ o na arĩa akũrũ,

Athuri akũrũ gũkĩra thoguo.

11 Kaĩ maũndũ marĩa El arakũũmĩrĩria namo matakũiganĩte,

Kana ciugo iria wĩrĩtwo na njĩra ya ũhooreri?

12 Ũretĩkĩria ngoro yaku ĩgũtongorie ũũru nĩkĩ,

Na maitho maku magakorũo na marakara?

13 Nĩ gũkorũo werekeirie marakara maku harĩ El we mwene,

Na ũkareka ciugo ta icio ciume kanua-inĩ gaku.

14 Mũndũ-rĩ, nĩwe kĩ atĩ nĩguo akorũo arĩ mwamũre,

Kana mũndũ o wothe ũciarĩtwo nĩ mũndũ mũka atĩ nĩguo akorũo arĩ mũthingu?

15 Atĩrĩrĩ, Yahweh ndakoragwo ehokete arĩa ake amũre,

Na nginya igũrũ rĩtikoragwo rĩrĩ ikinyanĩru maitho-inĩ make.

16 Angĩkĩĩhoka atĩa mũndũ wonagwo arĩ kĩndũ kĩrĩ magigi na mwaganu,

Mũndũ ũnyuaga maũndũ matarĩ ma ũthingu ta ũrĩa anyuaga maĩ!

17 Nĩ ngũkũhe ũhoro; thikĩrĩria!

Nĩ ngũgũtaarĩria maũndũ marĩa nyonete,

18 Maũndũ marĩa andũ ogĩ moigĩte marutĩte kũrĩ maithe mao,

Makamoiga matekũhithĩrĩra.

19 Acio oiki nĩo maaheirũo bũrũri,

Na gũtirĩ mũgeni watuĩkanagĩria gatagatĩ-inĩ kao.

20 Mũndũ mwaganu anyamarĩkaga matukũ make mothe,

758


Mĩaka yothe ĩrĩa ĩigĩirũo mũndũ ũrĩa ũhinyanagĩrĩria.

21 Aiguaga mĩgambo ya gũtũma etigĩre;

Atharĩkagĩrũo nĩ atunyani hĩndĩ ĩrĩa kũrĩ na thayũ.

22 Ndetĩkĩtie atĩ no ahonoke kuuma nduma-inĩ;

Akoragwo aigĩirũo rũhiũ rwa njora.

23 Orũraga agĩcaria irio, na akoria atĩrĩ: ―Irĩ kũ?‖

Nĩ amenyaga wega atĩ mũthenya wa nduma ũrĩ hakuhĩ.

24 Aikaraga na guoya nĩ ũndũ wa mĩtangĩko na ruo;

Ikamũtooria o ta mũthamaki wĩhaarĩirie gũtharĩkĩra.

25 Nĩ gũkorũo atambũrũkagia guoko okĩrĩre El we mwene

Na akageria gũkararia El Shaddai;

26 Amũhanyũkagĩra omĩtie kĩongo,

Arĩ na ngo yake njariĩ na ĩrĩ hinya;

27 Ũthiũ wake ũhumbĩrĩtwo nĩ maguta,

Nayo njohero yake ĩkaimbio nĩ maguta;

28 Aikaraga thĩinĩ wa matũũra marĩcoka kwanangwo,

Thĩinĩ wa nyũmba itagaatũũrũo nĩ mũndũ,

O icio igaatuĩka irũndo cia mahiga.

29 Ndagaatonga, na ũtonga wake ndũkaingĩha,

O na indo ciake itigaatherema thĩinĩ wa bũrũri.

30 Ndakaahonoka kuuma nduma-inĩ;

Rũrĩrĩmbĩ nĩ rũkoomia karũhonge gake,

Na nĩ akaaniinwo nĩ mũtuthũko wa kanua ka Yahweh.

31 Ndagĩrĩirũo kũũra njĩra ehoke maũndũ ma tũhũ,

Tondũ moimĩrĩro magaakorũo marĩ o maũndũ ma tũhũ;

759


32 Ũndũ ũcio ũgeekĩka mbere ya mũthenya wake,

Na gũtirĩ hĩndĩ honge ciake igaatherema.

33 Agaakorũo atariĩ ta mũthabibũ ũraita thabibũ itarĩ ngũrũ,

Na ahaane ta mũtamaiyũ ũraita kĩro kĩaguo.

34 Tondũ gĩkundi kĩa andũ arĩa matetigĩrĩte Yahweh gĩtingĩgĩa na maciaro,

Na mwaki nĩ ũgaacina hema cia arĩa moyaga mahaki.

35 Mohaga nda cia mathĩna na magaciara maũndũ ma waganu,

Nacio nda ciao irutaga o maũndũ ma maheeni.‖

AYUBU 16

1 Nake Ayubu agĩcokia akiuga atĩrĩ:

2 ―Ndanaigua maũndũ maingĩ ta macio

Inyuothe mũrĩ ahoorerania a kũrehera mũndũ mĩtangĩko!

3 Hihi ciugo ici cia tũhũ nĩ irĩkinya mũthia?

Nĩ kĩĩ gĩkũrakarĩtie nĩguo ũnjokerie na njĩra ta ĩyo?

4 O na niĩ no njarie ta ũguo mũraria.

Korũo nĩ inyuĩ mũrĩ harĩa ndĩ,

No hote kwaria ciugo iragucĩrĩria cia kũmũũkĩrĩra

Na ndĩmũinainĩrie mũtwe.

5 No handũ ha ũguo, ingĩmwĩkĩra hinya na ciugo cia kanua gakwa,

Na maũndũ ma kũmũũmĩrĩria marĩa ingĩaria mamũhoorerie.

6 O na ndaria, ruo rwakwa rũtirathira,

Na ingĩtiga kwaria-rĩ, ruo rwakwa rũngĩkĩnyihio nĩ kĩĩ?

7 Ĩndĩ rĩu nĩ atũmĩte njage hinya;

760




Nĩ anangĩte nyũmba yakwa yothe.

8 Ningĩ nĩ ũnyitĩte, na ũndũ ũcio nĩ ũroneka wega,

Na mwĩrĩ ũyũ wakwa mũhĩnju ũkaarahũka kũruta ũira wa kũnjũkĩrĩra.

9 Andembũrangĩte icunjĩ nĩ ũndũ wa ũrĩa arakarĩte, na akagĩa muku na niĩ.

Ahagaranagia magego nĩ ũndũ wakwa.

Thũ yakwa ĩthecaga na maitho mayo.

10 Nĩ matumũrĩte tũnua twao manjũkĩrĩre,

Na makangũtha hĩ makai makĩnyũrũragia;

Macemanagia marĩ aingĩ nĩguo manjũkĩrĩre.

11 El nĩ andekereirie kũrĩ arĩa ananu biũ,

Na akanjikia moko-inĩ ma andũ aganu.

12 Niĩ ndatũũrĩte itarĩ na mĩtangĩko, no akĩhehenja;

Aanyitire ngingo mwena wa thutha akĩmemenda;

Agĩcoka akĩndua kĩndũ gĩa gũtharĩkĩrũo nĩwe.

13 Andũ ake a gũikia mĩguĩ nĩ mandigicĩirie;

Athecaga higo ciakwa atekũnjaĩra;

Agaita maĩ ma nyongo yakwa thĩ.

14 Aikaraga agĩtharĩkagĩra akandiga na mĩanya ta rũthingo;

Anguthũkagĩra ta njamba ya ita.

15 Nĩ ndumĩte nguo ya ikũnia nĩguo humbĩre mwĩrĩ wakwa,

Na ngathika gĩtĩo gĩakwa tĩri-inĩ.

16 Ũthiũ wakwa ũtunĩhĩte nĩ ũndũ wa kũrĩra,

Nacio imone ciakwa ikagĩa kĩĩruru kĩnene,

761




17 O na gũtuĩka moko makwa matiĩkĩte ũndũ o na ũmwe wa ũhinya

Na mahoya makwa nĩ makembu.

18 Wee thĩ-rĩ, ndũkahumbĩre thakame yakwa!

Na ndũkareke kĩrĩro gĩakwa kĩgĩe na handũ ha kũhurũka!

19 O na rĩu, mũira wakwa arĩ matu-inĩ;

Ũrĩa ũngĩruta ũira wa kũndetera arĩ igũrũ.

20 Arata akwa nĩ manyũrũragia

Rĩrĩa riitho rĩakwa rĩraita maithori harĩ Eloah.

21 Nĩ kũgĩe mũndũ ũgũtua ciira gatagatĩ ka mũndũ na Eloah,

O ta ũrĩa angĩtuithania gatagatĩ ka mũndũ na ũrĩa ũngĩ.

22 Nĩ gũkorũo mĩaka ĩrĩa ĩtigarĩte nĩ mĩnini,

Njoke thiĩre njĩra ĩrĩa ĩthiagĩrũo na ndĩcokagwo.

AYUBU 17

1 ―Roho wakwa nĩ mũthuthĩku, namo matukũ makwa magathira;

Mbĩrĩra nĩ ĩnjetereire.

2 Thiũrũrũkĩirio nĩ anyũrũrania,

Narĩo riitho rĩakwa no mũhaka rĩĩrorere mĩtugo yao ya ũremi.

3 Ndagũthaitha wĩtĩkĩre kĩndũ gĩakwa gĩa kũndũgamĩrĩra, ũikare nakĩo.

Nũũ ũngĩ ũngĩtĩkĩra kũndũgamĩrĩra?

4 Nĩ gũkorũo nĩ ũtũmĩte ngoro ciao ciage ũtaũku;

Na nĩkĩo ũtamatũũgagĩria.

5 Mũndũ no erutĩre kũgayana indo ciake na arata ake,

Na hĩndĩ ĩyo maitho ma ciana ciake matirahota kuona.

762




 6 We atũmĩte nduĩke kĩndũ gĩa kũnyararũo gatagatĩ-inĩ ka ikundi cia andũ,

Ngagĩtuĩka wa gũtuagĩrũo mata ũthiũ nĩo.

7 Maitho makwa marĩ na nduma tondũ wa kĩeha,

Nacio ciĩga ciakwa ciothe ikahaana o ta kĩĩruru.

8 Andũ arĩa arũngĩrĩru nĩ maragegio nĩ ũndũ ũcio,

Nao arĩa matarĩ ũcuke magatangĩka nĩ ũndũ wa arĩa matetigĩrĩte Yahweh.

9 Mũndũ ũrĩa mũthingu aikaraga arũmĩtie njĩra yake,

Nake ũrĩa ũrĩ na moko matarĩ ũhinga akagĩa na hinya makĩria.

10 No rĩrĩ, inyuothe no mũthiĩ na mbere na ngarari cianyu,

Tondũ ndionete mũndũ o na ũmwe mũũgĩ gatagatĩ-inĩ kanyu.

11 Matukũ makwa nĩ mathiru;

Mĩbango yakwa nĩ mĩharaganu, o na merirĩria ma ngoro yakwa.

12 Acio maikaraga makĩgarũraga ũtukũ makaũtua mũthenya,

Makoiga ũũ, ‗No mũhaka ũtheri ũkorũo nĩ ũkuhĩrĩirie tondũ kũrĩ na nduma.‘

13 Ingĩeterera, Mbĩrĩra nĩyo ĩrĩtuĩka mũciĩ wakwa;

Ngaara ũrĩrĩ wakwa nduma-inĩ.

14 Ngaanĩrĩra njĩre irima atĩrĩ, ‗Wee nĩwe baba!‘

Ningĩ njĩre kĩgunyũ atĩrĩ, ‗Wee nĩwe maitũ na mwarĩ wa maitũ!‘

15 Kĩĩrĩgĩrĩro gĩakwa gĩkĩrĩ kũ?

Nũũ ũrona kĩĩrĩgĩrĩro gĩakwa?

16 Gĩgaaikũrũka o nginya ihingo-inĩ cia Mbĩrĩra

Rĩrĩa ithuothe tũgaaikũrũka tĩri-inĩ tũrĩ hamwe.‖

763





AYUBU 18

1 Nake Bilidadi ũrĩa Mũshuhi agĩcokia akiuga atĩrĩ:

2 ―Ũgũthiĩ na mbere kwaria mĩario ta ĩyo nginya rĩ?

Onania ũtaũku nĩguo o na ithuĩ twarie.

3 Nĩ kĩĩ gĩgũtũma ũtuone ta tũrĩ nyamũ

Na tũhaane irimũ maitho-inĩ maku?

4 O na ũngĩrakara wĩtinangie tũcunjĩ-rĩ,

Hihi thĩ no ĩthamwo nĩ ũndũ waku,

Kana rwaro rwa ihiga rwehere harĩa rũkoragwo?

5 Ũtheri wa mũndũ mwaganu nĩ ũkaahorio,

Na rũrĩrĩmbĩ rwa mwaki wake rũtikaaruta ũtheri.

6 Ũtheri ũrĩa ũrĩ thĩinĩ wa hema yake no mũhaka ũtuĩke nduma,

Naguo tawa ũrĩa ũrĩ igũrũ rĩake ũhorio.

7 Mũtacũ wake mũraihu nĩ mũnyihie,

Na ũtaaro wake we mwene nĩ ũgũtũma agwe.

8 Nĩ gũkorũo magũrũ make mekũmũtongoria o thĩinĩ wa neti,

Nake orũrage thĩinĩ wayo.

9 Mũtego ũkũmũnyitĩra ndiira-inĩ;

Mũtego nĩguo ũkũmũnyita.

10 Ahithĩirũo mũkanda tĩri-inĩ,

Na akambĩrũo mũtego njĩra-inĩ ĩrĩa ageraga.

11 Arigicĩirio nĩ maũndũ ma kũmakania mĩena yothe

Namo maramũteng‘eria marĩ o makinya-inĩ make.

12 Athiragwo nĩ hinya,

764



Naguo mwanangĩko nĩ ũgũtũma atũgũge.

13 Ngothi yake ĩrĩĩkĩte ĩgathira;

Ciĩga ciake iniinĩtwo nĩ mũrimũ ũrĩa mũũru biũ.

14 Nĩ eheretio ũgitĩri-inĩ wa hema yake

Na agatwarũo kũrĩ mũthamaki wa imakania.

15 Ageni nĩo magaatũũra thĩinĩ wa hema yake;

Naguo ũbiriti ũhurunjwo gwake mũciĩ.

16 Mĩri yake nĩ kũũma ĩkoomĩra thĩ,

Na igũrũ honge ciake ihoohe.

17 Ndagaacoka kũririkanwo thĩinĩ wa thĩ,

Na rĩĩtwa rĩake rĩtikaamenyeka barabara-inĩ.

18 Akaarutwo ũtheri-inĩ atwarũo nduma-inĩ

Na aingatwo kuuma bũrũri-inĩ ũrĩa ũrĩ maciaro.

19 Ndagaakorũo na ciana kana njiarũa thĩinĩ wa andũ ao,

Na gũtirĩ mũndũ wake ũgaatigara kũrĩa aikaraga.

20 Rĩrĩa mũthenya wake ũgaakinya, andũ a mwena wa Ithũĩro nĩ kũmaka makaamaka

Nao andũ a mwena wa Irathĩro manyitwo nĩ guoya.

21 Ũguo nĩguo gũthiaga harĩ hema cia ũrĩa wĩkaga ũũru

Na kũndũ kwa mũndũ ũrĩa ũtamenyete El.‖

AYUBU 19

1 Nake Ayubu agĩcokia akiuga atĩrĩ:

2 ―Mũgũthiĩ na mbere kũndakaria nginya rĩ,

Mũkĩhehenjaga na ciugo?

765




 3 Mũnjĩrĩte ciugo cia kũnduurithia maita macio ikũmi;

Na mũtiraigua thoni mũkĩnjũkĩrĩra!

4 Angĩkorũo na ma nĩ hĩtĩtie,

No niĩ ngũikara na mahĩtia makwa.

5 Mũngĩthiĩ na mbere gwĩtũũgĩria igũrũ rĩakwa,

Mũkiugaga atĩ nĩ njagĩrĩire gũũkĩrĩrũo-rĩ,

6 Kĩmenyei atĩ Eloah nĩwe ũũng'aũranĩtie,

Na nĩ anyitĩte na neti yake ya gũtega.

7 Atĩrĩrĩ, nyanagĩrĩra ngoiga ũũ, ‗Nĩ njĩkĩtwo maũndũ moru!‘ no gũtirĩ ũndũ njokagĩrio;

Hoyaga ũteithio, no gũtirĩ kĩhooto nyonaga.

8 Aigĩte rũthingo rwa ihiga njĩra-inĩ yakwa akamĩhinga, ndingĩhota kũhĩtũka;

Ahumbĩrĩte tũcĩra twakwa na nduma.

9 Nĩ anjaũrĩte riri wakwa

Na akanduta thũmbĩ mũtwe.

10 Ahehenjaga na mĩena yothe nginya ngathira;

Nakĩo kĩĩrĩgĩrĩro gĩakwa agakĩmunya ta mũtĩ.

11 Marakara make mahiũ nĩ manjũkĩrĩire,

Na anyonaga ndĩ thũ yake.

12 Thigari ciake icokanagĩrĩra hamwe ikandigicĩria,

Na igaka kambĩ gũthiũrũrũkĩria hema yakwa.

13 Nĩ atwarĩte ariũ a maitũ kũndũ kũraihu na niĩ,

Nao andũ arĩa manjũĩ makandiganĩria.

14 Arata akwa a hakuhĩ nĩ mandigĩte magathiĩ,

Na andũ arĩa ndoĩ wega nĩ mariganĩirũo nĩ niĩ.

766



15 Andũ arĩa maceerete gwakwa o na ngombo ciakwa cia airĩtu monaga ta ndĩ mũgeni;

Manyonaga haana ta mũndũ wa kũngĩ.

16 Njĩtaga ndungata yakwa no ndĩngĩnjĩtĩka;

Ndĩmĩthaithaga na kanua gakwa ĩnjaĩre.

17 Mĩheehũ yakwa ĩtuĩkĩte kĩndũ kĩrĩ magigi harĩ mũtumia wakwa,

Nao ariũ a maitũ manyonaga haana kĩndũ kĩranunga ũũru.

18 O na ciana nyinyi nĩ cinyararĩte;

Rĩrĩa ndarũgama, ciambagĩrĩria kũnyũrũria.

19 Arata akwa a hakuhĩ othe nĩ mamenete,

Nao arĩa ndendete makanjũkĩrĩra.

20 Mahĩndĩ makwa manyitanĩte na ngothi na nyama ciakwa,

Na honokete na ngothi ya magego makwa.

21 Njiguĩrai tha inyuĩ arata akwa, njiguĩrai tha,

Nĩ gũkorũo guoko kwa Eloah we mwene nĩ kũngũthĩte.

22 Nĩ kĩĩ gĩtũmaga mũthiĩ na mbere kũũnyarira ta ũrĩa nyariragwo nĩ El,

Mũgatharĩkagĩra mũtegũtigithĩria?

23 Na arĩ korũo ciugo ciakwa no ciandĩkwo,

Na arĩ korũo no ciandĩkwo ibuku-inĩ!

24 Na arĩ korũo ciatũũra icongetwo rwaro-inĩ rwa ihiga tene na tene,

Ciandĩkĩtwo na karamu ga kĩgera na ngocorai!

25 Tondũ nĩ njũĩ wega atĩ mũngũũri arĩ o muoyo;

Nĩ agooka thutha-inĩ na arũgame igũrũ rĩa thĩ.

26 Ngothi yakwa yarĩkia kwanangwo,

O ndĩ na mwĩrĩ ũyũ wakwa, nĩ ngoona Eloah,

27 Ndĩmuone niĩ mwene,

767


Maitho makwa mwene nĩmo makaamuona, ti ma mũndũ ũngĩ.

No thĩinĩ wakwa ndĩraigua itarĩ na hinya!

28 Nĩ gũkorũo muugĩte atĩrĩ, ‗Tũramũnyarira na njĩra ĩrĩkũ?‘

Tondũ niĩ nĩ niĩ kĩhumo gĩa thĩna ũyũ.

29 Mwĩtigĩrei rũhiũ rwa njora,

Nĩ gũkorũo rũhiũ rwa njora nĩ rũherithanagia nĩ ũndũ wa mehia;

Nĩ mwagĩrĩirũo kũmenya atĩ nĩ kũrĩ mũtuanĩri ciira.‖

AYUBU 20

1 Nake Zofaru ũrĩa Mũnaamathi agĩcokia akiuga atĩrĩ:

2 ―Meciria makwa nĩ marathĩnĩka na nĩkĩo ndĩracokia

Tondũ wa mĩtangĩko ĩrĩa ndĩ nayo.

3 Nĩ ndaigua ciugo cia kũnduurithia;

Na ũtaũku wakwa nĩ ũratũma njokie.

4 No mũhaka ũkorũo nĩ ũĩ ũndũ ũyũ,

Tondũ nĩguo gũkoretwo kuuma o rĩrĩa mũndũ aaigirũo thĩinĩ wa thĩ,

5 Atĩ gĩkeno kĩa mũndũ mwaganu no gĩa kahinda kanini

Na gũkena kwa mũndũ ũrĩa ũtetigĩrĩte Yahweh no gwa kahinda kanini.

6 O na gũtuĩka ũnene wake ũkinyaga o igũrũ

Na kĩongo gĩake gĩgakinya matu-inĩ,

7 Agaathira tene na tene o ta mai make we mwene,

Andũ arĩa maamuonaga makooria atĩrĩ, ‗Arĩ kũ?‘

8 Agaathira o ta kĩroto, na matikamuona;

Akaaingatwo o ta kĩoneki kĩa ũtukũ.

768




 9 Riitho rĩrĩa rĩamuonaga rĩtigacoka kũmuona rĩngĩ,

O na gĩikaro gĩake gĩtikaamuona rĩngĩ.

10 Ciana ciake nĩ ikeyendithĩrĩria harĩ andũ arĩa athĩni,

Na moko make mwene nĩ magaacokia ũtonga wake kũrĩa aaũrutĩte.

11 Mahĩndĩ make maaiyũrĩte hinya wa wĩthĩ,

No hinya ũcio ũgaakoma hamwe nake tĩri-inĩ.

12 Angĩkorũo ũndũ ũrĩa mũũru ũkoragwo na cama ũrĩ kanua-inĩ gake,

Angĩkorũo aũhithaga rungu rwa rũrĩmĩ rwake,

13 Angĩkorũo no gũkenera aũkenagĩra na ndangĩtigana naguo

No agaikara aũigĩte kanua-inĩ gake-rĩ,

14 Irio ciake nĩ ikaarũra irĩ thĩinĩ wa nda yake;

Igaatuĩka o ta thumu wa nduĩra irĩ thĩinĩ wake.

15 Nĩ ameretie ũtonga, no nĩ akaaũtahĩka;

El nĩ akaaũruta thĩinĩ wa nda yake.

16 Nĩ akaanyua thumu wa nduĩra;

Akooragwo nĩ magego ma nyoka ĩrĩ thumu.

17 Ndakona tũrũũĩ twa maĩ,

O na njũũĩ cia ũũkĩ na thiagĩ.

18 Agaacokia indo ciake atarĩ aracirĩa;

Ndagaakenera ũtonga wa wonjoria wake.

19 Nĩ gũkorũo nĩ ahinyĩrĩirie arĩa athĩni na akamatiganĩria;

Nĩ oete nyũmba ataakire.

20 No ndagaakorũo na thayũ thĩinĩ wake;

Ũtonga wake ndũkaamũteithia kũhonoka.

21 Gũtirĩ kĩndũ gĩtigaru angĩrĩa;

769


Na nĩkĩo ũtonga wake ũtagaakorũo ũrĩ wa gũtũũra.

22 Hĩndĩ ĩrĩa akaaingĩhia ũtonga biũ, mĩtangĩko nĩ ĩkaamũtooria;

Maũndũ maingĩ moru nĩ makaamũkora.

23 Rĩrĩa agaakorũo akĩiyũria nda yake,

Kĩhoti ũrĩa wa ma nĩ akaamũrehera marakara make mahiũ,

Amurĩrie o ta mbura thĩinĩ wake.

24 Angĩũrĩra matharaita ma kĩgera,

Mĩguĩ kuuma harĩ ũta wa gĩcango nĩ ĩkaamũtheca.

25 Acomoraga mũguĩ mũgongo-inĩ wake,

Agacomora itharaita rĩrahenia nyongo-inĩ yake,

Na akanyitwo nĩ guoya mũnene.

26 Mĩthithũ yake yetereirũo nĩ nduma nene;

Agaacinwo nĩ mwaki ũtarĩ mũhurutĩre nĩ mũndũ;

Thĩna nĩ wetereire mũndũ o wothe ũgaatigara thĩinĩ wa hema yake.

27 Igũrũ nĩ rĩkaaguũria mahĩtia make;

Nayo thĩ nĩ ĩkaamũũkĩrĩra.

28 Nyũmba yake nĩ ĩgaathererio nĩ kĩguũ;

Gũgaakorũo na mũiyũro mũnene mũno mũthenya wa marakara ma Yahweh.

29 Rĩu nĩrĩo igai rĩrĩa Kĩhoti ũrĩa wa ma akaahe mũndũ mwaganu,

Nĩrĩo igai rĩrĩa El atuĩte atĩ nĩ akaamũhe.‖

1 Nake Ayubu agĩcokia akiuga atĩrĩ:

2 ―Thikĩrĩriai na kinyi ũrĩa nguuga;

AYUBU 21

770




Mũreke ũndũ ũcio ũtuĩke nĩguo mũkũnyũmĩrĩria naguo.

3 Ngirĩrĩriai njarie;

Ndarĩkia kwaria, hĩndĩ ĩyo no mũnyũrũrie.

4 Kaĩ mateta makwa merekeirio harĩ mũndũ?

Kũngĩrĩ ũguo-rĩ, githĩ niĩ ndingĩnogete nĩ gweterera?

5 Ndorai na mũrorie maitho manyu harĩ niĩ mũgegete;

Humbĩrai tũnua twanyu na guoko.

6 Rĩrĩa ndeciria ũndũ ũcio, njiguaga ngĩtangĩka,

Na mwĩrĩ wakwa wothe ũkainaina.

7 Nĩ kĩĩ gĩtũmaga andũ aganu mathiĩ na mbere gũtũũra,

Makũre, na magĩe na ũtonga?

8 Makoragwo hamwe na ciana ciao hĩndĩ ciothe,

Na makona njiarũa ciao.

9 Mĩciĩ yao ĩkoragwo na thayũ na matikoragwo na guoya,

Ningĩ Eloah ndamaherithagia na rũthanju rwake.

10 Ndegwa ciao itiagaga kũgwatithia;

Ng‘ombe ciao iciaraga na itihunaga.

11 Twana twao tũrĩa tũnini tũteng‘eraga nja o ta rũũru,

Na ciana ciao ikarũgarũga.

12 Mainaga makĩinagia manyanga na makahũũra kĩnanda kĩa mũgeeto

Na magakena maigua mũgambo wa mũtũrirũ.

13 Makoragwo maiganĩire ũtũũro-inĩ wao

Na magaikũrũka thĩinĩ wa Mbĩrĩra marĩ na thayũ.

14 No meraga El atĩrĩ, ‗Tigana na ithuĩ!

Tũtirenda kũmenya njĩra ciaku.

771


15 El Shaddai nĩwe ũ, atĩ nĩguo tũmũtungatĩre?

Tũkũgunĩka atĩa twamũmenya?‘

16 No nĩ njũĩ atĩ kũgaacĩra kwao gũtirĩ moko-inĩ mao.

Niĩ ndinyitanagĩra na mwĩcirĩrie wa andũ arĩa aganu.

17 Tawa wa andũ arĩa aganu-rĩ, ũhoraga maita maigana?

Nĩ maita maigana makoragwo nĩ maũndũ moru?

Nĩ maita maigana Kĩhoti ũrĩa wa ma amarehagĩra mwanangĩko nĩ ũndũ wa ũrĩa arakarĩte?

18 Hihi nĩ kũrĩ hĩndĩ mahaanaga ta nyeki nyũmũ ĩrahurutwo nĩ rũhuho?

Kana ta mahuti marĩa makuuagwo nĩ rũhuho rũnene?

19 Eloah nĩ aigagĩra ariũ a mũndũ iherithia rĩa ithe wao.

Nake aromũrĩha nĩguo arĩmenye.

20 Kaba maitho make mwene meyonere mwanangĩko wake,

Na gũtuĩke atĩ we mwene nĩwe ũkũnyua marakara ma El Shaddai.

21 Tondũ rĩrĩ, angĩkĩmakio atĩa nĩ maũndũ marĩa magaakora nyũmba yake thutha-inĩ

Angĩkorũo mũigana wa mĩeri yake nĩ mũnyihie?

22 Hihi nĩ kũrĩ mũndũ ũngĩruta El nĩguo agĩe na ũmenyo,

Na nĩwe ũtuagĩra nginya andũ arĩa matũũgĩrĩte mũno?

23 Mũndũ ũmwe akuaga arĩ na hinya wake wothe

Arĩ na thayũ na atarĩ na mĩtangĩko,

24 Ciero ciake igakorũo ciyũire maguta

Na mahĩndĩ make marĩ na hinya.

25 No nĩ kũrĩ ũngĩ ũkuaga aiyũire mĩtangĩko,

Atarĩ acama ũndũ o na ũmwe mwega.

26 Othe magaakoma hamwe tĩri-inĩ,

Na o eerĩ mahumbĩrũo nĩ igunyũ.

772


27 Atĩrĩrĩ, nĩ njũĩ wega ũrĩa mũreciria,

Na njama iria mũrabanga nĩguo mũnjĩke ũũru.

28 Nĩ gũkorũo mũũragia atĩrĩ, ‗Nyũmba ya mũndũ ũrĩa ũrĩ igweta ĩrĩ ha,

Nayo hema ĩrĩa mũndũ mwaganu araikaraga ĩrĩ ha?‘

29 Kaĩ mũtorĩtie agendi?

Kaĩ mũtathuthurĩtie na kinyi maũndũ marĩa meyoneire,

30 Atĩ mũndũ mwaganu ndaniinagwo mũthenya ũrĩa kũrĩ na mwanangĩko

Na atĩ nĩ ahonokagio mũthenya wa marakara?

31 Hihi nũũ ũkũmũmenyithia ũhoro wa mĩthiĩre yake,

Na nũũ ũkũmũherithia nĩ ũndũ wa maũndũ marĩa ekĩte?

32 Rĩrĩa agaatwarũo mbĩrĩra-inĩ,

Mbĩrĩra yake nĩ ĩgaaikario.

33 Akaaiguaga ngũmba cia tĩri cia mũkuru irĩ na cama,

Na andũ othe nĩ makaamũrũmĩrĩra

O ta andũ aingĩ arĩa maarĩ mbere yake.

34 Nĩ kĩĩ kĩragĩtũma mũnyũmĩrĩrie na ciugo itarandeithia?

Macokio manyu no maheeni matheri!‖

AYUBU 22

1 Nake Elifazu ũrĩa Mũtemani agĩcokia akiuga atĩrĩ:

2 ―Hihi mũndũ no akorũo na ũguni harĩ El?

Hihi mũndũ ũrĩ na ũtaũku no akorũo na ũguni harĩ we?

3 El Shaddai-rĩ, hihi nĩ atindanagĩra na ũthingu waku,

Kana hihi nĩ kũrĩ ũndũ agunĩkaga naguo atĩ tondũ nĩ ũtũũrĩtie wĩkindĩru?

773




 4 Hihi no akũherithie

Na agũciirithie nĩ ũndũ wa gũkorũo ũmwĩtigĩrĩte?

5 Na githĩ ti tondũ waganu waku nĩ mũingĩ

Na mahĩtia maku nĩ maingĩ mũno?

6 Nĩ gũkorũo wĩtagia ariũ a thoguo kĩndũ gĩa kũrũgamĩrĩra thiirĩ hatarĩ gĩtũmi,

Na ũkaruta andũ nguo ciao ũkamatiga njaga.

7 Mũndũ ũrĩa mũnogu ndũmũheaga maĩ ma kũnyua,

Nake ũrĩa mũhũtu nĩ ũmũimaga irio.

8 Bũrũri nĩ wa mũndũ ũrĩa ũrĩ hinya,

Na mũndũ ũrĩa ũrĩ igweta nĩwe ũtũũraga thĩinĩ waguo.

9 No wee nĩ waingatire atumia a ndigwa marĩ moko matheri,

Na ũkĩhehenja moko ma ciana iria itarĩ maithe.

10 Nĩkĩo ũthiũrũrũkĩirio nĩ mĩtego,

Na maũndũ ma kũmakania magagũkora o narua;

11 Nĩkĩo kũrĩ na nduma nene nginya ũkaremwo nĩ kuona,

Na mũiyũro wa maĩ ũgakũhumbĩra.

12 Githĩ Eloah ndarĩ igũrũ mũno?

Ningĩ ta rora ũrĩa njata ciothe irĩ kũraihu mũno igũrũ.

13 No wee ũũrĩtie atĩrĩ: ‗Nĩ ũndũ ũrĩkũ El oĩ?

Hihi no ahote gũtuanĩra ciira kũrĩ na nduma ndumanu?

14 Matu nĩ mamũthiĩkaga akaga kuona

Hĩndĩ ĩrĩa araceeranga kũu mũthiũrũrũko wa igũrũ.‘

15 Hihi ũkũrũmĩrĩra njĩra o ĩrĩa ya tene

Ĩrĩa yageragwo nĩ andũ aganu,

16 O acio maahuririo mbere ya ihinda rĩao,

774


Arĩa mĩthingi yao yathereririo nĩ kĩguũ?

17 Meeraga El atĩrĩ: ‗Tigana na ithuĩ!‘

Ningĩ makoiga ‗El Shaddai angĩtwĩka atĩa?‘

18 No rĩrĩ, Ũcio nĩwe waiyũrĩtie indo njega thĩinĩ wa nyũmba ciao.

(Niĩ ndikoragwo na mwĩcirĩrie ta ũcio mwaganu.)

19 Andũ arĩa athingu makoona ũndũ ũcio makene,

Nao arĩa matarĩ ũcuke mamanyũrũrie moige ũũ:

20 ‗Thũ citũ nĩ cianangĩtwo,

Na kĩrĩa gĩtigaru gĩacio nĩ gĩgũcinwo nĩ mwaki.‘

21 Wĩrutanĩrie kũmenyana na Yahweh, na nĩ ũgũkorũo na thayũ;

Weka ũguo nĩ ũkuona maũndũ mega.

22 Ĩtĩkĩra watho ũrĩa uumaga kanua-inĩ gake,

Na ũige ciugo ciake ngoro-inĩ yaku.

23 Ũngĩcokerera El Shaddai, nĩ ũkũgaacĩra rĩngĩ;

Ũngĩeheria maũndũ matarĩ ma ũthingu hema-inĩ yaku,

24 Ũngĩte thahabu ciaku tĩri-inĩ

Na thahabu ya Ofiri ũmĩikie mĩkuru-inĩ ĩrĩa ĩrĩ mahiga,

25 Hĩndĩ ĩyo El Shaddai nĩ egũtuĩka thahabu yaku,

Na atuĩke betha yaku ĩrĩa njega biũ.

26 Tondũ weka ũguo nĩ ũrĩkoragwo na gĩkeno nĩ ũndũ wa El Shaddai,

Na ũgatiira ũthiũ waku na igũrũ ũkarora El.

27 Nĩ ũrĩmũhoyaga, nake agakũigua;

Nayo mĩĩhĩtwa yaku nĩ ũrĩmĩhingagia.

28 Ũndũ o wothe ũrĩbangaga gwĩka nĩ ũrĩgaacagĩra,

Na ũtheri nĩ ũrĩaraga njĩra-inĩ yaku.

775


29 Nĩ gũkorũo waria na mwĩtĩo nĩ ũrĩconorithagio,

No We nĩ arĩhonokagia ũrĩa mwĩnyihia.

30 Nĩ arĩhonokagia andũ arĩa matarĩ ũcuke;

Kwoguo angĩkorũo moko maku matirĩ ũcuke, hatarĩ nganja nĩ egũkũhonokia.‖

AYUBU 23

1 Nake Ayubu agĩcokia akiuga atĩrĩ:

2 ―O na ũmũthĩ no ngũteta ndĩ na marũrũ;

Hinya wakwa nĩ ũthirĩte nĩ ũndũ wa gũcaya.

3 Na arĩ korũo nĩ njũĩ kũrĩa ingĩona Yahweh!

Ingĩthiĩ o kũu gĩikaro-inĩ gĩake.

4 Ingĩtwara ciira wakwa kũrĩ we

Na njiyũrie kanua gakwa ihooto;

5 Ingĩthikĩrĩria nĩguo menye ũrĩa angĩnjokeria

Na ndĩĩcũranie ũrĩa angĩnjĩra.

6 Hihi no arũe na niĩ akĩhũthĩra hinya wake mũingĩ?

Aca, hatarĩ nganja no aathikĩrĩrie.

7 Hĩndĩ ĩyo mũndũ ũrĩa mũrũngĩrĩru no atware ciira wake harĩ we,

Na njehererio mahĩtia makwa biũ nĩ Mũtuanĩri Ciira wakwa.

8 No rĩrĩ, ndathiĩ mwena wa irathĩro ndakoragwo kuo;

Na ndacoka, ndimuonaga.

9 Rĩrĩa araruta wĩra mwena wa ũmotho, ndihotaga kũmuona;

Agacoka akehũgũra na mwena wa ũrĩo, ĩndĩ o na rĩo ndimuonaga.

10 No nĩ oĩ njĩra ĩrĩa ngeraga.

776




Arĩkia kũngeria, nguuma haana ta thahabu therie.

11 Magũrũ makwa marũmagĩrĩra o makinya make;

Nĩ nũmĩrĩire njĩra yake itekwĩhũgũra mwena wa ũrĩo kana wa ũmotho.

12 Niĩ nditiganĩirie rĩathani rĩa mĩromo yake.

Njathĩkagĩra ciugo ciake o na gũkĩra ũrĩa njĩrĩgagĩrĩrũo njĩke.

13 Angĩtua itua-rĩ, nũũ ũngĩmũgirĩrĩria?

Angĩenda gwĩka ũndũ, ndagaga kũwĩka.

14 We nĩ ekũhingia biũ maũndũ marĩa matuĩtwo nĩ ũndũ wakwa,

Na arĩ na maũndũ maingĩ ta macio aigĩte.

15 Nĩkĩo ndĩratangĩka nĩ ũndũ wake;

Rĩrĩa ndeciria ũhoro wake, njiguaga ndanyitwo nĩ guoya.

16 El nĩ atũmĩte njũrũo nĩ hinya,

Na El Shaddai agatũma ndĩtigĩre.

17 No nduma ndĩtũmĩte ngire

O na nduma ndumanu ĩrĩa ĩhumbĩrĩte ũthiũ wakwa.

AYUBU 24

1 ―Mbere-inĩ ya El Shaddai-rĩ mahinda ti mahithe,

Andũ arĩa mamũĩ kaĩ makĩagaga kuona thikũ ciake nĩkĩ?

2 Andũ nĩ mathaamagia indo cia kuonania mĩhaka;

Maiyaga ndũũru cia ng‘ondu nĩguo mathiĩ magacirĩithie.

3 Maiyaga ndigiri cia ciana cia ngoriai,

Na makoya ndegwa ya mũtumia wa ndigwa ĩrũgamĩrĩre thiirĩ.

777





 4 Meheragia andũ arĩa athĩni njĩra-inĩ;

Andũ arĩa matarĩ hinya thĩinĩ wa thĩ mehithaga nĩ ũndũ wao.

5 Athĩni macaragia irio ta ndigiri cia gĩthaka werũ-inĩ;

Macaragĩria ciana ciao irio werũ-inĩ.

6 Magethaga mĩgũnda-inĩ yene

Na makahaara mĩgũnda-inĩ ya mĩthabibũ ya andũ arĩa aganu.

7 Mararaga marĩ njaga, matarĩ nguo;

Matikoragwo na kĩndũ gĩa kwĩhumbĩra nĩ ũndũ wa heho.

8 Maihũgagio nĩ mbura ya irĩma-inĩ;

Na makenyitĩrĩra mahiga-inĩ nĩ ũndũ wa kwaga kũndũ gwa kwĩyũa.

9 Mwana ũtarĩ ithe ahuragio kuuma nyondo-inĩ cia nyina;

Nacio nguo cia athĩni ikoywo irĩ cia kũrũgamĩrĩra thiirĩ,

10 Mathiaga marĩ njaga, matarĩ nguo,

Na marĩ ahũtu, makuuĩte itĩa cia ngano.

11 Marutaga wĩra wa mĩnoga marĩ thingo-inĩ cia mĩgũnda ya mĩthabibũ magĩcinagwo nĩ riũa rĩa
mũthenya;

Nĩo mahihaga ndibei, no maikaraga marĩ anyotu.

12 Andũ arĩa marakua maikaraga magĩcayaga thĩinĩ wa itũũra;

Nao arĩa agurarie mũno magakaya makĩhoya ũteithio,

No Eloah ndonaga ũndũ ũcio ũrĩ ũrimũ.

13 Nĩ kũrĩ arĩa mareganaga na ũtheri;

Matimenyaga njĩra ciaguo,

Na matirũmagĩrĩra njĩra ciaguo.

778




14 Mũũragani okĩraga rũcinĩ gũgĩthererũka;

Akooraga andũ arĩa matarĩ hinya na arĩa athĩni,

Narĩo ũtukũ akaiya.

15 Riitho rĩa mũtharia rĩetagĩrĩra kũgĩe mairia hwaĩ-inĩ,

Akoiga ũũ, ‗Gũtirĩ mũndũ ũkũnyona!‘

Na akehumbĩra ũthiũ.

16 Rĩrĩa kwagĩa nduma magatua nyũmba;

Narĩo mũthenya magatinda mehingĩire.

Matiũĩ ũhoro wa ũtheri.

17 Tondũ rũcinĩ rũkoragwo rũtariĩ ta nduma ndumanu harĩ o;

Nĩ moĩ ũhoro wa maũndũ ma gwĩkĩra guoya ma hĩndĩ ya nduma ndumanu.

18 No makuuagwo o na ihenya nĩ maĩ.

Igai rĩao thĩinĩ wa bũrũri nĩ rĩkaarumwo.

Matigaacoka mĩgũnda-inĩ yao ya mĩthabibũ.

19 O ta ũrĩa riũa na ũrugarĩ ikuuaga mbarabu ĩrĩa ĩraringũka,

Noguo Mbĩrĩra ĩkuuaga arĩa mehĩtie!

20 Nyina nĩ akaariganĩrũo nĩwe; nacio igunyũ imũrĩe.

Ndagaacoka kũririkanwo rĩngĩ.

Namo maũndũ matarĩ ma ũthingu makoinangwo o ta mũtĩ.

21 Ahinyagĩrĩria mũtumia ũrĩa thata,

Na akanyarira mũtumia wa ndigwa.

22 Yahweh nĩ akaahũthĩra ũhoti wake kũniina andũ arĩa marĩ hinya;

O na mangĩtũũgĩra, matikoragwo na ma atĩ nĩ magaatũũra muoyo.

779




23 We nĩ ametĩkagĩria makorũo na ũmĩrĩru na meigue marĩ na ũgitĩri,

No maitho make nĩ maroraga maũndũ mothe marĩa mekaga.

24 Matũũgagĩrio o gwa kahinda kanini, thutha ũcio makagwo.

Manyihagio na magakua o ta andũ arĩa angĩ;

Matemagwo o ta igira cia ngano.

25 Angĩkorũo tiguo gũtariĩ-rĩ, nũũ ũngiuga atĩ nĩ ndaheenania

Kana akararie kiugo gĩakwa?‖

AYUBU 25

1 Nake Bilidadi ũrĩa Mũshuhi agĩcokia akiuga atĩrĩ:

2 ―Wathani na hinya wa kũmakania nĩ ciake;

Atũmaga igũrũ kũgĩe na thayũ.

3 Hihi thigari ciake no itarĩke?

Nũũ ũtakinyagĩrũo nĩ ũtheri wake?

4 Mũndũ angĩkĩhota atĩa gũkorũo arĩ mũthingu mbere ya El,

Kana mũndũ ũciarĩtwo nĩ mũndũ mũka akorũo atarĩ na mahĩtia?

5 Angĩkorũo mweri ndũkoragwo na ũtheri harĩ we

Nacio njata itikoragwo irĩ theru maitho-inĩ make-rĩ,

6 Ĩ mũndũ nake ũrĩa wonagwo atariĩ ta kĩgunyũ,

Na mũrũ wa mũndũ, ũrĩa wonagwo ahaana ta mũnyongoro?‖

780








AYUBU 26

1 Nake Ayubu agĩcokia akiuga atĩrĩ:

2 ―Kaĩ nĩ ũteithĩtie ũrĩa ũtarĩ na ũhoti-ĩ!

Kaĩ nĩ ũhonoketie guoko kũrĩa gũtarĩ na hinya-ĩ!

3 Nake ũrĩa ũtarĩ na ũũgĩ-rĩ, kaĩ nĩ ũmũheete ũtaaro mwega-ĩ!

Kaĩ nĩ ũguũrĩtie ũũgĩ waku mũingĩ-ĩ!

4 Nũũ ũrageria kwarĩria,

Na nũũ ũkũhotithĩtie kwaria maũndũ ta macio?

5 Arĩa magithĩtio hinya nĩ gĩkuũ nĩ mainainaga;

Makoragwo rungu rwa iria na indo iria cikaraga kuo.

6 Mbĩrĩra ĩkoragwo ĩrĩ njaga mbere ya Yahweh,

Nakuo kũndũ kũrĩa kwa mwanangĩko gũgaikara gũtarĩ kũhumbĩre.

7 Atambũrũkagia matu ma mwena wa rũgongo igũrũ rĩa kũndũ gũtarĩ kĩndũ,

Nayo thĩ hatirĩ kĩndũ amĩcunjurĩtie nakĩo;

8 Akũnjaga maĩ thĩinĩ wa matu make,

Na matu macio matitumũkaga nĩ ũndũ wa ũritũ wamo;

9 Athiĩkaga gĩtĩ gĩake kĩa ũnene,

Agatambũrũkia itu rĩake igũrũ rĩakĩo.

10 Acoraga mũhaka gatagatĩ ka matu na iria;

Agekĩra mũhaka gatagatĩ ka ũtheri na nduma.

11 Itugĩ iria itiiragĩrĩra igũrũ nĩ cinainaga;

Ikanyitwo nĩ kĩmako nĩ ũndũ wa mũgambo wake mũnene.

12 Hinya wake ũtũmaga iria riunjugũke,

781




Naguo ũtaũku wake ũkoinanga Rahabu.

13 Mĩhũmũ yake ĩtũmaga igũrũ rĩthakare;

Guoko gwake gũthecaga nyoka ĩrĩa ĩtambaga na ihenya.

14 Atĩrĩrĩ, ĩyo no mĩthia ya mawĩko make;

Maũndũ marĩa maiguĩtwo mamwĩgiĩ matariĩ ta mĩheehũ!

Nũũ ũngĩkĩhota gũtaũkĩrũo nĩ mũrurumo wake mũnene?‖

AYUBU 27

1 Ayubu agĩthiĩ na mbere kwaria akiuga atĩrĩ:

2 ―O ta ũrĩa El atũũraga muoyo, o we ũnyimĩte kĩhooto,

O ta ũrĩa El Shaddai atũũraga muoyo, o we ũtũmĩte ngĩe na marũrũ,

3 Hĩndĩ ĩrĩa yothe ngũkorũo na mĩhũmũ

Na roho kuuma kũrĩ Eloah ũkorũo maniũrũ-inĩ makwa,

4 Mĩromo yakwa ndĩkaaria ũndũ ũtarĩ wa ũthingu;

O na kana rũrĩmĩ rwakwa rũgwete ũndũ wa maheeni!

5 Gũtingĩhoteka njuge atĩ inyuĩ mũrĩ athingu!

O nginya rĩrĩa ngaakua, gũtirĩ hĩndĩ ngaatiganĩria wĩkindĩru wakwa!

6 Ngũtũũria ũthingu wakwa na ndikaareka ũnjeherere;

Ngoro yakwa ndĩkaanjirithia hĩndĩ ĩrĩa yothe ngũtũũra muoyo.

7 Thũ yakwa ĩrohaana o ta mũndũ ũrĩa mwaganu,

Nao arĩa maratharĩkĩra mahaane o ta andũ arĩa matarĩ athingu.

782







 8 Tondũ rĩrĩ, mũndũ ũthahĩte nĩ kwaga gwĩtigĩra Yahweh-rĩ, angĩkorũo na kĩĩrĩgĩrĩro kĩrĩkũ
arĩkia kwanangwo,

Hĩndĩ ĩrĩa Eloah eheria muoyo wake?

9 Hihi El nĩ akaamũigua akĩmũkaĩra

Hĩndĩ ĩrĩa mĩtangĩko ĩkaamũkora?

10 Kana rĩrĩ, hihi nĩ agaakenera El Shaddai?

Hihi nĩ agaakayagĩra Eloah hĩndĩ ciothe?

11 Nĩ ngũmũruta ũhoro wĩgiĩ hinya wa El;

Gũtirĩ ũndũ ngũhitha wĩgiĩ El Shaddai.

12 Atĩrĩrĩ, angĩkorũo inyuothe nĩ muonete cioneki-rĩ,

Nĩ kĩĩ kĩragĩtũma mĩario yanyu ĩkorũo ĩrĩ ya tũhũ ũguo?

13 Rĩrĩ nĩrĩo igai rĩrĩa El akaahe mũndũ mwaganu,

Igai rĩrĩa andũ arĩa mahinyanagĩrĩria makaamũkĩra kuuma kũrĩ El Shaddai.

14 Ariũ ake mangĩkaingĩha, makaaniinwo na rũhiũ rwa njora,

Na njiarũa ciake itigaakorũo na irio cia kũigana.

15 Andũ ake arĩa magaatigara magaathikwo nĩ ihũũra,

Na atumia ao a ndigwa matikaamarĩrĩra.

16 O na angĩcokanĩrĩria betha nyingĩ ta rũkũngũ

Na aige mũthithũ wa nguo njega itariĩ ta rĩũmba,

17 O na angĩcicokanĩrĩria,

Mũndũ ũrĩa mũthingu nĩwe ũgaciĩhumba,

Nao arĩa matarĩ ũcuke magayane betha ciake.

18 Nyũmba yake yagĩte hinya o ta nyũmba ya kĩĩhuruta,

O ta gĩthũnũ gĩakĩtwo nĩ mũrangĩri.

783



19 Agaathiĩ toro arĩ mũtongu no gũtirĩ kĩndũ agaacokanĩrĩria;

Rĩrĩa akaahingũra maitho, gũtirĩ kĩndũ gĩgaakorũo ho.

20 Anyitagwo nĩ guoya o rĩmwe ta arĩ mũiyũro wa maĩ;

Nakĩo kĩhuhũkanio gĩkamũhuria ũtukũ.

21 Agaakuuo nĩ rũhuho rwa mwena wa irathĩro, na ndakoneka rĩngĩ;

Rũkaamũhaata rũmweherie gĩikaro-inĩ gĩake.

22 Rũkaamũhuruta rũtarĩ na tha

Akĩgeria kũũrĩra hinya waruo atekũhota.

23 Rũmũhũũragĩra hĩ na kĩnyũrũri

Na rũkamũhuuhĩra mĩrũri rũrĩ gĩikaro-inĩ kĩaruo.

AYUBU 28

1 ―Nĩ kũrĩ kũndũ kwenjagwo betha

Na kũndũ kũrĩa thahabu ĩtheragĩrio;

2 Kĩgera kĩrutagwo tĩri-inĩ,

Nakĩo gĩcango gĩgatwekio kuuma mahiga-inĩ.

3 Mũndũ aniinaga nduma;

Agatuĩria biũ kũndũ kũrĩa kũriku nduma-inĩ ndumanu,

Agĩcaria mahiga.

4 Atũrĩkagia irima thĩ kũndũ kũraihu na kũrĩa andũ maikaraga,

Kũndũ kũrĩa kwariganĩire, kũraihu na kũrĩa andũ mathiagĩra;

Andũ amwe maikũrũkaga kuo na magaikara macunjurĩte.

5 Irio ikũraga igũrũ rĩa thĩ;

No rungu rwayo gũkoragwo kũgarũranĩtio gũkahaana ta gũcinĩtwo na mwaki.

784




 6 Kũu mahiga-inĩ gũkoragwo na safia,

Na tĩri-inĩ gũgakorũo na thahabu.

7 Nyoni iria irĩaga nyama-rĩ, gũtirĩ yũĩ njĩra ya gũthiĩ kuo;

Riitho rĩa hũngũ ĩrĩa njirũ rĩtirĩ rĩamĩona.

8 Gũtirĩ nyamũ nene ĩrĩ yamĩgera;

Mũrũthi mwĩthĩ ndũrĩ wathiĩ kuo.

9 Mũndũ agũthaga rwaro rũũmũ rwa ihiga na guoko gwake;

Akang‘aũrania irĩma mũthingi-inĩ wacio.

10 Enjaga mĩtaro ya maĩ rwaro-inĩ rwa ihiga;

Maitho make monaga kĩndũ gĩothe kĩa goro.

11 Ahingagĩrĩria maĩ marĩa mathiaga njũũĩ-inĩ

Nacio indo iria hithe agacirehe ũtheri-inĩ.

12 No rĩrĩ, ũũgĩ ũngĩoneka kũ,

Naguo ũtaũku-rĩ, kĩhumo kĩaguo nĩ kĩrĩkũ?

13 Gũtirĩ mũndũ ũngĩmenya thogora waguo,

Na ndũngĩoneka bũrũri-inĩ wa arĩa marĩ muoyo.

14 Maĩ ma kũndũ kũrĩa kũriku moigaga atĩrĩ, ‗Ndũrĩ thĩinĩ wakwa!‘

Narĩo iria rĩkoiga atĩrĩ, ‗Niĩ ndirĩ naguo!‘

15 Ndũngĩgũrũo na thahabu ĩrĩa therie;

Kana betha ĩthimwo atĩ nĩguo ĩkũũranio naguo.

16 Ndũngĩgũrũo na thahabu ya Ofiri

Kana ũgũrũo na tũhiga twa goro twa onigithi na safia.

17 Thahabu na gĩcicio itingĩringithanio naguo;

Na ndũngĩkũũranio na kĩndũ gĩthondeketwo na thahabu ĩrĩa njega.

785



18 Tũhiga twa goro twa iria-inĩ na tũhiga tũrĩa tũhenagia tũtingĩringithanio naguo,

Tondũ thogora wa mũhuko ũrĩa ũiyũire ũũgĩ, nĩ mũnene gũkĩra wa mũhuko ũiyũire ruru.

19 Kahiga ga topazi ga kuuma Kushi gatingĩringithanio naguo;

O na ndũngĩgũrũo na thahabu therie.

20 No rĩrĩ, ũũgĩ uumaga kũ,

Naguo ũtaũku-rĩ, kĩhumo kĩaguo nĩ kĩrĩkũ?

21 Nĩ ũhithĩtwo ndũkonwo nĩ kĩndũ gĩothe kĩrĩ muoyo

Na ũkahithwo nyoni cia rĩera-inĩ.

22 Mwanangĩko na gĩkuũ ciugaga atĩrĩ,

‗Matũ maitũ maiguĩte o ũhoro mũnini waguo.‘

23 Kĩhoti ũrĩa wa ma nĩ oĩ njĩra ya kũwona;

We nowe ũĩ kũrĩa ũkoragwo,

24 Nĩ gũkorũo nĩ onaga ituri cia thĩ,

Na akona maũndũ mothe marĩa marĩ mũhuro wa riũa.

25 Rĩrĩa aaheire rũhuho hinya waruo

Na agĩthima maĩ,

26 Hĩndĩ ĩrĩa aaigĩire mbura watho ũrĩa ĩrĩrũmagĩrĩra

Na agĩthondeka njĩra ya kĩhuhũkanio na marurumĩ-rĩ,

27 Nĩ oonire ũũgĩ na akĩũtaarĩria;

Akĩũhanda na akĩũthuthuria.

28 Na akĩĩra mũndũ atĩrĩ:

‗Gwĩtigĩra Yahweh-rĩ, ũcio nĩguo ũũgĩ,

Naguo ũtaũku nĩ gwĩthema maũndũ marĩa moru.‘‖

786




AYUBU 29

1 Ayubu agĩthiĩ na mbere kwaria akiuga atĩrĩ:

2 ―Na arĩ korũo ndariĩ ta ũrĩa ndatariĩ mĩeri ĩrĩa mĩhĩtũku,

Matukũ-inĩ marĩa Eloah aanũmbũyagia,

3 Hĩndĩ ĩrĩa aarekaga tawa wake ũmũrĩke igũrũ rĩa mũtwe wakwa,

Rĩrĩa ndathiagĩra nduma-inĩ mũrĩkĩirũo nĩ ũtheri wake,

4 Hĩndĩ ĩrĩa ndagaacĩrĩte biũ,

Rĩrĩa ũrata wakwa na Eloah warehaga irathimo hema-inĩ yakwa,

5 Rĩrĩa El Shaddai aarĩ o hamwe na niĩ,

Na ciana ciakwa ciothe ikandigicĩria,

6 Rĩrĩa tũcĩra twakwa twaiyũraga thiagĩ,

Na mahiga makanjikũrũkĩria tũrũũĩ twa maguta.

7 Hĩndĩ ĩrĩa ndathiaga kĩhingo-inĩ gĩa itũũra

Na ngaikara thĩ kĩhaaro-inĩ kĩa mũingĩ,

8 Anake maanyonaga makehera njĩra,

Na nginya athuri akũrũ maarũgamaga na magaikara marũngiĩ.

9 Anene nĩ meegiragĩrĩria kwaria;

Makahumbĩra tũnua twao na guoko.

10 Mĩgambo ya andũ arĩa marĩ igweta ndĩaiguĩkaga;

Nĩmĩ ciao cianyitanĩte na mwena wa igũrũ wa tũnua twao.

11 Mũndũ wothe waiguaga ũhoro wakwa aaragia wega igũrũ rĩakwa,

Nao andũ arĩa maanyonaga makaruta ũira mwega ũnjĩgiĩ.

12 Nĩ gũkorũo nĩ ndateithagia athĩni arĩa maahoyaga ũteithio,

O hamwe na mwana ũtaarĩ na ithe na mũndũ o wothe ũtaarĩ na wa kũmũteithia.

787



13 Mũndũ ũrĩa warĩ hakuhĩ gũkua nĩ aandathimaga,

Na nĩ ndatũmaga ngoro ya mũtumia wa ndigwa ĩkene.

14 Ndehumbaga ũthingu ta nguo;

Nakĩo kĩhooto gĩakwa gĩatariĩ ta kanjũ na kĩremba.

15 Ndatuĩkĩte maitho harĩ atumumu

Na magũrũ harĩ arĩa maathuaga.

16 Ndarĩ ithe wa andũ arĩa athĩni;

Na nĩ ndathuthuragia ciira wa andũ itaamenyaga.

17 Nĩ ndoinaga thĩa cia mũndũ ũrĩa wekaga maũndũ moru

Na ngathara mũndũ ũrĩa wakoragwo magego-inĩ make.

18 Ndoigaga atĩrĩ, ‗Niĩ ngaakuĩra gwakwa mũciĩ,

Na matukũ makwa magaakorũo marĩ maingĩ o ta mũthanga wa iria-inĩ.

19 Mĩri yakwa ĩgaatherema o nginya maĩ-inĩ,

Na ime rĩkaararaga honge-inĩ ciakwa.

20 Riri wakwa ũikaraga ũkĩerũhagio,

Naguo ũta ũrĩa ũrĩ guoko-inĩ gwakwa ũgũtũũra ũrathaga.‘

21 Andũ maathikagĩrĩria mageterera njarie,

Magakira nĩguo maigue ũtaaro wakwa.

22 Ndarĩkia kwaria, matiakoragwo na ũndũ ũngĩ wa kuuga;

Ciugo ciakwa ciatonyaga matũ-inĩ mao irĩ hooreru.

23 Maanjetagĩrĩra ta ũrĩa andũ metagĩrĩra mbura;

Maathamagia tũnua twao biũ ta metereire mbura ĩrĩa ya kũrigĩrĩria.

24 Hĩndĩ ĩrĩa ndamathekia, matietĩkagia;

Ũtheri wa ũthiũ wakwa nĩ wamaheaga mwĩhoko.

788



25 Ndamaheaga ũtongoria ta ndĩ mũnene wao,

Na ngaikara ta mũthamaki gatagatĩ-inĩ ga thigari ciake,

O ta mũndũ ũrĩa ũmagĩrĩria andũ maracakaya.

AYUBU 30

1 ―Rĩu nĩ gũthekererũo thekagĩrĩrũo

Nĩ andũ anyinyi kũngĩra,

Arĩa itangĩetĩkĩririe maithe mao

Marutithanie wĩra na ngui iria ciagitagĩra rũũru rwakwa.

2 Hinya wa moko mao-rĩ, warĩ na ũguni ũrĩkũ harĩ niĩ?

Hinya wao rĩu nĩ mũthiru.

3 Mahinyĩrĩrĩkĩte nĩ ũndũ wa ũthĩni na ng‘aragu;

Mathũgũnaga bũrũri mũng‘aru

Ũrĩa wanangĩkĩte na ũgatiganĩrio.

4 Monganagia mahuti marĩ na cumbĩ ihinga-inĩ;

Irio ciao nĩ mĩri ya mũtĩ wa mwethia.

5 Maingatagwo mehere harĩ andũ;

Andũ mamoigagĩrĩria ta ũrĩa moigagĩrĩria mũici.

6 Maikaraga iharũrũka-inĩ cia mĩkuru,

Marima-inĩ marĩ rungu rwa thĩ na mahiga-inĩ.

7 Makayaga marĩ ihinga-inĩ

Na magacokanĩrĩra hamwe thabai-inĩ.

8 O ta ciana cia andũ matarĩ wĩcirio na matarĩ rĩĩtwa,

Nĩ maingatĩtwo mehere bũrũri-inĩ.

789




 9 Ĩndĩ rĩu nyũrũragio nĩo nginya nyĩmbo-inĩ ciao;

Nduĩkĩte kĩndũ gĩa kũnyararũo harĩ o.

10 Nĩ manyararĩte na magaikara haraihu na niĩ;

Matiĩtigagĩra kũnduĩra mata ũthiũ.

11 Tondũ Yahweh nĩ aregeretie rũrigi rwa ũta wakwa na akanjagithia hinya,

Mekaga maũndũ matekwĩgirĩrĩria marĩ harĩa ndĩ.

12 Manjũkagĩrĩra mwena-inĩ wakwa wa ũrĩo ta kĩrĩndĩ nĩguo matharĩkĩre;

Manyingatithagia

Magacoka makanjigĩra mĩhĩnga ya kũrehe mwanangĩko njĩra-inĩ yakwa.

13 Mathũkagia njĩra ciakwa

Na magatũma mathĩna makwa maingĩhe,

Gũtarĩ mũndũ ũngĩmagiria.

14 Mokaga ta magereire mwanya-inĩ mũnene wa rũthingo;

Makaingĩra kũndũ kwanangĩku.

15 Thiũrũrũkĩirio nĩ maũndũ ma kũmakania;

Gĩtĩo gĩakwa gĩthiaga ta kĩhurutĩtwo nĩ rũhuho,

Naguo ũhonokio wakwa ũkabuĩria o ta itu.

16 Rĩu muoyo wakwa nĩ ũroima thĩinĩ wakwa;

Nĩ nyitĩtwo nĩ matukũ ma mĩnyamaro.

17 Ruo rũthecaga mahĩndĩ makwa ũtukũ;

Ruo rũu rwa gũthegenywo rũtithiraga.

18 Nguo yakwa ĩgucagio na hinya mũnene;

Ĩkanjita ta kara ya nguo yakwa.

19 Kĩhoti nĩ anjikĩtie ndoro-inĩ;

Ngahaana ta tĩri na mũhu.

790


20 Ngũkayagĩra ũndeithie, no ndũnjĩtĩkaga;

Ndũgamaga, ĩndĩ wee no kũndora ũndoraga.

21 Nĩ ũnjũkĩrĩire ũtekũnjiguĩra tha;

Ũũtharĩkĩire na hinya wothe wa guoko gwaku.

22 Ũnjoyaga na igũrũ ũkandekereria thiĩ na rũhuho;

Ũgacoka ũkanjũgia kĩhuhũkanio-inĩ.

23 Nĩ gũkorũo nĩ njũĩ atĩ nĩ ũgũtũma nyone gĩkuũ,

Ũndware nyũmba ĩrĩa andũ othe arĩa marĩ muoyo magaacemania.

24 No gũtirĩ mũndũ ũngĩtharĩkĩra mũndũ uunĩkangĩte

Akĩhoya ũteithio hĩndĩ ĩrĩa arĩ na thĩna.

25 Githĩ ndiarĩragĩra arĩa marahiũrania na mahinda maritũ?

Githĩ ndianyitagwo nĩ kĩeha nĩ ũndũ wa athĩni?

26 O na gũtuĩka nderĩgagĩrĩra maũndũ mega, marĩa moru nĩmo mookire;

Nderĩgagĩrĩra ũtheri, ĩndĩ nduma nĩyo yokire.

27 Kũruruma kũrĩa ndaiguaga thĩinĩ wakwa gũtiathiraga;

Matukũ ma mĩnyamaro nĩ maangorire.

28 Thiaga ndukĩte gĩthiithi; gũtikoragwo na ũtheri wa riũa.

Ndũgamaga kĩrĩndĩ-inĩ ngahoya ũteithio.

29 Nduĩkĩte mũrũ wa nyina na ngui cia gĩthaka

Na mũrata wa nyaga.

30 Ngothi yakwa nĩ ĩirĩte na ĩkonũka;

Namo mahĩndĩ makwa makahĩa nĩ ũndũ wa ũrugarĩ.

31 Kĩnanda gĩakwa kĩa mũgeeto kĩhũthagĩrũo o gũcakaya,

Naguo mũtũrirũ wakwa ũkahũthĩrũo kũruta mũgambo wa kĩrĩro.

791



AYUBU 31

1 ―Niĩ nĩ ndĩkanĩire na maitho makwa.

Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, ingĩkĩĩrorera atĩa mũirĩtu ndĩ na merirĩria moru?

2 Ingĩka ũguo-rĩ, ingĩamũkĩra kĩĩ kuuma kũrĩ Eloah arĩ igũrũ,

Ingĩkorũo na igai rĩrĩkũ kuuma kũrĩ El Shaddai ũrĩa ũrĩ igũrũ?

3 Na githĩ mwanangĩko tiguo wetereire mũndũ ũrĩa mwĩhia

Naguo thĩna ũgeterera arĩa mekaga maũndũ moru?

4 Githĩ we ndonaga njĩra ciakwa

Na agatara makinya makwa mothe?

5 Hihi nĩ ndĩ ndatwarana na ũhoro ũtarĩ wa ma?

Hihi kũgũrũ gwakwa nĩ kũrĩ kwahiũha gũthiĩ kũheenania?

6 Eloah nĩ athime na ratiri iria itarĩ mahĩtia;

Hĩndĩ ĩyo nĩ ekũmenya wĩkindĩru wakwa.

7 Angĩkorũo makinya makwa nĩ moimĩte njĩra-inĩ

Kana ngoro yakwa ĩkarũmĩrĩra maitho makwa

Kana moko makwa makagĩa thahu,

8 Hĩndĩ ĩyo reke mbeũ iria ngũhanda irĩo nĩ mũndũ ũngĩ,

Na kĩrĩa handĩte kĩmunywo.

9 Angĩkorũo ngoro yakwa nĩ ĩgucĩrĩirio nĩ mũndũ-wa-nja

Na ngaikara njetereire mũrango-inĩ wa mũndũ ũngĩ,

10 Mũtumia wakwa arothĩagĩra mũthuri ũngĩ ngano

Na arũme angĩ makome nake.

11 Tondũ ũcio ũngĩkorũo ũrĩ mũtugo wa thoni,

Nĩ ihĩtia rĩrabatara iherithia kuuma kũrĩ atuanĩri ciira.

792



12 Ũndũ ũcio ũngĩkorũo ũrĩ mwaki ũngĩcina na wanange,

Ũniine nginya mĩri ya maciaro makwa mothe.

13 Angĩkorũo nĩ ndaimire ndungata yakwa ya mũndũrũme kana ya mũirĩtu kĩhooto

Rĩrĩa manakorũo magĩteta igũrũ rĩakwa,

14 Ingĩka atĩa El angĩnjũkĩrĩra?

Ingĩmũcokeria atĩa angĩnjirithia?

15 Na githĩ Ũrĩa wanyũmbire thĩinĩ wa nda ya maitũ towe wamombire?

Githĩ towe watũmire tũkorũo ho o na tũtanaciarũo?

16 Angĩkorũo nĩ ndaregire kũhe athĩni kĩrĩa meeriragĩria

Kana ngĩtũma maitho ma mũtumia wa ndigwa maigue ũũru;

17 Angĩkorũo ndarĩire irio ciakwa ndĩ o nyiki

Itekũgaĩra ciana cia ndigwa;

18 (Nĩ gũkorũo mwana wa ndigwa aakũrire arĩ hamwe na niĩ kuuma ndĩ mũnyinyi ta arĩ niĩ ndarĩ
ithe,

Na ngoretwo ngĩtongoria mũtumia wa ndigwa kuuma ndĩ o mwana.)

19 Angĩkorũo nĩ ndonire mũndũ o wothe agĩkua nĩ ũndũ wa kwaga nguo,

Kana mũthĩni ũtarĩ na kĩndũ gĩa kwĩhumbĩra;

20 Angĩkorũo ndaandathimire

Nĩ ũndũ wa kũigua ũrugarĩ kuumana na guoya wa ng‘ondu ciakwa;

21 Angĩkorũo ndanakũnjĩra mwana wa ndigwa ngundi

Abataire ũteithio wakwa kĩhingo-inĩ gĩa itũũra;

22 Guoko gwakwa kũroahũka kuume kĩande-inĩ,

Na guoko gwakwa kuunĩkĩre kĩgokora-inĩ.

23 Nĩ gũkorũo nĩ ndetigĩrĩte kwanangwo nĩ El,

793



Na ndingĩahotire kũrũgama mbere ya riri wake.

24 Angĩkorũo ndaigĩte mwĩhoko wakwa harĩ thahabu

Kana ngĩra thahabu ĩrĩa njega ũũ, ‗Wee nĩwe ũgitĩri wakwa!‘

25 Angĩkorũo ndakenaga nĩ ũndũ wa ũtonga wakwa mũnene

Tondũ wa indo nyingĩ iria ndarĩ nacio;

26 Angĩkorũo ndonire riũa rĩarĩte

Kana mweri ũgĩthiĩ ũrĩ na riri waguo;

27 Na ngoro yakwa ĩkĩgucĩrĩrio na hitho,

Nako kanua gakwa gakĩmumunya guoko gwakwa nĩguo ndĩcithathaiye;

28 Rĩu rĩngĩkorũo rĩrĩ ihĩtia rĩrabatara iherithia kuuma kũrĩ atuanĩri ciira,

Tondũ ingĩkorũo ngaanĩte El ũrĩ igũrũ.

29 Hihi nĩ ndĩ ndakena atĩ tondũ thũ yakwa nĩ yanangĩtwo

Kana ngakena tondũ nĩ ĩkoretwo nĩ maũndũ moru?

30 Ndirĩ ndetĩkĩria kanua gakwa kehie

Na njĩra ya gwĩtia muoyo wayo na mwĩhĩtwa.

31 Na githĩ andũ arĩa marĩ thĩinĩ wa hema yakwa matiũrĩtie atĩrĩ,

‗Nũũ ũngĩona mũndũ ũtarĩ warĩa irio cia Ayubu akaigania?‘

32 Gũtirĩ mũgeni ũrĩ waraara nja ũtukũ;

Nĩ ndahingũragĩra agendi mĩrango ya nyũmba yakwa.

33 Hihi nĩ ndĩ ndageria kũhithĩrĩra mehia makwa, ta ũrĩa andũ angĩ mekaga,

Na njĩra ya kũhitha mahĩtia makwa mũhuko-inĩ wa nguo yakwa?

34 Hihi nĩ ndĩ ndetigĩra ũrĩa kĩrĩndĩ gĩkuuga,

Kana ngamakio nĩ kũnyararũo nĩ andũ a nyũmba iria ingĩ,

Ũndũ ũcio ũgatũma njikare ngirĩte na ngetigĩra kuuma nja?

35 Na arĩ korũo harĩ mũndũ ũngĩthikĩrĩria!

794


Ingĩĩkĩra kĩrore gĩakwa maũndũ-inĩ macio ndoiga.

El Shaddai nĩ anjokerie!

Na arĩ korũo mũndũ ũrĩa ũrathitanga nĩ andĩkĩte marũa ma kuonania thitango ciakwa!

36 Ingĩmakuuaga na kĩande gĩakwa

Na ndĩmekĩre kĩongo-inĩ gĩakwa ta thũmbĩ.

37 Ingĩmũtaarĩria gĩtũmi kĩa ũndũ o wothe ndaneka;

Ingĩthiĩ harĩ we ndĩ na ũmĩrĩru, o ta mũnene.

38 Korũo mũgũnda wakwa no wanĩrĩre ũtete nĩ ũndũ wakwa

Na mĩtaro yaguo ĩkae ĩrĩ hamwe;

39 Angĩkorũo ndanarĩa maciaro maguo itekũrĩha,

Kana ngatũma ene mĩgũnda morũo nĩ hinya;

40 Mũgũnda wakwa ũrokũra mĩigua handũ ha ngano

Na ũkũre mahuti marĩa manungaga ũũru handũ ha cairi.‖

Ciugo cia Ayubu ithirĩire hau.

AYUBU 32

1 Nĩ ũndũ ũcio, athuri acio atatũ magĩtiga gũcokeria Ayubu, tondũ we aarĩ na ma atĩ nĩ
mũthingu. 2 No Elihu mũrũ wa Barakeli ũrĩa Mũbuzi wa mbarĩ ya Ramu aarĩ mũrakaru mũno.
Aacinĩtwo nĩ marakara nĩ ũndũ wa Ayubu kũgeria kuonania atĩ we nĩ mwagĩrĩru handũ ha Kĩhoti
ũrĩa wa ma.

3 Ningĩ nĩ aarakarĩtio mũno nĩ arata acio atatũ a Ayubu tondũ matiahotete kuona ũndũ wa
gũcokia no moonanĩtie atĩ Ayubu nĩ mũũru.

4 Elihu aaikarĩte etereire gũcokeria Ayubu, tondũ acio maarĩ akũrũ kũmũkĩra. 5 Rĩrĩa Elihu
oonire atĩ athuri acio atatũ matiarĩ na macokio, agĩcinwo nĩ marakara. 6 Nĩ ũndũ ũcio Elihu mũrũ
wa Barakeli ũrĩa Mũbuzi akĩambĩrĩria kwaria akiuga atĩrĩ:

―Niĩ ndĩ mũnyinyi

795




Na inyuĩ mũrĩ akũrũ.

Nĩkĩo ndĩgirĩrĩirie kwaria nĩ ũndũ wa gĩtĩo,

Na ndetigĩra kũmwĩra maũndũ marĩa njũĩ.

7 Nguugĩte atĩrĩ, ‗Reke matukũ marie,

Nayo mĩaka mĩingĩ ĩheane ũũgĩ.‘

8 No rĩrĩ, roho ũrĩa ũrĩ thĩinĩ wa andũ,

O guo mĩhũmũ ya El Shaddai, ũcio nĩguo ũmaheaga ũtaũku.

9 Matukũ maingĩ to mo matũmaga mũndũ akorũo arĩ mũũgĩ,

Ningĩ to athuri arĩa akũrũ moĩ maũndũ marĩa magĩrĩire.

10 Nĩkĩo ndĩroiga ũũ, ‗Thikĩrĩriai,

O na niĩ nĩ ngũmwĩra maũndũ marĩa njũĩ.‘

11 Atĩrĩrĩ, ngwetereire njigue ciugo cianyu;

Ngũikarĩte thikĩrĩirie mwĩcirĩrie wanyu

Mũgĩcaria maũndũ marĩa mũkuuga.

12 Ngũmũthikĩrĩirie na kinyi,

No gũtirĩ o na ũmwe wanyu ũhotire kuonia Ayubu atĩ nĩ ahĩtĩtie

Kana kũmũcokeria.

13 Kwoguo mũtikoige atĩrĩ, ‗Nĩ tuonete ũũgĩ;

El nĩwe ũmũthinĩkanĩtie, no ti mũndũ.‘

14 Ndekwerekeirie ciugo ciake harĩ niĩ,

Kwoguo ndikũmũcokeria kũringana na ciugo cianyu.

15 Nĩ amaku, na matirĩ na macokio mangĩ;

Gũtirĩ ũndũ ũngĩ mangiuga.

16 Nĩ njetereire, no matirathiĩ na mbere kwaria;

Marũgamĩte o hau, matarĩ na macokio mangĩ.

796


17 Kwoguo o na niĩ nĩ ngũcokia;

O na niĩ nĩ nguuga maũndũ marĩa njũĩ,

18 Nĩ gũkorũo njiyũirũo nĩ ciugo;

Roho ũrĩa ũrĩ thĩinĩ wakwa nĩ ũrandindĩka njarie.

19 Thĩinĩ wakwa haana ta ndibei ĩtarĩ na huhĩrio,

O ta mondo njerũ cia ndibei irĩ hakuhĩ gũtumũka.

20 Reke njarie nĩgetha njigue ndahoorera!

Nĩ ngũtumũra kanua gakwa njokie.

21 Ndikuonania mũthutũkanio harĩ mũndũ o wothe;

Na gũtirĩ mũndũ ngũhaka maguta,

22 Tondũ niĩ ndingĩhota kũhaka mũndũ maguta;

Ingĩka ũguo, Mũũmbi wakwa no kũnjeheria angĩnjeheria na ihenya.

AYUBU 33

1 ―No rĩu Ayubu-rĩ, ta igua ciugo ciakwa;

Thikĩrĩria maũndũ mothe marĩa nguuga.

2 Atĩrĩrĩ, no mũhaka ndumũre kanua gakwa;

Rũrĩmĩ Rwaka no mũhaka rwarie.

3 Ciugo ciakwa cionanagia ũrũngĩrĩru wa ngoro yakwa,

Na mĩromo yakwa ĩkoiga maũndũ marĩa njũĩ ĩtarĩ na ũhinga.

4 Roho wa El nĩguo wanyũmbire,

Na mĩhũmũ ya El Shaddai ĩgĩtũma ngorũo muoyo.

5 Njokeria angĩkorũo no ũhote;

Wĩhaarĩrie gwĩtetera na werekerie ciugo ciaku harĩ niĩ.

797




 6 Atĩrĩrĩ, niĩ ndariĩ o tawe mbere ya El.

Nĩ gũkorũo o na niĩ ndombirũo na rĩũmba.

7 Nĩ ũndũ ũcio, ndwagĩrĩirũo kũgĩa na guoya nĩ ũndũ wakwa,

Na ũritũ wa ciugo ciakwa ndwagĩrĩirũo gũgũtooria.

8 No wee nĩ warĩtie ngĩiguaga,

Ngaigua ũkiuga ciugo ici,

9 ‗Niĩ ndĩ mũkinyanĩru, ndiagararĩte watho wa Yahweh;

Ndĩ mwagĩrĩru, ndirĩ na mahĩtia.

10 No nĩ onete itũmi cia kũnjũkĩrĩra;

Anyonaga ndĩ thũ yake.

11 Ekĩraga magũrũ makwa ndungu-inĩ;

Athuthuragia njĩra ciakwa ciothe.‘

12 No nĩ ũhĩtĩtie nĩ kuuga ũguo, nĩkĩo ngũgũcokeria ngwĩre atĩrĩ:

Eloah nĩ mũnene mũno gũkĩra mũndũ.

13 Nĩ kĩĩ kĩratũma ũmũtetie?

Hihi nĩ tondũ ataagũcokeirie ũndũ o na ũmwe wa marĩa woigire?

14 Nĩ gũkorũo El aragia riita rĩa mbere na akaria rĩa kerĩ,

No gũtirĩ mũndũ ũtindanagĩra.

15 Ekaga ũguo thĩinĩ wa kĩroto, kĩoneki-inĩ kĩa ũtukũ,

Hĩndĩ ĩrĩa andũ maanyitwo nĩ toro mũritũ

Makomete marĩrĩ-inĩ mao.

16 Ahingũraga matũ mao

Agacoka agekĩra ũtaaro wake thĩinĩ wao,

17 Nĩguo agarũre mũndũ atige gwĩka maũndũ moru

798



Na agitĩre mũndũ kuumana na mwĩtĩo.

18 Yahweh nĩ ahonokagia muoyo wake ndũgathiĩ irima-inĩ,

Akahonokia muoyo wake ndũkaniinwo na rũhiũ rwa njora.

19 Ningĩ mũndũ nĩ arũngagwo rĩrĩa arĩ na ruo akomete ũrĩrĩ-inĩ wake

Na rĩrĩa mahĩndĩ make maramũtuura mategũtigithĩria,

20 O nginya we mwene akamena mũgate,

Na akarega o na irio iria njega.

21 Nyama cia mwĩrĩ wake igatiga kuoneka,

Namo mahĩndĩ make marĩa mararĩ mahithe makoimĩra,

22 Muoyo wake ũgakuhĩrĩria irima;

Muoyo wake ũgakuhĩrĩria arĩa marehaga gĩkuũ.

23 No kũngĩkorũo na mũtũmwo ũmwe nĩ ũndũ wake,

Mũndũ ũrĩa wa ma; harĩ ngiri wa kũmwarĩrĩria,

Nĩguo ere mũndũ ũndũ ũrĩa mũrũngĩrĩru,

24 Nake Yahweh amũiguĩre tha oige atĩrĩ,

‗Mũhonokie ndagathiĩ irima-inĩ!

Nĩ nyonete ũkũũri!

25 Nyama cia mwĩrĩ wake nĩ ciĩthĩhe gũkĩra rĩrĩa aarĩ mũndũ mwĩthĩ;

Nĩ acokererũo nĩ matukũ marĩa aarĩ na hinya wa wĩthĩ.‘

26 Nĩ agaathaitha Eloah, nake nĩ akaamwĩtĩkĩra,

Na nĩ akoona ũthiũ wa ke na akene mũno,

Na We nĩ agaacokia ũthingu Wake harĩ mũndũ.

27 Mũndũ ũcio nĩ akeera andũ atĩrĩ,

‗Nĩ njĩhĩtie na ngogomia ũndũ ũrĩa wagĩrĩire,

No ndinaamũkĩra ũndũ ũrĩa ngwagĩrĩirũo kwamũkĩra.

799


28 Nĩ ahonoketie muoyo wakwa ndũgathiĩ irima-inĩ,

Na muoyo wakwa nĩ ũkoona ũtheri.‘

29 Hatarĩ nganja, El nĩ ekaga maũndũ macio mothe

Akameka maita merĩ, o na kana matatũ nĩ ũndũ wa mũndũ,

30 Nĩguo amũrute irima-inĩ,

Nĩgetha ũtheri wa muoyo ũmwarĩre.

31 Tega matũ Ayubu! Thikĩrĩria!

Kira na niĩ thiĩ na mbere kwaria.

32 Angĩkorũo ũrĩ na ũndũ wa kuuga, njokeria.

Aria, tondũ nĩ ndĩrenda kuonania atĩ ndũhĩtĩtie.

33 Angĩkorũo ndũrĩ na ũndũ wa kuuga, wagĩrĩirũo gũũthikĩrĩria;

Kira, na nĩ ngũkũruta ũgĩe na ũũgĩ.‖

AYUBU 34

1 Na rĩrĩ, Elihu agĩthiĩ na mbere kwaria akiuga atĩrĩ:

2 ―Thikĩrĩriai ciugo ciakwa, inyuĩ andũ ogĩ;

Njiguai, inyuĩ mũĩ maũndũ maingĩ.

3 Tondũ gũtũ nĩ gũthuthuragia ciugo,

O ta ũrĩa rũrĩmĩ rũcamacamaga irio.

4 Nĩ tũthuthuriei ithuĩ ene tũmenye maũndũ marĩa magĩrĩire;

Nĩ tũtuei gatagatĩ-inĩ gaitũ maũndũ marĩa mega.

5 Nĩ gũkorũo Ayubu oigĩte atĩrĩ, ‗Niĩ ndihĩtĩtie,

No El nĩ anyimĩte kĩhooto.

6 Hihi niĩ no heenanie igũrũ rĩgiĩ ituĩro rĩrĩa njagĩrĩire gũtuĩrũo?

800




O na gũtuĩka niĩ ndihĩtĩtie, kĩronda gĩakwa gĩtingĩhona.‘

7 Nĩ mũndũ ũrĩkũ ũhaana ta Ayubu,

Mũndũ ũnyuaga kĩnyũrũri ta arĩ maĩ?

8 Atwaranaga na arĩa mekaga maũndũ moru

Na akagĩa thiritũ na andũ aganu.

9 Tondũ we oigĩte ũũ, ‗Gũtirĩ ũguni mũndũ onaga

Nĩ ũndũ wa kũgeria gũkenia Kĩhoti ũrĩa wa ma.‘

10 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, thikĩrĩriai inyuĩ mũrĩ na ũtaũku:

Gũtingĩhoteka Kĩhoti ũrĩa wa ma eke maũndũ ma waganu,

Kana El Shaddai eke maũndũ moru!

11 Tondũ we akaarĩha mũndũ kũringana na maũndũ marĩa ekaga

Na amũrehere moimĩrĩro ma mĩthiĩre yake.

12 Hatarĩ nganja, El ndekaga maũndũ ma waganu;

El Shaddai ndogomagia kĩhooto.

13 Nũũ wamũtuire mũrũgamĩrĩri wa thĩ,

Na nũũ wamwamũrire arorage kũrĩa guothe andũ maikaraga?

14 Angĩerekeria meciria make harĩ o,

Na oe roho na mĩhũmũ yao,

15 Andũ othe no gũkua mangĩkua marĩ hamwe,

Na othe macoke rũkũngũ-inĩ.

16 Kwoguo angĩkorũo ũrĩ na ũtaũku, thikĩrĩria na kinyi ũndũ ũyũ;

Tega matũ ũigue ũrĩa nguuga.

17 Hihi mũndũ ũthũire kĩhooto nĩ agĩrĩire gwathana,

Kana mũndũ ũrĩ na ũnene na nĩ mũthingu-rĩ, no ũmũtue mwĩhia?

18 Hihi no wĩre mũthamaki, ‗Wee ũrĩ wa tũhũ,‘

801


Kana wĩre arĩa marĩ igweta, ‗Inyuĩ mũrĩ aganu‘?

19 Nĩ kũrĩ ũmwe ũtakoragwo na mũthutũkanio harĩ anene

Na ũtonaga andũ arĩa atongu marĩ a bata gũkĩra athĩni,

Tondũ othe nĩ wĩra wa moko make.

20 No makue o rĩmwe ũtukũ gatagatĩ;

Mainainaga na hinya magacoka magakua;

O na arĩa marĩ na ũnene nĩ meheragio, no matieheragio nĩ moko ma andũ.

21 Tondũ maitho ma Yahweh nĩ maroraga mĩthiĩre ya mũndũ,

Na nĩ onaga makinya make mothe.

22 Gũtirĩ handũ harĩ nduma kana kĩĩruru kĩnene

Harĩa andũ arĩa mekaga maũndũ moru mangĩhota kwĩhitha.

23 Nĩ gũkorũo gũtirĩ hĩndĩ El angĩigĩrĩra mũndũ mũrigo atangĩhota, atĩ

nĩguo athiĩ mbere yake aciirithio.

24 Aniinaga arĩa marĩ ũnene-inĩ atekwamba gũthuthuria

Na akaiga andũ angĩ ithenya rĩao.

25 Tondũ we nĩ oĩ maũndũ marĩa mekaga;

Ameheragia ũtukũ, makahehenjeka.

26 Nĩ amaherithagia nĩ ũndũ wa waganu wao,

Ageka ũguo handũ mekuonwo nĩ andũ othe,

27 Tondũ nĩ matigĩte kũmũrũmĩrĩra

Na matitĩĩte njĩra o na ĩmwe yake;

28 Matũmaga athĩni mamũkaĩre,

Nake akaigua kĩrĩro kĩa arĩa matarĩ hinya.

29 Yahweh angĩkira-rĩ, hihi nĩ kũrĩ mũndũ ũngiuga nĩ ekĩte ũũru?

Angĩhitha ũthiũ wake-rĩ, nũũ ũngĩhota kũmuona?

802


O na angĩka ũguo harĩ rũrĩrĩ kana harĩ mũndũ ũmwe, moimĩrĩro mangĩkorũo marĩ mamwe,

30 Nĩgetha mũndũ ũtetigĩrĩte Yahweh ndagathane

Kana aigĩre andũ mĩtego.

31 Tondũ rĩrĩ, hihi nĩ kũrĩ mũndũ ũngĩra El atĩrĩ,

‗Nĩ herithĩtio o na gũtuĩka hatirĩ ũndũ mũũru njĩkĩte;

32 Menyithia ũndũ ũrĩa itahotete kuona;

Angĩkorũo nĩ njĩkĩte ũndũ o na ũmwe mũũru, ndikawĩka rĩngĩ‘?

33 Hihi nĩ agĩrĩirũo gũkũrĩha kũringana na ũrĩa wee ũkwenda na nĩ ũreganĩte na itua rĩake?

Wee nĩwe ũgũtua, ti niĩ.

Gũkĩrĩ ũguo-rĩ, njĩĩra maũndũ marĩa ũĩ wega.

34 Andũ arĩa marĩ na ũtaũku,

Mũndũ o wothe ũrĩ na ũũgĩ ũrĩa ũkũnjigua, mekũnjĩra ũũ,

35 ‗Ayubu aragia atarĩ na ũmenyo

Na ciugo ciake itikoragwo na ũtaũku.‘

36 Reke Ayubu agerio biũ

Tondũ macokio make matariĩ ta ma andũ aganu!

37 We ongagĩrĩra ũremi harĩ mehia make;

Ahũũraga hĩ na kĩnyũrũri arĩ mbere itũ

Na akaingĩhia ciugo ciake cia gũũkĩrĩra El!‖

AYUBU 35

1 Elihu agĩthiĩ na mbere kwaria akiuga atĩrĩ:

2 ―Hihi ũrĩ na ma biũ atĩ ndũhĩtĩtie nginya ũkoiga,

‗Ndĩ mũthingu gũkĩra El‘?

803




 3 Nĩ gũkorũo uugĩte atĩrĩ, ‗Ũndũ ũcio ũrĩ na ũguni ũrĩkũ harĩ wee?

Nyonete ũguni ũrĩkũ gũkĩra rĩrĩa ingĩtũire njĩhagia?‘

4 Nĩ ngũgũcokeria

O hamwe na arata acio aku mũrĩ nao.

5 Ta rora igũrũ wone,

Ũrore matu marĩa marĩ kũraihu mũno igũrũ rĩaku.

6 Ũngĩĩhia-rĩ, ũndũ ũcio ũngĩmũtuurithia atĩa?

Ũngĩingĩhia mehia maku-rĩ, nĩ ũndũ ũrĩkũ ũngĩmwĩka?

7 Ũngĩkorũo ũrĩ mũthingu-rĩ, nĩ kĩĩ ũmũheaga;

Nĩ kĩĩ amũkagĩra kuuma kũrĩ wee?

8 Waganu waku ũhutagia o mũndũ tawe,

Na ũthingu waku ũkahutia o mũrũ wa mũndũ.

9 Andũ nĩ makayaga rĩrĩa maahinyĩrĩrio mũno;

Magakaya makĩhoya ũteithio nĩ ũndũ wa kũhinyĩrĩrio nĩ arĩa marĩ na hinya.

10 No gũtirĩ mũndũ ũũragia atĩrĩ, 'Eloah arĩ kũ, o ũcio Mũũmbi wakwa,

O we ũtũmaga kũinwo nyĩmbo ũtukũ?‘

11 Atũrutaga maũndũ maingĩ gũkĩra nyamũ cia gũkũ thĩ,

Na agatũma tũgĩe na ũũgĩ gũkĩra nyoni cia rĩera-inĩ.

12 Andũ mamũkayagĩra, no we ndamacokagĩria,

Tondũ wa mwĩtĩo wa andũ arĩa aganu.

13 Hatarĩ nganja El ndaiguaga kĩrĩro gĩa tũhũ;

El Shaddai ndatindanagĩra nakĩo.

14 Na githĩ to age gũkũigua o na makĩria, rĩrĩa ũrateta atĩ ndũramuona!

Ciira waku ũrĩ mbere yake, kwoguo wagĩrĩirũo kũmweterera ũtegũthethũka.

15 Nĩ gũkorũo we ndagũciirithĩtie arĩ na marakara;

804


Kana agatindanĩra na ciugo ciaku itarĩ cia ũũgĩ.

16 Ayubu atumũraga kanua gake biũ o tũhũ;

Na akaria ciugo nyingĩ atarĩ na ũmenyo.‖

AYUBU 36

1 Na rĩrĩ, Elihu agĩthiĩ na mbere kwaria akiuga atĩrĩ:

2 ―Ngirĩrĩria o hanini thiĩ na mbere gũtaarĩria,

Tondũ nĩ ndigĩtie ciugo cia kwaria handũ-inĩ ha Eloah.

3 Nĩ ngwaria na njĩra ndikĩru igũrũ rĩgiĩ maũndũ marĩa njũĩ,

Na nyonanie atĩ Mũũmbi wakwa nĩ arĩ ũthingu.

4 Ti itherũ ciugo ciakwa ti cia maheeni;

Ũrĩa wĩ na ũmenyo mũkinyanĩru arĩ haha mbere yaku.

5 Hatarĩ nganja El nĩ mũnene na ndanyararaga mũndũ o na ũrĩkũ;

Nĩ arĩ ũhoti harĩ hinya wake wa ũtaũku.

6 Ndagitagĩra mĩoyo ya andũ arĩa aganu,

No nĩ atũmaga arĩa maranyamarĩka mone kĩhooto.

7 Ndeheragia maitho make harĩ andũ arĩa athingu;

Amaigaga itĩ-inĩ cia ũnene hamwe na athamaki, na magatũũra matũũgĩrĩte tene na tene.

8 No mangĩkorũo mohetwo na mĩnyororo

Na makanyitwo na mĩkanda ya mĩnyamaro,

9 Nĩ amaguũragĩria maũndũ marĩa mekĩte,

Akameera mahĩtia marĩa moimanĩte na mwĩtĩo wao.

10 Ahingũraga matũ mao nĩgetha maigue ũtaaro

Na akameera matigane na maũndũ moru.

805




11 Mangĩathĩka na mamũtungatĩre,

Megũtũũra magaacĩrĩte matukũ-inĩ mao mothe,

Na makorũo na gĩkeno mĩaka-inĩ yao.

12 No mangĩaga gwathĩka, mekũniinwo na rũhiũ rwa njora

Na makue matarĩ na ũmenyo.

13 Arĩa matetigĩrĩte Yahweh ngoro-inĩ ciao nĩ maigaga muku.

Matihoyaga ũteithio o na rĩrĩa amohete.

14 Makuaga marĩ o ethĩ,

Makahũthĩra ũtũũro wao hamwe na arũme arĩa mahũũraga ũmaraya hekarũ-inĩ.

15 No Yahweh nĩ ahonokagia arĩa maranyamarĩka hĩndĩ ĩrĩa marĩ na mĩnyamaro;

Akahingũra gũtũ kwao rĩrĩa marahinyĩrĩrio.

16 Nĩ agũtharaga ndũgatoorio nĩ mĩtangĩko

Agagũtwara kũndũ kwariĩ gũtarĩ gũkunderu,

Na metha yaku ĩkaiyũra irio njega nĩguo ũmĩrĩrio.

17 Nawe nĩ ũkaaiganĩra nĩ ũndũ wa ituĩro rĩrĩa andũ aganu magaatuĩrũo,

Rĩrĩa ciira ũgaatuo, na kĩhooto kĩrũmĩrĩrũo.

18 No rĩrĩ, wĩmenyerere nĩgetha marakara matigatũme wĩke maũndũ ma kũnyũrũria,

Na ndũkareke ihaki inene rĩkũhĩtithie njĩra.

19 Hihi kĩrĩro gĩaku gĩa kũhoya ũteithio

Kana kĩyo gĩaku kĩnene no kĩgirie ũgĩe na mĩtangĩko?

20 Ndũkerirĩrie ũtukũ,

Rĩrĩa andũ meheraga ciikaro-inĩ ciao makaga kuoneka.

21 Wĩmenyerere ndũkambĩrĩrie gwĩka maũndũ moru,

Atĩ ũthuure gwĩka ũguo handũ ha kũũmĩrĩria mĩnyamaro.

806



22 Atĩrĩrĩ, El nĩ mũtũũgĩru nĩ ũndũ wa hinya wake;

Nĩ mũrutani ũrĩkũ ũhaana take?

23 Nũũ ũtongoretie njĩra yake

Kana akamwĩra, ‗Ũndũ ũrĩa wĩkĩte ti mwagĩrĩru?‘

24 Ririkana kũgoocithia wĩra wake,

Ũrĩa andũ maanaina igũrũ rĩaguo.

25 Andũ othe nĩ mawonete

Mũndũ awĩroragĩra arĩ o haraihu.

26 Ti itherũ El nĩ mũnene gũkĩra ũrĩa tũngĩĩcirĩria;

Mũigana wa mĩaka yake ndũngĩtaũkĩka.

27 Atũmaga mataata ma maĩ mambate na igũrũ;

Magacokanĩrĩra thĩinĩ wa kĩbii gĩake magatuĩka mbura;

28 Namo matu magaita mbura ĩyo;

Magatũma yurĩre andũ.

29 Hihi nĩ kũrĩ mũndũ ũngĩtaũkĩrũo nĩ ũrĩa matu matambũrũkĩte,

Kana ataũkĩrũo nĩ mũrurumo ũrĩa uumaga hema-inĩ yake?

30 Ta rora ũrĩa atambũrũkagia rũheni rwake igũrũ rĩayo

Na akahumbĩra kũndũ kũrĩa kũriku iria-inĩ.

31 Nĩ atũũragia muoyo ikundi cia andũ kũgerera maũndũ macio;

Agacihe irio nyingĩ.

32 Ahumbĩraga rũheni na moko make,

Na akarwerekeria harĩ kĩrĩa rũkũringa.

33 Marurumĩ make nĩ maragia ũhoro wake,

Na mahiũ o namo nĩ mamenyithanagia nũũ ũroka.

807



AYUBU 37

1 ―Rĩu ngoro yakwa nĩ ĩrahũũra mũno

Na ĩkarũga ĩkoima harĩa ĩkoragwo.

2 Thikĩrĩria na kinyi mũraramo wa mũgambo wake

Na mũrurumo ũrĩa uumaga kanua-inĩ gake.

3 Atũmaga ũiguĩke rungu rwa igũrũ guothe

Na agatũma rũheni rwake rũkinye ituri-inĩ ciothe cia thĩ.

4 Thutha ũcio gũkaiguĩka mũraramo;

Akaruruma na mũgambo mũnene mũno,

Na ndagiragĩrĩria rũheni rĩrĩa mũgambo wake waiguĩka.

5 El arurumaga na mũgambo wake na njĩra ya magegania;

Ekaga maũndũ manene tũtangĩhota gũtaũkĩrũo nĩmo.

6 Nĩ gũkorũo eraga mbarabu atĩrĩ, ‗Itĩka thĩinĩ wa thĩ,‘

Nayo mbura akamĩra ũũ, ‗Ura na hinya.‘

7 We nĩ arũgamagia mawĩra mothe ma andũ

Nĩgetha wĩra wake ũmenyeke nĩ mũndũ o wothe.

8 Nyamũ cia gĩthaka itonyaga marima-inĩ ma cio

Na igaikara imamo-inĩ ciacio.

9 Rũhuho rũnene rũhurutanaga ruumĩte kanyũmba-inĩ karuo,

Nayo heho ĩkarehwo nĩ huho cia mwena wa rũgongo.

10 Mĩhũmũ ya El nĩ ĩtũmaga kũgĩe na mbarabu,

Namo maĩ makaheha makanyitana kũrĩa maaramĩire.

11 Yahweh aritũhagi matu na ũigũ;

Na akahurunja rũheni rwake matu-inĩ;

808



12 Matu macio mathiũrũrũkaga kũrĩa guothe amatongoragia;

Na makahingia ũndũ o wothe amaathaga thĩinĩ wa thĩ ĩrĩa ĩikaragwo.

13 Ahũthagĩra matu kũrehe iherithia, kuuria mbura thĩinĩ wa bũrũri,

O na kuonania maũndũ make na ũtugi.

14 Thikĩrĩria ũndũ ũyũ Ayubu;

Tithia wĩcũranie biũ ũhoro wa mawĩra ma magegania ma El.

15 Hihi wee nĩ ũĩ ũrĩa Eloah atongoragia matu

Na ũrĩa atũmaga rũheni rũhenũke ruumĩte itu-inĩ rĩake?

16 Hihi nĩ ũĩ ũrĩa matu mareraga rĩera-inĩ?

Macio nĩ mawĩra ma magegania ma ũcio ũrĩ ũmenyo mũkinyanĩru.

17 Nguo ciaku-rĩ, nĩ kĩĩ gĩtũmaga ihiũhe

Na hĩndĩ ĩyo thĩ ĩkirĩte ki nĩ ũndũ wa rũhuho rwa mwena wa mũhuro?

18 Hihi no ũhote gũtambũrũkia matu ta ũrĩa ekaga

O macio makoragwo momĩte ta gĩcicio gĩa cuma?

19 Twĩre ũrĩa twagĩrĩirũo kũmwĩra;

Tũtingĩhota gũcokia tondũ tũrĩ nduma-inĩ.

20 Hihi nĩ agĩrĩire kwĩrũo atĩ nĩ ndĩrenda kwaria nake?

Kana hihi nĩ harĩ mũndũ uugĩte ũndũ agĩrĩire kwĩrũo?

21 Matingĩhota kuona nginya ũtheri,

O na gũtuĩka nĩ ũcangararĩte igũrũ,

O nginya rũhuho rũhĩtũke na rweherie matu.

22 Mwena wa rũgongo kuumaga riri ũtariĩ ta wa thahabu;

Ũnene wa Eloah nĩ wa magegania mũno.

23 Tũtingĩhota gũtaũkĩrũo nĩ El Shaddai;

We nĩ arĩ hinya mũingĩ,

809


Na gũtirĩ hĩndĩ agararaga kĩhooto gĩake na ũthingu wake mũingĩ.

24 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, andũ nĩ magĩrĩirũo kũmwĩtigĩra.

Tondũ we ndakenagio nĩ andũ arĩa meyonaga marĩ ogĩ.‖

AYUBU 38

1 Nake Yahweh arĩ kĩhuhũkanio-inĩ akĩarĩria Ayubu akĩmwĩra atĩrĩ:

2 ―Nũũ ũyũ ũrekĩra ũtaaro wakwa nduma

Na akaria atarĩ na ũmenyo?

3 Ta wĩhotore ta mũndũrũme;

Nĩ ngũkũũria ciũria, nawe ũnjokerie.

4 Wee-rĩ, warĩ kũ rĩrĩa ndakire mĩthingi ya thĩ?

Njĩĩra angĩkorũo nĩ ũrona ta ũngĩmenya.

5 Nũũ waigire ithimi ciayo, angĩkorũo nĩ ũĩ,

Kana nũũ watambũrũkirie rũrigi rwa gũthima igũrũ rĩayo?

6 Itugĩ ciayo-rĩ, ciaigĩrĩirũo igũrũ rĩa kĩĩ,

Kana nũũ waigire ihiga rĩayo rĩa kona,

7 Rĩrĩa njata cia rũcinĩ cianĩrĩire hamwe ikenete,

Na ariũ a Kĩhoti ũrĩa wa ma othe makĩambĩrĩria kwanĩrĩra makenete?

8 Ningĩ nũũ wahingĩrĩirie iria akĩrĩigĩra mĩrango

Hĩndĩ ĩrĩa rĩatumũkire kuuma kĩhumo-inĩ kĩarĩo,

9 Rĩrĩa ndarĩhumbire matu

Na ngĩrĩthaya thĩinĩ wa nduma ndumanu,

10 Hĩndĩ ĩrĩa ndarĩigĩire mĩhaka

Na ngĩĩkĩra mĩgamba na mĩrango yarĩo,

810




11 Ngiuga atĩrĩ, ‗No ũũkage nginya haha, no ndũkanakĩre ho;

Haha nĩho makũmbĩ maku manene marĩkinyaga‘?

12 Hihi nĩ ũrĩ watha rũcinĩ rũkĩe

Kana ũkĩonia ũtheri wa rũcinĩ harĩa ũriumagĩra,

13 Nĩgetha ũkinye ituri-inĩ cia thĩ

Na ũinainie arĩa aganu moime thĩinĩ wayo?

14 Thĩ ĩgarũrũkaga ta rĩũmba rĩrĩ rungu rwa mũhũũri,

Na indo iria irĩ thĩinĩ wayo ikoneka wega ta magemio ma nguo.

15 No ũtheri wa andũ arĩa aganu nĩ weheragio harĩ o,

Na guoko kwao kũrĩa kwambararĩtio na igũrũ gũkoinwo.

16 Hihi nĩ ũrĩ waikũrũka na thĩ kũrĩa iria riumaga

Kana ũgaceera maĩ-inĩ marĩa mariku?

17 Hihi nĩ ũguũrĩirio ihingo cia gĩkuũ,

Kana ũkona ihingo cia nduma nene?

18 Wee-rĩ, nĩ ũmenyete wariĩ wa thĩ?

Njĩĩra angĩkorũo nĩ ũĩ maũndũ macio mothe.

19 Ũtheri ũikaraga mwena ũrĩkũ?

Nakĩo gĩikaro kĩa nduma gĩkoragwo kũ,

20 Atĩ nĩguo ũcitware kũrĩa cikaraga

Na ũmenye tũcĩra twa gũthiĩ mũciĩ wacio?

21 Hihi ũmenyete maũndũ macio tondũ warĩ mũciare

Na mũigana wa mĩaka yaku nĩ mũnene?

22 Nĩ ũrĩ waingĩra thitoo iria cigagwo mbarabu,

Kana ũkona thitoo iria cigagwo mbura ya mbembe,

23 Iria njigĩte nĩ ũndũ wa ihinda rĩa thĩna,

811


Nĩ ũndũ wa mũthenya wa kũrũa na wa mbaara?

24 Ũtheri-rĩ, uumaga mwena ũrĩkũ ũgakinya kũndũ guothe,

Naruo rũhuho rwa irathĩro rũhurutanaga thĩinĩ wa thĩ ruumĩte kũ?

25 Nũũ wenjeire mũiyũro mũtaro

Na agĩthondeka njĩra ya kĩhuhũkanio na marurumĩ,

26 Nĩgetha mbura yurage kũrĩa gũtaikaragwo nĩ mũndũ,

Werũ-inĩ kũrĩa gũtarĩ andũ,

27 Nĩguo kũndũ kũrĩa kwanangĩku na gũtiganĩrie kũhũnio

Na ĩtũme nyeki ĩmere?

28 Hihi mbura nĩ ĩrĩ ithe,

Kana nũũ waciarire mataata ma ime?

29 Nayo mbarabu-rĩ, yoimire thĩinĩ wa nda ya ũ,

Na nũũ waciarire mbaa ĩrĩa yumaga igũrũ

30 Rĩrĩa maĩ makoragwo mahaana ta mahumbĩirũo na ihiga,

Na maĩ ma kũndũ kũrĩa kũriku makaheha makanyitana?

31 Hihi no ũhote kuoha mĩkanda ya gĩkundi kĩa njata kĩrĩa gĩtagwo Kima

Kana wohore mĩkanda ya gĩkundi kĩrĩa gĩtagwo Kesili?

32 Hihi no ũhote gũtongoria gĩkundi kĩa njata ihinda rĩakĩo rĩakinya

Kana ũtongorie gĩkundi kĩrĩa gĩtagwo Ashi hamwe na ariũ akĩo?

33 Wee-rĩ, nĩ ũĩ mawatho marĩa matongoragia igũrũ,

Kana hihi no ũhote gwathana atĩ mawatho macio mahũthagĩrũo thĩinĩ wa thĩ?

34 Hihi no ũhote kwanĩrĩra mũgambo waku ũkinye matu-inĩ

Nĩgetha kũgĩe mũiyũro wa maĩ ũkũhumbĩre?

35 Wee-rĩ, no ũhote gũtũma heni ithiĩ ikarute wĩra wacio?

Na thutha ũcio icoke kũrĩ wee ikwĩre, ‗Nĩ twacoka!‘

812


36 Nũũ wekĩrire ũũgĩ thĩinĩ wa matu

Kana agĩtũma indo iria irĩ igũrũ igĩe na ũtaũku?

37 Nũũ ũrĩ na ũũgĩ mũingĩ ũũ atĩ no ahote gũtara matu,

Kana nũũ ũngĩhota kũng‘aũrania ndigithũ cia maĩ iria irĩ igũrũ,

38 Rĩrĩa rũkũngũ rwatuĩka ndoro

Na ngũmba cia tĩri cianyitana?

39 Hihi no ũhote gũcarĩria mũrũthi kĩndũ gĩa kũrĩa

Kana ũhũnie mĩrũthi mĩthĩ

40 Rĩrĩa ĩkomereire imamo-inĩ ciayo

Kana rĩrĩa ĩikarĩte yohetie marima-inĩ mayo?

41 Nũũ ũhaaragĩria ihuru irio

Rĩrĩa tũcui twacio twakaĩra El

Na tũkorũra nĩ ũndũ wa kwaga kĩndũ gĩa kũrĩa?

AYUBU 39

1 ―Hihi nĩ ũĩ hĩndĩ ĩrĩa mbũri cia irĩma-inĩ iciaraga?

Ũrĩ werorera thwariga igĩciara twana twacio?

2 Hihi nĩ ũtaraga mĩeri ĩrĩa iniinaga ingĩgaciara?

Nĩ ũĩ hĩndĩ ĩrĩa iciaraga?

3 Cinamagĩrĩra rĩrĩa iraciara twana twacio,

Na ruo rwacio rwa gũciara rũgathira.

4 Twana twacio tũgĩaga na hinya na tũgakũrĩra werũ-inĩ;

Rĩrĩa twoimagara, tũticokaga kũrĩ cio.

813





 5 Nũũ warekereirie ndigiri ya gĩthaka,

Na nũũ wohorire mĩkanda ya ndigiri ya gĩthaka?

6 Werũ ũrĩa mwaraganu nĩguo nduĩte mũciĩ wayo

Na bũrũri ũrĩa ũrĩ cumbĩ ngaũtua gĩikaro kĩayo.

7 Ĩnyũrũragia inegene rĩrĩa rĩrĩ thĩinĩ wa itũũra;

Na ndĩiguaga inegene rĩa mũndũ ũrĩa ũrutithagia nyamũ wĩra.

8 Yũrũraga irĩma-inĩ ĩgĩetha gĩa kũrĩa,

Ĩgacaria ihuti o rĩothe iruru.

9 Hihi ndegwa ya gĩthaka no ĩtĩkĩre gũkũrutĩra wĩra?

Hihi no ĩraare kiugũ-inĩ gĩaku?

10 Hihi no ũhote kuoha ndegwa ya gĩthaka na mũkanda nĩguo ĩgũtemere mĩtaro,

Kana hihi no ĩkũrũmĩrĩre ũgĩthiĩ kũrĩma mũkuru-inĩ?

11 Hihi no wĩhoke hinya wayo mũingĩ

Ĩkũrutĩre wĩra waku ũrĩa mũritũ?

12 Hihi no ũmĩĩhoke ĩkũrehere magetha maku,

Na hihi no ĩmacokanĩrĩrie kĩhuuhĩro-inĩ gĩaku?

13 Mathagu ma nyaga nĩ mabatabataga nĩ gũkena,

No hihi njoya na mathagu mayo no iringithanio na cia njũũ?

14 Nĩ gũkorũo ĩtigaga matumbĩ mayo tĩri-inĩ,

Na ĩkamaiga rũkũngũ-inĩ nĩguo magĩe ũrugarĩ.

15 Ĩkariganirũo atĩ no makinywo na magũrũ makue

Kana nyamũ ya gĩthaka ĩmarangĩrĩrie thĩ.

16 Ĩĩkaga twana twayo ũũru ta tũtarĩ twayo;

Ndĩĩtigagĩra atĩ wĩra wayo no ũtuĩke wa tũhũ.

17 Nĩ gũkorũo Eloah nĩ amĩimĩte ũũgĩ

814


Na ndamĩheete ũtaũku.

18 No rĩrĩa yarahũka na ĩkabatabata mathagu mayo,

Ĩthekagĩrĩra mbarathi na mũmĩtwarithia.

19 Hihi wee nĩwe ũheaga mbarathi hinya wayo?

Hihi nĩwe ũmĩĩkĩraga mũreera ũcio ĩinagia ngingo-inĩ?

20 Hihi no ũhote gũtũma ĩrũge ta ũrĩa ngigĩ irũgaga?

Mũhuhĩrie wayo nĩ wa kũmakania.

21 Ĩhuragia thĩ mũkuru-inĩ na ĩkarũgarũga nĩ ũndũ wa hinya;

Ĩgateng‘era ĩthiĩ mbaara-inĩ.

22 Ĩthekagĩrĩra guoya na gũtirĩ kĩndũ ĩĩtigagĩra.

Ndĩcokaga na thutha atĩ tondũ wa rũhiũ rwa njora.

23 Thiaka ũgambaga ũrĩ mwena-inĩ wayo,

Narĩo itimũ na mũguĩ ikahenia.

24 Ĩinainaga nĩ ũndũ wa kũhĩahĩa, na ĩgateng‘era na mbere,

Ndĩngĩrũgama ĩkindĩirie thutha wa kũigua mũgambo wa coro.

25 Rĩrĩa coro wahuuhwo, yugaga atĩrĩ, ‗Aha!‘

Ĩiguaga mũnungo wa mbaara ĩrĩ o kũraihu

Na ĩkaigua mĩgambo ya anene a mbũtũ na mbugĩrĩrio ya mbaara.

26 Hihi ũtaũku waku nĩguo ũtũmaga rwĩgĩ rũmbũke,

Rũgatambũrũkia mathagu maruo na mwena wa mũhuro?

27 Kana nĩwe wathaga nderi yũmbũke na igũrũ

Na ĩgaka gĩtara kĩayo kũndũ kũraihu igũrũ,

28 Ĩkaraaraga kĩharũrũka-inĩ igũrũ,

Na ĩgaikaraga ndũmba-inĩ ya harĩa harĩ na mwĩgitio?

815



29 Ĩcaragia irio ĩrĩ hau;

Maitho mayo monaga kũndũ kũraya mũno.

30 Tũcui twayo tũnyuaga thakame;

Na harĩa harĩ ciimba, hau nĩho ĩkoragwo.‖

AYUBU 40

1 Na rĩrĩ, Yahweh agĩthiĩ na mbere kwarĩria Ayubu akĩmwĩra atĩrĩ:

2 ―Hihi mũndũ ũcaragĩrĩria mahĩtia nĩ agĩrĩirũo gũtetia El Shaddai?

Mũndũ ũrĩa ũrenda kũrũnga Eloah-rĩ, nĩ acokie.‖

3 Nake Ayubu agĩcokeria Yahweh akĩmwĩra ũũ:

4 ―Atĩrĩrĩ, niĩ ndĩ mũndũ ũtarĩ bata.

Ingĩgĩgũcokeria ngwĩre atĩa?

Nĩ ndahumbĩra kanua gakwa na guoko.

5 Nĩ ndaririe riita rĩa mbere, no ndigũcokia rĩngĩ;

O na ngĩaria rĩa kerĩ, no gũtirĩ ũndũ ũngĩ nguuga.‖

6 Nake Yahweh arĩ kĩhuhũkanio-inĩ agĩcokeria Ayubu akĩmwĩra atĩrĩ:

7 ―Ta wĩhotore ta mũndũrũme;

Nĩ ngũkũũria ciũria, nawe ũnjokerie.

8 Kaĩ ũrenda gwĩkĩrĩra nganja kĩhooto gĩakwa?

Hihi ũrenda kũndua mwĩhia nĩgetha ũtuĩke atĩ ndũhĩtĩtie?

9 Guoko gwaku-rĩ, hihi nĩ kũrĩ hinya ta kwa El,

Kana hihi mũgambo waku no ũrurume ta wake?

10 Ta wĩgemie na riri na ũnene;

816





Wĩhumbe gĩtĩo na ũkaru.

11 Rekereria marakara maku marũrũ;

Ũrore mũndũ o wothe mwĩtĩi ũmũcokie thĩ.

12 Ũrore mũndũ o wothe mwĩtĩi, ũmũnyihie,

Na ũrangĩrĩrie andũ arĩa aganu o harĩa marũgamĩte.

13 Ũmahithe tĩri-inĩ othe;

Ũmohe kũndũ kũrĩa kwĩhithĩte,

14 Ũngĩka ũguo, o na niĩ no njĩtĩkanie nawe

Atĩ guoko gwaku kwa ũrĩo no gũkũhonokie.

15 Ta rora nyamũ ĩrĩa ĩtagwo Behemothu, o ĩyo ndombire ta ũrĩa ndakũmbire.

Ĩrĩaga nyeki o ta ndegwa.

16 Ta rora hinya ũrĩa ũrĩ njohero-inĩ yayo

Na ũhoti ũrĩa ũrĩ mĩkiha-inĩ ya nda yayo!

17 Yũmagia mũting‘oe wayo ta mũtarakwa;

Mĩkiha ĩrĩa ĩrĩ njohero-inĩ yayo ĩkoragwo yohanĩtio hamwe.

18 Mahĩndĩ mayo mahaana ta mĩberethi ya gĩcango;

Ciĩga ciayo ihaana ta ithondeketwo na kĩgera.

19 Nĩyo ya mbere harĩ mawĩra ma El;

Mũũmbi wayo nowe ũngĩhota kũmĩkuhĩrĩria arĩ na rũhiũ rwake rwa njora.

20 Irĩma nĩ irutaga irio ciayo,

Kũrĩa nyamũ ciothe cia gĩthaka ithaakagĩra.

21 Ĩkomaga ihinga-inĩ,

Ĩgaikara ĩĩgitĩtie mathanjĩ-inĩ kũrĩa kũrĩ na itomboya.

22 Ihinga icio nĩ imĩheaga kĩĩruru,

Nayo mĩtĩ ya mĩcũgũcũgũ ya mũkuru-inĩ ĩkamĩrigicĩria.

817


23 O na rũũĩ rũngĩkorũo rũgĩtherera na hinya, ndĩmakaga.

Ĩkoragwo na ũmĩrĩru o na maĩ ma rũuĩ ta rwa Jordani mamĩtumbuthũkĩra kinya o kanua-inĩ.

24 Gũkĩrĩ mũndũ ũngĩmĩnyita rĩrĩa ĩĩhũgĩte,kana amĩtũre mũniũrũ amĩikie kĩana kĩa rũrigi?

AYUBU 41

1 ―Hihi no ũhote kũnyita Leviathani na ndwano

Kana wohe rũrĩmĩ rwayo na mũkanda?

2 Hihi no ũhote kũharũkia mũkanda maniũrũ-inĩ mayo

Kana ũthece thĩa ciayo na ndwano?

3 Hihi no ĩgũthaithe ũmĩiguĩre tha,

Kana ĩkwarĩrie na ũhooreri?

4 Hihi no ĩrĩkanĩre nawe

Atĩ nĩguo ĩtũũre ĩrĩ ngombo yaku?

5 Hihi no ũthaake nayo ta ũrĩa ũngĩthaaka na nyoni

Kana ũmĩoherere handũ nĩguo tũirĩtu twaku tũthaakage nayo?

6 Hihi onjorithia no mamĩkũũranie na indo ingĩ?

Hihi no mamĩgayanĩrie ahũũri biacara?

7 Hihi no ũhote gũtheca ngothi yayo na mĩcengi mĩingĩ

Kana ũthece mũtwe wayo na matimũ ma gũtega thamaki?

8 Ũngĩmĩhutia na guoko,

Ũngĩtũũra ũririkanaga mbaara yayo na ndũngĩgeeka ũguo rĩngĩ!

9 Kwĩrĩgĩrĩra atĩ no ũmĩhoote nĩ ũndũ wa tũhũ.

818






O kũmĩona gwiki no gũtũme ũũrũo nĩ hinya.

10 Gũtirĩ mũndũ ũgeragia kũmĩũgita.

Gũkĩrĩ ũguo-rĩ, nũũ ũcio ũngĩhota gwĩtiiria harĩ niĩ?

11 Nĩ mũndũ ũrĩkũ ũrĩ wahe kĩndũ atĩ nĩguo ndĩmũrĩhe?

Indo ciothe iria irĩ mũhuro wa riũa nĩ ciakwa.

12 Ndingĩaga kwaria ũhoro wĩgiĩ ciĩga ciayo,

Ũhoro wĩgiĩ hinya wayo na mwĩrĩ wayo ũrĩa ũmbĩtwo na njĩra ya magegania.

13 Nũũ ũngĩhota kũmĩaũra nguo yayo ya igũrũ?

Nũũ ũngĩkuhĩrĩria thĩa ciayo iria irĩ hinya?

14 Nĩ mũndũ ũrĩkũ ũngĩhingũra mĩrango ya kanua kayo?

Magego mayo mothe nĩ ma kũmakania.

15 Mũgongo-inĩ wayo ĩkoragwo na ngũũcĩ

Inyitithanĩtio hamwe wega.

16 O ĩmwe yacio ĩkoragwo ĩnyitanĩte biũ na ĩrĩa ĩngĩ

Ũũ atĩ gũtirĩ rĩera rĩngĩtonya gatagatĩ-inĩ gacio.

17 Ikoragwo inyitanĩte biũ;

Ikarũma biũ na itingĩamũranio.

18 Ĩrutaga mĩmenũko ya ũtheri rĩrĩa ĩrahuhia

Namo maitho mayo mahaana ta mĩrũri ya ũtheri wa rũcinĩ.

19 Kanua kayo koimaga mĩhenũko ya rũheni;

Ĩkaruta thandĩ cia mwaki.

20 Maniũrũ mayo moimaga ndogo,

O ta riiko rĩakĩtio na nyeki.

21 Mĩhũmũ yayo ĩgwatagia makara mwaki,

Naruo rũrĩrĩmbĩ rũkoima kanua-inĩ kayo.

819


22 Ngingo yayo ĩkoragwo na hinya mũingĩ,

Na arĩa othe macemanagia nayo nĩ manyitagwo nĩ guoya.

23 Mĩgũtha ya nyama ciayo ĩkoragwo ĩnyitanĩte biũ;

Ĩkoragwo ĩrĩ mĩrũmu ta ĩthondeketwo na cuma na ndĩngĩenyenyeka.

24 Ngoro yayo nĩ nyũmũ ta ihiga,

Ĩkoma o ta ihiga rĩa na thĩ rĩa gũthĩa.

25 Hĩndĩ ĩrĩa yokĩra, o na andũ arĩa marĩ hinya nĩ metigagĩra;

Mũthiĩre wayo maĩ-inĩ ũtũmaga matukanĩrũo.

26 Gũtirĩ rũhiũ rwa njora rũngĩmĩtooria;

O na kana itimũ, mũguĩ, kana mũcengi.

27 Harĩ yo-rĩ, kĩgera nĩ ta nyeki,

Nakĩo gĩcango nĩ ta rũbaũ rũbuthu.

28 Mũguĩ ndũngĩtũma yũre;

Na mahiga ma kĩgũtha mahaanaga o ta mahuti harĩ yo.

29 Harĩ yo njũgũma nĩ ta ihuti,

Na nĩ ĩthekagĩrĩra mũgambo wa itimũ.

30 Nda yayo ĩtariĩ ta icere cia nyũngũ;

Ĩtigaga mĩkururo ndoro-inĩ ta rũbaũ rwa kũhũũra ngano.

31 Ĩtũmaga kũrĩa kũriku gũtherũke o ta nyũngũ;

Yunjugaga iria o ta nyũngũ ya gũtherũkia maguta.

32 Ĩtigaga mũhari ũrahenia njĩra-inĩ yayo.

O na mũndũ no ecirie atĩ iria-inĩ kũrĩa kũriku kũrĩ na mbuĩ.

33 Gũtirĩ kĩndũ kĩngĩ kĩhaana tayo thĩinĩ wa thĩ,

Nĩ nyamũ yombirũo ĩtarĩ guoya.

820



34 Ĩĩroragĩra kĩndũ o gĩothe kĩrĩ mwĩtĩo ĩtegwĩtigĩra.

Nĩyo mũthamaki wa nyamũ ciothe cia gĩthaka iria irĩ hinya.‖

AYUBU 42

1 Nake Ayubu agĩcokeria Yahweh akĩmwĩra atĩrĩ:

2 ―Rĩu nĩ menyete atĩ no ũhote gwĩka maũndũ mothe

Na atĩ gũtirĩ ũndũ ũbangĩte gwĩka ũngĩkũrema.

3 Wee woigire atĩrĩ, ‗Nũũ ũyũ ũrekĩra ũtaaro wakwa nduma atarĩ na ũmenyo?‘

Na niĩ ngĩaria, no ndaririe itarĩ na ũtaũku

Igũrũ rĩgiĩ maũndũ ma magegania mũno harĩ niĩ, marĩa itamenyaga.

4 Nawe ũkiuga ũũ, ‗Thikĩrĩria, na niĩ njarie.

Nĩ ngũkũũria ciũria, nawe ũnjokerie.‘

5 Matũ makwa nĩ maiguĩte ũhoro waku,

No rĩu nĩ nguonete na maitho makwa.

6 Nĩkĩo ndĩraugũkwo maũndũ marĩa njugĩte,

Na nĩ nderira na ndehurĩria rũkũngũ na mũhu.‖

7 Thutha wa Yahweh kwĩra Ayubu ciugo icio, Yahweh akĩĩra Elifazu ũrĩa Mũtemani atĩrĩ:

―Nĩ ndakarĩte mũno nĩ ũndũ waku na arata acio aku erĩ, tondũ mũtiarĩtie ũhoro wa ma ũngoniĩ ta
ũrĩa Ayubu ndungata yakwa ekĩte. 8 Nĩ ũndũ ũcio oyai ndegwa mũgwanja na ndũrũme
mũgwanja mũthiĩ kũrĩ Ayubu ndungata yakwa, mũkarute igongona rĩa njino nĩ ũndũ wanyu inyuĩ
ene. Nake Ayubu ndungata yakwa nĩ ekũmũhoera.

Na niĩ hatarĩ nganja nĩ ngwĩtĩkĩra ihoya rĩake atĩ ndikamwĩke kũringana na ũrimũ wanyu, tondũ
mũtiarĩtie ũhoro wa ma ũngoniĩ ta ũrĩa Ayubu ndungata yakwa ekĩte.‖

821







9 Elifazu ũrĩa Mũtemani, Bilidadi ũrĩa Mũshuhi, na Zofaru ũrĩa Mũnaamathi magĩgĩthiĩ na
magĩka ũrĩa Yahweh aameerĩte meke. Nake Yahweh agĩtĩkĩra ihoya rĩa Ayubu.

10 Thutha wa Ayubu kũhoera arata ake, Yahweh akĩmwehereria mathĩna na akĩmũcokeria
ũtonga wake. Yahweh akĩmũhe maita merĩ ma kĩrĩa aarĩ nakĩo hau kabere. 11 Ariũ na aarĩ a
nyina othe hamwe na arata arĩa othe aarĩ nao mbere ĩyo magĩthiĩ kũrĩ we na makĩrĩanĩra nake
nyũmba-inĩ yake. Makĩmũhooreria na makĩmũũmĩrĩria nĩ ũndũ wa mathĩna mothe marĩa Yahweh
eetĩkĩrĩtie mamũkore. O ũmwe wao akĩmũhe Kesita na gĩcũhĩ gĩa thahabu.

12 Yahweh agĩkĩrathima matukũ ma mũthia ma ũtũũro wa Ayubu gũkĩra ma kĩambĩrĩria, na
Ayubu akĩgĩa ng‘ondu 14,000, ngamĩra 6,000, ng‘ombe 2,000, na ndigiri 1,000 cia mũgoma. 13
Ningĩ nĩ aagĩire ariũ angĩ mũgwanja o na aarĩ angĩ atatũ.

14 Mũirĩtu wa mbere aamwĩtire Jemima, wa kerĩ akĩmwĩta Kezia, na wa gatatũ Kereni-hapuku.
15 Gũtirĩ andũ-a-nja angĩ maarĩ athaka ta aarĩ acio a Ayubu bũrũri-inĩ ũcio wothe, na ithe wao nĩ
aamaheire igai hamwe na ariũ a nyina.

16 Thutha wa maũndũ macio Ayubu aatũũrire mĩaka 140, na akĩona ciana ciake na ciana cia
ciana ciake, njiarũa inya. 17 Mũthia-inĩ, Ayubu agĩkua thutha wa gũtũũra ihinda iraya na
akaiganĩra.

THABURI 1

1 Kũrathimwo nĩ mũndũ ũrĩa ũtatwaranaga na ũtaaro wa andũ arĩa aaganu,

Na ndarũgamaga njĩra-inĩ ya arĩa mehagia,

Na ndaikaraga thĩ gĩtĩ-inĩ kĩa andũ arĩa manyũrũranagia.

2 No watho wa Yahweh nĩguo ũmũkenagia,

Na athomaga watho ũcio Wake na akerurumagia ũhoro waguo mũthenya na ũtukũ.

3 Nake arĩhaanaga ta mũtĩ ũhandĩtwo mĩtaro-inĩ ya maĩ,

Mũtĩ ũrĩa ũgĩaga na maciaro kĩmera kĩaguo gĩakinya,

Namo mathangũ maguo matihoohaga.

Na ũndũ o wothe ekaga nĩ ũrĩgaacagĩra.

822





 4 Andũ arĩa aaganu matihaana ũguo;

Matariĩ ta mahuti marĩa mombũragwo nĩ rũhuho.

5 Nĩkĩo andũ arĩa aaganu matakaahota kũrũgama hĩndĩ ya ituĩro;

O na andũ ehia matikaahota kũrũgama kĩgomano-inĩ kĩa andũ arĩa athingu.

6 Nĩ gũkorũo Yahweh nĩ amenyaga njĩra ya andũ arĩa athingu,

No njĩra ya andũ arĩa aaganu nĩ ĩgaathira.

THABURI 2

1 Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte ndũrĩrĩ itangĩke

Na ikundi cia andũ ikang‘ung‘ua ũndũ wa tũhũ?

2 Athamaki a thĩ marũgamaga handũ hao

Nao anene magacokanĩrĩra hamwe marĩ kĩndũ kĩmwe

Nĩguo mokĩrĩre Yahweh na mokĩrĩre ũrĩa wake mũitĩrĩrie maguta.

3 Moigaga atĩrĩ: ―Nĩ tutuei mĩnyororo yao

Na tũte mĩkanda yao!‖

4 Ũrĩa ũikarĩire gĩtĩ kĩa ũnene igũrũ nĩ egũtheka;

Yahweh nĩ ekũmanyũrũria.

5 Hĩndĩ ĩyo akaamaarĩria arĩ na marakara

Na atũme metigĩre nĩ ũndũ wa marakara make mahiũ,

6 Oige ũũ: ―Niĩ mwene nĩ nyamũrĩte mũthamaki wakwa

Igũrũ rĩa Zayuni, kĩrĩma gĩakwa kĩrĩa kĩamũre.‖

7 Reke menyithanie uuge wa Yahweh;

Aanjĩrire atĩrĩ: ―Wee ũrĩ mũrũ wakwa;

823





Ũmũthĩ nĩ ndatuĩka thoguo.

8 Ũngĩhoya, nĩ ngũkũhe ndũrĩrĩ ituĩke igai rĩaku

O na ngũhe ituri cia thĩ ituĩke ciaku.

9 Ũkaamoinanga na mũthĩgi wa kĩgera,

Na ũmahehenje ta nyũngũ ya rĩũmba.‖

10 Nĩ ũndũ ũcio, inyuĩ athamaki, onaniai ũtaũku;

Ĩtĩkĩrai kũrũngwo, inyuĩ atuanĩri ciira a thĩ.

11 Tungatĩrai Yahweh mũrĩ na guoya,

Na mũcanjamũke o mũkĩinainaga.

12 Tĩai mũriũ, nĩgetha We ndakarakare

Na inyuĩ mũthire mwehere njĩra-inĩ,

Tondũ marakara Make marĩrĩmbũkaga na ihenya.

Kũrathimwo nĩ arĩa othe moragĩra harĩ We.

THABURI 3

Rwĩmbo rwa Daudi rĩrĩa ooragĩra mũrũwe Abisalomu.

1 Ũũ Yahweh, nĩ kĩĩ gĩtũmĩte thũ ciakwa cingĩhe ũguo?

Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte andũ aingĩ ũguo manjũkĩrĩre?

2 Andũ aingĩ maroiga ũũ igũrũ rĩakwa:

―Kĩhoti ndekũmũhonokia.‖ (Sela)

3 No wee Yahweh-rĩ, nĩwe ngo ĩrĩa ĩĩthiũrũrũkĩirie,

Nĩwe riri wakwa na Ũrĩa ũtiiraga mũtwe wakwa.

4 Ngũkaĩra Yahweh nyanĩrĩire,

Nake nĩ ekũnjĩtĩka arĩ kĩrĩma-inĩ gĩake kĩrĩa kĩamũre. (Sela)

824




 5 Ngũkoma na nyone toro;

Na njũkĩre ndĩ o na thayũ,

Nĩ gũkorũo Yahweh athiaga na mbere kũndiirĩrĩra.

6 Ndiretigĩra andũ ngiri makũmi maingĩ

Arĩa mehaarĩirie kũnjũkĩrĩra na mĩena yothe.

7 Arahũka, wee Yahweh! Honokia, wee Kĩhoti wakwa!

Tondũ thũ ciakwa ciothe nĩ ũgũcigũtha rũthĩa;

Nĩ ũkuunanga magego ma andũ arĩa aganu.

8 Ũhonokio nĩ wa Yahweh.

Kĩrathimo gĩaku kĩrĩ igũrũ rĩa andũ aku. (Sela)

THABURI 4

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri; rũinwo hamwe na inanda cia ndigi. Rwĩmbo rwa Daudi.

1 Njĩtĩka rĩrĩa ndagũkaĩra, wee Kĩhoti wa ũthingu wakwa.

Thondekera njĩra ya kũũrĩra nĩ ũndũ wa mĩtangĩko yakwa.

Njiguĩra tha na ũigue ihoya rĩakwa.

2 Inyuĩ ariũ a andũ-rĩ, mũgũtũũra mũgarũraga gĩtĩo gĩakwa gĩgatuĩka gĩconoko nginya rĩ?

Mũgũtũũra mwendete maũndũ ma tũhũ na mũgacaria maũndũ ma maheeni nginya rĩ? (Sela)

3 Menyai atĩ Yahweh nĩ arĩrũmbũyagia ũrĩa wake mwĩhokeku na njĩra ya mwanya;

Yahweh nĩ ekũnjigua ndamũkaĩra.

4 Rĩrĩa mwarakara-rĩ, mũtikehagie.

Teretagai na ngoro cianyu, mũrĩ marĩrĩ-inĩ manyu, na mwĩkiragĩre. (Sela)

825






 5 Rutagai magongona ma ũthingu,

Na mwĩhokage Yahweh.

6 Nĩ kũrĩ andũ aingĩ maroria atĩrĩ: ―Nũũ ũgũtuonia ũndũ o wothe mwega?‖

Atĩrĩrĩ Yahweh, reke ũtheri wa ũthiũ waku ũtwarĩre.

7 Nĩ ũiyũrĩtie ngoro yakwa gĩkeno kĩnene

Gũkĩra arĩa marĩ na magetha maingĩ ma ngano na ndibei ya mũhihano.

8 Ngũkoma na nyone toro ndĩ na thayũ,

Tondũ wee Yahweh, nowe ũtũmaga ndũũre itarĩ na guoya.

THABURI 5

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri wa Nehilothu. Rwĩmbo rwa Daudi.

1 Atĩrĩrĩ Yahweh, thikĩrĩria ciugo ciakwa;

Tega gũtũ ũigue gũcaya gwakwa.

2 Thikĩrĩria kĩrĩro gĩakwa gĩa kũhoya ũteithio,

Wee Mũthamaki wakwa na Kĩhoti wakwa, tondũ nĩwe ndĩrahoya.

3 Atĩrĩrĩ Yahweh rũcinĩ nĩ ũrĩiguaga mũgambo wakwa;

Nĩ ndĩkũmenyithagia mĩtangĩko yakwa rũcinĩ na ngeterera ũnjokerie.

4 Nĩ gũkorũo wee ũrĩ Kĩhoti ũtakenagio nĩ waganu;

Gũtirĩ mũndũ mũũru ũngĩtũũra hamwe nawe.

5 Gũtirĩ mũndũ mwĩtĩi ũngĩrũgama mbere yaku.

Nĩ ũthũire arĩa othe mekaga maũndũ ma waganu;

6 Nĩ ũkaananga arĩa maragia maheeni.

Yahweh nĩ athũire andũ arĩa mahũthagĩra ũhinya na arĩa maheenanagia.

826





 7 No niĩ nĩ ngũtonya nyũmba yaku nĩ ũndũ wa ũrĩa ũtugi waku ũrĩ mũingĩ;

Ngũinamĩrĩra ndorete hekarũ yaku nyamũre ndĩ na gĩtĩo kĩnene gũkwerekera.

8 Atĩrĩrĩ Yahweh, ndongoria na ũthingu waku tondũ wa thũ ciakwa;

Njehereria mĩhĩnga njĩra-inĩ yaku.

9 Nĩ gũkorũo gũtirĩ ũndũ moigaga ũngĩĩhokwo;

Thĩinĩ wao maiyũire o rũmena;

Mũmero wao nĩ mbĩrĩra iceng'ũ;

Maragia o ndeto cia kũgathanĩrĩria na rũrĩmĩ rwao

10 No Kĩhoti nĩ akaamatua ehia;

Njama ciao ene nĩcio igaatũma magwe.

Maroingatwo mehere tondũ wa mehia mao maingĩ,

Nĩ gũkorũo nĩ makũremeire.

11 No arĩa othe moragĩra harĩ wee nĩ marĩkenaga;

Marĩanagĩrĩra makenete hingo ciothe.

Nĩ ũrĩmagitagĩra nĩguo matigakinyĩrĩke,

Na arĩa mendete rĩĩtwa rĩaku nĩ macanjamũke nĩ ũndũ waku.

12 Nĩ gũkorũo wee Yahweh nĩ ũrĩrathimaga mũndũ o wothe mũthingu;

Ũrĩmũrigicagĩria na gwĩtĩkĩrĩka gwaku o ta arĩ ngo nene.

THABURI 6

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri; rũinwo hamwe na inanda cia ndigi iraruta mũgambo wa Sheminithu.
Rwĩmbo rwa Daudi.

1 Atĩrĩrĩ Yahweh, ndũkandũithie ũrĩ na marakara,

827





Ndũkaherithie ũrĩ na mang'ũrĩ.

2 Njiguĩra tha Yahweh, tondũ nĩ ndĩrorũo nĩ hinya.

Honia, wee Yahweh, tondũ mahĩndĩ makwa nĩ marainaina.

3 Ndĩ na mĩtangĩko mĩingĩ mũno,

Nĩkĩo ndĩrakũũria atĩrĩ, nĩ nginya rĩ Yahweh?

4 Atĩrĩrĩ Yahweh, coka nĩguo ũũhonokie;

Honokia nĩ ũndũ wa ũtugi waku.

5 Tondũ arĩa makuĩte matikũgwetaga magakũririkana;

Nũũ ũngĩkũgooca arĩ thĩinĩ wa Mbĩrĩra?

6 Nĩ njagĩte hinya nĩ ũndũ wa gũcaya;

Ũtukũ wothe njihũgagia ũrĩrĩ wakwa na maithori;

Ndũmaga gĩtanda gĩakwa gĩcagace nĩ ũndũ wa kũrĩra.

7 Riitho rĩakwa nĩ rĩagĩte hinya nĩ ũndũ wa kĩeha;

Rĩtirona wega nĩ ũndũ wa arĩa othe maratharĩkĩra.

8 Njehererai, inyuothe mwĩkaga maũndũ ma waganu,

Nĩ gũkorũo Yahweh nĩ ekũigua mũgambo wa kĩrĩro gĩakwa.

9 Yahweh nĩ ekũigua ihoya rĩakwa rĩa kwenda gwĩtĩkĩrĩka;

Yahweh nĩ egwĩtĩkĩra ihoya rĩakwa.

10 Thũ ciakwa ciothe nĩ igaaconorithio na imake;

Igaacoka na thutha o rĩmwe iconokete.

828







THABURI 7

Rwĩmbo rwa macakaya rũrĩa Daudi aainĩire Yahweh nĩ ũndũ wa ciugo cia Kushi ũrĩa
Mũbenjamini.

1 Atĩrĩrĩ Yahweh Kĩhoti wakwa, niĩ njũrĩire harĩ wee.

Honokia na ũndeithũre kuuma harĩ arĩa othe maranyarira.

2 Kwaga ũguo, mekũndembũranga tũcunjĩ o ta ũrĩa mũrũthi wĩkaga,

Manguue mathiĩ na niĩ hatarĩ na mũndũ wa kũndeithũra.

3 Wee Yahweh Kĩhoti wakwa, angĩkorũo nĩ hĩtĩtie ũndũ-inĩ ũyũ,

Angĩkorũo nĩ njĩkĩte ũndũ ũtarĩ wa kĩhooto,

4 Angĩkorũo nĩ hĩtĩirie mũndũ ũnjĩkĩte maũndũ mega,

Kana ngatunya thũ yakwa indo hatarĩ gĩtũmi-rĩ,

5 Ndĩrorũmĩrĩrũo nĩ thũ na ĩnginyĩre;

Reke ĩrangĩrĩrie muoyo wakwa thĩ

Na ĩtũme riri wakwa ũthirĩre rũkũngũ-inĩ. (Sela)

6 Arahũka ũrĩ na marakara wee Yahweh;

Rũgama ũũkĩrĩre mang‘ũrĩ ma thũ ciakwa;

Arahũka nĩ ũndũ wakwa, na wathane atĩ kĩhooto gĩĩkĩke.

7 Reke ndũrĩrĩ igũthiũrũrũkĩrie;

Nawe nĩ ũkoya ikinya ũciũkĩrĩre ũrĩ igũrũ.

8 Yahweh nĩ agaatuĩra ikundi cia andũ.

Atĩrĩrĩ Yahweh, nduĩra ciira kũringana na ũthingu wakwa

Na kũringana na wĩkindĩru wakwa.

9 Ndagũthaitha ũniine ciĩko njũru cia arĩa aganu.

829




No arĩa athingu ũtũme maikare mehandĩte,

Tondũ wee ũrĩ Kĩhoti mũthingu ũrĩa ũthuthuragia ngoro na methugunda ma na thĩinĩ biũ.

10 Kĩhoti nĩwe ngo yakwa, na nĩwe Mũhonokia wa arĩa arũngĩrĩru ngoro.

11 Kĩhoti nĩ Mũtuanĩri Ciira mũthingu,

Na Kĩhoti nĩ amenyithanagia matuĩro make o mũthenya.

12 Mũndũ angĩaga kwĩrira, Kĩhoti anooraga rũhiũ rwake rwa njora;

Akũnjaga ũta wake na akaũhaarĩria.

13 Ahaaragĩria matharaita make ma kũrehe gĩkuũ;

Na akahaarĩria mĩguĩ yake ĩrĩa yakanaga mwaki.

14 Ta rora mũndũ ũrĩa ũgĩĩte nda ya waganu;

Ohaga nda ya kĩũnũhu na agaciara maheeni.

15 Enjaga irima na akarĩrikia,

No acokaga kũgwa irima-inĩ o rĩu ekwenjete.

16 Thĩna ũrĩa arehaga ũgaacoka igũrũ rĩa mũtwe wake we mwene;

Ũhinya wake ũkaagwa igũrũ rĩa mũtwe wake.

17 Nĩ ngũgooca Yahweh nĩ ũndũ wa kĩhooto gĩake;

Nĩ ngũina nyĩmbo ngooce rĩĩtwa rĩa Yahweh Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno.

THABURI 8

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri wa Gitithu. Rwĩmbo rwa Daudi.

1 Wee Yahweh Mwathi witũ, rĩĩtwa rĩaku nĩ itũũgĩru kũndũ guothe thĩinĩ wa thĩ;

Ũtũmĩte riri waku ũkorũo wĩ igũrũ mũno gũkĩra matu-inĩ!

2 Kuuma tũnua-inĩ twa ciana na tũkenge nĩ ũrũmĩtie hinya

830





Nĩ ũndũ wa thũ ciaku,

Nĩgetha ũkirie thũ o na mwĩrĩhĩria.

3 Rĩrĩa nderorera igũrũ rĩaku, mawĩra ma ciara ciaku,

Mweri na njata iria ũigĩte kuo,

4 Mũndũ-rĩ, nĩwe kĩ atĩ nĩkĩo ũmwĩciragia,

Nake mũrũ wa mũndũ nĩwe kĩ atĩ nĩkĩo ũmũrũmbũyagia?

5 Wamũtuire wa gĩkĩro gĩa thĩ hanini gũkĩra araika,

Na ũkĩmũhumba riri na gĩtĩo.

6 Wamũheire wathani igũrũ rĩa mawĩra ma moko maku;

Ũigĩte indo ciothe rungu rwa makinya make:

7 Ndũũru ciothe cia mbũri na ng‘ondu hamwe na ng‘ombe,

O na nyamũ cia gĩthaka,

8 Nyoni cia rĩera-inĩ na thamaki cia iria-inĩ,

Kĩrĩa gĩothe kĩgeraga tũcĩra-inĩ tũrĩa tũrĩ thĩinĩ wa iria.

9 Wee Yahweh Mwathi witũ, rĩĩtwa rĩaku nĩ itũũgĩru kũndũ guothe thĩinĩ wa thĩ!

THABURI 9

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri wa Mutha-labeni. Rwĩmbo rwa Daudi.

א [Aleph]

1 Atĩrĩrĩ Yahweh, nĩ ngũkũgooca na ngoro yakwa yothe;

Nĩ ngũmenyithania ũhoro wa mawĩra maku mothe ma magegania.

2 Nĩ ngũkena na njanjamũke nĩ ũndũ waku;

Ngũina nyĩmbo ngooce rĩĩtwa rĩaku, wee ũrĩ Igũrũ Mũno.

ב [Beth]

831




 3 Thũ ciakwa ciacoka na thutha-rĩ,

Ikũhĩngwo na iniinwo ciehere mbere yaku.

4 Nĩ gũkorũo ũnduagĩra ciira na kĩhooto na ũkangitĩra;

Ũikaragĩra gĩtĩ gĩaku kĩa ũnene na ũgatuanĩra ciira na ũthingu.

ג [Gimel]

5 Nĩ ũtuĩrĩire ndũrĩrĩ na ũkaananga arĩa aganu,

Ũgatharia marĩĩtwa mao tene na tene.

6 Thũ nĩ iniinĩtwo biũ;

Wee nĩ waanangire matũũra ma cio,

Na itigaacoka kũririkanwo rĩngĩ o na rĩ.

ה [He]

7 No Yahweh egũtũũra aikarĩire gĩtĩ gĩake kĩa ũnene tene na tene;

Nĩ ahandĩte na akarũmia gĩtĩ gĩake kĩa ũnene nĩguo atuanĩre ciira na kĩhooto.

8 Nĩ agaatuanĩra ciira na ũthingu thĩinĩ wa thĩ ĩrĩa ĩikaragwo;

Agaatuĩra ndũrĩrĩ kũgerera matuĩro ma ciira ma ũthingu.

[Waw] l

9 Yahweh nĩ rĩũrĩro irũmu harĩ arĩa mahinyĩrĩirio,

Akoragwo arĩ rĩũrĩro irũmu hĩndĩ ya mĩtangĩko.

10 Andũ arĩa moĩ rĩĩtwa rĩaku nĩ marĩkwĩhokaga;

Wee Yahweh gũtirĩ hĩndĩ ũgaatiganĩria arĩa magũcaragia.

ז [Zayin]

11 Inai nyĩmbo cia kũgooca Yahweh, o ũcio ũikaraga Zayuni;

Menyithiai ikundi cia andũ ciĩko ciake.

12 Nĩ gũkorũo Ũrĩa ũrĩhagĩria thakame yao nĩ amaririkanaga;

832



Gũtirĩ hĩndĩ akaariganĩrũo nĩ kĩrĩro kĩa arĩa maranyamarĩka.

ח [Heth]

13 Njiguĩra tha wee Yahweh; rora mĩnyamaro ĩrĩa ndĩrareherũo nĩ arĩa mathũire,

O wee ũnjarahũraga kuuma ihingo-inĩ cia gĩkuũ,

14 Nĩgetha menyithanie ciĩko ciaku cia kũgoocwo ndĩ ihingo-inĩ cia mwarĩ wa Zayuni,

Na ngene nĩ ũndũ wa ciĩko ciaku cia kũhonokania.

ט [Teth]

15 Ndũrĩrĩ nĩ irikĩrĩte na thĩ irima-inĩ rĩrĩa cienjire;

Magũrũ ma cio nĩ manyitĩtwo nĩ neti ĩrĩa ciaambire.

16 Yahweh nĩ amenyekaga nĩ ũndũ wa matuĩro marĩa atuanagĩra.

Mũndũ ũrĩa mwaganu nĩ ategetwo nĩ wĩra wa moko make we mwene.

Higaioni. (Sela)

י [Yod]

17 Andũ arĩa aganu macokaga na thutha merekeire Mbĩrĩra,

Ũguo nĩguo gũthiaga harĩ ndũrĩrĩ ciothe iria iriganagĩrũo nĩ Kĩhoti.

18 No andũ arĩa aagi matigũtũũra mariganĩire;

O na kĩĩrĩgĩrĩro kĩa andũ arĩa athĩnĩki gũtirĩ hĩndĩ gĩgaathira.

כ [Kaph]

19 Arahũka, wee Yahweh! Ndũkareke mũndũ ahootane.

Ndũrĩrĩ irotuĩrũo ciira irĩ mbere yaku.

20 Atĩrĩrĩ Yahweh, tũma andũ a ndũrĩrĩ maigue guoya,

Reke ndũrĩrĩ imenye atĩ cio no andũ tu. (Sela)

ל[Lamed]

833




THABURI 10

1 Atĩrĩrĩ Yahweh, nĩ kĩĩ gĩtũmaga ũrũgame o haraya?

Wĩhithaga nĩkĩ hĩndĩ ya mĩtangĩko?

2 Mũndũ ũrĩa mwaganu athingataga ũrĩa ũtarĩ hinya arĩ na mwĩtĩo,

Ĩndĩ nĩ akaanyitwo njama-inĩ icio abangaga.

3 Nĩ gũkorũo mũndũ ũrĩa mwaganu erahaga ũhoro-inĩ wĩgiĩ merirĩria make ma mwĩyendo

Na akarathima mũndũ ũrĩa mũkoroku;

נ [Nun]

Ndaheaga Yahweh gĩtĩo.

4 Nĩ ũndũ wa gũkorũo na mwĩtĩo, mũndũ ũrĩa mwaganu gũtirĩ ũthuthuria ekaga;

Meciria make mothe nĩ atĩ: ―Gũtirĩ Kĩhoti.‖

5 Njĩra ciake ithiaga na mbere kũgaacĩra,

No matuĩro maku nĩ makĩrĩte ũtaũku wake;

Anyũrũragia thũ ciake ciothe.

6 Oigaga ũũ ngoro-inĩ yake: ―Gũtirĩ hĩndĩ ngenyenyeka;

Nginya njiarũa na njiarũa

Gũtirĩ hĩndĩ ngoona ũũru.‖

פ [Pe]

7 Kanua gake kaiyũire irumi, maheeni, na maũndũ ma kwĩhĩtanĩra;

Rungu rwa rũrĩmĩ rwake kũrĩ na ũũru na maũndũ ma gũtuurithia.

8 Aikaraga ohetie andũ hakuhĩ na matũũra;

Arĩ handũ harĩa ehithaga, nĩ oragaga mũndũ ũtarĩ na mahĩtia.

ע [Ayin]

834




Maitho make maikaraga macũthĩrĩirie mũndũ ũrĩa ũtarĩ na wa kũmũteithia.

9 Aikaraga ohetie arĩ handũ harĩa ehithaga, o ta mũrũthi ũrĩ kĩmamo-inĩ kĩaguo.

Etagĩrĩra nĩguo anyite mũndũ ũrĩa ũtarĩ hinya.

Anyitaga mũndũ ũcio ũtarĩ hinya rĩrĩa aguucia neti yake akamĩhinga.

10 Mũndũ ũcio wanyitwo ahehenjagwo na akarũndwo thĩ;

Arĩa matarĩ na wa kũmateithia magũaga moko-inĩ make.

11 Oigaga ũũ ngoro-inĩ yake: ―Kĩhoti nĩ ariganĩirũo.

Nĩ ahũgũrĩte ũthiũ wake akarora na kũngĩ.

Gũtirĩ hĩndĩ onaga.‖

ק [Qoph]

12 Arahũka wee Yahweh. Ambararia guoko gwaku na igũrũ wee Kĩhoti.

Ndũkariganĩrũo nĩ andũ arĩa matarĩ hinya.

13 Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte mũndũ ũrĩa mwaganu age kũhe Kĩhoti gĩtĩo?

Oigaga ũũ ngoro-inĩ yake: ―Wee ndũkaanjirithia.‖

ר [Resh]

14 No wee nĩ wonaga thĩna na mĩtangĩko.

Ũroraga maũndũ macio na ũkoya ikinya.

Mũndũ ũrĩa ũtarĩ na wa kũmũteithia-rĩ, wee nĩwe ehokaga;

Wee nĩwe mũteithia wa mwana ũrĩa ũtarĩ ithe.

ש [Shin]

15 Una guoko kwa mũndũ ũrĩa mwaganu na mũũru,

Nĩguo hĩndĩ ĩrĩa wacaria waganu wake,

Ndũgacoke kũwona rĩngĩ.

16 Yahweh nĩ Mũthamaki tene na tene.

Ndũrĩrĩ nĩ iniinĩtwo ikehera thĩinĩ wa thĩ.

835


ת [Taw]

17 No wee Yahweh nĩ ũrĩiguaga ihoya rĩa andũ arĩa ahooreri.

Ũrĩtũmaga ngoro ciao ikorũo irĩ nũmu na ũkamathikĩrĩria biũ.

18 Ciana iria itarĩ maithe o na andũ arĩa mahehenjekete nĩ ũrĩtũmaga mone kĩhooto,

Nĩguo mũndũ wa gũkũ thĩ ndakanacoke gũtũma metigĩre.

THABURI 11

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri. Thaburi ya Daudi.

1 Niĩ njũrĩire harĩ Yahweh.

Nĩ kĩĩ kĩngĩgĩtũma mũnjĩre atĩrĩ:

―Ũmbũka o ta nyoni ũũrĩre kĩrĩma-inĩ gĩaku!

2 Ta rora ũrĩa andũ arĩa aganu makũnjaga ũta;

Mekĩraga mũguĩ wao rũrigi-inĩ rwa ũta,

Nĩguo marĩ nduma-inĩ marathe andũ arĩa arũngĩrĩru ngoro.

3 Rĩrĩa mĩthingi yamomorũo-rĩ,

Mũndũ ũrĩa mũthingu angĩka atĩa?‖

4 Yahweh arĩ thĩinĩ wa hekarũ yake nyamũre.

Gĩtĩ kĩa ũnene kĩa Yahweh kĩrĩ kũrĩa igũrũ.

Maitho make mwene nĩ monaga, maitho make marĩa maikaraga macũthĩrĩirie nĩ mathuthuragia
ariũ a andũ.

5 Yahweh athuthuragia mũndũ ũrĩa mũthingu o na ũrĩa mwaganu;

Nĩ athũire mũndũ o wothe wendete ũhinya.

6 Nĩ akoirĩria andũ arĩa aganu mĩtego;

836





Mwaki na ũbiriti na rũhuho rũrĩa rũhiũ nĩcio igaatuĩka rwĩga rwa gĩkombe kĩao.

7 Tondũ Yahweh nĩ mũthingu; nĩ endete ciĩko cia ũthingu.

Arĩa arũngĩrĩru nĩ makoona ũthiũ wake.

THABURI 12

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri; rũinwo na mũgambo wa Sheminithu. Rwĩmbo rwa Daudi.

1 Atĩrĩrĩ Yahweh, ndakũhoya ũũhonokie, tondũ gũtirĩ mũndũ mũthingu ũtigarĩte;

Andũ ehokeku nĩ mathirĩte gatagatĩ-inĩ ka andũ.

2 Andũ maragia maheeni mũndũ na ũrĩa ũngĩ;

Maragia ciugo cia kĩgaathi na mĩromo yao na makaria marĩ na ngoro irĩ na maheeni.

3 Yahweh nĩ akaaniina mĩromo yothe ĩrĩa yaragia na kĩgaathi

O hamwe na rũrĩmĩ rũrĩa rwaragia na mwĩtĩo mũnene,

4 Arĩa moigaga atĩrĩ: ―Nĩmĩ citũ nĩ igũtũteithia kũgaacĩra.

Tũhũthagĩra mĩromo itũ ũrĩa tũkwenda;

Nũũ ũngĩtuĩka mwathi witũ?‖

5 ―Tondũ andũ arĩa matarĩ hinya nĩ mahinyĩrĩirio,

Tondũ arĩa athĩni nĩ maracaya,

Nĩ ngwarahũka njoe ikinya,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

―Nĩ ngũmahonokia kuuma harĩ arĩa mamanyararaga.‖

6 Ciugo cia Yahweh nĩ thuranĩre biũ;

Ihaana ta betha ĩthereirio riiko-inĩ rĩa rĩũmba, ĩgatherio maita mũgwanja.

7 Wee Yahweh nĩ ũkũmagitĩra;

Ũkũgitĩra o ũmwe wao kuuma harĩ rũciaro rũrũ nginya tene na tene.

837





 8 Andũ arĩa aganu mathiaga gũtarĩ mũndũ ũkũmoria

Tondũ ariũ a andũ nĩ manyitaga mbaru maũndũ ma waganu.

THABURI 13

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri. Rwĩmbo rwa Daudi.

1 Atĩrĩrĩ Yahweh, nĩ nginya rĩ ũgũtũũra ũriganĩirũo nĩ niĩ? Hihi nĩ nginya tene na tene?

Nĩ nginya rĩ ũgũtũũra ũhithĩte ũthiũ waku kuuma harĩ niĩ?

2 Nĩ nginya rĩ ngũtũũra ndĩ na mĩtangĩko,

Ndĩ na kĩeha ngoro-inĩ yakwa o mũthenya?

Nĩ nginya rĩ thũ yakwa ĩgũtũũra ĩndooretie?

3 Wee Yahweh Kĩhoti wakwa, ndora na ũnjokerie.

Ĩkĩra maitho makwa ũtheri, nĩguo ndigakome toro wa gĩkuũ,

4 Nĩgetha thũ yakwa ndĩkoige atĩrĩ: ―Nĩ ndĩmũhootete!‖

Ndũkareke thũ ciakwa ikenere kũgũa gwakwa.

5 Niĩ-rĩ, ũtugi waku nĩguo ndĩhokete ;

Ngoro yakwa nĩ ĩrĩkenagĩra ciĩko ciaku cia kũhonokania.

6 Nĩ ngũinĩra Yahweh, nĩ gũkorũo nĩ andathimĩte mũno.

THABURI 14

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri. Thaburi ya Daudi.

1 Mũndũ ũrĩa ũtarĩ ũmenyo oigaga ũũ ngoro-inĩ yake:

838








―Gũtirĩ Yahweh.‖

Ciĩko ciao nĩ njũru, na maũndũ marĩa mekaga marĩ magigi;

Gũtirĩ o na ũmwe wĩkaga wega.

2 No Yahweh nĩ aroraga ariũ a andũ arĩ igũrũ

Nĩguo one kana nĩ kũrĩ mũndũ o wothe wĩ na ũtaũku, kana nĩ kũrĩ mũndũ o wothe ũcaragia
Yahweh.

3 Othe nĩ magarũrũkĩte na kũngĩ;

Othe mekaga maũndũ moru.

Gũtirĩ o na ũmwe wĩkaga wega,

Gũtirĩ o na ũmwe.

4 Andũ acio mekaga maũndũ moru-rĩ, kaĩ hatarĩ o na ũmwe wao ũtaũkagĩrũo?

Matamburaga andũ akwa ta arĩ mũgate mararĩa.

Matikayagĩra Yahweh.

5 Ĩndĩ nĩ makaaiyũrũo nĩ guoya mũnene,

Tondũ Yahweh arĩ hamwe na rũciaro rwa andũ arĩa athingu.

6 Inyuĩ mwĩkaga maũndũ moru, mũgeragia gũthũkia mĩbango ya mũndũ ũrĩa ũtarĩ hinya,

No Yahweh nĩwe rĩũrĩro rĩake.

7 Na arĩ korũo ũhonokio wa Isiraeli no uume Zayuni!

Yahweh acokanĩrĩria andũ ake arĩa maatahirũo amacokie-rĩ,

Jakubu nĩ akene, Isiraeli nĩ acanjamũke.

Rwĩmbo rwa Daudi.

THABURI 15

839





1 Atĩrĩrĩ Yahweh, nũũ ũngĩtuĩka mũgeni hema-inĩ yaku?

Nũũ ũngĩtũũra kĩrĩma-inĩ gĩaku kĩamũre?

2 Nĩ ũrĩa ũthiaga atarĩ na ũcuke,

Wĩkaga maũndũ marĩa magĩrĩire

Na akaria ũhoro wa ma ngoro-inĩ yake.

3 Ndacambanagia na rũrĩmĩ rwake,

Ndekaga mũndũ ũrĩa ũngĩ ũndũ mũũru,

Na ndacambagia arata ake.

4 Nĩ aregaga mũndũ o wothe ũnyararĩtwo,

No nĩ atĩaga arĩa metigĩrĩte Yahweh.

Ndagaga kũhingia ũndũ ũrĩa eranĩire, o na angĩkorũo gwĩka ũguo nĩ gũgũtũma one ũũru.

5 Ndakombithanagia mbeca ciake nĩguo one maciaro,

Na ndamũkagĩra ihaki nĩguo ahinyĩrĩrie mũndũ ũtarĩ na mahĩtia.

Mũndũ ũrĩa wĩkaga ũguo ndarĩ hĩndĩ akenyenyeka.

THABURI 16

Miktamu ya Daudi.

1 Ngitĩra wee Kĩhoti, nĩ gũkorũo njũrĩire harĩ wee.

2 Njĩrĩte Yahweh atĩrĩ: ―Wee nĩwe Yahweh, Kĩhumo gĩakwa kĩa wega.

3 Na andũ arĩa aamũre thĩinĩ wa thĩ,

O acio marĩ riri, nĩ mandehagĩra gĩkeno kĩnene.‖

4 Andũ arĩa mathingataga ihoti ingĩ maingĩhagia kĩeha kĩao.

840






Niĩ gũtirĩ hĩndĩ ngaacirutĩra magongona ma thakame,

O na kana mĩromo yakwa ĩgwete marĩĩtwa ma cio.

5 Yahweh nĩwe rwĩga rwakwa, gĩcunjĩ kĩrĩa ngaĩirũo, na gĩkombe gĩakwa.

Nĩ ũgitagĩra igai rĩakwa.

6 Nĩ thimĩirũo kũndũ kwega.

Nĩ njiganĩire na igai rĩakwa.

7 Nĩ ngũgooca Yahweh, o we ũũheete ũtaaro.

O na ũtukũ, methugunda makwa ma thĩinĩ biũ nĩ manũngaga.

8 Njigaga Yahweh mbere yakwa hingo ciothe.

Tondũ arĩ guoko-inĩ gwakwa kwa ũrĩo, gũtirĩ hĩndĩ ngenyenyeka.

9 Nĩ ũndũ ũcio, ngoro yakwa nĩ ĩcanjamũkĩte, na ndĩ mũkenu mũno.

Na ndũũraga ndĩ na ũgitĩri.

10 Nĩ gũkorũo ndũkandiganĩria thĩinĩ wa Mbĩrĩra.

Ndũkareka ũrĩa waku mũigua-Yahweh atuĩke wa kuora.

11 Nĩ ũũmenyithagia njĩra ya muoyo.

Mbere yaku hakoragwo na gĩkeno kĩingĩ;

Gũkoragwo na gĩkeno guoko-inĩ gwaku kwa ũrĩo tene na tene.

THABURI 17

Ihoya rĩa Daudi.

1 Atĩrĩrĩ Yahweh, igua ithaithana rĩakwa rĩa kũhoya kĩhooto;

841







Tega matũ ũigue kĩrĩro gĩakwa gĩa kũhoya ũteithio;

Thikĩrĩria ihoya rĩakwa rĩrĩa ndĩrahoya hatarĩ maheeni.

2 Ũrotua itua rĩa kĩhooto nĩ ũndũ wakwa;

Maitho maku nĩ mone ũndũ ũrĩa wagĩrĩire.

3 Nĩ ũthuthurĩtie ngoro yakwa, nĩ ũnduĩrĩtie ũtukũ;

Nĩ ũtheretie;

Nĩ ũkuona atĩ ndithugundĩte ũndũ o wothe mũũru,

Na kanua gakwa gatiĩhĩtie.

4 Ha ũhoro wĩgiĩ ciĩko cia andũ,

Nĩ ndĩĩthemaga njĩra cia mũtunyani, kũringana na kiugo kĩa mĩromo yaku.

5 Reke makinya makwa maikare njĩra-inĩ ciaku

Nĩgetha magũrũ makwa matikahĩngwo.

6 Ndĩragwĩta tondũ nĩ ũkũnjigua, wee Kĩhoti.

Ndegera gũtũ gwaku. Igua ciugo ciakwa.

7 Onania ũtugi waku na njĩra ya magegania,

O wee Mũhonokia wa arĩa moragĩra guoko-inĩ gwaku kwa ũrĩo

Kuuma harĩ arĩa makũremagĩra.

8 Ngitĩra o ta kĩũma kĩa riitho rĩaku;

Hitha kĩĩruru-inĩ kĩa mathagu maku.

9 Ngitĩra kuuma harĩ andũ aganu arĩa manjũkagĩrĩra,

Kuuma harĩ thũ ciakwa iria cithiũrũrũkagĩria.

10 Nĩ momĩtie ngoro ciao;

Tũnua twao twaragia na mwĩtĩo;

11 Rĩu nĩ matũthiũrũrũkĩirie;

Maracaria kamweke ga gũtũma tũgũe.

842


12 O ũmwe wao atariĩ ta mũrũthi ũkĩenda gũtambura kĩndũ kĩrĩa ũnyitĩte tũcunjĩ tũcunjĩ,

O ta mũrũthi mwĩthĩ ũgĩceema wĩhithĩte.

13 Arahũka wee Yahweh, nĩguo ũng‘ethanĩre nake na ũmũgũithie thĩ;

Honokia kuuma harĩ ũcio mwaganu ũkĩhũthĩra rũhiũ rwaku rwa njora;

14 Honokia na guoko gwaku wee Yahweh,

Kuuma harĩ andũ a thĩ ĩno, arĩa igai rĩao rĩrĩ ũtũũro-inĩ ũyũ,

Acio ũiyũragia na maũndũ mega marĩa ũheanaga,

O acio matigagĩra ariũ ao aingĩ igai.

15 No niĩ-rĩ, nĩ ũndũ wa ũthingu nĩ ngoona ũthiũ waku;

Nĩ njiganagĩra gũũkĩra ndĩ mbere yaku.

THABURI 18

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri. Rwainirũo nĩ Daudi ndungata ya Yahweh, akĩerekeria ciugo cia rwĩmbo rũrũ
kũrĩ Yahweh mũthenya ũrĩa Yahweh aamũhonokirie kuuma guoko-inĩ gwa thũ ciake ciothe na
kuuma guoko-inĩ gwa Saulu. Ooigire ũũ:

1 Nĩ ngwendete Yahweh, o wee hinya wakwa.

2 Yahweh nĩwe ndũmba yakwa ya ihiga na mwĩgitio wakwa na Ũrĩa ũũhonokagia.

Kĩhoti wakwa nĩwe rwaro rwakwa rwa ihiga, na njũragĩra harĩ we,

Nĩwe ngo yakwa na rũhĩa rwakwa rwa ũhonokio, rĩũrĩro rĩakwa irũmu.

3 Ngayagĩra Yahweh, o ũcio wagĩrĩire kũgoocwo,

Na nĩ ngaahonokio kuuma harĩ thũ ciakwa.

4 Mĩkwa ya gĩkuũ nĩ yandigicĩirie;

Mũiyũro mũnene wa andũ matarĩ kĩene nĩ wanjĩkĩrire guoya.

5 Mĩkwa ya Mbĩrĩra nĩ yathiũrũrũkĩirie;

843





Mĩtego ya gĩkuũ nĩ yang‘etheire.

6 Ndakaĩire Yahweh rĩrĩa ndarĩ na mĩtangĩko,

Ndaikaraga ngĩrĩragĩra Kĩhoti wakwa andeithie.

Nake akĩigua mũgambo wakwa arĩ hekarũ-inĩ yake,

Na kĩrĩro gĩakwa gĩa kũmũhoya ũteithio gĩgĩkinyĩra matũ make.

7 Hĩndĩ ĩyo thĩ ĩkĩambĩrĩria kũinaina na gũthingitha;

Mĩthingi ya irĩma ĩkĩenyenyeka

Na ĩgĩcũga mbere na thutha tondũ nĩ aarakarĩtio.

8 Ndogo ĩkĩambata na igũrũ yumĩte maniũrũ-inĩ make,

Na mwaki wa kũniinana ũkiuma kanua-inĩ gake;

Makara maakanaga mwaki makĩrĩrĩmbũka kuuma harĩ we.

9 Agĩtũma igũrũ rĩĩkũnje rĩrĩa aaikũrũkaga,

Na rungu rwa magũrũ make kwarĩ na nduma .

10 Ookire ombũkĩte arĩ igũrũ rĩa kerubi.

Agĩikũrũka thĩ arĩ igũrũ rĩa mathagu ma rũhuho.

11 Agĩcoka akĩĩhumbĩra na nduma,

Ĩmũrigicĩirie mĩena yothe ta arĩ gĩthũnũ,

Maĩ marĩ na nduma na matu mairũ.

12 Kuuma harĩ ũtheri ũrĩa warĩ mbere yake-rĩ,

Mbura ya mbembe na makara maakanaga mwaki igĩtũrĩkanĩria matu-inĩ.

13 Yahweh agĩcoka akĩambĩrĩria kũruruma arĩ igũrũ;

Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno agĩtũma mũgambo wake ũiguĩke

Gũkĩgĩa mbura ya mbembe na makara maakanaga mwaki.

14 Agĩikia mĩguĩ yake akĩmahurunja;

Akĩrekereria rũheni rwake na agĩtũma matukanĩrũo.

844


15 Rungu rwa tũrũũĩ gũkĩambĩrĩria kuoneka;

Mĩthingi ya thĩ ĩkĩguũrio nĩ ũndũ wa mũgambo waku mũnene, wee Yahweh,

Nĩ ũndũ wa mĩhũmũ ĩrĩa yatuthũkire kuuma maniũrũ-inĩ maku.

16 Agĩtambũrũkia guoko arĩ igũrũ;

Akĩnyita na akĩngucia akĩnduta maĩ-inĩ mariku.

17 Akĩhonokia kuuma harĩ thũ yakwa ĩrĩa yarĩ na hinya,

Kuuma harĩ arĩa mathũire, arĩa maarĩ na hinya kũngĩra.

18 Maanjũkĩrĩire mũthenya ũrĩa ndarĩ na thĩna,

No Yahweh nĩwe wandiirĩrĩire.

19 Aandwarire handũ harĩ na ũgitĩri;

Akĩhonokia tondũ nĩ aakenagio nĩ niĩ.

20 Yahweh andathimaga kũringana na ũthingu wakwa;

Andĩhaga kũringana na ũkinyanĩru wa moko makwa.

21 Nĩ gũkorũo ndũire nũmĩtie njĩra cia Yahweh,

Na ndirĩ ndeka ũndũ mũũru wa gũtiganĩria Kĩhoti wakwa.

22 Matuĩro make mothe marĩ mbere yakwa;

Gũtirĩ hĩndĩ ngaahũthia mawatho make.

23 Ngũtũũra itarĩ na ũcuke maitho-inĩ make,

Na nĩ ndĩrĩĩthemaga mehia.

24 Yahweh arondĩha kũringana na ũthingu wakwa,

Kũringana na ũkinyanĩru wa moko makwa maitho-inĩ make.

25 Harĩ mũndũ mũtugi, wee ũkoragwo ũrĩ mũtugi;

Harĩ mũndũ ũtarĩ na ũcuke wonanagia atĩ ndũrĩ na ũcuke;

26 Harĩ ũrĩa mwamũre wonanagia atĩ ũrĩ mwamũre,

No harĩ ũrĩa ũtarĩ mũrũngĩrĩru wonanagia atĩ ũrĩ na ũũgĩ.

845


27 Tondũ wee nĩ ũhonokagia arĩa matarĩ hinya

No nĩ ũnyihagia arĩa marĩ mwĩtĩo.

28 Nĩ gũkorũo wee Yahweh nĩwe wakagia tawa wakwa,

Kĩhoti wakwa ũrĩa ũtũmaga nduma yakwa ĩtuĩke ũtheri.

29 Nĩ ũndũ wa ũteithio waku no hote gũtharĩkĩra gĩkundi kĩa atunyani;

Kũgerera hinya wa Kĩhoti no hote kũrũga rũthingo.

30 Njĩra ya Kĩhoti ũrĩa wa ma nĩ nginyanĩru;

Uuge wa Yahweh nĩ ũrĩa mũthuranĩre.

Akoragwo arĩ ngo harĩ arĩa othe moragĩra harĩ we.

31 Tondũ rĩrĩ, nũũ ũngĩ Kĩhoti tiga Yahweh?

Na nũũ ũngĩ rwaro rwa ihiga tiga Kĩhoti witũ?

32 Kĩhoti ũrĩa wa ma nĩwe ũũhumbaga hinya,

Na nĩ egũtũma njĩra yakwa ĩkinyanĩre.

33 Atũmaga magũrũ makwa mahaane ta ma thwariga;

Nĩ atũmaga hote kũrũgama kũndũ gũtũũgĩru.

34 Nĩ amenyeragia moko makwa nĩ ũndũ wa mbaara;

Moko makwa no mahote gũkũnja ũta wa gĩcango.

35 Nĩ ũũheaga ngo yaku ya ũhonokio,

Guoko gwaku kwa ũrĩo nĩ kũndiiragĩrĩra,

Na wĩnyihia waku nĩ ũũnenehagia.

36 Nĩ waramagia njĩra nĩ ũndũ wa makinya makwa;

Magũrũ makwa matingĩtindirũka.

37 Ngũthingata thũ ciakwa na ndĩcikinyĩre;

Ndigũcoka citarĩkĩtie kũniinwo biũ.

38 Ngũcihehenja nginya iremwo kwarahũka;

846


Cikũgwa rungu rwa magũrũ makwa.

39 Nĩ ũkũũhe hinya wa kũrũa;

Ũgũtũma thũ ciakwa igwe rungu rwakwa.

40 Ũgũtũma thũ ciakwa injũrĩre,

Na nĩ ngũniina arĩa mathũire.

41 Makayaga nĩguo maheo ũteithio, no gũtikoragwo na mũndũ wa kũmahonokia;

Makayagĩra nginya Yahweh, no ndamaiguaga.

42 Ngũmahehenja mahaane ta rũkũngũ rũhinyu rũrombũrũo nĩ rũhuho;

Ngũmaikia nja ta ndoro ya njĩra-inĩ.

43 Nĩ ũkũũhonokia kuuma harĩ andũ arĩa macaranagĩria mahĩtia.

Ũkũnyamũra nduĩke mũtongoria wa ndũrĩrĩ.

Andũ itoĩ nĩ marĩndungatagĩra.

44 Kũigua ũhoro wakwa tu nĩ kũrĩtũmaga manjathĩkĩre

Andũ a kũngĩ marĩũkaga mbere yakwa menyihĩtie.

45 Andũ a kũngĩ nĩ mekũũrũo nĩ hinya;

Marĩũkaga makĩinainaga kuuma mĩĩgitio-inĩ yao.

46 Yahweh arĩ muoyo! Ũcio Rwaro Rwakwa rwa Ihiga arogoocwo!

Kĩhoti wa ũhonokio wakwa nĩ atũũgĩrio.

47 Kĩhoti ũrĩa wa ma nĩwe ũndĩhagĩria;

Atooragia ikundi cia andũ agaciiga rungu rwakwa.

48 Nĩ andeithũraga kuuma harĩ thũ ciakwa iria irĩ na marakara;

Ũũnenehagia igũrũ rĩa arĩa manjũkagĩrĩra;

Nĩ ũũhonokagia kuuma harĩ mũndũ ũrĩa ũhũthagĩra ũhinya.

49 Nĩkĩo ngũkũgooca wee Yahweh, ndĩ gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ,

847



Na nyine nyĩmbo ngooce rĩĩtwa rĩaku.

50 Nĩ ekaga maũndũ manene ma kũhonokania nĩ ũndũ wa mũthamaki wake;

Onanagia maũndũ ma tha harĩ ũrĩa wake mũitĩrĩrie maguta,

Harĩ Daudi na mbeũ yake tene na tene.

THABURI 19

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri. Rwĩmbo rwa Daudi.

1 Igũrũ nĩ rĩmenyithanagia riri wa Kĩhoti;

Matu marĩa marĩ igũrũ nĩ mamemerekagia wĩra wa moko make.

2 Mũthenya o mũthenya ciugo ciacio nĩ ithereraga,

Na ũtukũ o ũtukũ ikaguũria ũmenyo.

3 Gũtirĩ mwario, na gũtirĩ ciugo;

Mũgambo wacio ndũiguĩkaga.

4 No mũgambo wacio ũkinyĩte thĩinĩ wa thĩ yothe,

Na ndũmĩrĩri yacio ĩgakinya ituri-inĩ cia thĩ ĩrĩa ĩikaragwo.

Kĩhoti nĩ ambĩire riũa hema kũu igũrũ;

5 Rĩkoragwo rĩtariĩ ta mũhikania akiuma kanyũmba-inĩ gake;

Rĩcanjamũkaga o ta mũndũ ũrĩ na hinya agĩteng‘era njĩra-inĩ yake.

6 Riumagĩrĩra mũthia-inĩ ũmwe wa igũrũ,

Rĩgathiũrũrũka nginya mũthia ũcio ũngĩ;

Na gũtirĩ kĩndũ gĩtakinyagĩrũo nĩ ũrugarĩ warĩo.

7 Watho wa Yahweh nĩ mũkinyanĩru, nĩ ũcokagia mũndũ kũrĩ Yahweh.

848






Ũira wa Yahweh nĩ wa kwĩhokeka, nĩ ũtũmaga mũndũ ũtarĩ na ũmenyeru agĩe na ũũgĩ.

8 Mawatho moimĩte kũrĩ Yahweh nĩ ma ũthingu, matũmaga ngoro ĩkene;

Rĩathani rĩa Yahweh nĩ ikembu mũno, rĩtũmaga maitho makenge.

9 Gwĩtigĩra Yahweh nĩ ũndũ mũtheru, gũtũũraga tene na tene.

Matuĩro ma Yahweh nĩ ma ma, mothe nĩ ma ũthingu.

10 Nĩ ma kwĩrirĩrio gũkĩra thahabu,

Gũkĩra thahabu nyingĩ njega,

Na marĩ cama gũkĩra ũũkĩ, ũũkĩ ũrĩa ũtaataga kuuma magua-inĩ.

11 Nĩ maheaga ndungata yaku mũkaana;

Kũmarũmĩrĩra nĩ kũrĩ kĩrathimo kĩnene.

12 Nũũ ũngĩhota gũkũũrana mahĩtia?

Njohera mehia marĩa itoĩ.

13 Na ũgirĩrĩrie ndungata yaku ndĩgeke maũndũ ma mwĩĩkĩrĩro;

Ndũkareke maũndũ macio mandongoragie.

Na niĩ nĩ ndĩkoragwo nginyanĩire,

Na ngorũo itarĩ na mahĩtia ma gwĩka mehia meyumĩrĩtie.

14 Ciugo cia kanua gakwa o na gwĩcũrania kwa ngoro yakwa

Irogũkenagia wee Yahweh, Rwaro Rwakwa rwa Ihiga na Mũkũũri wakwa.

THABURI 20

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri. Rwĩmbo rwa Daudi.

1 Yahweh arogũcokeria ihoya rĩaku mũthenya wa mĩtangĩko.

Rĩĩtwa rĩa Kĩhoti wa Jakubu rĩrokũgitĩra.

849





 2 Arogũtũmĩra ũteithio kuuma handũ harĩa hamũre

Na agũtiirĩrĩre kuuma Zayuni.

3 Aroririkana magongona maku mothe;

Igongona rĩaku rĩa njino arorĩtĩkĩra. (Sela)

4 Arokũhingĩria merirĩria ma ngoro yaku

Na atũme mĩbango yaku yothe ĩgaacĩre.

5 Tũkwanĩrĩra tũkenete nĩ ũndũ wa ciĩko ciaku cia kũhonokania;

Nĩ tũkuoya bendera citũ na igũrũ thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩa Kĩhoti witũ.

Yahweh arokũhingĩria mahoya maku mothe.

6 Rĩu nĩ njũĩ atĩ Yahweh nĩ ahonokagia ũrĩa wake mũitĩrĩrie maguta.

Nĩ acokagia ihoya rĩake arĩ kũu gwake igũrũ kwamũre

Kũgerera ũhonokio mũnene akĩhũthĩra guoko gwake kwa ũrĩo.

7 Andũ amwe mehokaga ngaari cia mbarathi na angĩ makehoka mbarathi,

No ithuĩ tũkayagĩra rĩĩtwa rĩa Yahweh Kĩhoti witũ.

8 Nĩ mahĩngĩtwo na makagwa,

No ithuĩ nĩ twarahũkĩte na tũgacokererio.

9 Atĩrĩrĩ wee Yahweh, honokia!

Reke mũthamaki witũ

agaatũcokeria ihoya ritũ mũthenya ũrĩa tũkaamũkaĩra atũhe ũteithio.

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri. Rwĩmbo rwa Daudi.

THABURI 21

850






1 Atĩrĩrĩ Yahweh, mũthamaki nĩ akenaga nĩ ũndũ wa hinya waku;

Nĩ akenaga mũno nĩ ũndũ wa ciĩko ciaku cia kũhonokania.

2 Nĩ ũmũhingĩirie merirĩria ma ngoro yake,

Na ndwagĩte kũmũhe ũndũ ũrĩa ahoete na mĩromo yake. (Sela)

3 Nĩ gũkorũo ũmũtũngaga na irathimo nyingĩ;

Ũmũhumbaga thũmbĩ ya thahabu ĩrĩa njega mũtwe.

4 Aakũhoire muoyo, nawe ũkĩmũhe,

Ũkĩmũhe ũtũũro mũraihu, nginya tene na tene.

5 Ciĩko ciaku cia kũhonokania imũrehagĩra riri mũnene.

Ũmũheaga gĩtĩo na riri.

6 Ũtũmaga atũũre arĩ mũrathime tene na tene;

Ũtũmaga akene na gĩkeno gĩa gũkorũo mbere yaku.

7 Nĩ gũkorũo mũthamaki nĩ ehokaga Yahweh;

Tondũ wa ũtugi wa Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno, gũtirĩ hĩndĩ akenyenyeka.

8 Guoko gwaku nĩ gũkaanyita thũ ciaku ciothe;

Guoko gwaku kwa ũrĩo nĩ gũkaanyita arĩa magũthũire.

9 Ũgaatũma mahaane ta riiko rĩrĩ na mwaki mũnene rĩrĩa ihinda rĩrĩa rĩtuĩtwo rĩa gwĩciria ũhoro
wao rĩgaakinya.

Yahweh nĩ akaamameria nĩ ũndũ wa marakara make, naguo mwaki ũmacine mathire.

10 Ũkaaniina njiarũa ciao ciehere thĩinĩ wa thĩ,

Na rũciaro rwao rwehere gatagatĩ-inĩ ka ariũ a andũ.

11 Tondũ nĩ maathugundĩte gũgwĩka ũndũ mũũru;

Nĩ mabangĩte njama no itikaagaacĩra.

12 Nĩ gũkorũo nĩ ũgaatũma macoke na thutha more

851



Na njĩra ya kwerekeria ũta waku harĩ o.

13 Arahũka wee Yahweh wonanie hinya waku.

Nĩ tũkũina nyĩmbo tũgooce ũhoti waku mũnene.

THABURI 22

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri; rũinwo na mũinĩre wa ―Thwariga ya Mũgoma ya Rũcinĩ.‖ Rwĩmbo rwa
Daudi.

1 El wakwa, El wakwa, ũndiganĩirie nĩkĩ?

Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte ũikare haraya ũkaga kũũhonokia,

Ũkaraihĩrĩria kĩrĩro gĩakwa kĩa mĩtangĩko?

2 Kĩhoti wakwa, ndindaga ngĩgũkaĩra mũthenya, na ndũnjĩtĩkaga;

O na ũtukũ ndikiraga.

3 No wee ũrĩ mwamũre,

Ũrigicĩirio nĩ rũgooco rwa Isiraeli.

4 Maithe maitũ nĩwe meehokete;

Nĩ maakwĩhokete, nawe nĩ wamahonokagia.

5 Nĩwe maakayagĩra, na makahonokio;

Maakwĩhokaga, na matiaconorithagio.

6 No niĩ ndĩ kĩgunyũ ndirĩ mũndũ,

Nyũrũragio na nganyararũo nĩ andũ.

7 Arĩa othe manyonaga nĩ manyũrũragia;

Manyiiraga makainia mĩtwe yao marĩ na kĩnyũrũri makoiga atĩrĩ:

852






 8 ―Eeneanire harĩ Yahweh. Reke We amũhonokie!

Reke We amũhonokie tondũ nĩ amwendete mũno!‖

9 Wee nĩwe wandutire nda ya maitũ,

Na nowe watũmire njigue ndĩ mũgitĩre ndĩ nyondo-inĩ cia maitũ.

10 Ndaneanirũo harĩ wee ũmenyerere kuuma o ndaciarũo;

Kuuma ndĩ o nda ya maitũ, ũkoretwo ũrĩ Kĩhoti wakwa.

11 Ndũgaikare haraya na niĩ, nĩ gũkorũo thĩna ũrĩ hakuhĩ

Na ndirĩ na mũteithia ũngĩ.

12 Thiũrũrũkĩirio nĩ tũtegwa tũingĩ;

Ngarigicĩrio nĩ ndegwa irĩ hinya cia Bashani.

13 Ciathamagia kanua gothe kũnjerekera,

O ta mũrũthi ũrararama ũgĩtambura kĩrĩa wanyita tũcunjĩ tũcunjĩ.

14 Niĩ njitĩtwo thĩ o ta maĩ;

Mahĩndĩ makwa mothe nĩ marekanĩtie.

Ngoro yakwa ĩhaanĩte o ta mũhũra;

Ĩtwekaga ĩrĩ thĩinĩ wakwa biũ.

15 Hinya wakwa ũniarĩte o ta gĩcere kĩa nyũngũ;

Rũrĩmĩ rwakwa rũnyitanĩte na kĩni gĩakwa;

Ũrandwara thĩ rũkũngũ-inĩ rwa gĩkuũ.

16 Nĩ gũkorũo thiũrũrũkĩirio nĩ ngui;

Cindigicĩirie o ta gĩkundi kĩa eki-naĩ,

O ta mũrũthi, iratharĩkĩra moko na magũrũ makwa.

17 Mahĩndĩ makwa mothe no ndĩmatare.

Mandoraga na makangũũrĩra maitho.

853



18 Magayanaga nguo ciakwa,

Na magacukĩra nguo yakwa mĩtĩ.

19 No wee Yahweh-rĩ, ndũgaikare o haraya.

Wee nĩwe hinya wakwa; hiũha ũndeithie.

20 Honokia kuuma harĩ rũhiũ rwa njora,

Ũhonokie muoyo wakwa wa goro kuuma ndwara-inĩ cia ngui;

21 Honokia kuuma kanua-inĩ ka mũrũthi na kuuma hĩa-inĩ cia ndegwa cia gĩthaka;

Njigua na ũũhonokie.

22 Nĩ ngũmenyithania rĩĩtwa rĩaku kũrĩ ariũ a Ithe witũ;

Nĩ ngũkũgooca ndĩ thĩinĩ wa kĩũngano.

23 Inyuĩ mwĩtigĩrĩte Yahweh, mũgoocei!

Inyuothe a mbeũ ya Jakubu, mũkumiei!

Inyuothe a mbeũ ya Isiraeli, mwĩtigĩrei.

24 Nĩ gũkorũo we ndanyararĩte kana akamena mĩnyamaro ya ũrĩa ũrahinyĩrĩrio;

Ndamũhithĩte ũthiũ wake.

Hĩndĩ ĩrĩa aamũkaĩire akĩhoya ũteithio, nĩ aaiguire.

25 Nĩ ngũkũgooca ndĩ thĩinĩ wa kĩũngano kĩnene;

Nĩ ngũhingia mĩĩhĩtwa yakwa ndĩ mbere ya arĩa mamwĩtigĩrĩte.

26 Andũ arĩa ahooreri marĩrĩaga na makahũna;

Arĩa macaragia Yahweh nĩ marĩmũgoocaga.

Mũrokenera ũtũũro tene na tene.

27 Ituri ciothe cia thĩ nĩ ikaaririkana na irore kũrĩ Yahweh.

Mĩhĩrĩga yothe ya ndũrĩrĩ nĩ ĩkaainamĩrĩra mbere yaku.

28 Nĩ gũkorũo ũthamaki nĩ wa Yahweh;

Nĩwe wathaga ndũrĩrĩ.

854


29 Andũ arĩa othe magaacĩrĩte thĩinĩ wa thĩ makaarĩa na mainamĩrĩre;

Arĩa othe maraikũrũka rũkũngũ-inĩ nĩ magaaturia maru mbere yake;

Gũtirĩ o na ũmwe wao ũngĩhota kũhonokia muoyo wake.

30 Njiarũa ciao nĩ ikaamũtungatĩra;

Rũciaro rũrĩa rũgooka nĩ rũkaamenyithio ũhoro wa Yahweh.

31 Nĩ magooka na maheane ũhoro wa ũthingu wake.

Nĩ makeera andũ arĩa matarĩ maraciarũo maũndũ marĩa ekĩte.

THABURI 23

Rwĩmbo rwa Daudi.

1 Yahweh nĩwe Mũrĩithi wakwa.

Gũtirĩ kĩndũ ingĩaga.

2 Atũmaga njarahe ũrĩithio-inĩ ũrĩ na nyeki nduru;

Andĩithagia ngurumo ya maĩ o marĩa mena ũhurũko

3 Nĩ kũriũkia ariũkagia ngoro yakwa,

Andongoragia njĩra-inĩ cia ũthingu nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩake.

4 O na ingĩtuĩka ndĩrahungurĩra mũkuru-inĩ ũrĩ na nduma ta ya gĩkuũ,

Ndiĩtigagĩra ũũru o wothe,

Tondũ wee ũrĩ hamwe na niĩ;

Rũthanju rwaku na mũkwanjũ waku nĩ itũmaga ngĩe na ũmĩrĩru.

5 Ũhaaragĩria metha nĩ ũndũ wakwa mbere ya thũ ciakwa.

Nĩ ũnjitĩrĩirie maguta mũtwe ;

Gĩkombe gĩakwa nĩ kĩiyũrĩtio wega.

855





 6 Ti itherũ, wega na ũtugi nĩ irĩnũmagĩrĩra matukũ mothe ma ũtũũro wakwa,

Na ngũtũũra nyũmba-inĩ ya Yahweh matukũ makwa mothe.

THABURI 24

Thaburi ya Daudi. Rwĩmbo.

1 Thĩ nĩ ya Yahweh, o na kĩrĩa gĩothe kĩrĩ thĩinĩ wayo,

Bũrũri ũrĩa ũrĩ maciaro nĩ wake, hamwe na arĩa maikaraga thĩinĩ waguo.

2 Tondũ nĩ amĩrũmĩtie biũ igũrũ rĩa iria

Na akamĩrũmia wega igũrũ rĩa njũũĩ.

3 Nũũ ũngĩambata kĩrĩma-inĩ kĩa Yahweh,

Na nũũ ũngĩrũgama handũ hake harĩa hamũre?

4 Nĩ mũndũ wothe ũrĩ na moko matarĩ na mahĩtia na akaaga ũũru ngoro ,

Ũrĩa ũtehĩtĩte mwĩhĩtwa wa maheeni akĩhũthĩra ũhinga,

Kana akehĩta mwĩhĩtwa ũtarĩ wa ma.

5 Nĩ arĩamũkagĩra irathimo kuuma kũrĩ Yahweh

Hamwe na ũthingu kuuma kũrĩ Kĩhoti wa ũhonokio wake.

6 Rũu nĩruo rũciaro rwa arĩa mamũcaragia,

Arĩa macaragia ũthiũ waku, wee Kĩhoti wa Jakubu. (Sela)

7 Tiirai mĩtwe yanyu na igũrũ, inyuĩ ihingo ici;

Hingũkai, inyuĩ mĩrango ĩno ya tene,

Nĩgetha Mũthamaki ũrĩa ũrĩ na riri aingĩre!

8 Mũthamaki ũcio ũrĩ na riri nũũ?

856






Nĩ Yahweh, ũrĩa ũrĩ na hinya na ũhoti,

Nĩ Yahweh, njamba ya ita.

9 Tiirai mĩtwe yanyu na igũrũ, inyuĩ ihingo ici;

Hingũkai, inyuĩ mĩrango ĩno ya tene,

Nĩgetha Mũthamaki ũrĩa ũrĩ na riri aingĩre!

10 Mũthamaki ũcio ũrĩ na riri nũũ?

Yahweh mũnene wa ita nĩwe Mũthamaki ũcio ũrĩ na riri. (Sela)

THABURI 25

Thaburi ya Daudi.

א [Aleph]

1 Atĩrĩrĩ Yahweh, wee nĩwe ngayagĩra.

ב [Beth]

2 Kĩhoti wakwa, wee nĩwe ndĩhokaga;

Ndũkareke njonorithio.

Ndũkareke thũ ciakwa ithekerere.

ג [Gimel]

3 Gũtirĩ mũndũ ũigaga kĩĩrĩgĩrĩro gĩake harĩ wee ũgaaconorithio,

Ĩndĩ gĩconoko nĩ gĩetereire andũ arĩa makunyanagĩra hatarĩ gĩtũmi.

ד [Daleth]

4 Atĩrĩrĩ Yahweh, ndeithia menye njĩra ciaku;

Nduta njĩra ciaku.

ה [He]

5 Ndeithia thiage kũringana na ũhoro waku wa ma na ũndutage,

857




Nĩ gũkorũo wee nĩwe Kĩhoti wa ũhonokio wakwa.

ו [Waw]

Wee nĩwe ndĩĩrĩgagĩrĩra mũthenya wothe.

ז [Zayin]

6 Atĩrĩrĩ Yahweh, ririkana tha ciaku o na ũtugi wa wendani waku,

Iria ũtũire wonanĩtie.

ח [Heth]

7 Ndũkaririkane mehia marĩa ndekire ndĩ mũnyinyi, o na mahĩtia makwa.

Ndirikana kũringana na tha ciaku,

Nĩ ũndũ wa wega waku, wee Yahweh.

ט [Teth]

8 Yahweh nĩ mwega na nĩ mũrũngĩrĩru.

Nĩkĩo arutaga andũ arĩa ehia njĩra ĩrĩa magĩrĩirũo gũtũũra.

י [Yod]

9 Nĩ arĩtongoragia andũ arĩa ahooreri ũndũ-inĩ ũrĩa wagĩrĩire,

Na nĩ arĩrutaga andũ arĩa ahooreri njĩra yake.

כ [Kaph]

10 Njĩra ciothe cia Yahweh nĩ cia ũtugi na ũhoro-wa-ma

Harĩ arĩa marũmagĩrĩra kĩrĩkanĩro gĩake na iririkania ciake.

ל [Lamed]

11 Nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩaku wee Yahweh,

Njohera rĩhia rĩakwa, o na gũtuĩka nĩ inene.

מ [Mem]

12 Nĩ mũndũ ũrĩkũ wĩtigĩrĩte Yahweh?

Mũndũ ũcio nĩ arĩrutagwo nĩwe njĩra ĩrĩa agĩrĩirũo gũthuura.

858


נ [Nun]

13 Nĩ arĩonaga maũndũ mega ma gũtũma ngoro yake ĩikarage o ĩhoreire.

Nacio njiarũa ciake nĩ ikaagaya thĩ.

ס [Samekh]

14 Ũrata wa hakuhĩ na Yahweh nĩ wa arĩa mamwĩtigĩrĩte,

Na nĩ amamenyithagia kĩrĩkanĩro gĩake.

ע [Ayin]

15 Maitho makwa maikaraga marorete Yahweh hingo ciothe,

Nĩ gũkorũo nĩ ekũhatũra magũrũ makwa kuuma neti-inĩ.

פ [Pe]

16 Erekeria ũthiũ waku kũrĩ niĩ ũnyonie ũtugi,

Nĩ gũkorũo ndĩ o wiki na ndirĩ na hinya.

צ [Tsade]

17 Mĩtangĩko ya ngoro yakwa nĩ ĩingĩhĩte;

Njehereria ruo rũrĩa ndĩ naruo.

ר [Resh]

18 Rora mĩnyamaro yakwa o na mathĩna makwa,

Na ũnjohere mehia makwa mothe.

19 Ta rora ũrĩa thũ ciakwa cingĩhĩte

Na ũrĩa cimenete na rũmena rũnene.

ש [Shin]

20 Gitĩra muoyo wakwa na ũũhonokie.

Ndũkareke njonorithio, nĩ gũkorũo nĩ njũrĩire harĩ wee.

859




ת [Taw]

21 Wĩkindĩru na ũrũngĩrĩru irongitagĩra,

Nĩ gũkorũo kĩĩrĩgĩrĩro gĩakwa kĩrĩ harĩ wee.

22 Atĩrĩrĩ Kĩhoti, honokia Isiraeli kuuma harĩ mĩtangĩko yake yothe.

THABURI 26

Thaburi ya Daudi.

1 Atĩrĩrĩ Yahweh, nduĩra ciira, tondũ nĩ thiĩte kũringana na wĩkindĩru wakwa;Ona

ndũũrĩte ndĩhokete Yahweh itekwenyenyeka.

2 Ndakũhoya ũũthuthurie wee Yahweh, na ũngerie;

Ũgerie higo ciakwa o hamwe na ngoro yakwa.

3 Nĩ gũkorũo ũtugi wa wendo waku ũkoragwo mbere yakwa hĩndĩ ciothe,

Na thiaga kũringana na ũhoro waku wa ma.

4 Ndinyitanagĩra na andũ a maheeni,

Na nĩ ndĩĩthemaga arĩa mehithaga ũrĩa matariĩ.

5 Nĩ thũire thiritũ ya arĩa mekaga maũndũ moru,

Na nĩ ndegaga kũnyitanĩra na andũ aganu.

6 Nĩ ngwĩthamba moko nyonanie atĩ ndihĩtĩtie,

Na thiũrũrũke kĩgongona gĩaku, wee Yahweh,

7 Nĩgetha ndũme mũgambo wa gũcokia ngatho ũiguĩke

Na menyithanie mawĩra maku mothe ma magegania.

8 Atĩrĩrĩ Yahweh, nĩ nyendete nyũmba ĩrĩa ũikaraga,

860






Kũndũ kũrĩa riri waku ũikaraga.

9 Ndũkanjeherie ũkieheria arĩa ehia,

Kana ũniine muoyo wakwa hamwe na arĩa mekaga maũndũ ma ũhinya,

10 O acio moko mao mekaga maũndũ ma thoni,

Na guoko kwao kwa ũrĩo gũkaiyũra mahaki.

11 No niĩ-rĩ, ndĩrĩthiaga kũringana na wĩkindĩru wakwa.

Honokia na ũnyonie ũtugi.

12 Kũgũrũ gwakwa kũrũgamĩte handũ haaraganu;

Ndĩrĩgoocaga Yahweh ndĩ thĩinĩ wa kĩũngano kĩnene.

THABURI 27

Thaburi ya Daudi.

1 Yahweh nĩwe ũtheri wakwa

na ũhonokio wakwa.

Ingĩgĩĩtigĩra ũ?

Yahweh nĩwe mwĩgitio wa muoyo wakwa.

Ingĩkĩmakio nũũ?

2 Rĩrĩa andũ arĩa oru maatharĩkĩire nĩguo matambure nyama cia mwĩrĩ wakwa,

Arĩa manjũkagĩrĩra o hamwe na thũ ciakwa nĩo maahĩngirũo makĩgũa.

3 O na mbũtũ ĩngĩamba hema nĩguo ĩnjũkĩrĩre,

Ngoro yakwa ndĩngĩĩtigĩra.

O na mbaara ĩngĩtuthũka nĩguo njũkĩrĩrũo,

O na hĩndĩ ĩyo-rĩ, ingĩikara ndĩ na ũmĩrĩru.

861





 4 Nĩ harĩ ũndũ ũmwe hoete Yahweh

Na nĩguo ndĩrĩcaragia,

Atĩ ndũũre nyũmba-inĩ ya Yahweh matukũ mothe ma ũtũũro wakwa,

Nĩgetha ndĩĩyonagĩre wega wa Yahweh

Na ngeroragĩra hekarũ yake ndĩ na gĩkeno.

5 Tondũ mũthenya wa ũũru wakinya nĩ akaahitha gĩikaro-inĩ gĩake;

Nĩ akaahitha handũ ha hitho hema-inĩ yake;

Akaanjiga igũrũ rĩa rwaro rwa ihiga.

6 Rĩu mũtwe wakwa nĩ ũtũũgĩrĩte igũrũ rĩa thũ ciakwa iria indigicĩirie;

Nĩ ngũruta magongona hema-inĩ yake ngĩanagĩrĩra na gĩkeno;

Nĩ ngũina nyĩmbo ngooce Yahweh.

7 Atĩrĩrĩ Yahweh, thikĩrĩria rĩrĩa ndĩragũkaĩra;

Nyonia ũtugi na ũnjigue.

8 Ngoro yakwa nĩ yarĩtie handũ-inĩ haku ĩkoiga ũũ:

―Cariai ũthiũ wakwa.‖

Atĩrĩrĩ Yahweh, nĩ ngũcaria ũthiũ waku.

9 Ndũkahithe ũthiũ waku kuuma harĩ niĩ.

Ndũkaingate ndungata yaku nĩ ũndũ wa marakara maku.

Wee nĩwe mũteithia wakwa;

Ndũkanjeherere kana ũndiganĩrie, wee Kĩhoti wa ũhonokio wakwa.

10 O na baba na maitũ mangĩndiganĩria,

Yahweh nĩ ekũnyamũkĩra.

11 Nduta njĩra yaku, wee Yahweh,

Ndongoria njĩra-inĩ ya ũrũngĩrĩru nĩ ũndũ wa thũ ciakwa.

12 Ndũkaneane kũrĩ thũ ciakwa,

862


Tondũ nĩ njũkĩrĩirũo nĩ aira a maheeni,

Na nĩ mehotorete kũnjĩka maũndũ moru.

13 Ingĩrĩ kũ korũo ndiarĩ na wĩtĩkio

Atĩ nĩ ngoona wega wa Yahweh bũrũri-inĩ wa arĩa marĩ muoyo?

14 Wĩrĩgagĩrĩre Yahweh;

Gĩa na ũmĩrĩru na ngoro yaku ĩkorũo na hinya.

Atĩrĩrĩ, wĩrĩgagĩrĩre Yahweh.

THABURI 28

Thaburi ya Daudi.

1 Njikaraga ngĩgũkayagĩra, wee Yahweh Rwaro Rwakwa rwa Ihiga;

Ndũkarege gũũthikĩrĩria.

Waikara ũngirĩire,

Ngũhaana o ta arĩa maikũrũkaga irima-inĩ.

2 Igua mathaithana makwa rĩrĩa ndagũkaĩra ũndeithie

Rĩrĩa ndambararia moko makwa ndĩmerekeirie rumu ya thĩinĩ biũ ya handũ haku harĩa hamũre.

3 Ndũkangururie hamwe na andũ arĩa amaramari, hamwe na arĩa mekaga maũndũ ma waganu,

O acio maragia ciugo cia thayũ na mũndũ ũrĩa ũngĩ, no ngoro-inĩ ciao marĩ na ũũru.

4 Marĩhe nĩ ũndũ wa ciĩko ciao,

Kũringana na maũndũ moru marĩa mekaga.

Marĩhe nĩ ũndũ wa wĩra wa moko mao,

Kũringana na maũndũ marĩa mekĩte.

5 Tondũ matirũmbũyanagia na mawĩko ma Yahweh,

863





Kana wĩra wa moko make.

Nĩ akaamamomora na ndakamaaka rĩngĩ.

6 Yahweh arogoocwo,

Nĩ gũkorũo nĩ aiguĩte mathaithana makwa ngĩmũhoya ũteithio.

7 Yahweh nĩwe hinya wakwa o na ngo yakwa;

Ngoro yakwa nĩwe ĩhokete.

Nĩ nyamũkĩrĩte ũteithio wake, na ngoro yakwa ĩrĩ na gĩkeno,

Kwoguo nĩ ngũmũgooca na rwĩmbo rwakwa.

8 Yahweh nĩwe hinya wa andũ ake;

We nĩ mwĩgitio, arehagĩra ũrĩa wake mũitĩrĩrie maguta ũhonokio mũnene.

9 Honokia andũ aku, na ũrathime igai rĩaku.

Marĩithie na ũmakuue moko-inĩ maku tene na tene.

THABURI 29

Rwĩmbo rwa Daudi.

1 Hei Yahweh kĩrĩa kĩmwagĩrĩire, inyuĩ ariũ a arĩa marĩ hinya,

Hei Yahweh kĩrĩa kĩmwagĩrĩire tondũ wa riri o na hinya wake.

2 Hei Yahweh riri ũrĩa wagĩrĩire rĩĩtwa rĩake.

Thathaiyai Yahweh mwĩhumbĩte riri ũrĩa wa kũmwĩyamũrĩra.

3 Mũgambo wa Yahweh nĩ ũiguĩkaga igũrũ rĩa maĩ;

Kĩhoti ũrĩa ũrĩ riri nĩ arurumaga.

864







Yahweh arĩ igũrũ rĩa maĩ maingĩ.

4 Mũgambo wa Yahweh nĩ ũrĩ hinya;

Mũgambo wa Yahweh nĩ ũrĩ riri.

5 Mũgambo wa Yahweh nĩ unangaga mĩtarakwa;

Ti itherũ, Yahweh nĩ oinangaga mĩtarakwa ya Lebanoni.

6 Atũmaga Lebanoni ĩtũhatũhe o ta gacaũ,

Na Sirioni ĩtũhatũhe o ta gategwa ga gĩthaka.

7 Mũgambo wa Yahweh ũmenũkaga nĩnĩmbĩ cia mwaki;

8 Mũgambo wa Yahweh nĩ ũtũmaga werũ ũthingithe;

Yahweh nĩ atũmaga werũ wa Kadeshi ũthingithe.

9 Mũgambo wa Yahweh ũtũmaga thwariga ĩinaine na ĩgaciara

Na ũkahũrũra mĩtitũ ĩgatigwo ũtheri.

Na arĩa othe marĩ thĩinĩ wa hekarũ yake makoiga: ―Kĩhoti arĩ riri!‖

10 Yahweh aikaragĩra gĩtĩ kĩa ũnene igũrũ rĩa mũiyũro wa maĩ;

Yahweh aikaragĩra gĩtĩ kĩa ũnene arĩ Mũthamaki tene na tene.

11 Yahweh nĩ arĩheaga andũ ake hinya.

Yahweh nĩ akaarathima andũ ake amahe thayũ.

THABURI 30

Rwĩmbo rwa kũrugũria nyũmba. Thaburi ya Daudi.

1 Nĩ ngũgũtũũgĩria, wee Yahweh, tondũ nĩ ũnjoete ũkanyambararia na igũrũ;

Ndwarekire thũ ciakwa ithekerere.

865






 2 Nĩ ndagũkaĩire ũndeithie wee Yahweh Kĩhoti wakwa, nawe ũkĩhonia.

3 Wee Yahweh nĩ ũkũrĩte muoyo wakwa kuuma Mbĩrĩra-inĩ.

Nĩ wandũũririe muoyo; ũkĩgiria ndikĩre irima-inĩ.

4 Inai nyĩmbo cia kũgooca Yahweh, inyuĩ andũ ake amũre,

Cokeriai rĩĩtwa rĩake rĩamũre ngatho;

5 Tondũ kũrakarĩrũo nĩwe no gwa kahinda kanini,

Ĩndĩ mĩtuganĩre yake nĩ ya gũtũũria mũndũ muoyo.

Kĩrĩro no gĩũke hwaĩ-inĩ, no rũcinĩ nĩ ngemi

6 Hĩndĩ ĩrĩa itaarĩ na thĩna ndoigire atĩrĩ:

―Gũtirĩ hĩndĩ ngenyenyeka.‖

7 Atĩrĩrĩ Yahweh, rĩrĩa ndetĩkĩrĩkĩte harĩ wee, watũmĩte ngĩe na hinya o ta kĩrĩma.

No rĩrĩa wahithire ũthiũ waku, ngĩnyitwo nĩ guoya.

8 Ndaikaraga ngĩgũkayagĩra, wee Yahweh;

Na ngaikara ngĩthaithaga Yahweh anjiguĩre tha.

9 Nĩ ũguni ũrĩkũ ũngiumana na gĩkuũ gĩakwa, ingĩikũrũka irima-inĩ?

Hihi rũkũngũ no rũkũgooce? Hihi no rũmenyithanie ũhoro waku wa ma?

10 Thikĩrĩria na ũnjiguĩre tha, wee Yahweh.

Atĩrĩrĩ Yahweh, tuĩka mũndeithia.

11 Nĩ ũgarũrĩte gũcakaya gwakwa gũgatuĩka ndũrũhĩ;

Nĩ ũndutĩte nguo ya ikũnia, ũkahumba gĩkeno,

12 Nĩgetha nyine nyĩmbo ngũgooce na ndigakire.

Wee Yahweh Kĩhoti wakwa, ngũtũũra ngũgoocaga tene na tene.

866





THABURI 31

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri. Rwĩmbo rwa Daudi.

1 Atĩrĩrĩ Yahweh, niĩ njũrĩire harĩ wee.

Ndũkanareke njonorithio.

Honokia nĩ ũndũ wa ũthingu waku.

2 Ndegera gũtũ gwaku.

Ũka na ihenya ũũhonokie.

Tuĩka kĩrĩma gĩakwa gĩa kwĩgitia,

Ũtuĩke handũ harĩ na ũgitĩri nĩguo ũũhonokie.

3 Nĩ gũkorũo wee nĩwe ndũmba yakwa ya ihiga na mwĩgitio wakwa;

Nĩ ũrĩndongoragia na ũkanyonereria njĩra nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩaku.

4 Nĩ ũrĩhatũraga kuuma neti-inĩ ĩrĩa manjigĩire na hitho,

Tondũ wee nĩwe handũ hakwa harĩa hairigĩre.

5 Nĩ ndaiga roho wakwa guoko-inĩ gwaku.

Nĩ ũngũũrĩte wee Yahweh, Kĩhoti wa ũhoro wa ma.

6 Nĩ thũire arĩa merutagĩra harĩ mĩhianano ya tũhũ na ĩtarĩ kĩene,

No niĩ-rĩ, ndĩhokaga Yahweh.

7 Nĩ ngũcanjamũka ngĩkenere ũtugi mũno,

Nĩ gũkorũo nĩ wonete mĩnyamaro yakwa;

Nĩ ũĩ mĩtangĩko yakwa ĩrĩa ya thĩinĩ mũno.

8 Ndũũneanĩte harĩ thũ,

No ũtũmaga ndũgame handũ harĩ na ũgitĩri.

867





 9 Njiguĩra tha wee Yahweh, nĩ gũkorũo ndĩ na mĩtangĩko.

Kĩeha nĩ gĩtũmĩte maitho makwa mage hinya, na mwĩrĩ wakwa wothe o naguo.

10 Ũtũũro wakwa ũniinĩtwo nĩ kĩeha

Na mĩaka yakwa ĩkaniinwo nĩ gũcaya.

Hinya wakwa nĩ ũranyiha nĩ ũndũ wa mahĩtia makwa;

Namo mahĩndĩ makwa makahinyara.

11 Nĩ nyũrũragio nĩ thũ ciakwa ciothe,

Na makĩria andũ a itũũra ritũ.

Na ngetigĩrũo nĩ andũ arĩa tũmenyanĩte nao;

Rĩrĩa manyona mũingĩ-inĩ, no kũnjũrĩra manjũragĩra.

12 Nĩ manjeheretie ngoro-inĩ yao na makariganĩrũo nĩ niĩ, o ta ndĩ mũkuũ;

Haana ta ndigithũ nguũ.

13 Nĩ njiguĩte ndeto nyingĩ njũru cia mũhuhu;

Ndigicĩirio nĩ guoya.

Hĩndĩ ĩrĩa macokanĩrĩra hamwe marĩ kĩndũ kĩmwe nĩguo manjũkĩrĩre,

Mabangaga ũrĩa mekũnduta muoyo.

14 No niĩ nĩwe ndĩhokete, wee Yahweh.

Njugaga atĩrĩ: ―Wee nĩwe Kĩhoti wakwa.‖

15 Matukũ makwa marĩ guoko-inĩ gwaku.

Honokia kuuma guoko-inĩ gwa thũ ciakwa na kuuma harĩ arĩa manyariraga.

16 Tũma ũthiũ waku warĩre ndungata yaku.

Honokia nĩ ũndũ wa tha ciaku nyingĩ .

17 Atĩrĩrĩ Yahweh, ndũkareke njonorithio rĩrĩa ndagũkaĩra.

868




Andũ arĩa aganu maroconorithio;

Marokirio thĩinĩ wa Mbĩrĩra.

18 Mĩromo ĩrĩa ĩheenanagia ĩroremwo nĩ kwaria,

Mĩromo o ĩyo yaragia na mwĩtĩo kwerekera arĩa athingu, ĩkeyambararia na ĩkaria na kĩnyũrũri.

19 Kaĩ wega waku nĩ mũingĩ-ĩ!

Ũigĩte wega ũcio nĩ ũndũ wa arĩa magwĩtigĩrĩte,

Na nĩ ũwonanĩtie ariũ a andũ othe makĩĩyonagĩra, ũkawonania harĩ arĩa moragĩra harĩ wee.

20 Ũrĩmahithaga handũ ha hitho harĩa wee ũrĩ

Ũkamahitha kuuma harĩ njama cia andũ;

Ũrĩmahithaga hema-inĩ yaku

Ũkamagitĩra kuumana na tharĩkĩro cia arĩa mendaga kũmeka ũũru.

21 Yahweh arogoocwo,

Nĩ gũkorũo nĩ anyonetie ũtugi wake na njĩra ya magegania ndĩ thĩinĩ wa itũũra irigicĩrie.

22 Niĩ ndanyitirũo nĩ guoya ngiuga ũũ:

―Nĩ ngũthira njehere mbere yaku.‖

No wee nĩ waiguire mathaithana makwa ma kũhoya ũteithio rĩrĩa ndagũkaĩire.

23 Endai Yahweh, inyuothe arĩa mwĩtĩkĩrĩkĩte nĩwe!

Yahweh nĩ agitagĩra arĩa ehokeku,

No mũndũ wothe wonanagia mwĩtĩo akamũthukĩra okũmũthukĩra

24 Gĩai na ũmĩrĩru, na ngoro cianyu ikorũo na hinya,

Inyuothe arĩa mwetagĩrĩra Yahweh.

Thaburi ya Daudi. Maskili.

THABURI 32

869




1 Kũrathimwo nĩ mũndũ ũrĩa woheirũo mahĩtia make, ũrĩa mehia make mahumbĩrĩtwo.

2 Kũrathimwo nĩ mũndũ ũrĩa ũtonagwo arĩ na mahĩtia nĩ Yahweh,

Ũrĩa ũtakoragwo na ũhinga ngoro-inĩ yake.

3 Hĩndĩ ĩrĩa ndaikarĩte ngirĩte, mahĩndĩ makwa nĩ moorirũo nĩ hinya tondũ wa gũtinda ngĩcaya
mũthenya mũgima.

4 Tondũ guoko gwaku nĩ kwanditũhagĩra mũthenya na ũtukũ.

Hinya wakwa ũkĩniara o ta maĩ hĩndĩ ya ũrugarĩ. (Sela)

5 Na niĩ ngĩkumbũrĩra mehia makwa;

Ndiahumbĩrire mahĩtia makwa.

Ngiuga atĩrĩ: ―Nĩ ngumbũrĩra Yahweh mehia makwa.‖

Nawe ũkĩnjohera mahĩtia ma mehia makwa. (Sela)

6 Nĩkĩo mũndũ wothe mũthingu arĩkũhoyaga

Hĩndĩ ĩrĩa wee ũngĩoneka.

Nake o na mũiyũro wa maĩ ndũngĩmũkinyĩra.

7 Wee nĩwe handũ hakwa ha kwĩhitha;

Nĩ ũrĩngitagĩra kuumana na mĩtangĩko.

Ũrĩthiũrũrũkagĩria na ndũhiũ cia ũhonokio. (Sela)

8 ―Nĩ ndĩrĩkũheaga ũtaũku na ngakũruta njĩra ĩrĩa wagĩrĩire kũgera.

Ndĩrĩkũheaga ũtaaro ngĩkũbaaraga na riitho rĩakwa.

9 Ndũkahaane ta mbarathi kana nyũmbũ, iria itarĩ ũtaũku,

Iria arĩ o mũhaka kũhĩahĩa gwacio kũgirĩrĩrio na mũkwa kana mũhĩndo

Itanagũkuhĩrĩria.‖

10 Andũ arĩa aganu makoragwo na ruo rũingĩ;

No mũndũ ũrĩa wĩhokaga Yahweh akoragwo athiũrũrũkĩirio nĩ ũtugi.

870



11 Kenai nĩ ũndũ wa Yahweh na mũcanjamũke, inyuĩ andũ arĩa athingu;

Kũngũiyai nĩ gĩkeno, inyuothe arũngĩrĩru ngoro.

THABURI 33

1 Kũngũiyai nĩ ũndũ wa Yahweh, inyuĩ andũ arĩa athingu.

Nĩ ũndũ mwagĩrĩru harĩ andũ arĩa arũngĩrĩru kũmũgooca.

2 Gocaai Yahweh mũkĩhũũraga kĩnanda kĩa mũgeto; Mũinĩrei nyĩmbo mũkĩhũũraga kĩnanda
kĩgete na kĩrĩa kĩa ndigi ikũmi.

3 Mũinĩrei rwĩmbo rwerũ;

Hũũrai kĩnanda kĩa ndigi mwĩ na ũgereki, mũgĩkenũkaga o gũkenũka

4 Nĩ gũkorũo kiugo kĩa Yahweh nĩ kĩrũngĩrĩru,

Na maũndũ mothe marĩa ekaga nĩ ma kwĩhokeka.

5 Nĩ endete ũthingu na kĩhooto.

Thĩ ĩiyũire ũtugi wa Yahweh o kũiyũra.

6 Igũrũ rĩombirũo kũgerera kiugo kĩa Yahweh,

Na indo ciothe iria irĩ thĩinĩ warĩo ikĩũmbwo kũgerera mũheehũ wa kanua gake.

7 Acokanagĩrĩria maĩ ma iria kĩhumbu;

Namo maĩ marĩa mahũyũkaga akamaiga thitoo.

8 Thĩ yothe nĩ ĩĩtigĩre Yahweh.

Aikari a mabũrũri mothe nĩ mamũhe gĩtĩo kĩnene.

9 Nĩ gũkorũo we aaririe, na maũndũ marĩa aaririe makĩhinga;

Aathanire, na maũndũ marĩa aathanire makĩrũma wega.

10 Yahweh nĩ athahĩtie njama cia ndũrĩrĩ iria itamwathĩkagĩra;

Nĩ aharaganĩtie mĩbango ya irĩndĩ.

871




11 No matua ma Yahweh megũtũũra tene na tene;

Methugunda ma ngoro yake nĩ ma kuuma njiarũa nginya njiarũa.

12 Kũrathimwo nĩ rũrĩrĩ rũrĩa Yahweh arĩ we Kĩhoti waruo,

Andũ arĩa athuurĩte matuĩke ake.

13 Yahweh nĩ aroraga thĩ arĩ igũrũ;

Nĩ onaga ariũ othe a andũ.

14 Arĩ kũu gĩikaro-inĩ gĩake-rĩ,

Nĩ aroraga arĩa maikaraga thĩinĩ wa thĩ.

15 Nĩwe ũcongaga ngoro ciao othe;

Nĩ athuthuragia mawĩra mao mothe.

16 Gũtirĩ mũthamaki ũhonokagio nĩ mbũtũ nene;

Njamba ndĩngĩĩteithũra nĩ ũndũ tu wa hinya wayo mũnene.

17 Mbarathi nĩ kĩĩrĩgĩrĩro kĩa maheeni kĩa ũhonokio;

Hinya wayo mũnene ti ũũma wa atĩ mũndũ no ahote gwĩthara.

18 Atĩrĩrĩ, riitho rĩa Yahweh nĩ rĩerekeire harĩ arĩa mamwĩtigĩrĩte,

Rĩerekagĩra harĩ andũ arĩa metagĩrĩra ũtugi wake,

19 Nĩguo aamahonokie kuuma harĩ gĩkuũ

Na amatũũrie muoyo hĩndĩ ya ng‘aragu.

20 Ithuĩ twetagĩrĩra Yahweh.

Nĩwe ũteithio witũ o na ngo itũ.

21 Ngoro citũ nĩ ikenaga nĩ ũndũ wake,

Tondũ nĩ twĩhokete rĩĩtwa rĩake rĩamũre.

22 Atĩrĩrĩ Yahweh, ũtugi waku ũroikaraga igũrũ ritũ,

O tũgĩthiaga na mbere gũgweterera.

872



THABURI 34

Thaburi ya Daudi, rĩrĩa eetuĩte mũgũrũki arĩ mbere ya Abimeleku, nake akĩmũingata na Daudi
agĩthiĩ.

א [Aleph]

1 Ndĩrĩgoocaga Yahweh mahinda mothe;

Ndĩrĩmũgoocaga na mĩromo yakwa hĩndĩ ciothe.

ב [Beth]

2 Nĩ ndĩrĩĩrahaga nĩ ũndũ wa Yahweh;

Andũ arĩa enyihia marĩiguaga ũhoro ũcio magakena.

ג [Gimel]

3 Goocai Yahweh mwĩ hamwe na niĩ;

Nĩ tũtũũgĩriei rĩĩtwa rĩake twĩ hamwe.

ד [Daleth]

4 Ndatuĩririe ũhoro harĩ Yahweh, nake akĩnjokeria.

Aahonokirie kuuma harĩ maũndũ mothe marĩa maanjĩkĩraga guoya.

ה [He]

5 Arĩa maamũrorire nĩ maakengire;

Mothiũ mao matingĩaconorithirio.

ז [Zayin]

6 Mũthĩnĩki ũyũ aakaĩire Yahweh, nake akĩmũigua.

Aamũhonokirie kuuma harĩ mĩtangĩko yake yothe.

ח [Heth]

7 Mũraika wa Yahweh ambaga hema gũthiũrũrũkĩria arĩa mamwĩtigĩrĩte,

Nake akamahonokia.

873



ט [Teth]

8 Camai muone atĩ Yahweh nĩ mwega;

Kũrathimwo nĩ mũndũ ũrĩa mwĩhoki Yahweh .

י [Yod]

9 Mwĩtigĩrei Yahweh, inyuĩ andũ ake othe arĩa aamũre,

Nĩ gũkorũo arĩa mamwĩtigagĩra gũtirĩ kĩndũ magaga.

כ [Kaph]

10 O na mĩrũthi mĩthĩ ĩrĩ na hinya nĩ ĩhũtaga nĩ ũndũ wa kwaga gĩa kũrĩa,

No andũ arĩa macaragia Yahweh matingĩaga kĩndũ o gĩothe kĩega.

ל [Lamed]

11 Ũkai ariũ akwa, mũthikĩrĩrie;

Nĩ ngũmũruta gwĩtigĩra Yahweh.

מ [Mem]

12 Nũũ gatagatĩ-inĩ kanyu ũkenagĩra muoyo

Na no ende kuona matukũ maingĩ mega?

נ [Nun]

13 Kĩgitagĩre rũrĩmĩ rwaku kuumana na maũndũ moru,

Na ũgitagĩre mĩromo yaku ndĩkarie maheeni.

ס [Samekh]

14 Wĩtheme maũndũ marĩa moru na wĩkage marĩa mega;

Caragia thayũ na ũũthingatage.

ע [Ayin]

15 Maitho ma Yahweh nĩ amerekeirie andũ arĩa athingu,

Na matũ make nĩ mathikagĩrĩria kĩrĩro kĩao gĩa kũhoya ũteithio.

874



פ [Pe]

16 No ũthiũ wa Yahweh nĩ ũũkagĩrĩra arĩa mekaga maũndũ moru,

Nĩguo matikanacoke kũririkanwo rĩngĩ gũkũ thĩ.

צ [Tsade]

17 Andũ arĩa athingu maakaire, nake Yahweh akĩmaigua;

Akĩmahonokia kuuma harĩ mĩtangĩko yao yothe.

ק [Qoph]

18 Yahweh akoragwo hakuhĩ na arĩa mathuthĩkĩte ngoro;

Nĩ ahonokagia arĩa roho wao ũhehenjekete na ũkahera.

ר [Resh]

19 Mũndũ ũrĩa mũthingu acemanagia na moritũ maingĩ,

No Yahweh nĩ amũhonokagia kuuma harĩ moritũ macio mothe.

ש [Shin]

20 Nĩ agitagĩra mahĩndĩ make mothe;

Gũtirĩ o na rĩmwe riunĩtwo.

ת [Taw]

21 Andũ arĩa aganu makooragwo nĩ mwanangĩko;

Arĩa mathũire andũ arĩa athingu nĩ makahotwo nĩ ciira.

22 Yahweh nĩ akũũraga muoyo wa ndungata ciake;

Gũtirĩ o na ũmwe wa arĩa moragĩra harĩ we ũgaatuĩrũo atĩ nĩ ahĩtĩtie.

THABURI 35

Thaburi ya Daudi.

1 Atĩrĩrĩ Yahweh, ndetera ciira-inĩ wakwa harĩ arĩa maranjũkĩrĩra;

875




Rũa na arĩa mararũa na niĩ.

2 Oya ngo yaku ĩrĩa nini o na ĩrĩa nene,

Arahũka ũndetere.

3 Oya itimũ rĩaku na igũrũ o na ithanwa rĩa mbaara ũũkĩrĩre arĩa marathingata.

Njĩĩra atĩrĩ: ―Niĩ nĩ niĩ ũhonokio waku.‖

4 Arĩa marahĩta muoyo wakwa maroconorithio na magĩrũo gĩtĩo.

Acio marabanga kũnyananga marocoka na thutha more maconokete.

5 Marohaana ta mahuti marombũrũo nĩ rũhuho;

Mũraika wa Yahweh aromaingatithia mathiĩ.

6 Njĩra yao ĩrogĩa nduma na ĩtendere

Hĩndĩ ĩyo mũraika wa Yahweh aramaingatithia.

7 Tondũ nĩ mahithĩte neti ya kũndega hatarĩ gĩtũmi;

Nĩ manyenjeire irima hatarĩ gĩtũmi.

8 Arokorũo nĩ mwanangĩko aterĩgĩrĩire;

Neti ĩyo ambĩte ĩromũnyita arĩ we;

Arogũa irima-inĩ rĩu na anangĩke.

9 No niĩ nĩ ngũkena nĩ ũndũ wa Yahweh;

Nĩ ngũcanjamũka nĩ ũndũ wa ciĩko ciake cia kũhonokania.

10 Mahĩndĩ makwa mothe mekuuga ũũ:

―Atĩrĩrĩ Yahweh, nũũ ũhaana tawe?

Nĩ ũhonokagia arĩa matarĩ hinya kuuma harĩ arĩa marĩ hinya kũmakĩra,

Ũkahonokia arĩa matarĩ hinya na athĩni kuuma harĩ arĩa mamatunyaga indo ciao.‖

11 Aira a maheeni nĩ moimagĩra,

Makanjũria maũndũ itoĩ ũhoro wamo.

12 Marĩhaga wega wakwa na ũũru,

876


Magatũma njigue ta nguĩrĩirũo.

13 No hĩndĩ ĩrĩa o marũara, ndehumbaga nguo ya ikũnia;

Ndenyariraga na njĩra ya kwĩhinga kũrĩa,

Na rĩrĩa mahoya marĩa ndamahoyagĩra maga gũcokio,

14 Ndathiaga ngĩcakayaga ta arĩ mũrata wakwa kana mũrũ wa maitũ ndĩracakaĩra;

Ngainamĩrĩra nĩ ũndũ wa kĩeha, ta mũndũ ũracakaĩra nyina.

15 No rĩrĩa niĩ ndahĩngirũo, maakenire na magĩcokanĩrĩra hamwe;

Maacokanĩrĩire hamwe nĩguo maatharĩkĩre itekũmenya;

Maandembũrangire tũcunjĩ na matiakirire.

16 Andũ arĩa matetigĩrĩte Yahweh mathekagĩrĩra marĩ na kĩnyũrũri,

Mahagaranagia magego nĩ ũndũ wa kũndakarĩra.

17 Atĩrĩrĩ Yahweh, ũgũikara o wĩroreire nginya rĩ?

Honokia kuuma harĩ tharĩkĩro ciao,

Ũhonokie ũyũ wakwa mwendeku kuuma harĩ ngatia.

18 Na niĩ nĩ ngũgũcokeria ngatho ndĩ thĩinĩ wa kĩũngano kĩnene;

Nĩ ngũkũgooca ndĩ gatagatĩ-inĩ ka irĩndĩ cia andũ.

19 Ndũkareke arĩa matuĩkĩte thũ ciakwa hatarĩ gĩtũmi maathekerere;

Ndũkareke arĩa mathũire hatarĩ gĩtũmi moinanĩre maitho na kĩnyũrũri.

20 Nĩ gũkorũo matiaragia ciugo cia thayũ,

No mabangaga maheeni ma gũũkĩrĩra andũ a bũrũri arĩa mendete thayũ.

21 Maathamagia kanua kao gothe nĩguo manjũkĩrĩre,

Makoiga ũũ: ―Aha! Aha! Maitho maitũ nĩ monete ũndũ ũcio.‖

22 Wee Yahweh nĩ wonete ũndũ ũcio. Tiga gũikara ũkirĩte.

Atĩrĩrĩ Yahweh, ndũgaikare haraya na niĩ.

23 Arahũka na ũũke ũndetere,

877


Yahweh Kĩhoti wakwa, ndetera ciira-inĩ wakwa.

24 Nduĩra ciira kũringana na ũthingu waku, wee Yahweh Kĩhoti wakwa;

Ndũkareke maathekerere.

25 Ndũkanareke moige atĩrĩ: ―Aha! Nĩ tũhingĩtie ũrĩa tũrendaga.‖

Ndũkanareke moige ũũ: ―Nĩ tũmũmeretie.‖

26 Reke acio othe maigue thoni na maconorithio,

Acio maathekagĩrĩra rĩrĩa ndĩ na thĩna.

Acio metũũgagĩria igũrũ rĩakwa marohumbwo thoni na gĩconoko.

27 No arĩa makenagĩra ũthingu wakwa nĩ makũngũiye magĩe na gĩkeno;

Nĩ moigage hingo ciothe atĩrĩ:

―Yahweh arotũũgĩrio, o ũcio ũkenaga rĩrĩa ndungata yake ĩrĩ na thayũ.‖

28 Naruo rũrĩmĩ rwakwa nĩ rũrĩaragia ũhoro wa ũthingu waku

Na rũgakũgooca mũthenya wothe.

THABURI 36

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri. Thaburi ya Daudi ndungata ya Yahweh.

1 Wagarari Watho wa mũndũ mwaganu nĩ waragia nake ngoro-inĩ yake thĩinĩ biũ;

Ũhoro wa gwĩtigĩra Kĩhoti ndũrĩ maitho-inĩ make.

2 Tondũ nĩ egaathagĩrĩria mũno maitho-inĩ make mwene

Ũũ atĩ ndangĩhota gũkũũrana na gũthũũra mahĩtia make.

3 Ciugo cia kanua gake nĩ cia gũtuurithia na cia maheeni;

Ndakoragwo na ũtaũku wa gwĩka wega.

4 Abangaga njama njũru o na arĩ ũrĩrĩ-inĩ wake.

878





Arũmagĩrĩra njĩra ĩtarĩ njega;

Ndareganaga na ũndũ ũrĩa mũũru.

5 Wee Yahweh-rĩ, ũtugi waku ũkinyĩte o igũrũ,

Naguo wĩhokeku waku ũgakinya matu-inĩ.

6 Ũthingu waku ũhaana ta irĩma nene;

Matuĩro maku matariĩ ta maĩ maingĩ na mariku.

Nĩ ũrũmbũyagia andũ o na nyamũ, wee Yahweh.

7 Wee Kĩhoti-rĩ, kaĩ ũtugi waku nĩ wa goro-ĩ!

Kĩĩruru-inĩ kĩa mathagu maku-rĩ, nĩho ariũ a andũ moragĩra.

8 Marĩhũnagio ũnoru wa indo iria irĩ nyũmba-inĩ yaku nginya makaigania,

Na ũgatũma manyue rũũĩ-inĩ rwa maũndũ maku marĩa mega.

9 Wee nĩwe kĩhumo kĩa muoyo;

Kũgerera ũtheri waku nĩ tũhotaga kuona ũtheri.

10 Thiĩ na mbere kuonania ũtugi waku harĩ andũ arĩa makũũĩ,

Na kuonania ũthingu waku harĩ andũ arĩa arũngĩrĩru ngoro.

11 Ndũkareke kũgũrũ kwa andũ arĩa etĩi kũnangĩrĩrie

Kana guoko kwa arĩa aganu kũnyingate.

12 Ta rora harĩa andũ arĩa mekaga maũndũ moru magũĩte;

Nĩ magũithĩtio thĩ na matingĩhota gũũkĩra.

Thaburi ya Daudi.

א [Aleph]

THABURI 37

879





1 Ndũgatangĩke nĩ ũndũ wa andũ arĩa aganu

Kana ũigue ũiru nĩ ũndũ wa andũ arĩa mekaga maũndũ moru.

2 Marĩhooha o na ihenya ta nyeki

Na mome o ta nyeki nduru.

ב [Beth]

3 Wĩhokage Yahweh na wĩkage maũndũ mega;

Tũũra thĩinĩ wa thĩ, na wĩkage maũndũ ũrĩ na wĩhokeku.

4 Gĩaga na gĩkeno kĩnene nĩ ũndũ wa Yahweh,

Nake nĩ arĩkũhingagĩria merirĩria ma ngoro yaku.

ג [Gimel]

5 Rekagĩrĩria njĩra yaku harĩ Yahweh;

Mwĩhokage, nake nĩ arĩgũteithagia.

6 Nĩ arĩtũmaga ũthingu waku ware o ta ũtheri wa rũcinĩ gũgĩthererũka,

Nakĩo kĩhooto gĩaku kĩare o ta riũa rĩa mũthenya gatagatĩ.

ד [Daleth]

7 Kindagĩria ũkahurũka ũrĩ mbere ya Yahweh

Na ũmwetagĩrĩre ũtegũthethũka.

Ndũgatangĩkage nĩ ũndũ wa mũndũ

Ũrĩa ũragaacĩra harĩ kũhingia njama ciake cia waganu.

ה [He]

8 Eheria marakara na ũtigane na mathũgũta;

Ndũkarakare wĩke ũndũ mũũru.

9 Nĩ gũkorũo andũ arĩa aganu nĩ makaaniinwo,

No arĩa merĩgagĩrĩra Yahweh nĩ makaagaya thĩ.

880



ו [Waw]

10 No kahinda kanini gatigaru, na andũ arĩa aganu matigaakorũo kuo rĩngĩ;

Ũkaarora kũrĩa maakoragwo,

Na matigaakorũo kuo.

11 No andũ arĩa ahooreri nĩ makaagaya thĩ,

Na nĩ magaakena mũno nĩ ũndũ wa kũingĩhĩrũo nĩ thayũ.

ז [Zayin]

12 Mũndũ ũrĩa mwaganu abangaga ũrĩa egũũkĩrĩra mũndũ ũrĩa mũthingu;

Ahagaranagia magego nĩ ũndũ wa kũmũrakarĩra.

13 No Yahweh nĩ amũthekagĩrĩra,

Tondũ nĩ oĩ atĩ mũthenya wake nĩ ũroka.

ח [Heth]

14 Andũ arĩa aganu macomoraga hiũ ciao cia njora na makahaarĩria moota mao

Nĩguo magũithie andũ arĩa mahinyagĩrĩrio o na arĩa athĩni,

Na morage arĩa mathiaga na njĩra nũngĩrĩru.

15 No rũhiũ rwao rwa njora rũgaatheca ngoro ciao ene;

Namo moota mao nĩ makoinangwo.

ט [Teth]

16 Nĩ kaba kĩndũ kĩnini kĩa mũndũ mũthingu

Gũkĩra indo nyingĩ cia andũ aingĩ aganu.

17 Nĩ gũkorũo moko ma andũ arĩa aganu nĩ makoinangwo,

No Yahweh nĩ agaatiirĩrĩra arĩa athingu.

י [Yod]

18 Yahweh nĩ amenyaga maũndũ marĩa andũ arĩa matarĩ ũcuke macemanagia namo,

881



Na igai rĩao rĩgaatũũra tene na tene.

19 Matigaaconorithio hĩndĩ ya thĩna;

Na hĩndĩ ya ng‘aragu nĩ magaakorũo na irio nyingĩ.

כ [Kaph]

20 No andũ arĩa aganu nĩ makaaniinwo;

Thũ cia Yahweh igaathira o ta ũrĩithio ũrĩ na riri;

Igaathira o ta ndogo.

ל [Lamed]

21 Mũndũ ũrĩa mwaganu akombaga no ndarĩhaga,

No mũndũ ũrĩa mũthingu akoragwo arĩ mũtaana na nĩ aheanaga.

22 Andũ arĩa marathimĩtwo nĩ Yahweh nĩ makaagaya thĩ,

No arĩa marumĩtwo nĩwe nĩ makaaniinwo.

מ [Mem]

23 Yahweh nĩ atongoragia makinya ma mũndũ

Hĩndĩ ĩrĩa akenio nĩ njĩra ya mũndũ ũcio.

24 O na mũndũ ũcio angĩhĩngwo, ndagũaga,

Nĩ gũkorũo Yahweh nĩ amũnyitagĩrĩra na guoko gwake.

נ [Nun]

25 Kũrĩ hĩndĩ ndarĩ mwĩthĩ na rĩu ndĩ mũkũrũ,

No ndirĩ ndona mũndũ o na ũmwe mũthingu atiganĩirio,

Kana ciana ciake ikĩhoya mũgate.

26 Hingo ciothe akombanagĩra eyendeire,

Nacio ciana ciake nĩ ikaagĩa na kĩrathimo.

ס [Samekh]

27 Wĩthemage maũndũ marĩa moru na wĩkage marĩa mega,

882


Na nĩ ũgũtũũra tene na tene.

28 Nĩ gũkorũo Yahweh nĩ endete kĩhooto,

Na ndagaatiganĩria andũ ake arĩa ehokeku.

ע [Ayin]

Hingo ciothe nĩ marĩgitagĩrũo;

No njiarũa cia andũ arĩa aganu nĩ ikaaniinwo.

29 Andũ arĩa athingu nĩ makaagaya thĩ,

Na magaatũũra thĩinĩ wayo tene na tene.

פ [Pe]

30 Kanua ka mũndũ ũrĩa mũthingu karagia maũndũ ma ũũgĩ,

Naruo rũrĩmĩ rwake rũkaria maũndũ ma kĩhooto.

31 Watho wa Kĩhoti wake ũkoragwo thĩinĩ wa ngoro yake;

Makinya make matingĩtindirũka.

צ [Tsade]

32 Mũndũ ũrĩa mwaganu aikaraga akĩroraga ũrĩa mũthingu,

Agĩcaria ũrĩa angĩmũũraga.

33 No Yahweh ndangĩtiganĩria mũndũ ũcio mũthingu guoko-inĩ kwa mũndũ ũcio mwaganu

O na kana amũtuĩre atĩ nĩ ahĩtĩtie rĩrĩa araciirithio.

ק [Qoph]

34 Wĩrĩgagĩrĩre Yahweh na ũrũmagĩrĩre njĩra yake,

Nake nĩ agaagũtũũgĩria ũgae thĩ.

Rĩrĩa andũ arĩa aganu makaaniinwo, wee nĩ ũkeyonera ũndũ ũcio.

ר [Resh]

35 Nĩ nyonete mũndũ mwaganu ũtarĩ tha

Agĩtherema o ta mũtĩ mũruru ũrĩ tĩri-inĩ waguo mwene.

883


36 No akĩehera o na ihenya na akĩagwo;

Ngĩikara ngĩmũcaragia, no ndiamuonire.

ש [Shin]

37 Ta wĩcũranie ũhoro wa mũndũ ũrĩa ũtarĩ ũcuke,

Na ũrorage mũndũ ũrĩa mũrũngĩrĩru,

Nĩ gũkorũo ũtũũro wa mũndũ ũcio wa mahinda mokĩte ũgaakorũo ũrĩ wa thayũ.

38 No andũ arĩa othe mehagia nĩ makaanangwo;

Andũ arĩa aganu nĩ kũniinwo makaaniinwo.

ת [Taw]

39 Ũhonokio wa andũ arĩa athingu uumaga harĩ Yahweh;

We nĩwe ũkoragwo arĩ handũ hao hairigĩre hĩndĩ ya thĩna.

40 Yahweh nĩ arĩmateithagia na akamateithũra.

Nĩ arĩmateithũraga kuuma harĩ arĩa aganu na akamahonokia,

Nĩ gũkorũo moragĩra harĩ we.

THABURI 38

Rwĩmbo rwa Daudi, rwa kũhũthĩrũo rũrĩ kĩririkania.

1 Wũii Yahweh, ndũkanũnge ũrĩ na marakara,

Kana ũnũnge ũrĩ na mang‘ũrĩ.

2 Tondũ nĩ thecetwo nĩ mĩguĩ yaku ĩkanyingĩra thĩinĩ biũ,

Na guoko gwaku gũkahinyĩrĩria na thĩ.

3 Mwĩrĩ wakwa wothe nĩ mũrũaru nĩ ũndũ wa marakara maku.

Mahĩndĩ makwa matirĩ na thayũ nĩ ũndũ wa mehia makwa.

884





 4 Tondũ mahĩtia makwa meiganĩrĩire igũrũ rĩa mũtwe wakwa;

O ta mũrigo mũritũ, nĩ maritũ mũno ndingĩhota kũmakuua.

5 Ironda ciakwa nĩ iranunga na igatherema

Tondũ wa ũrimũ wakwa.

6 Nĩ ndangĩkĩte na ngathuthĩka ngoro mũno;

Ndindaga na kĩeha mũthenya wothe.

7 Ndĩraigua ngĩcinwo thĩinĩ wakwa;

Mwĩrĩ wakwa wothe nĩ mũrũaru.

8 Ng‘andĩte na ngahehenjeka biũ;

Mĩtangĩko ya ngoro yakwa ĩtũmaga ndarame na mũgambo mũnene.

9 Riu Yahweh, merirĩria makwa mothe marĩ mbere yaku,

Na nĩ ũĩ gũcaya gwakwa.

10 Ngoro yakwa ĩrahũũra na hinya, na ngorũo nĩ hinya,

Na ũtheri wa maitho makwa nĩ ũthirĩte.

11 Arata akwa na athiriti akwa matiendaga kũnguhĩrĩria nĩ ũndũ wa ihũũra rĩakwa,

Nao arata akwa a hakuhĩ maikaraga haraya na niĩ.

12 Arĩa macaragia muoyo wakwa nĩ manjigagĩra mĩtego;

Acio mendaga kũnjĩka ũũru maragia ũhoro wa mwanangĩko;

Mũthenya wothe matindaga makĩhehanĩrĩra maũndũ ma maheeni.

13 No o ta mũndũ ũrĩa ũtaiguaga, niĩ ndimathikagĩrĩria;

O ta mũndũ ũrĩa ũtahotaga kwaria, nditumũraga kanua gakwa.

14 Nduĩkĩte o ta mũndũ ũtarĩ ũhoti wa kũigua,

Ũrĩa ũtangĩhota kuuga ũndũ na kanua gake nĩguo etetere.

15 Tondũ wee Yahweh nĩwe ndeetereire,

Nawe ũkĩnjigua, wee Yahweh Kĩhoti wakwa.

885


16 Nĩ gũkorũo ndoigire ũũ: ―Maroaga gũũthekerera

Kana metũũgĩrie igũrũ rĩakwa kũgũrũ gwakwa kũngĩtindirũka.‖

17 Tondũ ndarĩ hakuhĩ kũgũa,

Na ndaiguaga ruo hingo ciothe.

18 Nĩ ndoimbũrire mahĩtia makwa;

Nĩ ndatangĩkaga nĩ ũndũ wa mehia makwa.

19 No thũ ciakwa irĩ na ũhoti o na hinya,

Arĩa mathũire hatarĩ gĩtũmi nĩ maingĩhĩte mũno.

20 Maarĩhire wega wakwa na ũũru;

Nĩ maanjũkagĩrĩra nĩ ũndũ wa gũthingata maũndũ marĩa mega.

21 Wuii Yahweh, ndũkandiganĩrie.

Ndũgaikare haraya na niĩ, wee Kĩhoti wakwa.

22 Hiũha ũũke ũndeithie,

Wee Yahweh, o wee ũhonokio wakwa.

THABURI 39

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri; kũringana na mũinĩre wa Jeduthuni. Rwĩmbo rwa Daudi.

1 Ndoigire atĩrĩ: ―Nĩ ngũmenyerera mĩthiĩre yakwa

Nĩgetha ndikehie na rũrĩmĩ rwakwa.

Nĩ ndĩrĩgiragĩrĩria kanua gakwa ngakahumbĩra

Rĩrĩa rĩothe mũndũ wothe mwaganu arĩ harĩa ndĩ.‖

2 Ndaikarire ngirĩte itekwaria;

886






Ndagire kwaria nginya ũhoro wa maũndũ marĩa mega.

No ruo rwakwa rwarĩ rũnene.

3 Ngoro yakwa nĩ yaakanaga thĩinĩ wakwa.

O ũrĩa ndecũranagia, noguo mwaki wathiaga ũgĩakanaga.

Na niĩ ngĩaria na rũrĩmĩ rwakwa ngiuga atĩrĩ:

4 "Rĩu wee Yahweh, ndeithia kũmenya ũrĩa mũthia wakwa ũkaahana,

Na ũndeithie kũmenya mũigana wa matukũ makwa,

Nĩgetha menye ũrĩa ũtũũro wakwa ũrĩ mũkuhĩ.

5 Ti itherũ nĩ ũtũmĩte matukũ makwa manyihe;

Na ũraihu wa ũtũũro wakwa ti kĩndũ harĩ wee.

Hatarĩ nganja mũndũ o wothe o na angĩoneka ta aiganĩire atariĩ o ta mĩhũmũ. (Sela)

6 Mũndũ o wothe ũrathiĩ akoragwo ahaana ta kĩĩruru.

Ahang‘aga o tũhũ.

Acokanagĩrĩria ũtonga mũingĩ, atekũmenya nũũ ũkaaũkenera.

7 Gũkĩrĩ ũguo-rĩ, ingĩkĩĩrĩgĩrĩra kĩĩ Yahweh?

Wee nowe kĩĩrĩgĩrĩro gĩakwa.

8 Honokia kuuma harĩ mehia makwa mothe.

Ndũkareke nduĩke kĩndũ gĩa kũnyũrũrio nĩ mũndũ ũrĩa mũkĩgu.

9 Ndaikarire ngirĩte;

Ndingĩatumũrire kanua gakwa,

Tondũ wee nĩwe wekĩte ũndũ ũcio.

10 Njehereria ihũũra rĩaku.

Nĩ njũrĩtwo nĩ hinya tondũ guoko gwaku nĩ kũngũthaga.

11 Ũrũngaga mũndũ ũkamũherithia nĩ ũndũ wa mehia make;

Ũniinaga indo iria onaga irĩ cia bata o ta ũrĩa memenyi irĩaga kĩndũ ikaniina.

887


Ti itherũ mũndũ o wothe no ta mĩhũmũ. (Sela)

12 Yahweh ĩĩ, igua ihoya rĩakwa,

Thikĩrĩria kĩrĩro gĩakwa gĩa kũhoya ũteithio.

Ndũkage kũrũmbũiya maithori makwa.

Tondũ niĩ haana o ta mũndũ wa kũngĩ harĩ wee,

Ta mũgendi ũrahĩtũka, o ta ũrĩa maithe maitũ mothe ma tene maatariĩ.

13 Tiga kũndora ũrĩ na marakara nĩgetha ngĩe na gĩkeno

Itanakua njage gũkorũo ho rĩngĩ.‖

THABURI 40

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri. Thaburi ya Daudi. Rwĩmbo.

1 Gweterera ndetereire Yahweh o ngirĩrĩirie

Nake akĩndegera gũtũ gwake na akĩigua gũkaya gwakwa ngĩmũhoya ũteithio.

2 Akĩnduta irima-inĩ rĩarĩ rĩũru mũno,

Akĩnduta mũtondo-inĩ.

Na agĩkinyithia magũrũ makwa igũrũ rĩa ndũmba ya ihiga;

Agĩtũma ndĩhande wega.

3 Agĩcoka agĩĩkĩra rwĩmbo rwerũ kanua-inĩ gakwa,

Rwa kũgooca Kĩhoti witũ.

Andũ aingĩ nĩ mekwĩyonera ũndũ ũcio metigĩre

Na maige mwĩhoko wao harĩ Yahweh.

4 Kũrathimwo nĩ mũndũ ũrĩa wĩhokaga Yahweh

Ũrĩa ũtehokaga andũ arĩa eetĩi kana andũ arĩa marũmagĩrĩra maheeni.

888





 5 Nĩ wĩkĩte maũndũ maingĩ,

Wee Yahweh Kĩhoti wakwa,

Mawĩra maku ma magegania o na methugunda maku gũtwerekera.

Gũtirĩ ũngĩ ũngĩringithanio nawe;

Korũo ndageria kwaria njuge ũhoro wamo,

No makorũo marĩ maingĩ mũno ũndũ itangĩhota kũmagweta!

6 Wee ndwerirĩirie igongona na iruta,

No nĩ wahingũrire matũ makwa nĩgetha njigue.

Ndwetirie magongona ma njino na magongona ma mehia.

7 Ngĩcoka ngiuga ũũ: ―Atĩrĩrĩ, nĩ ndoka.

Thĩinĩ wa gĩkũnjo nĩ kwandĩkĩtwo ũhoro wakwa.

8 Niĩ ngenagio nĩ gwĩka wendi waku, wee Kĩhoti wakwa,

Naguo watho waku ũrikĩrĩte thĩinĩ wakwa biũ.

9 Nĩ hunjagia ũhoro mwega wa ũthingu thĩinĩ wa kĩũngano kĩnene.

Na rĩrĩ, ndigiragĩrĩria mĩromo yakwa,

O ta ũrĩa ũĩ wega, wee Yahweh.

10 Ndihingagĩrĩria ũhoro wa ũthingu waku thĩinĩ wa ngoro yakwa.

Nĩ menyithanagia wĩhokeku na ũhonokio waku.

Ndihithaga ũtugi waku o na ũhoro waku wa ma ndĩ thĩinĩ wa kĩũngano kĩnene.‖

11 Wũii Yahweh, ndũkage kũnjiguĩra tha.

Tha ciaku nyingĩ hamwe na ũtugi waku wa kũnyenda o na ũhoro waku wa ma irongitagĩra hingo
ciothe.

12 Mathĩna marĩa mandigicĩirie nĩ maingĩ mũno matingĩtarĩka.

Mahĩtia makwa nĩ maingĩ mũno ũũ atĩ nĩ manditũhĩire nginya ngaremwo nĩ kuona njĩra;

889



Nĩ maingĩ gũkĩra njuĩrĩ cia mũtwe wakwa,

Na nĩ nguĩte ngoro.

13 Ndagũthaitha wĩtĩkĩre kũũhonokia, wee Yahweh.

Hiũha ũũke ũndeithie, wee Yahweh.

14 Arĩa othe maracaria ũrĩa mekũnduta muoyo

Maroigua thoni na maconorithio.

Arĩa makenaga rĩrĩa ndĩ na thĩna

Marocoka na thutha more maconokete.

15 Arĩa maranjĩra atĩrĩ: ―Aha! Aha!‖

Maronyitwo nĩ kĩeha nĩ ũndũ wa gũconoka.

16 No arĩa magũcaragia-rĩ,

Nĩ makene na macanjamũke nĩ ũndũ waku.

Arĩa mendete ciĩko ciaku cia kũhonokania nĩ moigage ũũ hingo ciothe:

―Yahweh arotũũgĩrio.‖

17 No niĩ ndirĩ hinya na ndĩ mũthĩni;

Yahweh aronũmbũiya.

Wee nĩwe mũteithia na mũhonokia wakwa;

Wee Kĩhoti wakwa-rĩ, ndũgaikare ũtokĩte.

THABURI 41

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri. Rwĩmbo rwa Daudi.

1 Kũrathimwo nĩ mũndũ o wothe ũrũmbũyagia mũndũ ũrĩa ũtarĩ hinya;

890






Yahweh nĩ arĩmũhonokagia mũthenya wa ũũru.

2 Yahweh nĩ arĩmũgitagĩra na akamũtũũria muoyo.

Arĩonagwo arĩ mũndũ mũrathime bũrũri-inĩ;

Gũtirĩ hĩndĩ wee ũkaamũrekereria harĩ thũ ciake nĩguo imwĩke kũringana na wendi wacio.

3 Yahweh nĩ arĩmũtiiragĩrĩra rĩrĩa arĩ ũrĩrĩ-inĩ arĩ mũrũaru;

Hĩndĩ ĩrĩa arĩ mũrũaru-rĩ, wee nĩ ũkaagarũra ũrĩrĩ wake, ũmũhonie .

4 Tondũ niĩ ndoigire atĩrĩ: ―Njiguĩra tha wee Yahweh.

Honia, nĩ gũkorũo nĩ ngwĩhĩirie.‖

5 No thũ ciakwa nĩ ciaragia maũndũ moru igũrũ rĩakwa ikoria ũũ:

―Agaakua rĩ nĩguo rĩĩtwa rĩake rĩthire?‖

6 Ũmwe wao angĩũka kũnyona, aragia maheeni ngoro-inĩ yake.

Agacaria ũndũ mũũru wa kuuga;

Agacoka agathiĩ na akaũtheremia kũrĩ andũ arĩa angĩ.

7 Andũ arĩa othe mathũire nĩ mahehanagĩrĩra;

Mathugundaga ũndũ mũũru wa kũnjũkĩrĩra makoiga atĩrĩ:

8 ―Nĩ akoretwo nĩ ũndũ mũũru mũno;

Rĩu tondũ nĩ agũĩte, ndangĩcoka gũũkĩra rĩngĩ.‖

9 O na mũrata wakwa wa hakuhĩ, ũrĩa ndĩrehokete,

Ũrĩa ũrarĩaga mũgate wakwa, nĩ angarũrũkĩte.

10 No wee Yahweh-rĩ, njiguĩra tha na ũnjarahũre,

Nĩguo ndĩmaherithie nĩ ũndũ wa ũguo mekĩte.

11 Ũndũ ũyũ nĩguo ũgũtũma menye atĩ nĩ ũkenagio nĩ niĩ:

Thũ ciakwa ciaga kwanĩrĩra nĩ ũndũ wa ũhootani igũrũ rĩakwa.

891




12 Niĩ-rĩ, ũndiiragĩrĩra nĩ ũndũ wa wĩkindĩru wakwa;

Ũgũtũũra ũnjigĩte mbere yaku tene na tene.

13 Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli arogoocwo

Tene na tene.

Amein na Amein.

THABURI 42

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri. Maskili ya ariũ a Kora.

1 O ta ũrĩa thwariga ĩraanĩria ithima cia maĩ-rĩ,

No taguo ngoro yakwa ĩrakwanĩria, wee Kĩhoti.

2 Nĩ nyotagĩra Kĩhoti, nganyotera El ũrĩa ũtũũraga muoyo.

Hihi nĩ rĩ ngaathiĩ nĩgetha ngorũo ndĩ mbere ya Kĩhoti?

3 Maithori makwa matuĩkĩte irio ciakwa mũthenya na ũtukũ;

Andũ manyũrũragia mũthenya wothe makanjũria atĩrĩ: ―Kĩhoti waku arĩ kũ?‖

4 Ndirikanaga maũndũ maya, ngaitũrũra ngoro yakwa,

Tondũ kũrĩ hĩndĩ ndatwaranaga na kĩrĩndĩ;

ngĩgĩcoorithagia o nginya nyũmba-inĩ ya Kĩhoti,

Tũrĩ na mũgambo wa gũkũngũiya wa gĩkeno na gũcokia ngatho

Wa kĩrĩndĩ gĩgĩkũngũĩra gĩathĩ.

5 Wee ngoro yakwa, nĩ kĩĩ kĩratũma ũtaangĩke?

Nĩ kĩĩ kĩratũma ũthĩnĩke ũguo thĩinĩ wakwa?

Eterera Kĩhoti,

Nĩ gũkorũo nĩ ngũmũgooca o rĩngĩ arĩ we ũhonokagia na gĩthithi gĩake.

892





 6 Atĩrĩrĩ Kĩhoti wakwa, nĩ ndĩratangĩka.

Nĩkĩo ndĩrakũririkana,

Ndĩ bũrũri-inĩ wa Jorodani na tũcũmbĩrĩ twa Herimoni,

Ndĩ Kĩrĩma-inĩ kĩa Mizari.

7 Ndia ĩmwe nĩĩreta ndia ĩrĩa ĩngĩ

rĩrĩa kwaiguĩka mũrurumo wa ndururumo ciaku cia maĩ.

Nĩ humbĩrĩtwo nĩ makũmbĩ maku mothe marĩa manene o gwata ndihũ ciaku.

8 Yahweh nĩ arĩnyonagia ũtugi wake mũthenya,

Narĩo ũtukũ ngaina ũhoro wake, ngahoya Kĩhoti ũrĩa ũũheaga muoyo.

9 Ngũũria Kĩhoti o we ndũmba yakwa ya ihiga atĩrĩ:

―Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte ũriganĩrũo nĩ niĩ?

Nĩ kĩĩ gĩgũtũma njikare na kĩeha nĩ ũndũ wa kũhinyĩrĩrio nĩ thũ yakwa?‖

10 Thũ ciakwa cinyũrũragia irĩ na rũmena rũnene;

Cinyũrũragia mũthenya wothe ikanjũria atĩrĩ: ―Kĩhoti waku arĩ kũ?‖

11 Wee ngoro yakwa-rĩ, nĩ kĩĩ kĩratũma ũtangĩke?

Nĩ kĩĩ kĩratũma ũthĩnĩke ũguo thĩinĩ wakwa?

Eterera Kĩhoti,

Nĩ gũkorũo nĩ ngũmũgooca o rĩngĩ arĩ we ũhonokio wa gĩthithi gĩakwa, o we Kĩhoti wakwa.

THABURI 43

1 Rĩu Kĩhoti, nduĩra ciira,

Ũndetere ciira-inĩ wakwa harĩ rũrĩrĩ rwaganu.

Honokia kuuma harĩ mũndũ wa maheeni na ũtarĩ mũthingu.

2 Tondũ wee nĩwe Kĩhoti wakwa, handũ hakwa harĩa hairigĩre.

893




Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte ũndiganĩrie?

Nĩ kĩĩ gĩgũtũma njikare na kĩeha nĩ ũndũ wa kũhinyĩrĩrio nĩ thũ yakwa?

3 Tũma ũtheri waku na ũhoro waku wa ma.

Reke indongorie;

Reke indongorie indware kĩrĩma-inĩ gĩaku kĩrĩa kĩamũre na gĩikaro-inĩ gĩaku kĩrĩa kĩamũre na
kĩrĩ riri.

4 Na nĩ ngũthiĩ kĩgongona-inĩ gĩa Kĩhoti,

Thiĩ kũrĩ EL, o we gĩkeno gĩakwa kĩnene.

Na nĩ ngũkũgooca na kĩnanda kĩa mũgeeto, wee Kĩhoti, o wee Kĩhoti wakwa.

5 Wee ngoro yakwa,nĩ kĩĩ kĩratũma ũtangĩke?

Nĩ kĩĩ kĩratũma ũthĩnĩke ũguo thĩinĩ wakwa?

Eterera Kĩhoti,

Nĩ gũkorũo nĩ ngũmũgooca o rĩngĩ arĩ we Mũhonokia wa gĩthithi giĩakwa , o we Kĩhoti wakwa.

THABURI 44

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri. Thaburi ya ariũ a Kora. Maskili.

1 Atĩrĩrĩ Kĩhoti, nĩ tũiguĩte na matũ maitũ,

Maithe maitũ ma tene nĩ maatwĩrire,

Maũndũ marĩa wekire matukũ-inĩ mao,

Matukũ-inĩ macio ma tene.

2 Nĩ waingatire ndũrĩrĩ ũkĩhũthĩra guoko gwaku

Na ũgĩtũma maithe maitũ ma tene maikarage kũu.

894






Ũkĩhehenja ndũrĩrĩ na ũgĩcingata.

3 Matiegwatĩire bũrũri ũcio tondũ wa rũhiũ rwao rwa njora,

Na ti guoko kwao gwatũmire magĩe na ũhootani.

No ũndũ ũcio wekĩkire kũgerera guoko gwaku kwa ũrĩo na hinya waku, o hamwe na ũtheri wa
ũthiũ waku,

Tondũ nĩ wakenagio nĩo.

4 Tondũ wee Kĩhoti, nĩwe Mũthamaki wakwa;

Athana Jakubu agĩe na ũhootani mũnene.

5 Kũgerera hinya waku nĩ tũkũingata thũ citũ icoke na thutha;

Kũgerera rĩĩtwa rĩaku nĩ tũkũrangĩrĩria arĩa matũũkagĩrĩra.

6 Tondũ ũta wakwa tiguo ndĩhokete,

Naruo rũhiũ rwakwa rwa njora rũtingĩhonokia.

7 Wee nĩwe watũhonokirie kuuma harĩ thũ citũ,

Nĩwe waconorithirie arĩa matũthũire.

8 Tũkũgooca Kĩhoti mũthenya wothe,

Na tũtũũre tũcokagĩria rĩĩtwa rĩaku ngatho tene na tene. (Sela)

9 No rĩu nĩ ũtũtiganĩirie na ũgatũconorithia,

Na ndumagaraga hamwe na mbũtũ citũ.

10 Ũtũmaga tũikare tũkĩũragĩra thũ citũ;

Arĩa matũthũire metahagĩra kĩrĩa gĩothe mekwenda.

11 Nĩ ũtũneanĩte tũtamburũo o ta ng‘ondu;

Ũtũhurunjĩte gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ.

12 Andũ aku ũmendagia kĩndũ hatarĩ;

Ndũrĩ uumithio wonaga thutha wa kũmendia.

895



13 Ũtũmaga tũnyũrũrio nĩ andũ arĩa tũriganĩtie nao,

Tũgatuĩka kĩndũ gĩa gũthekererũo na kũnyararũo nĩ andũ othe arĩa matũrigicĩirie.

14 Ũtũmaga tũtuĩke kĩndũ gĩa kũnyararũo gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ,

Kĩndũ gĩa gũtũmaga ikundi cia andũ ciinie mĩtwe yacio.

15 Ndindaga njonokete mũthenya wothe,

Na nĩ ndooretio nĩ gĩconoko gĩakwa,

16 Nĩ ũndũ wa mũgambo wa inyũrũri na irumi ciao,

Tondũ wa thũ itũ ĩrĩa ĩrerĩhĩria.

17 Maũndũ macio mothe nĩ matũkorete, ĩndĩ tũtirĩ twariganĩrũo nĩwe,

Na tũtirĩ twagarara kĩrĩkanĩro gĩaku.

18 Ngoro citũ itirĩ ciagũtiganĩria;

Namo makinya maitũ matieherete njĩra-inĩ yaku.

19 No wee ũtũhehenjeire kũrĩa ngui cia gĩthaka cikaraga;

Ũtũhumbĩrĩte na kĩĩruru kĩnene.

20 Korũo nĩ tũriganĩirũo nĩ rĩĩtwa rĩa Kĩhoti witũ

Kana tũgatambũrũkia moko maitũ tũkahoya ihoti ng‘eni-rĩ,

21 Na githĩ Kĩhoti to amenye ũndũ ũcio?

We nĩ amenyaga ũhoro wa hitho cia ngoro-inĩ.

22 Tũũragagwo mũthenya wothe nĩ ũndũ waku;

Tũtuĩtwo ta ng‘ondu cia gũthĩnjwo.

23 Arahũka wee Yahweh. Nĩ kĩĩ gĩtũmaga ũikare ũkomete?

Arahũka! Ndũgatũũre ũtũtiganĩirie tene na tene.

24 Nĩ kĩĩ gĩtũmaga ũhithe ũthiũ waku?

Ũriganagĩrũo nĩ mĩnyamaro itũ na kũhinyĩrĩrio gwitũ nĩkĩ?

896



25 Nĩ gũkorũo nĩ tũgũithĩtio thĩ rũkũngũ-inĩ;

Mĩĩrĩ itũ ĩkahinyĩrĩrio thĩ tĩri-inĩ.

26 Arahũka ũtũteithie!

Tũhonokie nĩ ũndũ wa tha ciaku nyingĩ.

THABURI 45

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri; rũinwo na mũinĩre wa ―Mahũa ma Itoka.‖ Thaburi ya ariũ a Kora. Maskili.
Rwĩmbo rwa wendo.

1 Ngoro yakwa nĩ ĩrahĩahĩa tondũ wa ũndũ mwega.

Ngoiga atĩrĩ: ―Rwĩmbo rwakwa rũkoniĩ mũthamaki.‖

Rũrĩmĩ rwakwa rũrohaana ta karamu ka mwandĩki wĩthagathagĩte wega.

2 Wee nĩwe mũthaka mũno harĩ ariũ a andũ.

Ciugo cia ũtugi ithereraga kuuma mĩromo-inĩ yaku.

Nĩkĩo Kĩhoti akũrathimĩte tene na tene.

3 Wĩyohe rũhiũ rwaku rwa njora mwena-inĩ, o wee ũrĩ hinya,

Wĩhumbe gĩtĩo na riri.

4 Na ũrĩ na riri ũcio waku-rĩ, thiĩ na mbere nginya ũhootane;

Thiĩ ũhaicĩte mbarathi ũrũĩrĩre ũhoro wa ma na wĩnyihia o na ũthingu,

Nakuo guoko gwaku kwa ũrĩo nĩ gũkũhingia maũndũ ma magegania.

5 Mĩguĩ yaku nĩ mĩũgĩ, ĩtũmaga ikundi cia andũ igũe mbere yaku;

Ĩthecaga ngoro cia thũ cia mũthamaki.

6 Kĩhoti, gĩtĩ gĩaku kĩa ũnene gĩgũtũũra tene na tene;

Mũthĩgi wa ũthamaki waku nĩ mũthĩgi wa ũrũngĩrĩru.

897





 7 Nĩ weendire ũthingu, na ũgĩthũũra waganu.

Nĩkĩo Kĩhoti, o we Kĩhoti waku, agũitĩrĩirie maguta akĩhũthĩra maguta ma gĩkeno gũkĩra athiritũ
aku.

8 Nguo ciaku ciothe irĩ na mũnungo wa manemane na thubiri o na mwĩnũ;

Nĩ ũrakenio nĩ mũgambo wa inanda cia ndigi ũrĩa ũroima nyũmba-inĩ ya mũthamaki ĩrĩa
ĩgemetio na mĩguongo.

9 Gatagatĩ-inĩ ka andũ-a-nja arĩa atĩĩku harĩ na airĩtu a athamaki.

Mũtumia wa mũthamaki arũgamĩte guoko-inĩ gwaku kwa ũrĩo, agemetio na thahabu ya Ofiri.

10 Ta thikĩrĩria, wee mwarĩ ũyũ, ũthikĩrĩrie na kinyi na ũtege gũtũ gwaku;

Riganĩrũo nĩ andũ anyu o na nyũmba ya thoguo.

11 Nake mũthamaki nĩ ekwĩrirĩria ũthaka waku,

Nĩ gũkorũo nĩwe mwathi waku,

Nĩ ũndũ ũcio kĩmũinamĩrĩre.

12 Mwarĩ wa Turo nĩ egũka na kĩheo;

Andũ arĩa atongu biũ nĩ mekwĩyendithĩrĩria harĩ wee.

13 Thĩinĩ wa nyũmba ya mũthamaki-rĩ, mwarĩ wa mũthamaki arĩ na riri mũnene;

Nguo ciake igemetio na thahabu.

14 Ekũrehwo kũrĩ mũthamaki ehumbĩte nguo itumĩtwo na njĩra ya ũũgĩ.

Airĩtu gathirange a thiritũ yake, o acio mamũrũmĩrĩire, nĩ mekũrehwo mbere yaku.

15 Mekũrehwo kũrĩ na gĩkeno na ndũhio nene;

Nĩ mekũingĩra thĩinĩ wa nyũmba ya mũthamaki.

16 Ariũ aku nĩ magaacoka ithenya rĩa maithe maku ma tene.

Nĩ ũkaamamũra matuĩke anene thĩinĩ wa thĩ yothe.

17 Nĩ ngũtũma rĩĩtwa rĩaku rĩmenyeke njiarũa-inĩ ciothe iria igooka thutha-inĩ.

Nĩkĩo ikundi cia andũ igũtũũra ikũgoocaga tene na tene.

898



THABURI 46

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri. Thaburi ya ariũ a Kora. Kũringana na mũinĩre wa Alamothu. Rwĩmbo.

1 Kĩhoti nĩ rĩũrĩro ritũ na hinya witũ,

Ũteithio wonekaga na ihenya hĩndĩ ya mĩtangĩko.

2 Nĩkĩo o na thĩ ĩngĩgarũrũka, ithuĩ tũtingĩtigĩra,

O na irĩma ingĩgũa thĩinĩ wa iria kũrĩa kũriku,

3 O na maĩ ma rĩo mangĩruruma na marute mũhũyũ,

O na irĩma ingĩthingitha nĩ ũndũ wa nditi yamo. (Sela)

4 Kũrĩ na rũũĩ rũrĩa tũrũũĩ twaruo tũtũmaga itũũra rĩa Kĩhoti rĩkene,

Gĩikaro kĩrĩa kĩamũre na kĩrĩ riri kĩa Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno.

5 Kĩhoti arĩ thĩinĩ wa itũũra rĩu; rĩtingĩanangwo.

Kĩhoti nĩ ekũrĩteithia o rũcinĩ gũgĩkĩa.

6 Ndũrĩrĩ ciarĩ na ngũĩ, namo mothamaki makĩng‘aũranio;

Akĩanĩrĩra na mũgambo mũnene, nayo thĩ ĩgĩtweka.

7 Yahweh mũnene wa ita arĩ hamwe na ithuĩ;

Kĩhoti wa Jakubu nĩwe rĩũrĩro ritũ irũmu. (Sela)

8 Ũkai mwĩyonere ciĩko cia Yahweh,

Ũrĩa ekĩte maũndũ ma kũgegania thĩinĩ wa thĩ.

9 Aniinaga mbaara kũndũ guothe thĩinĩ wa thĩ.

Oinangaga ũta na agathũkangia itimũ;

Acinaga ngaari cia mbaara na mwaki.

10 ―Mwĩnyihiei na mũmenye atĩ niĩ nĩ niĩ Kĩhoti.

Nĩ ngaatũũgĩrio gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ;

899




Nĩ ngaatũũgĩrio thĩinĩ wa thĩ.‖

11 Yahweh mũnene wa ita arĩ hamwe na ithuĩ;

Kĩhoti wa Jakubu nĩwe rĩũrĩro ritũ irũmu. (Sela)

THABURI 47

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri. Thaburi ya ariũ a Kora.

Rwĩmbo.

1 Inyuĩ ikundi ciothe cia andũ, hũũrai hĩ.

Anĩrĩrai nĩ ũndũ wa ũhootani kũrĩ Kĩhoti mũkiugagĩrĩria mũkenete.

2 Tondũ Yahweh, o we Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno nĩ wa gwĩtigĩrũo;

Nĩwe Mũthamaki ũrĩa mũnene igũrũ rĩa thĩ yothe.

3 Nĩ atooragia ikundi cia andũ agaciga rungu rwitũ;

Nĩ aigaga ndũrĩrĩ rungu rwa magũrũ maitũ.

4 Nĩ atũthuuragĩra igai,

Igai rĩrĩa Jakubu erahagĩra, o ũcio endete. (Sela)

5 Kĩhoti nĩ ambatĩte o andũ makĩanagĩrĩra nĩ gũkena;

Yahweh akambata kũrĩ na mũgambo wa coro.

6 Inĩrai Kĩhoti nyĩmbo cia kũmũgooca, mũine nyĩmbo cia kũgooca.

Inĩrai Mũthamaki witũ nyĩmbo cia kũmũgooca, mũine nyĩmbo cia kũgooca.

7 Tondũ Kĩhoti nĩwe Mũthamaki wa thĩ yothe;

Inai nyĩmbo cia kũmũgooca, na muonanie ũtaũku.

8 Kĩhoti nĩ atuĩkĩte wa gwatha athamaki a ndũrĩrĩ.

900






Kĩhoti aikarĩire gĩtĩ gĩake kĩamũre kĩa ũnene.

9 Atongoria a ikundi cia andũ nĩ monganĩte

Hamwe na andũ a Kĩhoti wa Iburahimu.

Nĩ gũkorũo ngo cia thĩ nĩ cia Kĩhoti.

We nĩ atũũgĩrĩtio mũno.

THABURI 48

Rwĩmbo rwa ariũ a Kora.

1 Yahweh nĩ mũnene na nĩ agĩrĩire mũno kũgoocagwo

Thĩinĩ wa itũũra rĩa Kĩhoti witũ, kĩrĩma-inĩ gĩake kĩrĩa kĩamũre.

2 Kĩrĩma kĩu gĩthaka na kĩraihu na igũrũ, o kĩo gĩkeno gĩa thĩ yothe,

Nĩ Kĩrĩma gĩa Zayuni kĩrĩa kĩrĩ mwena wa rũgongo biũ,

Itũũra rĩa Mũthamaki Ũrĩa Mũnene.

3 Thĩinĩ wa nyũmba iria ndaya na igũrũ irĩ na ũgitĩri cia itũũra rĩu,

Kĩhoti nĩ amenyithanĩtie atĩ we nĩ rĩũrĩro irũmu.

4 Tondũ rĩrĩ, athamaki nĩ magomanĩte;

Nĩ mathiĩte marĩ hamwe.

5 Rĩrĩa maarĩonire, nĩ maagegire.

Makĩnyitwo nĩ guoya na makĩũra nĩ ũndũ wa kũmaka.

6 Makĩambĩrĩria kũinaina marĩ kũu,

Makĩnyitwo nĩ ruo ta rwa mũtumia akĩgĩa mwana.

7 Nĩ wanangaga meri cia Tarishishi ũkĩhũthĩra rũhuho rwa mwena wa irathĩro.

901






 8 Maũndũ marĩa twaiguĩte-rĩ, rĩu nĩ twĩyoneire ithuĩ ene

Thĩinĩ wa itũũra rĩa Yahweh mũnene wa ita, itũũra-inĩ rĩa Kĩhoti witũ.

Kĩhoti nĩ egũtũma rĩtũũre rĩĩhandĩte tene na tene. (Sela)

9 ĩĩni Kĩhoti, nĩ twĩcũranagia ũhoro wa wendo waku wa ũtugi,

Tũrĩ hekarũ-inĩ yaku.

10 O ta rĩĩtwa rĩaku, wee Kĩhoti, ngumo yaku

Ĩkinyaga ituri-inĩ cia thĩ.

Guoko gwaku kwa ũrĩo kũiyũire ũthingu.

11 Kĩrĩma gĩa Zayuni nĩ gĩkene,

Taũni cia Yahuda nĩ icanjamũke nĩ ũndũ wa matuĩro maku.

12 Ceeraceerai Zayuni; mĩthiũrũrũkei;

Tarai nyũmba ciayo iria ndaya na igũrũ.

13 Erekeriai ngoro cianyu harĩ njirigo ciayo.

Thuthuriai nyũmba ciayo iria ndaya na igũrũ irĩ na ũgitĩri,

Nĩgetha mũkeera njiarũa iria igooka thutha-inĩ ũhoro wayo.

14 Nĩ gũkorũo Kĩhoti ũcio nĩwe Kĩhoti witũ tene na tene.

Egũtũũra atũtongoragia nginya tene na tene.

THABURI 49

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri. Thaburi ya ariũ a Kora. Rwĩmbo.

1 Thikĩrĩriai ũndũ ũyũ, inyuĩ ikundi ciothe cia andũ.

Tegai matũ, inyuĩ aikari othe a thĩ,

2 Andũ arĩa matarĩ igweta o na arĩa marĩ igweta,

902





Andũ arĩa atongu o na arĩa athĩni.

3 Kanua gakwa gekwaria ciugo cia ũũgĩ,

Na methugunda ma ngoro yakwa monanie ũtaũku.

4 Nĩ ngũtega matũ thikĩrĩrie thimo;

Ngũtaarĩria ndaĩ yakwa ngĩhũũraga kĩnanda kĩa mũgeeto.

5 Nĩ kĩĩ gĩgũtũma ndĩtigĩre hĩndĩ ya thĩna,

Rĩrĩa thiũrũrũkĩirio nĩ ũũru wa andũ arĩa marageria kũniina?

6 Arĩa mehokaga ũtonga wao

Na magetĩa nĩ ũndũ wa indo ciao nyingĩ,

7 Gũtirĩ o na ũmwe wao ũngĩhota gũkũũra mũrũ wa ithe

Kana ahe Kĩhoti kĩndũ gĩa gũkũũra mũndũ ũcio,

8 (Thogora wa gũkũũra mĩoyo yao nĩ wa goro mũno

Ũũ atĩ gũtirĩ hĩndĩ mangĩhota kũũrĩha);

9 Atĩ nĩguo atũũre tene na tene na ndakanathiĩ irima-inĩ.

10 Mũndũ wothe nĩ onaga atĩ o na andũ arĩa ogĩ nĩ makuaga;

Andũ arĩa akĩgu na arĩa matarĩ wĩcirio mathiraga hamwe,

Na ũtonga wao maũtigagĩra andũ angĩ.

11 Wendi wa ngoro ciao nĩ atĩ nyũmba ciao itũũre tene na tene,

Na hema ciao itũũre nginya njiarũa na njiarũa.

Makoragwo maheete mĩgũnda yao marĩĩtwa mao ene.

12 No mũndũ-rĩ, o na angĩkorũo aheetwo gĩtĩo, ndangĩtũũra;

Ndakĩrĩte nyamũ iria ikuaga.

13 Ĩno nĩyo njĩra ya andũ arĩa akĩgu

O hamwe na arĩa mamarũmagĩrĩra, arĩa makenagio nĩ ciugo ciao cia tũhũ. (Sela)

903



14 Matuĩrĩirũo gũthiĩ thĩinĩ wa Mbĩrĩra o ta ng‘ondu.

Gĩkuũ nĩkĩo kĩrĩmarĩithagia;

Rũcinĩ marĩathagwo nĩ andũ arĩa arũngĩrĩru.

Nĩ magaathira biũ;

Handũ ha nyũmba ya ũnene, Mbĩrĩra nĩyo ĩgaatuĩka mũciĩ wao.

15 No Kĩhoti nĩ akaahonokia kuuma harĩ hinya wa Mbĩrĩra,

Nĩ gũkorũo nĩ agaatambũrũkia guoko anyite. (Sela)

16 Ndũkanetigĩre atĩ tondũ mũndũ nĩ agĩa na ũtonga,

Atĩ tondũ riri wa nyũmba yake nĩ waingĩha,

17 Nĩ gũkorũo hĩndĩ ĩrĩa akua gũtirĩ kĩndũ angĩthiĩ nakĩo;

Riri wake ndũngĩikũrũka hamwe nake.

18 Nĩ gũkorũo hĩndĩ ĩrĩa arĩ muoyo nĩ egaathagĩrĩria.

(Andũ nĩ makũgaathagĩrĩria hĩndĩ ĩrĩa wagaacĩra.)

19 No acokaga agathiĩ kũrĩ rũciaro rwa maithe make ma tene.

Gũtirĩ hĩndĩ magaacoka kuona ũtheri rĩngĩ.

20 Mũndũ ũtataũkagĩrũo nĩ ũndũ ũcio, o na angĩkorũo aheetwo gĩtĩo,

Ndakĩrĩte nyamũ iria ikuaga.

THABURI 50

Rwĩmbo rwa Asafu.

1 Yahweh, El ũrĩa ũkĩrĩte ihoti iria ingĩ ciothe nĩ arĩtie;

Nĩ etaga thĩ

Kuuma irathĩro rĩa riũa nginya ithũĩro rĩarĩo.

904





 2 Kĩhoti nĩ akengaga arĩ itũũra-inĩ rĩa Zayuni, o rĩu ithaka biũ.

3 Kĩhoti witũ nĩ egũka na ndangĩikara akirĩte.

Mbere yake kũrĩ na mwaki wa kũniinana,

Na athiũrũrũkĩirio nĩ kĩhuhũkanio kĩnene.

4 Nĩ areta igũrũ o na thĩ,

Nĩgetha atuĩre andũ ake:

5 ―Cokanĩrĩriai harĩ niĩ andũ akwa arĩa ehokeku,

Arĩa magĩaga kĩrĩkanĩro hamwe na niĩ kũgerera igongona.‖

6 Igũrũ nĩ rĩmenyithanagia ũthingu wake,

Tondũ Kĩhoti we mwene nĩ Mũtuanĩri Ciira. (Sela)

7 ―Thikĩrĩriai inyuĩ andũ akwa, na nĩ ngwaria;

Wee Isiraeli, nĩ ngũruta ũira ũgũkoniĩ ngĩgũthitanga.

Niĩ ndĩ Kĩhoti, o niĩ Kĩhoti waku.

8 Ndirakũrũnga nĩ ũndũ wa magongona maku,

Kana nĩ ũndũ wa magongona maku magima ma njino marĩa ũndutagĩra hingo ciothe.

9 Ndirabatara kuoya ndegwa kuuma nyũmba-inĩ yaku,

Kana mbũri kuuma ciugũ-inĩ ciaku.

10 Tondũ nyamũ o yothe ya gĩthaka nĩ yakwa,

O na nyamũ iria irĩ irĩma-inĩ ngiri.

11 Nyoni o yothe ya irĩma-inĩ nĩ ndĩmĩũĩ;

Nyamũ ciothe cia werũ-inĩ nĩ ciakwa.

12 Ingĩkorũo hũtiĩ ndingĩkwĩra,

Tondũ bũrũri ũrĩa ũrĩ maciaro nĩ wakwa o na indo iria ciothe irĩ thĩinĩ waguo.

905




13 Hihi no ndĩe nyama cia ndegwa

Na nyue thakame ya mbũri?

14 Cokia ngatho irĩ igongona rĩaku harĩ Kĩhoti,

Na ũhingie mĩĩhĩtwa yaku kũrĩ Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno;

15 Ngayagĩra hĩndĩ ĩrĩa ũrĩ na mĩtangĩko.

Nĩ ndĩrĩkũhonokagia, nawe ũkangoocithia.‖

16 No Kĩhoti ekũũria mũndũ ũrĩa mwaganu atĩrĩ:

―Ũrĩ na kĩhooto kĩrĩkũ gĩa kũmenyithania mawatho makwa

Kana kwaria ũhoro wĩgiĩ kĩrĩkanĩro gĩakwa?

17 Nĩ gũkorũo nĩ ũthũire kũrũngwo,

Na ũikaraga ũkĩhũgũkagĩra ciugo ciakwa.

18 Rĩrĩa wona mũici, nĩ ũkenagio nĩwe,

Na ũgathiĩ thiritũ na itharia.

19 Ũhũthagĩra kanua gaku gũtheremia maũndũ moru,

Na maheeni manyitanĩte na rũrĩmĩ rwaku.

20 Ũikaraga thĩ ũkaria ndeto cia gũũkĩrĩra mũrũ wa thoguo;

Ũguũragia mahĩtia ma mũrũ wa nyũkwa.

21 Rĩrĩa wekire maũndũ macio-rĩ, ndiakwarĩirie,

Na kwoguo ũgĩĩciria atĩ ngũhaana o tawe.

No rĩu nĩ ngũkũrũnga,

Na nĩ nguuga maũndũ marĩa ndĩragũthitangĩra.

22 Mwĩciriei ũhoro ũcio, inyuĩ mũriganagĩrũo nĩ Kĩhoti,

Nĩgetha ndikae kũmũtembũranga hatarĩ na mũndũ wa kũmũhonokia.

23 Mũndũ ũrĩa ũcokagia ngatho irĩ igongona rĩake nĩ angoocithagia,

906



Na ũrĩa ũrũmagĩrĩra njĩra ĩrĩa yagĩrĩire,

Nĩ ngaatũma one Yahshua.‖

THABURI 51

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri. Rwĩmbo rwa Daudi, hĩndĩ ĩrĩa mũnabii Nathani aathiire kũrĩ we thutha wa
Daudi gũkoma na Bathi-sheba.

1 Wũii Kĩhoti, njiguĩra tha kũringana na tha ciaku.

Huura mehia makwa nĩ ũndũ wa tha ciaku nyingĩ.

2 Thambia biũ kuumana na mahĩtia makwa,

Na ũũtherie kuumana na mehia makwa.

3 Nĩ gũkorũo nĩ njũĩ wega mahĩtia makwa,

Na mehia makwa makoragwo mbere yakwa hingo ciothe.

4 Makĩria ma arĩa angĩ othe, wee nĩwe njĩhĩirie;

Nĩ njĩkĩte maũndũ marĩa wee wonaga marĩ moru.

Nĩ ũndũ ũcio, wee ũrĩ mũthingu ũkĩaria

Na ũrĩ na kĩhooto ũgĩtua ciira.

5 ĩĩni, niĩ ndaciarirũo ndĩ na mahĩtia,

Na maitũ oohire nda ya kũnjiara arĩ o na mehia.

6 No wee, ũkenagio nĩ ũhoro wa ma ũrĩa ũrĩ thĩinĩ wakwa mũno ;

Kĩrute ngoro yakwa kũgĩa na ũũgĩ ũrĩa wa ma.

7 Thambia ũtherie biũ kuumana na mehia makwa ũkĩhũthĩra mũthobi, nĩguo there;

Thambia, nĩguo njerũhe gũkĩra mbarabu.

8 Reke njigue mĩgambo ya gĩkeno na gũcanjamũka,

907





Nĩguo mahĩndĩ marĩa wahehenjire makene.

9 Hitha ũthiu waku ũtige kũbaara mehia makwa,

Na ũhuure mahĩtia makwa mothe.

10 Atĩrĩrĩ Ngai, nyũmbĩra ngoro ĩtarĩ ucuke,

Na ũrurumũkie thĩinĩ wakwa roho mũrũngĩrĩru.

11 Ndũkanyingate njehere mbere yaku;

Na ndũkanjehererie roho waku mwamũre.

12 Njokeria gĩkeno kĩa ũhonokio waku;

Arahũra thĩinĩ wakwa wendi wa gũgwathĩkagĩra naguo ũũndũragie.

13 Andũ arĩa mahĩtagia nĩ ngũmaruta njĩra ciaku,

Nĩguo ehia magũcokerere.

14 Honokia kuuma harĩ mahĩtia ma ũiti wa thakame, wee Kĩhoti, o wee Kĩhoti wa ũhonokio
wakwa,

Nĩguo rũrĩmĩ rwakwa rũmenyithanagie ũhoro wa ũthingu waku rũrĩ na gĩkeno.

15 Yahweh, tumũra mĩromo yakwa,

Nĩguo kanua gakwa gakũgoocithagie.

16 Nĩ gũkorũo igongona tirĩo wendaga, korũo nĩrĩo no ngũrutĩre;

Igongona igima rĩa njino tirĩo rĩgũkenagia.

17 Magongona marĩa makenagia Kĩhoti nĩ roho mũthuthĩku;

Ngoro ĩthuthĩkĩte na ĩkahehenjeka, wee Kĩhoti ndũngĩmĩira.

18 Hingĩria Zayuni ũndũ ũrĩa mwega nĩ ũndũ wa wega waku;

Aka thingo cia Yahrushalayim.

908





19 Hĩndĩ ĩyo nĩ ũrĩkenagĩra magongona ma ũthingu,

Magongona ma njino

na magongona magima;

Na ndegwa nĩ irĩrutagĩrũo kĩgongona-inĩ gĩaku.

THABURI 52

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri. Maskili. Thaburi ya Daudi, rĩrĩa Doegu ũrĩa Mũedomu aathiire kũrĩ Saulu
akĩmwĩra atĩ Daudi nĩ aathiĩte nyũmba-inĩ ya Ahimeleku.

1 Wee njamba ĩno ĩrĩ hinya, nĩ kĩĩ gĩtũmaga wĩrahe nĩ ũndũ wa maũndũ moru marĩa wĩkĩte?

wega wa El ũkoragwo kuo mũthenya wothe.

2 Rũrĩmĩ rũu rwaku rũũgĩ ta kanyoi,

Rũbangaga maũndũ moru na rũkaheenania.

3 Wee wendete maũndũ marĩa moru gũkĩra marĩa mega,

Ũkenda kũheenania gũkĩra kwaria maũndũ marĩa magĩrĩru. (Sela)

4 Nĩ wendete kiugo o gĩothe gĩa gũtuurithia,

Wee rũrĩmĩ rũrũ rwaragia maheeni!

5 Nĩkĩo El agaakwananga ũthire biũ;

Agaakũhuria na akũrutũrũre hema-inĩ yaku;

Agaakũmunya akweherie bũrũri-inĩ wa arĩa marĩ muoyo. (Sela)

6 Andũ arĩa athingu makoona ũndũ ũcio magege,

Na nĩ magaathekerera mũndũ ũcio mwaganu moige atĩrĩ,

909







 7 ―Tainei! Mũndũ ũyũ nĩwe ũtaatuire Kĩhoti mwĩgitio wake,

No eehokire ũtonga wake mũnene

Na akĩiga mwĩhoko wake harĩ maũndũ moru marĩa aabangĩte.‖

8 No niĩ ngũhaana ta mũtamaiyũ mũruru thĩinĩ wa nyũmba ya Kĩhoti;

Ngũtũũra ndĩhokete tha cia Kĩhoti tene na tene.

9 Ngũtũũra ngũgoocaga tene na tene nĩ ũndũ wa ũrĩa wĩkĩte;

Ndĩ mbere ya andũ aku arĩa amũre-rĩ,

Nĩ ndĩrĩĩrĩgagĩrĩra rĩĩtwa rĩaku, tondũ nĩ rĩega.

THABURI 53

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri; kũringana na mũinĩre wa Mahalathu. Maskili.

Thaburi ya Daudi.

1 Mũndũ ũrĩa ũtarĩ ũmenyo oigaga ũũ ngoro-inĩ yake:

―Gũtirĩ Yahweh.‖ Nĩ andũ aungumania.

Ciĩko ciao iria njũru irĩ magigi;

Gũtirĩ o na ũmwe wĩkaga wega.

2 No Kĩhoti nĩ aroraga ariũ a andũ arĩ igũrũ

Nĩguo one kana nĩ kũrĩ mũndũ o wothe wĩ na ũtaũku, kana nĩ kũrĩ mũndũ o wothe ũcaragia
Yahweh.

3 Othe nĩ magarũrũkĩte makora njĩra;

Othe mekaga maũndũ moru.

Gũtirĩ o na ũmwe wĩkaga wega,

Gũtirĩ o na ũmwe.

910





 4 Andũ acio mekaga maũndũ moru-rĩ, kaĩ hatarĩ o na ũmwe wao ũtaũkagĩrũo?

Matamburaga andũ akwa ta arĩ mũgate mararĩa.

Matikayagĩra Yahweh.

5 Ĩndĩ nĩ makaaiyũrũo nĩ guoya mũnene,

Guoya matarĩ maigua mbere ĩyo,

Tondũ Kĩhoti nĩ akaahurunja mahĩndĩ ma andũ arĩa maragũtharĩkĩra.

Nĩ ũkaamaconorithia, tondũ Yahweh nĩ amaregete.

6 Na arĩ korũo ũhonokio wa Isiraeli no uume Zayuni! Kĩhoti acokanĩrĩria andũ ake arĩa
maatahirũo amacokie-rĩ,

Jakubu nĩ akene, Isiraeli nĩ acanjamũke.

THABURI 54

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri; rũinwo hamwe na inanda cia ndigi. Maskili. Thaburi ya Daudi, rĩrĩa andũ a
Zifu maathiire kũrĩ Saulu makĩmwĩra ũũ: ―Daudi ehithĩte gatagatĩ-inĩ gaitũ.‖

1 Ũũũi Kĩhoti, honokia kũgerera rĩĩtwa rĩaku,

Na ũndetere ũkĩhũthĩra hinya waku.

2 Igua ihoya rĩakwa, wee Kĩhoti;

Tega matũ ũthikĩrĩrie ciugo cia kanua gakwa.

3 Tondũ nĩ njũkĩrĩirũo nĩ andũ ageni,

Na andũ matarĩ tha nĩ maracaria muoyo wakwa.

Matirũmbũyagia ũhoro wa Kĩhoti. (Sela)

4 Rĩu-rĩ, Kĩhoti nĩwe mũndeithia;

Yahweh arĩ hamwe na arĩa mandiiragĩrĩra.

911






 5 Nĩ ekũrĩha thũ ciakwa na kũicokereria ũũru wacio;

Aciniine na ũhoro wake wa ma.

6 Nĩ ngũkũrutĩra igongona ndĩyendeire.

Nĩ ngũgooca rĩĩtwa rĩaku, wee Yahweh, tondũ nĩ rĩega.

7 Tondũ nĩ ahonokagia kuuma mĩtangĩko-inĩ yakwa yothe,

Na nĩ ngwĩrorera thũ ciakwa ikĩhootwo.

THABURI 55

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri; rũinwo hamwe na inanda cia ndigi. Maskili.

Thaburi ya Daudi.

1 Wee Kĩhoti, thikĩrĩria ihoya rĩakwa,

Na ndũkage kũnjigua ngĩgũthaitha ũnjiguĩre tha.

2 Tega matũ ũthikĩrĩrie na ũnjokerie.

Mĩtangĩko yakwa nĩ ĩratũma thĩnĩke,

Na nĩ ndĩragiĩka

3 Tondũ wa ũrĩa thũ ĩroiga

Na kũhatĩkwo nĩ mũndũ ũrĩa mwaganu.

Nĩ gũkorũo nĩ mandehagĩra mathĩna maingĩ,

Na makanjigĩra muku marĩ na marakara.

4 Ngoro yakwa ĩrĩ na ruo thĩinĩ wakwa,

Na guoya wa gĩkuũ nĩ ũndooretie.

5 Nĩ nyitĩtwo nĩ guoya na ngainaina,

Na nganyitwo nĩ kĩmako.

912





 6 Njikaraga ngiugaga atĩrĩ: ―Na arĩ korũo ndĩ na mathagu ta ndutura!

Ingĩũmbũka thiĩ ngaikarage kũndũ kũrĩ na ũgitĩri.

7 Hĩ!, ingĩũra thiĩ kũndũ kũraya.

Ingĩthiĩ gũikaraga werũ-inĩ. (Sela)

8 Ingĩhiũha thiĩ handũ ingĩĩgitia

Handũ haraya na rũhuho rũrũ rũnene, haraihu na kĩhuhũkanio gĩkĩ.‖

9 Wee Yahweh, tũma matukanĩrũo, na ũthararie mĩbango yao,

Nĩ gũkorũo nĩ nyonete ũhinya na ngũĩ thĩinĩ wa itũũra.

10 Mathiũrũrũkaga thingo ciarĩo mũthenya na ũtukũ;

Thĩinĩ warĩo kũrĩ na rũmena na ngũĩ.

11 Thĩinĩ warĩo kũrĩ na mwanangĩko;

Ũhinyanĩrĩria na maheeni gũtirĩ hĩndĩ cieheraga kĩhaaro-inĩ kĩa mũingĩ itũũra-inĩ rĩu.

12 Nĩ gũkorũo ti thũ ĩranyũrũria;

Korũo nĩyo no ngirĩrĩrie.

Ti thũ ĩnjũkĩrĩire;

Korũo nĩ thũ no ndĩĩhithe kuuma harĩ yo.

13 No nĩwe, wee mũndũ ũtariĩ o ta niĩ,

Mũrata wakwa ũrĩa njũĩ wega.

14 Nĩ twakenagĩra ũrata mũnene ũrĩa twarĩ naguo;

Twathiaga nyũmba-inĩ ya Kĩhoti twĩ hamwe na kĩrĩndĩ.

15 Maroniinwo nĩ mwanangĩko!

Nĩ mathiĩ thĩinĩ wa Mbĩrĩra marĩ muoyo;

Nĩ gũkorũo maũndũ moru makoragwo gatagatĩ-inĩ kao na thĩinĩ wao.

16 No niĩ-rĩ, ngũkaĩra Kĩhoti,

Na Yahweh nĩ ekũũhonokia.

913


17 Hwaĩ-inĩ na rũcinĩ o na thaa thita, nĩ thĩnĩkaga na ngacaya,

Nake nĩ aiguaga mũgambo wakwa.

18 Nĩ ekũũhonokia kuuma harĩ arĩa mararũa na niĩ na ahe thayũ,

Nĩ gũkorũo nĩ ndĩrokĩrĩrũo nĩ andũ aingĩ.

19 Kĩhoti nĩ ekũigua na amokĩrĩre,

O ũcio ũtũire aikarĩire

gĩtĩ kĩa ũnene kuuma tene. (Sela)

Nĩ mekũrega kũgarũrĩra,

O acio matetigĩrĩte Kĩhoti.

20 Mũndũ ũcio aatharĩkĩire arĩa maarĩ na thayũ hamwe nake;

Akĩagarara kĩrĩkanĩro gĩake.

21 Ciugo ciake nĩ nyoroku gũkĩra thiagĩ,

No ngũĩ nĩcio irĩ ngoro-inĩ yake.

Ciugo ciake nĩ nyoroku gũkĩra maguta,

No itariĩ ta hiũ njomore cia njora.

22 Neyaga Yahweh mũrigo waku,

Na nĩ arĩgũtũũragia muoyo.

Gũtirĩ hĩndĩ akaareka mũndũ ũrĩa mũthingu agũe.

23 No wee Kĩhoti-rĩ, nĩ ũgaatũma matonye thĩinĩ wa irima rĩrĩa iriku biũ.

Acio marĩ na mahĩtia ma ũiti wa thakame na aheenania matigaatũũra o na nuthu ya matukũ mao.

No niĩ-rĩ, wee nĩwe ndĩrĩĩhokaga.

914






THABURI 56

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri; rũinwo na mũinĩre wa ―Ndutura Ĩkirĩte Ĩrĩa ĩrĩ Kũraya.‖

Thaburi ya Daudi. Miktamu. Rĩrĩa aanyitirũo nĩ Afilisti arĩ Gathu.

1 Wũũũii Kĩhoti, njiguĩra tha, tondũ andũ nĩ maratharĩkĩra.

Mũthenya wothe matindaga makĩrũa na niĩ na makahinyĩrĩria.

2 Thũ ciakwa cikaraga igĩtharĩkagĩra mũthenya wothe;

Andũ aingĩ nĩ mararũa na niĩ marĩ na mwĩtĩo.

3 Hĩndĩ ĩrĩa ndaigua guoya, wee nĩwe ndĩhokaga.

4 Niĩ ndĩhokaga Kĩhoti, o ũcio ngoocaga kiugo gĩake;

Ndĩhokaga Kĩhoti; ndingĩtigĩra.

Mũndũ-rĩ, angĩkĩnjĩka atĩa hihi?

5 Mũthenya wothe maikaraga magĩthũkagia maũndũ makwa;

Ũndũ ũrĩa tu meciragia nĩ kũnjĩka ũũru.

6 Mehithaga nĩguo maatharĩkĩre;

Manduĩragia o ũrĩa ndĩrathiĩ,

Merĩgĩrĩire kũnduta muoyo.

7 Kaĩ hihi kũngĩkĩhoteka atĩa maage kũherithĩrio waganu wao?

Tengemania ndũrĩrĩ thĩ nĩ ũndũ wa marakara maku, wee Kĩhoti.

8 Kũũrũra gwakwa wee nĩ ũkũĩ.

Cokanĩrĩria maithori makwa cuba-inĩ yaku.

Na githĩ matiandĩkĩtwo ibuku-inĩ rĩaku?

9 Thũ ciakwa nĩ igaacoka na thutha ciũre mũthenya ũrĩa ngahoya ũteithio.

915





Ũndũ ũyũ ndĩ na ma naguo: Kĩhoti arĩ mwena wakwa.

10 Niĩ ndĩhokaga Kĩhoti, o ũcio ngoocaga kiugo gĩake;

Niĩ ndĩhokaga Yahweh, o ũcio ngoocaga kiugo gĩake

11 Ndĩhokaga Kĩhoti; ndingĩtigĩra.

Mũndũ-rĩ, angĩkĩnjĩka atĩa hihi?

12 No mũhaka hingie mĩĩhĩtwa ĩrĩa ngwĩhĩtĩire, wee Kĩhoti;

Nĩ ngũkũrutĩra magongona ma gũcokia ngatho.

13 Tondũ nĩ ũũhonoketie kuuma harĩ gĩkuũ

Na ũkagirĩrĩria magũrũ makwa matikahĩngwo,

Nĩgetha thiage ndĩ mbere ya Kĩhoti mũrĩkĩirũo nĩ ũtheri ũrĩa ũmũrĩkagĩra arĩa marĩ muoyo.

THABURI 57

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri; rũinwo na mũinĩre wa ―Ndũkarehe Mwanangĩko.‖

Thaburi ya Daudi. Miktamu. Rĩrĩa oorĩire Saulu agĩthiĩ ngurunga-inĩ.

1 Njiguĩra tha, wee Kĩhoti, njiguĩra tha,

Tondũ niĩ njũragĩra harĩ wee,

Na kĩĩruru-inĩ kĩa mathagu maku nĩho ndĩĩhithaga nginya rĩrĩa ũgwati ũrĩhĩtũka.

2 Niĩ ngayagĩra Kĩhoti Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno,

Ngakaĩra El, o we weheragia ũgwati ũcio nĩ ũndũ wakwa.

3 Nĩ egũtũma ũteithio kuuma igũrũ na ahonokie.

Nĩ egũthararia mĩbango

916







ya ũrĩa ũratharĩkĩra. (Sela).

Kĩhoti nĩ egũtũma tha ciake na ũhoro wake wa ma.

4 Muoyo ũrigicĩirio nĩ mĩrũthi;

No mũhaka ngome gatagatĩ-inĩ ka andũ marenda kũndambura,

Arĩa marĩ na magego matariĩ ta matimũ na mĩguĩ

Na rũrĩmĩ rwao rũhaana ta rũhiũ rũũgĩ rwa njora.

5 Ũrotũũgĩrio igũrũ mũno, wee Kĩhoti;

Riri waku ũroiyũra thĩ yothe.

6 Nĩ maigĩte neti nĩgetha matege magũrũ makwa;

Nĩ nditũhĩirũo nĩ mĩtangĩko.

Nĩ meenjire irima mbere yakwa,

No nĩo maagũire thĩinĩ warĩo. (Sela)

7 Na rĩu Kĩhoti, ngoro yakwa nĩ ĩĩkindĩire,

Ngoro yakwa nĩ ĩĩkindĩire.

Nĩ ngũina nyĩmbo ngũgooce.

8 Arahũka, wee riri wakwa.

Arahũka, wee kĩnanda kĩa ndigi; o nawe kĩnanda kĩa mũgeeto.

Ngwarahũka rũcinĩ tene.

9 Nĩ ngũkũgooca gatagatĩ-inĩ ka ikundi cia andũ, wee Yahweh;

Nĩ ngũina nyĩmbo ngũgooce gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ.

10 Nĩ gũkorũo ũtugi waku, ũkinyĩte o igũrũ,

Naguo ũhoro waku wa ma ũgakinya o matu-inĩ.

11 Ũrotũũgĩrio igũrũ mũno, wee Kĩhoti;

Riri waku ũroiyũra thĩ yothe.

917



THABURI 58

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri; rũinwo na mũinĩre wa ―Ndũkarehe Mwanangĩko.‖

Thaburi ya Daudi. Miktamu.

1 Hihi no mũhote kwaria ũhoro wa ũthingu mũkirĩte?

Hihi no mũhote gũtuanĩra na ũrũngĩrĩru, inyuĩ ariũ a andũ?

2 Handũ ha ũguo-rĩ, mũthugundaga maũndũ matarĩ ma ũthingu ngoro-inĩ cianyu,

Namo moko manyu mageka maũndũ ma ũhinya thĩinĩ wa bũrũri.

3 Andũ arĩa aganu mahĩtagia njĩra kuuma o maciarũo;

Nĩ aremi, na maragia maheeni kuuma o maciarũo.

4 Thumu wao ũtariĩ o ta thumu wa nyoka;

Matiiguaga, mahaana o ta nduĩra ĩrĩa ĩthingaga gũtũ kwayo.

5 Ndĩthikagĩrĩria mũgambo wa arĩa mamĩthuthagĩra,

O na mangĩhũthĩra ũũgĩ mũingĩ atĩa ũragũri-inĩ wao.

6 Rĩu Kĩhoti, gũtha magego moime kanua-inĩ kao! Ũmaunange marĩ o kanua-inĩ kayo!

Unanga mĩthangiri ya mĩrũthi ĩno, wee Yahweh!

7 Marothira o ta maĩ marĩa mathereraga magathiĩ.

Kĩhoti arokũnja ũta wake na amagũithie na mĩguĩ yake.

8 Marohaana o ta ndinoho ĩrĩa ĩringũkaga o ĩgĩthiaga;

O ta mwana ũrĩa ũkuaga atarĩ mũciare akaga kuona riũa.

9 Nyũngũ cianyu itanaigua ũrugarĩ wa mwaki wa mĩtare,

We nĩ akeeheria rũthari rũrĩa rũigũ o na rũrĩa rũrakana, o ta arĩ na rũhuho rũnene.

10 Mũndũ ũrĩa mũthingu nĩ agaakena tondũ wa kuona Kĩhoti akĩĩrĩhĩria;

Magũrũ make makaihũgio nĩ thakame ya andũ arĩa aganu.

918




11 Nao andũ nĩ makoiga atĩrĩ: ―Hatarĩ nganja andũ arĩa athingu marĩ na kĩheo.

Ti itherũ nĩ kũrĩ Kĩhoti ũrĩa ũtuanagĩra ciira thĩinĩ wa thĩ.‖

THABURI 59

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri; rũinwo na mũinĩre wa ―Ndũkarehe Mwanangĩko.‖

Thaburi ya Daudi. Miktamu.

Rĩrĩa Saulu aatũmire andũ makarore nyũmba ya Daudi nĩguo mamũũrage.

1 Honokia kuuma harĩ thũ ciakwa, wee Kĩhoti wakwa;

Ngitĩra kuuma harĩ arĩa maranjũkĩrĩra.

2 Honokia kuuma harĩ andũ arĩa aganu,

Na ũũthare kuuma harĩ andũ arĩa mekaga maũndũ ma ũhinya.

3 Ta rora ũkĩmonee!, Maikaraga manjĩhithĩire nĩguo matharĩkĩre;

Arũme marĩ hinya nĩ maratharĩkĩra

No ti tondũ nĩ nduĩkĩte mũremi kana ngehia, wee Yahweh.

4 O na gũtuĩka ndirĩ ũndũ mũũru ndekire, mahiũhaga na makehaarĩria gũtharĩkĩra.

Arahũka ndagũkaĩra wone ũndũ ũrĩa ũrekĩka harĩ niĩ.

5 Tondũ wee Yahweh Kĩhoti mũnene wa ita, wee nĩwe Kĩhoti wa Isiraeli.

Arahũka werekerie meciria maku harĩ ndũrĩrĩ iria ciothe itakũĩ.

Andũ arĩa aganu, o acio agarari, ndũkamaiguĩre tha. (Sela)

6 Macokaga o hwaĩ-inĩ;

Mararamaga ta ngui na magathiũrũrũka itũũra.

7 Ta rora kĩrĩa kiumaga kanua-inĩ kao;

919






Mĩromo yao ĩtariĩ ta hiũ cia njora,

Tondũ moragia atĩrĩ: ―Nũũ ũrathikĩrĩria?‖

8 No wee Yahweh-rĩ, nĩ ũkũmathekerera;

Nĩ ũkũnyũrũria ndũrĩrĩ ciothe.

9 Nĩ ũndu wa Hinya wake, wee nĩwe ngũikara njũthĩrĩirie;

Nĩ gũkorũo Kĩhoti nĩwe rĩũrĩro rĩakwa irũmu.

10 Kĩhoti ũcio ũnyonagia ũtugi wake nĩ egũka kũndeithia;

Kĩhoti nĩ egũtũma ndĩĩrorere thũ ciakwa ikĩhootwo.

11 Ndũkamorage nĩguo andũ akwa matikanariganĩrũo.

Hũthĩra hinya waku ũtũme maikare makĩũrũraga;

Ũtũme magũe, wee Yahweh, o wee ngo itũ.

12 Nĩ ũndũ wa mehia ma kanua kao, na kiugo kĩa mĩromo yao,

Marotegwo nĩ mwĩtĩo wao,

Tondũ wa irumi na maheeni marĩa maragia.

13 Maniine biũ na mang'ũrĩ!

Maniine biũ!

Nĩgetha matigakorũo kuo rĩngĩ;

Tũma mamenye atĩ Kĩhoti nĩ arathana igũrũ rĩa Jakubu nginya ituri-inĩ ciothe cia thĩ. (Sela)

14 Reke macoke hwaĩ-inĩ;

Ũreke mararame ta ngui na mathiũrũrũke itũũra.

15 Nĩ morũre magĩetha kĩndũ gĩa kũrĩa;

Ndũkareke mahũne kana mone handũ ha gũkoma.

16 No niĩ-rĩ, nĩ ngũina ũhoro wa hinya waku;

Rũcinĩ nĩ ndĩrĩrahaga ũhoro wa ũtugi waku nyanĩrĩire.

920



Nĩ gũkorũo wee nĩwe rĩũrĩro rĩakwa irũmu

Na handũ hakwa ha kwĩhitha hĩndĩ ĩrĩa ndĩ na mĩtangĩko.

17 Rĩu wee Hinya wakwa, nĩ ngũina nyĩmbo ngũgooce,

Nĩ gũkorũo Kĩhoti nĩwe rĩũrĩro rĩakwa irũmu, Kĩhoti o ũcio ũnyonagia ũtugi wake.

THABURI 60

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri; rũinwo na mũinĩre wa ―Ihũa rĩa Itoka rĩa Kĩririkania.‖ Miktamu. Thaburi ya
Daudi. Ya kũrutana. Rĩrĩa aarũire na andũ a Aramu-naharaimu na Aramu-Zoba, nake Joabu
agĩcoka na akĩniina Aedomu 12,000 Mũkuru-inĩ wa Cumbĩ.

1 Wũũi Kĩhoti, wee nĩ watũregire; nĩ wahehenjire mbũtũ citũ.

Nĩ warakarĩtio nĩ ithuĩ; no rĩu twamũkĩre rĩngĩ!

2 Nĩ watũmire thĩ ĩthingithe; ũkĩmĩatũra.

Thinga mĩatũka yayo, tondũ nĩ kũgũa ĩragũa.

3 Nĩ watũmire andũ aku macemanie na moritũ.

Watũmire tũnyue ndibei ĩtũmaga tũtũgũge.

4 Andũ arĩa magwĩtigĩrĩte-rĩ, mahe kĩmenyithia

Nĩgetha more meherere ũta. (Sela)

5 Nĩguo andũ arĩa wendete mahonoke,

Tũhonokie na guoko gwaku kwa ũrĩo na ũtũigue.

6 Kĩhoti nĩ arĩtie nĩ ũndũ wa ũrĩa arĩ mwamũre akoiga atĩrĩ:

―Nĩ ngũkena mũno, nĩ ngũneana Shekemu gũtuĩke igai,

Na nĩ ngũthima Mũkuru wa Sukothu.

7 Gileadi nĩ gwakwa, o na Manase no gwakwa,

Na Efiraimu nĩkuo ngũbia ya mũtwe wakwa;

921





Yahuda nĩ rũthanju rwakwa rwa wathani.

8 Moabi nĩ kĩraĩ gĩakwa gĩa gwĩthambĩra.

Edomu nĩkuo ngũikia kĩratũ gĩakwa.

Na nyanĩrĩre nĩ ũndũ wa ũhootani bũrũri-inĩ wa Filistia.‖

9 Nũũ ũkũndwara itũũra-inĩ rĩrĩa rĩrigicĩirio?

Nũũ ũkũndwara nginya Edomu?

10 Githĩ tiwe Kĩhoti, o wee wanyugutĩte ũkandeania,

Kĩhoti witũ, o wee ũtigĩte kuumagaraga hamwe na mbũtũ citũ?

11 Tũteithie ũtwehererie mĩtangĩko itũ,

Tondũ ũhonokio wa andũ nĩ wa tũhũ.

12 Kĩhoti nĩ egũtũhe hinya,

Na nĩ ekũrangĩrĩria thũ citũ.

THABURI 61

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri; rũinwo hamwe na inanda cia ndigi. Thaburi ya Daudi.

1 Atĩrĩrĩ Kĩhoti, igua kĩrĩro gĩakwa gĩa kũhoya ũteithio.

Tega matũ ũigue ihoya rĩakwa.

2 Nĩ ndĩgũkayagĩra kuuma o ituri-inĩ cia thĩ

Hĩndĩ ĩrĩa ngoro yakwa ĩrĩ na mĩtangĩko.

Ndongoria ũndware rwaro-inĩ rwa ihiga rũraihu kũngĩra.

3 Nĩ gũkorũo wee nĩwe rĩũrĩro rĩakwa,

Nyũmba ndaya na igũrũ na nũmu ĩrĩa ĩngitagĩra kuuma harĩ thũ.

4 Ngũtũũra ndĩ mũgeni hema-inĩ yaku tene na tene;

922





Ndĩrĩũragĩra rungu rwa kĩĩruru kĩa mathagu maku. (Sela)

5 Nĩ gũkorũo wee Kĩhoti, nĩ ũiguĩte mĩĩhĩtwa yakwa.

Nĩ ũheete igai rĩrĩa ũheaga arĩa metigĩrĩte rĩĩtwa rĩaku.

6 Nĩ ũkuongerera matukũ harĩ ũtũũro wa mũthamaki,

Na mĩaka yake ĩgaakorũo ĩrĩ ya kuuma njiarũa nginya njiarũa.

7 Egũikarĩra gĩtĩ kĩa ũnene tene na tene mbere ya Kĩhoti;

ũtugi waku o na wĩhokeku nĩguo imũgitagĩre.

8 Na niĩ ngũtũũra nyinaga nyĩmbo cia kũgooca rĩĩtwa rĩaku tene na tene,

O ngĩhingagia mĩĩhĩtwa yakwa mũthenya o mũthenya.

THABURI 62

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri; kũringana na mũinĩre wa Jeduthuni. Rwĩmbo rwa Daudi.

1 Ti itherũ, niĩ njetagĩrĩra Kĩhoti o ngirĩte.

Ũhonokio wakwa uumaga kũrĩ we.

2 Nĩwe rwaro rwakwa rwa ihiga na ũhonokio wakwa, rĩũrĩro rĩakwa irũmu;

Gũtirĩ hĩndĩ ngenyenyeka mũno.

3 Nĩ nginya rĩ mũgũtũũra mũtharĩkagĩra mũndũ nĩguo mũmũũrage?

Inyuothe mũrĩ ũgwati o ta rũthingo rũinamu, ta rũthingo rwa ihiga rũrĩ hakuhĩ kũgũa.

4 Tondũ maciiraga marĩ hamwe ũrĩa mekũmweheria ũnene-inĩ wake;

Makenagĩra kwaria maheeni.

Marathimanaga na tũnua twao, no thĩinĩ wao makoragwo makĩrumana. (Sela)

5 Ti itherũ, niĩ njetagĩrĩra Kĩhoti o ngirĩte

Tondũ kĩĩrĩgĩrĩro gĩakwa kiumaga kũrĩ we.

923





 6 Nĩwe rwaro rwakwa rwa ihiga na ũhonokio wakwa, rĩũrĩro rĩakwa irũmu;

Gũtirĩ hĩndĩ ngenyenyeka.

7 Ũhonokio wakwa na riri wakwa ciĩhocetie harĩ Kĩhoti.

Kĩhoti nĩwe rwaro rwakwa rwa ihiga, na rĩũrĩro rĩakwa.

8 Mwĩhokagei we hĩndĩ ciothe, inyuĩ andũ aya.

Mũitũrũragĩrei ngoro cianyu.

Kĩhoti nĩ rĩũrĩro ritũ. (Sela)

9 Ariũ a andũ mahaana ta mĩhũmũ,

Ariũ a andũ nĩ a maheeni.

Mangĩigĩrĩrũo ratiri-inĩ marĩ hamwe, nĩ ahũthũ gũkĩra mĩhũmũ.

10 Mũtikehokage ũtunyani

Kana mwĩhokage ciĩrĩgĩrĩro cia maheeni cia ũici.

Ũtonga wanyu ũngĩingĩha, mũtikaigage ngoro cianyu harĩ guo.

11 Kĩhoti nĩ arĩtie riita rĩmwe, maita merĩ nĩ njiguĩte ũndũ ũyũ:

Atĩ hinya nĩ wa Kĩhoti.

12 O na ũtugi nĩ waku, wee Yahweh,

Nĩ gũkorũo ũrĩhaga o mũndũ kũringana na ciĩko ciake.

THABURI 63

Rwĩmbo rwa Daudi, rĩrĩa aarĩ werũ-inĩ wa Yahuda.

1 O wee Kĩhoti, wee nĩwe Kĩhoti wakwa, njikaraga ngũcũthĩrĩirie.

Nĩ ngũnyoteire.

Nĩ njũrĩtwo nĩ hinya nĩ ũndũ wa gũkwĩrirĩria

924





Ndĩ thĩinĩ wa bũrũri mũũmũ na mũng‘aru, bũrũri ũtarĩ maĩ.

2 Nĩ nguonete ũrĩ handũ harĩa hamũre;

Nĩ nyonete hinya waku o na riri waku.

3 Tondũ ũtugi wa wendo waku nĩ mwega gũkĩra muoyo-rĩ,

Mĩromo yakwa nĩ ĩrĩkũgoocaga.

4 Ngũtũũra ngũgoocaga matukũ mothe ma ũtũũro wakwa;

Ndĩrĩambararagia moko makwa na igũrũ ngakaĩra rĩĩtwa rĩaku.

5 Nĩ njiganĩire na rwĩga rũrĩa rwega makĩria,

Kwoguo kanua gakwa nĩ karĩkũgoocaga na mĩromo ĩrĩ na gĩkeno.

6 Nĩ ngũririkanaga rĩrĩa ndĩ ũrĩrĩ-inĩ wakwa;

Ngecũrania ũhoro waku hĩndĩ ya matuanĩra ma ũtukũ.

7 Tondũ wee nĩwe mũndeithia,

Na ngarũhia ngenete ndĩ kĩĩruru-inĩ kĩa mathagu maku.

8 Niĩ ndĩgwatanĩtie nawe;

Nakuo guoko gwaku kwa ũrĩo gũgaikara kũnũmĩtie.

9 No arĩa mendaga kwananga muoyo wakwa

Magaaikũrũka thĩinĩ wa thĩ kũndũ kũrĩa kũriku mũno.

10 Makaaniinwo na rũhiũ rwa njora;

Magaatuĩka irio cia ngui cia gĩthaka.

11 Ĩndĩ mũthamaki nĩ agaakena nĩ ũndũ wa Kĩhoti.

Mũndũ wothe wĩhĩtaga na rĩĩtwa rĩa Kĩhoti nĩ agaacanjamũka,

Nĩ gũkorũo kanua ka arĩa maheenanagia nĩ gagaakirio.

925





THABURI 64

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri. Rwĩmbo rwa Daudi.

1 Wũũi Kĩhoti, igua mũgambo wakwa ngĩgũthaitha.

Gitĩra muoyo wakwa kuuma harĩ tharĩkĩro njũru cia thũ.

2 Hitha kuuma harĩ mĩbango ya hitho ya andũ arĩa aganu,

Ũhithe kuuma harĩ kĩrĩndĩ kĩa andũ arĩa mekaga maũndũ moru.

3 Rũrĩmĩ rwao marũnooraga o ta rũhiũ rwa njora;

Ciugo ciao ndũrũ-rĩ, macierekagĩria o ta mĩguĩ,

4 Nĩguo marĩ kũrĩa mehithaga marathe mũndũ ũrĩa ũtarĩ na mahĩtia;

Mamũrathaga o na ihenya mategwĩtigĩra.

5 Mathingataga biũ muoroto wao mũũru;

Na magaciira ũrĩa mekũhitha mĩtego yao.

Moragia atĩrĩ: ―Nũũ ũngĩmĩona?‖

6 Macaragia njĩra njerũ cia gwĩka maũndũ moru;

Mathugundaga na hitho mĩbango yao ya wara;

Meciria marĩa makoragwo thĩinĩ wa ngoro ya o ũmwe wao matingĩtaũkĩka.

7 No Kĩhoti nĩ ekũmaratha;

Nĩ megũthecwo nĩ mũguĩ o na ihenya.

8 Rũrĩmĩ rwao ene nĩ rũgũtũma magũe;

Andũ arĩa othe marerorera nĩ mekũinia mĩtwe yao.

9 Nao andũ othe nĩ megwĩtigĩra,

Na mamenyithanie maũndũ marĩa Kĩhoti ekĩte,

Na nĩ mekũgĩa na ũtaũku wĩgiĩ ciĩko ciake.

926




10 Mũndũ ũrĩa mũthingu nĩ egũkenera Yahweh na orĩre harĩ we;

Andũ arĩa othe arũngĩrĩru ngoro nĩ megũcanjamũka.

THABURI 65

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri. Rwĩmbo rwa Daudi.

1 Kĩhoti, rũgooco nĩ rũgwetereire Zayuni;

Nĩ tũkũhingia mĩĩhĩtwa ĩrĩa tũkwĩhĩtĩire.

2 Wee Mũigua wa mahoya, andũ a mĩthemba yothe marĩũkaga kũrĩ wee.

3 Nĩ ndooretio nĩ mahĩtia makwa,

No wee nĩ ũhumbagĩra mehia maitũ.

4 Kũrathimwo nĩ mũndũ ũrĩa wee ũthuuraga na ũkamũrehe hakuhĩ nawe

Nĩguo aikarage kũu nja-inĩ ciaku.

Nĩ tũrĩiganagĩra nĩ ũndũ wa wega wa nyũmba yaku,

Hekarũ yaku nyamũre.

5 Nĩ ũgũtũcokeria mahoya maitũ kũgerera maũndũ ma magegania ma ũthingu,

Wee Kĩhoti wa ũhonokio witũ;

Wee nĩwe Mwĩhoko wa ituri ciothe cia thĩ

Na wa arĩa marĩ kũndũ kũraya mũrĩmo wa iria.

6 Nĩ watũmire irĩma ciĩhande kũgerera hinya waku;

Wee nĩ wĩhumbĩte ũhoti.

7 Nĩ ũhooreragia maria marĩa manene rĩrĩa mekũruruma,

Ũkahooreria makũmbĩ mamo makĩhũũrana na ũkahooreria ngũĩ cia ndũrĩrĩ.

8 Andũ arĩa maikaraga kũndũ kũraya nĩ mekũgega mona imenyithia ciaku;

927





Nĩ ũgũtũma arĩa maikaraga irathĩro nginya o ithũĩro matũrũhie maanĩrĩire.

9 Wee nĩ ũrũmbũyagia thĩ,

Ũgatũma ĩciare mũno na ĩkorũo ĩrĩ noru.

Rũũĩ rũrĩa ruumĩte harĩ Kĩhoti rũiyũrĩte maĩ;

Nĩ ũheaga andũ irio,

Tondũ ũguo nĩguo wathondekire thĩ ĩtariĩ.

10 Nĩ ũihũgagia mĩtaro yayo na ũkaiganania tĩri wayo kũrĩa kũrĩmĩtwo;

Ũmĩororoagia na mbura; ũkarathima maciaro mayo.

11 Nĩ ũhumbaga mwaka thũmbĩ ya wega waku;

Tũcĩra twaku tũkoragwo tũiyũrĩte indo nyingĩ njega.

12 Nyeki ya werũ-inĩ ĩikaraga ĩrĩ nduru,

Natuo tũrĩma tũhumbĩtwo gĩkeno.

13 Kũndũ gwa kũrĩithia kũhumbĩrĩtwo nĩ ndũũru,

Nayo mĩkuru ĩhumbĩrĩtwo nĩ ngano.

Cianagĩrĩra nĩ ũndũ wa ũhootani, ikaina rwĩmbo.

THABURI 66

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri. Rwĩmbo.

1 Anĩrĩrai nĩ ũndũ wa ũhootani mũgooce Kĩhoti, inyuĩ thĩ yothe.

2 Inai nyĩmbo mũgooce rĩĩtwa rĩake itũũgĩru.

Mũhei rũgooco rũrĩ na riri.

3 Ĩrai Kĩhoti atĩrĩ: ―Kaĩ mawĩra maku nĩ ma magegania-ĩ!

Nĩ ũndũ wa hinya waku mũnene,

928





Thũ ciaku nĩ ikũnyitwo nĩ guoya irĩ mbere yaku.

4 Andũ othe thĩinĩ wa thĩ nĩ megũkũinamĩrĩra;

Nĩ mekũina nyĩmbo makũgooce;

Nĩ mekũina nyĩmbo magooce rĩĩtwa rĩaku.‖ (Sela)

5 Ũkai muone mawĩra ma Kĩhoti.

Maũndũ marĩa ekagĩra ariũ a andũ nĩ ma magegania.

6 Nĩ aagarũrire iria rĩgĩtuĩka thĩ nyũmũ;

Andũ makĩringa rũũĩ na magũrũ.

Tũgĩkena mũno nĩ ũndũ wake tũrĩ kũu.

7 We athanaga tene na tene kũgerera hinya wake.

Maitho make maikaraga marũthĩrĩirie ndũrĩrĩ itikagane.

Andũ arĩa aremi matiagĩrĩirũo gwĩtũũgĩria. (Sela)

8 Goocai Kĩhoti witũ, inyuĩ ikundi cia andũ,

Na mũreke mũgambo wa kũmũgooca ũiguĩke.

9 Nĩ atũtũũragia muoyo;

Nĩ agiragĩrĩria magũrũ maitũ matikahĩngwo.

10 Tondũ nĩ ũtũthuthurĩtie, wee Kĩhoti;

O ta ũrĩa betha ĩroragio rĩrĩa ĩgũtherio, ũguo noguo ũtũroranĩtie.

11 Nĩ watũnyitire na neti ya gũtega;

Ũgĩtũkuuithia mũrigo wa gũtũhehenja.

12 Nĩ wetĩkĩririe andũ magere igũrũ ritũ;

Twatuĩkanĩirie mwaki-inĩ na maĩ-inĩ;

Ũgĩcoka ũgĩtũtwara handũ harĩ na ũhurũko.

13 Nĩ ngũka thĩinĩ wa nyũmba yaku ndĩ na magongona magima ma njino;

Nĩ ngũhingia mĩĩhĩtwa ĩrĩa ngwĩhĩtĩire

929


14 Ĩrĩa mĩromo yakwa yeranĩire

Na kanua gakwa gakĩgweta rĩrĩa ndarĩ na mĩtangĩko.

15 Nĩ ngũkũrutĩra magongona ma njino ma nyamũ norie

Hamwe na ndogo ya ndũrũme cia magongona.

Ngũruta ndegwa o hamwe na thenge. (Sela)

16 Ũkai mũthikĩrĩrie, inyuothe arĩa mwĩtigĩrĩte Kĩhoti,

Na nĩ ngũmwĩra maũndũ marĩa anjĩkĩire.

17 Ndamũkaĩire na kanua gakwa

Na ngĩmũgooca na rũrĩmĩ rwakwa.

18 Korũo nĩ harĩ ũndũ mũũru ndaigĩte ngoro-inĩ yakwa,

Yahweh ndangĩanjiguire.

19 No Kĩhoti nĩ aanjiguire;

Nĩ aathikĩrĩirie ihoya rĩakwa.

20 Kĩhoti arogoocwo, o we ũtaateanĩirie ihoya rĩakwa

Kana akĩaga kũnyonia ũtugi wake.

THABURI 67

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri; rũinwo hamwe na inanda cia ndigi. Rwĩmbo.

1 Kĩhoti nĩ egũtũiguĩra tha na atũrathime;

Nĩ egũtũma ũthiũ wake ũtwarĩre (Sela)

2 Nĩguo njĩra yaku ĩmenyeke thĩinĩ wa thĩ yothe,

Na ciĩko ciaku cia kũhonokania imenyeke gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ ciothe.

3 Ikundi cia andũ irokũgooca, wee Kĩhoti;

930





Ikundi ciothe cia andũ irokũgooca.

4 Ndũrĩrĩ nĩ icanjamũke na ikũngũiye ikenete,

Nĩ gũkorũo nĩ ũgaatuĩra ikundi cia andũ na kĩhooto.

Nĩ ũgaatongoria ndũrĩrĩ cia gũkũ thĩ. (Sela)

5 Ikundi cia andũ irokũgooca, wee Kĩhoti;

Ikundi ciothe cia andũ irokũgooca.

6 Thĩ nĩ ĩkaaruta maciaro mayo;

Kĩhoti, o we Kĩhoti witũ, nĩ agaatũrathima.

7 Kĩhoti nĩ agaatũrathima,

Na andũ kuuma ituri ciothe cia thĩ nĩ makaamwĩtigĩra.

THABURI 68

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri. Thaburi ya Daudi. Rwĩmbo.

2 Kĩhoti nĩ arahũke, thũ ciake irohurunjũka,

Na arĩa mamũthũire more mehere mbere yake.

2 Ũromatwara kũraihu, o ta ũrĩa ndogo ĩtwaragwo kũraihu nĩ rũhuho;

O ta ũrĩa mũhũra ũringũkaga ũrĩ mwaki-inĩ-rĩ,

Andũ arĩa aganu nĩ mathire mehere mbere ya Kĩhoti.

3 No andũ arĩa athingu nĩ makene;

Nĩ makene mũno marĩ mbere ya Kĩhoti;

Nĩ macanjamũke na makene.

4 Inĩrai Kĩhoti; inai nyĩmbo mũgooce rĩĩtwa rĩake.

Inĩrai Ũrĩa ũratuĩkanĩria werũ-inĩ mwaraganu.

Yahu nĩrĩo rĩĩtwa rĩake! Kenai mũrĩ mbere yake!

931




 5 Ithe wa arĩa matarĩ maithe, o we ũgitagĩra atumia a ndigwa

Nĩ Kĩhoti, o ũcio ũrĩ gĩikaro-inĩ gĩake kĩamũre.

6 Kĩhoti nĩ aheaga arĩa maikaraga oiki mũciĩ wa gũikara;

Nĩ ohoraga arĩa mohetwo agatũma magaacĩre.

No arĩa aremi megũtũũra bũrũri-inĩ mũng‘aru.

7 ĩĩni Kĩhoti, hĩndĩ ĩrĩa watongoririe andũ aku,

Rĩrĩa watuĩkanĩirie werũ-inĩ, (Sela)

8 Thĩ nĩ yathingithire;

Igũrũ rĩkiuria mbura nĩ ũndũ wa Kĩhoti;

Kĩrĩma gĩa Sinai gĩgĩthingitha nĩ ũndũ wa Kĩhoti, o we Kĩhoti wa Isiraeli.

9 Nĩ watũmire kuure mbura nene, wee Kĩhoti;

Andũ aku arĩa moorĩtwo nĩ hinya, nĩ wamekĩrire hinya.

10 Magĩikara thĩinĩ wa hema ciaku;

Arĩa athĩni nĩ wamaheaga mabataro mao nĩ ũndũ wa wega waku, wee Kĩhoti.

11 Yahweh nĩaatumũrire ũhoro;

Andũ-a-nja arĩa mamenyithanirie ngumo ĩyo maarĩ mbũtũ nene.

12 Athamaki a mbũtũ nĩ morĩte, magathiĩ!

Mũndũ-wa-nja ũrĩa ũtigagwo mũciĩ nĩ agayagĩrũo indo iria itahĩtwo.

13 O na gũtuĩka inyuĩ arũme aya mũkomaga harĩa mĩaki yakĩtio-rĩ,

Nĩ gũgũkorũo na mathagu ma ndutura mahumbĩrĩtwo na betha,

Na njoya cia thahabu ĩrĩa njega.

14 Rĩrĩa El Shaddai aahurunjire athamaki a kuo-rĩ,

Mbarabu nĩ yagũire igũrũ rĩa Zalimoni.

15 Kĩrĩma kĩa Bashani nĩ kĩrĩma gĩa Kĩhoti;

Kĩrĩma kĩa Bashani nĩ kĩrĩma kĩrĩ tũcũmbĩrĩ.

932


16 Nĩ kĩĩ gĩtũmaga inyuĩ irĩma irĩ tũcũmbĩrĩ mũrore mũrĩ na ũiru,

Kĩrĩma kĩrĩa Kĩhoti athuurĩte gĩtuĩke gĩikaro gĩake?

Hatarĩ nganja Yahweh egũtũũra kuo tene na tene.

17 Ngaari cia Kĩhoti cia mbaara nĩ ngiri makũmi maingĩ, nĩ makiri na makiri.

Yahweh nĩ okĩte handũ harĩa hamũre oimĩte Sinai.

18 Wee waambatire igũrũ;

Ũgĩkuua mĩgwate;

Ũkĩĩyoera arũme marĩ ta iheo,

O na arĩa aremi, nĩguo ũikarage gatagatĩ-inĩ kao, wee Yahu, o wee Kĩhoti.

19 Yahweh arorathimwo, o we ũtũteithagia mũrigo witũ o mũthenya,

Kĩhoti ũrĩa wa ma ũtũhonokagia. (Sela)

20 Harĩ ithuĩ-rĩ, El witũ nĩ El ũhonokanagia;

Na Yahweh Mwathi Ũrĩa Mũnene nĩ ahonokagia andũ kuuma harĩ gĩkuũ.

21 Kĩhoti nĩ ekũhehenja mĩtwe ya thũ ciake,

Ahehenje mũtwe wa mũndũ o wothe ũthiaga na mbere na mahĩtia make.

22 Yahweh oigĩte ũũ: ―Nĩ ngũmacokia kuuma Bashani;

Nĩ ngũmacokia kuuma iria-inĩ kũrĩa kũriku mũno,

23 Nĩgetha kũgũrũ gwaku kũhumbĩrũo nĩ thakame

Na rũrĩmĩ rwa ngui ciaku rũgĩe na rwĩga rwaruo kuuma harĩ thũ.‖

24 Monaga kĩrĩndĩ kĩa andũ aku gĩgĩthiĩ kĩrũmanĩrĩire, wee Kĩhoti,

Kĩrĩndĩ kĩa El wakwa, o we Mũthamaki wakwa, kĩerekeire handũ harĩa hamũre.

25 Aini mathiaga matongoretie, nao arĩa marahũũra inanda cia ndigi makamoima thutha;

Na gatagatĩ-inĩ kao gũkoragwo na airĩtu marainia manyanga.

26 Rathimai Kĩhoti, mũrĩ cĩũnganoinĩ; Rathimai Yahweh, inyuĩ muumĩte Kĩhumo-inĩ kĩa Isiraeli.

27 Mũhĩrĩga ũrĩa mũnini wa Benjamini nĩ ũramatooria,

933


O nao anene a Yahuda hamwe na rũkundi rwake,

Anene a Zebuluni, na anene a Nafitali.

28 Kĩhoti waku nĩ oigĩte atĩ nĩ ũrĩkoragwo na hinya.

Onania hinya waku, wee Kĩhoti, o wee wĩkĩte maũndũ nĩ ũndũ witũ.

29 Nĩ ũndũ wa hekarũ yaku ĩrĩa ĩrĩ thĩinĩ wa Yahrushalayim,

Athamaki nĩ marĩkũrehagĩra iheo.

30 Girĩrĩria nyamũ cia gĩthaka iria cikaraga mathanjĩ-inĩ,

Rũũru rwa ndegwa na njaũ ciacio,

O nginya rĩrĩa ikundi cia andũ irĩinamĩrĩra irehe icunjĩ cia betha.

No nĩ ahurunjaga ikundi cia andũ iria ciendete mbaara.

31 Indo cia gĩcango nĩ ikũrehwo kuuma Misiri;

Andũ a Kushi nĩ mekũhiũha nĩguo mahe Kĩhoti iheo.

32 Inyuĩ mothamaki ma thĩ, inĩrai Kĩhoti,

Inai nyĩmbo mũgooce Yahweh, (Sela)

33 Inĩrai ũrĩa ũtuĩkanagĩria igũrũ mũno kuuma o tene.

Atĩrĩrĩ, arurumaga na mũgambo wake, mũgambo wake mũnene.

34 Ĩtĩkĩrai atĩ Kĩhoti nĩ arĩ hinya.

Ũhoti wake mũnene ũrĩ igũrũ rĩa Isiraeli,

Na hinya wake ũrĩ matu-inĩ.

35 Kĩhoti nĩ wa magegania arĩ handũ hake harĩa hamũre na harĩ riri.

Nĩwe El wa Isiraeli,

O we ũheaga andũ hinya na ũhoti.

Kĩhoti arorathimwo.

934




THABURI 69

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri; rũinwo na mũinĩre wa ―Mahũa ma Itoka.‖ Thaburi ya Daudi.

1 Wũũi Kĩhoti, honokia tondũ maĩ marĩ kũnginya ngingoinĩ.

2 Nĩ ndonyereire ndoro-inĩ kũndũ kũriku, kũrĩa gũtarĩ handũ homũ.

Nĩ nyingĩrĩte maĩ-inĩ mariku,

Na ngatwarũo nĩ rũũĩ rũratherera na ihenya.

3 Ndĩ mũnogu nĩ ũndũ wa gũkaya;

Nĩ njũrĩtwo nĩ mĩmero.

Maitho makwa nĩ morĩtwo nĩ hinya o njetereire Kĩhoti wakwa.

4 Arĩa maathũire hatarĩ gĩtũmi

Nĩ aingĩ gũkĩra njuĩrĩ cia mũtwe wakwa.

Arĩa marenda kũniina,

Thũ ciakwa iria imeneete hatarĩ gĩtũmi, nĩ cingĩhĩte.

Ndahatĩrĩirio neane kĩndũ itaaiyĩte.

5 Wee Kĩhoti-rĩ, nĩ ũĩ ũrimũ wakwa,

Na mahĩtia makwa matihithĩtwo maitho-inĩ maku.

6 Arĩa makwĩrĩgagĩrĩra maroaga gũconorithio nĩ ũndũ wakwa,

Wee Mwathi Ũrĩa Mũnene, Yahweh mũnene wa ita.

Arĩa magũcaragia maroaga gũconorithio nĩ ũndũ wakwa,

Wee Kĩhoti wa Isiraeli.

7 Nĩ nyũrũragio nĩ ũndũ waku;

Ũthiũ wakwa ũhumbĩrĩtwo nĩ thoni.

935





 8 Nduĩkĩte mũgeni harĩ ariũ a baba,

Ngatuĩka mũndũ wa kũngĩ harĩ ariũ a maitũ.

9 Kĩyo kĩa nyũmba yaku nĩ kĩndĩte,

Na nĩ ngwĩrĩirũo nĩ inyũrũri cia arĩa makũnyũrũragia.

10 Rĩrĩa ndenyihirie ngĩĩhinga kũrĩa,

Nĩ ndanyũrũririo nĩ ũndũ wa gwĩka ũguo.

11 Rĩrĩa ndehumbire nguo ya ikũnia,

Nĩ ndatuĩkire kĩndũ gĩa kũnyararũo harĩ o.

12 Ũhoro wakwa nĩguo waragio nĩ arĩa maikaraga kĩhingo-inĩ gĩa itũũra,

Nao arĩĩu mainaga igũrũ rĩakwa nyĩmbo-inĩ ciao.

13 No rĩrĩ, ihoya rĩakwa rĩrogũkinyĩra,

Ihinda-inĩ rĩrĩa rĩĩtĩkĩrĩku, wee Yahweh.

Nĩ ũndũ wa ũrĩa ũtugi waku ũingĩhĩte, wee Kĩhoti,

Njokeria kũgerera ciĩko ciaku cia ma cia kũhonokania.

14 Honokia ũndute mũtondo-inĩ;

Ndũkareke ndonyerere.

Honokia kuuma harĩ arĩa mathũire

Na kuuma maĩ-inĩ marĩa mariku.

15 Ndũkareke mũiyũro wa maĩ marĩa maratherera na ihenya ũhuumbĩkanie,

Kana ũreke merio nĩ kũndũ kũrĩa kũriku,

O na kana ũreke hingĩrĩrio kanua-inĩ ga gĩthima.

16 Rĩu Yahweh, njokeria nĩ gũkorũo ũtugi waku nĩ mwega.

Wĩhũgũre na kũrĩ niĩ kũringana na tha ciaku nyingĩ,

17 Na ndũkahithe ndungata yaku ũthiũ waku.

Njĩtĩka na ihenya, tondũ nĩ ndĩratangĩka.

936


18 Ũka hakuhĩ na niĩ ũũhonokie;

Ngũũra kuuma harĩ thũ ciakwa.

19 Nĩ ũĩ ũrĩa nyũrũragio na ngaagĩrũo gĩtĩo o na ngaconorithio.

Nĩ wonaga thũ ciakwa ciothe.

20 Ngoro yakwa nĩ ĩthuthĩkĩte nĩ ũndũ wa kũnyũrũrio, na kĩronda kĩu gĩtingĩhona.

Nderĩgagĩrĩra kuona mũndũ wa kũnjiguĩra tha, no gũtiarĩ o na ũmwe,

Na ngĩĩrĩgĩrĩra andũ a kũnyũmĩrĩria, no ndionire o na ũmwe.

21 No handũ ha irio maaheire thumu,

Na ndanyota makĩhe thiki nyue.

22 Metha yao ĩrotuĩka mũtego harĩ o,

O na kũgaacĩra kwao gũtuĩke kĩndũ gĩa kũmatega.

23 Maitho mao marogĩa nduma maremwo nĩ kuona,

Na ũtũme ciero ciao ciikare ikĩinainaga.

24 Maitũrũrĩre mang‘ũrĩ maku,

Na ũreke marakara maku mahiũ mamakore.

25 Kambĩ yao ĩrotuĩka kũndũ gũtiganĩrie;

Hema ciao iroaga mũndũ wa gũikaraga kuo.

26 Nĩ gũkorũo manyariraga mũndũ ũrĩa wee ũringĩte,

Na magaikara makĩaragia ũhoro wa ruo rwa arĩa ũgurarĩtie.

27 Mongerere mahĩtia mangĩ harĩ mahĩtia mao,

Na ndũkareke makorũo na igai harĩ ũthingu waku.

28 Marothario ibuku-inĩ rĩa arĩa marĩ muoyo,

Na mage kwandĩkwo hamwe na arĩa athingu.

29 No nĩ ndĩranyamarĩka na ndĩ na ruo.

937



Hinya waku wa kũhonokania ũrongitĩra, wee Kĩhoti.

30 Nĩ ngũina nyĩmbo ngooce rĩĩtwa rĩa Kĩhoti,

Na nĩ ngũmũtũũgĩria ngĩmũcokagĩria ngatho.

31 Ũndũ ũcio nĩ ũgũkenia Yahweh gũkĩra ũrĩa angĩkenio nĩ ndegwa,

Gũkĩra ũrĩa angĩkenio nĩ gategwa karĩ na hĩa na mahũngũ.

32 Andũ arĩa enyihia nĩ mekuona ũndũ ũcio na makene.

Inyuĩ arĩa mũracaria Kĩhoti, ngoro cianyu irocokwo nĩ hinya.

33 Nĩ gũkorũo Yahweh nĩ athikagĩrĩria arĩa athĩni,

Na ndangĩnyarara andũ ake arĩa matahĩtwo.

34 Igũrũ na thĩ nĩ imũgooce,

O na maria marĩa manene na kĩrĩa gĩothe gĩthiagĩra thĩinĩ wamo.

35 Nĩ gũkorũo Kĩhoti nĩ ekũhonokia Zayuni

Na nĩ egwaka matũũra ma Yahuda rĩngĩ,

Na nĩ magaatũũra kuo na gũtuĩke igai rĩao.

36 Nĩ gũgaatuĩka igai rĩa njiarũa cia ndungata ciake,

Na andũ arĩa mendete rĩĩtwa rĩake nĩo magaatũũra kuo.

THABURI 70

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri. Thaburi ya Daudi, ya kũhũthĩrũo ĩrĩ kĩririkania.

1 Kĩhoti-ĩĩ, honokia;

Hiũha ũũke ũndeithie, wee Yahweh.

2 Arĩa maracaria ũrĩa mekũnduta muoyo

Maroigua thoni na maconorithio.

938





Arĩa makenaga rĩrĩa ndĩ na thĩna

Marocoka na thutha more maconokete.

3 Arĩa maroiga atĩrĩ: ―Aha! Aha!‖

Marocokithio na thutha maconokete.

4 No arĩa magũcaragia-rĩ,

Nĩ makene na macanjamũke nĩ ũndũ waku.

Arĩa mendete ciĩko ciaku cia kũhonokania nĩ moigage ũũ hingo ciothe:

―Kĩhoti arotũũgĩrio!‖

5 No niĩ ndirĩ hinya na ndĩ mũthĩni;

Ndeithia na ihenya wee Kĩhoti.

Wee nĩwe mũteithia na mũhonokia wakwa;

Wee Yahweh, ndũgaikare ũtokĩte.

THABURI 71

1 Yahweh, tondũ niĩ njũrĩire harĩ wee.

Ndũkanareke njonorithio.

2 Honokia na ũũthare nĩ ũndũ wa ũthingu waku.

Ndegera gũtũ gwaku na ũũhonokie.

3 Tuĩka rwaro rwakwa rwa ihiga rwa kwĩgitia

Harĩa ingĩingĩra hingo ciothe.

Athana nĩguo honokio,

Nĩ gũkorũo wee nĩwe ndũmba yakwa ya ihiga na mwĩgitio wakwa.

4 Wee Kĩhoti wakwa, honokia kuuma harĩ guoko kwa ũrĩa mwaganu,

Ũũhonokie kuuma harĩ guoko kwa mũhinyanĩrĩria ũrĩa wĩkaga maũndũ matarĩ ma kĩhooto.

939




 5 Tondũ wee Yahweh Mwathi Ũrĩa Mũnene nĩwe kĩĩrĩgĩrĩro gĩakwa;

Ndũire ngwĩhokete kuuma ndĩ o mũnyinyi.

6 Ũtũire wĩ mwĩhoko wakwa kuuma rĩrĩa ndaciarirũo;

Wee nĩwe wandutire nda ya maitũ.

Ndĩrĩkũgoocaga hĩndĩ ciothe.

7 Nduĩkĩte ta kĩama harĩ andũ aingĩ,

No wee nĩwe rĩũrĩro rĩakwa irũmu.

8 Kanua gakwa kaiyũire rũgooco rwaku;

Njaragia ũhoro wa riri waku mũthenya wothe.

9 Ndũkanandiganĩrie rĩrĩa ngaakũra;

Ndũkanandige rĩrĩa ngaakorũo itarĩ na hinya.

10 Thũ ciakwa ciaragia ndeto cia kũnjũkĩrĩra,

Na arĩa macaragia ũrĩa mekũnduta muoyo magaciira marĩ hamwe,

11 Makoiga: ―Kĩhoti nĩ amũtiganĩirie.

Mũteng‘eriei mũmũnyite, tondũ ndarĩ na mũndũ wa kũmũhonokia.‖

12 Wũũi Kĩhoti, ndũgaikare haraya na niĩ.

Hiũha ũũke ũndeithie, wee Kĩhoti wakwa.

13 Arĩa maranjũkĩrĩra-rĩ,

Maroconorithio na mathire.

Arĩa mendaga nyone ũũru

Marohumbwo nĩ thoni na gĩconoko.

14 No niĩ-rĩ, nĩ ngũthiĩ na mbere gweterera;

Nĩ ngũkũgooca o na makĩria.

15 Kanua gakwa nĩ karĩaragia ũhoro wa ũthingu waku,

940



Gakaria ũhoro wa ciĩko ciaku cia kũhonokania mũthenya wothe,

O na gũtuĩka nĩ nyingĩ mũno ũndũ itangĩhota gũtaũkĩrũo.

16 Nĩ ngũthiĩ na menyithanie ũhoro wa ciĩko ciaku cia hinya,

Wee Yahweh Mwathi Ũrĩa Mũnene;

Nĩ ngũgweta ũthingu waku, o waku wiki.

17 ĩĩni Kĩhoti, ũtũire ũndutaga kuuma ndĩ o mũnyinyi,

Na nginya rĩu thiaga o na mbere kũmenyithania mawĩra maku ma magegania.

18 Wee Kĩhoti, o na ndakũra na ngĩe mbuĩ, ndũkanandiganĩrie.

Reke menyithie rũciaro rũrĩa rũroka ũhoro wa hinya waku

Na menyithanie ũhoro wa ũhoti waku kũrĩ arĩa othe magooka thutha.

19 Ũthingu waku, wee Kĩhoti, ũkinyĩte o igũrũ;

Nĩ wĩkĩte maũndũ manene;

Wee Kĩhoti-rĩ, nũũ ũhaana tawe?

20 O na gũtuĩka nĩ ũtũmĩte ngorũo na mĩtangĩko na mathĩna maingĩ,

Njĩkĩra hinya rĩngĩ;

Nduta kuuma kũndũ kũrĩa kũriku mũno thĩinĩ wa thĩ.

21 Tũma ũnene wakwa wongerereke

Ningĩ ũthiũrũrũkĩrie na ũnyũmĩrĩrie.

22 Na niĩ nĩ ngũkũgooca na kĩnanda kĩa ndigi

Nĩ ũndũ wa wĩhokeku waku, wee Kĩhoti wakwa.

Nĩ ngũina nyĩmbo ngũgooce ngĩhũũraga kĩnanda kĩa mũgeeto,

Wee Ũrĩa Mwamũre wa Isiraeli.

23 Mĩromo yakwa nĩ ĩkwanĩrĩra ĩkenete ngĩkũinĩra nyĩmbo cia gũkũgooca,

Nĩ gũkorũo nĩ ũhonoketie muoyo wakwa.

941



24 Rũrĩmĩ rwakwa rũrĩaragia ũhoro wa ũthingu waku mũthenya wothe,

Tondũ arĩa mendaga nyone ũũru nĩ mekũigua thoni na maconorithio.

THABURI 72

Thaburi ĩgiĩ Suleimani.

1 Rĩu Kĩhoti, menyithia mũthamaki matuĩro maku,

Na ũhe mũriũ wa mũthamaki ũthingu waku.

2 Arotetagĩra andũ aku na ũthingu,

Nao andũ aku arĩa matarĩ hinya amatetagĩre na kĩhooto.

3 Irĩma irorehagĩra andũ thayũ,

Natuo tũrĩma tũrehage ũthingu.

4 Arogitagĩra arĩa matarĩ hinya gatagatĩ-inĩ ka andũ aku,

Nĩ ahonokagie ciana cia athĩni,

Na akahehenja mũtunyani.

5 Megũtũũra magwĩtigĩrĩte ihinda rĩothe rĩrĩa riũa rĩgũkorũo ho

Na rĩrĩa rĩothe mweri ũgũtũũra,

Nginya njiarũa na njiarũa.

6 Akaahaana ta mbura ĩrĩa yuragĩra nyeki ĩrĩa ĩrengetwo,

Ta mbura ĩrĩa ĩtũmaga thĩ ĩgunye.

7 Matukũ-inĩ make arĩa athingu nĩ makaagaacĩra,

Naguo thayũ nĩ ũkaaingĩha o nginya rĩrĩa mweri ũtagaakorũo ho.

8 Agaakorwo na wathani kuuma iria rĩmwe nginya rĩrĩa rĩngĩ

Na kuuma Rũũĩ-inĩ nginya ituri cia thĩ.

942





 9 Arĩa maikaraga werũ-inĩ nĩ makaainamĩrĩra mbere yake,

Na thũ ciake nĩ igaacũna rũkũngũ.

10 Athamaki a Tarishishi na a icigĩrĩra nĩ makaarĩha igooti.

Athamaki a Sheba na a Seba nĩ makaamũhe iheo.

11 Athamaki othe nĩ makaainamĩrĩra mbere yake,

Na ndũrĩrĩ ciothe nĩ ikaamũtungatĩra.

12 Nĩ gũkorũo nĩ akaahonokia athĩni arĩa makayaga makĩhoya ũteithio,

O na mũndũ ũrĩa ũtarĩ hinya hamwe na ũrĩa wothe ũtarĩ na wa kũmũteithia.

13 Andũ arĩa matarĩ hinya na arĩa athĩni nĩ akaamaiguĩra tha,

Na nĩ akaahonokia mĩoyo ya arĩa athĩni.

14 Nĩ akaamahonokia matige kũhinyĩrĩrio na gwĩkwo maũndũ ma ũhinya,

Na thakame yao nĩ ĩgaakorũo ĩrĩ ya bata mũno maitho-inĩ make.

15 Arotũũra na aheo thahabu ya Sheba.

Arohoyagĩrũo nĩ andũ hĩndĩ ciothe,

Na arathimagwo mũthenya wothe.

16 Nĩ gũgaakorũo na ngano nyingĩ thĩinĩ wa thĩ;

Ĩgaakorũo ĩrĩ nyingĩ mũno irĩma igũrũ.

Maciaro make makaaingĩha ta ma Lebanoni,

Na thĩinĩ wa matũũra andũ magaacanũka ta mĩmera ĩrĩa ĩkũraga thĩinĩ wa thĩ.

17 Rĩĩtwa rĩake rĩrotũũra tene na tene,

Na rĩtũũre rĩtheremaga ihinda rĩothe rĩrĩa riũa rĩgũkorũo ho.

Andũ nĩ megwatĩre kĩrathimo kũgerera harĩ we;

Ndũrĩrĩ ciothe iromwĩtaga mũndũ mũkenu.

18 Yahweh Kĩhoti arorathimwo, o we Kĩhoti wa Isiraeli,

O we wiki wĩkaga maũndũ ma magegania.

943


19 Rĩĩtwa rĩake itũũgĩru rĩrathimwo tene na tene,

Na riri wake ũroiyũra thĩinĩ wa thĩ yothe.

Amein na Amein.

20 Ũcio nĩguo mũthia wa mahoya ma Daudi, mũrũ wa Jesii.

THABURI 73

Rwĩmbo rwa Asafu.

1 Kĩhoti nĩ mwega mũno harĩ Isiraeli, harĩ arĩa matarĩ na ũũru ngoro.

2 No niĩ-rĩ, magũrũ makwa maatigĩtie hanini kũũra njĩra;

Makinya makwa maarĩ hakuhĩ gũtindirũka.

3 Nĩ gũkorũo nĩ ndaiguaga ũiru nĩ ũndũ wa arĩa etĩi

Ndona thayũ wa arĩa aganu.

4 Tondũ matikuaga gĩkuũ kĩa ruo;

Makoragwo na ũgima mwega wa mwĩrĩ.

5 Matitangĩkaga ta andũ arĩa angĩ,

Kana makanyamarĩka ta andũ arĩa angĩ.

6 Nĩ ũndũ ũcio, mwĩtĩo nĩguo mũgathĩ wao;

Naguo ũhinya ũmahumbagĩra ta nguo.

7 Ũgaacĩru wao ũtũmaga maitho mao moimĩre;

Indo ciao ikĩrĩte ũrĩa ngoro ciao ingĩĩcirĩria.

8 Nĩ andũ aungumania na maragia na kĩnyũrũri makoiga maũndũ moru.

Mehĩtaga marĩ na mwĩtĩo ũrĩa mekũhinyanĩrĩria.

9 Makĩaria-rĩ, maragia ta marĩ igũrũ matu-inĩ,

944





Nacio nĩmĩ ciao ciaragia na mwĩtĩo thĩinĩ wa thĩ.

10 Nĩkĩo andũ ake mathiaga kũrĩ o,

Na makanyua kuuma maĩ-inĩ mao maingĩ.

11 Moragia atĩrĩ: ―El angĩmenya atĩa?

Hihi Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno nĩ aramenya ũrĩa kũrekĩka?‖

12 Acio nĩo andũ arĩa aganu, arĩa monaga maũndũ mega hĩndĩ ciothe.

Maikaraga makĩongagĩrĩra ũtonga wao.

13 Ti itherũ ndũũrĩtie ngoro yakwa ĩtarĩ na ũcuke o tũhũ

Na ngathambia moko makwa kuonania ndirĩ ũcuke o tũhũ.

14 Ndaikaraga ngĩtangĩkaga mũthenya mũgima;

Ndarũngagwo rũcinĩ o rũcinĩ.

15 No korũo nĩ ndoigire maũndũ macio,

Nĩ ingĩakunyanĩire andũ aku.

16 Rĩrĩa ndageririe gũtaũkĩrũo nĩ ũndũ ũcio,

Ndaiguaga ũgĩthumbũra

17 O nginya rĩrĩa ndaingĩrire handũ harĩa hamũre na harĩ riri ha El,

Na ngĩmenya ũhoro wa matukũ mao ma thutha-inĩ.

18 Ti itherũ ũmaigaga handũ hatenderũ.

Ũtũmaga magũe makanangĩka.

19 Kaĩ nĩ manangĩkaga na ihenya-ĩ!

Mũthia wao ũkinyaga o rĩmwe na mũthiro wao ũgakorũo ũrĩ mũũru mũno!

20 Ĩĩni Yahweh, o ta ũrĩa kĩroto kĩriganagĩra mũndũ okĩra,

No taguo ũgaateanĩria ũnene wao rĩrĩa wee ũkaarahũka.

21 No ngoro yakwa yarĩ na marũrũ,

Na thĩinĩ wakwa nĩ ndaiguaga ruo rũnene.

945


22 Nĩ ndagĩte wĩcirio na ndiarĩ na ũtaũku;

Ndatariĩ o ta nyamũ ĩtarĩ wĩcirio maitho-inĩ maku.

23 Ĩndĩ rĩu ndĩ hamwe nawe hĩndĩ ciothe;

Nĩ ũnyitĩte guoko gwakwa kwa ũrĩo.

24 Ũndongoragia na ũtaaro waku,

Na thutha ũcio nĩ ũgũtũma ngĩe na riri.

25 Nũũ ũngĩ ndĩ nake kũu igũrũ?

Ndĩ nawe-rĩ, gũtirĩ kĩndũ ingĩĩrirĩria gũkũ thĩ.

26 Mwĩrĩ wakwa na ngoro yakwa no ciage hinya,

No Kĩhoti nĩwe rwaro rwa ihiga rwa ngoro yakwa na rwĩga rwakwa tene na tene.

27 Ti itherũ arĩa maikaraga haraihu nawe nĩ magaathira.

Nĩ ũkaaniina mũndũ wothe ũgũtiganagĩria nĩ ũndũ wa kwaga wĩhokeku.

28 No niĩ-rĩ, gũkuhĩrĩria Kĩhoti nĩkuo kwega na niĩ.

Yahweh Mwathi Ũrĩa Mũnene nĩwe nduĩte rĩũrĩro rĩakwa,

Nĩgetha menyithanagie mawĩra maku mothe.

THABURI 74

Maskili. Thaburi ya Asafu.

1 Ũũ Kĩhoti, nĩ kĩĩ gĩtũmĩte ũtũrege nginya tene na tene?

Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte ũcinwo nĩ marakara kwerekera rũũru rũrĩa ũrĩithagia?

2 Ririkana andũ arĩa wegĩrĩire nao tene mũno,

Mũhĩrĩga ũrĩa wakũũrire ũtuĩke igai rĩaku.

946






Ririkana Kĩrĩma gĩa Zayuni, kĩrĩa wee wanatũũra.

3 Erekeria makinya maku harĩ kũndũ kũrĩa gũtũũrĩte kũrĩ kwanangĩku.

Thũ nĩ ĩthũkangĩtie indo ciothe thĩinĩ wa handũ harĩa hamũre.

4 Thũ ciaku nĩ ciararamire irĩ thĩinĩ wa handũ haku harĩa ũthathayagĩrio.

Hau nĩho ihandĩte marũũri ma cio matuĩke imenyithia.

5 Ciahaanaga ta andũ moeire mũtitũ mũtumanu mathanwa.

6 Cioinangire mĩcongo ya ho yothe, ikĩhũthĩra mathanwa na tarimbo cia kĩgera.

7 Nĩ ciacinire handũ haku harĩa hamũre.

Igĩthahia gĩikaro kĩrĩa kĩamũre gĩĩtanĩtio na rĩĩtwa rĩaku, igĩkĩmomora gĩkĩgũa thĩ.

8 Irĩ hamwe na njiarũa ciacio cioigire ũũ ngoro-inĩ:

―Kũndũ guothe kũrĩa El athathayagĩrio thĩinĩ wa bũrũri no mũhaka gũcinwo.‖

9 Gũtirĩ na imenyithia tũrona;

Gũtirĩ na mũnabii o na ũmwe,

Na gũtirĩ mũndũ gatagatĩ-inĩ gaitũ ũĩ ũndũ ũyũ ũgũikara ũguo nginya rĩ.

10 Ũũ Kĩhoti, thũ ĩgũtũũra ĩkũnyũrũragia nginya rĩ?

Hihi thũ ĩgũtũũra yagĩire rĩĩtwa rĩaku gĩtĩo tene na tene?

11 Ũgiragĩrĩria guoko gwaku nĩkĩ, guoko gwaku kwa ũrĩo?

Kũrute gĩthũri-inĩ gĩaku na ũmaniine.

12 No Kĩhotii nĩwe Mũthamaki wakwa kuuma o tene,

O we wĩkaga ciĩko cia kũhonokania thĩinĩ wa thĩ.

13 Kũgerera hinya waku nĩ woinjugire iria;

Nĩ wahehenjire mĩtwe ya nyamũ nene cia iria-inĩ irĩ thĩinĩ wa maĩ.

14 Nĩ wahehenjire mĩtwe ya Leviathani;

Na ũkĩmĩheana kũrĩ andũ ĩtuĩke irio, kũrĩ arĩa maikaraga werũ-inĩ.

15 Nĩ watũrĩkirie marima nĩguo kũgĩe na matherũkĩro na tũrũũĩ;

947


Nĩ watũmire njũũĩ iria itũire ithereraga ihũe.

16 Mũthenya nĩ waku, o na ũtukũ no waku.

Nĩ wathondekire ũtheri na riũa.

17 Nĩ wekĩrire mĩhaka yothe ya thĩ;

Ũgĩtũma kũgĩe hĩndĩ ya ũrugarĩ na hĩndĩ ya heho.

18 Ririkana inyũrũri cia thũ, wee Yahweh,

Ũririkane ũrĩa andũ arĩa akĩgu magaga kũhe rĩĩtwa rĩaku gĩtĩo.

19 Ndũkaneane muoyo wa ndutura yaku harĩ nyamũ cia gĩthaka.

Andũ aku arĩa matarĩ hinya-rĩ, ndũkariganĩrũo nĩ mĩoyo yao tene na tene.

20 Ririkana kĩrĩkanĩro kĩrĩa warĩkanĩire na ithuĩ,

Tondũ kũndũ kũrĩa gũkoragwo na nduma thĩinĩ wa thĩ kũiyũrĩte ciikaro cia arĩa mekaga maũndũ
ma ũhinya.

21 Ũrĩa ũthuthĩkĩte aroaga gũcoka akuĩte ngoro;

Arĩa matarĩ hinya o na arĩa athĩni marogooca rĩĩtwa rĩaku.

22 Arahũka, wee Kĩhoti, wĩtetere ciira-inĩ waku.

Ririkana ũrĩa andũ arĩa akĩgu makũnyũrũragia mũthenya wothe.

23 Ndũkariganĩrũo nĩ maũndũ marĩa thũ ciaku iroiga.

Inegene rĩa arĩa magũkararagia rĩambataga na igũrũ hingo ciothe.

THABURI 75

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri. Rũinwo na mũinĩre wa ―Ndũkarehe Mwanangĩko.‖ Thaburi ya Asafu.
Rwĩmbo.

1 Nĩ tũragũcokeria ngatho wee Kĩhoti, nĩ tũragũcokeria ngatho;

948






Rĩĩtwa rĩaku rĩrĩ hakuhĩ

Na andũ nĩ maragia ũhoro wa mawĩra maku ma magegania.

2 Wee uugaga atĩrĩ: ―Rĩrĩa ndatua ihinda rĩna,

Nduanagĩra ciira na kĩhooto.

3 Rĩrĩa thĩ yatwekirio, hamwe na arĩa othe maikaraga thĩinĩ wayo,

Nĩ niĩ ndatũmire itugĩ ciayo ciikare irĩ nũmu.‖ (Sela)

4 Njĩraga arĩa egani atĩrĩ, ―Mũtikegane,‖

Nao arĩa aganu ngameera, ―Mũtigatũũgĩrie hinya wanyu.

5 Mũtigatũũgĩrie hinya wanyu na igũrũ

Kana mwarie na mwĩtĩo.

6 Tondũ ũtũũgĩru nduumaga

Mwena wa irathĩro kana wa ithũĩro kana wa mũhuro.

7 Nĩ gũkorũo Kĩhoti nĩ Mũtuanĩri Ciira.

Anyihagia mũndũ ũmwe agatũũgĩria ũrĩa ũngĩ.

8 Yahweh arĩ na gĩkombe guoko-inĩ gwake;

Ndibei nĩ ĩraruta mũhũyũ na nĩ ĩtukanĩtio biũ.

Hatarĩ nganja nĩ ekũmĩita,

Na arĩa othe aganu thĩinĩ wa thĩ nĩ mekũmĩnyua, o nginya itaata rĩa mũico.‖

9 No niĩ-rĩ, ngũtũũra menyithanagia ũndũ ũcio tene na tene;

Nĩ ndĩrĩinaga nyĩmbo cia kũgooca Kĩhoti wa Jakubu.

10 Nĩ gũkorũo oigaga atĩrĩ: ―Nĩ ngũniina hinya wothe wa arĩa aganu,

No hinya wa arĩa athingu nĩ ũgũtũũgĩrio.‖

949





THABURI 76

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri; rũinwo hamwe na inanda cia ndigi. Rwĩmbo rwa Asafu.

1 Kĩhoti nĩ oĩkaine thĩinĩ wa Yahuda;

Rĩĩtwa rĩake nĩ inene thĩinĩ wa Isiraeli.

2 Gĩthũnũ gĩake kĩrĩ Salemu,

Na gĩikaro gĩake kĩrĩ Zayuni.

3 Kũu nĩkuo ooinangĩire mĩguĩ yaakanaga mwaki ya ũta,

Akiunanga ngo na rũhiũ rwa njora na matharaita mangĩ ma mbaara. (Sela)

4 Wee nĩ ũcangararĩte mũno;

Ũrĩ na riri gũkĩra irĩma cia nyamũ iria ihĩtagwo.

5 Andũ arĩa marĩ ũmĩrĩru wa ngoro nĩ matunyĩtwo indo ciao.

Nĩ makomete toro;

Njamba ciothe cia ita itiarĩ na hinya.

6 Nĩ ũndũ wa iherithia rĩaku wee Kĩhoti wa Jakubu,

Mũtwarithia wa ngaari ya mbarathi nĩ akomete toro mũritũ o hamwe na mbarathi.

7 Wee wiki nowe wa gwĩtigĩrũo.

Nũũ ũngĩhota gwĩtiiria marakara maku manene?

8 Wamenyithanirie ituĩro ũrĩ o igũrũ;

Thĩ ĩgĩĩtigĩra na ĩgĩkira,

9 Rĩrĩa Kĩhoti aarahũkire ahingie ituĩro,

Nĩguo ahonokie andũ arĩa othe ahooreri thĩinĩ wa thĩ. (Sela)

10 Tondũ marakara ma andũ magaatũma wee ũgoocwo;

950





Na nĩ ũkeegemia na matigari ma marakara mao.

11 Mwĩhĩtei mĩĩhĩtwa kũrĩ Yahweh Kĩhoti wanyu na mũmĩhingie,

Arĩa othe mamũthiũrũrũkĩirie nĩ makĩmũrehere kĩheo ũcio we wa gwĩtigĩrwo.

12 Nĩ ekũniina mwĩtĩo wa atongoria;

Nĩ atũmaga athamaki a thĩ mainaine nĩ guoya.

THABURI 77

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri; kũringana na mũinĩre wa Jeduthuni.

Thaburi ya Asafu. Rwĩmbo.

1 Nĩ ndakaĩre Kĩhoti na mũgambo wakwa;

Nĩ ndakaĩre Kĩhoti, nake akĩnjigua.

2 Mũthenya ũrĩa ndarĩ na mĩtangĩko ndethire Yahweh.

Ũtukũ ngĩtambũrũkia moko makwa kũrĩ we itegũtigithĩria.

No ndiaiguire ngĩũmĩrĩrio.

3 Rĩrĩa ndaririkanire Kĩhoti, nĩ gũcaya ndacaire;

Nĩ ndatangĩkaga na ngorũo nĩ hinya. (Sela)

4 Nĩ ũgiragĩrĩria imone ciakwa itikahingĩke;

Nĩ ndangĩkĩte na ndingĩhota kwaria.

5 Nĩ ndĩĩciragia ũhoro wa matukũ marĩa ma tene,

Ngeciria ũhoro wa mĩaka ya tene mũno.

6 Ũtukũ nĩ ndirikanaga rwĩmbo rwakwa;

Ngecũrania ngoro-inĩ yakwa;

951






Ngathuthuria na kĩyo.

7 Hihi Yahweh egũtũũra atũtiganĩirie tene na tene?

Kaĩ gũtarĩ hĩndĩ ĩngĩ agaatũiguĩra tha?

8 Tha ciake-rĩ, kaĩ ciathirire tene na tene?

Kaĩ gũtarĩ rũciaro rũkoona kĩĩranĩro gĩake gĩkĩhinga?

9 El-rĩ, kaĩ ariganĩirũo kũiguanĩra tha,

Kana hihi marakara make nĩ matũmĩte tha ciake inyihe? (Sela)

10 Hihi no mũhaka njikare ngiugaga atĩrĩ: ―Ũndũ ũyũ nĩguo ũtũmaga ndangĩke:

Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno nĩ acenjetie mwĩkĩre wake wa maũndũ gũtwerekera‖?

11 Nĩ ngũririkana mawĩra ma Yahu;

Nĩ ngũririkana ciĩko ciaku cia magegania iria wekire tene.

12 Na nĩ ngwĩcũrania igũrũ rĩgiĩ mawĩko maku mothe

Na ndĩcũranie ũhoro wa maũndũ marĩa wĩkĩte.

13 Njĩra ciaku nĩ nyamũre, wee Kĩhoti.

El, nĩ Kĩhoti ũrĩkũ ũngĩ mũnene tawe?

14 Wee nĩwe El ũrĩa wĩkaga maũndũ ma magegania.

Nĩ ũguũrĩirie ikundi cia andũ hinya waku.

15 Nĩ ũhonoketie andũ aku kũgerera hinya waku,

Ũkahonokia ciana cia Jakubu na cia Jusufu. (Sela)

16 Maĩ nĩ maakuonire, wee Kĩhoti;

Maĩ nĩ maakuonire na magĩtangĩka.

Namo maĩ marĩa mariku makĩinaina.

17 Matu nĩ mooiririe mbura.

Igũrũ matu-inĩ gũkĩruruma,

Na mĩguĩ yaku ĩkĩrathũka kũndũ na kũndũ.

952


18 Mũgambo wa mũrurumo waku watariĩ ta wa magũrũ ma ngaari cia mbarathi;

Nayo mĩhenũko ya rũheni ĩkĩmũrĩka thĩ ĩrĩa ĩikaragwo;

Thĩ ĩkĩinaina na ĩgĩthingitha.

19 Njĩra yaku yatuĩkanĩirie iria-inĩ,

Na gacĩra gaku gagĩtuĩkanĩria maĩ-inĩ maingĩ;

No makinya maku matingĩonekire harĩa maagereire.

20 Watongoririe andũ aku o ta rũũru,

Marĩ rungu rwa Musa na Haruni.

THABURI 78

Maskili.

Thaburi ya Asafu.

1 Thikĩrĩriai watho wakwa, inyuĩ andũ akwa;

Tegai gũtũ kwanyu mũigue ciugo cia kanua gakwa.

2 Nĩ ngũtumũra kanua gakwa njarie na thimo.

Nĩ ngũgweta ndaĩ cia mahinda ma tene.

3 Maũndũ marĩa tũiguĩte na tũkamenya,

Marĩa tũtaarĩirio nĩ maithe maitũ,

4 Tũtikũmahitha ciana ciao;

Nĩ tũkeera rũciaro rũrĩa rũgooka

Ciĩko cia kũgoocwo cia Yahweh o hamwe na hinya wake,

Maũndũ ma magegania marĩa ekĩte.

5 Nĩ aahandire kĩririkania thĩinĩ wa Jakubu

953





Na akĩiga watho thĩinĩ wa Isiraeli;

Agĩatha maithe maitũ ma tene

Mamenyithie ciana ciao maũndũ macio,

6 Nĩgetha rũciaro rũrĩa rũgooka,

Ciana iria itarĩ iraciarũo, imenye maũndũ macio.

Nacio ikeera ciana ciacio.

7 Nĩgetha ciige mwĩhoko wacio harĩ Kĩhoti.

Itikanariganĩrũo nĩ mawĩra ma El

No irũmagĩrĩre maathani make.

8 Nacio itikanahaane ta maithe ma cio ma tene,

Rũciaro rũrĩa rwarĩ rũremi na rũtaarĩ rwathĩki,

Rũciaro rwarĩ na ngoro ĩtakindĩirie

Na roho waruo ndwarĩ mwĩhokeku harĩ El.

9 Aefiraimu nĩ meehaarĩirie na ũta,

No makĩhũndũka mũthenya wa mbaara.

10 Matiarũmirie kĩrĩkanĩro gĩa Kĩhoti

Na nĩ maaregire kũrũmĩrĩra watho wake.

11 Ningĩ nĩ maariganĩirũo nĩ maũndũ marĩa eekĩte,

Mawĩra make ma magegania marĩa aamonetie.

12 Nĩ eekĩte maũndũ ma magegania maithe mao ma tene makĩĩyonagĩra,

Thĩinĩ wa bũrũri wa Misiri, gĩcigo-inĩ kĩa Zoani.

13 Aagayanirie iria nĩguo matuĩkanĩrie thĩinĩ warĩo,

Na agĩtũma maĩ marũgame ta rũthingo.

14 Mũthenya aamatongoragia na itu

954



Naguo ũtukũ wothe akamatongoria na ũtheri wa mwaki.

15 Nĩ aatũranirie ndwaro cia mahiga werũ-inĩ,

Akĩreka manyue maĩ nginya maiganie ta arĩ maĩ ma kũndũ kũrĩa kũriku.

16 Nĩ aatũmire tũrũũĩ tuume ndũmba-inĩ ya ihiga

Na agĩtũma maĩ matherere ta njũũĩ.

17 Ĩndĩ o magĩthiĩ na mbere kũmwĩhĩria

Na njĩra ya kũremera Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno marĩ kũu werũ-inĩ;

18 Makĩgeria El ngoro-inĩ ciao

Na njĩra ya gwĩtia irio iria meeriragĩria.

19 Nĩ ũndũ ũcio makĩaria ciugo cia gũũkĩrĩra Kĩhoti,

Makiuga atĩrĩ: ―Hihi El no ahote kwara metha werũ-inĩ?‖

20 Nĩ aagũthire rwaro rwa ihiga

Namo maĩ magĩtherera na tũrũũĩ tũkĩiyũra.

No makĩũria atĩrĩ: ―Hihi no ahote gũtũhe nginya mũgate,

Kana ahe andũ ake nyama?‖

21 Rĩrĩa Yahweh aaiguire ciugo ciao, akĩrakara mũno;

Agĩtũma mwaki ũtharĩkĩre Jakubu,

Na marakara make magĩũkĩrĩra Isiraeli

22 Tondũ mationanirie wĩtĩkio harĩ Kĩhoti;

Matiehokire ũhoti wake wa kũmahonokia.

23 Nĩ ũndũ ũcio agĩatha matu marĩa marĩ igũrũ,

Na akĩhingũra mĩrango ya igũrũ.

24 Agĩikara akĩmoiragĩria maana nĩguo marĩe;

Akĩmahe ngano ya igũrũ.

25 Andũ makĩrĩa mũgate wa arĩa marĩ hinya;

955


Akĩmahe wa kũigana ũrĩa ũngĩamahũnirie.

26 Aatũmire igũrũ kũgĩe rũhuho rwa mwena wa irathĩro

Na agĩtũma rũhuho rwa mwena wa mũhuro rũhurutane nĩ ũndũ wa hinya wake.

27 Akĩmaikũrũkĩria nyama nyingĩ ta rũkũngũ,

Nyoni nyingĩ ta mũthanga wa iria-inĩ.

28 Agĩtũma igũe thĩinĩ wa kambĩ yake,

Gũthiũrũrũkĩria hema ciake.

29 Nao makĩrĩa makĩhũna mũno;

Aamaheire kĩrĩa meeriragĩria.

30 No matanahingia merirĩria mao biũ,

O marĩ na irio tũnua-inĩ twao,

31 Marakara ma Kĩhoti makĩmokĩrĩra.

Akĩũraga arũme arĩa maarĩ na hinya gatagatĩ-inĩ kao;

Akĩniina anake a Isiraeli.

32 O na ekĩte ũguo, nĩ meehirie o na makĩria,

Na mationanirie wĩtĩkio harĩ mawĩra make ma magegania.

33 Nĩ ũndũ ũcio agĩtũma matukũ mao makinye mũthia o ta arĩ mĩhũmũ,

Na agĩtũma mĩaka yao ĩkinye mũthia kũgerera maũndũ ma hinahi ma kũmakania.

34 No nĩ maamũcaragia rĩrĩa rĩothe oraga amwe ao;

Nĩ maacokaga magetha El,

35 Makĩririkanaga atĩ Kĩhoti nĩwe warĩ Rwaro Rwao rwa Ihiga

Na atĩ El Elyon nĩwe warĩ Mũkũũri wao.

36 No nĩ maageririe kũmũheenia na kanua kao

Na makĩmũheenia na rũrĩmĩ rwao.

956



37 Ngoro yao ndĩarũngĩrĩire wega harĩ we;

Na matiarĩ akĩndĩrĩku biũ kĩrĩkanĩro-inĩ gĩake.

38 No we nĩ aaringagwo nĩ tha;

Nĩ aamohagĩra mehia mao na ndaamaniinaga.

Kaingĩ nĩ aagiragĩrĩria marakara make

Handũ ha kwarahũra mang‘ũrĩ make mothe.

39 Tondũ nĩ aaririkanaga atĩ maarĩ o andũ tu,

Rũhuho rũrĩa rũhurutanaga rũgathiĩ na rũticokaga.

40 Nĩ kaingĩ maamũremagĩra marĩ werũ-inĩ

Na makamũiguithia ũũru kũu werũ-inĩ.

41 Nĩ maageragia El maita maingĩ,

Na magatũma Ũrĩa Mwamũre wa Isiraeli anyitwo nĩ kĩeha.

42 Matiaririkanaga hinya wake,

Mũthenya ũrĩa aamahonokirie kuuma harĩ thũ,

43 Ũrĩa oonanirie imenyithia ciake bũrũri-inĩ wa Misiri

Na ciama ciake gĩcigo-inĩ kĩa Zoani,

44 Na ũrĩa aagarũrire maĩ ma mĩtaro ya Misri magĩtuĩka thakame

Andũ makĩremwo kũnyua maĩ ma tũrũũĩ twao.

45 Akĩmatũmĩra ngi nyingĩ nĩguo imarũme

Na akĩmarehera ciũra imanyamarie.

46 Aaneanire mĩmera yao kũrĩ ngigĩ iria irĩ mũkoroko,

Na maciaro ma wĩra wao akĩmaneana kũrĩ ngigĩ iria ithiaga irĩ gĩkundi.

47 Nĩ aanangire mĩthabibũ yao kũgerera mbura ya mbembe

Na mĩkũyũ yao kũgerera mbembe cia mbura.

957



48 Aahũũrire nyamũ ciao cia gũkuua mĩrigo na mbura ya mbembe

Na akĩringa mahiũ mao na rũheni.

49 Akĩmaitũrũrĩra marakara make mahiũ,

Mathũgũta na mang‘ũrĩ na marũrũ,

Mbũtũ cia araika ikĩmarehera mwanangĩko.

50 Nĩ aatemeire marakara make njĩra.

Ndaamahonokirie kuuma harĩ gĩkuũ;

Na akĩmaneana harĩ mũrimũ mũũru.

51 Mũthia-inĩ akĩniina marigithathi mothe ma Misiri,

Kĩambĩrĩria kĩa ũhoti wao wa ũciari hema-inĩ cia Hamu.

52 Agĩcoka akĩruta andũ ake kuo o ta rũũru

Na akĩmatongoria ta ng‘ondu kũu werũ-inĩ.

53 Aamatongoririe na njĩra ya thayũ,

Na matiarĩ na guoya;

Thũ ciao ikĩhumbĩrũo nĩ iria.

54 Na akĩmatwara gĩcigo-inĩ gĩake kĩamũre,

Gĩcigo kĩrĩ irĩma kĩrĩa guoko gwake kwa ũrĩo kwegwatĩire.

55 Akĩingata ndũrĩrĩ ciehere mbere yao;

Akĩmagaĩra igai kũgerera rũrigi rwa gũthima;

Agĩtũma mĩhĩrĩga ya Isiraeli yambĩrĩrie gũikara mĩciĩ-inĩ yao.

56 No nĩ maathiire na mbere kũgeria Kĩhoti Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno, na kũmũremera;

Matiathikĩrĩirie iririkania ciake.

57 Ningĩ nĩ maamũtiganĩirie na makĩaga wĩhokeku o ta maithe mao ma tene.

O ta ũta mũregeru, matiarĩ a kwĩhokwo.

58 Nĩ maamũrakaragia nĩ ũndũ wa kũndũ kwao kũrĩa gũtũũgĩru gwa gũthathaĩria,

958


Na makĩarahũra mathũgũta make nĩ ũndũ wa mĩhianano yao ya gwacũhio.

59 Kĩhoti nĩ aaiguire ũhoro ũcio na akĩrakara mũno,

Nĩ ũndũ ũcio agĩtiganĩria Isiraeli biũ.

60 Mũthia-inĩ agĩtiganĩria gĩikaro kĩrĩa kĩamũre kĩarĩ Shilo,

Hema ĩrĩa aaikaraga gatagatĩ-inĩ ka andũ.

61 Nĩ aarekire kĩndũ kĩrĩa kĩarũgamagĩrĩra hinya wake gĩtahwo;

Akĩreka riri wake ũkorũo moko-inĩ ma thũ.

62 Akĩneana andũ ake harĩ rũhiũ rwa njora

Na akĩrakario mũno nĩ igai rĩake.

63 Anake ake magĩcinwo na mwaki,

Nao airĩtu ake makĩaga kũinĩrũo nyĩmbo cia ũhiki.

64 Athĩnjĩri-Yahweh ake makĩũragwo na rũhiũ rwa njora,

Na atumia ao a ndigwa matiarĩrire nĩ ũndũ wao.

65 Nake Yahweh akĩarahũka ta oimĩte toro,

Ta mũndũ karaũ agĩkayũrũrũka nĩ ũndũ wa kũnyua ndibei.

66 Na agĩcokithia thũ ciake na thutha;

Agĩtũma igĩe na gĩconoko gĩa gũtũũra.

67 Nĩ aaregire hema ya Jusufu;

Ndaathuurire mũhĩrĩga wa Efiraimu.

68 No nĩ aathuurire mũhĩrĩga wa Yahuda,

Kĩrĩma gĩa Zayuni kĩrĩa endete.

69 Aatũmire handũ hake harĩa hamũre hatũũre o ta igũrũ,

O ta thĩ ĩrĩa ahandĩte ĩtũũre tene na tene.

70 Aathuurire Daudi ndungata yake

Na akĩmũruta ciugũ-inĩ cia ng‘ondu,

959


71 Akĩmũruta wĩra-inĩ wa kũrũmbũiya ng‘ondu iria ciongithagia;

Akĩmũtua mũrĩithi wa Jakubu, andũ ake,

Na wa Isiraeli, igai rĩake.

72 Nake akĩmarĩithia arĩ na wĩkindĩru wa ngoro,

Na akĩmatongoria na moko marĩ na ũũgĩ.

THABURI 79

Rwĩmbo rwa Asafu.

1 Tarora Kĩhoti, andũ a ndũrĩrĩ nĩ matharĩkĩire igai rĩaku;

Nĩ mathahĩtie hekarũ yaku nyamũre;

Matũmĩte Yahrushalayim ĩtuĩke hĩba ya mwanangĩko.

2 Ciimba cia ndungata ciaku maciheete nyoni cia rĩera-inĩ ituĩke irio

Na mĩĩrĩ yao makamĩikĩria nyamũ cia gĩthaka cia gũkũ thĩ.

3 Maitangĩte thakame yao o ta maĩ gũthiũrũrũka Yahrushalayim,

Na gũtirĩ mũndũ ũtigarĩte wa kũmathika.

4 Tũtuĩkĩte kĩndũ gĩa kũnyũrũrio nĩ andũ arĩa tũriganĩtie nao;

Andũ arĩa matũthiũrũrũkĩirie matũthekagĩrĩra na magatũnyarara.

5 Nĩ nginya rĩ, Yahweh, ũgũtũũra ũrakarĩte? Hihi nĩ nginya tene na tene?

Marakara maku megũtũũra makanĩte o ta mwaki nginya rĩ?

6 Itũrũra mang‘ũrĩ maku harĩ ndũrĩrĩ iria itakũĩ

Na harĩ mothamaki marĩa matakayagĩra rĩĩtwa rĩaku.

7 Tondũ nĩ matamburĩte Jakubu

Na magatũma bũrũri wake ũtuĩke kũndũ gũtiganĩrie.

960





 8 Ndũgatũtuĩre nĩ ũndũ wa mahĩtia ma maithe maitũ ma tene.

Tũiguĩre tha na ihenya,

Nĩ gũkorũo nĩ tũhinyĩrĩirio mũno.

9 Tũteithie, wee Kĩhoti wa ũhonokio witũ,

Nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩaku itũũgĩru;

Tũhonokie na ũtũthambie tũthirwo nĩ mehia maitũ nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩaku.

10 Nĩ kĩĩ kĩngĩgĩtũma ndũrĩrĩ ciũrie atĩrĩ: ―Kĩhoti wao arĩ kũ?‖

Reke ndũrĩrĩ imenye tũkĩĩyonagĩra na maitho maitũ

Atĩ thakame ĩrĩa ĩitĩtwo ya ndungata ciaku nĩ ĩrĩhĩirio.

11 Igua gũcaya kwa mũndũ ũrĩa wohetwo.

Hũthĩra hinya waku mũingĩ kũhonokia arĩa matuĩrĩirũo kũũragwo.

12 Andũ arĩa tũriganĩtie nao maherithie maita mũgwanja

Nĩ ũndũ wa inyũrũri iria makũnyũrũrĩtie nacio, wee Yahweh.

13 Na ithuĩ andũ aku, o ithuĩ rũũru rũrĩa ũrĩithagia,

Tũgũtũũra tũgũcokagĩria ngatho tene na tene;

Na nĩ tũrĩkũgoocaga kuuma njiarũa nginya njiarũa.

THABURI 80

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri; rũinwo na mũinĩre wa ―Mahũa ma Itoka.‖ Kĩririkania.

Thaburi ya Asafu. Rwĩmbo.

1 Wee Mũrĩithi wa Isiraeli, thikĩrĩria,

O wee ũtongoragia Jusufu o ta rũũru.

Wee ũikarĩire gĩtĩ kĩa ũnene igũrũ rĩa akerubi-rĩ,

961





Cangarara.

2 Mbere ya Efiraimu na Benjamini na Manase,

Arahũra hinya waku;

Ũka ũtũhonokie.

3 Rĩu Kĩhoti, tũcokererie;

Reke ũthiũ waku ũtwarĩre, nĩgetha tũhonoke.

4 Wee Yahweh Kĩhoti mũnene wa ita, nĩ nginya rĩ ũgũtũũra ũrakarĩte rĩrĩa andũ aku
marakũhoya?

5 Ũmaheaga maithori marĩe ta mũgate,

Na ũgatũma manyue maithori matarĩ gĩthimi.

6 Ũrekaga arĩa tũriganĩtie nao marũe nĩ ũndũ witũ;

Thũ citũ cikaraga igĩtũnyũrũragia ũrĩa ikwenda.

7 Wee Kĩhoti mũnene wa ita, tũcokererie;

Reke ũthiũ waku ũtwarĩre, nĩgetha tũhonoke.

8 Nĩ watũmire mũthabibũ uume Misiri.

Ũkĩingata ndũrĩrĩ na ũkĩũhanda.

9 Ũkĩũthereria handũ,

Naguo ũkĩgĩa mĩri na ũkĩiyũra bũrũri wothe.

10 Irĩma ciahumbĩrĩtwo nĩ kĩĩruru kĩaguo,

Nayo mĩtarakwa ya Kĩhoti ĩkahumbĩrũo nĩ honge ciaguo.

11 Honge ciaguo ciakinyĩte o nginya iria-inĩ,

Na thuuna ciaguo igakinya Rũũĩ-inĩ.

12 Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte ũmomore thingo cia mahiga cia kũirigĩra mũgũnda wa mĩthabibũ,

Ũgatũma arĩa othe marahĩtũka matue matunda maguo?

13 Ngũrũe cia gĩthaka nĩ ciũthũkangagia,

962


Na nyamũ cia gĩthaka ikaũrĩa.

14 Twakũũria ũtũcokerere, wee Kĩhoti mũnene wa ita.

Rora thĩ ũrĩ kũu igũrũ wone!

Rũmbũiya mũthabibũ ũyũ,

15 Rũhonge rũrĩa guoko gwaku kwa ũrĩo kũhandĩte,

Na ũrore rũhonge rũrĩa watũmire rũgĩe na hinya nĩ ũndũ waku wee mwene.

16 Nĩ rũcinĩtwo na mwaki, rũgatemwo rũkagũa.

Andũ nĩ mathiraga nĩ ũndũ wa iherithia rĩaku.

17 Guoko gwaku kũrotiirĩrĩra mũndũ ũrĩa ũrĩ guoko-inĩ gwaku kwa ũrĩo,

Gũtiirĩrĩre mũrũ wa mũndũ ũrĩa wee ũtũmĩte agĩe na hinya nĩ ũndũ waku mwene.

18 Na ithuĩ tũtigũgũtiganĩria.

Tũtũũrie muoyo nĩgetha tũkayagĩre rĩĩtwa rĩaku.

19 Wee Yahweh Kĩhoti mũnene wa ita, tũcokererie;

Reke ũthiũ waku ũtwarĩre, nĩgetha tũhonoke.

THABURI 81

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri wa Gitithu. Thaburi ya Asafu.

1 Kũngũĩyĩrai Kĩhoti owe hinya witũ na rwĩmbo,

Kenũkai mũgooce Kĩhoti wa Jakubu.

2 Ambĩrĩriai rwĩmbo na mũhũre kĩhembe,

Muoe kĩnanda kĩa mũgeeto kĩrĩa kĩgambaga wega hamwe na kĩnanda kĩa ndigi.

3 Huuhai coro hĩndĩ ya karũgamo ka mweri,

963






Rĩrĩa mweri waiganana , mũthenya wa gĩathĩ gitũ.

4 Tondũ nĩ watho waheirũo Isiraeli,

Nĩ rĩathani rĩa Kĩhoti wa Jakubu.

5 Aarĩhandire rĩtuĩke kĩririkania harĩ Jusufu

Rĩrĩa ooimagarire agĩũkĩrĩra bũrũri wa Misiri.

Nĩ ndaiguire mũgambo itaamenyaga ũkiuga atĩrĩ:

6 ―Nĩ ndeheririe mũrigo kĩande-inĩ gĩake;

Moko make nĩ maatigithanirio na gĩkabũ.

7 Nĩ wakaire rĩrĩa warĩ na mĩtangĩko, na niĩ ngĩkũhonokia;

Ndagwĩtĩkire ndĩ thĩinĩ wa marurumĩ.

Nĩ ndakũgeririe rĩrĩa warĩ maĩ-inĩ ma Meriba. (Sela)

8 Iguai, inyuĩ andũ akwa, na nĩ ngũruta ũira wa kũmũũkĩrĩra.

Na arĩ korũo no ũthikĩrĩrie, wee Isiraeli.

9 Thĩinĩ waku gũtirĩkoragwo na hoti ĩtoĩkaine,

Na ndũrĩinamagĩrĩra El ng‘eni.

10 Niĩ Yahweh nĩ niĩ Kĩhoti waku,

Ũrĩa wakũrutire bũrũri wa Misiri.

Athamia kanua gaku gothe, na nĩ ngũkaiyũria.

11 No andũ akwa matiathikĩrĩirie mũgambo wakwa;

Isiraeli ndetĩkĩrire kũnjathĩkĩra.

12 Nĩ ũndũ ũcio ngĩreka marũmĩrĩre ngoro ciao nemi;

Magĩka maũndũ marĩa moonaga magĩrĩire.

13 Na arĩ korũo andũ akwa no maathikĩrĩrie,

Na arĩ korũo Isiraeli no arũmĩrĩre njĩra ciakwa!

14 No ndoorie thũ ciao na ihenya;

964


Ingĩerekeria guoko gwakwa harĩ thũ ciao ndĩciũkĩrĩre.

15 Arĩa mathũire Yahweh mekũinaina nĩ ũndũ wa guoya marĩ mbere yake,

Na iherithia rĩao rĩgũtũũra tene na tene.

16 No inyuĩ nĩ ekũmũhe ngano ĩrĩa njega biũ mũrĩe

Na amũhũnie na ũũkĩ uumĩte rwaro-inĩ rwa ihiga.‖

THABURI 82

Rwĩmbo rwa Asafu.

1 Kĩhoti nĩ arũgamĩte kĩgomano-inĩ kĩamũre;

Aratuanĩra ciira arĩ gatagatĩ-inĩ ka El akoiga atĩrĩ:

2 ―Nĩ nginya rĩ mũgũthiĩ na mbere gũtuanĩra ciira mũtekũrũmĩrĩra kĩhooto

Na mũgakorũo na kĩmenyano kwerekera andũ arĩa aganu? (Sela)

3 Teterai arĩa matarĩ hinya na arĩa matarĩ maithe.

Onaniai kĩhooto kwerekera arĩa matarĩ na wa kũmateithia na arĩa athĩni.

4 Honokiai arĩa matarĩ hinya na arĩa athĩni;

Mũmahonokie kuuma guoko-inĩ kwa andũ arĩa aganu.‖

5 Matiũĩ na matitaũkagĩrũo;

Marorũra nduma-inĩ;

Mĩthingi yothe ya thĩ nĩ ĩrenyenyio.

6 ―Niĩ njugĩte atĩrĩ, ‗Inyuĩ mũrĩ Ihoti,

Inyuothe mũrĩ ariũ a Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno

7 No mũgaakua o ta ũrĩa andũ makuaga;

Na mũkaagũa o ta mũnene ũngĩ o wothe!‘‖

965





 8 Arahũka, wee Kĩhoti, ũtuĩre thĩ ciira,

Nĩ gũkorũo ndũrĩrĩ ciothe nĩ ciaku.

THABURI 83

Rwĩmbo rwa Asafu.

1 Atĩrĩrĩ El, ndũgakire;

Ndũgaikare ũtekwaria kana wage kuoya ikinya, wee Kĩhoti.

2 Tondũ rĩrĩ, thũ ciaku irĩ na mbugĩrĩrio;

Arĩa magũthũire marĩ na mwĩtĩo.

3 Mabangaga na hitho marĩ na wara ũrĩa megũũkĩrĩra andũ aku;

Magaciira gũũkĩrĩra andũ aku arĩa wendete.

4 Moigaga ũũ: ―Ũkai tũmaniine marĩ rũrĩrĩ,

Nĩgetha rĩĩtwa rĩa Isiraeli rĩtikanaririkanwo rĩngĩ.‖

5 Mathugundaga mũbango marĩ hamwe;

Nĩ manyitanĩire nĩguo magũũkĩrĩre

6 Hema cia Edomu na cia Aishumaeli, Moabi na Ahagari,

7 Gebali na Amoni na Amaleki,

Filistia hamwe na aikari a Turo.

8 Andũ a Ashuri o nao nĩ manyitanĩire nao;

Magateithia ariũ a Loti. (Sela)

9 Ũromeka o ta ũrĩa wekire Midiani,

O ta ũrĩa wekire Sisera na Jabini karũũĩ-inĩ ga Kishoni.

10 Maaniinĩirũo Eni-doru;

966





Maatuĩkire thumu wa kũnoria thĩ.

11 Tũma andũ ao arĩa marĩ igweta mahaane ta Orebu na Zeebu

Na anene ao mahaane ta Zeba na Zalimuna,

12 Tondũ mooigire atĩrĩ: ―Rekei twĩgwatĩre bũrũri ũrĩa Kĩhoti atũũraga.‖

13 Rĩu Kĩhoti wakwa, reke mahaane o ta rũkũngũ rũrĩa rũgũrũkanagio, ota maragaragara

marombũrũo nĩ rũhuho.

14 Ota mwaki ũrĩa ũcinaga mũtitũ,

O ta rũrĩrĩmbĩ rũrĩa rũcinaga irĩma-rĩ,

15 Ũromathingata na kĩhuhũkanio gĩaku

Na ũtũme mamakio nĩ rũhuho rwaku rũnene.

16 Humbĩra mothiũ mao na gĩconoko,

Nĩgetha macarie rĩĩtwa rĩaku, wee Yahweh.

17 Maroconorithio na matũũre na guoya tene na tene;

Maroagĩrũo gĩtĩo na mathire;

18 Andũ nĩ mamenye atĩ wee, o wee wĩtagwo Yahweh,

Wee wiki nowe Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno, igũrũ rĩa thĩ yothe.

THABURI 84

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri wa Gitithu.Thaburi ya ariũ a Kora. Rwĩmbo.

1 Gĩikaro gĩaku kĩrĩa kĩamũre na kĩrĩ riri kaĩ nĩ kĩega-ĩ!

Wee Yahweh mũnene wa ita!

2 Muoyo wakwa wothe nĩ wĩriragĩria,

967






O na nĩ njũrĩtwo nĩ hinya nĩ ũndũ wa kwĩrirĩria

Nja cia Yahweh.

Ngoro yakwa na mwĩrĩ wakwa cikũngũyagĩra El ũrĩa ũtũũraga muoyo ikenete.

3 O na nyoni nĩ yonaga ũikaro kuo

Na thũngũrũrũ ĩgaka gĩtara kĩayo,

Harĩa ĩreragĩra tũcui twayo

Hakuhĩ na kĩgongona gĩaku kĩnene, wee Yahweh mũnene wa ita,

Mũthamaki wakwa na Kĩhoti wakwa!

4 Kũrathimwo nĩ arĩa maikaraga nyũmba-inĩ yaku!

Nĩ mathiaga na mbere gũkũgooca. (Sela)

5 Kũrathimwo nĩ andũ arĩa makwĩhokaga ũmahe hinya,

Arĩa ngoro ciao ciĩriragĩria barabara iria nene.

6 Rĩrĩa mekũhungurĩra gĩtuamba-inĩ kĩrĩa gĩa kĩrĩro,

Magĩtuaga kũndũ kũrĩ na matherũkĩro;

Nayo mbura ya mbere ĩkaũhumba na irathimo.

7 Megũthiĩ o makĩongagĩrĩrũo hinya;

O ũmwe wao athiaga mbere ya Kĩhoti thĩinĩ wa Zayuni.

8 Rĩu Yahweh Kĩhoti mũnene wa ita, igua ihoya rĩakwa;

Thikĩrĩria, wee Kĩhoti wa Jakubu. (Sela)

9 Rora, wee ngo itũ na Kĩhoti witũ,

Rora ũthiũ wa ũrĩa waku mũitĩrĩrie maguta.

10 Tondũ mũthenya ũmwe nja-inĩ ciaku nĩ mwega gũkĩra ĩngĩ, ona ĩrĩ mĩthenya ngiri!

Niĩ ingĩthuura kũrũgama itonyero-inĩ rĩa hema ya Kĩhoti wakwa,

Handũ ha gũikara hema-inĩ cia arĩa imaramari.

11 Nĩ gũkorũo Yahweh Kĩhoti nĩ mũrũri wa ũtheri na ngo;

968


Nĩ aiguanagĩra tha na akaheana riri.

Gũtirĩ ũndũ o na ũmwe mwega Yahweh angĩima

Arĩa makoragwo na wĩkindĩru.

12 Wee Yahweh mũnene wa ita,

Kũrathimwo nĩ mũndũ ũrĩa ũkwĩhokaga.

THABURI 85

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri. Thaburi ya ariũ a Kora. Rwĩmbo.

1 ĩĩni Yahweh, nĩ ũiguĩrĩire bũrũri waku tha;

Nĩ ũcoketie andũ a Jakubu arĩa maatahĩtwo.

2 Nĩ ũrekeire andũ aku mahĩtia;

Nĩ wamoheire mehia mao mothe. (Sela)

3 Nĩ wagirĩrĩirie mang‘ũrĩ maku mothe;

Ũgĩtigana na marakara maku mahiũ.

4 Tũcokererie, wee Kĩhoti wa ũhonokio witũ,

Na ũtige gũtũrakarĩra.

5 Hihi ũgũtũũra ũtũrakarĩire tene na tene?

Hihi ũgũikara ũrakarĩte nginya njiarũa na njiarũa?

6 Kaĩ ũtegũtwĩkĩra hinya rĩngĩ

Nĩguo andũ aku makene nĩ ũndũ waku?

7 Tuonie ũtugi waku, wee Yahweh

Na ũtũhe ũhonokio waku.

8 Nĩ ngũthikĩrĩria ũrĩa El Yahweh ekuuga,

969





Nĩ gũkorũo ekwaria ciugo kũrĩ andũ ake, o acio ake amũre,

No nao matigacokerere ũhoro wa kwĩĩhoka mũno.

9 Ti itherũ ũhonokio wake ũrĩ hakuhĩ na arĩa mamwĩtigĩrĩte,

Nĩguo riri wake ũtũũre bũrũri-inĩ witũ.

10 Ũtugi na ũhoro wa ma igaacemania;

Ũthingu na thayũ nĩ ikamumunyana.

11 Ũhoro wa wa nĩ ũgaathundũka kuuma thĩ,

Naguo ũthingu ũrore thĩ kuuma igũrũ.

12 Yahweh nĩ akaaheana kĩndũ kĩrĩa kĩega,

Naguo bũrũri witũ nĩ ũkaaruta maciaro maguo.

13 Ũthingu nĩ ũgaathiaga ũrĩ mbere yake

Na ũthondeke gacĩra nĩ ũndũ wa makinya make.

THABURI 86

Ihoya rĩa Daudi.

1 Tega gũtũ gwaku, wee Yahweh na ũnjigue,

Nĩ gũkorũo nĩ nyamarĩkĩte na ndĩ mũthĩni.

2 Gitĩra muoyo wakwa, tondũ niĩ nĩ ngwĩyamũrĩire.

Honokia ndungata ĩno yaku ĩkwĩhokete,

Tondũ wee nĩwe Kĩhoti wakwa.

3 Rĩu Yahweh, njiguĩra tha,

Tondũ ngũkayagĩra mũthenya wothe.

4 Tũma ndungata yaku ĩkene,

970





Tondũ wee Yahweh nĩwe ngayagĩra.

5 Nĩ gũkorũo wee Yahweh ũrĩ mwega na ũkoragwo wĩhaarĩirie kuohanĩra;

Ũtugi waku nĩ mũingĩ harĩ arĩa othe magũkayagĩra.

6 Yahweh, thikĩrĩria ihoya rĩakwa;

Na ũtegere gũtũ mathaithana makwa ma kũhoya ũteithio.

7 Wee nĩwe ngũkaĩra mũthenya ũrĩa ndĩ na mĩtangĩko,

Tondũ nĩ ũkũnjigua.

8 Gũtirĩ ũngĩ ũhaana tawe harĩ ihoti iria ingĩ, wee Yahweh,

Gũtirĩ mawĩra mangĩ matariĩ ta maku.

9 Ndũrĩrĩ ciothe iria wombire

Nĩ igooka na cinamĩrĩre mbere yaku, wee Yahweh,

Na nĩ ikaagooca rĩĩtwa rĩaku.

10 Tondũ wee wĩ mũnene na wĩkaga maũndũ ma magegania;

Wee wiki nowe Kĩhoti.

11 Rĩu Yahweh, nduta ũhoro wĩgiĩ njĩra yaku.

Niĩ ndĩrĩrũmagĩrĩra ũhoro waku wa ma.

Gwatania ngoro yakwa ĩtuĩke o ya gwĩtigagĩra rĩĩtwa rĩaku.

12 Nĩ ndĩrakũgooca na ngoro yakwa yothe, wee Yahweh Kĩhoti wakwa,

Na ngũtũũra ngumagia rĩĩtwa rĩaku tene na tene,

13 Tondũ ũtugi waku harĩ niĩ nĩ mũnene,

Na nĩ ũhonoketie muoyo wakwa kuuma Mbĩrĩra-inĩ kũndũ kũriku mũno.

14 Takĩone wee Kĩhoti, andũ etĩi nĩ meyumĩrĩtie nĩguo manjũkĩrĩre;

Gĩkundi kĩa andũ matarĩ tha nĩ kĩrenda kũnduta muoyo,

Na matirũmbũyagia ũhoro waku.

971



15 No wee Yahweh wĩ El mũigua tha na mũcayanĩri,

Ndũhiũhaga kũrakara na nĩ ũiyũirũo nĩ ũtugi ona ũhoro wa ma

16 Wĩhũgũre ũndore na ũnjiguĩre tha.

Ndungata yaku-rĩ, mĩhe hinya waku,

Na ũhonokie mũriũ wa ngombo yaku ya mũirĩtu.

17 Nyonia kĩmenyithia kĩa wega waku,

Nĩgetha arĩa mathũire makĩone na maconorithio.

Tondũ wee Yahweh, nĩwe ũndeithagia na ũkanyũmĩrĩria.

THABURI 87

Thaburi ya ariũ a Kora. Rwĩmbo.

1 Mũthingi wa itũũra rĩake ũrĩ irĩma-inĩ iria nyamũre.

2 Yahweh nĩ endete ihingo cia Zayuni

Gũkĩra hema ciothe cia Jakubu.

3 Maũndũ ma magegania nĩ maragio magũkoniĩ, wee itũũra rĩa Kĩhoti. (Sela)

4 Nĩ ngagwetanĩria Rahabu na Babuloni hamwe na arĩa manjũĩ;

Ta rora Filistia na Turo, hamwe na Kushi.

Nĩ gũkeerũo ũũ ũhoro-inĩ wao: ―Ũyũ nĩ ũmwe wa arĩa maaciarĩirũo kuo.‖

5 Ĩĩni, ha ũhoro-inĩ wĩgiĩ Zayuni ũkĩario-rĩ nĩ gũkeerũo atĩrĩ:

―O ũyũ na ũyũ nĩkuo maaciarĩirũo .‖

Nake Ũrĩa ũrĩ Igũrũ

Mũno nĩ agaatũma kwĩhande wega.

6 Rĩrĩa Yahweh akaandĩka ikundi cia andũ ibuku-inĩ akooiga atĩrĩ:

972





―Ũyũ nĩ ũmwe wa arĩa maaciarĩirũo kuo.‖ (Sela)

7 Aini hamwe na arĩa atũrũhi nĩ makoiga ũũ:

―Matherũkĩro makwa mothe marĩ thĩinĩ waku.‖

THABURI 88

Rwĩmbo rwa ariũ a Kora. Kũrĩ mũrũgamĩrĩri; kũringana na mũinĩre wa Mahalathu, na rũinwo na
njĩra ya kwamũkĩria. Maskili ya Hemani ũrĩa Mũezara.

1 Yahweh, o wee Kĩhoti wa ũhonokio wakwa,

Mũthenya nĩ ngũkayagĩra,

Narĩo ũtukũ ngoka mbere yaku.

2 Ihoya rĩakwa rĩrokinya harĩ wee,

Tega gũtũ gwaku ũigue kĩrĩro gĩakwa gĩa kũhoya ũteithio.

3 Nĩ gũkorũo niĩ nĩ njiyũrĩtwo nĩ mathĩna,

Na muoyo wakwa ũrĩ hakuhĩ gũthiĩ Mbĩrĩra-inĩ.

4 Nĩ ndaranĩirio hamwe na arĩa maikũrũkaga irima-inĩ;

Haanĩte ta mũndũ ũtarĩ hinya,

5 Mũndũ ũtigĩtwo gatagatĩ-inĩ ka andũ akuũ

O ta arĩa moragĩtwo magakoma mbĩrĩra-inĩ,

O acio ũtaririkanaga rĩngĩ

Na maamũrĩtwo makeherio harĩ ũmenyereri waku.

6 Ũnjikĩtie irima-inĩ rĩrĩa iriku biũ,

Kũndũ kũrĩ nduma, thĩinĩ wa irima inene rĩtarĩ gĩturi.

7 Marakara maku nĩ manditũhĩire mũno,

973





Na nĩ ũndooretie na makũmbĩ maku marĩa marĩ hinya. (Sela)

8 Nĩ ũingatĩte andũ arĩa twamenyanĩte nao ũkamatwara kũraya na niĩ;

Ũnduĩte kĩndũ kĩrĩ magigi harĩ o.

Ndĩ mũhingĩrĩrie na ndingĩhota kũũra.

9 Riitho rĩakwa nĩ rĩũrĩtwo nĩ hinya nĩ ũndũ wa mĩnyamaro yakwa.

Ngũkayagĩra mũthenya wothe wee Yahweh;

Ngagũtambũrũkĩria moko makwa.

10 Hihi nĩ ũgwĩka maũndũ ma magegania nĩ ũndũ wa arĩa makuĩte?

Andũ acio magithĩtio hinya nĩ gĩkuũ-rĩ, hihi no marahũke makũgooce? (Sela)

11 Hihi ũtugi waku no ũmenyithanio thĩinĩ wa mbĩrĩra,

Kana wĩhokeku waku ũmenyithanio kũndũ kũrĩa kwa mwanangĩko?

12 Maũndũ maku ma magegania-rĩ, hihi no mamenyeke nduma-inĩ

Kana ũthingu waku ũmenyeke thĩinĩ wa bũrũri wa kĩriganĩro?

13 Ĩndĩ niĩ no ngũkayagĩra ngĩkũhoya ũteithio, wee Yahweh,

Mahoya makwa nĩ makinyaga harĩ wee o rũcinĩ.

14 Yahweh, nĩ kĩĩ gĩtũmaga ũndiganĩrie?

Nĩ kĩĩ gĩtũmaga ũhithe ũthiũ waku kuuma harĩ niĩ?

15 Kuuma o rĩrĩa ndarĩ mũnyinyi,

Nĩ nyamarĩkĩte na ngakuhĩrĩria gũthira;

Nĩ njũrĩtwo nĩ hinya biũ nĩ ũndũ wa maũndũ moru marĩa wĩtĩkagĩria manyamarie.

16 Marakara maku mahiũ nĩ manditũhĩire;

Na maũndũ maku ma kũmakania makanyananga.

17 Mandigicagĩria o ta maĩ mũthenya wothe;

Mahĩtĩrĩirie kuuma mĩena yothe.

18 Nĩ ũingatĩte arata akwa o hamwe na arĩa twathiaga thiritũ nao ũkamatwara kũraya na niĩ;

974


Nduma nĩyo ĩtuĩkĩte mũrata wakwa.

THABURI 89

Maskili. Thaburi ya Ethani ũrĩa Mũezara.

1 Ngũtũũra nyinaga igũrũ rĩgiĩ ũrĩa Yahweh onanagia ũtugi wake tene na tene.

Nĩ ngũmenyithania na kanua gakwa wĩhokeku waku kũrĩ njiarũa ciothe.

2 Tondũ njugĩte ũũ: ―Ũtugi ũgũtũũra wakĩtwo tene na tene,

Na nĩ ũhandĩte na ũkarũmia wĩhokeku waku kũu igũrũ.‖

3 ―Nĩ thondekete kĩrĩkanĩro hamwe na mũndũ ũrĩa niĩ thuurĩte;

Nĩ ndĩhĩtĩte harĩ Daudi ndungata yakwa:

4 ‗Nĩ ngaatũma mbeũ yaku ĩĩhande wega tene na tene,

Na nĩ ngaaka gĩtĩ gĩaku kĩa ũnene njiarũa-inĩ ciothe.‘‖ (Sela)

5 Igũrũ nĩ rĩgathagĩrĩria magegania maku, wee Yahweh,

Rĩkaraha wĩhokeku waku thĩinĩ wa kĩũngano kĩa arĩa amũre.

6 Tondũ rĩrĩ, nũũ kũu matu-inĩ ũngĩringithanio na Yahweh?

Nũũ gatagatĩ-inĩ ka ariũ a ihoti ũhaana ta Yahweh?

7 El nĩ wa gwĩtigĩrũo kĩgomano-inĩ kĩa arĩa amũre;

Nĩ mũnene na wa gwĩtigĩrũo harĩ arĩa othe mamũthiũrũrũkĩirie.

8 Yahweh Kĩhoti mũnene wa ita,

Nũũ ũrĩ hinya tawe, wee Yahu?

Wĩhokeku waku nĩ ũtũire ũkũrigicĩirie.

9 Nĩ wathaga iria hĩndĩ ĩrĩa rĩrahũyũka;

Rĩrĩa makũmbĩ ma rĩo mambatĩra, nĩ ũmahooragĩria.

975





10 Nĩ ũhehenjete Rahabu ĩkahaana o ta mũndũ ũũragĩtwo.

Nĩ ũhurunjĩte thũ ciaku ũkĩhũthĩra guoko gwaku kũrĩ hinya.

11 Igũrũ nĩ rĩaku, o na thĩ nĩ yaku;

Bũrũri ũrĩa ũrĩ maciaro na indo iria ciyũrĩte thĩinĩ waguo—wee nĩwe watũmire ciĩhande wega.

12 Wee nĩwe wombire mwena wa rũgongo na wa mũhuro;

Taboru na Herimoni nĩ igoocaga rĩĩtwa rĩaku ikenete.

13 Guoko gwaku nĩ kũrĩ ũhoti;

Guoko gwaku nĩ kũrĩ hinya;

Guoko gwaku kwa ũrĩo nĩ gũtũũgĩru.

14 Ũthingu na kĩhooto nĩcio mũthingi wa gĩtĩ gĩaku kĩa ũnene;

ũtugi na ũhoro ũrĩa wa ma irũgamaga mbere yaku.

15 Kũrathimwo nĩ andũ arĩa moĩ mũgambo wa rũgooco.

Ĩĩni Yahweh, acio mageragĩra ũtheri-inĩ wa ũthiũ waku.

16 Nĩ makenaga nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩaku mũthenya wothe,

Na magatũũgĩrio nĩ ũndũ wa ũthingu waku.

17 Tondũ wee nĩwe riri wa hinya wao,

Na nĩ ũndũ wa gwĩtĩkĩrĩka nĩwe, hinya witũ nĩ ũtũũgagĩrio.

18 Nĩ gũkorũo ngo itũ nĩ Yahweh,

Na nowe mũthamaki witũ ũrĩa mwamũre wa Isiraeli.

19 Hĩndĩ ĩyo nĩ warĩirie arĩa aku ehokeku kĩoneki-inĩ ũkiuga atĩrĩ:

―Nĩ heete mũndũ ũrĩ ũhoti hinya;

Nĩ ndũũgĩrĩtie mũndũ ũrĩa ũthuurĩtwo kuuma harĩ andũ.

20 Nĩ nyonete Daudi ndungata yakwa;

Nĩ ndĩmũitĩrĩirie maguta makwa marĩa mamũre.

21 Guoko gwakwa nĩ kũrĩmũtiiragĩrĩra,

976


Na guoko gwakwa gũkamwĩkĩra hinya.

22 Gũtirĩ thũ ĩrĩmwĩtagia marĩhi,

Na gũtirĩ mũndũ ũtarĩ mũthingu ũrĩmũhinyagĩrĩria.

23 Nĩ ngũhehenja thũ ciake tũcunjĩ tũcunjĩ ciehere mbere yake

Na njũrage arĩa mamũthũire.

24 Wĩhokeku wakwa ona ũtugi wakwa irĩ hamwe nake,

Na hinya wake nĩ ũgũtũũgĩrio nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩakwa.

25 Nĩ ngũiga guoko gwake igũrũ rĩa iria

Na guoko gwake kwa ũrĩo ndĩkũige igũrũ rĩa njũũĩ.

26 Nĩ arĩngayagĩra akoiga atĩrĩ: ‗Wee nĩwe awa,

El wakwa na Rwaro rwa Ihiga rwa ũhonokio wakwa.‘

27 Na nĩ ngũmũtua irigithathi,

Atuĩke mũnene makĩria harĩ athamaki a thĩ.

28 Ngũtũũra ndĩmuonetie ũtugi wakwa tene na tene,

Na kĩrĩkanĩro gĩakwa hamwe nake gũtirĩ hĩndĩ gĩtakahinga.

29 Mbeũ yake ngũtũma ĩtũũre ĩĩhandĩte tene na tene

Na ndũme gĩtĩ gĩake kĩa ũnene gĩtũũre o ta igũrũ.

30 Ariũ ake mangĩgatigana na watho wakwa

Na mage gũthiĩ kũringana na matuĩro makwa,

31 Mangĩkagarara mawatho makwa

Na mage kũrũmia maathani makwa-rĩ,

32 Nĩ ngaaherithia kwaga gwathĩka kwao na rũthanju

Na herithie mahĩtia mao na iboko.

33 No gũtirĩ hĩndĩ ngaatiga kũmuonia ũtugi wakwa kũna,

Kana njage kũhingia kĩĩranĩro gĩakwa.

977


34 Ndikagarara kĩrĩkanĩro gĩakwa

Kana ngarũrĩre ũndũ ũrĩa mĩromo yakwa yugĩte.

35 Nĩ ũndũ wa ũtheru wakwa-rĩ, nĩ ndĩĩhĩtĩte riita rĩmwe rĩa kũigana;

Ndirĩ hĩndĩ ngera Daudi ũhoro wa maheeni.

36 Mbeũ yake ĩgũtũũra tene na tene;

Gĩtĩ gĩake kĩa ũnene gĩtũũre mbere yakwa o ta riũa.

37 Gĩgũtũũra kĩĩhandĩte wega tene na tene o ta mweri,

O ta mũira mwĩhokeku kũrĩa matu-inĩ.‖ (Sela)

38 Ĩndĩ wee nĩ ũmũtiganĩirie na ũkamũrega;

Nĩ ũrakarĩte mũno nĩ ũndũ wa ũcio waku mũitĩrĩrie maguta.

39 Nĩ ũtiganĩirie kĩrĩkanĩro kĩrĩa warĩkanĩire na ndungata yaku;

Nĩ ũthahĩtie thũmbĩ yake na njĩra ya kũmĩikia thĩ tĩri-inĩ.

40 Nĩ ũmomorete thingo ciake ciothe cia mahiga;

Mĩĩgitio yake ũtũmĩte ĩtuĩke mwanangĩko.

41 Ehĩtũkĩri othe nĩ mamũtunyaga indo ciake;

We nĩ kĩndũ gĩa kũnyũrũrio harĩ andũ arĩa mariganĩtie nake.

42 Nĩ ũtũmĩte thũ ciake ihootane;

Ũtũmĩte thũ ciake ciothe ikene.

43 Ningĩ nĩ ũhũndũrĩte rũhiũ rwake rwa njora,

Na ũgatũma ahootwo mbaara-inĩ.

44 Nĩ ũtũmĩte riri wake ũkinye mũthia

Na ũkagũithia gĩtĩ gĩake kĩa ũnene thĩ tĩri-inĩ.

45 Nĩ ũkuhĩhĩtie matukũ ma ũnyinyi wake,

Na ũkamũhumba gĩconoko. (Sela)

978



46 Atĩrĩrĩ Yahweh, ũgũtũũra wĩhithĩte nginya rĩ? Hihi nĩ nginya tene na tene?

Marakara maku-rĩ, hihi megũthiĩ o na mbere gwakana ta mwaki?

47 Ririkana ũrĩa ũtũũro wakwa ũrĩ mũkuhĩ!

Hihi wombire andũ othe hatarĩ na muoroto o wothe?

48 Nĩ mũndũ ũrĩkũ ũngĩtũũra muoyo na age kuona gĩkuũ?

Hihi no ahote kwĩhonokia kuuma harĩ hinya wa Mbĩrĩra? (Sela)

49 Ciĩko ciaku cia tene cia maũndũ mega ma ũtugi-rĩ, irĩ kũ, wee Yahweh,

Iria wehĩtĩire Daudi nĩ ũndũ wa ũhoro waku wa ma?

50 Wũũi Yahweh, ririkana inyũrũri iria cierekagĩrio ndungata ciaku;

Ũrĩa bataraga gũkirĩrĩria inyũrũri cia ikundi ciothe cia andũ;

51 Ũririkane inyũrũri cia thũ ciaku, wee Yahweh;

Ũrĩa inyũrũrĩtie ikinya o rĩothe rĩa ũrĩa waku mũitĩrĩrie maguta.

52 Yahweh arotũũra arĩ mũrathime tene na tene. Amein na Amein.

THABURI 90

Ihoya rĩa Musa, mũndũ wa Yahweh.

1 Yahweh, ũkoretwo ũrĩ gĩikaro gitũ njiarũa-inĩ ciothe.

2 Mbere ya irĩma gũciarũo

Kana rĩrĩa watũmire kũgĩe thĩ na bũrũri ũrĩa ũrĩ maciaro,

Kuuma tene nginya tene, wee ũrĩ El.

3 Ũtũmaga mũndũ acoke rũkũngũ-inĩ;

Uugaga atĩrĩ, ―Cokai, inyuĩ ariũ a andũ.‖

4 Tondũ maitho-inĩ maku mĩaka ngiri ĩmwe nĩ ta mũthenya wa ira ũrĩkĩtie kũhĩtũka,

979





O ta ituanĩra rĩmwe rĩa ũtukũ.

5 Ũhaataga andũ ũkameheria; matuĩkaga o ta toro;

Rũcinĩ mahaanaga ta nyeki ĩrĩa ĩthundũkaga.

6 Ĩringũkaga rũcinĩ na ĩkarura,

No gũkinyĩria hwaĩ-inĩ ĩkahooha na ĩkoma.

7 Nĩ gũkorũo nĩ tũniinagwo nĩ marakara maku

Na tũkamakio nĩ mang‘ũrĩ maku.

8 Ũigaga mahĩtia maitũ mbere yaku;

Hitho citũ nĩ iguũragio nĩ ũtheri wa ũthiũ waku.

9 Matukũ maitũ mathiraga nĩ ũndũ wa mathũgũta maku;

Na mĩaka itũ ĩkinyaga mũthia o ta mĩheehũ.

10 Ũraihu wa ũtũũro witũ nĩ mĩaka 70,

Kana 80 angĩkorũo mũndũ arĩ na hinya mũno.

No ĩkoragwo ĩiyũire mĩtangĩko na kĩeha;

Ĩthiraga na ihenya, na ithuĩ tũkombũka tũkabuĩria.

11 Nũũ ũngĩhota gũtaũkĩrũo nĩ hinya wa marakara maku?

Mathũgũta maku nĩ manene o ta gwĩtigĩrũo kũrĩa gũkwagĩrĩire.

12 Tũrute gũtara matukũ maitũ

Nĩguo tũgĩe na ngoro ĩrĩ na ũũgĩ.

13 Tũcokerere, wee Yahweh! Hihi ũndũ ũyũ ũgũthiĩ na mbere nginya rĩ?

Iguĩra ndungata ciaku tha.

14 Tũhũnie na ũtugi waku rũcinĩ,

Nĩgetha tũkũngũiyagie na tũgacanjamũkaga matukũ maitũ mothe.

980




15 Tũma tũkene matukũ maringaine na marĩa ũtũnyamarĩtie,

Ihinda rĩa mĩaka mĩingĩ o ta ĩrĩa tũkoretwo tũgĩthĩnĩka.

16 Reke ndungata ciaku cione wĩra waku,

Na ariũ a cio mone riri waku.

17 Riri wa ũthaka wa Yahweh Kĩhoti witũ ũrokorũo hamwe na ithuĩ;

Reke wĩra wa moko maitũ ũgaacĩre.

Ũtũme wĩra wa moko maitũ ũgaacĩre.

THABURI 91

1 Mũndũ o wothe ũikaraga handũ ha hitho ha Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno

Arĩĩgitagia rungu rwa kĩĩruru kĩa El Shaddai.

2 Niĩ ngwĩra Yahweh atĩrĩ: ―Wee nĩwe rĩũrĩro rĩakwa o na mwĩgitio wakwa,

O wee Kĩhoti wakwa ũrĩa ndĩhokete.‖

3 Nĩ gũkorũo nĩ egũkũhonokia kuuma mũtego-inĩ wa mũtegi wa nyoni,

Akũhonokie kuuma harĩ mũrimũ mũũru ũrĩa ũrehaga mwanangĩko.

4 Nĩ arĩkũhumbagĩra na njoya ciake,

Na rungu rwa mathagu make nĩho ũrĩũragĩra.

Ũhoro wake wa ma ũrĩkoragwo ũrĩ ngo nene na rũthingo rwa kũgitĩra.

5 Ndũrĩĩtigagĩra imakania cia ũtukũ,

Kana mũguĩ ũrĩa ũhĩtũkaga mũthenya,

6 O na kana mũrimũ mũũru ũrĩa ũceemaga nduma-inĩ,

Kana mwanangĩko ũrĩa ũniinanaga mũthenya gatagatĩ.

7 Andũ ngiri nĩ makaagũa mwena-inĩ waku

981





Na andũ ngiri ikũmi magũe mwena waku wa ũrĩo,

No wee gũtirĩ ũndũ mũũru ũgaagũkuhĩrĩria.

8 Wee no kwĩrorera ũkerorera na maitho maku

Wĩyonere iherithia rĩa andũ arĩa aganu.

9 Nĩ gũkorũo uugĩte atĩrĩ: ―Yahweh nĩwe rĩũrĩro rĩakwa,‖

Nĩ ũtuĩte Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno gĩikaro gĩaku.

10 Gũtirĩ thĩna ũgaagũkora,

Na gũtirĩ ihũũra rĩgaakuhĩrĩria hema yaku.

11 Nĩ gũkorũo nĩ agaatha araika ake ũhoro-inĩ waku,

Nĩguo makũgitĩre njĩra-inĩ ciaku ciothe.

12 Nĩ magaagũkuua na moko mao,

Nĩguo ndũkagũthwo kũgũrũ nĩ ihiga.

13 Nĩ ũgaakinyĩrĩria mũrũthi mwĩthĩ o na nduĩra;

Ũkaarangĩrĩria mũrũthi ũrĩ hinya o na nyoka nene.

14 Yahweh oigĩte ũũ: ―Tondũ nĩ anyendete, nĩ ndĩrĩmũhonokagia.

Nĩ ndĩrĩmũgitagĩra tondũ nĩ oĩ rĩĩtwa rĩakwa.

15 Nĩ arĩngayagĩra, na niĩ ngamwĩtĩka.

Ndĩrĩkoragwo hamwe nake hĩndĩ ya mĩtangĩko.

Nĩ ndĩrĩmũhonokagia na ngamũtũũgĩria.

16 Ngũmũhe ũtũũro mũraya nginya aiganĩre,

Na ndũme one ciĩko ciakwa cia kũhonokania.‖

Rwĩmbo rwa mũthenya wa Thabatũ.

THABURI 92

982




1 Nĩ wega gũcokeria Yahweh ngatho

Na kũina nyĩmbo cia kũgooca rĩĩtwa rĩaku, wee Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno,

2 Kũmenyithania ũtugi waku rũcinĩ

Na wĩhokeku waku o ũtukũ,

3 Gũkĩhũũragwo kĩnanda kĩa ndigi ikũmi o na kĩnanda kĩa ndigi,

Na mũgambo mwega wa kĩnanda kĩa mũgeeto, o hamwe na kĩrurumi gĩa kĩrĩa kĩngĩ kĩgambi
mũno.

4 Nĩ gũkorũo nĩ ũtũmĩte ngene, wee Yahweh, nĩ ũndũ wa ciĩko ciaku;

Ndĩranĩrĩra ngenete tondũ wa mawĩra ma moko maku.

5 Hĩĩ Yahweh, kaĩ mawĩra maku nĩ manene-ĩ!

Namo meciria maku-rĩ, kaĩ nĩ marikĩru mũno-ĩ!

6 Gũtirĩ mũndũ ũtarĩ wĩcirio ũngĩmamenya;

Na gũtirĩ mũndũ mũkĩgu ũngĩtaũkĩrũo nĩ ũndũ ũyũ:

7 Rĩrĩa andũ arĩa aganu mathundũka ta ria

Na arĩa othe mekaga maũndũ moru magaacĩra,

Gwĩkĩkaga ũguo nĩgetha maniinwo tene na tene.

8 No wee Yahweh ũtũũraga ũtũũgĩrĩte tene na tene.

9 Yahweh, ta wĩrorere thũ ciaku ikĩhootwo,

Wĩrorere ũrĩa thũ ciaku igũthira;

Arĩa othe mekaga maũndũ moru nĩ mekũhurunjwo.

10 No wee nĩ ũgũtũũgĩria hinya wakwa ũhaane ta wa ndegwa ya gĩthaka;

Nĩ ngũhaka ngothi yakwa maguta marĩa mega mũno.

11 Maitho makwa nĩ mekwĩrorera thũ ciakwa ikĩhootwo;

Matũ makwa nĩ mekũigua ũhoro wa kũgũa kwa andũ aganu arĩa matharĩkagĩra.

12 Ĩndĩ andũ arĩa athingu marĩgaacagĩra o ta mũtĩ wa mũkĩndũ

983


Na makaneneha o ta mũtarakwa wa Lebanoni.

13 Mahandĩtwo thĩinĩ wa nyũmba ya Yahweh;

Magaacagĩra marĩ kũu nja-inĩ cia Kĩhoti witũ.

14 O na marĩ akũrũ-rĩ, no makaagaacagĩra;

Magaakoragwo na hinya na marĩ aruru,

15 Makĩmenyithanagia atĩ Yahweh nĩ mũrũngĩrĩru.

Nĩwe Rwaro Rwakwa rwa Ihiga, na thĩinĩ wake ndakoragwo na ũndũ ũtarĩ wa ũthingu.

THABURI 93

1 Yahweh nĩ atuĩkĩte Mũthamaki!

Nĩ ehumbĩte riri;

Yahweh nĩ ehumbĩte hinya;

Eyohete hinya ta arĩ mũcibi.

Thĩ nĩ ĩhandĩtwo ĩkarũma wega;

Ndĩngĩeherio.

2 Gĩtĩ gĩaku kĩa ũnene kĩahandirũo tene mũno na gĩkĩrũma wega;

Wee ũkoretwo kuo kuuma tene.

3 Atĩrĩrĩ Yahweh, njũũĩ nĩciyũkĩrĩirie mũgambo,

Njũũĩ nĩ ihũyũkĩte na ikaruruma;

Njũũĩ cikaraga ikĩhũyũkaga na ikaruruma.

4 Nĩ arĩ hinya gũkĩra mũgambo wa maĩ maingĩ,

Nĩ arĩ ũhoti gũkĩra makũmbĩ manene ma iria,

Yahweh nĩ mũnene mũno kũrĩa igũrũ.

5 Iririkania ciaku nĩ cia kwĩhokeka mũno.

984




Gũkwĩyamũrĩra nĩ kũgemagia nyũmba yaku, wee Yahweh, hingo ciothe.

THABURI 94

1 Atĩrĩrĩ Yahweh El ũrĩa ũrĩhanagĩria,

Wee El ũrĩa ũrĩhanagĩria, cangarara!

2 Wĩyambararie, wee Mũtuanĩri Ciira wa thĩ.

Thukĩra andũ arĩa etĩi irĩhi rĩrĩa rĩmagĩrĩire.

3 Nĩ nginya rĩ, wee Yahweh,

Nĩ nginya rĩ andũ arĩa aganu megũtũũra makenaga?

4 Maitũrũraga na makaria ciugo cia mwĩtĩo;

Andũ arĩa othe mekaga maũndũ moru nĩ meganaga.

5 Nĩ mahehenjaga andũ aku, wee Yahweh,

Na makahinyĩrĩria igai rĩaku.

6 Moragaga mũtumia wa ndigwa na mũgeni,

Na makoraga ciana cia ngoriai.

7 Moigaga atĩrĩ: ―Yahu ndonaga;

Kĩhoti wa Jakubu ndarũmbũyagia ũndũ ũcio.‖

8 Taũkĩrũoi nĩ ũndũ ũyũ, inyuĩ mũtarĩ wĩcirio;

Inyuĩ andũ aya akĩgu, nĩ rĩ mũgaakorũo na ũtaũku?

9 Ũrĩa wathondekire gũtũ-rĩ, hihi nĩ kũigua atangĩigua?

Ũrĩa wombire riitho-rĩ, nĩ kuona atangĩona?

10 Ũrĩa ũrũngaga ndũrĩrĩ-rĩ, ndangĩherithania?

Nĩwe ũheaga andũ ũmenyo.

11 Yahweh nĩ amenyaga meciria ma andũ,

985




Akamenya atĩ matariĩ o ta mĩheehũ.

12 Kũrathimwo nĩ mũndũ ũrĩa wee Yahu, ũrũngaga,

Ũrĩa wee ũrutaga watho waku,

13 Nĩgetha ũmũhe thayũ hĩndĩ ya matukũ ma thĩna,

Nginya rĩrĩa irima rĩkenjwo nĩ ũndũ wa arĩa aganu.

14 Tondũ Yahweh ndagaateanĩria andũ ake,

Kana atiganĩrie igai rĩake.

15 Tondũ ituĩro rĩgaatuĩka rĩa ũthingu o rĩngĩ,

Na andũ arĩa othe arũngĩrĩru ngoro nĩ makaarĩrũmĩrĩra.

16 Nũũ ũkwarahũka andũĩrĩre harĩ andũ arĩa aganu?

Nũũ ũkũrũgama andetere harĩ andũ arĩa mekaga maũndũ moru?

17 Korũo Yahweh tiwe warĩ mũteithia wakwa,

Nĩ ingiathirire o na ihenya.

18 Rĩrĩa ndoigire atĩrĩ: ―Kũgũrũ gwakwa nĩ kũratindirũka,‖

Ũtugi waku waikaraga ũkĩndiiragĩrĩra, wee Yahweh.

19 Rĩrĩa mĩtangĩko yandooretie,

Nĩ wanyũmĩrĩirie na ũkĩhooreria.

20 Hihi gĩtĩ kĩa ũnene kĩrĩ na ungumania no kĩgĩe ngwatanĩro nawe

O gĩgĩthugundaga ũũru gĩkĩhũthĩra watho?

21 Matharĩkagĩra mũndũ ũrĩa mũthingu na njĩra njũru

Na mũndũ ũrĩa ũtarĩ na mahĩtia makamũtuĩra gĩkuũ.

22 Ĩndĩ Yahweh nĩ egũtuĩka rĩũrĩro rĩakwa irũmu, Kĩhoti wakwa nĩwe rwaro rwakwa rwa ihiga
harĩa njũragĩra.

23 Nĩ egũtũma ciĩko ciao njũru imacokerere.

Nĩ ekũmaniina akĩhũthĩra ũũru wao ene.

986


Yahweh Kĩhoti witũ nĩ ekũmaniina o kũmaniina.

THABURI 95

1 Ũkani, tũkũngũiye tũkenete nĩ ũndũ wa Yahweh!

Nĩ twanĩrĩrei nĩ ũndũ wa ũhootani tũgooce Rwaro Rwitũ rwa Ihiga rwa ũhonokio.

2 Rekei tũthiĩ mbere yake tũrĩ na ngatho;

Nĩ tũmũinĩrei na twanĩrĩre nĩ ũndũ wa ũhootani.

3 Nĩ gũkorũo Yahweh nĩ El mũnene,

Nĩ Mũthamaki mũnene kũrĩ ihoti iria ingĩ ciothe.

4 Kũrĩa kũriku mũno thĩinĩ wa thĩ kũrĩ guoko-inĩ gwake;

Tũcũmbĩrĩ twa irĩma nĩ twake.

5 Iria rĩrĩa oombire nĩ rĩake,

Na moko make nĩmo moombire thĩ nyũmũ.

6 Ũkai tũthathaiye na tũinamĩrĩre;

Nĩ tũturiei maru mbere ya Yahweh Mũũmbi witũ.

7 Nĩ gũkorũo nĩwe Kĩhoti witũ,

Na ithuĩ tũrĩ andũ arĩa arĩithagia,

Tũrĩ ng‘ondu iria arũmbũyagia.

Ũmũthĩ mũngĩthikĩrĩria mũgambo wake,

8 Mũtikomie ngoro yanyu ta ũrĩa gwekĩkire Meriba,

O ta mũthenya wa Masa werũ-inĩ.

9 Rĩrĩa maithe manyu ma tene maangeririe;

Nĩ maangeririe, o na gũtuĩka nĩ moonete mawĩko makwa.

987





10 Ihinda rĩa mĩaka 40 ndaikarire njirĩte ngoro nĩ ũndũ wa rũciaro rũu, na ngiuga atĩrĩ:

―Acio nĩ andũ arĩa ngoro ciao itũũraga ciũrĩte njĩra;

Matirĩ mamenya njĩra ciakwa.‖

11 Nĩ ũndũ ũcio, ngĩĩhĩta nĩ ũndũ wa marakara makwa ngiuga ũũ:

Matigaatonya kĩhurũko-inĩ gĩakwa.‖

THABURI 96

1 Inĩrai Yahweh rwĩmbo rwerũ.

Inĩrai Yahweh, inyuĩ thĩ yothe!

2 Inĩrai Yahweh; Rathimai rĩĩtwa rĩake.

Hunjagiai ũhoro mwega wa ũhonokio wake mũthenya o mũthenya.

3 Menyithaniai riri wake gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ,

Mũmenyithanie mawĩra make ma magegania gatagatĩ-inĩ ka ikundi ciothe cia andũ.

4 Yahweh nĩ mũnene na nĩ agĩrĩire mũno kũgoocagwo

Nĩ wa gwĩtigĩrũo gũkĩra ihoti iria ingĩ ciothe.

5 Ĩhoti ciothe cia ikundi cia andũ nĩ ihoti itarĩ kĩene,

Ĩndĩ Yahweh nĩwe wombire igũrũ.

6 Mbere yake hatũũraga ũtĩĩku o na ũkaru;

Hinya na ũthaka igagĩtũũra kũu gwake kwamũre .

7 Hei Yahweh kĩrĩa kĩmwagĩrĩire, inyuĩ mbarĩ cia ikundi cia andũ,

Hei Yahweh kĩrĩa kĩmwagĩrĩire tondũ wa riri o na hinya wake.

8 Hei Yahweh riri ũrĩa wagĩrĩire rĩĩtwa rĩake;

Rehei kĩheo na mũũke nja-inĩ ciake.

9 Inamĩrĩrai Yahweh mwĩhumbĩte nguo nyamũre;

988




Inainai mũrĩ mbere yake, inyuĩ thĩ yothe!

10 Menyithaniai ũũ gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ: ―Yahweh nĩ atuĩkĩte Mũthamaki!

Thĩ nĩ ĩhandĩtwo ĩkarũma wega, ndĩngĩeherio.

Nĩ agaatuĩra ikundi cia andũ na mwerekera mwega.‖

11 Igũrũ nĩ rĩkene, nayo thĩ ĩcanjamũke;

Iria nĩ rĩrurume o na kĩrĩa gĩothe kĩiyũrĩte thĩinĩ warĩo.

12 Werũ-inĩ nakuo nĩ gũkenũrũrũke hamwe na kĩrĩa gĩothe kĩrĩ kuo.

Hĩndĩ o ro ĩyo mĩtĩ yothe ya mũtitũ nĩ yuge ngemi.

13 Mbere-inĩ ya Yahweh, tondũ nĩ aroka,

Nĩ aroka gũtuĩra thĩ ciira.

Nĩ agaatuanĩra ciira na ũthingu thĩinĩ wa thĩ ĩrĩa ĩikaragwo

Nacio ikundi cia andũ acituĩre ciira na wĩhokeku wake.

THABURI 97

1 Yahweh nĩ atuĩkĩte Mũthamaki!

Thĩ nĩ ĩkene.

Icigĩrĩra nyingĩ nĩ icanjamũke.

2 Athiũrũrũkĩirio nĩ matu o hamwe na matu mathimbu;

Ũthingu na kĩhooto nĩcio mũthingi wa gĩtĩ gĩake kĩa ũnene.

3 Mwaki ũthiaga ũrĩ mbere yake

Na ũkaniina thũ ciake mĩena yothe.

4 Heni ciake nĩ imũrĩkagĩra bũrũri;

Thĩ yonaga ũndũ ũcio ĩkainaina.

5 Irĩma itwekaga o ta mũhũra mbere ya Yahweh,

989




Mbere ya Mwathi wa thĩ yothe.

6 Igũrũ nĩ rĩmenyithanagia ũthingu wake,

Nacio irĩndĩ ciothe cia andũ ikona riri wake.

7 Andũ arĩa othe matungatagĩra mĩhianano ya gwacũhio maroconorithio,

Acio merahagĩra ihoti ciao itarĩ kĩene.

Inyuĩ ihoti ici, mũinamĩrĩrei inyuothe.

8 Zayuni nĩ ĩiguaga na ĩgacanjamũka;

Taũni cia Yahuda nĩ ikenete

Nĩ ũndũ wa matuĩro maku, wee Yahweh.

9 Nĩ gũkorũo wee Yahweh, nĩwe Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno, o igũrũ rĩa thĩ yothe;

Nĩ ũtũũgĩrĩte mũno gũkĩra ihoti iria ingĩ ciothe.

10 Inyuĩ arĩa mwendete Yahweh-rĩ, thũũrai ũndũ ũrĩa mũũru.

Nĩ agitagĩra mĩoyo ya andũ ake arĩa marĩ ũiguano nake;

Nĩ amahonokagia kuuma harĩ guoko kwa arĩa aganu.

11 Ũtheri nĩ warĩire andũ arĩa athingu

Nakĩo gĩkeno gĩkaara harĩ andũ arĩa arũngĩrĩru ngoro.

12 Kenai nĩ ũndũ wa Yahweh, inyuĩ andũ arĩa athingu,

Na mũcokagie ngatho hingo ya Kĩririkanio kĩa Rĩĩtwa Rĩake Rĩamũre.

Rwĩmbo.

1 Inĩrai Yahweh rwĩmbo rwerũ.

Tondũ nĩ ekĩte maũndũ ma magegania.

THABURI 98

990





Guoko gwake kwa ũrĩo, guoko gwake kwamũre, nĩ kũrehete ũhonokio.

2 Yahweh nĩ amenyithanĩtie ũhonokio wake;

Nĩ aguũrĩtie ũthingu wake kũrĩ ndũrĩrĩ.

3 Nĩ aririkanĩte ũtugi wake o na wĩhokeku wake harĩ nyũmba ya Isiraeli.

Ituri ciothe cia thĩ nĩ cionete ũhonokio wa Kĩhoti witũ.

4 Anĩrĩrai nĩ ũndũ wa ũhootani mũgooce Yahweh, inyuĩ thĩ yothe.

Canjamũkai na mũkũngũiye na mũine nyĩmbo cia kũgooca.

5 Inĩrai Yahweh nyĩmbo cia kũmũgooca mũkĩhũũraga kĩnanda kĩa mũgeeto,

Mũmũgooce na kĩnanda kĩa mũgeeto na rwĩmbo rwega.

6 Hamwe na tũrumbeta na mũgambo wa coro,

Anĩrĩrai nĩ ũndũ wa ũhootani mbere ya Yahweh, o we Mũthamaki.

7 Iria nĩ rĩrurume o na kĩrĩa gĩothe kĩiyũrĩte thĩinĩ warĩo,

Mabũrũri o namo gwata arĩa othe matũire kuo.

8 Njũũĩ nĩ ihũũre hĩ;

Irĩma nĩ cianĩrĩre ikenete irĩ hamwe

9 Mbere ya Yahweh, tondũ nĩ aroka gũtuĩra thĩ ciira.

Nĩ agaatuanĩra ciira na ũthingu thĩinĩ wa thĩ ĩrĩa ĩikaragwo

Nacio irĩndĩ cia andũ acituĩre ciira na mwerekera mwega.

THABURI 99

1 Yahweh nĩ atuĩkĩte Mũthamaki. Irĩndĩ cia andũ nĩ cinaine.

Aikarĩire gĩtĩ kĩa ũnene igũrũ rĩa akerubi. Thĩ nĩ ĩthingithe.

2 Yahweh nĩ mũnene Zayuni,

Na arĩ igũrũ rĩa ikundi ciothe cia andũ.

991




 3 Nĩ magooce rĩĩtwa rĩaku inene,

Tondũ nĩ rĩa gwĩtigĩrũo na nĩ rĩamũre.

4 Hinya wa mũthamaki ũyũ ningĩ nĩ wendete ũciranĩri wa kĩhooto.

Nĩ ũhandĩte ũndũ ũrĩa mũrũngĩrĩru na ũkaũrũmia.

Nĩ ũrehete kĩhooto na ũthingu harĩ Jakubu.

5 Tũũgĩriai Yahweh Kĩhoti witũ na mũinamĩrĩre gaturũa-inĩ ka magũrũ make;

We nĩ mwamũre.

6 Musa na Haruni maarĩ amwe a athĩnjĩri-Yahweh ake,

Nake Samueli aarĩ ũmwe wa arĩa maakayagĩra rĩĩtwa rĩake.

Maakayagĩra Yahweh,

Nake akamaigua.

7 Aamaragĩria arĩ thĩinĩ wa gĩtugĩ gĩa itu.

Nĩ maarũmagĩrĩra iririkania ciake na watho ũrĩa aamaheete.

8 Wee Yahweh Kĩhoti witũ nĩ wamaiguaga.

Warĩ El wamohagĩra mahĩtia mao,

No nĩ wamaherithagia nĩ ũndũ wa ciĩko ciao cia wĩhia.

9 Tũũgĩriai Yahweh Kĩhoti witũ

Na mũinamĩrĩre mwerekeire kĩrĩma-inĩ gĩake kĩamũre,

Nĩ gũkorũo Yahweh Kĩhoti witũ nĩ mwamũre.

Rwĩmbo rwa gũcokia ngatho.

THABURI 100

992






1 Anĩrĩrai nĩ ũndũ wa ũhootani mũgooce Yahweh, inyuĩ thĩ yothe.

2 Tungatĩrai Yahweh mũcanjamũkĩte.

Ũkai mbere yake mũkĩanagĩrĩra nĩ gũkena.

3 Menyai atĩ Yahweh nĩ Kĩhoti.

Nĩwe watũũmbire, na ithuĩ tũrĩ ake.

Tũrĩ andũ ake, o ithuĩ ng‘ondu iria arĩithagia.

4 Tonyerai ihingo-inĩ ciake mwĩ na ngatho,

Mũtonye nja-inĩ ciake mwĩ na rũgooco

Mũcokeriei ngatho; Rathimai rĩĩtwa rĩake.

5 Nĩ gũkorũo Yahweh nĩ mwega;

ũtugi wake ũtũũraga tene na tene,

O na ũhoro wa ma wake njiarũa-inĩ ciothe.

Thaburi ya Daudi. Rwĩmbo.

THABURI 101

1 Nĩngũina ũhoro wa ũtugi na wa matua maku na cira mwerekereru.

Ngũkumie na nyĩmbo, wee Yahweh.

2 Ndĩrĩkaga maũndũ na njĩra ya ũũgĩ ũrĩa wa ma itarĩ na ũcuke.

Hihi nĩ rĩ ũgooka kũrĩ niĩ?

Ndĩrĩthiaga na wĩkindĩru wa ngoro ndĩ thĩinĩ wa nyũmba yakwa.

3 Ndikaiga kĩndũ o gĩothe gĩa tũhũ mbere ya maitho makwa.

Nĩ thũire ciĩko cia arĩa matiganaga na ũndũ ũrĩa wagĩrĩire;

Gũtirĩ ũndũ ndĩrĩnyitanagĩra nao.

993





 4 Ngoro ĩrĩa ĩtarĩ nũngĩrĩru ĩkoragwo haraya na niĩ;

Ndirĩtĩkagĩra ũndũ ũrĩa mũũru.

5 Mũndũ o wothe ũcambagia mũndũ ũrĩa ũngĩ na hitho,

Nĩ ndĩrĩmũkiragia.

Ũrĩa wothe ũrĩ na maitho ma mwĩtĩo na ngoro ĩrĩ na mwĩgaatho,

Ndirĩmũkiragĩrĩria.

6 Ndĩrĩroraga o andũ arĩa ehokeku a thĩ,

Nĩgetha maikarage hamwe na niĩ.

Ũrĩa ũthiaga na mĩthiĩre ĩtarĩ na ũcuke nĩwe ũrĩndungatagĩra.

7 Gũtirĩ mũndũ waragia maheeni ũrĩikaraga thĩinĩ wa nyũmba yakwa,

Na gũtirĩ mũheenania ũrĩrũgamaga mbere yakwa.

8 Rũcinĩ o rũcinĩ nĩ ndĩrĩkiragia andũ arĩa othe aganu a thĩ,

Nĩguo niine andũ arĩa othe mekaga maũndũ moru mehere itũũra-inĩ rĩa Yahweh.

THABURI 102

Ihoya rĩa mũndũ mũhinyĩrĩrie rĩrĩa orĩtwo nĩ hinya agĩitũrũrĩra Yahweh mĩtangĩko yake.

1 Yahweh, igua ihoya rĩakwa;

Reke kĩrĩro gĩakwa gĩa kũhoya ũteithio gĩgũkinyĩre.

2 Ndũkahithe ũthiũ waku kuuma harĩ niĩ hĩndĩ ĩrĩa ndĩ na mĩtangĩko.

Ndegera gũtũ gwaku;

Njĩtĩka na ihenya rĩrĩa ndagũkaĩra.

3 Nĩ gũkorũo matukũ makwa marathira o ta ndogo,

Na mahĩndĩ makwa marakana o ta marĩ mwaki-inĩ.

994





 4 Ngoro yakwa nĩ ĩringĩkĩte o ta nyeki na ĩkahooha,

Tondũ nĩ ndiganagĩrũo nĩ kũrĩa irio ciakwa.

5 Nĩ ũndũ wa ũrĩa njayaga nyanĩrĩire,

Mahĩndĩ makwa manyitanĩte na nyama ciakwa.

6 Haana ta nyoni ĩrĩa ĩtagwo gakuua-ũrogi ya werũ-inĩ;

Ndariĩ ta ndundu nini ĩrĩ kũndũ kwanangĩku.

7 Ndaaraga itarĩ toro;

Haana ta nyoni ĩrĩ iki nyũmba igũrũ.

8 Mũthenya wothe thũ ciakwa itindaga ikĩnyũrũria.

Arĩa manyũrũragia mahũthagĩra rĩĩtwa rĩakwa rĩrĩ kĩrumi.

9 Nĩ gũkorũo ndĩaga mũhu ũrĩ mũgate wakwa,

Na kĩrĩa nyuaga gĩgatukana na maithori,

10 Nĩ ũndũ wa marakara maku na mang‘ũrĩ maku,

Tondũ wanjoire na igũrũ ũgĩcoka ũkĩnde.

11 Matukũ makwa matariĩ ta kĩĩruru kĩrathiĩ gĩgĩthiraga,

Na niĩ ndĩrahooha o ta nyeki.

12 No wee Yahweh ũtũũraga tene na tene,

Na ngumo yaku ĩgũtũũra njiarũa-inĩ ciothe.

13 Hatarĩ nganja nĩ ũkwarahũka ũiguĩre Zayuni tha,

Tondũ rĩrĩ nĩrĩo ihinda rĩa kũmĩiguĩra tha;

Ihinda rĩrĩa rĩtuĩtwo nĩ ikinyu.

14 Nĩ gũkorũo ndungata ciaku nĩ ikenagio nĩ mahiga makuo

Na nĩ ciendete nginya rũkũngũ rwakuo.

15 Ndũrĩrĩ nĩ igeetigĩra rĩĩtwa rĩa Yahweh,

Na athamaki othe a thĩ metigĩre riri waku.

995


16 Tondũ Yahweh nĩ agaaka Zayuni rĩngĩ;

Nĩ akooneka arĩ na riri wake.

17 Nĩ agaathikĩrĩria mahoya ma arĩa anyamariku;

Ndakanyarara mahoya mao.

18 Ũndũ ũyũ wandĩkĩtwo nĩ ũndũ wa rũciaro rũrĩa rũgooka,

Nĩgetha andũ arĩa magooka thutha makaagooca Yahu.

19 Nĩ gũkorũo aroraga thĩ arĩ kũu gwake kwamũre igũrũ,

Yahweh nĩ aroraga thĩ arĩ igũrũ,

20 Nĩgetha aigue gũcaya kwa mũndũ ũrĩa wohetwo,

Nĩguo ohore arĩa matuĩrĩirũo gĩkuũ,

21 Nĩgetha rĩĩtwa rĩa Yahweh rĩmenyithanio Zayuni

Na rũgooco rwake rũmenyithanio Yahrushalayim,

22 Rĩrĩa irĩndĩ cia andũ na mothamaki

Macemania hamwe nĩguo matungatĩre Yahweh.

23 Nĩ aandunyire hinya ũtũũro wakwa ũrĩ gatagatĩ;

Nĩ aanyihirie matukũ makwa.

24 Niĩ ndoigire ũũ: ―Wee El wakwa,

Ndũkaniine hĩndĩ ĩrĩa ũtũũro wakwa ũrĩ gatagatĩ,

O wee mĩaka yaku ĩtũũraga nginya njiarũa na njiarũa.

25 Tene mũno nĩ waigire mĩthingi ya thĩ,

Narĩo igũrũ nĩ wĩra wa moko maku.

26 Icio nĩ igaathira, no wee nĩ ũgũtũũra;

O ta nguo, ciothe nĩ igaathira.

Nĩ ũgaacicenjia o ta nguo, na nĩ igaathira ciehere.

27 No wee ndũgarũrũkaga, na mĩaka yaku gũtirĩ hĩndĩ ĩgaakinya mũthia.

996


28 Ciana cia ndungata ciaku igaatũũra na thayũ,

Na njiarũa ciacio nĩ igaaikara irũmĩte mbere yaku.‖

THABURI 103

Thaburi ya Daudi.

1 Ngoro yakwa rathima Yahweh;

Kĩndũ gĩothe kĩrĩa kĩrĩ thĩinĩ wakwa nĩ kĩgathe rĩĩtwa rĩake rĩamũre.

2 Kĩrathime Yahweh,wee ngoro ĩno yakwa;

Menya gũkanariganĩrũo nĩ maũndũ marĩa mothe ekĩte.

3 Akuohagĩra mahĩtia maku mothe

Na agakũhonia mĩrimũ yaku yothe;

4 Nĩ akũũraga muoyo waku kuuma irima-inĩ

Na agakũhumba ũtugi wake o na tha ciake ta arĩ thũmbĩ.

5 Nĩ akũhũnagia na indo njega ũtũũro-inĩ waku wothe,

Nĩguo wĩthĩ waku ũkerũhagio o ta wa nderi.

6 Yahweh ekaga maũndũ na ũthingu o na kĩhooto

Harĩ arĩa othe mahinyagĩrĩrio.

7 Nĩ aamenyithirie Musa njĩra ciake,

Na akĩmenyithia ariũ a Isiraeli ciĩko ciake.

8 Yahweh nĩ mũigua tha na mũcayanĩri,

Ndahiũhaga kũrakara na nĩ aiyũirũo nĩ ũtugi.

9 Ndacaragia mahĩtia hingo ciothe,

Kana agatũũra arakarĩte tene na tene.

997





10 Ndatwĩkĩte kũringana na mehia maitũ,

Kana agatũrĩha kũringana na ũrĩa mehia maitũ magĩrĩire kũrĩhwo.

11 Nĩ gũkorũo o ta ũrĩa igũrũ kũraihanĩrĩirie na thĩ,

Noguo ũtugi wake ũrĩ mũnene kwerekera arĩa mamwĩtigĩrĩte.

12 O ta ũrĩa irathĩro kũraihanĩrĩirie na ithũĩro,

No taguo atũthengeirie mehia maitũ matũraihĩrĩrie na ithuĩ.

13 O ta ũrĩa mũthuri aiguagĩra ariũ ake tha,

Yahweh nĩ aiguagĩra tha arĩa mamwĩtigĩrĩte.

14 Tondũ nĩ oĩ wega ũrĩa tũmbĩtwo,

Akaririkana atĩ tũrĩ o rũkũngũ.

15 Mũndũ-rĩ, matukũ make matariĩ ta ma nyeki;

Acanũkaga o ta ihũa rĩa gĩthaka.

16 No hĩndĩ ĩrĩa rũhuho rwahurutana, rĩtikoragwo ho rĩngĩ,

Rĩkahaana ta rĩtarĩ rĩakorũo ho.

17 No ũtugi wa Yahweh nĩ wa tene na tene harĩ arĩa mamwĩtigĩrĩte,

Na ũthingu wake harĩ ciana cia ciana ciao,

18 Harĩ arĩa marũmagia kĩrĩkanĩro gĩake

O hamwe na arĩa merutanagĩria gwathĩkĩra mawatho make.

19 Yahweh nĩ ahandĩte na akarũmia gĩtĩ gĩake kĩa ũnene igũrũ;

Na ũthamaki wake wathaga indo ciothe.

20 Kĩrathimei Yahweh, inyuĩ araika ake othe, o inyuĩ mũrĩ hinya mũingĩ,

O inyuĩ mũhingagia kiugo gĩake, mũgathĩkĩra mũgambo wake.

998





21 Kĩrathimei Yahweh, inyuĩ mbũtũ ciake ciothe,

O inyuĩ ndungata ciake iria ciĩkaga wendi wake.

22 Kĩrathimei Yahweh, inyuĩ mawĩra make mothe,

Kũndũ guothe kũrĩa athanaga.

Ngoro yakwa nĩ ĩkĩrathime Yahweh.

THABURI 104

1 Ngoro yakwa, kĩrathime Yahweh.

Hĩ! Yahweh Kĩhoti wakwa, wee ũrĩ mũnene mũno.

Wĩhumbĩte ũtĩĩku na ũkaru.

2 Wĩhumbĩte ũtheri ta arĩ nguo;

Ũgagĩtambũrũkia igũrũ ta gĩtambaya kĩa hema.

3 We aigaga mĩgamba ya rumu ciake cia igũrũ maĩ-inĩ marĩa marĩ igũrũ,

Agatua matu ngaari yake ya mbarathi,

Agathiĩ akuuĩtwo nĩ mathagu ma rũhuho.

4 Atũmaga araika ake matuĩke maroho,

Ndungata ciake agatũma ituĩke mwaki wa kũniinana.

5 Nĩ ahandĩte thĩ igũrũ rĩa mĩthingi yayo;

Gũtirĩ hĩndĩ ĩkeherio harĩa ĩrĩ tene na tene.

6 Wamĩhumbĩrire na maĩ mariku ta arĩ nguo.

Maĩ maarũgamĩte igũrũ rĩa irĩma.

7 Wamakũũmire, namo makĩũra;

Rĩrĩa maaiguire mũgambo wa mũrurumo waku nĩ moorire nĩ ũndũ wa guoya

999





 8 —Irĩma ikĩambata nayo mĩkuru ĩgĩikũrũka

Magĩthiĩ kũrĩa wathondekete nĩ ũndũ wamo.

9 Nĩ waigire mũhaka ũrĩa matagĩrĩire gũkĩra,

Nĩgetha matikanahumbĩre thĩ rĩngĩ.

10 We ũtũmaga kũgĩe na matherũkĩro mĩkuru-inĩ;

Mathereraga gatagatĩ-inĩ ka irĩma.

11 Nĩ maheaga nyamũ ciothe cia gĩthaka maĩ ma kũnyua;

Nĩkuo ndigiri cia gĩthaka iniinagĩra nyota.

12 Nyoni cia rĩera-inĩ cikaraga igũrũ rĩamo;

Cinaga irĩ thĩinĩ wa mathangũ matumanu.

13 We ũitagĩrĩria irĩma maĩ kuuma rumu-inĩ ciake cia igũrũ.

Thĩ nĩ ĩhũnagio nĩ maciaro ma wĩra waku.

14 We ũtũmaga nyeki ĩkũre nĩ ũndũ wa mahiũ

Na mĩmera nĩ ũndũ wa kũhũthĩrũo nĩ andũ,

Nĩgetha thĩ ĩmere irio

15 O na ndibei ĩrĩa ĩtũmaga ngoro ya mũndũ ĩkene,

Maguta marĩa matũmaga ũthiũ ũkenge,

Na mũgate ũrĩa ũtũũragia ngoro ya mũndũ.

16 Mĩtĩ ya Yahweh nĩ ĩhũnaga,

O yo mĩtarakwa ya Lebanoni ĩrĩa aahandire,

17 Kũrĩa nyoni ciakaga itara.

Mũciĩ wa njũũ nĩ mĩtĩ-inĩ ya mĩthengera.

18 Irĩma-inĩ iria ndaihu na igũrũ nĩkuo mbũri cia irĩma-inĩ cikaraga;

Ndũmba-inĩ cia mahiga nĩkuo rĩũrĩro rĩa ikami.

19 Nĩ oombire mweri nĩguo ũmenyithanagie mahinda marĩa matuĩtwo;

1000


Riũa nĩ rĩũĩ wega hĩndĩ yarĩo ya gũthũa.

20 Ũrehaga nduma, naguo ũtukũ ũkaingĩra,

Rĩrĩa nyamũ ciothe cia gĩthaka ciũrũraga.

21 Mĩrũthi mĩthĩ ĩraramaga ĩkĩhĩta

Na ĩgacaria irio ciayo kuuma kũrĩ El.

22 Hĩndĩ ĩrĩa riũa rĩaratha,

Ĩcokaga imamo-inĩ ciayo ĩgakoma.

23 Nake mũndũ agathiĩ wĩra-inĩ wake,

Akaruta wĩra nginya hwaĩ-inĩ.

24 Mawĩra maku wee Yahweh kaĩ nĩ maingĩ-ĩ!

Mothe ũmarutĩte na njĩra ya ũũgĩ ũrĩa wa ma.

Thĩ ĩiyũire indo ciaku.

25 Kũrĩ na iria, inene mũno na rĩariĩ,

Rĩiyũire indo nyingĩ irĩ muoyo itangĩtarĩka, iria nene o na iria nini.

26 Nĩkuo meri igeragĩra,

O na Leviathani, ĩrĩa wombire nĩguo ĩthaakagĩre thĩinĩ warĩo.

27 Icio ciothe nĩwe cietagĩrĩra

Nĩguo ũciheage irio ciacio ihinda rĩrĩa rĩagĩrĩire.

28 Nĩ icokanagĩrĩria kĩrĩa wacihe.

Rĩrĩa wakumbatũra guoko gwaku, nĩ ihũnagio nĩ indo njega.

29 Rĩrĩa wahitha ũthiũ waku, nĩ itangĩkaga.

Ũngĩeheria roho wacio, ikuaga igacoka rũkũngũ-inĩ.

30 Ũngĩtũma roho waku, nĩ ciũmbagwo,

1001




Na ũkerũhia thĩ.

31 Riri wa Yahweh ũgũtũũra tene na tene.

Yahweh nĩ arĩkenagio nĩ mawĩra make.

32 Aroraga thĩ, nayo ĩkainaina;

Ahutagia irĩma, nacio ikoima ndogo.

33 Ngũtũũra nyinagĩra Yahweh ũtũũro-inĩ wakwa wothe;

Ndĩrĩinaga nyĩmbo cia kũgooca Kĩhoti wakwa ihinda rĩrĩa rĩothe ngũtũũra muoyo.

34 Mecũũrania ma ngoro yakwa marogĩa na mũrio harĩ we.

Nĩ ndĩrĩkenaga nĩ ũndũ wa Yahweh.

35 Arĩa mehagia nĩ makehera thĩinĩ wa thĩ,

Na arĩa aganu matigaakorũo kuo rĩngĩ.

Ngoro yakwa kĩrathime Yahweh!

Hallelu-Yah!

THABURI 105

1 Cokeriai Yahweh ngatho, kaĩrai rĩĩtwa rĩake,

Menyithaniai mawĩko make gatagatĩ-inĩ ka ikundi cia andũ!

2 Mũinĩrei, mũkumiei na nyĩmbo,

Kĩheanei ũhoro wa mawĩra make mothe marĩa ekĩte ma magegania.

3 Mwĩrahei nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩake rĩamũre.

Ngoro cia arĩa macaragia Yahweh nĩ icanjamũke.

4 Caragiai Yahweh o na hinya wake.

Caragiai ũthiũ wake hingo ciothe.

5 Ririkanai mawĩra ma magegania marĩa ekĩte,

1002




O na ciama ciake na matuĩro make ma cira makinyanĩru, o macio ma kanua gake.

6 Inyuĩ mbeũ ya Iburahimu ndungata yake,

Inyuĩ ariũ a Jakubu, o inyuĩ aathuurire.

7 We nĩ Yahweh Kĩhoti witũ.

Matuĩro make makinyanĩru marĩ kũndũ guothe thĩinĩ wa thĩ.

8 Nĩ aririkanaga kĩrĩkanĩro gĩake tene na tene,

Kĩĩranĩro kĩrĩa eerĩire nginya njiarũa ngiri,

9 Kĩrĩkanĩro kĩrĩa aarĩkanĩire na Iburahimu,

Na mwĩhĩtwa ũrĩa eehĩtĩire Isaaka,

10 Ũrĩa aahandire ũrĩ ta watho harĩ Jakubu

Na ũrĩ kĩrĩkanĩro gĩa gũtũũra harĩ Isiraeli,

11 Akiuga atĩrĩ, ―Nĩ ngaakũhe bũrũri wa Kanaani

Ũtuĩke igai rĩanyu rĩrĩa mũgaĩirũo.‖

12 Hĩndĩ ĩyo nĩ rĩrĩa maarĩ o andũ anini,

Andũ anini mũno, na maarĩ ageni bũrũri-inĩ.

13 Mathamathaga kuuma bũrũri ũmwe nginya ũrĩa ũngĩ,

Kuuma ũthamaki ũmwe nginya kũrĩ andũ angĩ.

14 Ndeetĩkĩririe mũndũ o wothe amahinyĩrĩrie,

No nĩ aarũithirie athamaki nĩ ũndũ wao,

15 Akiuga ũũ: ―Mũtikahutie arĩa akwa aitĩrĩrie maguta,

Na mũtigeke anabii akwa ũndũ mũũru.‖

16 Nĩ ooigire bũrũri ũgĩe ng‘aragu;

Akĩniina mũgate wao.

1003




17 Agĩtũma mũndũ athiĩ mbere yao

Nĩwe Jusufu ũrĩa weendirio atuĩke ngombo.

18 Makĩoha magũrũ make na bĩngũ,

Ngingo yake ĩkĩohwo na igera;

19 Nginya hĩndĩ ĩrĩa kiugo gĩake kĩahingire,

Uuge wa Yahweh nĩguo wamũroririe ũkĩmũtheria.

20 Mũthamaki agĩtũmana ohorũo,

Mũtongoria ũcio wa ikundi cia andũ akĩmũrekereria.

21 Akĩmũtua mwathi wa nyũmba yake,

Atuĩke wa gwathaga indo ciake ciothe,

22 Athage anene a mũthamaki ũrĩa ona kwagĩrĩire

Na arutage arĩa akũrũ kũmũkĩra nĩguo magĩe na ũũgĩ.

23 Thutha ũcio Isiraeli agĩthiĩ Misiri,

Jakubu agĩikara arĩ mũgeni bũrũri-inĩ wa Hamu.

24 Yahweh agĩgĩtũma andũ ake maciarane mũno;

Agĩtũma makorũo na hinya gũkĩra thũ ciao,

25 O icio aarekire ngoro ciacio igarũrũke imene andũ ake,

Ikĩbanga gũũkĩrĩra ndungata ciake.

26 Nake agĩtũma Musa ndungata yake,

Na Haruni, ũrĩa aathuurĩte.

27 Nao makĩonania imenyithia ciake gatagatĩ-inĩ kao,

Makĩringa ciama ciake bũrũri-inĩ wa Hamu.

28 Agĩtũma nduma, na bũrũri ũcio ũgĩtumana;

Nao matiaremeire ciugo ciake.

1004



29 Akĩgarũra maĩ mao magĩtuĩka thakame

Na akĩũraga thamaki ciao.

30 Bũrũri wao ũkĩiyũra ciũra,

Nginya tũnyũmba-inĩ twa anene.

31 Agĩatha ngi itharĩkĩre

O na rwagĩ rũtharĩkĩre icigo-inĩ ciao ciothe.

32 Mbura yao akĩmĩgarũra ĩgĩtuĩka ya mbembe

Na agĩtũma rũheni bũrũri-inĩ wao.

33 Akĩhũũra mĩthabibũ yao o na mĩtĩ yao ya mĩkũyũ

Na akiunanga mĩtĩ ĩrĩa yarĩ gĩcigo-inĩ kĩao.

34 Akiuga ngigĩ itharĩkĩre,

Ngigĩ nyingĩ itangĩtarĩka.

35 Ikĩrĩa mĩmera yothe ya bũrũri,

Na ikĩrĩa maciaro ma tĩri.

36 Agĩcoka akĩũraga marigithathi mothe bũrũri-inĩ wao,

Kĩambĩrĩria kĩa ũhoti wao wa ũciari.

37 Akĩruta andũ ake kuo makuuĩte betha na thahabu;

Na gũtirĩ o na ũmwe harĩ mĩhĩrĩga yake wahĩngirũo.

38 Rĩrĩa maathiire, andũ a Misiri nĩ maakenire,

Tondũ nĩ maanyitĩtwo nĩ guoya nĩ ũndũ wa Isiraeli.

39 Aatambũrũkirie itu nĩguo rĩmathiĩke

Na mwaki nĩguo ũmaheage ũtheri ũtukũ.

40 Meetirie, nake akĩrehe tũmakia arũme;

Nĩ aamahũnagia na mũgate kuuma igũrũ.

1005



41 Aahingũrire rwaro rwa ihiga, namo maĩ magĩtherera;

Maathererire magereire werũ-inĩ o ta rũũĩ.

42 Nĩ gũkorũo nĩ aaririkanire kĩĩranĩro kĩrĩa kĩamũre eerĩire Iburahimu ndungata yake.

43 Nĩ ũndũ ũcio akĩruta andũ ake kuo marĩ na gĩkeno kĩnene,

Andũ acio ake athuure akĩmaruta kuo mena mũkũngũiyo.

44 Akĩmahe mabũrũri ma ndũrĩrĩ;

Makĩgaya indo iria ikundi ingĩ cia andũ ciarutĩte wĩra na kĩyo nĩguo igĩe nacio,

45 Nĩgetha mamenyagĩrĩre Watho Wake

Na mathĩkagĩre mawatho make.

Hallelu-Yah!

THABURI 106

1 Hallelu-Yah!

Cokeriai Yahweh ngatho, tondũ nĩ mwega;

Ũtugi wake ũtũũraga tene na tene.

2 Nũũ ũngĩhota kũmenyithania biũ ũhoro wa ciĩko cia Yahweh cia hinya

Kana amenyithanie ciĩko ciake ciothe cia kũgoocwo?

3 Kũrathimwo nĩ arĩa mamenyagĩrĩra matua maria makinyanĩru ma cira,

Arĩa mekaga maũndũ marĩa magĩrĩru hingo ciothe.

4 Niĩ naniĩ Yahweh, kĩndirikane ũgĩĩkĩra andũ aku maũndũ mega.

Nũmbũiya kũgerera ciĩko ciaku cia kũhonokania,

5 Nĩguo ngenagĩre wega ũrĩa wonagia andũ aku arĩa athuure,

Nĩgetha ngenage hamwe na rũrĩrĩ rwaku,

Nĩguo ngũgoocage ngĩĩrahaga hamwe na igai rĩaku.

1006




 6 Nĩ twĩhĩtie o ta ũrĩa maithe maitũ ma tene meehirie;

Nĩ tũhĩtĩtie; nĩ twĩkĩte maũndũ moru.

7 Maithe maitũ ma tene matiataũkĩirũo nĩ mawĩra maku ma magegania marĩ Misiri.

Matiaririkanire ũrĩa ũtugi waku ũrĩ mũingĩ,

No nĩ kũrema maaremire marĩ iria-inĩ, marĩ hũgũrũrũ-inĩ cia Iria Itune.

8 No nĩ aamahonokirie nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩake,

Nĩguo amenyithanie hinya wake.

9 Aakũmire Iria Itune, narĩo rĩkĩhũa;

Akĩmagereria kũndũ kuũ kuriku, na magĩtuĩkanĩria werũ-inĩ;

10 Akĩmahonokia kuuma guoko-inĩ gwa thũ yao

Akĩmakũũra kuuma guoko-inĩ gwa thũ.

11 Namo maĩ makĩhumbĩra thũ ciao;

Gũtirĩ o na ĩmwe yao yahonokire.

12 Hĩndĩ ĩyo magĩgĩtĩkia ũhoro Wake;

Makĩambĩrĩria kũina nyĩmbo cia kũmũgooca.

13 No makĩriganĩrũo o na ihenya nĩ maũndũ marĩa eekĩte;

Matietereire ũtaaro wake.

14 Magĩtoorio nĩ merirĩria mao ma ũkoroku na thuti marĩ werũ-inĩ;

Nĩ maageririe El marĩ kũu werũ-inĩ.

15 Akĩmahe kĩrĩa maahoire,

No agĩcoka akĩmahũũra na mũrimũ watũmire morũo nĩ hinya.

16 Nĩ maaiguire ũiru nĩ ũndũ wa Musa marĩ kambĩ-inĩ

Na nĩ ũndũ wa Haruni, o ũcio mwamũre wa Yahweh.

17 Nayo thĩ ĩgĩatũka na ĩkĩmeria Dathani

1007



O na ĩgĩthika acio maagomanĩte na Abiramu.

18 Naguo mwaki ũkĩrĩrĩmbũka gĩkundi-inĩ kĩao;

Rũrĩrĩmbĩ rũgĩcina andũ acio aganu.

19 Nĩ maathondekire njaũ marĩ Horebu

Na makĩinamĩrĩra mũhianano wa cuma;

20 Maakũũranirie riri wakwa

Na mũhianĩre wa ndegwa ĩrĩa ĩrĩaga nyeki.

21 Nĩ maariganĩirũo nĩ El Mũhonokia wao,

Ũrĩa wekĩte maũndũ manene Misiri,

22 Mawĩra ma magegania bũrũri-inĩ wa Hamu,

Maũndũ ma kũmakania Iria-inĩ Itune.

23 Aarĩ hakuhĩ gwathana maniinwo,

No Musa, o ũcio aathuurĩte akĩmũthaitha

Nĩguo atigane na marakara macio make ma kũniinana.

24 Nao makĩnyarara bũrũri ũcio wa kwĩrirĩrio;

Matiarĩ na wĩtĩkio harĩ Kiugo gĩake.

25 Maaikaraga makĩnugunaga marĩ hema-inĩ ciao;

Matiathikĩrĩirie mũgambo wa Yahweh.

26 Nĩ ũndũ ũcio akĩoya guoko gwake na igũrũ akĩĩhĩta ũhoro-inĩ wao

Atĩ nĩ angĩgatũma makuĩre werũ-inĩ;

27 Nĩ angĩgatũma njiarũa ciao ikuĩre gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ,

Na nĩ angĩkamahurunja kũndũ guothe mabũrũri-inĩ.

28 Magĩcoka makĩnyitanĩra harĩ ũthathaiya wa Baali ya Peori,

Na makĩrĩa magongona marĩa maarutagĩrũo akuũ.

29 Makĩmũrakaria nĩ ũndũ wa ciĩko ciao,

1008


Na gũkĩgĩa na ihũũra gatagatĩ-inĩ kao.

30 No rĩrĩa Phinehasi aarũgamire na akĩingĩrĩra ũndũ ũcio,

Ihũũra rĩu rĩkĩniinwo.

31 Na ũndũ ũcio ũgĩtarũo atĩ nĩ ũthingu harĩ we

Njiarũa-inĩ ciothe tene na tene.

32 Nĩ maamũrakaririe marĩ maĩ-inĩ ma Meriba,

Na Musa akĩingĩra thĩna-inĩ nĩ ũndũ wao.

33 Makĩrakaria roho wake,

Nake akĩaria na mĩromo yake atecirĩtie.

34 Matianiinire irĩndĩ cia andũ,

Ta ũrĩa Yahweh aamaathĩte.

35 No maatukanire na andũ a ndũrĩrĩ

Na makĩrũmĩrĩra njĩra ciao.

36 Nĩ maatungatagĩra mĩhianano yao,

Na ĩgĩtuĩka mũtego harĩ o.

37 Maarutaga ariũ ao marĩ magongona

O na airĩtu ao makamarutĩra ndaimono.

38 Maaitaga thakame ĩtarĩ na mahĩtia,

Thakame ya ariũ o na airĩtu ao

Arĩa maarutaga marĩ magongona kũrĩ mĩhianano ya Kanaani;

Naguo bũrũri ũgĩthahio nĩ ũiti wa thakame.

39 Nĩ maagĩire thahu nĩ ũndũ wa ciĩko ciao;

Makĩhũũra ũmaraya kũgerera ciĩko ciao.

40 Nĩ ũndũ ũcio, Yahweh agĩcinwo nĩ marakara nĩ ũndũ wa andũ ake,

1009



Na agĩthũũra igai rĩu rĩake.

41 Nĩ aamarekagĩrĩria kũrĩ ndũrĩrĩ maita maingĩ,

Nĩguo mathwo nĩ andũ arĩa maamathũire.

42 Thũ ciao ikĩmahinyĩrĩria,

Nao magĩikara marĩ rungu rwa wathani wacio.

43 Nĩ aamahonokagia maita maingĩ,

No nĩ maaremaga na makarega gwathĩka,

Nao nĩ maaconorithagio nĩ ũndũ wa mahĩtia mao.

44 No nĩ oonaga mĩtangĩko yao

Na akaigua kĩrĩro kĩao gĩa kũhoya ũteithio.

45 Nĩ aaririkanaga kĩrĩkanĩro gĩake nĩ ũndũ wao,

Na nĩ aaiguaga tha, tondũ wa ũrĩa ũtugi wake ũrĩ mũnene.

46 Nĩ aatũmaga maiguĩrũo tha

Nĩ arĩa othe maamatahĩte.

47 Tũhonokie, wee Yahweh Kĩhoti witũ,

Na ũtũcokanĩrĩrie kuuma ndũrĩrĩ-inĩ,

Nĩguo tũcokagĩrie rĩĩtwa rĩaku rĩamũre ngatho

Na tũkenage nĩ ũndũ wa gũkumio gwaku kũnene.

48 Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli arorathimwo

Tene na tene.

Na andũ othe nĩ moige, ―Amein!‖

Hallelu-Yah!

1010





THABURI 107

1 Cokeriai Yahweh ngatho, tondũ nĩ mwega;

Ũtugi wake ũtũũraga tene na tene.

2 Arĩa makũũrĩtwo nĩ Yahweh nĩ moige ũguo,

O acio aakũũrire kuuma guoko-inĩ gwa thũ.

3 Arĩa aacokanĩrĩirie hamwe kuuma mabũrũri-inĩ,

Kuuma mwena wa irathĩro na kuuma mwena wa ithũĩro,

Kuuma mwena wa rũgongo na kuuma mwena wa mũhuro.

4 Moorũrire werũ-inĩ, kũndũ gũtaikaragwo;

Mationire njĩra ya gũthiĩ itũũra-inĩ kũndũ mangĩatũũrire.

5 Maarĩ ahũtu na makanyota;

Nĩ moorĩtwo nĩ hinya nĩ ũndũ wa kũnoga.

6 Nĩ maakayagĩra Yahweh hĩndĩ ĩrĩa maarĩ na mĩtangĩko;

Nake akamahonokia kuuma thĩna-inĩ ũcio wao.

7 Aamagereirie njĩra-inĩ ĩrĩa yagĩrĩire

Nĩguo makinye itũũra-inĩ kũrĩa mangĩatũũrire.

8 Andũ nĩ macokerie Yahweh ngatho nĩ ũndũ wa Ũtugi wake.

Na tondũ wa mawĩra ma magegania marĩa ekaga nĩ ũndũ wa ariũ a andũ.

9 Nĩ gũkorũo nĩ anyotorete mũndũ ũrĩa mũnyotu

Nake ũrĩa mũhũtu akamũhũnia na indo njega.

10 Amwe maaikarire nduma-inĩ, o kĩruru-inĩ gĩa gĩkuũ

Makanyamarĩka mohetwo na marĩ na mĩnyororo.

11 Tondũ nĩ maaremeire Ciugo cia El;

Naguo ũtaaro wa Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno makĩwagĩra gĩtĩo.

1011



12 Nĩ ũndũ ũcio agĩtũma ngoro ciao ciĩnyihie kũgerera moritũ;

Makĩhĩngwo, na gũtiarĩ na mũndũ wa kũmateithia.

13 Magĩkaĩra Yahweh hĩndĩ ĩrĩa maarĩ na mĩtangĩko;

Nake akĩmahonokia kuuma thĩna-inĩ ũcio wao.

14 Aamarutire nduma-inĩ okũu kĩruru-inĩ gĩa gĩkuũ,

Na agĩtua mĩnyororo ĩrĩa moohetwo nayo.

15 Andũ nĩ macokerie Yahweh ngatho nĩ ũndũ wa ũtugi wake

Na tondũ wa mawĩra ma magegania marĩa ekaga nĩ ũndũ wa ariũ a andũ.

16 Nĩ gũkorũo nĩ oinangĩte mĩrango ya gĩcango

Na agatinangia mĩgamba ya kĩgera.

17 Maarĩ akĩgu na makĩnyamarĩka

Nĩ ũndũ wa mehia mao na mahĩtia mao.

18 Nĩ maanyirire irio cia mĩthemba yothe;

Maakuhĩrĩirie ihingo cia gĩkuũ.

19 Nĩ maakaĩire Yahweh amateithie hĩndĩ ĩrĩa maarĩ na mĩtangĩko;

Nake akĩmahonokia kuuma thĩna-inĩ ũcio wao.

20 Aatũmaga kiugo gĩake akamahonia

Na akamahonokia kuuma marima-inĩ marĩa maagũĩte.

21 Nao nĩ magĩcokerie Yahweh ngatho nĩ ũndũ wa ũtugi wake

Na tondũ wa mawĩra ma magegania marĩa ekaga nĩ ũndũ wa ariũ a andũ.

22 Nĩ marute magongona ma gũcokia ngatho

Na maganage mawĩko make mena mũkũngũiyo.

23 Arĩa mageraga iria-inĩ na meri,

O acio mahũũragĩra biacara ciao maĩ-inĩ maingĩ,

24 Nĩ monete mawĩra ma Yahweh

1012


Na mawĩko make ma magegania kũndũ kũrĩa kũriku;

25 Makona ũrĩa kiugo gĩake gĩtũmaga kĩhuhũkanio kiumĩre,

Gĩkoya makũmbĩ ma iria na igũrũ.

26 Nao makoywo na igũrũ nginya matu-inĩ;

Makarikĩra kũndũ kũrĩa kũriku.

Ũcamba wao ũgathira nĩ ũndũ wa ũgwati ũrĩa ũrĩ mbere.

27 Magakĩagaaga na magatũgũga ta mũndũ mũrĩĩu,

Na ũũgĩ wao wothe ũgatuĩka wa tũhũ.

28 Magakaĩra Yahweh hĩndĩ ĩyo marĩ na mĩtangĩko,

Nake akamahonokia kuuma thĩna-inĩ ũcio wao.

29 Akahooreria kĩhuhũkanio kĩu;

Makũmbĩ ma iria magakira.

30 Nao magakena nĩ ũndũ wa iria kũhoorera,

Nake akamatongoria nginya gĩcukĩro-inĩ kĩrĩa marenda gũthiĩ.

31 Andũ nĩ macokerie Yahweh ngatho nĩ ũndũ wa ũtugi wake

Na tondũ wa mawĩra ma magegania marĩa ekaga nĩ ũndũ wa ariũ a andũ.

32 Nĩ mamũtũũgĩrie thĩinĩ wa kĩũngano kĩa andũ,

Na mamũkumie kĩama-inĩ gĩa athuri.

33 Agarũraga njũũĩ igatuĩka werũ

Nacio ithima cia maĩ igatuĩka kũndũ kũng‘aru,

34 Bũrũri ũrĩa ũciaraga mũno ũgatuĩka bũrũri mwanangĩku ũrĩ na cumbĩ,

Nĩ ũndũ wa waganu wa arĩa maikaraga thĩinĩ waguo.

35 Agarũraga werũ ũgatuĩka tũria twa maĩ tũrĩ na mathanjĩ,

Naguo bũrũri ũrĩa mũũmũ ũgatuĩka ithima cia maĩ.

36 Atũmaga arĩa ahũtu maikarage kuo,

1013


Nĩgetha maake itũũra kũrĩa mangĩikara.

37 Mahandaga mbeũ mĩgũnda-inĩ na makahanda mĩgũnda ya mĩthabibũ

Nĩgetha ĩrute mĩmera ĩrĩ na maciaro.

38 Amarathimaga nao makongerereka mũno;

Ndarekaga mahiũ mao manyihe.

39 No o rĩngĩ mũigana wao ũkanyiha na magaconorithio

Nĩ ũndũ wa kũhinyĩrĩrio, thĩna, o na kĩeha.

40 Nĩ atũmaga andũ arĩa marĩ igweta manyararũo

Na agatũma morũre kũndũ kwanangĩku gũtarĩ njĩra.

41 No andũ arĩa athĩni nĩ amagitagĩra matikahinyĩrĩrio

Na agatũma mbarĩ ciao cingĩhe o ta rũũru.

42 Andũ arĩa arũngĩrĩru monaga ũndũ ũcio magakena;

No andũ arĩa othe matarĩ athingu matumagia tũnua twao.

43 Mũndũ o wothe mũũgĩ nĩ ekwĩrorera maũndũ macio

Na ecũranie mũno ũhoro wa ciĩko cia Yahweh cia ũtugi.

THABURI 108

Rwĩmbo rwa Daudi.

1 Ĩĩ Kĩhoti, ngoro yakwa nĩ ĩĩkindĩire,

Nĩ kũina ngũina, ngũgooce na rwĩmbo, ĩĩni, o nginya riri ũyũ wakwa .

2 Arahũka, wee kĩnanda kĩa ndigi; o nawe kĩnanda kĩa mũgeeto.

Ngwarahũka rũcinĩ tene.

1014






 3 Nĩ ngũkũgooca gatagatĩ-inĩ ka ikundi cia andũ, wee Yahweh,

Na nĩ ngũina nyĩmbo ngũgooce gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ.

4 Nĩ gũkorũo ũtugi waku waku nĩ mũnene, ũkinyĩte o igũrũ,

Naguo Ũhoro waku wa ma ũgakinya o matu-inĩ.

5 Ũroĩtũũgĩria ũhĩtũke igũrũ, wee Kĩhoti;

Riri waku ũroiyũra thĩ yothe.

6 Nĩguo andũ arĩa wendete mahonoke,

Tũhonokie na guoko gwaku kwa ũrĩo na ũnjigue.

7 Kĩhoti nĩ arĩtie nĩ ũndũ wa ũrĩa arĩ mwamũre akoiga atĩrĩ:

―Nĩ ngũkena mũno, nĩ ngũneana Shekemu gũtuĩke igai,

Na nĩ ngũthima Mũkuru wa Sukothu.

8 Gileadi nĩ gwakwa, o na Manase no gwakwa,

Na Efiraimu nĩkuo ngũbia ya mũtwe wakwa; Yahuda nĩ rũthanju rwakwa rwa wathani.

9 Moabi nĩ kĩraĩ gĩakwa gĩa gwĩthambĩra.

Edomu nĩkuo ngũikia kĩratũ gĩakwa.

Na nyanĩrĩre nĩ ũndũ wa ũhootani bũrũri-inĩ wa Filistia.‖

10 Nũũ ũkũndwara itũũra-inĩ rĩrĩa rĩrĩ na ũgitĩri?

Nũũ ũkũndwara nginya Edomu?

11 Githĩ tiwe Kĩhoti, o wee ũtũregete,

Kĩhoti witũ, o wee ũtigĩte kuumagaraga hamwe na mbũtũ citũ?

12 Tũteithie ũtwehererie mĩtangĩko itũ,

Tondũ ũhonokio wa andũ nĩ wa tũhũ.

13 Tondũ wa hinya wa Kĩhoti nĩ tũgwĩka maũndũ na ũcamba,

amu nĩwe ũteremaga a-muku aitu.

1015



THABURI 109

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri. Thaburi ya Daudi. Rwĩmbo.

1 Rĩu Kĩhoti, o wee ngumagia, ndũgaikare ũkirĩte.

2 Nĩ gũkorũo andũ arĩa aganu na arĩa a maheeni matumũraga tũnua twao nĩguo manjũkĩrĩre.

Maragia na nĩmĩ ciao maũndũ ma maheeni igũrũ rĩakwa;

3 Mandigicagĩria na ciugo cia rũmena,

Na magatharĩkĩra hatarĩ gĩtũmi.

4 Ndĩmonagia wendo, ĩndĩ o makanjũkĩrĩra;

No nĩ thiaga na mbere kũhoya.

5 Marĩhaga wega wakwa na ũũru

Na wendo wakwa makaũrĩha na rũmena.

6 Amũra mũndũ mwaganu akorũo na wathani igũrũ rĩake;

Guoko-inĩ gwake kwa ũrĩo harorũgama mũkararia.

7 Rĩrĩa araciirithio-rĩ, arotuĩrũo atĩ nĩ ahĩtĩtie;

O na mahoya make nĩ monwo marĩ mehia.

8 Matukũ make maronyiha;

Wĩra wake arĩ mũrori nĩ ũheo mũndũ ũngĩ.

9 Ciana ciake irotuĩka cia ngoriai,

Na mũtumia wake atuĩke wa ndigwa.

10 Ciana ciake irotuĩka cia kũũrũraga ikĩhoyahoyaga,

Igacaragia irio kuuma mĩciĩ yao mĩanangĩku.

11 Arotahwo indo ciake ciothe nĩ mũndũ ũrĩa ũmũkombithĩtie,

1016





Na ageni maromũtunya indo ciake ciothe.

12 Kũroaga mũndũ wa kũmuonia ũtugi,

O na kwage mũndũ ũngĩiguĩra tha ciana icio ciake itigĩtwo itarĩ ithe.

13 Njiarũa ciake ironiinwo;

Rĩĩtwa rĩao rĩrothario thĩinĩ wa rũciaro rũrĩa rũgooka.

14 Mahĩtia ma maithe make ma tene maroririkanwo nĩ Yahweh,

Na mehia ma nyina maroaga gũthario.

15 Yahweh aroririkanaga hingo ciothe ũrĩa maneka;

Na atũme matikanacoke kũririkanwo rĩngĩ gũkũ thĩ.

16 Nĩ gũkorũo ndaaririkanire kuonania ũtugi,

No aaikaraga agĩthingataga mũndũ ũrĩa mũhinyĩrĩrie, ũrĩa mũthĩni, o na ũrĩa mũthuthĩku ngoro

Nĩguo amũũrage.

17 Nĩ eendete kũrumana nĩguo andũ manyitwo nĩ kĩrumi, na nĩ ũndũ ũcio kĩrumi nĩkĩo
kĩamũkorire;

We ndaarĩ na wendi wa kũrathima, na kwoguo gũtirĩ kĩrathimo aamũkĩrire.

18 Eehumbĩte irumi ta arĩ nguo yake.

Nacio igĩitĩrĩrio mwĩrĩ-inĩ wake ta maĩ,

Na mahĩndĩ-inĩ make o ta maguta.

19 Irumi ciake irotuĩka o ta nguo ĩrĩa ehumbaga

Na o ta mũcibi ũrĩa eyohaga hingo ciothe.

20 Macio nĩmo marĩhi kuuma kũrĩ Yahweh ma mũndũ ũrĩa ũnjũkagĩrĩra

O na ma andũ arĩa maragia maũndũ moru igũrũ rĩakwa.

21 No wee Yahweh Mwathi Ũrĩa Mũnene-rĩ,

Njĩka maũndũ mega nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩaku.

Honokia tondũ ũtugi waku nĩ mwega.

1017


22 Nĩ gũkorũo ndirĩ na hinya na ndĩ mũthĩni,

Na ngoro yakwa nĩ ĩthecetwo.

23 Niĩ nĩ gũthira ndĩrathira o ta kĩĩruru kĩrabuĩria;

Hurutĩtwo o ta ngigĩ.

24 Maru makwa nĩ maregerete nĩ ũndũ wa kwĩhinga kũrĩa;

Mwĩrĩ wakwa nĩ mũhĩnju, na nĩ ndĩrorũo nĩ hinya.

25 Nduĩkĩte kĩndũ gĩa kũnyũrũragio nĩo.

Rĩrĩa manyona, mainagia mĩtwe yao.

26 Ndeithia, wee Yahweh Kĩhoti wakwa;

Honokia kũringana na ũtugi waku.

27 Reke mamenye atĩ guoko gwaku nĩkuo gwĩkĩte ũndũ ũcio;

Atĩ wee, o wee Yahweh, nĩwe wĩkĩte ũguo.

28 O nĩ marumanage, no wee ũrathimanage.

Rĩrĩa marahũka manjũkĩrĩre, maroconorithio,

No ndungata yaku nĩ ĩcanjamũke.

29 Andũ arĩa manjũkagĩrĩra marohumbwo gĩconoko;

Marohumbwo thoni o ta arĩ kanjũ.

30 Kanua gakwa karĩgoocaga Yahweh na kĩyo;

Ndĩrĩmũkumagia ndĩ harĩa mũingĩ ũnganĩire.

31 Nĩ gũkorũo we arĩrũgamaga guoko-inĩ kwa ũrĩo kwa mũndũ ũrĩa mũthĩni

Nĩguo amũhonokie kuuma harĩ andũ arĩa mamũtuagĩra.

Thaburi ya Daudi. Rwĩmbo.

THABURI 110

1018




1 Yahweh nĩ eerire Mwathi wakwa atĩrĩ:

―Ikara thĩ guoko-inĩ gwakwa kwa ũrĩo

Nginya rĩrĩa ngaatũma thũ ciaku ituĩke gaturũa ka magũrũ maku.‖

2 Yahweh nĩ agaatambũrũkia mũthĩgi wa hinya waku kuuma Zayuni, oige ũũ:

―Thiĩ ũgĩtooranagia gatagatĩ-inĩ ga thũ ciaku.‖

3 Andũ aku makeerutagĩra meyendeire mũthenya wa mbũtũ yaku.

Marĩ na ũkwĩyamũrĩri mũgemu, kuuma nda ya maanyina, kuma rũcinĩ,

Ũrĩ na gĩkundi gĩaku kĩa anake matariĩ o ta ireera rĩa wĩthĩ wao.

4 Yahweh nĩ ehĩtĩte mwĩhĩtwa, na ndangĩcenjia meciria, oigĩte:

―Wee ũrĩ mũthĩnjĩri-Yahweh tene na tene

Ta athĩnjĩĩri a kĩruka kĩa Melikisedeki!‖

5 Yahweh arĩkoragwo guoko-inĩ gwaku kwa ũrĩo;

Nĩ akaahehenja athamaki mũthenya wa marakara make.

6 Nĩ akaahingia ituĩro harĩ ndũrĩrĩ;

Agaatũma bũrũri ũiyũre ciimba cia andũ.

Nĩ akaahehenja mũtongoria wa bũrũri mwariĩ.

7 We nĩ akaanyua maĩ ma karũũĩ karĩa karĩ mũkĩra-inĩ wa njĩra.

Nĩ ũndũ ũcio nĩ akaambararia mũtwe wake.

THABURI 111

1 Hallelu-Yah !

א [Aleph]

Nĩ ngũgooca Yahweh na ngoro yakwa yothe,

1019





ב [Beth]

Thĩinĩ wa kĩgomano kĩa andũ arĩa arũngĩrĩru o na kĩũngano-inĩ.

ג [Gimel]

2 Mawĩra ma Yahweh nĩ manene;

ד [Daleth]

Mathuthuragio nĩ arĩa othe makenagio nĩmo.

ה [He]

3 Mawĩko make nĩ matĩĩku na nĩ makaru,

ו [Waw]

Na ũthingu wake ũtũũraga tene na tene.

ז [Zayin]

4 Nĩ atũmaga mawĩra make ma magegania maririkanagwo.

ח [Heth]

Yahweh nĩ muuma andũ na nĩ mũigua tha.

ט [Teth]

5 Andũ arĩa mamwĩtigĩrĩte nĩ amaheaga irio.

י [Yod]

Atũũraga aririkanaga kĩrĩkanĩro gĩake tene na tene.

כ [Kaph]

6 Nĩ aguũrĩirie andũ ake mawĩra make ma hinya

ל [Lamed]

Na njĩra ya kũmahe igai rĩa ndũrĩrĩ.

מ [Mem]

7 Mawĩra ma moko make nĩ ma ma na ma kĩhooto;

נ [Nun]

1020


Mawatho make mothe nĩ ma kwĩhokeka.

ס [Samekh]

8 Makoragwo marĩ ma kwĩhokeka hĩndĩ ciothe, rĩu na nginya tene na tene;

ע [Ayin]

Mũthingi wamo nĩ ũhoro wa ma na ũthingu.

פ [Pe]

9 Nĩ akũũrĩte andũ ake.

צ [Tsade]

Aathanire atĩ kĩrĩkanĩro gĩake kĩagĩrĩire gũtũũra tene na tene.

ק [Qoph]

Rĩĩtwa rĩake nĩ rĩamũre na nĩ rĩa gwĩtigĩrũo.

ר [Resh]

10 Gwĩtigĩra Yahweh nĩkuo kĩambĩrĩria kĩa ũũgĩ ũrĩa wa ma.

ש [Sin]

Arĩa othe marũmagĩrĩra mawatho make nĩ monanagia ũtaũku mwega.

ת [Taw]

Ũkumio wake-rĩ ũtũũraga tene na tene.

THABURI 112

1 Hallelu-Yah!

א [Aleph]

Kũrathimwo nĩ mũndũ ũrĩa wĩtigĩrĩte Yahweh,

ב [Beth]

O ũcio ũkenagio mũno nĩ Maathani make.

1021




ג [Gimel]

2 Mbeũ yake ĩrĩtuĩkaga ing'ara thĩinĩ wa thĩ,

ד [Daleth]

Na rũciaro rwa andũ arĩa arũngĩrĩru nĩ rũkaarathimwo.

ה [He]

3 Indo na ũtonga ikoragwo thĩinĩ wa nyũmba yake,

ו [Waw]

Na ũthingu wake ũtũũraga tene na tene.

ז [Zayin]

4 Harĩ andũ arĩa arũngĩrĩru, ahenagia o ta ũtheri nduma-inĩ.

ח [Heth]

Akoragwo arĩ muuma- andũ, mũigua tha, na mũthingu.

ט [Teth]

5 Maũndũ ma mũndũ ũrĩa ũkombanagĩra arĩ na ũtaana nĩ mathiaga wega.

י [Yod]

Ekaga maũndũ make na njĩra ya kĩhooto.

כ [Kaph]

6 Gũtirĩ hĩndĩ akenyenyeka.

ל [Lamed]

Mũndũ ũrĩa mũthingu egũtũũra aririkanagwo tene na tene.

מ [Mem]

7 Ndangĩĩtigĩra nĩ ũndũ wa kũigua ũhoro mũũru.

נ [Nun]

Ngoro yake nĩ ĩĩkindĩire, ehokaga Yahweh.

ס [Samekh]

1022


 8 Ngoro yake ndĩngĩenyenyeka; ndetigagĩra;

ע [Ayin]

Mũthia-inĩ nĩ akerorera thũ ciake ikĩhootwo.

פ [Pe]

9 Nĩ aheanĩte na gĩkĩro kĩnene; nĩ aheete andũ arĩa athĩni.

צ [Tsade]

Ũthingu wake ũtũũraga tene na tene.

ק [Qoph]

Naguo hinya wake nĩ ũgaatũũgĩrio ũgĩe na riri.

ר [Resh]

10 Mũndũ ũrĩa mwaganu nĩ akoona ũguo na arakare.

ש [Shin]

Akaahagarania magego na ehere agwo.

ת [Taw]

Merirĩria ma andũ arĩa aganu nĩ magaathira.

THABURI 113

1 Hallelu-Yah!

Mũkumiei, inyuĩ ndungata cia Yahweh,

Kũmiai rĩĩtwa rĩa Yahweh.

2 Rĩĩtwa rĩa Yahweh rĩrorathimwo

Kuuma rĩu nginya tene na tene.

3 Kuuma irathĩro rĩa riũa nginya ithũĩro rĩarĩo,

Rĩĩtwa rĩa Yahweh rĩrokumio.

1023




4 Yahweh arĩ igũrũ rĩa ndũrĩrĩ ciothe;

Riri wake ũtũũgĩrĩte gũkĩra igũrũ.

5 Nũũ ũtariĩ ta Yahweh Kĩhoti witũ,

O ũcio ũikarĩire gĩtĩ gĩake kĩa ũnene kũu igũrũ?

6 Nĩ enyihagia akainamĩrĩra nĩguo arore igũrũ o na thĩ,

7 Agokĩria mũndũ ũrĩa ũtarĩ hinya kuuma rũkũngũ-inĩ.

Nĩ ambararagia na igũrũ mũndũ ũrĩa mũthĩni kuuma rũkũngũ-inĩ.

8 Nĩgetha atũme aikare hamwe na anene,

Hamwe na arĩa marĩ igweta gatagatĩ-inĩ ka andũ ake.

9 Nĩ aheaga mũtumia ũrĩa thata mũciĩ

Agatũma akene gũtuĩka nyina wa ciana.

Hallelu-Yah!

THABURI 114

1 Rĩrĩa Isiraeli mooimire Misiri,

Nyũmba ya Jakubu ĩkiuma kũrĩ andũ maaragia rũthiomi rũgeni,

2 Yahuda gwatuĩkire handũ ha Yahweh harĩa hamũre,

Isiraeli gũgĩtuĩka kũndũ gwake gwa gwathana.

3 Iria rĩonire ũguo rĩkĩũra;

Rũũĩ rwa Jorodani rũgĩcoka na thutha.

4 Irĩma ciatũhatũhire ta ndũrũme,

Natuo tũrĩma tũgĩtũhatũha ta tũgondu.

1024






 5 Nĩ kĩĩ gĩatũmire ũũre, wee iria?

Nawe Jorodani-rĩ, wacokire na thutha nĩkĩ?

6 Nĩ kĩĩ gĩatũmire mũtũhatũhe ta ndũrũme, inyuĩ irĩma,

Na inyuĩ tũrĩma mũgĩtũhatũha ta tũgondu?

7 Inaina, wee thĩ ĩno, ũrĩre ũthiũ wa Mwathi,

Nĩ ũndũ wa Eloah wa Jakubu,

8 O we ũgarũraga rwaro rwa ihiga rũgatuĩka karia ka maĩ karĩ na mathanjĩ,

Naruo rwaro rũũmũ rwa ihiga rũgatuĩka matherũkĩro ma maĩ.

THABURI 115

1 Ti ithuĩ, wee Yahweh, ti ithuĩ,

No nĩ rĩĩtwa rĩaku wagĩrĩirũo kũgoocithia.

Tondũ wa ũtugi waku tondũ wa Ũhoro waku wa ma.

2 Nĩ kĩĩ kĩngĩgĩtũma ndũrĩrĩ ciũrie atĩrĩ:

―Kĩhoti wao arĩ kũ?‖

3 Kĩhoti witũ arĩ igũrũ;

We ekaga ũndũ o wothe ũrĩa endaga.

4 Mĩhianano yao nĩ betha na thahabu,

Wĩra wa moko ma andũ.

5 Nĩ ĩrĩ kanua, no ndĩngĩhota kwaria;

Nĩ ĩrĩ maitho, no ndĩngĩhota kuona;

6 Nĩ ĩrĩ matũ, no ndĩngĩhota kũigua;

Nĩ ĩrĩ iniũrũ, no ndĩngĩhota kũigua mũnungo;

7 Nĩ ĩrĩ moko, no ndĩngĩhota kũnyita kĩndũ;

1025




Nĩ ĩrĩ magũrũ, no ndĩngĩhota gũthiĩ;

Gũtirĩ mũgambo ĩrutaga na mĩmero yayo.

8 Andũ arĩa mamĩthondekaga makaahaana o tayo,

O hamwe na arĩa othe mamĩĩhokaga.

9 Atĩrĩrĩ wee Isiraeli, wĩhokage Yahweh

—Nĩwe mũteithia wao na nĩwe ngo yao.

10 Atĩrĩrĩ inyuĩ nyũmba ya Haruni, mwĩhokagei Yahweh

—Nĩwe ũmateithagia na nĩwe ngo yao.

11 Inyuĩ mwĩtigĩrĩte Yahweh, mwĩhokagei Yahweh

—Nĩwe ũmateithagia na nĩwe ngo yao.

12 Yahweh nĩ atũririkanaga na nĩ egũtũrathima;

Nĩ ekũrathima nyũmba ya Isiraeli;

Nĩ ekũrathima nyũmba ya Haruni.

13 Nĩ ekũrathima arĩa metigĩrĩte Yahweh,

Arĩa anini o na arĩa anene.

14 Yahweh nĩ egũtũma mũingĩhe,

Inyuĩ o hamwe na ciana cianyu.

15 Mũrorathimwo nĩ Yahweh,

Mũũmbi wa igũrũ na thĩ.

16 Igũrũ-rĩ, nĩ rĩa Yahweh,

No thĩ amĩheanĩte kũrĩ ariũ a andũ.

17 Andũ akuũ matigoocaga Yahweh;

O na arĩa othe maikũrũkaga ũkiri-inĩ wa gĩkuũ.

18 No ithuĩ nĩ tũrĩgoocaga Yahweh

Kuuma rĩu nginya tene na tene.

1026


HalleluYah!

THABURI 116

1 Nĩ nyendete Yahweh

Tondũ nĩ aiguaga mũgambo wakwa, nĩ aiguaga mathaithana makwa ngĩmũhoya ũteithio.

2 Nĩ gũkorũo nĩ andegagĩra gũtũ gwake,

Na nĩ ndĩrĩmũkayagĩra rĩrĩa rĩothe ngũtũũra muoyo.

3 Mĩkwa ya gĩkuũ nĩ yandigicĩirie;

Ndarĩ mũnyite nĩ Mbĩrĩra.

Nĩ ndatooretio nĩ mĩtangĩko na kĩeha.

4 No ngĩkaĩra rĩĩtwa rĩa Yahweh ngiuga:

―Honokia, wee Yahweh!‖

5 Yahweh nĩ muuma-andũ na nĩ mũthingu;

Kĩhoti witũ nĩ arĩ tha.

6 Yahweh nĩ agitagĩra arĩa matarĩ na ũmenyeru.

Nĩ ndaniinĩtwo hinya, no we akĩhonokia.

7 Reke muoyo wakwa ũhurũke o rĩngĩ,

Tondũ Yahweh nĩ anjĩkĩte maũndũ ma ũtugi.

8 Nĩ ũhonoketie kuuma harĩ gĩkuũ,

Nĩ ũtũmĩte riitho rĩakwa rĩtige gũita maithori, na ũkagirĩrĩria kũgũrũ gwakwa gũtikahĩngwo.

9 Ndĩrĩthiaga ndĩ mbere ya Yahweh bũrũri-inĩ wa arĩa marĩ muoyo.

10 Nĩ ndaarĩ na wĩtĩkio, na nĩkĩo ndaririe;

Nĩ ndanyamarĩkĩte mũno.

11 Niĩ-rĩ, ndamakire ngiuga ũũ:

1027




―Andũ othe nĩ aheenania.‖

12 Hihi ngũrĩha Yahweh na kĩĩ

Tondũ wa maũndũ marĩa mothe mega anjĩkĩire?

13 Nĩ nguoya gĩkombe kĩa ũhonokio,

Na nĩ ngũkaĩra rĩĩtwa rĩa Yahweh.

14 Nĩ ngũhingĩria Yahweh mĩĩhĩtwa yakwa

Ndĩ mbere ya andũ ake othe.

15 Gĩkuũ kĩa andũ ake arĩa ehokeku

Nĩ kĩa goro mũno maitho-inĩ ma Yahweh.

16 Nĩ ndagũthaitha, wee Yahweh,

Tondũ niĩ ndĩ ndungata yaku.

Ndĩ ndungata yaku, mũriũ wa ngombo yaku ya mũirĩtu.

Nĩ ũnjohorete kuuma mĩnyororo-inĩ yakwa.

17 Nĩ ngũkũrutĩra igongona rĩa gũcokia ngatho;

Nĩ ngũkaĩra rĩĩtwa rĩa Yahweh.

18 Nĩ ngũhingĩria Yahweh mĩĩhĩtwa yakwa

Ndĩ mbere ya andũ ake othe,

19 Ndĩ nja-inĩ cia nyũmba ya Yahweh,

Thĩinĩ waku, wee Yahrushalayim.

Goocai Yahweh!

1 Goocai Yahweh, inyuĩ ndũrĩrĩ ciothe;

Mũkumiei, inyuĩ ikundi ciothe cia andũ.

THABURI 117

1028




 2 Tondũ ũtugi wake mũnene nĩũtũingĩhĩire mũno ;

Ũhoro wa ma wa Yahweh ũtũũraga tene na tene.

HalleluYah!

THABURI 118

1 Cokeriai Yahweh ngatho, tondũ nĩ mwega;

Ũtugi wake ũtũũraga tene na tene.

2 Andũ a Isiraeli rĩu nĩ moige ũũ:

―Ũtugi wake ũtũũraga tene na tene.‖

3 Andũ a nyũmba ya Haruni rĩu nĩ moige ũũ:

―Ũtugi wake ũtũũraga tene na tene.‖

4 Andũ arĩa metigĩrĩte Yahweh rĩu nĩ moige ũũ:

―Ũtugi wake ũtũũraga tene na tene.‖

5 Nĩ ndakaĩire Yahu rĩrĩa ndarĩ na mĩtangĩko;

Nake Yahu akĩnjĩtĩka na akĩndwara handũ harĩ na ũgitĩri.

6 Yahweh arĩ mwena wakwa; ndigwĩtigĩra.

Mũndũ-rĩ, angĩnjĩka atĩa hihi?

7 Yahweh arĩ mwena wakwa nĩguo andeithie;

Nĩ ngwĩrorera thũ ciakwa ikĩhootwo.

8 Nĩ kaba kũũrĩra harĩ Yahweh

Gũkĩra kwĩhoka andũ.

9 Nĩ kaba kũũrĩra harĩ Yahweh

Gũkĩra kwĩhoka anene.

1029





10 Ndũrĩrĩ ciothe nĩ ciathiũrũrũkĩirie,

No nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩa Yahweh,

Nĩ ndacitooririe.

11 Nĩ ciathiũrũrũkĩirie, ngĩthiũrũrũkĩrio biũ,

No nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩa Yahweh,

Nĩ ndacitooririe.

12 Ciathiũrũrũkĩirie ta njũkĩ,

No ikĩhorio na ihenya o ta mwaki wa mĩigua.

Nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩa Yahweh,

Nĩ ndacitooririe.

13 Ndatindĩkĩrĩirio mũno nĩguo ngũe,

No Yahweh akĩndeithia.

14 Yahu nĩwe mwĩgitio wakwa o na hinya wakwa,

Na nĩ atuĩkĩte ũhonokio wakwa.

15 Mũgambo wa gĩkeno na ũhonokio

Ũrĩ hema-inĩ cia arĩa athingu.

Guoko kwa ũrĩo kwa Yahweh nĩ kũronania hinya wakuo.

16 Guoko kwa ũrĩo kwa Yahweh nĩ gũtũũgĩrĩte;

Guoko kwa ũrĩo kwa Yahweh nĩ kũronania hinya wakuo.

17 Ndigũkua, no nĩ ngũtũũra,

Nĩguo menyithanie mawĩra ma Yahweh.

18 Yahu nĩ aaherithirie mũno,

Ĩndĩ ndaandekereirie harĩ gĩkuũ.

19 Hingũrĩrai ihingo cia ũthingu;

Ngũtonya thĩinĩ wacio ngooce Yahu.

1030


20 Gĩkĩ nĩkĩo kĩhingo kĩa Yahweh.

Andũ arĩa athingu nĩkĩo marĩtonyagĩra.

21 Nĩ ngũkũgooca, tondũ nĩ wanjĩtĩkire

Na ũgĩtuĩka ũhonokio wakwa.

22 Ihiga rĩrĩa aaki maaregire

Nĩ rĩtuĩkĩte ihiga rĩrĩa inene rĩa mũthingi.

23 Ũndũ ũcio uumĩte kũrĩ Yahweh;

Nĩ wa magegania maitho-inĩ maitũ.

24 Ũyũ nĩguo mũthenya ũrĩa Yahweh athondekete;

Nĩ tũgũkena na tũcanjamũke mũthenya ũyũ.

25 Atĩrĩrĩ Yahweh, tũrakũhoya ũtũhonokie, twagũthaitha!

Tũhe ũhootani Yahweh, twagũthaitha!

26 Kũrathimwo nĩ ũrĩa ũũkaga na rĩĩtwa rĩa Yahweh;

Nĩ twamũrathima inyuĩ kuuma nyũmba-inĩ ya Yahweh.

27 El nĩ Yahweh;

Nĩ atũheaga ũtheri.

Ohai nyamũ ya igongona na mũkanda,

O nginya hĩa-inĩ cia kĩgongona.

28 Wee nĩwe El wakwa, na nĩ ngũkũgooca;

El wakwa, nĩ ngũgũtũũgĩria.

29 Cokeriai Yahweh ngatho, tondũ nĩ mwega;

Ũtugi wake ũtũũraga tene na tene.

א [Aleph]

THABURI 119

1031



1 Kũrathimwo nĩ andũ arĩa matarĩ ũcuke mĩthiĩre-inĩ yao,

Arĩa mathiaga kũringana na watho wa Yahweh.

2 Kũrathimwo nĩ arĩa mamenyagĩrĩra maũira make,

Arĩa mamũcaragia na ngoro yao yothe.

3 Matiĩkaga ũndũ o wothe ũtarĩ wa ũthingu;

Marũmagĩrĩra njĩra ciake.

4 Wee nĩ ũtwathĩte

atĩ tũrũmagie matua maku na kĩyo.

5 Na arĩ korũo no ndũũrie wĩkindĩru

Nĩgetha nũmagĩrĩre imenyithania ciaku!

6 Hĩndĩ ĩyo niĩ ndingĩconorithio

Rĩrĩa ndarũmbũiya maathani maku mothe.

7 Nĩ ngũkũgooca ndĩ na ngoro nũngĩrĩru

Nderuta ũhoro wa matuĩro maku ma ũthingu.

8 Nĩ ndĩrĩrũmagĩrĩra imenyithania ciaku.

Ndũkanandiganĩrie biũ.

ב [Beth]

9 Mũndũ mwĩthĩ-rĩ, angĩkinyanĩria mĩthiĩre yake atĩa?

Nĩ na njĩra ya kwĩgitĩra kũringana na kiugo gĩaku.

10 Niĩ ngũcaragia na ngoro yakwa yothe.

Ndũkareke njũre njĩra ndigane na maathani maku.

11 Nĩ hithĩte uuge waku ngoro-inĩ yakwa

Nĩgetha ndikae gũkwĩhĩria.

12 Ũrorathimwo, wee Yahweh;

Ndutaa imenyithania ciaku.

1032


13 Nĩ menyithanagia na mĩromo yakwa

Matuĩro marĩa mothe uugĩte.

14 Nĩ ngenagĩra maũira maku

Gũkĩra indo iria ingĩ ciothe cia goro.

15 Nĩ ndĩrĩĩcũranagia igũrũ rĩgiĩ matua maku

Na maitho makwa megũtũũra macũthĩrĩirie njĩra ciaku.

16 Nĩ nyendete imenyithania ciaku.

Ndikariganĩrũo nĩ kiugo gĩaku.

ג [Gimel]

17 Ĩkĩra ndungata yaku maũndũ ma ũtugi,

Nĩguo ndũũre muoyo na nũmagĩrĩre kiugo gĩaku.

18 Hingũra maitho makwa nĩguo nyone wega

Maũndũ ma magegania kuuma watho-inĩ waku.

19 Niĩ ndĩ mũgeni thĩinĩ wa bũrũri.

Ndũkahithe maathani maku kuuma harĩ niĩ.

20 Nĩ njũrĩtwo nĩ hinya nĩ ũndũ wa kwĩrirĩria

Matuĩro maku hingo ciothe.

21 Nĩ ũrũngaga andũ arĩa etĩi,

O acio arume, arĩa moraga njĩra magatigana na maathani maku.

22 Njehereria kĩnyũrũri o na kũnyararũo,

Tondũ nĩ nũmĩrĩire maũira maku.

23 O na rĩrĩa anene maikara thĩ hamwe marie ũrĩa mekũnjũkĩrĩra,

Ndungata yaku ĩĩcũranagia igũrũ rĩgiĩ imenyithania ciaku.

24 Nĩ nyendete maũira maku;

Mau nĩmo ngenagio nĩmo na makandaara.

1033


ד [Daleth]

25 Ngomete ndurumithĩtie mũtwe thĩ rũkũngũ-inĩ.

Ndũũria muoyo kũringana na kiugo gĩaku.

26 Nĩ nyumbũrĩte ũhoro wa njĩra ciakwa, nawe ũkĩnjigua;

Nduta imenyithania ciaku.

27 Ndeithia ndaũkĩrũo nĩ ũrĩa matua maku moigĩte,

Nĩgetha ndĩĩcũranagie igũrũ rĩgiĩ mawĩra maku ma magegania.

28 Nĩ njũrĩtwo nĩ toro nĩ ũndũ wa kĩeha.

Njĩkĩra hinya kũringana na kiugo gĩaku.

29 Njehereria njĩra ya maheeni,

Na ũthukĩre watho waku na ũmenyereri .

30 Nĩ thuurĩte njĩra ya Ũhoro ũrĩa wa ma. Matuĩro maku ma cira ngakĩmaiga mbere yakwa.

31 Niĩ nĩ nũmĩtie maũira maku.

Wee Yahweh, ndũkanareke njonorithio.

32 Ndĩrĩthingataga na kĩyo njĩra ya maathani maku

Tondũ nĩ ũtũmaga ĩgĩe na handũ ngoro-inĩ yakwa.

ה [He]

33 Yahweh, kĩndute njĩra ya imenyithania ciaku,

Na ngũtũũra ndĩmĩrũmagĩrĩra nginya mũthia.

34 He ũtaũku,

Nĩgetha nũmagĩrĩre watho waku

Na ndĩwathĩkagĩre na ngoro yakwa yothe.

35 Ndwarĩrĩria njĩra-inĩ ya maathani maku,

Tondũ nĩ ĩngenagia.

1034



36 Erekeria ngoro yakwa kũrĩ maũira maku,

No ti kũrĩ maũndũ ma ũcumĩkĩri.

37 Hũgũra maitho makwa matige kũrora ũndũ wa tũhũ;

Ndũũria muoyo njĩra-inĩ yaku.

38 Rũmia kiugo gĩaku harĩ ndungata yaku, o ĩyo ĩrutĩire gũtũũra ĩgwĩtigĩrĩte.

39 Njehereria gĩconoko kĩrĩa ndĩtigĩrĩte,

Tondũ matuĩro maku nĩ mega.

40 Ta rora ũrĩa nyoteire matua maku.

Kĩnjarahũre ũnjokie muoyo kũringana na ũthingu waku.

ו [Waw]

41 Ĩĩni Yahweh, reke ndĩyonere ũtugi waku,

Ndĩyonere ũhonokio waku kũringana na kiugo gĩaku;

42 Na niĩ nĩ ngũcokeria ũrĩa ũnyũrũragia,

Tondũ nĩ ndĩhokete kiugo gĩaku.

43 Ndũkeherie biũ kiugo kĩa ũhoro wa ma kanua-inĩ gakwa,

Tondũ njigaga kĩĩrĩgĩrĩro gĩakwa harĩ matuĩro maku ma cira.

44 Ngũtũũra njathĩkagĩra watho waku hingo ciothe,

Tene na tene.

45 Na ndĩrĩthiaga itarĩ na guoya o harĩa ndenda,

Tondũ nĩ nduĩragia matua maku.

46 Ndĩrĩaragia ũhoro wa maũira maku ndĩ mbere ya athamaki,

Na ndirĩconokaga.

47 Niĩ nĩ ndĩrĩkenagio nĩ maathani maku,

1035




Ti itherũ, nĩ ndĩmendete.

48 Ndĩrĩtambũrũkagia moko makwa na igũrũ kũrĩ maathani maku, o macio nyendete,

Na ngecũrania igũrũ rĩgiĩ imenyithania ciaku.

ז [Zayin]

49 Ririkana kiugo kĩrĩa werire ndungata yaku,

Kĩrĩa ũũheaga kĩĩrĩgĩrĩro nakĩo.

50 Ũndũ ũcio nĩguo ũnyũmagĩrĩria rĩrĩa ndĩranyamarĩka,

Tondũ uuge waku nĩ ũndũũrĩtie muoyo.

51 Nĩ nyũrũragio mũno nĩ andũ arĩa etĩi,

No niĩ ndithengaga ngatiganagĩria watho waku.

52 Nĩ ndirikanaga matuĩro maku ma cira ma tene, wee Yahweh,

Na ngeyũmagĩrĩria nĩũndũ wamo.

53 Nĩ nyitĩtwo nĩ kĩmako kĩnene nĩ ũndũ wa andũ arĩa aganu,

Arĩa matiganaga na watho waku.

54 Imenyithania ciaku nĩ nyĩmbo harĩ niĩ

handũ hothe harĩa njikaraga hĩndĩ ĩno ndĩ rũgendo-inĩ rwa gwaku.

55 Ũtukũ nĩ ndirikanaga rĩĩtwa rĩaku, wee Yahweh,

Nĩgetha njathĩkagĩre watho waku.

56 Ũguo nĩguo menyerete gwĩka

Tondũ nĩ nũmĩrĩire matua maku.

ח [Heth]

57 Yahweh nĩwe rwĩga rwakwa;

Nĩ njugĩte atĩ nĩ ndĩrĩathĩkagĩra ciugo ciaku.

58 Ndagũthaitha na ngoro yakwa yothe;

1036



Njiguĩra tha kũringana na kiugo gĩaku.

59 Ngĩgĩthuthurĩa njĩra ciakwa,

Nĩguo njokie magũrũ makwa harĩ maũira maku.

60 Na ngĩkĩhiũka narua na ndicererwo

Gwathĩkĩra maathani maku.

61 Mbũtũ cia andũ arĩa aganu nĩ cindunyĩte indo kĩahinya,

Ĩndĩ ndiriganagĩrũo nĩ watho waku.

62 Ũtukũ gatagatĩ nĩ ndĩũkĩraga gũgũcokeria ngatho

Nĩ ũndũ wa matuĩro maku ma ũthingu.

63 Ndĩ wa ndundu-inĩ ya arĩa othe magwĩtigĩrĩte

Na wa arĩa mathĩkagĩra matua maku.

64 Ũtugi waku ũiyũrĩte thĩinĩ wa thĩ, wee Yahweh;

Nduta imenyithania ciaku.

ט [Teth]

65 Nĩ wĩkĩte ndungata yaku maũndũ mega,

Wee Yahweh, kũringana na kiugo gĩaku.

66 Nduta matuĩro mega ma cira na ũhe kũgĩa na ũmenyo,

Tondũ nĩ njĩtĩkĩtie maathani maku.

67 Mbere itananyamarĩka, nĩ ndahĩtĩtie njĩra,

No rĩu nĩ njathĩkagĩra uuge waku

68 Wee ũrĩ mwega na wĩkaga wega.

Nduta imenyithania ciaku.

69 Andũ arĩa etĩi mathugundĩte ndeto cia maheeni ciingoniĩ,

No niĩ nũmagĩrĩra matua maku na ngoro yakwa yothe.

70 Ngoro ciao inorete ta ngurunyu,

1037


No niĩ ndĩrĩkenagia na watho waku.

71 Nĩ ũndũ mwega atĩ nĩ nyamarĩkĩte,

Nĩgetha ndĩĩrute imenyithania ciaku.

72 Watho wa kanua gaku nĩ mwega harĩ niĩ,

Gũkĩra makiri ma icunjĩ cia thahabu na betha.

י [Yod]

73 Moko maku nĩmo maanyũmbire na magĩĩthondeka.

He ũtaũku,

Nĩgetha ndĩĩrute maathani maku.

74 Arĩa magwĩtigĩrĩte manyonaga magakena,

Tondũ kiugo gĩaku nĩkĩo kĩĩrĩgĩrĩro gĩakwa.

75 Atĩrĩrĩ Yahweh, nĩ njũĩ atĩ matuĩro maku ma cira nĩ ma ũthingu

Na atĩ ũũnyamarĩtie nĩ ũndũ wa wĩhokeku waku.

76 Ihoya rĩakwa nĩ atĩ tha ciaku na ũtugi waku cituĩke cia kũnyũmagĩrĩria,

Kũringana na kiugo kĩrĩa werĩire ndungata yaku.

77 Tha ciaku ironginyĩrĩra, nĩguo thiĩ na mbere gũtũũra muoyo,

Tondũ nĩ ngenagio nĩ watho waku.

78 Andũ arĩa etĩi maroconorithio,

Tondũ manjĩkaga ũũru hatarĩ gĩtũmi.

No ngwĩcũrania igũrũ rĩgiĩ matua maku.

79 Arĩa magwĩtigĩrĩte nĩ makĩnjokerere,

O acio moĩ maũira maku.

80 Ngoro yakwa ĩroaga ũcuke ũhoro-inĩ wĩgiĩ imenyithania ciaku,

Nĩgetha ndigaconorithio.

כ [Kaph]

1038


81 Nĩ ndĩĩriragĩria ũhonokio waku nginya ngaigua kũringĩka,

Tondũ kiugo gĩaku nĩkĩo kĩĩrĩgĩrĩro gĩakwa.

82 Maitho makwa nĩ kũira mairĩte nĩ ũrĩa ndũire ndoragĩrĩria uuge waku,

Ngoria atĩrĩ: ―Hihi nĩ rĩ ũkaanyũmĩrĩria?‖

83 Nĩ gũkorũo ndariĩ o ta mondo ya rũũa ĩrĩa yũmĩire ndogo-inĩ,

Ĩndĩ ndiriganagĩrũo nĩ imenyithania ciaku.

84 Ndungata yaku ĩgweterera matukũ maigana?

Nĩ rĩ ũgaatuĩra andũ arĩa maanyariraga?

85 Andũ arĩa etĩi nĩ manyenjagĩra marima,

O acio mareganaga na watho waku.

86 Maathani maku mothe nĩ ma kwĩhokeka.

Nĩ nyariragwo nĩ andũ hatarĩ gĩtũmi; ndeithia!

87 Maarĩ hakuhĩ kũniina njehere thĩinĩ wa thĩ,

Ĩndĩ ndiatiganĩirie matua maku.

88 Ndũũria muoyo nĩ ũndũ wa ũtugi na wendo waku,

Nĩgetha njathĩkagĩre maũira ma kanua gaku.

ל [Lamed]

89 Kuuma o tene Yahweh,

Kiugo gĩaku gĩtũũraga kũu igũrũ.

90 Wĩhokeku waku ũtũũraga njiarũa-inĩ ciothe.

Nĩ ũhandĩte thĩ ĩkarũma, ĩgathiĩ na mbere gũikara o hau.

1039






91 Nĩ itũũrĩte kuo nginyagia ũmũthĩ kũgerera matuĩro maku,

Tondũ ciothe nĩ ndungata ciaku.

92 Guca ngenagio nĩ watho waku,

Nĩ ingĩthirĩte nĩ ũndũ wa mĩnyamaro yakwa.

93 Ndirĩ hĩndĩ ngariganĩrũo nĩ matua maku,

Tondũ nĩ ũndũũrĩtie muoyo kũgerera harĩ mo.

94 Niĩ ndĩ waku; honokia,

Tondũ nĩ nduĩrĩtie matua maku.

95 Andũ arĩa aganu metagĩrĩra nĩguo manyanange,

Ĩndĩ niĩ nĩ ndĩrĩrũmbũyagia na kĩyo maũira maku.

96 Nĩ nyonete atĩ ũkinyanĩru o wothe nĩ ũrĩ mĩhaka,

No rĩathani rĩaku rĩaramĩte o kwarama.

מ [Mem]

97 Watho waku-rĩ! Kaĩ nĩndĩkĩwendeteĩ!

Ndĩĩcũranagia igũrũ rĩaguo mũthenya wothe.

98 Nĩ kũgerera Maathani maku ũtũmĩte ngĩe na ũũgĩ gũkĩra thũ ciakwa,

Tondũ makoragwo hamwe na niĩ tene na tene.

99 Ndĩ na ũtaũku mũingĩ gũkĩra arutani akwa othe,

Tondũ nĩ ndĩĩcũranagia igũrũ rĩgiĩ maũira maku.

1040








100 Niĩ njĩkaga maũndũ na ũtaũku mũingĩ gũkĩra athuri akũrũ,

Tondũ nĩ nũmagĩrĩra matua maku.

101 Nĩ ndegaga kũgerera njĩra o yothe njũru,

Nĩgetha njathĩkagĩre kiugo gĩaku.

102 Nditiganagĩria matuĩro maku ma cira,

Tondũ wee nĩ ũndutĩte.

103 Uuge waku wĩ rũrĩmĩ-inĩ rwakwa kaĩ wĩ cama-ĩĩ!

Gũkĩra ũũkĩ kanua-inĩ gakwa!

104 Niĩ njĩkaga maũndũ na ũtaũku nĩ ũndũ wa matua maku.

Nĩkĩo thũire njĩra o yothe ya maheeni.

נ [Nun]

105 Ũhoro waku nĩ tawa ũmũrĩkagĩra makinya makwa,

Na ũtheri ũnyonagia njĩra.

106 Nĩ ndĩhĩtĩte mwĩhĩtwa, na nĩ ngũũhingia,

Atĩ nĩ ndĩrĩrũmagĩrĩra matuĩro maku ma ũthingu.

107 Nĩ nyamarĩkĩte mũno.

Rĩu Yahweh, kĩndũũrie muoyo kũringana na kiugo gĩaku.

108 Ndagũthaitha wĩtĩkĩre magongona makwa ma kwĩyendera ma kanua gakwa, wee Yahweh,

Na ũndute matuĩro maku ma cira.

109 Hingo ciothe ndindaga nyitĩrĩire mũoyo wakwa na ngundi,

Ĩndĩ ndiriganĩirũo nĩ watho waku.

110 Andũ arĩa aganu nĩ manjigĩire mũtego,

No nditiganĩirie matua maku.

111 Maũira maku makoragwo marĩ igai rĩakwa rĩa gũtũũra,

1041



Nĩ gũkorũo nĩmo gĩkeno kĩa ngoro yakwa.

112 Nĩ nduĩte itua rĩa gwathĩkagĩra matua maku

Hĩndĩ ciothe, o nginya ithirĩro.

ס [Samekh]

113 Nĩ thũire methugunda matarĩ ũguni,

No watho waku nĩguo nyendete.

114 Wee nĩwe mwĩgitio wakwa na ngo yakwa,

Tondũ kiugo gĩaku nĩkĩo kĩĩrĩgĩrĩro gĩakwa.

115 Ikarai haraya na niĩ, inyuĩ andũ aya mwĩkaga waganu,

Nĩgetha nũmagĩrĩre maathani ma Kĩhoti wakwa.

116 Ndiirĩrĩra o ta ũrĩa weranĩire na kiugo gĩaku,

Nĩguo thiĩ na mbere gũtũũra muoyo;

Ndũkareke kĩĩrĩgĩrĩro gĩakwa gĩtuĩke gĩconoko.

117 Ndiirĩrĩra nĩgetha honoke;

Na niĩ nĩ ndĩrĩrũmbũyagia imenyithania ciaku hingo ciothe.

118 Nĩ ũregaga arĩa othe matiganaga na imenyithania ciaku,

Tondũ kwĩhenia kũu meheenagia nakuo ti kwa ma.

119 Ũteaga andũ arĩa othe aganu a gũkũ thĩ o ta gĩko.

Nĩkĩo nyendete maũira maku.

120 Mwĩrĩ wakwa nĩkũringwo ũringagwo nĩ thithi nĩũndũ wa guoya waku;

Nĩ ndĩtigĩrĩte matuĩro maku ma cira.

ע [Ayin]

121 Nĩ nduĩte itua na ngeka ũndũ wa kĩhooto.

1042




Ndũgakĩndekererie arĩa maahinyagĩrĩria.

122 Ndungata ĩno yaku, ĩranĩra atĩ nĩũgũtuĩka mũrũgamĩrĩri wayo ĩgĩka maũndũ mega;

Andũ arĩa egereri maroaga kũũhinyĩrĩria.

123 Maitho makwa nĩ kũira mairĩte o njetereire ũhonokio waku,

O ngĩetagĩrĩra kiugo gĩaku kĩa ũthingu.

124 Onia ndungata yaku ũtugi waku,

Na ũndute imenyithania ciaku.

125 Niĩ ndĩ ndungata yaku; he ũtaũku,

Nĩgetha menye maũira maku.

126 Ihinda rĩaku, Yahweh, rĩa kuoya ikinya nĩ ikinyu,

Tondũ nĩ mathahĩtie watho waku makaũtua kĩndũ hatarĩ.

127 Nĩkĩo nyendete maathani maku

gũkĩra thahabu, o na thahabu ĩrĩa njega.

128 Nĩ ũndũ ũcio, nĩ ndĩĩte ũrutani o wothe kuuma kũrĩ wee amu nĩ mwagĩrĩru;

Nĩ thũire njĩra o yothe ya maheeni.

פ [Pe]

129 Maũira maku nĩ ma magegania.

Na nĩmo ndĩrĩrũmagĩrĩra.

130 Ciugo ciaku ciataũka imenyeke-rĩ nĩ kũrehe irehaga ũtheri,

Igatũma arĩa matarĩ na ũmenyeru magĩe na ũtaũku.

1043







131 Ndaathamirie kanua gakwa ngĩtuumatuuma ngoro,

Tondũ nĩ ndeeriragĩria maathani maku.

132 Wĩhũgũre ũndore na ũnjiguĩre tha,

Ota ũrĩa wekaga arĩa a tene mendete rĩĩtwa rĩaku.

133 Rũngĩrĩria makinya makwa kũgerera uuge waku;

Ndĩroaga gwathwo nĩ ũndũ o na ũmwe mũũru.

134 Honokia kuuma harĩ andũ arĩa ahinyanĩrĩria,

Na nĩ ndĩrĩathĩkagĩra matua maku.

135 Tũma ũthiũ waku warĩre ndungata yaku,

Na ũndute imenyithania ciaku.

136 Maithori nĩ manyũrũrũkaga kuuma maitho-inĩ makwa ta rũũĩ

Tondũ andũ matiathĩkagĩra watho waku.

צ [Tsade]

137 Wee Yahweh ũrĩ mũthingu,

Na matuĩro maku ma cira nĩ marũngĩrĩru.

138 Maũira marĩa wathanĩte nĩ ma ũthingu

Na nĩ ma kwĩhokeka kũna.

139 Kĩyo gĩakwa nĩ kĩrandĩa,

Tondũ thũ ciakwa nĩ iriganĩirũo nĩ ciugo ciaku.

140 Uuge waku nĩ mũtheru nginya ũgakemba kũna,

Nĩkĩo ndungata yaku nĩ ĩwendete.

141 Niĩ ndirĩ kĩene ngĩonwo na nĩ njagagĩrwo bata;

O na kũrĩ ũguo, ndiriganĩirũo nĩ matua maku.

142 Ũthingu waku nĩ ũthingu wa tene na tene,

1044



Na watho waku nĩguo ũhoro wa ma.

143 O na gũtuĩka nĩ nyitagwo nĩ mĩtangĩko na ngacemania na mooritũ,

Ndũũraga ngenetio nĩ maathani maku.

144 Ũthingu wa maũira maku nĩ wa tene na tene.

He ũtaũku, nĩguo thiĩ na mbere gũtũũra muoyo.

ק [Qoph]

145 Ndagũkaĩre na ngoro yakwa yothe. Njĩtĩka wee Yahweh.

Nĩ ndĩrĩrũmagĩrĩra matua maku.

146 Nĩ ndagũkaĩra; honokia!

Nĩ ndĩrĩathĩkagĩra maũira maku.

147 Njarahũkĩte mĩrongo tena gũtanakĩa, nĩguo ngũkaĩre ngĩkũhoya ũteithio,

Nĩ ndetereire kiugo gĩaku.

148 Ndihiingaga riitho ũtukũ wothe,

Nĩgetha ndĩĩcũranie igũrũ rĩgiĩ uuge waku.

149 Thikĩrĩria mũgambo wakwa nĩ ũndu wa ũtugi waku wa wendani, wũii Yahweh, ndũũria
muoyo kũringana na matua maku ma cira.

150 Arĩa mekaga maũndũ ma thoni nĩ manguhĩrĩirie;

Makoragwo kũraihu mũno na watho waku.

151 Wee Yahweh ũrĩ hakuhĩ,

Na maathani maku mothe nĩ ma ma.

152 Tene mũno nĩ nderutire ũhoro wĩgiĩ maũira maku,

Atĩ ũmahandĩte nĩguo matũũre tene na tene.

1045





ר [Resh]

153 Rora mĩnyamaro yakwa na ũũhonokie,

Tondũ ndiriganĩirũo nĩ watho waku.

154 Ndetera na ũũhonokie;

Ndũũria muoyo kũringana na kiugo gĩaku.

155 Ũhonokio ũrĩ kũraihu mũno na andũ arĩa aganu,

Tondũ matituĩragia imenyithania ciaku.

156 Tha na ũmenyereri waku wee Yahweh nĩ nyingĩ mũno.

Ndũũria muoyo kũringana na matua maku ma cira .

157 Thũ ciakwa nĩ nyingĩ, o hamwe na arĩa manyariraga;

No niĩ nditiganĩirie maũira maku.

158 Nderoreire agarari watho makĩndurithia ngoro,

Tondũ matiathĩkagĩra uuge waku.

159 Ta rora ũrĩa nyendete matua maku!

Kuoguo Yahweh, kĩndũũrie muoyo nĩ ũndũ wa wendo na ũtugi waku .

160 Kiugo gĩaku gĩothe nĩ kĩa ma kuuma o kĩambĩrĩria,

Na matuĩro maku mathingu ma cira matũũraga tene nginya ona tene.

ש [Sin] kana [Shin]

161 Nĩ nyariragwo nĩ anene hatarĩ gĩtũmi,

No ngoro yakwa nĩ ĩĩtigĩrĩte ciugo ciaku.

162 Nĩ ngenagio nĩ uuge waku

O ta mũndũ ũtahĩte indo nyingĩ.

163 Nĩ thũire maheeni—nĩ ndĩmamenete

Watho waku nĩ ndĩwendete.

1046



164 Ngũkumagia maita mũgwanja o mũthenya

Tondũ wa matuĩro maku mathingu ma cira.

165 Andũ arĩa mendete watho waku makoragwo na thayũ mũingĩ;

Gũtirĩ ũndũ ũngĩtũma mahĩngwo.

166 Niĩ nĩ ndũire njĩrĩgĩrĩire ciĩko ciaku cia kũhonokania, wee Yahweh,

Na nĩ nũmagĩrĩra maathani maku.

167 Ngoro yakwa nĩ yaathĩkagĩra maũira maku,

Na nĩ ndĩmeendete mũno kũna kũna.

168 Nĩ nũmagĩrĩra matua maku na maũira maku,

Tondũ wee nĩ ũĩ maũndũ mothe marĩa njĩkaga.

ת [Taw]

169 Kĩrĩro gĩakwa gĩa kũhoya ũteithio kĩrogũkinyĩra, wee Yahweh.

He ũtaũku, kũringana na kiugo gĩaku.

170 Ihoya rĩakwa rĩa kwenda gwĩtĩkĩrĩka rĩrogũkinyĩra.

Honokia, o ta ũrĩa kiugo gĩaku gĩtariĩ.

171 Mĩromo yakwa ĩiyũire ciugo cia gũgũkumia,

Amu nĩ ũndutĩte ũhoro wa imenyithania ciaku.

172 Rũrĩmĩ rwakwa nĩ rũine igũrũ rĩgiĩ uuge waku,

Nĩ gũkorũo maathani maku mothe nĩ ma ũthingu.

173 Guoko gwaku nĩ gũkĩĩhaarĩrie kũndeithia,

Amu niĩ thuurite gwathĩkĩra matua maku.

174 Yahweh, nĩ ndũire ndĩriragĩria ũhonokio waku,

Naguo watho waku nĩ gĩkeno gĩakwa.

175 Reke ngoro yakwa ĩtũũre muoyo na nĩ ĩrĩgũkumagia;

1047



Matuĩro maku ma cira matuĩke ũteithio wakwa.

176 Nĩ hĩtĩtie njĩra o ta ng‘ondu yũrĩte.

Gĩcarie ndungata yaku,

Tondũ niĩ ndiriganĩirũo nĩ maathani maku.

THABURI 120

Rwĩmbo rwa Arĩa Marambata.

1 Ndakaĩire Yahweh rĩrĩa ndĩ hatĩka-inĩ,

Nake akĩnjigua.

2 Yahweh-ĩ, teithũra ngoro kuuma harĩ mĩromo ĩrĩa ĩheenanagia

Na kuuma harĩ rũrĩmĩ rũrĩa rũhinga.

3 Hihi ũkaheo kĩ, na agaakũherithia atĩa,

Wee rũrĩmĩ rũrũ rwaragia maheeni?

4 Agaakũherithia na mĩguĩ mĩnoore ya njamba ya ita

Na makara marakana ma mũtĩ wa mwethia.

5 Kaĩ ndĩ na haaro-ĩ, tondũ ndũũrĩte ta mũgeni bũrũri-inĩ wa Mesheki!

Ngoretwo ngĩikara hema-inĩ cia Kedari.

6 Nĩ njikarĩte ihinda iraihu mũno

Hamwe na arĩa mathũire thayũ.

7 Niĩ nyendete thayũ, no rĩrĩa ndaria,

O makoragwo makĩenda mbaara.

1048







Rwĩmbo rwa Arĩa Marambata.

THABURI 121

1 Nĩ ngũtiira maitho makwa ndorereirie irĩma-inĩ.

Ũteithio wakwa-rĩ, ũkuuma kũ?

2 Ũteithio wakwa-rĩ, ũgũkiuma kũrĩ Yahweh,

Mũũmbi wa igũrũ na thĩ.

3 Gũtirĩ hĩndĩ akaareka kũgũrũ gwaku gũtindirũke.

Ũcio ũkũrangagĩra gũtirĩ hĩndĩ agaacũnga.

4 Mũmenyereri wa Israeli-rĩ, gũtirĩ hĩndĩ agaacũnga kana ahĩtwo nĩ toro.

5 Yahweh nĩwe ũkũrangagĩra.

Yahweh nĩwe kĩĩgunyĩ gĩaku, guoko-inĩ gwaku kwa ũrĩo.

6 Ndũngĩringĩka nĩ riũa mũthenya,

O na kana ũringĩkio nĩ mweri ũtukũ.

7 Yahweh nĩ arĩkũrangagĩra kuuma harĩ ũũru o wothe.

Nĩ arĩrangagĩra muoyo waku.

8 Ũkiumagara ũthiĩ, na ũgĩcoka na mũciĩ, Yahweh nĩarĩkũgitagĩra, kuuma rĩu nginya tene na
tene.

THABURI 122

Rwĩmbo rwa Arĩa Marambata. Thaburi ya Daudi.

1 Nĩ ndakenire rĩrĩa maanjĩrire atĩrĩ:

1049







―Nĩ tũthiĩ nyũmba-inĩ ya Yahweh.‖

2 Na rĩu magũrũ maitũ marũgamĩte

Thĩinĩ wa ihingo ciaku, wee Yahrushalayim.

3 Yahrushalayim yakĩtwo ta itũũra

Rĩnyitithanĩtio hamwe o ta arĩ kĩndũ kĩmwe.

4 Mĩhĩrĩga nĩ yambatĩte kuo,

Mĩhĩrĩga ya Yahu, nĩ ũira harĩ Isiraeli,

Wa gũcokagĩria rĩĩtwa rĩa Yahweh ngatho.

5 Tondũ nĩkuo itĩ cia ũnene cia ciira ciahandirũo,

Itĩ cia ũnene cia nyũmba ya Daudi.

6 Hoerai Yahrushalayim thayũ.

Arĩa makwendete, wee itũũra rĩrĩ, marĩkoragwo o magacĩire.

7 Kũrothiĩ na mbere gũkorũo na thayũ thĩinĩ wa njirigo ciaku,

Na ũgitĩri thĩinĩ wa nyũmba ciaku iria ndaya na igũrũ irĩ na ũgitĩri.

8 Nguuga ũũ nĩ ũndũ wa ariũ a ithe witũ na arata akwa:

―Thĩinĩ waku kũrogĩa na thayũ.‖

9 Nĩ ũndũ wa nyũmba ya Yahweh Kĩhoti witũ,

Niĩ ndĩrĩkwendagĩra maũndũ mega.

Rwĩmbo rwa Arĩa Marambata.

1 Wee nĩwe ndiirĩire maitho makwa,

O wee ũtũũraga kũu igũrũ.

THABURI 123

1050





 2 O ta ũrĩa maitho ma ndungata maroragĩrĩria guoko kwa mwathi wacio,

Namo maitho ma ndungata ya mũirĩtu makarorereria guoko kwa mũtumia ũrĩa ũmĩathaga,

No taguo maitho maitũ maroragĩrĩria Yahweh Kĩhoti witũ

Nginya atũiguĩre tha.

3 Tũiguĩre tha, wee Yahweh, tũiguĩre tha,

Nĩ gũkorũo nĩ tũnyararĩtwo mũno.

4 Nĩ tũnyũrũrĩtio mũno nĩ andũ arĩa maaikaraga megangarĩte

Na tũkanyararũo nĩ arĩa me ngũrũ.

THABURI 124

Rwĩmbo rwa Arĩa Marambata. Thaburi ya Daudi.

1 ―Korũo Yahweh ndaarĩ hamwe na ithuĩ‖

— ta Isiraeli rĩu nĩ moige—

2 ―Korũo Yahweh ndaarĩ hamwe na ithuĩ

Rĩrĩa andũ maarahũkire nĩguo matũtharĩkĩre,

3 Nĩ mangĩatũmeririe tũrĩ muoyo

Hĩndĩ ĩyo maacinagwo nĩ marakara nĩ ũndũ witũ.

4 Namo maĩ nĩ matũhobanĩirie,

Nĩ twahumbĩrirũo nĩ mũiyũro wa maĩ.

5 Mariya macio megũgũmi nĩ mangĩatooririe mĩoyo itũ.

6 Yahweh arorathimwo!

Nĩ gũkorũo ndatũneanĩte magego-inĩ mao tũtambuuranio ta kĩndũ kĩa ihĩta.

7 Ithuĩ tũtariĩ ta nyoni ĩĩtharĩte

1051





Kuuma mũtego-inĩ wa mũhĩti;

Mũtego nĩ woinĩkangire,

Na ithuĩ tũgĩĩthara.

8 Ũteithio witũ uumaga harĩ rĩĩtwa rĩa Yahweh,

Mũũmbi wa igũrũ na thĩ.‖

THABURI 125

Rwĩmbo rwa Arĩa Marambata.

1 Andũ arĩa mehokaga Yahweh

Matariĩ ta Kĩrĩma gĩa Zayuni, kĩrĩa gĩtangĩenyenyeka

No gĩtũũraga tene na tene.

2 O ta ũrĩa irĩma ithiũrũrũkĩirie Yahrushalayim,

No taguo Yahweh athiũrũrũkĩirie andũ ake

Kuuma rĩu nginya tene na tene.

3 Mũthĩgi wa waganu ndũgũtũũra igũrũ rĩa bũrũri ũrĩa ũgaĩirũo andũ arĩa athingu,

Nĩgetha acio athingu matikanagarũrũke mambĩrĩrie gwĩka ũndũ ũrĩa mũũru.

4 Rĩu Yahweh, ĩka maũndũ mega harĩ andũ arĩa ega,

Harĩ arĩa arũngĩrĩru ngoro.

5 No andũ arĩa magarũrũkaga makambĩrĩria kũrũmĩrĩra njĩra ciao njogomu,

Yahweh nĩ akaameheria o hamwe na andũ arĩa mekaga maũndũ moru.

Isiraeli kũrogĩa na thayũ.

1052







THABURI 126

Rwĩmbo rwa Arĩa Marambata.

1 Rĩrĩa Yahweh aacokanĩrĩirie andũ a Zayuni arĩa maatahĩtwo akĩmacokia,

Twahanire ta andũ mekũrota.

2 Hĩndĩ ĩyo kanua gaitũ kaiyũrire mĩtheko

Nĩmĩ ciitũ cigakĩiyura mũkũngũiyo .

Hĩndĩ ĩyo andũ a ndũrĩrĩ meeranire atĩrĩ:

―Yahweh nĩ amekĩire maũndũ manene!‖

3 Yahweh nĩ atwĩkĩire maũndũ manene!

Na ithuĩ twĩ na gĩkeno kĩnene mũno.

4 ĩĩni Yahweh, gĩcokanĩrĩrie andũ aitũ arĩa matahĩtwo ũmacokie,

O ta tũrũũĩ twa mũhuro.

5 Arĩa mahandaga na maithori

Makaagetha magĩkũngũiyagia.

6 Mũndũ ũrĩa uumagaraga, o na akĩrĩraga,

Akuuĩte mũhuko wake wa mbeũ agĩcihandaga,

Akaahũndũka agĩkũngũyagia,

Akuuĩte itĩa ciake.

THABURI 127

Rwĩmbo rwa Arĩa Marambata. Thaburi ya Suleimani.

1053







1 Tiga nyũmba yakirũo nĩ Yahweh,

Amĩaki merutanagĩria o tũhũ kũmĩaka.

Tiga itũũra rĩrangĩirũo nĩ Yahweh,

Mũrangĩri araraga eiguĩte o tũhũ.

2 Nĩ ũndũ wa tũhũ atĩ mũũkagĩra tene,

Na mũgakoma mũcereirũo,

Mũkenogia gũcaria irio,

Nĩ gũkorũo we nĩ aheaga andũ arĩa endete irio o na akamahe toro.

3 Takĩrorei muone, ciana nĩ igai kuuma kũrĩ Yahweh;

Maciaro ma nda nĩ ngerenwa.

4 O ta mĩguĩ ĩrĩ guoko-inĩ kwa njamba,

Noguo ciana itariĩ iria mũndũ agĩĩte nacio arĩ mwĩthĩ.

5 Kũrathimwo nĩ mũndũ ũrĩa ũiyũragia thiaka wake mĩguĩ.

Matigaaconorithio,

Nĩ gũkorũo matingĩconoka rĩrĩa megũcira na thũ ciao thome-inĩ.

THABURI 128

Rwĩmbo rwa Arĩa Marambata.

1 Kũrathimwo nĩ mũndũ ũrĩa wothe wĩtigĩrĩte Yahweh,

Ũrĩa ũgeragĩra njĩra-inĩ Ciake.

2 Ũrĩrĩaga kĩrĩa moko maku marutĩire wĩra na kĩyo.

Nĩ ũrĩkenaga na ũkagaacĩra.

3 Mũtumia waku arĩkoragwo atariĩ ta mũthabibũ ũrĩa ũciaraga mũno thĩinĩ wa nyũmba yaku;

1054





Nao ariũ aku makorũo

matariĩ ta mĩtamaiyũ ya mũmerano ĩthiũrũrũkĩirie metha yaku.

4 Onei, mũndũ ũrĩa wĩtigĩrĩte Yahweh

Ũguo nĩguo arĩrathimagwo.

5 Yahweh nĩ egũkũrathima e kũu Zayuni.

Wĩyonere wega wa Yahrushalayim matukũ-inĩ mothe ma muoyo waku

6 Ĩĩni, ona wone ciana cia ciana ciaku!

Isiraeli kũrogĩa na thayũ.

THABURI 129

Rwĩmbo rwa Arĩa Marambata.

1 ―Kuuma rĩrĩa ndarĩ mũnyinyi matũũrĩte manyamaaragia‖

—Ta reke Isiraeli rĩu moige ũũ:

2 ―Kuuma rĩrĩa ndarĩ mũnyinyi matũũrĩte manyamaaragia;

No matirĩ mandooria.

3 Arĩa marĩmaga na mĩraũ nĩ marĩmĩte mũgongo wakwa;

Nĩ maraihĩtie mĩtaro yao.‖

4 No Yahweh nĩ mũthingu;

Nĩ atinangĩtie mĩkwa ya andũ arĩa aganu.

5 Nĩ megũconorithio na macoke na thutha maconokete,

Acio othe mathũire Zayuni.

6 Mekũhaana ta nyeki ĩrĩ nyũmba igũrũ

Ĩrĩa ĩhoohaga o na ĩtanatumũka,

1055





 7 Ĩrĩa ĩtangĩiyũra ngundi ya mũtui

Kana moko ma ũrĩa ũracokanĩrĩria itĩa.

8 Arĩa marahĩtũka matikuuga atĩrĩ:

―Kĩrathimo kĩa Yahweh kĩrokorũo igũrũ rĩanyu;

Nĩ twamũrathima thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩa Yahweh.‖

THABURI 130

Rwĩmbo rwa Arĩa Marambata.

1 Wũii Yahweh, ndĩragũkaĩra ndĩ kũrĩa kũriku mũno.

2 Igua mũgambo wakwa, wee Yahweh.

Ndegera gũtũ ũigue mathaithana makwa.

3 Ũũ Yahu, korũo mahĩtia nĩmo ũroraga-rĩ,

Nũũ ũngĩkĩhota kũrũgama, wee Yahweh?

4 Nĩ gũkorũo harĩ wee hena wohanĩri,

Nĩguo ũtĩayagwo.

5 Niĩ ndetagĩrĩra Yahweh, ndĩmwĩrĩgagĩrĩra na muoyo wakwa wothe;

Njetagĩrĩra kiugo gĩake.

6 Ngoro yakwa nĩ yetagĩrĩra Yahweh mũno,

Gũkĩra ũrĩa arangĩri metagĩrĩra gũkĩe,

Ti itherũ, ndĩmwetagĩrĩra gũkĩra ũrĩa arangĩri metagĩrĩra rũcinĩ.

7 Wee Isiraeli-rĩ! gĩthiĩ na mbere gweterera Yahweh,

Nĩ gũkorũo harĩ we Yahweh, he na ũtugi.

Na nĩ arĩ hinya mũingĩ wa gũkũũra andũ.

1056





 8 Nĩ egũkũũra Isiraeli kuuma harĩ mawaganu make mothe.

THABURI 131

Rwĩmbo rwa Arĩa Marambata. Thaburi ya Daudi.

1 Yahweh ĩĩ, ngoro yakwa ndĩrĩ mwĩgatho,

O na maitho makwa ti ma ngũrũ;

Ningĩ ndihang'agĩra maũndũ manene,

Kana maũndũ mangĩrũkĩte.

2 Githĩ ndi hooreretie ngoro yakwa na ngamĩkiria?

O ta kaana karĩa gatigithĩtio kuonga nĩ nyina;

Ngoro yakwa ĩiganĩire o ta kaana gatigithĩtio kuonga.

3 Wee Isiraeli! Gĩeterere Yahweh

Kuuma rĩu nginya tene na tene.

THABURI 132

Rwĩmbo rwa Arĩa Marambata.

1 Rĩu Yahweh, ririkana Daudi

Na mĩnyamaro yake yothe;

2 Ũrĩa eehĩtire harĩ Yahweh,

Ũrĩa eehĩtire harĩ Ũrĩa ũrĩ Hinya wa Jakubu akiuga:

3 ―Ndigatonya hema yakwa, nyũmba yakwa.

1057








Ndigakoma gĩtanda-inĩ gĩakwa, ũrĩrĩ-inĩ wakwa;

4 Ndikareka maitho makwa makome,

Kana imone ciakwa icũnge

5 O nginya rĩrĩa ngonera Yahweh handũ, Hekarũ ya Ũrĩa ũrĩ Hinya wa Jakubu.‖

6 Onei, nĩ twaiguire ũhoro warĩo Efiratha;

Twarĩkorire mũtitũ-inĩ.

7 Nĩ tũingĩrei gĩikaro-inĩ gĩake;

Nĩ tũinamĩrĩrei gaturũa-inĩ ka magũrũ make.

8 Arahũka, wee Yahweh, ũũke handũ haku ha kũhurũka,

Wee, hamwe na Ithandũkũ rĩa hinya waku.

9 Athĩnjĩri-Yahweh aku marohumbwo ũthingu,

Nao andũ aku arĩa mũiguaine nao magĩkũngũiye nĩ gũkena.

10 Nĩ ũndũ wa Daudi ndungata yaku,

Ndũkahutatĩrie ũrĩa waku mũitĩrĩrie maguta ũthiũ waku.

11 Yahweh nĩ erĩire Daudi na mwĩhĩtwa na ma;

Hatarĩ nganja ndangĩĩricũkwo kiugo gĩake kĩrĩa oigĩte atĩrĩ:

―Mũndũ ũmwe wa mũthimo waku,

Nĩ ngaamũikarĩria gĩtĩ-inĩ gĩaku kĩa ũnene.

12 Ariũ aku mangĩtũra mamenyereire kĩrĩkanĩro gĩakwa

Na maũira makwa marĩa ndĩmarutaga,

Ariũ ao o nao

Nĩ magaaikarĩra gĩtĩ gĩaku kĩa ũnene tene na tene.‖

13 Tondũ Yahweh nĩ athuurĩte Zayuni;

Nĩkuo erirĩirie gũtuĩke gĩikaro gĩake akoiga ũũ:

1058



14 ―Gũkũ nĩkuo handũ hakwa ha kũhurũka tene na tene;

Gũkũ nĩkuo ngũtũũra, tondũ ũndũ ũcio nĩguo ndĩĩrirĩirie.

15 Nĩ ndĩrĩkũrathimaga mũno na irio;

Nĩ ndĩrĩhũnagia athĩni a kuo na mũgate.

16 Athĩnjĩri-Yahweh a kuo ndĩrĩmahumbaga ũhonokio,

Nao andũ a kuo arĩa twĩ ũiguano nao nĩ marĩkũngũyagia nĩ gũkena.

17 Kũu nĩkuo ngaatũma rũhĩa rwa Daudi rũthundũkĩre.

Nĩ haarĩirie tawa nĩ ũndũ wa ũrĩa wakwa mũitĩrĩrie maguta.

18 Nĩ ngaahumba thũ ciake njono,

No thũmbĩ yake ya ũnene ĩrĩa ĩrĩ mũtwe wake nĩ kũgaacĩra ĩkaagaacĩra.‖

THABURI 133

Rwĩmbo rwa Arĩa Marambata. Thaburi ya Daudi.

1 Oneei, ĩ nĩ wega atĩa, o na nĩ ũndũ wĩ gĩkeno atĩa

Ariũ a ithe ũmwe gũtũũrania hamwe marĩ na ũrũmwe!

2 Nĩ ta maguta mega maitĩrĩirio mũtwe

Marĩa manyũrũrũkagĩra nderu-inĩ,

Nderu-inĩ cia Haruni,

Na makanyũrũrũka nginya kara-inĩ ya nguo ciake.

3 Nĩ ta ime rĩa Herimoni

Rĩrĩa rĩikũrũkaga o nginya irĩma-inĩ cia Zayuni.

Kũu nĩkuo Yahweh aathĩrĩire kĩrathimo gĩake

—Muoyo wa tene na tene.

1059





THABURI 134

Rwĩmbo rwa Arĩa Marambata.

1 Gĩũkei, rathimai Yahweh,

Inyuĩ inyuothe ndungata cia Yahweh,

Inyuĩ mũrũgamaga thĩinĩ wa nyũmba ya Yahweh ũtukũ.

2 Tambũrũkiai moko manyu na igũrũ mũrĩ handũ hamũre

Na mũrathime Yahweh.

3 Yahweh, o we Mũũmbi wa igũrũ na thĩ!

Arokũrathima e Zayuni.

THABURI 135

1 Hallelu-Yah!

Goocai rĩĩtwa rĩa Yahweh;

Mũgoocei, inyuĩ ndungata cia Yahweh,

2 Inyuĩ mũrũgamaga nyũmba-inĩ ya Yahweh,

O inyuĩ mũrũgamaga nja-inĩ cia nyũmba ya Kĩhoti witũ.

3 HalleluYah, tondũ Yahweh nĩ mwega.

Inai nyĩmbo mũkumie rĩĩtwa rĩake, tondũ nĩ rĩa gĩkeno.

4 Nĩ gũkorũo Yahu nĩ athuurĩte Jakubu atuĩke wake,

Agathuura Isiraeli atuĩke inagĩ rĩake kĩũmbe.

5 Tondũ nĩ njũĩ wega atĩ Yahweh nĩ mũnene;

1060







Mwathi witũ nĩ atũgĩrĩte agakĩra ihoti iria ingĩ ciothe.

6 Yahweh ekaga ũrĩa wothe ekwenda gwĩka

Igũrũ na gũkũ thĩ, iria-inĩ na kũndũ guothe kũrĩa kũriku mũno.

7 Atũmaga matu mambate kuuma ituri cia thĩ;

Nĩ atũmaga kũgĩe rũheni hamwe na mbura;

Arehaga rũhuho kuuma thitoo-inĩ ciake.

8 Nĩ ooragire marigithathi ma Misiri,

Ma andũ o na ma nyamũ.

9 Aatũmire thĩinĩ waku kũringwo ciama ona moorirũ, wee Misiri,

Agĩũkĩrĩra Firauni na ndungata ciake ciothe.

10 Nĩ aaniinire ndũrĩrĩ nyingĩ

Na akĩũraga athamaki maarĩ na hinya

11 —Sihoni mũthamaki wa Aamori,

Ogu mũthamaki wa Bashani,

Na mothamaki mothe ma Kanaani.

12 Aaheanire bũrũri wao ũtuĩke igai,

Ũtuĩke igai kũrĩ andũ ake Isiraeli.

13 Rĩĩtwa rĩaku, wee Yahweh, rĩtũũraga tene na tene.

Ngumo yaku, wee Yahweh, ĩtũũraga njiarũa-inĩ ciothe.

14 Nĩ gũkorũo Yahweh nĩ agaatetera andũ ake,

Na nĩ agaacaĩra ndungata ciake.

15 Mĩhianano ya ndũrĩrĩ nĩ betha na thahabu,

Wĩra wa moko ma andũ.

16 Nĩ ĩrĩ kanua, no ndĩngĩhota kwaria;

Nĩ ĩrĩ maitho, no ndĩngĩhota kuona;

1061


17 Nĩ ĩrĩ matũ, no ndĩngĩhota kũigua.

Ndĩkoragwo na mĩhũmũ kanua-inĩ kayo.

18 Andũ arĩa mamĩthondekaga makaahaana o tayo,

O hamwe na arĩa othe mamĩĩhokaga.

19 Inyuĩ nyũmba ya Isiraeli, kĩrathimei Yahweh!

Inyuĩ nyũmba ya Haruni, mũtikĩrathime Yahweh!

20 Inyuĩ nyũmba ya Lawii, Tarathimai Yahweh!

Inyuĩ mwĩtigĩrĩte Yahweh, HalleluYah!.

21 Yahweh arorathimwo kuuma Zayuni,

Ũcio ũtũũraga Yahrushalayim.

HalleluYah!

THABURI 136

1 Cokeriai Yahweh ngatho, tondũ nĩ mwega;

Tondũ ũtugi wake ũtũũraga tene na tene.

2 Cokeriai Kĩhoti ngatho, o we ũkĩrĩte ihoti iria ingĩ ciothe,

Tondũ ũtugi wake ũtũũraga tene na tene.

3 Cokeriai Mwathi wa athani ngatho,

Tondũ ũtugi wake ũtũũraga tene na tene.

4 We wiki nĩwe wĩkaga maũndũ manene ma magegania,

Tondũ ũtugi wake ũtũũraga tene na tene.

1062







 5 O we ũrĩa wombire igũrũ na njĩra ya ũũgĩ,

Tondũ ũtugi wake ũtũũraga tene na tene.

6 Aatambũrũkirie thĩ igũrũ rĩa maĩ,

ũtugi wake ũtũũraga tene na tene.

7 Aathondekire motheri marĩa manene,

Tondũ ũtugi wake ũtũũraga tene na tene,

8 Riũa rĩathanage mũthenya,

Tondũ ũtugi wake ũtũũraga tene na tene,

9 Mweri na njata ciathanage ũtukũ,

Tondũ ũtugi wake ũtũũraga tene na tene.

10 Nĩ ooragire marigithathi ma Misiri,

Tondũ ũtugi wake ũtũũraga tene na tene.

11 Nĩ aarutire Isiraeli gatagatĩ-inĩ kao,

Tondũ ũtugi wake ũtũũraga tene na tene,

12 Kũgerera guoko kũrĩ hinya, na guoko gũtambũrũkie,

Tondũ ũtugi wake ũtũũraga tene na tene.

1063











13 Nĩ aagayũkanirie Iria Itune icunjĩ igĩrĩ,

Tondũ ũtugi wake ũtũũraga tene na tene.

14 Nĩ aatũmire Isiraeli magerere gatagatĩ karĩo,

Tondũ ũtugi wake ũtũũraga tene na tene.

15 Nĩ aaikirie Firauni hamwe na mbũtũ yake thĩinĩ wa Iria Itune,

Tondũ ũtugi wake ũtũũraga tene na tene.

16 Aatongoririe andũ ake amagereirie werũ-inĩ,

Tondũ ũtugi wake ũtũũraga tene na tene.

17 Nĩ aaniinire athamaki anene,

Tondũ ũtugi wake ũtũũraga tene na tene.

18 Nĩ ooragire athamaki maarĩ na hinya,

Tondũ ũtugi wake ũtũũraga tene na tene,

19 Sihoni mũthamaki wa Aamori,

Tondũ ũtugi wake ũtũũraga tene na tene,

20 Na Ogu mũthamaki wa Bashani,

Tondũ ũtugi wake ũtũũraga tene na tene.

21 Nĩ aaheanire bũrũri wao ũtuĩke igai,

Tondũ ũtugi wake ũtũũraga tene na tene.

1064









22 Ũtuĩke igai kũrĩ Isiraeli ndungata yake,

Tondũ ũtugi wake ũtũũraga tene na tene.

23 Nĩ aatũririkanire rĩrĩa tuorĩtwo nĩ hinya,

Tondũ ũtugi wake ũtũũraga tene na tene.

24 Aaikaraga agĩtũhonokagia kuuma harĩ thũ citũ,

Tondũ ũtugi wake ũtũũraga tene na tene.

25 Nĩ aheaga kĩrĩa gĩothe kĩrĩ muoyo irio,

Tondũ ũtugi wake ũtũũraga tene na tene.

26 Cokeriai El wa igũrũ ngatho,

Tondũ ũtugi wake ũtũũraga tene na tene.

THABURI 137

1 Ngurumo-inĩ cia njũũĩ cia Babuloni, nĩho twaikarire thĩ.

Na tũkĩrĩra twaririkana Zayuni.

2 Mĩtĩ-inĩ ya mĩcũgũcũgũ ĩrĩa yarĩ kũu,

Nĩho twacuuragia inanda citũ cia mũgeeto.

3 Tũrĩ kũu arĩa maatũtahĩte nĩ maatwĩraga tũmainĩre rwĩmbo,

Acio maatũnyũrũragia nĩ meendaga tũmakenie magatwĩra:

1065










―Tũinĩrei rwĩmbo rũmwe rwa Zayuni.‖

4 Tũngĩina atĩa rwĩmbo rwa Yahweh

Tũrĩ bũrũri-inĩ wa ũgeni?

5 Ingĩriganĩrũo nĩwe, wee Yahrushalayim,

Guoko gwakwa kwa ũrĩo kũroriganĩrũo nĩ waara wakuo.

6 Rũrĩmĩ rwakwa rũromaamĩrĩra karakara-inĩ

ingĩaga gũkũririkana,

Ingĩaga gũtũgĩria Yahrushalayim

igũrũ rĩa indo iria cingenagia mũno.

7 Atĩrĩrĩ Yahweh, ririkana

Ũndũ ũrĩa Aedomu mooigire mũthenya ũrĩa Yahrushalayim yagũire:

―Mĩmomorei! Mĩmomorei nginya mĩthingi yayo!‖

8 Wee mwarĩ wa Babuloni, o wee ũkiriĩ kwanangwo,

Kũrathimwo nĩ mũndũ ũrĩa ũgaakũrĩha

Na ũũru o ta ũrĩa watwĩkire.

9 Kũrathimwo nĩ mũndũ ũrĩa ũkoya tũkenge twaku

atũtengemanie mahiga-inĩ.

THABURI 138

Thaburi ya Daudi.

1 Nĩ ngũgũkũmia na ngoro yakwa yothe.

1066







Ndĩ mbere ya ihoti,

Nĩ ngũina rwĩmbo ngũkumie.

2 Ngũinamĩrĩra ndorete hekarũ yaku nyamũre,

Na ngooce rĩĩtwa rĩaku

Nĩ ũndũ wa ũtugi na ũhoro waku wa ma.

Tondũ nĩ ũtũũgĩrĩtie uuge waku na rĩĩtwa rĩaku igũrũ rĩa maũndũ marĩa mangĩ mothe.

3 Mũthenya ũrĩa ndagũkaĩire, nĩ wanjĩtĩkire;

Nĩ watũmire ngĩe na ũcamba o na hinya.

4 Athamaki othe a thĩ nĩ magaakũgooca, wee Yahweh,

Rĩrĩa makaigua ciugo cia kanua gaku .

5 Reke mainage igũrũ rĩgiĩ njĩra cia Yahweh,

Tondũ riri wa Yahweh nĩ mũnene.

6 O na gũtuĩka Yahweh nĩ atũgĩrĩte, nĩ onaga mũndũ ũrĩa mwĩnyihia,

No ũrĩa mwĩĩkĩrĩri amenyaga ũhoro wake arĩ o haraihu.

7 O na rĩrĩa ndagerera ũgwati-inĩ, ngoro yakwa nĩũrĩmĩrurumũkagia.

Nĩ ũtambũrũkagia guoko gwaku ũgokĩrĩra marakara ma thũ ciakwa;

Guoko gwaku kwa ũrĩo nĩ kũrĩhonokagia.

8 Yahweh anjiganĩte kii,

ũtugi waku, wee Yahweh, ũtũũraga tene na tene;

Ndũgatiganĩrie wĩra wa moko maku.

THABURI 139

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri. Thaburi ya Daudi. Rwĩmbo.

1067





1 Yahweh, wee nĩ ũũthuthurĩtie, na nĩ ũnjũĩ.

2 Nĩ ũmenyaga rĩrĩa njikarĩte thĩ o na rĩrĩa njũkĩrĩte.

Ũmenyaga meciria makwa ũrĩ o haraya.

3 Nĩwe waraganania tũcĩra twakwa o na harĩa ngomete;

Nĩ ũĩ njĩra ciakwa ciothe.

4 O na rũrĩmĩ rwakwa rũtanagweta kiugo,

Wee Yahweh nĩ ũkoragwo ũkĩũĩ wega.

5 Ũkoragwo ũndigicĩirie mbere na thutha;

Na ũkaigĩrĩra guoko gwaku igũrũ rĩakwa.

6 Ũmenyo ta ũcio wa magegania nĩ ũkĩrĩte ũtaũku wakwa.

Ũrĩ igũrũ mũno ũndũ itangĩũkinyĩra.

7 Nĩ kũ ingĩthiĩ njũrĩre roho waku,

Na nĩ kũ ingĩthiĩ njũrĩre ũthiũ waku?

8 Ingĩambata igũrũ, taine, ũkoragwo kuo,

Na ingĩara ũrĩrĩ wakwa thĩinĩ wa Mbĩrĩra, ũkoragwo o kuo.

9 Ingĩoyana na mathagu ma rũcinĩ gũgĩkĩa

Thiĩ ngaikare o gĩturi-inĩ kĩa iria-inĩ,

10 O na kũu, guoko gwaku nokuo kũngĩndongoria

Na guoko gwaku kwa ũrĩo kũũnyite.

1068








11 Ingiuga atĩrĩ: ―Hatarĩ nganja nĩ ngũhithwo nĩ nduma!‖

Hĩndĩ ĩyo ũtukũ ũrĩa ũndigicĩirie ũngĩtuĩka ũtheri.

12 O na nduma ndĩkoragwo ĩrĩ ndumanu harĩ wee,

Na ũtukũ ũcaangararaga o ta mũthenya;

Nduma no ũndũ ũmwe na ũtheri harĩ wee.

13 Nĩ gũkorũo nĩwe wegwatĩire higo ciakwa;

Watũmire njikare hithĩtwo ndĩ thĩinĩ wa nda ya maitũ.

14 Nĩ ndagũcokeria ngatho, tondũ nyũmbĩtwo na njĩra ya kũmakania na ya magegania!

Mawĩra maku nĩ ma magegania,

Na nĩ njũĩ ũguo wega.

15 Mahĩndĩ makwa matiahithĩtwo kuuma maitho-inĩ maku

Hĩndĩ ĩrĩa ndombĩirũo hitho-inĩ,

Rĩrĩa ndanyitithanĩirio ndĩ o nguruĩ ya thĩ.

16 Maitho maku o na nĩ maanyonire ndĩ nda ya maitũ rĩrĩa itarĩ ũrĩa ndatariĩ;

Ciĩga ciakwa ciothe cigĩkĩandĩkwo ibuku-inĩ rĩaku

Ũhoro-inĩ wĩgiĩ matukũ marĩa ciombirũo,

O na mbere ya kĩĩga o na kĩmwe gũkorũo kuo.

17 Kaĩ meciria maku makĩrĩ ma bata harĩ niĩ-ĩ!

Hĩĩ! El, kaĩ mũigana wamo nĩ mũnene-ĩ!

18 Ingĩgeria kũmatara, nĩ maingĩ gũkĩra mũthanga wa iria-inĩ.

1069







Hĩndĩ ĩrĩa ndokĩra, ndĩ o hamwe nawe.

19 Ĩĩ Eloah, na arĩ korũo no ũng'ee mũndũ ũrĩa mwaganu!

Ta kĩnjehererei! Inyuĩ andũ aya aiti a thakame!

20 O acio maragia maũndũ moru igũrũ rĩaku marĩ na unguumania;

Agithia aamuku aku kiene!

21 Na githĩ ndithũire andũ arĩa magũthũire, wee Yahweh?

O na ngamena arĩa makũremagĩra?

22 Nĩ ndĩmathũire na rũthũũro rũnene ma!

Matuĩkĩte thũ ciakwa.

23 Thuthuria, wee El, ũmenye ngoro yakwa.

Ngeria, ũmenye methugunda makwa.

24 Rora wone kana nĩ kũrĩ mĩthiĩre ya ũmaraya thĩinĩ wakwa,

Na ũndongorie njĩra-inĩ ĩrĩa ĩtari gĩturi.

THABURI 140

Kũrĩ mũrũgamĩrĩri. Rwĩmbo rwa Daudi.

1 Yahweh, honokia kuuma harĩ andũ arĩa aganu;

1070











Ngitĩra kuuma harĩ andũ arĩa mekaga maũndũ ma ũhinya,

2 Acio mathugundaga maũndũ moru ngoro-inĩ ciao

Na magacogera ngũĩ mũthenya mũgima.

3 Rũrĩmĩ rwao marũnooraga rũkahaana o ta rwa nyoka;

Mĩromo yao ĩkoragwo na thumu wa gĩĩko. (Sela)

4 Ngitĩra, wee Yahweh kuuma moko-inĩ ma andũ arĩa aganu;

Ngitĩra kuuma harĩ andũ arĩa atoi,

Acio mabangaga njama ya kũndega nĩguo ngũe.

5 Andũ arĩa eikĩrĩri nĩ manjigagĩra mũtego maũhithĩte;

Mathondekaga neti makĩhũthĩra mĩkwa makamĩiga njĩra-inĩ yakwa.

Nĩ manyambĩire mĩtego. (Sela)

6 Niĩ ndeerire Yahweh ũũ: ―Wee nĩwe El wakwa.

Yahweh, gĩthikĩrĩrie mathaithana makwa ma kũhoya ũteithio.‖

7 Wee Yahweh, Mwathi Ũrĩa Mũnene, o we hinya wakwa wa ũhonokio,

Nĩ ũgitagĩra mũtwe wakwa mũthenya wa mbaara.

8 Yahweh, menya kũhingĩria andũ arĩa aganu merirĩria mao.

Ndũkareke njama ciao ikinyanĩre. (Sela)

9 Andũ arĩa mandigicĩirie nĩ mambararagia mĩtwe yao;

Maũndũ moru ma mĩromo yao magakĩmĩhumbĩra.

10 Maroitĩkĩrũo nĩ makara mahiũ.

Maroikio mwaki-inĩ,

1071






Maikio marima-inĩ mariku, matikanacoke gũũkĩra ona rĩ.

11 Mũcambania ũrotũma age handũ angĩĩhaanda gũkũ thĩ.

Ũũru ũrothingata andũ arĩa atoi ũmanyitie o narua na mĩtũkĩ.

12 Nĩ njũĩ atĩ Yahweh nĩ arĩtetagĩra arĩa anyamarĩku

Na akahe andũ arĩa ngĩa kĩhooto kĩao.

13 Rĩu kĩreke andũ arĩa athingu macokagĩrie rĩĩtwa rĩaku ngatho;

Ũreke arĩa arũngĩrĩru matũũrage mbere ya ũthiũ waku.

THABURI 141

Rwĩmbo rwa Daudi.

1 Yahweh, wee nĩwe ndĩrakaĩra.

Hiũha ũke na ihenya ũndeithie.

Tega matũ ũthikĩrĩrie rĩrĩa ndĩragũkaĩra.

2 Reke ihoya rĩakwa rĩkorũo rĩtariĩ ta ũbumba mũhaarĩrie mbere yaku,

Moko makwa marĩa nyambararĩtie mahaane ta igongona rĩa hwaĩ-inĩ.

3 Rĩu Yahweh, iga mũrangĩri kanua-inĩ gakwa,

Ũkĩnjikaragĩrie mũrango wa mĩromo yakwa.

1072











 4 Ndũkareke ngoro yakwa yerekere ũndũ-inĩ o wothe mũũru,

Ndikanyitanĩre ciĩko-inĩ njũru na andũ aganu;

Rũkuri rwao-rĩ, niĩ ndikanagĩtuĩke mũrĩi waruo.

5 Mũndũ mũthingu angĩninga, ũndũ ũcio ũngĩkorũo ũrĩ ũtugi harĩ niĩ;

O na angĩnũnga, ingĩigua ta arĩ maguta aahaka mũtwe,

Na mũtwe wakwa ndũngĩmarega.

No ngũthiĩ na mbere kũhoya ngũmithie ciako icio ciao cia waganu.

6 O na gũtuĩka atuanĩri ciira ao nĩ magũithĩtio kuuma kĩharũrũka-inĩ, nĩ mathikĩrĩirie ciugo
ciakwa, tondũ nĩ njega.

7 O ta ũrĩa mũndũ arĩmaga na mũraũ na akahũũra hianyũ,

No taguo mahĩndĩ maitũ mahurunjĩtwo mũromo-inĩ wa Mbĩrĩra.

8 No maitho makwa nĩwe macũthĩrĩirie, wee Yahweh Mwathi Ũrĩa Mũnene.

Niĩ njũrĩire harĩ wee.

Ndũkandute muoyo.

9 Ngitĩra kuuma magego-inĩ ma mũtego ũrĩa manyambĩire,

Kuuma mĩtego-inĩ ya andũ arĩa mekaga maũndũ moru.

10 Andũ arĩa aganu othe mekũgũa neti-inĩ ciao ene,

No niĩ ngũhĩtũka na ndinyitwo.

1073









THABURI 142

Maskili. Thaburi ya Daudi rĩrĩa aarĩ ngurunga-inĩ. Ihoya.

1 Ndĩrakaĩra Yahweh na mũgambo wakwa ngĩhoya ũteithio;

Ndĩrathaitha Yahweh na mũgambo wakwa ngĩhoya anjiguĩre tha.

2 Njitũrũraga maũndũ marĩa marathĩnia mbere yake;

Nĩ ndĩmũmenyithagia mĩtangĩko yakwa ndĩ mbere yake.

3 Rĩrĩa ngoro yakwa ĩrahooteka thĩiniĩ, wee nĩ ũkoragwo ũĩ harĩa ngũgera.

Njĩra-inĩ ĩrĩa thiagĩra,

Nĩ manjigagĩra mũtego maũhithĩte.

4 Ta rora mwena wakwa wa ũrĩo wone

Atĩ gũtirĩ mũndũ ũnũmbũyagia.

Gũtirĩ kũndũ ingĩũrĩra;

Gũtirĩ mũndũ ũnũmbũyagia.

5 Yahweh, wee nĩwe ndĩrakaĩra ngĩhoya ũteithio.

Ngoiga atĩrĩ: ―Wee nĩwe rĩũrĩro rĩakwa,

Igai rĩakwa bũrũri-inĩ wa arĩa marĩ muoyo.‖

6 Tega matũ ũigue kĩrĩro gĩakwa gĩa kũhoya ũteithio,

Nĩ gũkorũo nĩ hinyĩrĩirio mũno.

1074









Honokia kuuma harĩ andũ arĩa manyariraga,

Nĩ gũkorũo nĩ nding'ũri kũngĩra.

7 Nduta kuuma kĩoho-inĩ

Nĩguo ngaathage rĩĩtwa rĩaku.

Andũ arĩa athingu marondigicĩria

Nĩ gũkorũo nĩ ũnjĩkaga maũndũ ma ũtugi.

THABURI 143

Rwĩmbo rwa Daudi.

1 Atĩrĩrĩ Yahweh, igua ihoya rĩakwa;

Thikĩrĩria ithaithana rĩakwa rĩa kũhoya ũteithio.

Njigua nĩ ũndũ wa wĩhokeku waku.

Njokeria ũhoro nĩ ũndu wa ũthingu waku.

2 Ndũgaciirithie ndungata yaku ũkĩrorereria ũrũngĩrĩru wayo,

Tondũ gũtirĩ mũndũ wĩ muoyo ũngĩkorũo arĩ mũrũngĩrĩru mbere yaku.

3 Nĩ gũkorũo thũ nĩ ĩthingatĩte muoyo wakwa;

Ĩhehenjete muoyo wakwa ĩkaũgũithia thĩ tĩri-inĩ.

Ĩtũmĩte ndũũre ndĩhithĩte kũndũ nduma-inĩ o ta andũ arĩa maakuire tene.

4 Na tondũ wa uguo, roho wakwa nĩ mũhooteku

Ngoro yakwa igagĩthethereka thĩinĩ wakwa.

1075








 5 Nĩ ndirikanire matukũ ma tene;

Ndĩĩcũranagia igũrũ rĩgiĩ mawĩko maku mothe;

Nĩ ndĩĩcũranagia na kĩyo ũhoro wa wĩra wa moko maku.

6 Ndambũrũkĩtie moko makwa kũrĩ wee;

Ndariĩ o ta bũrũri mũng‘aru ũrĩa ũkũnyoteire. (Sela)

7 Hiũha ũnjokerie o na ihenya, wee Yahweh;

Roho wakwa nĩ ũrahoerera.

Ndũkahithe ũthiũ waku kuuma harĩ niĩ,

Ndikae gũkorũo ndariĩ ta arĩa maikũrũkaga magatonya irima-inĩ.

8 Reke njiguage maũndũ maku ma ũtugi rũcinĩ,

Nĩ gũkorũo wee nĩwe ndĩhokete.

Menyithia njĩra ĩrĩa njagĩrĩirũo kũgera,

Tondũ wee nĩwe ndambũrũkĩirie muoyo wakwa ngakũnengera.

9 Honokia kũrĩ thũ ciakwa, wee Yahweh.

Harĩ we nĩho ngwetha mwĩgitio.

10 Nduta gwĩka wendi waku,

Tondũ wee nĩwe Kĩhoti wakwa.

Reke roho waku mwega

ũndongoragie nginya bũrũri wa arĩa arũngĩrĩru.

11 Rurumũkia muoyo wakwa, wee Yahweh, nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩaku.

1076







Honokia kuuma harĩ mĩtangĩko, nĩ ũndũ wa ũthingu waku.

12 Ng'ũria thũ ciakwa nĩ ũndũ wa ũtugi waku;

Ananga arĩa othe manyamaragia,

Tondũ ndĩ ndungata yaku.

THABURI 144

Thaburi ya Daudi.

1 Yahweh, o we Rwaro Rwakwa rwa Ihiga, arotuĩka mũrathime,

Ũcio ũmenyeragia moko makwa nĩ ũndũ wa kũrũa mbaara,

Na ciara ciakwa agagĩciruta ndathano.

2 Nĩwe ũtugi wakwa, na kĩhingo gĩakwa kĩa hinya,

Nĩwe rĩũrĩro rĩakwa irũmu, ningĩ mũũhatũri,

Ngo yakwa, o ũcio ndĩhithaga harĩ We,

Nĩwe ũtooragia ikundi cia andũ agaciga rungu rwakwa.

3 Yahweh, kaĩ mũndũ-rĩ, nĩwe kĩ atĩ nĩguo ũrũmbũyanie nake,

Mũrũ wa mũndũ nĩwe kĩ, atĩ ũtindanĩre nake?

4 Mũndũ atariĩ o ta mĩhũmũ;

Matukũ make no ta kĩĩruru kĩrabuĩria.

5 Yahweh, kũnjũra igũrũ rĩaku ũikũrũke;

1077









Hutia irĩma ũtũme irute ndogo.

6 Tũma kũgĩe rũheni ũharaganie thũ;

Maikĩrie mĩguĩ yaku nĩguo matukanĩrũo.

7 Tamburũkia guoko gwaku ũrĩ igũrũ;

Honokia na ũũthare kuuma harĩ maĩ marĩa marahũyũka,

Kuuma guoko-inĩ kwa andũ a kũngĩ,

8 O acio tũnua twao twarĩtie maheeni,

O acio guoko kwao kwa ũrĩo nĩ kwa maheeni.

9 Wee Kĩhoti, nĩ ngũkũinĩra rwĩmbo rwerũ.

Nĩ ngũina nyĩmbo ngũkumie, ngĩhũũraga kĩnanda kĩa ndigi ikũmi,

10 Nyinĩre Ũrĩa ũheaga athamaki ũhonokio,

Ũcio ũhonokagia Daudi ndungata yake kuuma harĩ rũhiũ rwa njora rũrĩa rwa ũũru.

11 Ndeithũra na ũũthare kuuma guoko-inĩ kwa andũ a kũngĩ,

O acio tũnua twao twarĩtie maheeni

O acio guoko kwao kwa ũrĩo nĩ kwa maheeni.

12 Tondũ ariũ aitũ, hĩndĩ ya wĩthĩ wao, mekũhaana ta mĩmera ya mĩhandano,

Nao airĩtu aitũ mahaane ta mahiga macongetwo, makanyorokio wega, o ta nyũmba ya
mũthamaki.

13 Kĩreke makũmbĩ maitũ maiyũre makiumage mĩthithũ mũthemba o mũthemba;

1078








Ng'ondu citũ iciare ciongerereke na ngiri nyingĩ, ciongerereke na ngiri makũmi maingĩ
morĩithio-inĩ maitu.

14 Ndegwa citũ ikuuage mĩrigo mĩingĩ, na gũtũũre kwagĩte mũtharĩko, o na kana ndahano;

Njra-inĩ cia matũra maitũ gũtirĩkoragwo na kĩrĩro kĩa mĩtangĩko.

15 Kũrathimwo nĩ andũ arĩa maũndũ mao matariĩ ũguo!

Kũrathimwo nĩ andũ arĩa Yahweh arĩ we Kĩhoti wao!

THABURI 145

Rwĩmbo rwa Daudi rwa kũgooca.

א [Aleph]

1 Nĩ ngũgũtũũgĩria wee Kĩhoti wakwa, o wee Mũthamaki,

Ngũtũũra ndathimaga rĩĩtwa rĩaku tene na tene.

ב [Beth]

2 Ngũtinda ngĩkũrathima mũthenya wothe;

Ndũre ngumagia rĩĩtwa rĩaku tene na tene.

ג [Gimel]

3 Kũnenega nĩ Yahweh na nĩ agĩrĩire gũtũũgĩrio mũno;

Ũnene wake ndũngĩthuthuurĩka.

ד [Daleth]

4 Rũciaro o rũciaro nĩ rũrĩkumagia mawĩko maku;

Rũgakĩmenyithanagia ũhoro wa ciĩko ciaku cia hinya.

1079







ה [He]

5 Nĩ kumbũra ngumbũra ũhoro wa ũtĩĩku waku na ũkaru waguo wĩ riri,

Na nĩ ndĩrĩĩcũranagia ũhoro wa mawĩko maku ma magegania.

ו [Waw]

6 Nĩ marĩaragia ũhoro wĩgiĩ ciĩko ciaku cia itua nda,

Na niĩ nĩ ngamenyithania ũhoro wa ũnene waku.

ז [Zayin]

7 Maitũrũraga ciugo cia kĩririkano kĩa wega waku mũingĩ,

Magakũngũiya nĩ ũndũ wa ũthingu waku.

ח [Heth]

8 Yahweh nĩ muuma-andũ na nĩ mũcayanĩri,

Ndahiũhaga kũrakara na ũtugi wake nĩ mũnene.

ט [Teth]

9 Yahweh nĩ ekaga andũ othe wega,

Na tha ciake agakinyĩria mawĩko-inĩ make mothe.

י [Yod]

10 Mawĩko maku mothe nĩ magĩgũkumie, wee Yahweh,

Na andũ aku arĩa mũiguaine nao nĩ makũrathime.

כ [Kaph]

1080








11 Nĩ marĩmenyithanagia ũhoro wa riri wa ũthamaki waku

Na magateretaga ũhoro wĩgiĩ hinya waku.

ל [Lamed]

12 Nĩguo mamenyithie andũ ũhoro wĩgiĩ ciĩko ciaku cia hinya

O hamwe na riri wa ũkaru wa ũthamaki waku.

מ [Mem]

13 Ũthamaki waku nĩ ũthamaki wa gũtũũra tene na tene,

Na wathani waku nĩ wa gũtũũra njiarũa-inĩ ciothe.

ס [Samekh]

14 Yahweh nĩ atiiragĩrĩra arĩa othe maragũa

Na akainamũra arĩa othe mekonotete.

ע [Ayin]

15 Maitho mothe nĩwe macũthagĩrĩria marĩ na mwĩhoko;

Ũmaheaga irio ciao hĩndĩ ĩrĩa yagĩrĩire.

פ [Pe]

16 Ũkumbatũraga guoko gwaku

Na ũkahingia merirĩria ma kĩndũ gĩothe kĩrĩ muoyo.

צ [Tsade]

17 Yahweh nĩ mũthingu njĩra-inĩ ciake ciothe

Na nĩ mwĩhokeku maũndũ-inĩ mothe marĩa ekaga.

1081







ק [Qoph]

18 Yahweh akoragwo hakuhĩ na arĩa othe mamũkayagĩra,

Akoragwo hakuhĩ na arĩa othe mamũkayagĩra mena ũhoro wa ma.

ר [Resh]

19 Nĩ ahingagia merirĩria ma arĩa mamwĩtigĩrĩte makamũtĩa;

Nĩ aiguaga kĩrĩro kĩao gĩa kũhoya ũteithio, na akamahonokia.

ש [Shin]

20 Yahweh nĩ agitagĩra arĩa othe mamwendete,

No nĩ akaananga arĩa othe aganu.

ת [Taw]

21 Kanua gakwa karĩtumũkaga ũhoro wa gũkumia Yahweh;

Kĩndũ o gĩothe kĩrĩ muoyo ta nĩ gĩtũũre kĩrathimĩte rĩĩtwa rĩake rĩamũre

tene na tene.

THABURI 146

1 HalleluYah!

Wee ngoro yakwa-rĩ kĩgooce Yahweh.

2 Ngũtũũra ngoocaga Yahweh hĩndĩ ĩrĩa ngũikara muoyo.

Ndĩrĩinaga nyĩmbo cia gũkumia Kĩhoti wakwa ihinda rĩrĩa rĩothe ngũtũũra muoyo.

1082









 3 Mũtikaigage mwĩhoko wanyu harĩ anene

Kana harĩ mwana wa mũndũ, o ũcio ũtangĩhota kũrehe ũhonokio.

4 Roho wake uumaga, agacoka tĩri-inĩ o kũrĩa oimite;

Mũthenya o ro ũcio mathugunda make magathira.

5 Kũrathimwo nĩ mũndũ ũrĩa El wa Jakubu arĩ we mũteithia wake,

Ũrĩa ũigaga kĩĩrĩgĩrĩro gĩake harĩ Yahweh Kĩhoti wake,

6 Mũũmbi wa igũrũ na thĩ,

Wa iria, na kĩrĩa gĩothe kĩrĩ thĩinĩ wacio,

Ũcio ũtũũraga arangĩire ũhoro wa ma hingo ciothe,

7 O we ũtuagĩra arĩa ahinyĩrĩrie na matua make ma cira marũngĩrĩru,

Ũrĩa ũheaga andũ arĩa ahũtu mũgate.

Yahweh nĩ ohoraga arĩa mohetwo.

8 Yahweh nĩ ahingũraga maitho ma arĩa atumumu;

Yahweh nĩ ainamũraga arĩa mekonotete;

Yahweh nĩ endete andũ arĩa athingu.

9 Yahweh nĩ agitagĩra ageni;

Mwana wa ngoriai na mũtumia wa ndigwa nĩwe ũmatĩithagia,

Ĩndĩ nĩ kũhotomia ahotomagia njĩra ya andũ arĩa aganu.

10 Yahweh egũtũũra arĩ Mũthamaki tene na tene,

1083








Kĩhoti waku, wee Zayuni, nginya njiarũa na njiarũa.

HalleluYah!

THABURI 147

1 HalleluYah!

tondũ nĩ wega kũinĩra Kĩhoti witũ nyĩmbo cia kũmũkumia;

Nĩ ũndũ ũiguithagia ngoro wega-Kũmũkumia nĩ ũndũ ũmwagĩrĩire!

2 Yahweh nĩwe wakaga Yahrushalayim;

agacokanĩrĩria Isiraeli arĩa aingate.

3 Nĩ ahonagia arĩa mathuthĩkĩte ngoro;

Nĩ ohaga nguraro ciao.

4 Nĩ atuaga mũigana wa njata;

Ciothe agacihe marĩĩtwa.

5 Mwathi witũ nĩ mũnene akagĩa ũhoti mũno;

Ũtaũku wake ndũrĩ gĩturi.

6 Yahweh nĩwe ũtũũgagĩria arĩa ahoreri akamanyitĩrĩra,

No arĩa aganu nĩ kũmarũnda amarũndaga thĩ.

7 Gĩcokeriei Yahweh ũhoro na kũmũcokeria ngatho;

Inĩrai Kĩhoti witũ nyĩmbo mũmũgooce, mũkĩhũũraga kĩnanda kĩa mũgeeto,

8 O we ũhumbagĩra igũrũ na matu,

1084








Ũrĩa we ũthagathagĩra thĩ mbura,

O ũcio ũtũmaga nyeki ĩthundũke kũu irĩma-inĩ.

9 Nĩ aheaga nyamũ irio ciacio,

O na tũcui twa mahuru rĩrĩa twakaya agatũhe gĩa kũrĩa.

10 Hinya wa mbarathi tiguo ũmũkenagia;

Kana akaiguithio wega nĩ ikere cia mũndũ.

11 Yahweh aiguithagio wega nĩ arĩa mamũtĩĩte,

O arĩa metagĩrĩra ũtugi wake.

12 Kĩrahe ngumo ya Yahweh, wee Yahrushalayim!

Kumia Kĩhoti waku, wee Zayuni.

13 Amu nĩ ekĩrĩte mĩgĩĩko ya ihingo ciaku cia itũũra hinya;

Nĩ arathimĩte ciana ciaku o ũkĩyonagĩra.

14 Nĩ arehaga thayũ thĩinĩ wa ndere cia gĩcigo gĩaku;

Akũhũnagia ngano ĩrĩa njega biũ.

15 Nĩ gũtũma atũmaga rĩathani rĩake gũkũ thĩ;

Ũhoro wake ũkahiũka narua mũno.

16 We atũmaga mbarabu ĩitĩke ĩkahaana ta guoya wa ng‘ondu;

Ahurunjaga mbaa o ta mũhu.

1085









17 Aikũrũkagia mbembe cia mbura itariĩ ta cienyũ cia mũgate.

Nũũ ũngĩhota gwĩtiiria heho yake?

18 Atũmaga kiugo gĩake, nacio igatweka.

Atũmaga rũhuho rwake rũhurutane, namo maĩ magatherera.

19 Ũhoro wake nĩ Jakubu oimagĩrĩria,

Na akamenyithia Isiraeli mawatho na matuĩro make ma cira.

20 Ndarĩ eka ũguo harĩ rũrĩrĩ rũngĩ o ruothe;

Ndũrĩrĩ itiũĩ ũndũ o na ũmwe wĩgiĩ matuĩro make na cira.

HalleluYah!

THABURI 148

1 HalleluYah!

Goocai Yahweh inyuĩ mũrĩ igũrũ;

Mũkumiei inyuĩ mũrĩ kũndũ gũtũũgĩru.

2 Mũkumiei, inyuĩ araika ake othe.

Mũkumiei, inyuĩ mbũtũ yake yothe.

3 Mũkumiei, inyuĩ riũa na mweri.

Mũkumiei, inyuĩ njata ciothe iria icangararaga.

1086










 4 Mũkumie, wee igũrũ rĩrĩa rĩrĩ igũrũ mũno

O na inyuĩ maĩ marĩa marĩ igũrũ rĩa igũrũ mũkumiei.

5 Nĩ ikumie rĩĩtwa rĩa Yahweh,

Nĩ gũkorũo aathanire, nacio ikĩũmbwo.

6 Agĩgĩtũma itũũre ciĩhandĩte tene na tene;

Nĩ gũtua atuire watho nacio itingĩũkĩrũka.

7 Goocai Yahweh, inyuĩ mũikaraga thĩinĩ wa thĩ,

Inyuĩ ciũmbe iria nene cia iria-inĩ o na maĩ mothe marĩ kũrĩa kũriku,

8 Inyuĩ mwaki na mbura ya mbembe, mbarabu na matu,

Wee kĩhuhũkanio kĩnene kĩrĩa kĩhingagia kiugo gĩake,

9 Inyuĩ ithuri o na inyuĩ tũrĩma tuothe,

Inyuĩ mĩtĩ ya matunda o na mĩtarakwa yothe,

10 Inyuĩ nyamũ cia gĩthaka o na mahiũ,

Inyuĩ tũnyamũ tũrĩa tũtambi thĩ o na nyoni iria ciũmbũkaga na mathagu,

11 Inyuĩ athamaki a thĩ na inyuĩ ndũrĩrĩ ciothe,

Inyuĩ anene na inyuĩ atuanĩri ciira othe a gũkũ thĩ,

12 Inyuĩ anake na airĩtu,

Athuri arĩa akũrũ o hamwe na tũmwana.

13 Nĩ makĩrekwo makumie rĩĩtwa rĩa Yahweh,

Tondũ rĩĩtwa rĩake riki norĩo itũũgĩru.

Ũkaru wa ũnene wake nĩ mũtũũgĩru gũkĩra thĩ na igũrũ.

1087






14 Ningĩ nĩambararĩtie rũhĩa rwa andũ ake,

Nĩguo akumagio nĩ andũ ake othe arĩa maiguaine nake,

Nĩo ciana cia Isiraeli, andũ arĩa makoragwo hakuhĩ nake.

HalleluYah!

THABURI 149

1 HalleluYah!

Inĩrai Yahweh rwĩmbo rwerũ;

Mũkĩmũkumĩrie kĩũngano-inĩ kĩa arĩa me ũiguano nake.

2 Isiraeli ta nĩakenere ũcio wamoombire;

Ciana cia Zayuni-rĩ, nĩ igĩcanjamũkĩre Mũthamaki wao.

3 Nĩ marekwo makumie rĩĩtwa rĩake rwĩmbo-inĩ;

Na mamũinĩre nyĩmbo cia kũmũkumia mena tũhembe na makĩhũũraga kĩnanda kĩa mũgeeto.

4 Tondũ Yahweh nĩaiguaga wega nĩ kĩrĩndĩ gĩake.

Nĩ agemagia arĩa ahooreri na ũhonokio.

5 Arĩa maiguaine nake-rĩ, ta nĩ makene mũno nĩ ũndũ wa riri ũcio wake;

Nĩ makũngũiye manĩrĩire marĩ marĩrĩ-inĩ mao.

6 Nyĩmbo cia gũtũũgiria El nĩ ikorũo mĩmero-inĩ yao,

Na rũhiũ rwa njora rũnooretwo mbarĩ cierĩ rũkorũo guoko-inĩ kwao,

1088









 7 Nĩguo makinyĩrie ndũrĩrĩ mũrĩhanĩrio

Na maherithia kũrĩ irĩndi cia thĩ,

8 Mohe athamaki ao na mĩnyororo

Na andũ ao arĩa marĩ igweta mamohe na bĩngũ cia kĩgera,

9 Nĩguo mamahingĩrie ituĩro irũngĩrĩru rĩrĩa mandĩkĩirũo.

Gĩtĩo kĩu nĩ kĩa andũ ake othe arĩa maiguaine nake.

HalleluYah!

THABURI 150

1 HalleluYah!

Kumiai El mũrĩ handũ hake harĩa hamũre.

Mũkumiei mũrĩ mũtambũrũko-inĩ wa ũhoti wake.

2 Mũkumiei nĩ ũndũ wa maũndũ make manene ma ũhoti .

Mũkumiei kũringana na ũrĩa ũnene wake ũingĩhĩte.

3 Mũkumiei mũkĩhuuhaga coro.

Mũkumiei na kĩnanda kĩa ndigi na kĩnanda kĩa mũgeeto.

4 Mũkumiei mũkĩhũraga tũhembe o mũkĩmũkumagia rwĩmbo-inĩ.

Mũkumiei na inanda cia nga na mũkĩhuhaga mĩtũrirũ.

5 Mũkumiei mũkĩhũrithanagia thani cia rũthuku, iria ng'ambi mũno;

Mũkumiei mũkĩhũrithanagia thani iria irutaga rũgambi.

6 Kĩndũ o gĩothe kĩrĩa kĩhuhagia

Nĩ kĩgooce Yahweh.

HalleluYah!

1089





THIMO 1

1 Ici nĩ thimo cia Suleimani, mũrũ wa Daudi, mũthamaki wa Isiraeli:

2 Cia gũtũma mũndũ amenye ũũgĩ ũrĩa wa ma o na ataarĩke;

na ahote gũkũũrana ndeto iria ciumanĩte na mbũguĩro,

3 Cia gũtũma mũndũ agĩe na ũtaaro ũrĩa ũheanaga ũũgĩ ũrĩa wa ma, kĩhooto, ũhoti wa gũtua
matua mega, na ũrũngĩrĩru;

4 Cia gũtũma mũndũ ũrĩa ũtarĩ ũmenyeru agĩe na wara mwega;

Cia gũtũma mũndũ mwanake agĩe na ũmenyi na ũgerereri.

5 Mũndũ mũũgĩ o nake aciigue ongerereke wĩruti;

ũrĩa mũtaũku akĩrĩkie kũgĩa na wĩtaari ũrĩa mũgima:

6 Nĩguo ataũkĩrũo nĩ thimo na ngerekano,

Ciugo cia andũ arĩa ogĩ o na miugĩre yao ĩrĩa miumbĩke.

7 Gwĩtigĩra Yahweh-rĩ nĩkuo kĩambĩrĩria kĩa ũmenyo.

Irimũ ihũthagia ũũgĩ na ũtaaro wa maũndũ.

8 Mũrũ wakwa, thikagĩrĩria ũtaaro wa thoguo,

Na ndũkanatigane na ũrutani wa maitũguo.

9 Maũndũ macio nĩ thũmbĩ ng‘emu ya mahũa me mũtwe igũrũ waku

Na irengereri ciĩ ngingo yaku.

10 Mũriũ, ehia mangĩgeria gũkũheenereria, ndũgetĩkanie nao.

11 Mangĩkwĩra atĩrĩ: ―Nĩ tũthiĩ nawe.

Nĩ tuohie andũ nĩguo tũite thakame.

Tũgũkomerera twĩhithĩte, tweterere andũ matarĩ na mahĩtia tũmatharĩkĩre hatarĩ gĩtũmi.

1090





12 Tũkũmameria marĩ muoyo o ta ũrĩa Mbĩrĩra ĩkaga,

Tũmamerie marĩ agima, o ta arĩa maikũrũkaga irima-inĩ.

13 Nĩ tuoei mĩthithũ yao yothe ya goro;

Tũkũiyũria nyũmba citũ na indo cia gũtaha.

14 Nyitanĩra hamwe na ithuĩ,

Na ithuothe nĩ tũkũgayana indo iria tũkũiya o ũndũ ũmwe.‖

15 Mũrũ wakwa, ndũkamarũmĩrĩre.

Ndũkareke magũrũ maku magere njĩra-inĩ yao,

16 Nĩ gũkorũo magũrũ mao mateng‘eraga mageke ũũru;

Mahiũhaga mathiĩ magaite thakame.

17 Hatarĩ nganja nĩ ũndũ wa tũhũ kwamba neti nyoni ĩkĩonaga.

18 Acio-rĩ maikaraga o moheirie thakame yao ene;

Makomagĩrĩra mehithĩte nĩguo mahithũkĩre thakame yao ene mamĩite.

19 Icio nĩcio njĩra cia andũ arĩa othe ahahatĩria a indo,

ũhahatĩria ũcio ũniinaga muoyo wa andũ arĩa magĩaga naguo.

20 Ũũgĩ wa ma nĩ wanagĩrĩra barabara-inĩ.

Mũndũ-wa-nja ũcio agaikaraga akĩongagĩrĩra mũgambo wake ihaaro-inĩ cia mũingĩ.

1091










21 Nĩ ũgũtũkaga wĩ macemanĩrio-inĩ ma barabara iria itindaga ironja.

Uugaga ũũ rĩingĩrĩro-inĩ rĩa ihingo cia itũũra:

22 ―Inyuĩ andũ arĩa mũtarĩ ũmenyeru-rĩ, mũgũtũũra mwendete ũhoro ũcio wa kwaga ũmenyeru
nginya rĩ?

Inyuĩ anyũrũrania-rĩ, mũgũtũũra mwendete kũnyũrũrania nginya rĩ?

Na inyuĩ irimũ-rĩ, mũgũtũũra mũthũire ũmenyo nginya rĩ?

23 Ĩtĩkĩrai kũrũngwo nĩ niĩ.

Takĩrorei! Niĩ nĩ ngũitũrũra roho wakwa igũrũ rĩanyu;

Ngũmũmenyithia ciugo ciakwa.

24 Tondũ ndetanire, no mũkĩrega kũnjigua,

Ngĩtambũrũkia guoko gwakwa, no gũtirĩ mũndũ warũmbũyagia-rĩ,

25 Mwaikarire mũtegũtindanĩra na ũtaaro wakwa wothe

Na mũkĩrega kũrũngwo nĩ niĩ,

26 O na niĩ nĩ ngaamũthekerera rĩrĩa mũkaanyitwo nĩ mũtino;

Nĩ ngaamũnyũrũria rĩrĩa mũgaakorũo nĩ imakania cia kũguoyohithania,

27 Rĩrĩa ũndũ ũrĩa ũmũguoyohithagia ũkaamũkora ta kĩhuhũkanio,

Na mwanangĩko wanyu ũkinye ta rũhuho rwa ngoma-cia-aka,

Rĩrĩa mũgakinyĩrĩrwo nĩ mĩnyamaro na ruo-rwa-ngoro.

1092









28 Hĩndĩ ĩyo nĩ magaaikara makĩngayagĩra, no ndikaametĩka;

Nĩ makaanjetha na kĩyo, no matikaanyona,

29 Tondũ nĩ gũthũũra maathũrire ũmenyo,

Na matiathuurire gwĩtigĩra Yahweh.

30 Na matietĩkĩrire ũtaaro wakwa;

Kũrũngana gwakwa guothe nĩ maakwagĩire gĩtĩo.

31 Nĩ ũndũ ũcio, nĩ makoona moimĩrĩro ma njĩra ĩyo yao,

Na maiyũrũo nĩ maũndũ marĩa o ene mathugundĩte.

32 Nĩ gũkorũo ũremi wa andũ arĩa matarĩ ũmenyeru nĩ ũkaamoraga,

Na mũhũthia wa irimũ nĩ ũgaaciananga.

33 No mũndũ ũrĩa ũnjiguaga arĩikaraga arĩ na mwĩgangaro,

Na ahooreire ategwĩtigĩra ũndũ o na ũmwe mũũru.‖

THIMO 2

1 Mũrũ wakwa, ũngĩĩtĩkĩra uuge wakwa

Na wĩigĩre maathani makwa ta arĩ mũthithũ,

2 Na njĩra ya gũtega gũtũ gwaku harĩ ũũgĩ wa ma,

Na werekerie ngoro yaku harĩ ũhoti wa gũkũũrana maũndũ;

3 Ningĩ-rĩ, ũngĩtana nĩguo ũheo ũũgĩ wa gũkũũrana maũndũ-rĩ

1093









Na ũkĩongerere mũgambo waku kayũ nĩguo ũheo ũtauku-rĩ;

4 Wathiĩ na mbere kũũcaria ta ũrĩa betha ĩcaragio,

Na ũikare ũkĩwethaga ta ũrĩa mĩthithũ mĩhithe yethagwo;

5 Hĩndĩ ĩyo nĩ ũgũtaũkĩrũo nĩ ũhoro wĩgiĩ gwĩtigĩra Yahweh,

Na ũgĩe na ũmenyo wĩgiĩ Kĩhoti.

6 Tondũ Yahweh we mwene nĩ aheanaga ũũgĩ ũrĩa wa ma:

Kanua-inĩ gake kuumaga ũmenyo na ũtaũku.

7 Nĩ aigagĩra arĩa arũngĩrĩru ũũgĩ ũrĩa mũkinyanĩru wa ma;

We nĩ ngo ya arĩa mathiaga na mĩthiĩre ĩtarĩ ũcuke.

8 Nĩ agitagĩra ikĩro cia matua ma cira marũngĩrĩru,

Na nĩ arangagĩra njĩra ya arĩa maiguaine nake.

9 Hĩndĩ ĩyo nĩ ũgĩtaũkĩrũo nĩ ũthingu na matua ma cira marĩa makinyanĩru, o na ũkũũranage
maũndũ mothe marũngĩrĩru-

Njĩra o yothe njega.

10 Hĩndĩ ĩyo ũũgĩ wa ma ũkũingĩre ngoro,

Naguo roho waku ũiguithagio wega nĩ ũmenyo,

11 Ũgerereri-ri nĩguo ũrĩkũgitagĩra,

Naguo ũtaũku ũgĩkũrangagĩre.

12 Naguo ũgũteithũrage kuuma njĩra-inĩ ya ũũru,

Ũthenganagĩre na andũ arĩa maragia maũndũ ma ũũra thoni,

13 Arĩa mahutatagĩra njĩra iria nũngĩrĩru

Nĩguo mageragĩre njĩra-inĩ cia nduma;

1094





14 O acio makenagio nĩ kwagana-rĩ;

Nĩo acio makenagio nĩ ũũru wa waganu,

Na no-o arĩa makenagio nĩ ciĩko cia ũũra thoni wa waganu.

15 Arĩa njĩra ciao ikoragwo irĩ njogomu

O acio ikĩro ciao ciothe ikoragwo ĩrĩ hĩtanu;

16 Nĩ ũrĩgũteithũraga kuuma kwĩ mũndũ mũka wa kwene,

Kuumana na ciugo nyoroku cia mũndũ wa kũngĩ,

17 Ũrĩa ũtiganĩirie mũratawe ũrĩa matumire ndũgũ o e mũiritu,

Na akariganĩrũo nĩ kĩrĩkanĩro gĩa Kĩhoti wake.

18 Nĩ gũkorũo nyũmba yake nĩ ĩrikĩire gĩkuũ-inĩ,

Na njĩra ciake ithiaga kũrĩ arĩa magithĩtio hinya nĩ gĩkuũ.

19 Arĩa mamũceeragĩra gũtirĩ o na ũmwe ũgaacokaga kuma kuo,

Na matikinyaga njĩra-inĩ cia muoyo-inĩ.

20 Kwoguo gerera njĩra ya andũ arĩa ega

Na ũmenyagĩrĩre njĩra cia ũthingu.

21 Tondũ andũ arĩa arũngĩrĩru nĩ magaatũũra thĩinĩ wa thĩ,

Na arĩa akinyanĩru kũna nĩo magaatigara kuo.

22 No andũ arĩa aganu, nĩ magatemwo mateo mehere thĩinĩ wa thĩ,

Nao arĩa mĩgarũ mĩkunyanĩri nĩ kũmunyanio makamunyanio meherio thĩ.

1095








THIMO 3

1 Mũrũ wakwa, ndũkanariganĩrũo nĩ Watho wakwa,

Na ngoro yaku nĩ ĩrũmagĩrĩre Maathani makwa,

2 Tondũ nĩ megũkuongerera matukũ maingĩ

Hamwe na mĩaka ya gũtũũra muoyo na ũgĩe na thayũ.

3 Ndũkanareke ũtugi na Ũhoro Wa Ma igũthame.

Cioherere ngingo-inĩ yaku;

Ciandĩke kĩhengere-inĩ kĩa ngoro yaku;

4 Nawe weka ũguo ũkĩyonagĩre wega wa Yahweh na ũgataũkĩrwo we

Maitho-inĩ ma Kĩhoti na ma andũ.

5 Wĩhokage Yahweh na ngoro yaku yothe,

Na ndũgetiranagie na mbuguĩro yaku mwene.

6 Ikaraga ũmũmenyete mĩthiĩre-inĩ yaku yothe,

Nake nĩ arĩkũrũngagĩra njĩra ciaku ciothe.

7 Ndũkaneyone ta wĩ mũũgĩ maitho-inĩ maku mwene.

Wĩtigagĩre Yahweh na wĩthemage maũndũ marĩa moru.

8 Ũndũ ũcio nĩ ũrĩhonagia mũkonyo waku

Na ũigũ wa mahĩndĩ maku.

1096









 9 Tĩithagia Yahweh na indo ciaku,

Ũmũtĩage na maciaro ma mbere ma umithio waku wothe;

10 Na hĩndĩ ĩyo makũmbĩ maku nĩ marĩiyũraga bũthi,

Nacio irũrĩ ciaku cikaiyũrĩrĩra ndibei ya mũhihano.

11 Mũrũ wakwa, ndũgatirike kũrũngwo nĩ Yahweh

Na rĩrĩa warũithio nĩwe, ndũkamene ũndũ ũcio,

12 Nĩ gũkorũo Yahweh arũithagia andũ arĩa endete,

O ta ũrĩa ithe wa mũndũ arũithagia mũriũ ũrĩa akenagio nĩwe.

13 Kũrathimwo nĩ mũndũ ũrĩa wĩyoneire ũũgĩ-ũrĩa-wa-ma,

Na mũndũ ũrĩa ũgĩaga na ũtaũku;

14 Amu wonjoria waguo nĩ mwega gũkĩra wonjoria wa betha,

Naguo umithio waguo ũgakĩrũka wa thahabu therie mũno.

15 Mũndũ-wa-nja ũcio wĩtagwo Ũũgĩ-ũrĩa-Wa-Ma e bata gũkĩra ruru iria ndune;

We gũtirĩ kĩndũ ũngĩĩrirĩria kĩngĩgerekanio nake.

16 Ũraihu wa matukũ ũrĩ guoko-inĩ gwake kwa ũrĩo;

Ũtonga na gĩtĩo irĩ guoko-inĩ gwake kwa ũmotho.

1097











17 Njĩra ciake irĩ o maũndũ ma kuiguithia mũndũ wega,

Na tũcĩra twake tuothe no twa thayũ.

18 Nĩ mũtĩ wa muoyo harĩ arĩa mamwĩgwatagĩra,

Na arĩa megũtũra mamwĩnyitĩire marĩtuĩkaga andũ arathime.

19 Yahweh atũmire thĩ ĩhande na ũũgĩ ũcio wake Wa Ma,

Aahandire igũrũ akĩrĩrũmia na ũtaũku ũcio wake.

20 Kũgerera ũmenyo wake maĩ ma kũrĩa kũriku nĩ maagayũkanire icunjĩ icunjĩ

Namo matu nĩ matatagia ime.

21 Mũrũ wakwa, ndũkanareke maũndũ maya mathenge maitho-inĩ maku.

Gitagĩra ũũgĩ ũrĩa mũkinyanĩru na ũgerereri wa maũndũ;

22 Hĩndĩ ĩyo irĩtuĩkaga cia gũtũũria roho waku muoyo,

Na ituĩke ithaga rĩa kũgemia ngingo yaku;

23 Nawe ũgĩthiagĩre njĩra-inĩ yaku ũrĩ na ũgitĩri,

Na gũtirĩ hĩndĩ kũgũrũ gwaku gũkaahĩngwo.

24 Rĩrĩa wakoma, ndũrĩkoragwo na guoya;

Ũrĩkomaga, na toro waku ũgakorũo ũrĩ mwega.

25 Ndũrĩĩtigagĩra kĩmakania o gĩothe kĩa hinahi

1098










Kana mwanangĩko wa arĩa aganu hĩndĩ ĩrĩa woka.

26 Tondũ Yahweh arĩkoragwo e mwena-inĩ waku;

Nĩ arĩmenyagĩrĩra kũgũrũ gwaku gũtikagwatio nĩ mũtego.

27 Ndũkanage gwĩka maũndũ mega andũ arĩa mabataire gwĩkĩrwo maũndũ mega,

Angĩkorũo guoko gwaku kwĩ na ũhoti wa gwĩka ũguo.

28 Ndũkanere mũndũ ũcio mũrigainie atĩrĩ, ―Thiĩ, ũũke hĩndĩ ĩngĩ! Nĩ ngaakũhe kĩrĩa ũrenda
rũciũ,‖

Angĩkorũo no ũhote kũmũhe ihinda-inĩ rĩu.

29 Ndũkanabange gwĩka mũndũ ũcio mũrigainie ũũru,

Kuona atĩ mũtũranĩtie nake atarĩ na ũndũ angĩĩgigima.

30 Ndũkahiũranie na mũndũ tũhũ,

Angĩkorũo hatirĩ ũndũ mũũru agwĩkĩte.

31 Ndũkanerirĩrie gũtũkia mũndũ mũtoi,

Menya kũrũmĩrĩra mũthiĩre o na ũmwe wake,

32 Amu mũrathoni ũcio nĩ kĩndũ kĩ magigi harĩ Yahweh,

No we Yahweh agĩaga ndundu ya ũtaari na arĩa arũngĩrĩru.

33 Kĩrumi kĩa Yahweh gĩkoragwo harĩ nyũmba ya mũndũ ũrĩa mwaganu,

1099










No nĩ arathimaga mũciĩ wa mũndũ ũrĩa mũthingu.

34 Nĩ gũkorũo hatarĩ nganja Yahweh nĩ anyũrũragia arĩa manyũrũranagia,

Naguo wega wake agakinyĩria arĩa menyihagia.

35 Arĩa mena ũũgĩ-ũrĩa-wa-ma igai rĩao nĩ riri,

No arĩa irimũ ngatho ciao no njono!

THIMO 4

1 Ciana ciakwa thikĩrĩriai rĩrĩa thoguo aramũrũnga;

Tegai matũ nĩguo mũgĩe na ũtaũku,

2 Nĩ gũkorũo nĩ ndamũheire ũtaaro mwega;

Mũtikanatiganĩrie Watho wakwa.

3 Ndarĩ mwana harĩ baba,

O mwana mwende, na ndarĩ itote maitũ akĩnyona.

4 Baba aandutire akĩnjĩra atĩrĩ: ―Ngoro yaku ĩrorũmia ciugo ciakwa biũ.

Menyagĩrĩra Maathani makwa nĩguo ũthiĩ na mbere gũtũũra muoyo.

5 Etha ũũgĩ-ũrĩa-wa-ma! Etha na ũtaũku!

Ndũkanariganĩrũo, na ndũkanahutatĩre ũhoro ũyũ wa kanua gakwa.

1100











 6 Menya gũkanatigana na mũndũ-wa-nja ũcio wĩtagwo Ũũgĩ-ũrĩa-wa-ma, reke akũgitagĩre.

Mwendage, na nĩ arĩkũrangagĩra.

7 Kĩambĩrĩria kĩa ũũgĩ-ũrĩa-wa-ma nĩ rĩ: Nĩ kũweetha!

Na warĩkia kwĩgĩĩra na ũũgĩ ũcio wa ma, weethe ũtaũku!

8 Mũtũũgĩrie, nake ũreke akwambatĩrie.

Nĩ arĩkũrehagĩra riri warĩkia kũmũhĩmbĩria.

9 Nĩ arĩkũhumbaga thũmbĩ ng‘emu ya mahũa mũtwe;

Nĩ arĩkugitagĩra na thũmbĩ ya ũthaka.‖

10 Mũrũ wakwa, igua na wĩtĩkĩre ciugo ciakwa,

Nĩguo ũgĩtũme mĩaka ya ũtũũro waku ĩkĩingĩhe.

11 Nĩ ngũtaarĩte ngakuonereria njĩra ya ũũgĩ ũrĩa wa ma;

Ngagĩkwerekeria mĩthiĩre-inĩ ĩrĩa mĩerekereru.

12 Rĩrĩa ũgũthiĩ, makinya maku matirĩhĩngĩcagwo;

Na rĩrĩa wateng‘era, ndũrĩhĩngagwo.

13 Rũmia ũtaaro; ndũkanareke mũndũ-wa-nja ũcio wĩtagwo Ũũgĩ-ũrĩa-Wa-Ma akweherere.

Mũgitĩre, nĩ gũkorũo niwe muoyo waku.

14 Ndũkanatonye gacĩra-inĩ ka andũ arĩa aganu,

1101










Na ndũkanagerere njĩra-inĩ ya andũ oru.

15 Mĩĩtheme, ndũkanamĩgerere;

Mĩhutatagĩre, ũkehĩtũkĩra.

16 Nĩ gũkorũo matingĩona toro matekĩte ũndũ mũũru.

Nĩ kũũrwo moragwo nĩ toro mangĩkorwo matatũmĩte mũndũ agũe.

17 O nĩ marĩte mũgate wa waganu,

Na makanyua ndibei ya ũhinya.

18 No njĩra ya ũthingu-inĩ ĩhaana ta ũtheri wa rũcinĩ gũgĩkĩa.

19 Njĩra ya andũ arĩa aganu ĩtariĩ ta nduma;

Matimenyaga kĩrĩa kĩmahĩngaga.

20 Mũrũ wakwa, kĩigue ciugo ciakwa;

Tegera gũtũ na kinyi mĩario yakwa.

21 Ndũkanareke ĩthenge maitho-inĩ maku;

Mĩige ngoro-inĩ yaku thĩinĩ biũ ũmĩmenyagĩrĩre.

22 Nĩ gũkorũo ĩyo nĩ muoyo harĩ arĩa magĩaga nayo

Na nĩ kĩhonia kĩa mĩĩrĩ yao yothe.

1102











23 Makĩria ma indo iria ciothe ũgitagĩra, gitagĩra ngoro yaku,

Nĩ gũkorũo thĩinĩ wayo nĩkuo ihumo cia muoyo irĩ.

24 Ingata ũcio wĩna mĩario mĩogomu ehere haria ũrĩ,

Nake ũcio wĩna mĩario ya ũraathoni-rĩ, reke akoragũo haraya nawe.

25 Maitho maku ta merekagĩrie o na mbere,

Nacio imone ciaku ũcirorie o na mbere tu.

26 Baaraga wega mĩthiĩre yaku,

Nacio ng'endo ciaku ciothe nĩ irĩgacagĩra.

27 Ndũkanehũke na mwena wa ũrĩo kana wa ũmotho.

Garũra kũgũrũ gwaku kuume ũũru-inĩ.

THIMO 5

1 Mũrũ wakwa, thikĩrĩria ũũgĩ ũyũ wakwa.

Ndegera gũtũ ũigue ũtaũku wakwa,

2 Nĩgetha ũgitagĩra ũgerereri waku wa maũndũ.

Na mĩromo yaku ĩrangagĩre ũmenyo.

3 Tondũ mĩromo ya mũndũ mũka ũrĩa wa kwene ĩtaataga ũũkĩ,

Na kanua gake nĩ kanyoroku gũkĩra maguta.

1103










 4 No marigĩrĩrio-inĩ akoragwo arũrĩte o ta mũtathia.

Na akohĩga o ta rũhiũ rwa njora rũnooretwo mĩena yerĩ.

5 Magũrũ make maikũrũkanagia gĩkuũ-inĩ.

Makinya make matongoragia ĩmwe kwa ĩmwe nginya thĩinĩ wa Mbĩrĩra.

6 Ndecũranagia ũhoro wa njĩra ya muoyo.

Njĩra ciake njagaagu, We ndũĩ na kũrĩa cierekeire.

7 Rĩu inyuĩ ciana, thikĩrĩriai

Na mũtikahutatĩre maũndũ marĩa ndĩroiga na kanua gakwa.

8 Ikaraga haraya mũno nake;

Ndũgakuhĩrĩrie mũromo wa nyũmba yake,

9 Ndukanae kũhe andũ gĩtĩo kĩa riri waku,

Kana ũnenganĩre mĩaka yaku harĩ ũcio ũtarĩ tha;

10 Nĩguo ageni matikeehũnie hinya waku.

Na indo iria ũnogeire ithiĩ nyũmba-inĩ ya mũndũ wa kũngĩ.

11 Waga gwĩka ũguo, nĩ ũgaacakaya mũthia-inĩ wa ũtũũro waku

1104












Rĩrĩa nyama cia mwĩrĩ waku o hamwe na mwĩrĩ waku igakorwo ithirĩrĩkĩire.

12 Nawe uugage, Wũii! ―Na nĩguo ndathũire kũrũngwo!

Na nĩguo ngoro yakwa yamenete gũkaanio!

13 Ndiekĩrĩire kĩene mũgambo wa ataarani akwa

Kana ngĩtegera arutani akwa gũtũ.

14 Na o kahinda-inĩ gatarĩ kĩene, ngĩingĩria waganu-inĩ wothe, o ngĩonagwo ndĩ Kĩũngano-inĩ, o
na

gĩkundĩ-inĩ.‖

15 Nyuaga maĩ ma itahĩro rĩaku mwene

Na ũnyuage maĩ marĩa mathereraga moimĩte gĩthima-inĩ gĩaku mwene.

16 Ithima ciaku-rĩ, hihi nĩ ciagĩrĩire kũhurunjũka na kũu nja,

Na njũũĩ ciaku cia maĩ ihurunjũke barabara-inĩ cia mũingĩ?

17 Reke ikoragwo irĩ ciaku wiki,

No ti ciaku hamwe na ageni arĩa mwĩnao.

18 Itherũkĩro rĩaku mwene rĩrorathimwo,

Na ũrokenaga hamwe na mũhiki ũcio wa wanake waku,

19 Anga ũcio ndakĩhaana ta thwariga thaka nyendeku ya mũgoma, na ta gathiya ka mũgoma
karĩa kega.

1105










Reke nyondo ciake itũmage ũiganĩre mahinda-inĩ mothe.

Ũkagucagĩrĩrio nĩ rwendo rwake hingo ciothe.

20 Mũrũ wakwa, nĩ kĩĩ kĩngĩgĩtũma ũgucĩrĩrio ũtahwo nĩ mũka ũcio mũgeni?

Kana ũhĩmbĩrie gĩthũri kĩa mũka ũcio wa kũngĩ?

21 Nĩ gũkorũo mĩthiĩre ya mũndũ ĩ maitho-inĩ ma Yahweh;

Nĩ ataranagia ikĩro ciake ciothe.

22 Mũndũ ũrĩa mwaganu nĩ agwatĩtio nĩ mahĩtia make mwene,

Na akoohwo nĩ mĩkwa ya mehia make mwene.

23 Agaakua tondũ ndeetĩkĩrire kũrũngwo

Na akahĩtia njĩra nĩũndũ wa ũrimũ wake kũingĩha.

THIMO 6

1 Mũrũ wakwa, angĩkorũo nĩ ũneanĩte kĩndũ gĩa kũrũgamĩrĩra thiirĩ wa mũndũ ũngĩ,

Angĩkorũo nĩ ũgeithĩtie mũgeni na guoko mũkarĩkanĩra ũndũ nake,

2 Angĩkorũo ũndũ ũrĩa wĩranĩire nĩ ũgũtegete,

Ũkanyitwo nĩ ciugo cia kanua gaku,

3 Ĩka atĩrĩrĩ mũrũ wakwa, nĩguo wĩteithũre,

Tondũ nĩ ũgũĩte guoko-inĩ kwa mũndũ ũcio:

Thiĩ wĩnyihie na ũthaithe mũndũ ũcio na ihenya.

4 Ndũkareke maitho maku makome,

1106








Kana imone ciaku icũnge.

5 Wĩteithũre ta thiya kuuma guoko-inĩ kwa mũhĩti,

Ta nyoni kuuma guoko-inĩ kwa mũtegi wa nyoni.

6 Thiĩ kũrĩ thigiriri, wee kĩgũũta gĩkĩ;

Wĩrorere njĩra ciayo nĩguo ũũhĩge.

7 O na gũtuĩka ndĩkoragwo na mũtongoria, kana mũnene, kana mwathi,

8 Nĩ ĩhaaragĩria irio ciayo hĩndĩ ya ũrugarĩ,

Na ĩgacokanĩrĩria kando kayo hĩndĩ ya magetha.

9 Wee kĩgũũta gĩkĩ, ũgũkoma hau nginya rĩ?

Ũrĩũkĩra rĩ ũtigane na toro ũcio waku?

10 Gũkomakoma hanini, gũcũnga hanini,

Gũkũnja moko hanini nĩguo ũhurũke,

11 Gũgũtũma ũthĩni waku ũũke o ta mũtunyani,

Na wagi waku ũũke ta mũndũ ũrĩ na matharaita.

12 Mũũra-huhu-rĩ, mũndũ mwaganu athiaga akĩaragia mĩario ya ũrathoni.

13 Oinagĩra andũ riitho, akonanĩrĩria na kũgũrũ, na akorota na ciara ciake.

14 Tondũ ngoro yake nĩ ruurugĩ rũiyuire kuo,

Hĩndĩ ciothe abangaga maũndũ moru na agatheremia ngũĩ.

15 Nĩ ũndũ ũcio, mwanangĩko wake ũgooka aterĩgĩrĩire;

Akoinangwo o rĩmwe ũndũ atangĩhona.

16 Nĩ harĩ maũndũ matandatũ Yahweh athũire;

1107






O na nĩ maũndũ mũgwanja onaga marĩ magigi:

17 Maitho ma ngũrũ, rũrĩmĩ rũrĩa rũheenanagia, moko marĩa maitaga thakame ĩtarĩ na mahĩtia,

18 Ngoro ĩrĩa ĩbangaga njama cia waganu, na magũrũ marĩa mateng‘eraga na ihenya ũũru-inĩ,

19 Mũira wa maheeni ũtumũraga na mathaara,

Na mũndũ wothe ũhandaga ngũĩ gatagatĩ-inĩ ka andũ a ithe ũmwe.

20 Mũrũ wakwa, rũmagĩrĩra rĩathani rĩa thoguo,

Na ndũkanatigane na ũrutani wa maitũguo.

21 Ohagĩrĩra maũndũ macio ngoro-inĩ yaku hĩndĩ ciothe;

Mohagĩrĩre ngingo-inĩ yaku.

22 Rĩrĩa ũgũthiĩ, nĩ marĩgũtongoragia;

Rĩrĩa wakoma, nĩ marĩkũrangagĩra;

Na rĩrĩa wokĩra, nĩ marĩkwaragĩria.

23 Tondũ rĩathani nĩ tawa,

Na watho nĩ ũtheri,

Namo motaaro ma kũrũnga mũndũ nĩ njĩra ya muoyo.

24 Nĩ marĩkũgitagĩra kuuma harĩ mũtumia ũrĩa mũũru,

Kuuma harĩ rũrĩmĩ rũnyoroku rwa mũka ũcio mũgeni.

25 Ndũkanerirĩrie ũthaka wake ngoro-inĩ yaku

Kana wĩtĩkĩre akũgũgwatie na imone cia maitho make,

26 Nĩ gũkorũo mũmaraya atũmaga mũndũ mũrũme atigwo athĩnĩte nginya aahoyage kenyũ ka
mũgate,

No mũka mũtharia akoragwo akĩguĩma muoyo wene, arĩ guo kĩndũ kĩa goro mũno.

1108





27 Hihi mũndũ no acokanĩrĩrie mwaki gĩthũri-inĩ gĩake na nguo ciake ciage kũhĩa?

28 Kana hihi mũndũ no agere igũrũ rĩa makara mahiũ na makinya make mage kũhĩa?

29 Ũguo noguo gũthiaga harĩ mũndũ wothe ũkomaga na mũtumia wa mũndũ ũngĩ;

Gũtirĩ mũndũ ũhutagia mũtumia ũcio ũkaaga kũherithio.

30 Andũ matimenaga mũici

Angĩiya nĩguo arĩe ahũne rĩrĩa arĩ mũhũtu.

31 No rĩrĩa anyitwo, arĩhaga maita mũgwanja;

Aneanaga indo ciothe cia goro cia nyũmba yake.

32 Mũndũ wothe ũtharagia na mũtumia ndakoragwo na wĩcirio;

Mũndũ ũrĩa wĩkaga ũguo erehagĩra mwanangĩko we mwene.

33 Kĩrĩa akoona no nguraro na thoni,

Na gĩconoko gĩake gĩtikeherio.

34 Nĩ gũkorũo ũiru nĩ ũtũmaga mũthuri arakare mũno;

Ndagaakorũo na ũcayanĩri hĩndĩ ĩrĩa akerĩhĩria.

35 Gũtirĩ marĩhi agetĩkĩra;

Ndakahoorerio, o na ũngĩkorũo na kĩheo kĩnene atĩa.

THIMO 7

1 Mũrũ wakwa, rũmagĩrĩra ciugo ciakwa,

Na ũige maathani makwa ta arĩ mũthithũ.

2 Rũmagĩrĩra maathani makwa nĩguo ũtũũre muoyo;

Gitagĩra ũrutani wakwa o ta kĩũma kĩa riitho rĩaku.

3 Moherere ciara-inĩ ciaku;

Maandĩke kĩhengere-inĩ kĩa ngoro yaku.

1109




 4 Ĩra ũũgĩ atĩrĩ, ―Wee ũrĩ mwarĩ wa maitũ,‖

Na wĩte ũtaũku ―mũndũ wa mbarĩ citũ,‖

5 Nĩguo ikũgitagĩre kuuma harĩ mũka ũcio wa kwene,

Kuuma harĩ mũka ũcio wa kũngĩ o na ciugo ciake nyoroku.

6 Ndĩ ndirica-inĩ ya nyũmba yakwa,

Nĩ ndacũthĩrĩirie mĩanya-inĩ ya ndirica ngĩrora thĩ,

7 Na rĩrĩa nderoragĩra andũ arĩa mataarĩ na ũmenyo,

Nĩ ndonire kĩmwana kĩmwe gĩtaarĩ na wĩcirio gatagatĩ-inĩ ka andũ ethĩ.

8 Gĩkĩgerera barabara-inĩ hakuhĩ na kona ya kwa mũndũ mũka ũcio,

Na gĩgĩthiĩ kĩerekeire nyũmba-inĩ yake

9 Hwaĩ-inĩ, gũkĩgĩa mairia,

Kũrĩ hakuhĩ gũtuka na kũgĩa nduma.

10 Ngĩcoka ngĩona mũndũ-wa-nja agĩthiĩ gũgĩtũnga,

Ehumbĩte ta mũmaraya, arĩ na ngoro ya ũhinga.

11 Nĩ mũka warĩ na mbĩrĩrĩka na mũng‘athia.

Gũtirĩ hĩndĩ akindagĩria mũciĩ gwake.

12 Rĩmwe arĩ nja, rĩrĩa rĩngĩ arĩ ihaaro-inĩ cia mũingĩ,

Ohagĩria andũ kona-inĩ ciothe.

13 Akĩnyita kĩmwana kĩu na agĩkĩmumunyania;

Agĩcoka agĩkĩĩra ũũ atekũigua thoni:

14 ―Ndĩna ndĩa ya igongona rĩa ũiguano.

Ũmũthĩ nĩ hingirie mĩĩhĩtwa yakwa.

15 Na nĩkĩo ndaumagara ngũtũnge,

1110




Ndoka gũgũcaria, na nĩ ndakuona!

16 Nĩ njarĩte ũrĩrĩ wakwa macuka marĩa mega,

Ma gatani ya marangi maingĩ kuuma Misiri.

17 Nĩ njitĩrĩirie ũrĩrĩ wakwa manemane, thubiri, o na mũndarathini.

18 Ũka twĩnyotore na wendo o nginya rũcinĩ;

Nĩ twĩkenie na wendo mũnene,

19 Nĩ gũkorũo mũthuri wakwa ndarĩ mũciĩ;

Nĩ athiĩte rũgendo kũndũ kũraya.

20 Arathiire akuuĩte mũhuko wa mbeca,

Na agaacoka o mũthenya ũrĩa mweri ũgaakorũo ũrĩ mũgima.‖

21 Agĩkĩiguithia kĩmwana kĩu mũno na ndeto ciake nyoroku cia uuhi nginya gĩkĩhenerereka.

22 Nakĩo o hĩndĩ ĩyo gĩkĩrũmĩrĩra mũndũ mũka ũcio, o ta ndegwa ĩgĩthiĩ gũthĩnjwo,

O ta kĩrimũ kĩũra matũ gĩgĩthiĩ kũherithio kĩna bĩngũ,

23 O nginya gĩthecwo ini nĩ mũguĩ;

O ta nyoni ĩgĩteng‘era ĩtonye mũtego-inĩ, Ĩndĩ kĩmwana kĩu gĩtiamenyire atĩ ũndũ ũcio nĩ
ũgũtũma kĩũrũo nĩ muoyo wakĩo.

24 Na rĩu inyuĩ ciana, thikĩrĩriai;

Tegai matũ mũigue ciugo ciakwa.

25 Ndũkanareke ngoro yaku ĩgarũrũke ĩrũmĩrĩre njĩra ciake.

Ndũkanatuĩke wa kwangaga ũkĩmũrũmĩrĩra,

26 Nĩ gũkorũo nĩ agũithĩtie andũ aingĩ arĩa atihie, ĩĩni, nĩ ang'eete njamba nyingĩ karaũ.

27 Nyũmba yake yerekagĩria o Mbĩrĩra-inĩ;

Ĩthiaga o nginya tũnyũmba twa thĩinĩ twa gĩkuũ.

1111




THIMO 8

1 Githĩ mũndũ-wa-nja ũcio, o we wĩtagwo ũũgĩ-ũrĩa-wa-ma ti gwĩtana aretana?

Na githĩ ũtaũku ndũranĩrĩra na mũgambo waguo?

2 Ũrĩ tũcũũmbĩrĩ-inĩ twa kũndũ gũtũũgĩru gũkuhĩ na njĩra,

Nĩ arũgamaga handũ hake magomano-inĩ ma njĩra.

3 Hakuhĩ na ihingo cia kũingĩra itũũra,

Itonyero-inĩ cia ihingo,

Aikaraga akĩanagĩrĩra na mũgambo mũnene akoiga:

4 ―Inyuĩ andũ aya, nĩ inyuĩ ndĩreta;

Ndĩranĩrĩra na mũgambo wakwa njerekeirie kũrĩ inyuĩ ciana cia kĩrĩndĩ.

5 Inyuĩ mũtarĩ na ũmenyeru, mwĩrutei ũtaũku;

Inyuĩ irimũ ici, gĩai na ngoro ĩrĩ na ũtaũku.

6 Thikĩrĩriai tondũ ũndũ ũrĩa ndĩroiga nĩ wa bata,

Mĩromo yakwa ĩtumũkaga maũndũ o marĩa marũngĩrĩirie;

7 Nĩ gũkorũo kanua gakwa karagia ũhoro wa ma,

Na mĩromo yakwa nĩ yonaga maũndũ ma waganu me magigi.

8 Ciugo cia kanua gakwa ciothe nĩ cia ũthingu.

Gũtirĩ o na kĩmwe kĩogomu kana gĩtarĩ kĩrũngĩrĩru.

9 Ciothe nĩ ciugo hũthũ harĩ arĩa makoragwo na ũtaũku,

Na nĩ njerekereru harĩ arĩa moonete ũmenyo.

10 Thuurai ũtaaro wakwa handũ ha betha,

Na ũmenyo handũ ha thahabu ĩrĩa thuuranĩre mũno,

11 Tondũ ũũgĩ ũrĩa wa ma nĩ mwega gũkĩra ruru iria ndune;

Indo iria ingĩ ciothe cia kwĩrirĩrio itingĩgerekanĩka nake.

1112



12 Niĩ, o niĩ ũũgĩ ũrĩa wa ma, ndũũranĩtie hamwe na ũtaũku wa maũndũ;

Nĩ ngĩĩte na ũmenyo na ũhoti wa kuona hau kabere.

13 Gwĩtigĩra Yahweh nĩ gũthũũra maũndũ moru.

Nĩ thũrĩte mwĩtĩo, na mwĩtũgĩrio, njĩra ya waganu, o na mĩario ya ũũra thoni.

14 Nĩ ngoragwo na ũtaaro mwega na ũũgĩ ũrĩa mũkinyanĩru; Nĩ niĩ

Ũtaũku naguo ũhoti nĩ wakwa.

15 Nĩ ũndũ wakwa-rĩ, athamaki nĩ mathiaga na mbere gwathana,

Nao anene makaheana mawatho ma ũthingu.

16 Nĩ ũndũ wakwa-rĩ, anene nĩ mathiaga na mbere gwathana,

Na arĩa marĩ igweta o nao,

Nginya atuanĩri cira a gũkũ thĩ o nao.

17 Nĩ nyendete arĩa manyendete,

Na arĩa manjaragia nĩ marĩnyonaga.

18 Ũtonga o na riri ikoragwo harĩ niĩ,

Ũgaacĩru ũtathiraga o hamwe na ũthingu.

19 Maciaro makwa nĩ mega gũkĩra thahabu, o na thahabu ĩrĩa therie,

Na uumithio wakwa nĩ mwega gũkĩra betha ĩrĩa thuuranĩre wega.

20 Ngeragĩra njĩra-inĩ ya ũthingu,

O

kũu ikĩro-inĩ cia matua ma cira marĩa marũngĩrĩru;

21 Andũ arĩa manyendete ngamatongia na igai rĩa goro,

Na ngaiyũrĩrĩria mĩthithũ yao.

22 Yahweh nĩegĩrĩire na niĩ ndĩ kĩambĩrĩria kĩa njĩra yake,

1113




Ndĩ wa mbere biũ harĩ maũndũ ma tene mũno marĩa aahingirie.

2 Ndathondekirwo o mahinda ma tene, kuuma kĩambĩrĩria, mbere ya thĩ gũkorũo kuo.

24 Ndaciarirũo rĩrĩa gũtaarĩ maria-inĩ kũu kũriku,

Rĩrĩa gũtaarĩ ithima ciyũrĩrĩirũo nĩ maĩ.

25 Mbere ya irĩma gũtobererio,

Mbere ya tũrĩma tũgĩe kuo, nĩrĩo ndaciarirũo,

26 Rĩrĩa ataathondekete thĩ na ithaka ciayo

Kana rũkũngũ rũa mbere rwa tĩri wa thĩ.

27 Rĩrĩa aahaaragĩrĩria igũrũ, niĩ ndarĩ ho;

Rĩrĩa aathanire atĩ maĩ na kũu kũriku mũno metindagie,

28 Hĩndĩ ĩrĩa aarũmirie matu marĩa marĩ igũrũ,

Rĩrĩa aathondekire matherũkĩro ma kũndũ kũrĩa kũriku agĩtũma marũme biu,

29 Rĩrĩa eekĩrĩire iria mĩhaka,

Atĩ maĩ ma rĩo matikanakĩre harĩa athanĩte,

Rĩrĩa aathanire atĩ mĩthingi ya thĩ ĩgĩe kuo,

30 Hĩndĩ ĩyo niĩ twarĩ hamwe nake ndĩ mũruti wĩra njorua ũhĩgĩrĩire wĩra-inĩ wake.

Nĩ niĩ aakenagĩra mũno mũthenya o mũthenya;

Nĩ ndakenaga ndĩ mbere Yake hĩndĩ ciothe;

31 Nĩ ndakenagio nĩ thĩ yake ya gũtũũrũo,

Na kĩrĩa kĩangenagia mũno nĩ ariũ a andũ.

32 Na rĩu ciana ciakwa-rĩ, thikĩrĩriai;

Kũrathimwo nĩ andũ arĩa marũmagĩrĩra njĩra ciakwa.

33 Thikĩrĩriai ũtaaro nĩguo mũũhĩge,

Menyai gũkaaũrega.

1114



34 Kũrathinwo nĩ mũndũ ũrĩa ũũthikagĩrĩria,

Mũthenya o mũthenya agaikaraga eiguĩte e hau ihingo-inĩ ciakwa,

Na agatungataga e hau itugĩ-inĩ cia mĩrango yakwa;

35 Nĩ gũkorwo mũndũ ũrĩa wothe ũnjethete akagĩa na niĩ nĩ akagĩa na muoyo,

Na nĩ arĩgĩagĩra na ũtugi kuuma kwĩ Yahweh.

36 No ũrĩa wagararĩte watho wakwa nĩ kwĩguraria egurarĩtie we mwene.

Arĩa othe mathũire nĩ gĩkuũ mendete.‖

THIMO 9

1 Mũndũ-wa-nja ũcio wĩtagwo Ũũgĩ wa ma nĩ akĩte nyũmba yake;

Nĩ acũhĩtie itugĩ ciayo mũgwanja.

2 Nĩ athĩnjĩte ngoima ciake;

Nĩ atukanĩtie ndibei yake;

Ningĩ akaharĩria metha yake.

3 Nĩ atũmĩte ndungata ciake cia airĩtu

Igetane irĩ kũndũ gũtũũgĩru itũũra-inĩ ciuge:

4 ―Nũ ũcio wagĩte ũmenyeru!

Nĩ akerũre atonye gũkũ!‖

Eraga mũndũ ũrĩa ũtarĩ wĩcirio atĩrĩ:

5 ―Ũkai mũrĩe mũgate wakwa

Na mũnyue ndibei ĩrĩa ndukanĩtie.

6 Tiganai na ũhoro wa acio matarĩ ũmenyeru nĩguo mũtũũre muoyo;

1115






Thiagĩrai ikĩro-inĩ ciĩna ũtaũku.‖

7 Mũndũ ũrĩa ũkaanagia mũnyũrũrania egĩĩragĩra o gĩconoko,

Na ũrĩa wothe ũrũngaga mũndũ mwaganu akegĩĩra kĩrema.

8 Ndũkanarũnge mũnyũrũrania, tondũ nĩ egũgũthũũra.

Rũnga mũndũ mũũgĩ, nake nĩ egũkwenda.

9 Taara mũndũ mũũgĩ, nake nĩ ekũũhĩga makĩria.

Ruta mũndũ mũthingu, nake nĩ ekuongerera maũndũ marĩa erutĩte.

10 Gwĩtigĩra Yahweh nĩkuo kĩambĩrĩria kĩa ũũgĩ ũrĩa wa ma

Na kũmenya Ũrĩa Mwamũre nĩ ũtaũku.

11 Nĩ gũkorũo matukũ maku nĩ makaaingĩha nĩ ũndũ wakwa,

Na wongererũo mĩaka ũtũũro-inĩ waku.

12 Ũngĩtuĩka mũũgĩ, wee nĩwe ũkũgunĩka nĩ ũndũ wa ũũgĩ ũcio,

No ũngĩkorũo ũrĩ mũnyũrũrania, nowe wiki ũrĩkuaga ũndũ ũcio.

13 Mũndũ-wa-nja ũrĩa kĩrimũ nĩ wa mbĩrĩrĩka.

akaaga ũmenyeru na gũtirĩ ũndũ oĩ.

14 Aikaraga thĩ mũromo-inĩ wa nyũmba yake

Agaikarĩra gĩtĩ kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru itũũra-inĩ,

15 Agetaga arĩa marahĩtũka,

Acio marathiĩ merekeire kũrĩa megũthiaga, akameera ũũ:

16 "Nũũ ũcio ũtarĩ na ũmenyeru?

Nĩ akerũre atonye gũkũ.‖

1116






Eraga mũndũ ũrĩa ũtarĩ wĩcirio atĩrĩ:

17 ―Maĩ ma ũici me cama,

Na irio cia kũrĩĩrũo hitho-inĩ irĩ mũrio.‖

18 No mũndũ ũcio ndamenyaga atĩ arĩa akuũ marĩ kũu,

Atĩ ageni a mũka ũcio marĩ kũndũ kũrĩa kũriku thĩinĩ wa Mbĩrĩra.

THIMO 10

1 Thimo cia Suleimani.

Mwana mũũgĩ atũmaga ithe akene

No mwana mũkĩgu atũmaga nyina agĩe na kĩeha.

2 Mĩthithũ yumanĩte na waganu ndĩkoragwo na ũguni,

No ũthingu nĩguo ũhonokagia mũndũ kuuma gĩkuũ-inĩ.

3 Yahweh ndangĩreka ngoro ya mũndũ mũthingu ĩrĩo nĩ ng'aragu,

No nĩ kũnyuguta anyugutaga merirĩria ma arĩa aganu akamate.

4 Moko magũtaru marehaga ũthĩni,

No moko marĩ kĩyo marehaga ũtonga.

5 Mwana ũrĩa ũhũthagĩra ũũgĩ acokanagĩrĩria irio hĩndĩ ya ũrugarĩ,

No mwana ũrĩa ũtindaga toro hĩndĩ ya magetha, nĩ njono arehage.

6 Irathimo ikoragwo mũtwe-inĩ wa mũndũ ũrĩa mũthingu,

No kanua ka mũndũ ũrĩa mwaganu kahithaga maũndũ ma ũhinya.

7 Kĩririkano kĩa mũndũ ũrĩa mũthingu nĩ kĩrathimagwo,

No rĩĩtwa rĩa andũ arĩa aganu nĩ kũbutha rĩkaabutha.

1117






 8 Mũndũ ũkoragwo na ngoro ĩrĩ na ũũgĩ nĩ etĩkagĩra Maathani,

No mũndũ ũrĩ iromo ciaragia ũrimũ nĩ kũgũa agũaga.

9 Mũndũ ũrĩa ũthiaga na mĩthiĩre itarĩ ungumania athiaga atarĩ ũndũ ũkũmũmakia,

No ũrĩa wogomagia ikĩro ciake we no akaamenyeka.

10 Mũndũ ũrĩa uunaga riitho rĩake na wara atũmaga kũgĩe na kĩeha,

Na mũndũ ũrĩ iromo ciaragia maũndũ ma ũrimũ nĩ agũaga.

11 Kanua ka mũndũ ũrĩa mũthingu nĩ kĩhumo kĩa muoyo,

No kanua ka mũndũ ũrĩa mwaganu kahithaga maũndũ ma ũhinya.

12 Rũmena nĩruo rũcogagĩra ngũĩ,

No wendo nĩ ũhumbagĩra mehia mothe.

13 Ũũgĩ ũrĩa wa ma ũkoragwo mĩromo-inĩ ya mũndũ ũrĩa ũrĩ na ũtaũku,

No rũthanju nĩ rwa mũgongo wa mũndũ ũrĩa ũtarĩ wĩcirio.

14 Andũ arĩa ogĩ nĩ meigagĩra ũmenyo ũrĩ ta mũthithũ,

No kanua ga kĩrimũ kĩũra-matũ gagĩkuhagĩrĩria mwanangĩko-inĩ.

15 Ũtonga wa mũndũ mũtongu nĩ itũũra rĩake rĩrĩ na ũgitĩri.

Mwanangĩko wa andũ arĩa athĩni nĩ ũthĩni wao.

16 Mũcara wa mũndũ ũrĩa mũthingu wĩkanagĩra muoyo;

No maciaro ma mũndũ ũrĩa mwaganu makinyanagia wĩhia-inĩ.

17 Mũndũ ũrĩa wathĩkagĩra ũtaaro nĩ athiĩrĩire njĩra ya muoyo,

No ũrĩa ũtetĩkagĩra kũrũngwo nĩ kũũra oraga njĩra.

1118







18 Mũndũ ũrĩa ũhithaga rũmena rwake nĩ maheeni aragia,

Na mũndũ ũrĩa ũtheremagia maũndũ ma njambanio nĩ mũkĩgu.

19 Hĩndĩ ĩrĩa ciugo ciaingĩha, wagarari watho ndũngĩĩthemwo,

No mũndũ ũrĩa ũgiragĩrĩria mĩromo yake akoragwo e mũũgĩ.

20 Rũrĩmĩ rwa mũndũ ũrĩa mũthingu rũtariĩ ta betha ĩrĩa thuuranĩre wega,

No ngoro ya mũndũ ũrĩa mwaganu ndĩrĩ bata o na atĩa.

21 Mĩromo ya mũndũ ũrĩa mũthingu nĩ ĩrĩithagia andũ aingĩ,

No andũ arĩa akĩgu makuaga nĩ kwaga wĩcirio.

22 Kĩrathimo kĩa Yahweh nĩkĩo gĩtongagia mũndũ,

Na ndarĩ ruo onganagĩrĩria nakĩo.

23 Kũbaanga maũndũ ma waganu nĩ ta mũthaako harĩ mũndũ ũrĩa mũkĩgu,

No ũũgĩ nĩ wa mũndũ ũrĩa ũkoragwo na ũtaũku.

24 Mũndũ ũrĩa mwaganu nĩ agaakorũo nĩ ũndũ ũrĩa etigagĩra;

No andũ arĩa athingu nĩ mahingagĩrio merirĩria mao.

25 Rĩrĩa kĩhuhũkanio kĩrahĩtũka, mũndũ ũrĩa mwaganu ndatigaraga kuo rĩngĩ,

No mũndũ ũrĩa mũthingu atũũraga atariĩ ta mũthingi tene na tene.

26 O ta thiki ĩrĩ magego-inĩ, na ndogo ĩrĩ maitho-inĩ,

No taguo kĩgũũta gĩtariĩ harĩ mũndũ ũrĩa ũgĩtũmaga.

27 Gwĩtigĩra Yahweh nĩ gũtũmaga matukũ ma ũtũũro wa mũndũ mongerereke,

No mĩaka ya andũ arĩa aganu ĩkanyihio.

28 Kĩĩrĩgĩrĩro kĩa andũ arĩa athingu kĩrehaga gĩkeno,

No kĩĩrĩgĩrĩro kĩa andũ arĩa aganu nĩ kĩhukaga.

29 Njĩra ya Yahweh nĩ mwĩgitio harĩ mũndũ ũrĩa mũkinyaniru kũna,

No nĩ mwanangĩko harĩ arĩa mekaga maũndũ moru.

1119



30 Andũ arĩa athingu gũtirĩ hĩndĩ mangĩenyenyeka,

No andũ arĩa aganu matigaacoka gũtũũra thĩinĩ wa thĩ.

31 Kanua ka mũndũ ũrĩa mũthingu gaitũrũraga ũũgĩ ũrĩa wa ma,

No rũrĩmĩ rũrĩa rwaragia maũndũ ma thoni nĩ gũtinio rũtinagio.

32 Mĩromo ya mũndũ ũrĩa mũthingu nĩ ĩmenyaga maũndũ marĩa maiguithanagia wega ngoro,

No kanua ka andũ arĩa aganu karagia maũndũ o ma ũũra thoni.

THIMO 11

1 Ratiri ya kũhenania nĩ kĩndũ kĩrĩ magigi harĩ Yahweh,

Indĩ ihiga rĩa gũthima, rĩrĩa rĩigananu wega, nĩ kũrĩkenera arĩkenagĩra.

2 Rĩrĩa mwĩĩkĩrĩro woka, gĩconoko nĩ kĩrũmagĩrĩra,

No ũũgĩ ũrĩa wa ma ũkoragwo na andũ arĩa enyihia.

3 Wĩkindĩru wa andũ arĩa arũngĩrĩru nĩguo ũmatongoragia,

No ũhinga wa arĩa akunyanĩri nĩ ũmaniinaga.

4 Ũtonga ndũrĩ na ũguni mũthenya wa marakara,

No ũthingu nĩguo ũhonokagia mũndũ kuuma gĩkuũ-inĩ.

5 Ũthingu wa mũndũ ũrĩa ũtarĩ ũcuke ũtũmaga njĩra yake ĩrũngare,

No mũndũ ũrĩa mwaganu agũaga nĩ ũndũ wa waganu wake mwene.

6 Ũthingu wa andũ arĩa arũngĩrĩru nĩ ũmahonokagia,

No arĩa akunyanĩri magwatagio nĩ ũkoroku ũcio wao.

1120








 7 Rĩrĩa mũndũ mwaganu akua, kĩĩrĩgĩrĩro gĩake nĩ gũthira gĩthiraga;

Na itanya rĩa ũcio mwaganu, o narĩo nĩ rĩgathira.

8 Mũndũ ũrĩa mũthingu ahonokagio kuuma harĩ mĩnyamaro,

Nake ũrĩa mwaganu agacoka ho ithenya rĩake.

9 Mũkaani Yahweh arehagĩra mũndũ ũrĩa marigainie mwanangĩko na kanua gake,

No mũndũ ũrĩa mũthingu ahonokagio nĩ ũndũ wa ũmenyo.

10 Rĩrĩa andũ arĩa athingu magaacĩra itũũra nĩ gũkena rĩkenaga,

Na rĩrĩa andũ arĩa aganu mathira, andũ nĩ kũrũhia marũhagia.

11 Itũũra nĩ rĩtũũgagĩrio nĩ ũndũ wa kĩrathimo kĩa andũ arĩa arũngĩrĩru,

No kanua ka arĩa aganu gatũmaga rĩng'aũranio.

12 Ũrĩa wothe ũtakoragwo na wĩcirio nĩ anyararaga mũndũ wa itũra rĩao,

No mũndũ ũrĩa ũkoragwo na ũtaũku wa ma nĩ gwĩkirĩra ekiragĩra.

13 Mũcangia wa ndeto cia mũhuhu atuuhũraga maũndũ marĩa ma thiri,

No mũndũ wĩna ngoro njĩĩhokeku nĩ gũkira akiraga namo.

14 Hĩndĩ ĩrĩa gũtarĩ na mĩtabarĩre mĩega ya maũndũ, andũ nĩ magũaga,

No kwagĩa mũtaarani mũũgĩ nĩ kũgĩaga na ũgaacĩru.

1121











15 Ũrĩa ũrũgamagĩrĩra thiirĩ wa mũgeni hatarĩ nganja nĩ akona ũũru,

No ũrĩa wĩthemaga kũgeithania na guoko nĩguo arĩkanĩre ũndũ arĩkoragwo na thayũ.

16 Mũndũ-wa-nja mũtugi nĩ agĩaga na gĩtĩo,

No andũ arĩa matarĩ tha nĩ gwĩtahĩra metahagĩra ũtonga.

17 Mũndũ mũtugi agunaga muoyo wake we mwene,

No mũndũ ũrĩa ũtarĩ tha enyamaragia mwĩrĩ wake we mwene.

18 Mũndũ ũrĩa mwaganu agĩaga mũcara wa maheeni,

No mũndũ ũrĩa ũhandaga ũthingu amũkagĩra irĩhi rĩa ma.

19 Nĩ ũndũ ũcio ũthingu ũrehanagĩra muoyo,

No ũrĩa ũteng‘eranagia na maũndũ moru nĩ gũkua agaakua.

20 Andũ arĩa ahotomu ngoro nĩ kĩndũ kĩrĩ magigi harĩ Yahweh,

No arĩa mĩthiĩre yao ĩĩ mĩkinyanĩru nĩ mamũkenagia.

21 Ona kwanyitanwo moko, gũtirĩ hĩndĩ mũndũ ũrĩa mwaganu akaaga kũherithio,

No mbeũ ya ũrĩa mũthingu nĩ ĩgethara ũgwati-inĩ.

22 O ta gĩcũhĩ gĩa thahabu iniũrũ-inĩ rĩa ngũrũe,

Nĩguo mũndũ-wa-nja mũthaka ũrĩa ũtarĩ ũgerereri ahaana.

23 Merirĩria ma arĩa athingu makoragwo tu o ma kũrehe maũndũ mega,

1122










No kĩrĩa andũ arĩa aganu merĩgagĩrĩra kĩrehaga o matũkũya.

24 Kũrĩ mũndũ ũheanaga na ũtaana, no ũtonga wake ũgathiĩ na mbere gũtheerema;

Nake ũngĩ agathuna guoko gwake harĩa hagĩrĩire kũheanwo, no athiaga na mbere gũthĩĩna.

25 Mũndũ ũrĩa mũtaana nĩ arĩgaacagĩra,

Na ũrĩa ũheaga arĩa angĩ maĩ ma kũnyua o nake nĩ aheagwo maĩ ma kũnyua.

26 Andũ nĩ magekaga mũndũ ũrĩa ũregaga kũmenderia mbegũ,

No nĩ marĩrathimaga ũrĩa ũmendagĩria.

27 Ũrĩa ũcaragia na kĩyo gwĩka wega emathagĩra ũndũ mwega,

No ũrĩa ũcaragia gwĩka ũũru, hatarĩ nganja ũũru ũcio noguo ũrĩmũkoraga.

28 Ũrĩa wĩhokaga ũtonga wake nĩ kũgũa agũaga,

No arĩa athingu makaagaacĩra o ta mathangũ maruru.

29 Mũndũ wothe ũthumbũraga nyũmba yake igai rĩake no rũhuho,

Nake mũndũ ũrĩa kĩrimũ kĩũra-matũ agaatuĩka njaguti ya mũndũ ũrĩa ũrĩ na ũũgĩ wa ngoro.

30 Maciaro ma mũndũ ũrĩa mũthingu nĩ mũtĩ wa muoyo,

Nake ũrĩa ũtahaga mĩoyo ya andũ nĩ mũũgĩ.

31 Tarorai muone atĩ arĩa athingu thĩinĩ wa thĩ nĩ makaheo ngerenwa,

Na githĩ ũrĩa mwaganu na ũrĩa mwĩhia matingĩkĩrĩhwo o na makĩria!

1123










THIMO 12

1 Mũndũ ũrĩa wendete ũtaaro nĩ endete ũmenyo,

No mũndũ ũrĩa ũthũire kũrũngwo nĩ gũcinwo agacinwo.

2 Mũndũ mwega nĩ etĩkĩrĩkaga nĩ Yahweh,

No mũndũ ũrĩa ũbangaga njama cia waganu We amũtuagĩra atĩ nĩ mwĩhia.

3 Gũtirĩ mũndũ ũkoragwo na ũgitĩri nĩ ũndũ wa gwĩka maũndũ ma waganu,

No arĩa athingu gũtirĩ hĩndĩ makaamunywo.

4 Mũtumia ngatha nĩ thũmbĩ harĩ mũthuri wake,

No mũtumia ũrĩa wĩkaga maũndũ ma thoni nĩ ta handũ habuthu mahĩndĩ-inĩ ma mũthuri wake.

5 Methugunda ma andũ arĩa athingu nĩ ma kĩhooto,

No ũtongoria wa arĩa aganu nĩ w

a ũrĩa-ma.

6 Ndeto cia arĩa aganu itariĩ ta thũ yohetie andũ nĩguo ĩmaite thakame,

No kanua ka arĩa arũngĩrĩru nĩ gakamateithũra.

7 Andũ aganu nĩ kũng'aũranio mang'aũranagio, makagwo ho rĩngĩ,

No nyũmba ya arĩa athingu ĩrĩikaraga ĩĩhandĩte.

8 Mũndũ agaathagĩrĩrio nĩ ũndũ wa ũũgĩ ũrĩa enaguo,

No ũrĩa wa ngoro ng'enyũku nĩ arĩnyararagwo.

9 Kaba gũtĩo hanini na ũkorũo na ndungata

Gũkĩra mũndũ mũtĩĩe mũno wagĩĩte gĩa kũrĩa.

1124







10 Mũndũ mũthingu nĩ arũmbũyagia nyamũ ciake cia mũciĩ,

No andũ arĩa aganu-rĩ, matha mao nĩ wĩĩ.

11 Mũndũ ũrĩa ũrĩmaga mũgũnda wake nĩ arĩhũnaga mũgate,

Ĩndĩ mũrũmanĩrĩri na mbũrũrũ ndakoragwo na wĩcirio.

12 Mũndũ mwaganu aiguaga ũiru nĩ ũndũ wa kĩrĩa andũ angĩ oru magwatĩtie,

No mũri wa andũ arĩa athingu nĩ ũrutaga maciaro.

13 Iromo-inĩ njagarari watho, he mũtego mũũru mũno,

No ũrĩa mũthingu nĩ ahonokaga hatĩka-inĩ.

14 Mũndũ nĩ ahũnagio nĩ maũndũ mega moimanĩte na maciaro ma kanua gake,

Na wĩra wa moko make nĩ ũrĩmũcokagĩrĩra.

15 Njĩra ya mbũra-matũ nĩ njerekereru we akĩĩonera,

No mũndũ mũũgĩ nĩ athikagĩrĩria agĩtaarwo.

16 Mang'ũrĩ ma kĩrimũ kĩũra-matũ maũmbũkaga o rĩmwe,

No mũndũ mũbaarĩrĩri aconorwo nĩahithaga ngoro.

17 Mũndũ ũrĩa waragia ũhoro wama nĩ kuumbũra aumbũraga ũthingu,

No mũira wa maheni nĩ ũrĩa-ma atumũkaga naguo.

18 Mĩario itecirĩtio nĩ ta mathecanga ma rũhiũ rwa njora,

No rũrĩmĩ rwa andũ arĩa ogĩ nĩ rũhonanagia.

1125









19 Mĩromo ĩrĩa yaragia ũhoro wa ma ĩgũtũũra tene na tene,

No rũrĩmĩ rũrĩa rũheenanagia rũikaraga o kahinda kanini.

20 Ũrĩa-ma ũkoragwo ngoro-inĩ ya arĩa mabangaga maũndũ moru,

No arĩa mataaranaga ũhoro wa thayũ nĩ makoragwo na gĩkeno.

21 Gũtirĩ ũũru ũkoraga mũndũ ũrĩa mũthingu,

No arĩa aganu nĩ magaakorũo nĩ mathĩna maingĩ.

22 Mĩromo ĩrĩa ĩheenanagia nĩ kĩndũ kĩrĩ magigi harĩ Yahweh,

No andũ arĩa mekaga maũndũ na kĩhoto na ngoro imwe nĩ mamũkenagia.

23 Mũndũ mũbarĩrĩri nĩ ahithaga ũmenyo wake,

No ngoro cia irimũ nĩ imemerekagia ũrimũ wacio.

24 Guoko kwa andũ arĩa marĩ kĩyo nĩ kũrĩathanaga,

No moko magũtaru marĩrutithagio wĩra wa ũkombo.

25 Ũritũ ũrĩ ngoro-inĩ ya mũndũ nĩ ũtũmaga ngoro ĩiname,

No kiugo kĩega nĩ gĩtũmaga ĩcanjamũke.

26 Mũndũ ũrĩa mũthingu nĩ kĩonereria harĩ ũrĩa maikaranĩtie,

No njĩra ya andũ arĩa aganu nĩ kũmahĩtithia ĩmahĩtithagia.

27 Gĩthayo gĩtirĩ na nyama ya igwĩma kĩngĩcina,

No mũndũ wĩ kĩyo nĩonaga ũmathi mwega mũno, akawendia goro.

1126









28 Njĩra-inĩ ya ũthingu kwĩ muoyo;

Ũthiĩro-inĩ wayo gũtikoragwo na gĩkuũ.

THIMO 13

1 Mwana ohĩgaga nĩ ũndũ wa ũtaaro wa ithe,

No mũndũ wa kĩnyũrũri ndathikagĩrĩria akĩrũngwo.

2 Mũndũ nĩ arĩrĩaga kĩndũ kĩrĩa kĩega kiumanĩte na maciaro ma kanua gake,

No andũ arĩa makunyanagĩra meriragĩria maũndũ ma ũhinya.

3 Mũndũ ũrĩa ũmenyagĩrĩra kanua gake nĩ muoyo wake agitagĩra,

No mũndũ ũrĩa ũtumũraga mĩromo yake mũno nĩ akaanangĩka.

4 Kĩgũũta nĩ gĩkoragwo na merirĩria makĩo, no gĩtikoragwo na kĩndũ,

No mũndũ ũrĩa ũrĩ kĩyo nĩ kũnorio arĩnoragio.

5 Mũndũ ũrĩa mũthingu nĩ athũire ũhoro wa kũhenania,

No mũndũ mwaganu ee kĩheera kĩũru na nĩ gũconoka aconokaga.

6 Ũthingu nĩguo ũgitagĩra mũndũ mũkinyanĩru ee njĩrainĩ ya Yahweh,

No waganu nĩ ũng'aũranagia ũcio mwĩhia.

7 Nĩ kũrĩ mũndũ wĩtuaga gĩtonga, no ndakoragwo na kĩndũ;

Nĩ kũrĩ ũngĩ wĩtuaga ta mũthĩni, no akoragwo na ũtonga mũingĩ.

1127










 8 Gĩkũũri kĩa muoyo wa mũndũ nĩ ũtonga wake,

No ũrĩa mũkĩa ndathikagĩrĩria agĩkanio.

9 Ũtheri wa andũ arĩa athingu nĩ ũcangararaga,

No tawa wa andũ arĩa aganu nĩ ũkaahorio.

10 Mwĩĩkĩrĩro ũrehaga o ngũĩ,

No ũũgĩ wa ma ũkoragwo na andũ arĩa maiguaga ũtaaro.

11 Ũtonga ũtarĩ wa kĩhoto ũikaraga o ũkĩnyiihaga,

No ũtonga wa mũndũ ũrĩa ũcokanagĩrĩria na moko make nĩ ũingĩhaga.

12 Ũndũ ũrĩa wĩrĩgĩrĩirũo ũngĩtĩrio mũno nĩ ũtũmaga ngoro ĩrũare,

No ũndũ ũrĩa wĩrirĩirio ũngĩkinyanĩra nĩ mũtĩ wa muoyo.

13 Mũndũ o wothe ũnyararaga ũrutani ndagaakorũo na moimĩrĩro mega,

No mũndũ ũrĩa ũtĩĩte Rĩathani nĩ arĩgwataga ngerenwa.

14 Ũrutani wa mũndũ ũrĩa mũũgĩ nĩ kĩhumo kĩa muoyo,

Nĩ ũgarũraga mũndũ kuuma mĩtego-inĩ ya gĩkuũ.

15 Ũtaũku mwega nĩ ũtũmaga mũndũ etĩkĩrĩke,

No njĩra ya andũ arĩa makunyanagĩra ĩrĩ moritũ maingĩ.

1128











16 Mũndũ wothe ũtuĩrĩtie ũndũ wega ekaga maũndũ na ũmenyo,

No kĩrimũ nĩ gũtandamũra gĩtandamũraga ũrimũ wakĩo.

17 Mũtũmwo mwaganu agũaga thĩna-inĩ,

No mũrekio mwĩhokeku arehaga kĩhonia.

18 Mũndũ o wothe ũtatindanagĩra na ũtaaro nĩ athĩnaga na akanyitwo nĩ gĩconoko,

No mũndũ ũrĩa wĩtĩkagĩra kũrũngwo nĩ atũũgagĩrio.

19 Ũndũ ũrĩa ũrerirĩrio wakinyanĩra nĩ ũkoragwo na cama harĩ mũndũ,

No kwĩhũgura ũtigane na ũndũ mũũru, arĩa akĩgu monaga ta arĩ ũndũ wĩ magigi.

20 Mũndũ ũrĩa ũtwaranaga na andũ arĩa ogĩ nĩ arĩũhĩgaga,

No mũndũ ũrĩa ũthiaga thiritũ na irimũ nĩ arĩonaga ũũru.

21 Ũũru ũthingataga andũ arĩa ehia,

No arĩa athingu nĩ kũrĩhwo marĩhagwo na maũndũ mega.

22 Mũndũ ũrĩa mwega nĩ atigagĩra ciana cia ciana ciake igai,

No ũtonga wa mũndũ ũrĩa mwĩhia ũigĩtwo wĩ mũhoohio wa arĩa athingu.

23 Mũgũnda ũngĩrĩmĩka wa mũthĩni no ũrute irio nyingĩ,

Ĩndĩ no ihaatwo cieherio nĩ wagi wa matua ma cira marũngĩrĩru.

24 Ũrĩa wothe ũgiragĩrĩria rũthanju rwake nĩ athũire mũrũ wake,

1129










No ũrĩa ũmwendete nĩ kũmwetha amwethagĩrĩra na njĩra ya kũmũrũnga.

25 Mũndũ ũrĩa mũthingu arĩaga nginya akaigania,

No nda ya mũndũ ũrĩa mwaganu ndĩonaga o na kĩ.

THIMO 14

1 Mũndũ-wa-nja wothe mũũgĩ kũna nĩ gwaka akĩte nyũmba yake,

No ũrĩa mũkĩgu amĩmomoraga na moko make mwene.

2 Mũndũ ũrĩa ũthiaga na mĩthiĩre ya ũrũngĩrĩru nĩ etigĩrĩte Yahweh,

No ũrĩa ũthiaga na mĩthiĩre mĩogomu nĩ amũnyararĩte.

3 Rũthanju rwa mwĩtĩo rũkoragwo kanua-inĩ ga kĩrimũ,

No mĩromo ya andũ arĩa ogĩ nĩ ĩrĩmagitagĩra.

4 Kũndũ kũrĩa gũtarĩ ndegwa mũharatĩ ũkoragwo ũrĩ mũtheru,

No hinya wa ndegwa nĩ ũrehaga ũmithio mũingĩ.

5 Mũira mwĩhokeku ndaragia mathaara,

No mũira wa ũrongo gũtumũka gwake no maheeni aitũrũraga.

6 Mũndũ wa kĩnyũrũri acaragia ũũgĩ no ndawonaga,

No ũmenyo nĩ wonekaga na njĩra hũthũ harĩ mũndũ ũrĩa ũrĩ na ũtaũku.

1130











 7 Ehera ũikare haraya na kĩrimũ,

Tondũ ndũĩkũrana ũmenyo kuuma ĩromo-inĩ ciakĩo.

8 Ũũgĩ wa mũndũ mũbarĩrĩri nĩ gũtaũkĩrwo nĩ njĩra ya Yahweh,

No ũrimũ wa arĩa matarĩ mbuguĩro nĩ wara wa kũhenania.

9 Irimũ cionaga gũkorũo ihĩtĩtie ta arĩ o ithaako,

No harĩ andũ arĩa arũngĩrĩru, gũkoragwo wega wa Yahweh.

10 Ngoro nĩyo ĩmenyaga ruo rwayo,

Na gũtirĩ mũndũ ũngĩ ũngĩnyitanĩra nayo gĩkeno-inĩ kĩayo.

11 Nyũmba ya andũ arĩa aganu nĩ yanangagwo,

No hema ya andũ arĩa arũngĩrĩru nĩ ĩgaacagĩra.

12 Kũrĩ njĩra yonekaga ĩrĩ njagĩrĩru harĩ mũndũ,

No marigĩrĩrio-inĩ mayo nĩ njĩra ya gĩkuũ.

13 O na hĩndĩ ya gũtheka, ngoro no ĩkorũo na ruo,

Na gĩkeno kĩu no kĩrĩkĩrĩrie na kieha.

14 Mũcoki na thutha ngoro-inĩ yake aiganĩire nĩ mĩthiĩre yake,

No mũndũ ũrĩa mwega nĩ ahũnagio nĩ maũndũ ma na igũrũ.

15 Mũndũ ũrĩa ũtarĩ na ũmenyeru etĩkagia kiugo o gĩothe,

1131










No ũrĩa wĩna ũbarĩrĩri nĩ ecũranagia ikinya o rĩothe.

16 Mũndũ mũũgĩ nĩ etigagĩra na akagarũrũka agatigana na ũndũ mũũru,

No ũrĩa ũtarĩ mbuguĩro ndamakagio nĩ ũndũ na ndaiguaga o na akanio.

17 Mũndũ ũtetagĩrĩra nĩ ekaga maũndũ na ũrimũ,

Nake ũrĩa ũthugundaga waganu nĩ athũirwo.

18 Andũ arĩa matarĩ ogĩ marĩgayaga o ũrimũ,

No andũ ara mahumbagwo thũmbĩ ya ũmenyo.

19 Andũ arĩa oru no mũhaka makaainamĩrĩra andũ arĩa ega,

Nao arĩa aganu nĩ makaainamĩrĩra ihingo-inĩ cia andũ arĩa athingu.

20 Mũndũ mũthĩni amenagwo nginya nĩ andũ arĩa marigainie nake,

No mũndũ ũrĩa mũtongu akoragwo na arata aingĩ.

21 Mũndũ ũrĩa ũnyararaga mũndũ ũrĩa marigainie nĩ kwĩhia ehagia,

No ũrĩa ũcayagĩra arĩa matarĩ hinya kaĩ akoragwo e ũmũrathimeĩ!

22 Na githĩ andũ arĩa mabangaga maũndũ moru matikĩũraga njĩra?

No ũtugi na ũhoro wa ma ikinyagĩra arĩa mathugundaga maũndũ mega.

23 Wĩra-inĩ wothe nĩ harĩ na ũguni,

No mĩario mĩtheri ĩrehaga wagi.

24 Thũmbĩ ya arĩa oogĩ nĩ ũtonga wao;

No ũrimũ wa arĩa matarĩ mbuguĩro no ũrimũ mũtheri.

1132








25 Mũira wa ma nĩ ahonokagia mĩoyo,

No mũira ũtumũkaga maheeni nĩ mũkunyanĩri.

26 Thĩiniĩ wa wĩtigĩri Yahweh kwĩ mwĩhoko mũnene,

Na ciana ciake ĩkagĩa ha kũũrĩra.

27 Gwĩtigĩra Yahweh nĩ itherũkĩro rĩa muoyo,

Nĩ kũgarũraga mũndũ kuuma mĩtego-inĩ ya gĩkuũ.

28 Kĩrĩndĩ kĩnene nĩkĩo riri wa mũthamaki,

No mwathi ũtarĩ na andũ a gwatha nĩ mwanangĩku.

29 Mũndũ ũkiragĩrĩria akoragwo na ũtaũku mũnene,

No ũrĩa wa ngoro hiũ atũgagĩria ũrimũ.

30 Ngoro ĩgaacĩrĩte nĩ ĩheaga mwĩrĩ muoyo,

No ũiru nĩ kĩoria kĩa mahĩndĩ.

31 Ũrĩa ũhinyagĩrĩria andũ arĩa athĩni nĩ Mũũmbi wake airaga,

No ũrĩa Ũmũtĩĩte acayagĩra arĩa athĩni.

32 Mũndũ ũrĩa mwaganu arĩtungumanagio thĩ nĩ ũũru wake mwene,

No ũrĩa mũthingu, hĩndĩ yake ya gũkua, akoragwo ena irahĩro.

33 Ũũgĩ ũikaraga ũhooreire ngoro-inĩ ya mũndũ ũrĩa ũkoragwo na ũtaũku,

Ĩndĩ gatagatĩ-inĩ ka andũ arĩa akĩgu no nginya wĩmenyithanie.

1133









34 Ũthingu nĩ ũtũũgagĩria rũrĩrĩ,

No mehia nĩ gĩconoko harĩ kĩrĩndĩ kĩa andũ.

35 Mũthamaki nĩ akenagio nĩ ndungata ĩrĩa ĩkaga maũndũ na ũtaũku,

No erekagĩria mang‘ũrĩ make kũrĩ ndungata ĩrĩa ĩkaga maũndũ ma thoni.

THIMO 15

1 Icokio ihooreru nĩ rĩeheragia mang‘ũrĩ,

No njinũ nĩ gũthombotha ithombothaga marakara.

2 Rũrĩmĩ rwa andũ arĩa ogĩ rũtũmaga ũmenyo ũgĩe cama,

No kanua ka irimũ gatothoraga o ũrimũ.

3 Maitho ma Yahweh makoragwo kũndũ guothe,

Magacũthagĩrĩria andũ arĩa oru o na arĩa ega.

4 Rũrĩmĩ rwĩna ciugo cia kũhonania nĩ mũtĩ wa muoyo,

No rũrĩa rwĩna mĩario ya ũũra thoni nĩ gũthutha rũthuthaga ngoro.

5 Kĩrimũ kĩagagĩra ũtaaro wa ithe bata,

No mũndũ ũrũmbũyagia akĩrũithio atuĩkaga mũbaarĩrĩri.

6 Mũciĩ wa mũndũ mũthingu ũkoragwo wĩ mũthithũ mũnene,

No ũmatho wa mũndũ mwaganu no mĩtangĩko mĩtheri.

1134










 7 Mĩromo ya andũ arĩa ogĩ ĩtheremagia ũmenyo,

No tiguo ngoro ya mũndũ mũkĩgu ĩkaga.

8 Igongona rĩa arĩa aganu nĩ kĩndũ kĩrĩ magigi harĩ Yahweh,

No mahoya ma andũ arĩa arũngĩrĩru nĩ mamũkenagia.

9 Njĩra ya arĩa aganu nĩ kĩndũ kĩ magigi he Yahweh,

No nĩ endete mũndũ ũrĩa ũthingataga ũthingu.

10 Ũtaaro nĩ igũtha inene harĩ ũrĩa ũtiganĩirie njĩra ya Yahweh,

No mũndũ wothe ũthũire kũrũngwo nĩ akuaga.

11 Mbĩrĩra na kũrĩa kwĩ mwanangĩko ciĩ he Yahweh.

Githĩ ndakĩonaga o na makĩria ngoro cia ariũ a andũ!

12 Mũndũ wa kĩnyũrũri ndendete mũndũ ũrĩa ũramũrũnga.

O na ndacaragia ũtaaro kũrĩ andũ arĩa ogĩ.

13 Ngoro ngenu nĩ ĩtũmaga gĩthiithi kĩa mwene gĩthere,

No ruo rwa ngoro nĩ rũhehenjaga roho.

14 Ngoro ya ũcio mũtaũku nĩ ĩcaragia ũmenyo,

No kanua ka andũ arĩa akĩgu karĩaga ũkĩgu.

15 Matukũ mothe ma mũndũ ũranyamarĩka nĩ moru,

No mũndũ ũrĩ na ngoro njanjamũku akoragwo na ndĩa hĩndĩ ciothe.

16 Kaba kĩndũ kĩnini hamwe na gwĩtigĩra Yahweh,

1135








Gũkĩra ũtonga mũnene hamwe na mĩtangĩko.

17 Kaba kũrĩa nyeni harĩa harĩ na wendo

Gũkĩra kũrĩa ndegwa norie harĩa harĩ na rũmena.

18 Mũndũ wa kũrakara na ihenya athothoraga ngũĩ,

No mũndũ mũkirĩrĩria nĩ ahooragĩria ngarari.

19 Njĩra ya kĩgũũta ĩtariĩ ta rũgiri rwa mĩigua,

No njĩra ya andũ arĩa arũngĩrĩru nĩ ta barabara njaraganu.

20 Mwana mũũgĩ nĩ atũmaga ithe akene,

No mũndũ kĩrimũ nĩ anyararaga nyina.

21 Ũrimũ nĩ gĩkeno harĩ mũndũ ũtarĩ wĩcirio,

No mũndũ ũrĩ na ũtaũku nĩ kũrũnga erũngagĩra mũgendere wake.

22 Mĩbango nĩ ĩthararaga hangĩaga ũtaaro,

No ataarani oogĩ nĩ matũmaga mĩbango ĩkinyanĩre.

23 Mũndũ nĩ akenagio nĩ macokio ma kanua gake,

Na kiugo kĩarĩtio ihinda rĩrĩa rĩagĩrĩire-rĩ, kaĩ nĩ kĩega-ĩ!

24 Njĩra ya muoyo nĩ ya naigũrũ harĩ mũndũ ũrĩa ũrĩ na ũtaũku,

Nĩguo ahũndũke aume nakũu thĩ Mbĩrĩra-inĩ.

25 Yahweh nĩ amomoraga nyũmba ya andũ arĩa etĩi,

Nĩwe ũhandaga mũhaka wa mũtumia wa ndigwa.

1136








26 Meciria ma waganu nĩ kĩndũ kĩ magigi harĩ Yahweh,

No ciugo njega ikoragwo irĩ theru.

27 Mũndũ ũrĩa ũkorokagĩra uumithio ũtarĩ wa kĩhooto arehagĩra nyũmba yake thĩna,

No mũndũ ũrĩa ũthũire mahaki nĩ egũthiĩ na mbere gũtũũra muoyo.

28 Ngoro ya mũndũ mũthingu nĩ ĩĩcũranagia ĩtanacokia,

No kanua ka andũ arĩa aganu gaitũrũraga maũndũ moru.

29 Yahweh akoragwo haraihu mũno na andũ arĩa aganu,

No nĩ aiguaga mahoya ma andũ arĩa athingu.

30 Maitho makengu nĩ matũmaga ngoro ĩkene;

Ndũmĩrĩri njega yakinya ĩtũmaga mahĩndĩ maiyũre tombo.

31 Gũtũ kũrĩa gũthikagĩrĩria ikanania rĩrĩa rĩrehanagĩra muoyo

gũikaranagia hamwe na andũ arĩa ogĩ.

32 Mũregi gũtaarwo nĩ mwĩmeni we mwene,

No ũrĩa ũthikagĩrĩria akĩrũngwo nĩ agĩaga na ũtaũku.

33 Gwĩtigĩra Yahweh nĩkuo ũtaari ũrĩa wĩkanagĩra ũũgĩ wa ma,

Na gũtĩo gũtongoragio nĩ wĩnyihia.

1137











THIMO 16

1 Mũndũ nĩwe ũhaaragĩria meciria ma ngoro yake,

No Yahweh nĩwe macokio ma rũrĩmĩ.

2 Njĩra ciothe cia mũndũ cionekaga irĩ njagĩrĩru maitho-inĩ make mwene,

No Yahweh athimaga maaroho.

3 Rekagĩrĩria Yahweh mawĩko maku,

Na mĩbango yaku nĩ ĩrĩgaacagĩra.

4 Yahweh nĩ atũmire indo ĩgĩe kuo ihingie muoroto wake,

O na andũ arĩa aganu nĩ ũndũ wa mũthenya ũrĩa wa ũũru.

5 Mũndũ wothe ũrĩ ngoro ya ngũrũ nĩ kĩndũ kĩrĩ magigi harĩ Yahweh.

Gĩa na ma atĩ! ona mangĩnyitana moko ndakaaga kũherithio.

6 Kũgerera ũtugĩ na ũhoro wa ma, mehia nĩ mahumbagĩrũo,

Na nĩ ũndũ wa gwĩtigĩra Yahweh, mũndũ nĩ agarũrũkaga agatigana na maũndũ moru.

7 Rĩrĩa Yahweh akenio nĩ njĩra cia mũndũ,

Nĩ atũmaga nginya thũ cia mũndũ ũcio cikaranie nake na thayũ.

8 Kaba gũkorũo na kenyũ kanini na ũthingu

Gũkĩra uumithio mũnene gũtarĩ matua ma cira marũngĩrĩru.

9 Mũndũ nĩ athugundaga njĩra yake ngoro-inĩ yake,

No Yahweh nĩwe ũtongoragia makinya make.

10 Mwĩhĩtwa ũkoragwo iromo-inĩ cia mũthamaki;

1138







Kanua-inĩ gake gatikanoneke wagarari wa matua ma cira marũngĩrĩru.

11 Kĩgeri kiega o na ratiri nĩ cia Yahweh;

Na mahiga me mondo, marĩa na gũthima ciothe nĩ wĩra wake.

12 Nĩ ũndũ wĩ magigi athamaki kwĩhia,

Nĩ gũkorũo gĩtĩ kĩa ũnene gĩikaraga kĩrũmĩte nĩ ũndũ wa ũthingu.

13 Mĩario ya ũthingu nĩyo ĩkenagia athamaki.

Nĩ mendete ũrĩa waragia ndeto nũngĩrĩru.

14 Mang‘ũrĩ ma mũthamaki matariĩ ta mũrekio wa gĩkuũ,

No mũndũ ũrĩa mũũgĩ nĩ amahooragĩria.

15 Gũthererwo gĩthiithi nĩ mũthamaki nĩ kũrĩ muoyo;

Gũkenerwo nĩwe nĩ ta itu rĩa mbura ĩrĩa ya thutha.

16 Kaĩ kũgĩa na ũũgĩ wa ma nĩ kwega atĩa gũkĩra kũgĩa na thahabu!

Na gũthuura kũgĩa na ũtaũku gũkĩra kũgĩa na betha.

17 Barabara ya andũ arĩa arũngĩrĩru nĩ kũhũndũka magathema maũndũ marĩa moru.

Mũndũ ũrĩa ũmenyagĩrĩra mĩthiĩre yake nĩ muoyo wake agitagĩra.

18 Mbere ya mwanagĩko nĩ mwĩgatho,

Na roho wa ngũrũ ũgoka mbere ya kũgũa.

19 Kaba gũkorũo ũrĩ na ngoro ĩnyihĩtie gatagatĩ-inĩ ka andũ arĩa athĩĩni

Gũkĩra kũgayana indo cia gũtahwo hamwe na arĩa etĩi.

20 Mũndũ ũrĩa wĩkaga ciĩko cia ũũgĩ ũhoro-inĩ wa Yahweh nĩ arĩgaacagĩra,

Na kũrathimwo nĩ mũndũ ũrĩa wĩhokaga Yahweh.

1139






21 Mũndũ wa ngoro njũhĩgĩrĩru arĩtagwo mũgerereki,

Na mĩromo yaragia mĩario ĩĩ mũrio nĩ yongagĩrĩrithagia andũ wĩĩruti.

22 Ũtaũku nĩ itherũkĩro rĩa muoyo harĩ arĩa makoragwo naguo,

No kũrũnga irimũ nĩ ũkĩgu.

23 Ngoro ya mũndũ mũũgĩ nĩ ĩheaga kanua gake ũgerereki, Agakĩyongerera wĩruti iromo-inĩ
ciake.

24 Ciugo njega nĩ ta mũruru wa ũũkĩ,

Ũkagĩa mũrio he muoyo wake na nĩ kĩhonia kĩa mahĩndĩ.

25 Kũrĩ njĩra yonekaga ĩrĩ njagĩrĩru harĩ mũndũ,

No marigĩrĩrio-inĩ mayo nĩ njĩra ya gĩkuũ-inĩ.

26 Ũrĩa wĩnogagia akĩruta wĩra, ekaga ũguo no ũndũ wake mwene

Nĩ gũkorũo ng‘aragu yake nĩyo ĩmũtindĩkagĩrĩria gũthiĩ na mbere.

27 Mũũra-huhu athugundaga ũũru;

Iromo ciake ĩtariĩ ta mwaki wa gũcina.

28 Mũndũ mũũra thoni athogaga thogothogo,

Na ũcio wa mũhuhu nĩ atigithũkanagia arata a hakuhĩ mũno.

29 Ũrĩa wendagĩra andũ ũũru aheenagĩrĩria ũrĩa maikaranĩtie

Na akamũtwarĩrĩria njĩra-inĩ ĩrĩa ĩtagĩrĩire.

30 Oinaga riitho akĩbanga maũndũ moru.

1140








Oyoyagia mĩromo yake agĩthugunda ũũru.

31 Mbuĩ nĩ thũmbĩ ya ũthaka

Yoonekaga njĩra-inĩ ya ũthingu.

32 Mũndũ mũkirĩrĩria nĩ akĩrĩte arĩa karaũ,

Na nĩ kaba mũndũ ũrĩa ũhotaga gwatha ngoro yake gũkĩra ũrĩa wĩgwatagĩra itũũra.

33 Mũtĩ ũcukagĩrũo kĩero-inĩ,

No itua o rĩothe rĩaguo riumaga kũrĩ Yahweh.

THIMO 17

1 Kaba kenyũ ka mũgate mũũmũ harĩa he thayũ

Gũkĩra nyũmba ĩiyũire mahaki ma ngũĩ.

2 Ndungata njũgĩ nĩ ĩgaatha mũrũ wa mwathi wayo ũrĩa wĩkaga maũndũ ma thoni;

Nĩ ĩkaamũkĩra igai o ta ĩrĩ ũmwe wa ariũ a mwathi wayo.

3 Nyũngũ ĩtaahagĩrũo betha na kĩrugutĩro nĩ kĩa gũthererio thahabu,

Ĩndĩ Yahweh nĩwe ũroragia ngoro.

4 Mũndũ wĩkaga ũũru ategagĩra gũtũ iromo njaganu,

Nake mũndũ wa maheeni athikagĩrĩria rũrĩmĩ rwĩ thuti.

5 Mũndũ o wothe ũnyũrũragia mũthĩni nĩ Mũũmbi wake airaga,

Na ũrĩa ũkenaga rĩrĩa mũndũ ũngĩ ona ndirũ ndakaaga kũherithio.

1141









 6 Thũmbĩ ya athuri akũrũ nĩ ciana cia ciana ciao,

Na ũgemu wa ciana nĩ riri wa maithe.

7 Mĩario mĩrũngĩrĩru ndĩagagĩrĩra kĩrimũ.

Nake ũrĩa wĩ ngumo githĩ ndagĩthũkĩirũo o na makĩria nĩ mĩario ya maheeni!

8 Kĩheo gĩtariĩ ta ihiga rĩa goro harĩ mwene;

Harĩa hothe athiaga, nĩ agaacagĩra.

9 Ũrĩa ũhumbagĩra ihĩtia nĩ wendo acaragia,

No mũndũ ũrĩa ũinagĩrĩra ũndũ nĩ atigithũkanagia arata a hakuhĩ.

10 Irũithia nĩ rĩkoragwo na ũguni mũnene harĩ mũndũ ũrĩa ũrĩ na ũtaũku

Gũkĩra njamiũ igana rĩmwe harĩ kĩrimũ.

11 Mũndũ mũũru acaragia o ũrĩa angĩrema,

Kuoguo mũrekio ũtarĩ tha nĩwe ũgaatũmwo nĩguo amũherithie.

12 Kaba gũcemania na nduba ĩtunyĩtwo twana twayo,

Gũkĩra gũcemania na kĩrimũ na ũrimũ wakio.

13 Mũndũ o wothe angĩrĩha wega na ũũru,

Ũũru ndũgathenga nyũmba-inĩ yake.

14 Kwambĩrĩria mbaara nĩ ta kũhingũrĩra maĩ ma mũiyũro;

Kuoguo rigĩrĩriai haaro itanatuthũka.

15 Ũrĩa ũtuaga atĩ mũndũ mwaganu ndarĩ mahĩtia na ũrĩa ũtuagĩra mũndũ mũthingu atĩ nĩ ahĩtĩtie

1142








—Acio eerĩ nĩ kĩndũ kĩrĩ magigi harĩ Yahweh.

16 Karĩ ũndũ ũrĩkũ ũyũ!

Atĩ kĩrimũ gũkorũo na ũhoti wa kũgũra ũũgĩ wa ma

Na gĩtirĩ na wĩcirio?

17 Mũrata onanagia wendo hingo ciothe,

Na mũrũ wa nyina na mũndũ aciarĩtwo wa gũteithia hĩndĩ ya mĩnyamaro.

18 Mũndũ ũtarĩ wĩcirio ageithanagia na guoko na agetĩkĩra kũruta kĩndũ gĩa kũrũgamĩrĩra thiirĩ nĩ
ũndũ wa mũratawe.

19 Ũrĩa wenda kwagarara watho nowe wendete njũgitano.

Mũndũ ũtũgagĩria kĩhingo gĩake erehagĩra mwanangĩko.

20 Mũndũ wa ngoro hotomu ndagaacagĩra,

Na ũrĩa waragia ndeto cia ũũra-thoni agũaga ũũru-inĩ.

21 Ũrĩa ũciaraga kĩrimũ akoragwo na kĩeha tu nĩ ũndu wa ũndũ ũcio;

Na ithe wa mwana ũrĩa ũtarĩ mbuguĩro ndakoragwo na gĩkeno.

22 Ngoro njanjamũku nĩ kĩhonia kĩega,

No roho mũthuthĩku nĩ kũng'aria ũng'aragia mahĩndĩ.

23 Mũndũ mwaganu nĩ amũkagĩra ihaki na hitho

Nĩguo ogomie matua ma cira marĩa marũngĩrĩru.

1143









24 Ũũgĩ ũrĩa wa ma ũrĩ o ũthiũ-inĩ wa mũndũ ũrĩa mũtaukũ,

No maitho ma kĩrimũ mariũngaga o nginya ituri-inĩ ciothe cia thĩ.

25 Mwana kĩrimũ arehagĩra ithe kĩeha

Na akaiguithia nyina mũmũciari ruo ngoro.

26 Kũherithia mũndũ ũrĩa mũthingu ti ũndũ mwega,

Na kũhũũra andũ arĩa atĩĩku iboko nĩ ũndũ wa ũrũngĩrĩru wao.

27 Mũndũ ũrĩ na ũmenyo ndaingĩhagia ndeto,

Na mũndũ ũrĩ na ũtaũku nĩ roho ũhoreire.

28 O na kĩrimũ kĩngĩikara gĩkirĩte kĩrĩonagwo kĩrĩ na ũũgĩ,

Na ta kĩũĩ maũndũ gĩaikara gĩtumĩtie mĩromo yakĩo.

THIMO 18

1 Mũndũ wothe wĩyamũranagia na arĩa angĩ athingataga merirĩria make ma mwĩyendo;

Nĩ kũrega aregaga ũũgĩ wothe.

2 Kĩrimũ gĩtikenagio nĩ ũtaũku;

Kĩendaga o kũguũria kĩrĩa kĩrĩ ngoro-inĩ yakĩo.

3 Rĩrĩa guoka mũndũ mwaganu, kĩnyũrũri o nakĩo nĩ gĩũkaga,

Na ũhoro wa njono hamwe na ũmeneku.

1144










 4 Ciugo cia kanua ka mũndũ nĩ maĩ mariku.

Itherũkĩro rĩa ũũgĩ nĩ karũũĩ karatherera.

5 Ti wega gũkorũo na kĩmenyano kwerekera mũndũ ũrĩa mwaganu

Kana kũima mũndũ ũrĩa mũthingu itua rĩa cira rĩrĩa rĩrũngĩrĩru.

6 Iromo cia mũndũ mũkĩgu itonyaga ngũĩ-inĩ,

Na kanua gake gakeĩtĩria magũthwo.

7 Kanua ga kĩrimũ nĩko mwanangĩko wakĩo,

Na mĩromo yakĩo nĩ mũtego harĩ muoyo wakĩo.

8 Ciugo cia mũndũ wa mũhũhũngo itariĩ ta cienyũ cia irio irĩ na cama;

Imeragio igaikũrũka o nginya hau ngoro thĩinĩ mũno.

9 O na atĩ, mũndũ kĩgũũta wĩra-inĩ wake

Nĩ mũrũ wa nyina na mwanangi ũrĩa mũthomeru wĩra wega.

10 Rĩĩtwa rĩa Yahweh nĩ nyũmba ĩ hinya mũthiringo mũrũmu mũno.

Arĩa athingu mateng‘eraga makaingĩra thĩinĩ wayo makona ũgitĩri.

11 Ũtonga wa mũndũ mũtongu nĩ itũũra rĩake rĩĩ hinya;

Meciria-inĩ make onaga ũhaana ta rũthingo rũraihu rwa kũmũgitĩra.

12 Mbere ya mwanangĩko, ngoro ya mũndũ nĩ ĩkoragwo ĩĩgoceete,

Na mbere ya gũtĩĩo nĩ wĩnyihia.

13 Ũrĩa ũcokagia ũndũ atambĩte kũigua ũhoro wothe,

1145








Ũcio ũtũĩkaga nĩ ũrimũ na ũndũ wa kũmũconorithia.

14 Roho wa mũndũ nĩ ũmũtũũragia muoyo rĩrĩa e mũrũaru,

No rĩrĩ, nũũ ũngĩhota gwĩtiiria roho mũthuthĩku?

15 Ngoro ya mũndũ ũrĩ na ũtaũku nĩ ĩgĩaga na ũmenyo,

Na gũtũ kwa andũ ogĩ nĩ gũcaragĩrĩria ũmenyo.

16 Kĩheo kĩa mũndũ nĩ kĩmũhingũragĩra njĩra;

Nĩ kĩmũteithagia gũkinyĩra andũ arĩa marĩ igweta.

17 Mũndũ wa mbere kũrehe thitango yake onekaga ta araria ma,

O nginya rĩrĩa ũcio ũngĩ arĩũka amũthuthurie.

18 Gũcuka mĩtĩ nĩ kũniinaga ngarari,

Na gũgatuithanagia makaraũ.

19 Mũndũ kũiguithia mũrũ wa ithe rĩrĩa arakarĩte nĩ ũndũ mũritũ gũkĩra kwĩgwatĩra itũũra rĩrĩ na
ũgitĩri,

Na nĩ kũrĩ ngucanio itariĩ ta mĩgĩĩko ĩrĩa ĩhingaga njera.

20 Nda ya mũndũ nĩ ĩrĩhũnagio nĩ maciaro ma kanua gake;

Nĩ arĩhũnagio nĩ umithio wa mĩromo yake.

21 Rũrĩmĩ nĩ rũrĩ ũhoti wa kũrehe gĩkuũ kana muoyo;

Na arĩa marwendete marĩrĩaga maciaro maruo.

22 Mũndũ ũrĩa ũgĩĩte na mũtumia nĩ agĩĩte na kĩndũ kĩega,

Nĩ atugĩĩtwo nĩ Yahweh.

23 Mũndũ mũkĩa nĩ athaithanaga rĩrĩa araria,

1146






No gĩtonga gĩcokagia ũhoro na mũgoromoko.

24 O na mũndũ wĩ arata aingĩ no matũme anangĩke athire biũ,

No nĩ kũrĩ Mwendwa Ũmwe ũnyitanaga na mũndũ gũkĩra mũrũ wa nyina.

THIMO 19

1 Nĩ kaba ũkorũo ũrĩ mũthĩni na ũthiage ũtarĩ na ungumania

Gũkĩra kĩrimũ kĩ iromo njũra-thoni.

2 O na rĩĩ, kwĩrirĩria gũtarĩ ũmenyo ti kwega,

Na ũrĩa ũteng'agĩria makinya make gwĩka ũndũ nĩ kwĩhia ehagia.

3 Ũrimũ wa mũndũ nĩguo ũhong'oraga njĩra yake,

Nayo ngoro yake ĩgacoka kũng'ong'orera Yahweh.

4 Ũtonga nĩ ũgucagĩrĩria arata aingĩ,

No mũndũ ũrĩa mũthĩni atiganagĩrio nginya nĩ mũratawe.

5 Mũira wa maheeni ndakaaga kũherithio,

Na mũndũ ũrĩa ũitũrũraga maheeni ndakaahonoka.

6 Andũ aingĩ nĩ macaragia ũrĩa mangĩtĩkĩrĩka harĩ mũndũ ũrĩ igweta,

Na mũndũ wothe akoragwo arĩ mũrata wa mũndũ ũrĩa ũheanaga iheo.

7 Mũndũ mũthĩni athũirũo nĩ ariũ othe a nyina;

1147










Na githĩ ndagĩĩthemagwo o na makĩria nĩ arata ake!

Amathingataga na ciĩranĩro, no cikabuĩria o kũbuĩria.

8 Mũndũ wothe ũgĩaga na wĩcirio nĩ kwenda endete muoyo wake.

Ũrĩa ũmenyagĩrĩra ũtaũku ta arĩ mũthithũ nĩ egĩyagĩra maũndũ mega.

9 Mũira wa maheeni ndakaaga kũherithio,

Na mũndũ ũrĩa ũitũrũraga maheeni nĩ atomaga.

10 Ti ũndũ mwagĩrĩru harĩ kĩrimũ gũtũũra mũtũũrĩre wa kwĩgangara;

Na githĩ ti ũndũ ũtarĩ mwagĩrĩru o na makĩria ndungata gwathaga anene!

11 Ũgerereki wa mũndũ ũtũmaga akirĩrĩrie,

Na ũgemu wake nĩ kũrekera mũndũ ũngĩ rĩhia.

12 Mathũgũta ma mũthamaki matariĩ ta mũraramo wa mũrũthi,

No gĩkeno gĩake nĩ ta ireera rĩrĩ nyeki-inĩ.

13 Mwana mũkĩgu nĩ ndirũ harĩ ithe,

Na mateta ma mũtumia no ta matata megũtatanga nyũmba mategũtigithĩria.

14 Mĩciĩ na indo nĩ magai kuuma kũrĩ maithe,

No mũtumia mũgerekereri oimaga kũrĩ Yahweh.

15 Ũgũũta ũrehagĩra mũndũ toro mũnene,

Na gĩthayo kĩrĩyagwo nĩ ng'aragu mũno.

16 Mũndũ ũrĩa ũmenyagĩrĩra Rĩathani nĩ muoyo wake amenyagĩrĩra;

Na mũndũ ũrĩa ũtatindanagĩra na njĩra cia Yahweh nĩ agaakua.

17 Mũndũ ũrĩa ũiguagĩra mũndũ ũrĩa mũthĩni tha nĩ Yahweh akombagĩra,

1148






Nake nĩ akaamũrĩha nĩ ũndũ wa ciĩko icio.

18 Rũngaga mũrũ waku hĩndĩ ĩrĩa kũrĩ na kĩĩrĩgĩrĩro,

No ndũgatuĩke atĩ wee nĩwe ũgũtũma akue.

19 Mũndũ wĩ marũrũ maingĩ nĩ erehagĩra ngero;

Ũngĩgeria kũmũteithũra, ũrĩbataraga gwĩka ũguo maita maingĩ.

20 Thikagĩrĩria ũtaaro na wĩtĩkagĩre kũrũngwo,

Nĩgetha ũgaatuĩka mũndũ mũũgĩ ũtũũro-inĩ waku wa kũrigĩrĩria.

21 Ngoro ya mũndũ nĩ ĩkoragwo na mĩbango mĩingĩ,

No ũtaaro wa Yahweh nĩguo ũgũtooria.

22 Ũndũ wa kwĩrirĩrio harĩ mũndũ nĩ ũtugi wake;

Na nĩ kaba gũkorũo ũrĩ mũthĩni gũkĩra mahenania.

23 Gwĩtigĩra Yahweh gũkinyagia mũndũ muoyo-inĩ;

Agaikaraga aiganĩire, gũtarĩ ũũru ũngĩmũkora.

24 Kĩgũũta kĩrikagia guoko gwakĩo mbakũri-inĩ ya iruga,

Ĩndĩ o na gĩtiĩringithagia gũgũcokia kanua-inĩ.

25 Hũũra mũndũ wa kĩnyũrũri, nĩguo mũndũ ũtarĩ ũmenyeru agĩe na ũũgĩ,

Na ũrũnge ũrĩa ũkoragwo na ũtaũku, nĩguo anyitage wega ũmenyo.

1149










26 Mũndũ ũrĩa ũnyariraga indo cia ithe na akaingata nyina

Nĩ mwana wa kũrehe njono na ũmeneku.

27 Mũrũ wakwa, ũngĩtiga gũthikagĩrĩria ũtaaro,

Nĩ ũkũũra njĩra ũtigane na ciugo cia ũmenyo.

28 Mũira ragaĩ nĩ anyararaga matua ma cira marũngĩrĩru,

Na kanua ka mũndũ ũrĩa mwaganu kamerameragia waganu.

29 Matuĩro nĩ maigĩtwo nĩ ũndũ wa anyũrũrania,

Na thanju cikaigĩrũo mĩrongo ya irimũ.

THIMO 20

1 Ndibei nĩ mũtendi, njohi-rĩ, nĩ mũndũ wa ngũĩ;

Mũndũ wothe ũhĩtithagio nĩyo ti mũũgĩ.

2 Itebebia rĩa mũthamaki rĩtariĩ ta mũraramo wa mũrũthi;

Mũndũ wothe warahũraga marakara ma mũthamaki ehagĩria muoyo wake mwene.

3 Gwĩthema ngucanio nĩ gũtũmaga mũndũ aheo gĩtĩo,

No mũndũ wothe kĩrimũ erehaga akaeingiria thĩinĩ wayo.

4 Mũndũ mũgũũta ndarĩmaga hĩndĩ ya heho,

Na gwakinya hĩndĩ ya magetha, kaĩ ndarĩ o nakĩĩ!

5 Ũtaaro ngoro-inĩ ya mũndũ ũtariĩ ta maĩ marĩ irima iriku,

No mũndũ ũrĩ na ũtaũku nĩ amaguucagia akamatahaga.

1150








 6 Andũ aingĩ nĩ merahaga atĩ nĩ atana,

No rĩrĩ, nũũ ũngĩona mũndũ mwĩhokeku?

7 Mũndũ mũthingu athiagĩra njĩra-inĩ ciake itarĩ ungumania

Ciana ciake igakĩrathimwo thutha wake.

8 Mũthamaki aikarĩra gĩtĩ gĩa gũtuanĩra ciira,

Aharaganagia maũndũ mothe moru na maitho make.

9 Nũũ ugaga atĩrĩ: ―Nĩ thambĩtie ngoro yakwa;

Nĩ thirĩtwo nĩ mehia makwa biũ‖?

10 Mahiga ma gũthima makĩrũkaine na ithimi ikĩrũkaine

—Cierĩ nĩ kĩndũ kĩrĩ magigi harĩ Yahweh.

11 O na kaana kamenyekaga kũgerera ciĩko ciako,

Gakamenyeka kana mawĩko mako nĩ makembu na magĩrĩru.

12 Gũtũ kũnyiti ũhoro na riitho rĩoni

—Cierĩ nĩ Yahweh waciũmbire.

13 Ndũkende toro, nĩgetha ndũgatuĩke mũthĩni.

Ikaraga ũramũrĩtie maitho, na nĩ ũrĩrĩaga mũgate ũkahũna.

14 Mũgũri oigaga atĩrĩ: ―Nĩ kĩũru! Nĩ kĩũrũ!‖

1151










Na oima hau

agacoka agathiĩ kwĩraha.

15 Kũrĩ na thahabu, o na ruru cia mĩthemba mĩingĩ,

No mĩromo ĩrĩa ĩrĩ na ũmenyo nĩ mũhuko wa goro.

16 Oya nguo ya mũndũ angĩkorũo arutĩte kĩndũ gĩa kũrũgamĩrĩra thiirĩ wa mũgeni;

Oya kĩndũ gĩa kũrũgamĩrĩra thiirĩ kuuma kũrĩ we angĩkorũo arũgamĩrĩire thiirĩ wa andũ a kũngĩ.

17 Mũgate wonekete na njĩra ya waara nĩ ũrĩ cama harĩ mũndũ,

No thutha-inĩ kanua gake kaiyũraga mũthanga.

18 Na njĩra ya gũthikĩrĩria kĩrĩra mĩbango nĩ ĩkinyanagĩra,

Na ũtanathiĩ ita-inĩ, hoyaga ũtaaro wa arĩa ogĩ.

19 Mũcangi na ndeto cia mũhuhu nĩ aguũragia ndeto cia hitho;

Kuoguo ndũkanamaathithanie nake ũcio wĩ iromo itenderagia ndeto.

20 Mũndũ wothe ũrumaga ithe na nyina,

Tawa wake nĩ ũhoragĩrio nduma-inĩ ndumanu mũno.

21 Igai rĩrĩa rĩonekete na ũkoroku kĩambĩrĩria-inĩ

Mũthia-inĩ rĩtigaakorũo rĩrĩ kĩrathimo.

22 Ndũkanoige atĩrĩ: ―Nĩ ngwĩrĩhĩria ũũru ũyũ!‖

Etagĩrĩra Yahweh, nake nĩ egũkũhonokia.

23 Mahiga ma gũthima makĩrũkaine nĩ kĩndũ kĩrĩ magigi harĩ Yahweh,

Na ratiri ya maheni ti njega.

1152







24 Makinya ma mũndũ moimaga kwĩ Yahweh;

Mũndũ-rĩ, nĩ atĩa oĩ ũkoniĩ njĩra yake mwene?

25 Nĩ mũtego mũndũ kũhiũha kuuga atĩrĩ, ―Kĩndũ gĩkĩ nĩ kĩamũre!‖

Agacoka kwĩricũkwo thutha-inĩ igũrũ rĩgiĩ mwĩhĩtwa wake.

26 Mũthamaki mũũgĩ ahuhũraga andũ arĩa aganu ta mũũngũ

Na akagereria kĩgaragari gĩa kũhũũra ngano igũrũ rĩao.

27 Roho wa mũndũ nĩguo kĩmũrĩ kĩa Yahweh,

Kĩmũthuthuragia o nginya tũturi-inĩ twake twa thĩinĩ biũ.

28 Ũtugi na ũhoro wa ma igitagĩra mũthamaki;

Atũũragia gĩtĩ gĩake kĩa ũnene nĩ ũndũ wa ũtugi.

29 Ũgemu wa aanake nĩ hinya wao,

Naguo ũthaka wa athuri akũrũ nĩ mbuĩ ciao.

30 Magũtha matihanagia nĩ meheragia maũndũ moru,

Na mahiũkia magatheria mũndũ o nginya tũtũri-inĩ twake twa na thĩinĩ biũ.

THIMO 21

1 Ngoro ya mũthamaki ĩtariĩ ta mĩtaro ya maĩ moko-inĩ ma Yahweh.

Amĩroragia o kũrĩa guothe ekwenda.

1153










2 Njĩra ciothe cia mũndũ cionekaga irĩ njagĩrĩru harĩ we,

No Yahweh ageraga ngoro.

3 Gwĩka ũndũ wa ũthingu na wa matua ma cira marũngĩrĩru

nĩ gũkenagia Yahweh gũkĩra kũruta magongona.

4 Maitho ma ngũrũ na ngoro ya mwĩgatho,

tawa wa ũrĩa mwaganu, nĩ mehia.

5 Mĩbango ya mũndũ ũrĩ kĩyo hatarĩ nganja nĩ ĩrehaga bũthi,

No kĩhĩkĩ o gĩothe no thĩna kĩrehaga.

6 Kũgĩa na mĩthithũ kũgerera rũrĩmĩ rwa maheeni

Nĩ ta kĩbii kĩrathira, nĩ mũtego wa gĩkuũ.

7 Ũhahanyi wa arĩa aganu nĩ ũkamahakũrũria ũmagwatie,

Tondũ nĩ maregire gwĩka maũndũ marĩa matue ma cira marũngĩrĩru.

8 Njĩra ya mũndũ mũritũhĩre nĩ ngero agerete nĩ ngonyoku,

No ciĩko cia mũndũ ũrĩa ũtarĩ ũcuke nĩ njerekereru.

9 Nĩ kaba gũtũũra nyũmba igũrũ kona-inĩ

Gũkĩra gũtũũra nyũmba ĩmwe na mũtumia wa kĩmbĩmbĩ.

10 Methugunda ma ũrĩa mwaganu nĩ gwĩkaga maũndũ moru;

Ndaiguagĩra mũndũ ũrĩa marigainie tha.

11 Rĩrĩa mũnyũrũrania aherithio, andũ arĩa matarĩ ũmenyeru nĩ magĩaga na ũũgĩ,

Na hĩndĩ ĩrĩa mũndũ mũũgĩ amũkĩra ũtaũku, nĩ amũkagĩra na ũmenyi.

1154







12 Ũrĩa Mũthingu nĩ ecũranagia ũhoro wa nyũmba ya mũndũ ũrĩa mwaganu;

Aturũranagia andũ arĩa aganu nĩ ũndũ wa waganu wao.

13 Mũndũ wothe ũhingaga gũtũ gwake ndakaigue kĩrĩro kĩa mũthĩĩni

Reke o nake mwene agakae no ndekũiguo.

14 Kĩheo kĩheanĩtwo na hitho nĩ kĩhooragĩria marakara,

Na ihaki ineane na rwendo marũrũ manene.

15 Mũndũ ũrĩa mũthingu eka maũndũ marĩa matue ma cira marũngĩrĩru nĩ akenaga,

No nĩ mwanangĩko harĩ arĩa mekaga maũndũ moru.

16 Mũndũ ũrĩa ũngũtũkaga akauma njĩra-inĩ ya ũtaũku,

akahurũkĩra kĩũngano-inĩ kĩa arĩa akuũ.

17 Mũndũ ũrĩa wendete ikeno nĩ mũkĩa;

Ũrĩa wendete ndibei na maguta ndagaatonga.

18 Mũndũ ũrĩa mwaganu atuĩkaga gĩkũũri kĩa arĩa athingu,

Nake ũrĩa mũkunyanĩri nĩ agaatuĩka gĩkũũri kĩa mũndũ ũrĩa mũrũngĩrĩru.

19 Nĩ kaba gũtũũra werũ-inĩ

Gũkĩra gũtũũra na mũtumia wa kĩmbĩmbĩ na no wa nugunugu.

20 Mũthithũ wa kwĩrirĩrio na maguta cionekaga thĩinĩ wa itũũro cia andũ arĩa ogĩ,

No kĩrimũ nĩ kũmerũkia kĩimerũkagia.

1155









21 Ũrĩa ũthingataga ũthingu na ũtugi

Nĩ egĩagĩra na muoyo, ũthingu, na riri.

22 Mũndũ mũũgĩ nĩ ahaicaga rũirigo igũrũ rwa itũũra rĩa makaraũ akaingĩra,

Na akamomorania mwĩhoko ũcio wao wa hinya.

23 Mũndũ ũrĩa ũmenyagĩrĩra kanua gake na rũrĩmĩ rwake

Nĩ kũgitĩra agitagĩra muoyo wake kuuma na mĩtangĩko.

24 Mwĩĩkĩrĩri! Mwĩrahi! Nĩguo mũndũ wa kĩnyararo etagwo.

Ekaga maũndũ eyambatĩirie ena ngũrũ.

25 Merirĩria ma gĩthayo nĩ makĩng'eyaga,

Tondũ moko makĩo nĩ maregire kũruta wĩra.

26 Gĩtindaga gĩgĩcuumĩkĩra na mũkoroko mũnene mũthenya wothe,

No ũrĩa mũthingu nĩ aheanaga, atekũimana.

27 Igongona rĩa mũndũ mwaganu nĩ kĩndũ kĩrĩ magigi.

Na githĩ rĩtikĩrĩ magigi o na makĩria hĩndĩ ĩrĩa arĩrutĩte arĩ na muoroto mũũru!

28 Mũira wa maheeni nĩ kũhuka ahukaga agathira,

No mũndũ mwathĩki nĩ atũũraga aheanaga ũhoro nginya tene.

29 Mũndũ mwaganu ndarĩ thoni ũthiũ-inĩ wake,

No mũndũ ũrĩa mũrũngĩrĩru nĩwe ũkoragwo na njĩra nũmu.

1156









30 Gũtirĩ ũũgĩ, kana ũtaũku, o na kana ũtaaro ũngĩĩhootera ũndũ he Yahweh.

31 Mbarathi nĩ ĩhaaragĩrio nĩ ũndũ wa mũthenya wa mbaara,

No ũhonokio nĩ wa Yahweh.

THIMO 22

1 Kaba gũthuura rĩĩtwa rĩega handũ ha ũtonga mũnene;

Kũheo gĩtĩo nĩ kwega gũkĩra betha na thahabu.

2 Gĩtonga na mũthĩni makoragwo na ũndũ ũyũ ũhaanaine:

Yahweh nĩwe wamombire eerĩ.

3 Mũndũ wĩna ũgerereri onaga ũgwati akehitha,

No arĩa matarĩ na ũmenyeru mathiaga o na mbere nginya makaherithio.

4 Moimĩrĩro ma wĩnyihia na gwĩtigĩra Yahweh

Nĩ ũtonga na riri na muoyo.

5 Mĩigua na mĩtego ĩkoragwo njĩra-inĩ ya mũndũ mũhong'oku ,

No ũrĩa wonaga muoyo wake wĩ wa bata aikaraga haraya nayo.

6 Menyeria mwana njĩra ĩrĩa agĩrĩirũo kũgera;

O na rĩrĩa agaakũra ndakaamĩtiganĩria.

1157











 7 Gĩtonga gĩathaga mũthĩni,

Na ũrĩa ũkombaga akoragwo arĩ ngombo ya ũrĩa ũmũkombeire.

8 Mũndũ wothe ũhandaga ũmaramari agethaga tũhũ mũtheri,

Na rũthanju rũrĩa aherithagio naruo nĩ kunĩka rũkoinĩka.

9 Mũndũ ũrĩa wĩ ritho rĩa ũtaana nĩ arĩrathimagwo,

Tondũ nĩ agayanaga irio ciake na arĩa aagi.

10 Ingata mũndũ wa kĩnyũrũri,

Na ngũĩ nĩ ikwehera;

Ngarari na hũhi nĩ igũthira.

11 Mũndũ ũrĩa wendete ũkembu wa ngoro, nĩ tondũ wa wega wa mĩario yake ya ũtugi
mũthamaki arĩtuĩkaga mũratawe.

12 Maitho ma Yahweh nĩ marĩgitagĩra ũmenyo,

No nĩ ang‘aũranagia ciugo cia ũrĩa mwagarari watho.

13 Kĩgũũta kiugaga atĩrĩ: ―Nja kwĩ na mũrũthi!

Nĩ ngũũragĩrũo barabara-inĩ!‖

14 Kanua ka mũka mũgeni nĩ irima iriku.

Ũrĩa ũthũirwo nĩ Yahweh agũaga thĩinĩ warĩo.

1158










15 Ũrimũ ũkoragwo wohanĩtio ngoro-inĩ ya mwana,

No rũthanju rwa kũrũnga nĩ rũrĩweheragia ũgakorũo haraya nake.

16 Ũrĩa ũhinyagĩrĩria arĩa athĩni nĩguo etongie

Na ũrĩa wĩtegithagia matega gwa itonga

eeri gũtirĩ ũtagatuĩka mũnyamarĩku.

17 Inamĩrĩria gũtũ gwaku ũthikĩrĩrie ciugo cia andũ arĩa ogĩ,

Tũma ngoro yaku ĩrũmagĩrĩre ũmenyo wakwa,

18 Tondũ nĩ ũndũ mwega ũcigage ngoro-inĩ yaku thĩinĩ,

Nĩguo ciothe ikoragwo mĩromo-inĩ yaku hingo ciothe.

19 Nĩgetha mwĩhoko waku ũkoragwo harĩ Yahweh-rĩ,

Nĩ ndakũmenyithia ũmũthĩ, o mũthenya ũyũ.

20 Na githĩ ndikwandĩkĩire,

Ngakũhe ũtaaro mũkinyanĩru biũ na ũmenyo,

21 Nĩguo ngũrute wĩhokeku wa ciugo cia ũhoro wa ma,

Nĩgetha ũcokerie ũhoro wa ma arĩa magũtũmire?

22 Ndũkanatunye athĩni atĩ tondũ nĩ athĩni,

Na ndũkanahinyĩrĩrie ũrĩa ũtarĩ hinya hau kĩhingo-inĩ,

23 Nĩ gũkorũo Yahweh we mwene nĩ arĩmatetagĩra

Na nĩ akanyamaria mĩoyo ya andũ arĩa maamanyamaririe.

1159








24 Ndũgatume ndũgũ na mũndũ mũrakaru

Kana ũthianie na mũndũ wakanĩtwo nĩ marakara,

25 Nĩguo ndũkanerute njĩra ciake

wĩgĩrĩre mũtego wa kũgwatia muoyo waku.

26 Ndũgakoragwo gatagatĩ-inĩ ka andũ arĩa makumbatanaga moko makĩrĩkanĩra ũndũ, kana acio
marũgamagĩrĩra mathiirĩ mene.

27 Angĩkorũo ndũrĩ na kĩndũ gĩa kũrĩha-rĩ,

Ũgaatunywo ũrĩrĩ waku o ũũkomeire nĩkĩ?

28 Menya gũgathaamia mũtĩ wa tene wa mũhaka

Ũrĩa maithe manyu ma tene maahandire!

29 Hihi nĩ wonete mũndũ wĩ kĩyo akohĩgĩrĩra wĩra-inĩ wake?

Ũcio arĩrũgamaga mbere ya athamaki;

Ndarĩrũgamaga mbere ya andũ me ũiru.

THIMO 23

1 Rĩrĩa waikara thĩ kũrĩanĩra na mũthamaki,

Wĩcũranagie mũno kĩrĩa kĩrĩ mbere yaku;

2 Igagĩrĩra kahiũ mũmero-inĩ waku

Angĩkorũo nĩ ũrĩ mĩĩto mĩnene ya kũrĩa.

1160









 3 Ndũgacumĩkĩre gĩtharĩ gĩake,

Tondũ nĩ irio cia kũheenereria.

4 Ndũkenogagie atĩ ũtonge.

Tigana na ũũgĩ ũcio waku.

5 Kaĩ ũgũgĩcũthĩrĩria kĩndũ hatarĩ,

Tondũ hatarĩ nganja ũtonga nĩ wĩmeragĩra mathagu o ta nderi na ũkombũka ũkabuĩria na igũrũ.

6 Menya kũrĩa mũgate wa mũndũ wa ritho rĩa ũũru;

Ndũkeriragĩrie gĩtharĩ gĩake,

7 Tondũ o ta ũrĩa aratarania ngoro-inĩ yake, ũguo noguo atariĩ.

Akwĩraga ũũ: ―Rĩa na ũnyue,‖ no ngoro yake ndĩkoragwo hamwe nawe.

8 Nĩ ũgaatahĩka tũirio tũu ũrĩte

Na ũrũo nĩ ndeto njega icio warĩtie.

9 Ndũkaragie kĩrimũ gĩthikĩrĩirie,

Tondũ nĩ kĩrĩnyararaga ũũgĩ wa ciugo ciaku.

10 Ndũkanathaamie mũtĩ wa tene wa mũhaka,

Kana ũingĩrĩre mĩgũnda ya ciana cia ngoriai.

11 Tondũ Mũmakũũri nĩ arĩ hinya;

Nĩ egũgũũkĩrĩra nĩguo amatetere.

1161









12 Ngoro yaku nĩ ĩthingatage ũtaarani

Na gũtũ gwaku gũthikagĩrĩrie ciugo cia ũmenyo.

13 Ndũkanage kũrũnga mwana.

Ũngĩmũhũũra na karũthanju, ndangĩkua.

14 Mũcamũrage na karũthanju,

Nĩgetha ũhonokie muoyo wake kuuma ukiri-ini wa gĩkuũ.

15 Mũriũ, ngoro yaku ĩngĩgĩa na ũũgĩ,

Hĩndĩ ĩyo ngoro yakwa no ĩkene, ĩĩnĩ o ĩno yakwa!

16 ĩĩni, higo ciakwa nĩ irĩiguaga ikenete

Rĩrĩa mĩromo yaku yaria ũndũ ũrĩa mwagĩrĩru.

17 Ndũkanareke ngoro yaku ĩigue ũiru nĩ ũndũ wa andũ arĩa ehia,

No wĩtigagĩre Yahweh mũthenya wothe,

18 Tondũ hatirĩ nganja o ũndũ nĩ ũrĩ mũthia waguo, nakĩo kĩĩrĩgĩrĩro gĩaku gĩtigatemwo gĩteo.

19 Thikĩrĩria mũrũ wakwa, nĩguo ũũhĩge,

Na werekerie ngoro yaku njĩra-inĩ ya Yahweh.

20 Ndũgakoragwo gatagatĩ-inĩ ka Inyui njohi kana arĩa makorokagĩra nyama,

21 Tondũ ũcio mũrĩu na ũrĩa mũkoroku nĩ gũthĩna mathĩnaga,

Nakuo gũcũngĩrĩra gũkahumba mũndũ matangari.

22 Thikagĩrĩria thoguo ũcio wagũciarire,

1162








Na ndũkananyarare maitũguo atĩ tondũ nĩ mũkũrũ.

23 Gũra ũhoro wa ma na ndũkanawendie,

Ningĩ ũgũre ũũgĩ ũrĩa wa ma na ũtaarani na ũtaũku.

24 Ithe wa arĩa athingu hatarĩ nganja nĩ arĩcanjamũkaga ngoro mũno;

Mũndũ o wothe ũtuĩkaga ithe wa mwana mũũgĩ nĩ arĩkenaga nĩ ũndũ wake.

25 Thoguo na maitũguo nĩ marĩkenaga,

Na mũtumia ũrĩa wagũciarire nĩ arĩkoragwo na gĩkeno.

26 Mũrũ wakwa, he ngoro yaku nĩguo ĩnjigue,

Na ũreke maitho maku mabaarage mĩthiĩre yakwa.

27 Tondũ mũmaraya nĩ mũtaro mũriku,

Na mũka mũgeni nĩ karima gakunderu.

28 Aikaraga ohetie o ta nyamũ ĩkũhĩta kĩndũ;

Atũmaga mũigana wa arũme arĩa agarari watho wongerereke.

29 Nũũ mũnyamarĩku? Nũũ wĩna kieha kĩingĩ?

Nũũ wĩna ngũĩ? Nũũ ũng'ong'oiraga?

Nũũ wĩna nguraro itarĩ gĩtũmi? Nũũ ũikaraga atunĩhĩte maitho?

30 Nĩ arĩa matindaga makĩnyua ndibei;

Arĩa macaragia ndibei ĩrĩa ĩtukanĩtio.

1163








31 Tiga gũikara ũng'etheirie maitho ũtune wa ndibei, kana rĩrĩa ĩrakengakenga ĩrĩ gĩkombe-inĩ
kana rĩrĩa ĩramerũka o kahora,

32 Tondũ marigĩrĩrio-inĩ ĩrũmanaga o ta nyoka,

Na ĩkunya rĩayo rĩ thumu o ta ndarabubwa.

33 Maitho maku marĩgegagĩra aka ageni,

Na ngoro yaku ĩkaria ũũra-thoni mũũru mũno.

34 Ĩĩni, ũrĩkoragwo ũtariĩ ta mũndũ ũkomete iria-inĩ gatagatĩ,

O ta mũndũ ũkomete igũrũ rĩa gĩtugĩ kĩraya na igũrũ kĩa meri.

35 Ũriugaga atĩrĩ: ―Nĩ mangũtha, no ndinaigua ngĩgũthwo.

Nĩ mahũũra, no ndinaigua ũndũ.

Hihi ndĩrĩũkĩra rĩ?

Nĩ ngũthiĩ kũmĩetha rĩngĩ.‖

THIMO 24

1 Ndũkanaigue ũiru nĩ ũndũ wa andũ arĩa mekaga maũndũ moru,

Na ndũkanerirĩrie thiritũ yao,

2 Tondũ ngoro yao ĩĩcũranagia maũndũ ma kwananga,

Na mĩromo yao ĩkaria ndeto cia kũnyarira andũ.

3 Na njĩra ya ũũgĩ wa ma nyũmba ĩgagĩakwo

Naguo ũtaũku nĩ ũtũmaga ĩĩhande.

4 Ũmenyo nĩ ũtũmaga rumu ciayo ciyũre

Mĩthemba yothe ya mĩthithũ ya goro na mĩega.

1164






 5 Mũndũ mũũgĩ nĩ akoragwo na hinya,

Na ũmenyo nĩ ũteithagia mũndũ kuongerera hinya ũcio wake

6 Mũndũ arũaga mbara ena ũtaaro wa ũũgĩ

Na ataarani aingĩ nĩ matũmaga kũgĩe na ũgitĩri.

7 Ũũgĩ wa ma ũrĩ igũrũ mũno handũ ũtangĩkinyĩrĩka nĩ kĩrimũ,

Gĩtikoragwo na ũndũ wa kuuga kĩhingo-inĩ gĩa itũũra.

8 Mũndũ wothe ũthugundaga maũndũ moru

Arĩtagwo muungumania.

9 Rĩciria rĩa ũrimũ nĩ rĩhia,

Na ũrĩa wa kĩnyũrũri nĩ kĩndũ kĩ magigi andũ-inĩ.

10 Ũngĩringĩka hĩndĩ wa ũgwati,

Hinya waku ũkoragwo ũrĩ mũnini.

11 Ũngĩĩrigithia wage kũhonokia arĩa matuĩrĩirwo gũkua,

Na wage gũthara arĩa maratũgũga merekeire gĩthĩnjĩro-rĩ,

12 Ũcoke kuga atĩrĩ, ―Ithuĩ tũtiroĩ ũhoro ũcio,‖

Githĩ Ũrĩa ũthimaga ngoro ndegwĩcũũrania ũndũ ũcio na amenye atĩ nĩ wa maheni?

Ti itherũ, kaĩ ũrĩa ũmenyagĩrĩra muoyo waku atekũmenya ũndũ ũcio?

Na nĩ kũrĩ hingo atakaarĩha o mũndũ kũringana na ciĩko ciake?

1165









13 Mũrũ wakwa, rĩa ũũkĩ, tondũ nĩ mwega;

O naguo mũũruru tondũ ũrĩ mũrĩo ũkĩũcamacama.

14 Ũndũ ũmwe na ũguo, ũmenyo wa ũũgĩ wa ma nĩ mwega harĩ muoyo waku.

Ũngĩwona, nĩ ũgaakorũo na ngerenwa,

Na kĩĩrĩgĩrĩro gĩaku gĩtigatemwo kĩhukio.

15 Wee kĩmaramari gĩkĩ!

Tiga gũcemerera nyũmba ya mũndũ mũthingu;

Na ndũkanathũkie handũ hake ha kũhurũka.

16 Nĩ gũkorũo mũndũ mũthingu no agũe maita mũgwanja, o agĩũkĩraga,

No arĩa aganu mahĩngagwo makagũa ũũru-inĩ.

17 Rĩrĩa thũ yaku yagũa, ndũgakenerere,

Na rĩrĩa yahĩngwo-rĩ, ndũkarekage ngoro yaku ĩcanjamũke.

18 Na hihi Yahweh one ũndũ ũcio ta arĩ mũũru,

Na eherie marakara make kuuma harĩ thũ ĩyo.

19 Ndũgatangĩkage nĩ ũndũ wa andũ arĩa mekaga maũndũ moru;

Ndũkaigue ũiru nĩ ũndũ wa andũ arĩa aganu,

20 Tondũ mũndũ wothe wĩkaga maũndũ moru ndarĩ na mwĩhoko wa mahinda mokĩte;

Tawa wa andũ arĩa aganu nĩ kũhorio ũhoragio.

21 Mũrũ wakwa, wĩtigĩre Yahweh na mũthamaki.

1166








Na ndũkanyitanagĩre na mĩgarũ,

22 Nĩ gũkorũo kwanangwo kwao kumagĩra o rĩmwe.

Nũũ ũĩ mwanangĩko ũrĩa acio eerĩ makaarehe?

23 Ciugo ici o nacio nĩ cia andũ arĩa ogĩ:

Gũkorũo na mũthutũkanio ciira-inĩ ti ũndũ mwega.

24 Mũndũ wothe wĩraga ũrĩa mwaganu atĩrĩ, ―Wee ũrĩ mũthingu,‖

Nĩ arĩrumagwo nĩ irĩndi cia andũ na akanyararwo nĩ ndũrĩrĩ.

25 No maũndũ nĩ marĩthiaga wega harĩ arĩa mamũrũngaga;

Nĩ marĩgĩaga na irathimo cia maũndũ mega.

26 Mũndũ ũcoketie ũhoro ũrĩa kwagĩrĩire, no ta amumunyana mũndũ iromo.

27 Amba ũtue mwako waku wĩ na kũu nja, na ũhaarĩrie wega wĩna kũu gĩthaka-inĩ;

Ũcoke wake nyũmba yaku.

28 Ndũkanarute ũira ũgĩthitanga mũndũ ũrĩa mũrigainie hatarĩ gĩtũmi.

Ndũkanahũthĩre mĩromo yaku kũheenania.

29 Ndũkanoige atĩrĩ: ―Ngũmwĩka o ta ũrĩa anjĩkire;

Ndĩhaga o mũndũ kũringana na ũrĩa ekĩte.‖

30 Ndahĩtũkĩire mũgũnda-inĩ wa mũndũ kĩgũũta,

Mũgũnda-inĩ wa mĩthabibũ wa mũndũ ũtarĩ wĩcirio:

31 Ngĩona atĩ waiyũrĩte ria rĩa mĩigua;

Tĩri wahumbĩrĩtwo nĩ thabai,

Na rũthingo rwaguo rwa ihiga nĩ rwamomokete.

1167






32 Ngĩĩrorera ũndũ ũcio na ngĩwĩcũrania ngoro-inĩ yakwa;

Ngĩwona na ngĩĩruta ũndũ ũyũ:

33 Gũkomakoma hanini, gũcũnga hanini,

Gũkũnja moko hanini nĩguo ũhurũke,

34 Gũgũtũma ũthĩni waku ũũke o ta mũtunyani,

Na wagi waku ũgũka ũtegũtigithĩria.

Na ũbataro waku ta mũndũ ũrĩ na matharaita.

THIMO 25

1 Ici o nacio nĩ thimo cia Suleimani, iria ciakobirio nĩ andũ a Hezekia mũthamaki wa Yahuda:

2 Nĩ ũndũ ũtĩithagia Kĩhoti kũiga ũndũ ũrĩ hitho,

Naguo riri wa athamaki nĩ gũtuĩria ũndũ biũ.

3 O ta ũrĩa igũrũ rĩraihĩte na igũrũ, nayo thĩ ĩkarika,

No taguo ngoro ya athamaki ĩtangĩtuĩrĩka.

4 Eheria gĩko kuuma harĩ betha,

Nakĩo kĩndũ gĩkeyumĩria he mũruguti.

5 Eheria mũndũ ũrĩa mwaganu kuuma harĩ mũthamaki,

Nakĩo gĩtĩ kĩa mũthamaki kĩa ũnene nĩ gĩkwĩhanda wega na njĩra ya ũthingu.

6 Ndũgetũũgĩrie wĩ mbere ya mũthamaki,

Na ndũkarũgame harĩa hathondekere arĩa marĩ igweta,

1168








 7 Tondũ nĩ kaba we akwĩre atĩrĩ, ―ambata ũke haha,‖

Gũkĩra ũharũrũkio mũkĩonanaga maitho kwa maitho na ũcio wĩ igweta.

8 Ndũkanahĩkĩke gũthiĩ ngucanio-inĩ,

Tondũ ũgeeka atĩa thutha-inĩ rĩrĩa mũndũ ũcio mũrigainie agagũconorithia?

9 Wĩtetere mũrĩ o na mũndũ ũcio mũrigainie tu,

No ndũkaguũrie ũndũ wa mũndũ ũngĩ ũrĩa werĩirũo hitho-inĩ,

10 Nĩguo mũndũ ũrĩa ũkũũigua ndagagũconorithie,

Naguo ũtheremie ũhoro waku mũũru ũreme kwehereka.

11 O ta matunda ma thahabu marĩ tũtiti-inĩ twa betha

No taguo kiugo kĩrĩa kĩarĩtio hĩndĩ ĩrĩa yagĩrĩire gĩtariĩ.

12 O ta gĩcũhĩ gĩa thahabu na ithaga rĩa thahabu ĩrĩa njega

No taguo ikania rĩa mũtaarani mũũgĩ rĩtariĩ harĩ gũtũ kũrĩa gwĩtĩkagĩra gũthikĩrĩria.

13 O ta ũhehu wa mbarabu hĩndĩ ya magetha

No taguo mũtũmwo mwĩhokeku atariĩ harĩ arĩa mamũtũmĩte,

Tondũ nĩ acanjamũraga muoyo wa mwathi wake.

14 O ta matu na rũhuho iria itarehaga mbura

No taguo mũndũ ũrĩa wĩrahaga na maheni igũrũ rĩgiĩ ĩheo.

15 Na njĩra ya weetereri mũtongoria nĩ

1169









agucagĩrĩrio agetĩkĩre ũndũ,

Na rũrĩmĩ ruororo rũhehenjaga ihĩndĩ.

16 Nĩ wonete ũũkĩ?, rĩa o ũrĩa ũrabatara,

Ndũgakĩrĩe ũhũne ũkĩrie, ũũtahĩke.

17 Gitia makinya maku gũceraga kaingĩ mũciĩ kwa mũndũ ũrĩa mũrigainie,

Nĩguo ndakanogio nĩwe na agũthũũre.

18 O ta ndotono na rũhiũ rwa njora na mũguĩ mũnoore wega

No taguo mũndũ ũrĩa ũrutaga ũira wa maheeni wĩgiĩ ũrĩa maakanĩtie atariĩ.

19 O ta igego riunĩku kana kũgũrũ gũcomoku harĩa gũkoragwo,

No taguo kwĩhoka ũcio mũgarũ mũkunyanĩri hĩndĩ ya ũgwati gũtariĩ.

20 O ta mũndũ ũrĩa ũtunyanaga nguo kwĩna heho

Na o ta thiki ĩitĩrĩirio igata-inĩ

No taguo mũndũ ũrĩa ũinagĩra mũndũ ũrĩ na ngoro nditũ nyĩmbo atariĩ.

21 Thũ yaku ĩngĩkorũo ĩhũtiĩ, mĩhe mũgate ĩrĩe;

Ĩngĩkorũo ĩnyotiĩ, mĩhe maĩ ĩnyue,

22 Tondũ ũgũkorũo ũkĩmĩigĩrĩra makara mahiũ mũtwe,

Nake Yahweh nĩ egũkũhe ngerenwa.

23 Rũhuho rwa mwena wa rũgongo rũrehaga mbura,

Naruo rũrĩmĩ rwa njukũ rũtũmaga ũthiũ ũthimbe.

1170








24 Nĩ kaba gũtũũra nyũmba igũrũ handũ kona-inĩ

Gũkĩra gũtũũra nyũmba ĩmwe na mũtumia wa kĩmbĩmbĩ.

25 O ta maĩ mahehu harĩ mũmero mũng'aru

No taguo riboti njega kuuma bũrũri wa kũraya ĩtariĩ.

26 Gĩthima kiunjuge! Itherũkĩro rĩthũkie!

No taguo mũndũ mũthingu ũrĩa ũterũmagia harĩ arĩa aganu atariĩ.

27 Ti wega kũrĩa ũũkĩ mũingĩ makĩria,

O na ti ũndũ wa gĩtĩĩo mũndũ gwĩcarĩria riri wake mwene.

28 O ta itũũra rĩanangĩku, rĩtarĩ na rũthingo,

Ũguo nĩguo mũndũ ũrĩa ũtahotaga gwatha roho wake atariĩ.

THIMO 26

1 O ta mbarabu hĩndĩ ya ũrugarĩ na mbura hĩndĩ ya magetha,

No taguo gĩtĩo gĩtagĩrĩire mũndũ mũkĩgu.

2 O ta ũrĩa nyoni yangangaga, nayo thũngũrũrũ ĩkeerera

No taguo kĩrumi gĩtarĩ gĩtũmi.

3 Kĩboko nĩ kĩa mbarathi, matamu nĩ ma ndigiri,

Naruo rũthanju nĩ rwa mũgongo wa irimũ.

1171










 4 Ndũgacokagĩrie kĩrimũ kũringana na ũrimũ wakĩo,

Nĩgetha ndũkae kũhaana ta kĩo.

5 Cokagĩria kĩrimũ kũringana na ũrimũ wakĩo,

Nĩgetha gĩtikeone ta gĩ kĩũgĩ.

6 Ũrĩa ũnenganagĩra ndũmĩrĩri na guoko gwa kĩrimũ, nĩ kũrenga erenga magũrũ, na gwĩkundia
ekundia ngero.

7 O ta magũrũ maniginĩte ma mũndũ muonju,

No taguo thimo ĩtariĩ ĩrĩ kanua-inĩ ka andũ ariitu.

8 O ta mũndũ kuoherera ihiga kĩgũtha-inĩ,

No taguo kũhe ũtarĩ mbuguĩro riri gũtariĩ.

9 O ta ũrĩa mũigua ũthecaga guoko kwa mũrĩĩu,

No taguo thimo ĩtariĩ ĩrĩ kanua-inĩ ka andũ akĩgu.

10 O ta mũikia wa mĩguĩ ũrĩa ũtihagia mũndũ,

No taguo ũrĩa ũheaga wĩra kĩrimũ kana mwĩhĩtũkĩri atariĩ.

11 O ta ngui ĩrĩa ĩcokagĩrĩra matahĩko mayo,

O uguo noguo mũndũ ũrĩa mũkĩgu acokagĩra ũkĩĩgu wake.

12 Hihi nĩ wonete mũndũ wĩciragia atĩ nĩ mũũgĩ?

Kwĩ na kĩĩrĩgĩrĩro kĩnene harĩ kĩrimũ gũkĩra mũndũ ũcio.

13 Gĩthayo kiugaga atĩrĩ: ―njĩra-inĩ kwĩ na mũnyambu!

Kũrĩ na mũrũthi mũrĩani mũno barabara-inĩ!‖

1172







14 Mũrango ũikaraga ũkĩgarũrũkaga ihocio-inĩ ciaguo,

Nakĩo kĩgũũta gĩkaga o ũguo ũrĩrĩ-inĩ wakĩo.

15 Kĩgũũta kĩrikagia guoko gwakĩo mbakũri-inĩ ya iruga,

Ĩndĩ gĩkanoga mũno gũgũcokia kanua-inĩ.

16 Kĩgũũta gĩĩciragia atĩ nĩ kĩũgĩ gĩkĩyoona,

Gũkĩra andũ mũgwanja megũtarana.

17 O ta mũndũ ũnyitĩte kĩgui matũ,

No taguo mwĩhĩtũkĩri ũrĩa wĩtonyagia ngũĩ-inĩ itamũkoniĩ atariĩ.

18 O ta mũgũrũki ũrĩa ũnyugutaga icinga cia mwaki, mĩguĩ, na gĩkuũ

19 No taguo mũndũ atariĩ ũrĩa wahenirie mũndũ wa itũra rĩao agacoka akoiga, ―No itherũ nyuma
narĩo!‖

20 Nĩ ũndũ wa kwaga ngũ, mwaki nĩ kũhora ũhoraga,

Nake mũhuhungi aingatwo agwoo, ngũĩ nĩ ithiraga.

21 O ta ũrĩa makara mathegeagia mangĩ marakana, na o na ngũ cigakania mwaki,

No taguo mũndũ wa mahiũrania akagĩrĩria ngũĩ.

22 Ciugo cia mũndũ wa mũhuhu itariĩ ta cienyũ cia irio irĩ na cama;

Imeragio igaikũrũka o nginya tũturi-inĩ twa ngoro thĩinĩ.

23 O ta betha ĩhakĩtwo igũrũ rĩa gĩcere kĩa nyũngũ

1173









No taguo iromo cia kĩgaathi ciumĩte ngoro-inĩ njũru itariĩ.

24 Mũndũ ũrĩa ũthũire arĩa angĩ ahithaga ũndũ ũcio na mĩromo yake,

No thĩinĩ wake akoragwo ahithĩte waara wa gwĩkana ũũru.

25 O na angĩaria ciugo cia ũtugi atĩa, ndũkamwĩtĩkie,

Tondũ thĩinĩ wa ngoro yake kũrĩ na maũndũ mũgwanja marĩ magigi.

26 O na gũtuĩka rũthũũro rwake rũhumbĩrĩtwo na maheeni,

Ũũru wake nĩ ũkoimbũranio kĩũngano-inĩ.

27 Mũndũ ũrĩa wenjaga irima nĩwe ũkaagũa thĩinĩ warĩo,

Na mũndũ wothe ũgaragaragia ihiga akĩrĩeheria, kũhigũka no rĩmũhigũkĩre.

28 Rũrĩmĩ rũrĩa rũheenanagia nĩ rũthũire arĩa atiihie nĩruo,

Nako kanua ga kĩgaathi karehaga mwanangĩko.

THIMO 27

1 Ndũkerahage nĩ ũndũ wa rũciũ,

Tondũ ndũĩ kĩrĩa mũthenya ũngĩrehe.

2 Reke mũndũ ũngĩ akũgaathĩrĩrie, no ti kanua gaku mwene;

Reke andũ angĩ makũgaathĩrĩrie, no ti mĩromo yaku mwene.

3 Ihiga nĩ iritũ na mũthanga o naguo nĩ mũritũ,

No marakara ma kĩrimũ nĩ maritũ gũkĩra icio cierĩ.

1174









 4 Mang‘ũrĩ matirĩ tha na marakara matariĩ ta mũiyũro,

No rĩrĩ, nũũ ũngĩhota gwĩtiiria ũiru?

5 Kũrũnga mũndũ ũtekũhithĩrĩra nĩ kwega gũkĩra wendo mũhithanie.

6 Nguraro cia gwĩkĩrũo nĩ mũrata nĩ cia wĩhokeku,

No thũ ĩmumunyaga mũndũ na gĩcacĩ.

7 Mũndũ mũhũnu nĩ aregaga ũũkĩ wa magua-inĩ,

No mũndũ mũhũtu, o na kĩndũ kĩrũrũ aiguaga kĩrĩ na cama.

8 O ta nyoni ĩrĩa ĩtiganagĩria gĩtara kĩayo ĩgathiĩ kwanganga,

No taguo mũndũ ũrĩa ũtiganagĩria gwake atariĩ.

9 Maguta na ũbumba nĩ itũmaga ngoro ĩigue wega;

Na noguo ũtaaro mwega utariĩ harĩ mũrata wa mũndũ.

10 Ndũkanatiganĩrie mũrata waku kana mũrata wa thoguo,

Na ndũkanaingĩre kwa mũrũ wa nyũkwa mũthenya ũrĩa ũũru ũgaagũkora;

Kaba mũndũ wa itũũra ũrĩa ũrĩ hakuhĩ gũkĩra mũrũ wa nyina na mũndũ ũrĩa ũrĩ kũraihu.

11 Mũrũ wakwa, tuĩka mũndũ mũũgĩ, ũkenagie ngoro yakwa,

Nĩgetha hotage gũcokeria ũrĩa ũnyũrũragia.

12 Mũndũ mũũgĩ onaga ũgwati akehitha,

No arĩa matarĩ na ũmenyeru mathiaga o na mbere o nginya makaherithio.

13 Oya nguo ya mũndũ angĩkorũo arutĩte kĩndũ gĩa kũrũgamĩrĩra thiirĩ wa mũgeni;

Mĩtue kĩndũ gĩa kũrũgamĩrĩra thiirĩ wa mũka mũgeni.

1175







14 Mũndũ angĩgeithia mũndũ ũrĩa ũngĩ na mũgambo mũnene rũcinĩ tene,

Ũndũ ũcio ũrĩonagwo ũrĩ kĩrumi harĩ we.

15 Mũtumia wa kĩmbĩmbĩ

atariĩ ta matata ma mbura maratatanga nyũmba thĩini mategũtigithĩria.

16 Mũndũ ũregia kũmũgirĩrĩria no ta kũgeria kũgirĩrĩria rũhuho

Na no ta kũgeria gũkumbatĩria maguta manyoroku na guoko gwake kwa ũrĩo.

17 O ta ũrĩa kĩgera kĩnooraga kĩgera,

No taguo mũndũ ohĩgagia ũthiũ wa mũratawe.

18 Mũndũ ũrĩa ũrũmbũyagia mũkũyũ nĩ akaarĩa maciaro maguo,

Na ũrĩa ũgitagĩra mwathi wake nĩ atĩithagio.

19 O ta ũrĩa mũndũ onaga ũthiũ wake maĩ-inĩ,

No taguo ngoro ya mũndũ yonanagia ũrĩa ya mũndũ ĩhaana.

20 Mbĩrĩra na mwanangĩko itiiganagia,

O uguo noguo maitho ma mũndũ gũtirĩ hĩndĩ maiganagia.

21 Nĩ Nyũngũ ĩtaahagĩrwo betha narĩo irugutĩro nĩ rĩa gũtheria thahabu,

No taguo mũndũ aroragio na rũgooco rũrĩa agaathagĩrĩrio naruo.

1176











22 O na ũngĩhũũra kĩrimũ na mũũthĩ

Ta ngano ĩrahũũrĩrũo thĩinĩ wa ndĩrĩ,

Gĩtingiumwo nĩ ũrimũ wakĩo.

23 Nĩ wagĩrĩirũo kũmenya wega ũrĩa rũũru rwaku rũhaana.

Rũmbũyagia ng‘ondu ciaku na njĩra njega,

24 Tondũ ũtonga ndũtũũraga tene na tene,

O na thũmbĩ ndĩtũũraga njiarũa-inĩ ciothe.

25 Nyeki nyũmũ nĩ ĩthiraga, gũgakunũka nyeki ĩngĩ ya mũmerano,

Namo mahuti ma irĩma-inĩ marĩkia gũtuwo makainũkio-rĩ;

26 Hĩndĩ ĩyo tũgondu nĩ tũkũonere gĩa kwĩhumba,

Nacio thenge ikuonere marĩhi ma mũgũnda;

27 Na nĩ kũrĩkoragwo na iria rĩiganu rĩa mĩgoma rĩa gũkũhe irio,

Rĩa kũigana andu a gwaku, o na gũtũũria ndungata ciaku cia airĩtu.

THIMO 28

1 Andũ arĩa aganu moraga gũtarĩ mũndũ ũramathingata,

No arĩa athingu makoragwo na ũmĩrĩru o ta mũrũthi.

2 Rĩrĩa kwagĩa na Wagarari watho thĩinĩ wa bũrũri, gũkoragwo na anene aingĩ, ũmwe thutha wa
ũrĩa ũngĩ.

No nĩ ũndũ wa mũndũ ũrĩ na ũtaũku na ũmenyo, bũrũri no ũtũũre ũkindĩirie.

3 Mũndũ mũthĩni ũrĩa ũhinyagĩrĩria andũ arĩa angĩ athĩni,

Atariĩ ta mbura ya rũhuho ĩrĩa ĩhaataga irio ciothe ĩgaciniina.

1177






 4 Andũ arĩa matiganaga na Watho wa Yahweh magoocaga arĩa aganu,

No arĩa marũmagĩrĩra Watho wa Yahweh nĩ magariũranaga nao.

5 Andũ oru matingĩtaukwo nĩ matua ma Yahweh ma cira,

No andũ arĩa macaragĩrĩria Yahweh nĩ mataũkagĩrũo nĩ maũndũ mothe.

6 Nĩ kaba mũndũ mũthĩni ũthiaga atarĩ ungumania,

Gũkĩra gĩtonga kĩ na mĩthiĩre mĩũru.

7 Mwana ũrĩ na ũtaũku nĩ abaaraga Watho wa Yahweh,

No ũrĩa ũthiaga thiritũ na andũ irĩi nĩ aconorithagia ithe.

8 Mũndũ ũrĩa wongagĩrĩra ũtonga wake na njĩra ya gũkombithia nĩguo one maciaro na uumithio

Aũcokanagĩrĩria nĩ ũndũ wa mũndũ ũrĩa ũiguagĩra athĩni tha.

9 Mũndũ ũrĩa ũhũgũraga gũtũ gwake nĩguo ndakaigue Watho wa Yahweh

—ũcio o na ihoya rĩake nĩ kĩndũ kĩrĩ magigi.

10 Mũndũ ũrĩa ũhĩtithagia andũ arĩa arũngĩrĩru agatũma marũmĩrĩre njĩra njũru akaagũa irima-inĩ
rĩake we mwene,

No andũ arĩa akinyanĩru nĩ makaagaya maũndũ mega.

11 Mũndũ mũtongu eyonaga arĩ mũũgĩ maitho-inĩ make mwene,

No mũndũ mũthĩni ũrĩ na ũtaũku nĩ amuururagia akamũmenyaga wega.

12 Hĩndĩ ĩrĩa andũ athingu marũũhia, nĩ kũgĩaga na mwago mũnene,

1178









No rĩrĩa andũ aganu magĩa na ũnene, andũ nĩ kwĩhitha mehithaga.

13 Mũndũ ũrĩa ũhithaga mahĩtia make ndagaacagĩra,

No ũrĩa ũmoimbũraga na agatigana namo nĩ aiguagĩrũo tha.

14 Kũrathimwo nĩ mũndũ ũrĩa mwĩtigĩri Yahweh,

No mũndũ ũrĩa ũmagia ngoro yake nĩ agũaga ũũru-inĩ.

15 O ta mũrũthi ũrararama na nduba ĩguthũkĩte ĩtharĩkanĩre,

No taguo mũndũ mwaganu ũrĩa wathaga andũ matarĩ hinya atariĩ.

16 Mũtongoria ũtarĩ na ũtaũku nĩ mũhinyanĩrĩria mũũru mũno,

No ũrĩa ũthũire mũkoroko nĩ araihagia matukũ make.

17 Mũndũ ũritũhĩirũo nĩ ihĩtia rĩa ũiti wa thakame nĩ ũndũ wa kũruta mũndũ muoyo oraga o
nginya agathiĩ irima-inĩ.

Gũtikanagĩe mũndũ ũkũmũteithia.

18 Mũndũ ũrĩa ũkoragwo na mĩthiĩre ĩtarĩ na ũcuke nĩ akaahonokio,

No ũrĩa njĩra ciake irĩ hong'oku agũaga o rĩmwe.

19 Mũndũ ũrĩa ũrĩmaga mũgũnda wake arĩkoragwo na hũũni ya mĩgate,

No mũndũ ũrĩa ũthingataga maũndũ ma tũhũ arĩiyũragwo nĩ ũthĩni.

20 Mũndũ wa ũhoro wa ma nĩ arĩamũkagĩra irathimo nyingĩ,

No ũrĩa wĩna mũhaha wa gũtonga na ihenya ndangĩtũũra atarĩ mũherithie.

21 Ti wega gũkorũo na kĩmenyano; Tondũ mũndũ no eke ũndũ mũũru nĩ ũndũ wa kĩenyũ kĩa
mũgate.

1179








22 Mũndũ wa ritho iraya ateng'eranagia na ũtonga,

Atekũmenya atĩ ũkĩa nĩguo ũmwetereire.

23 Mũndũ ũrĩa ũrũngaga mũndũ ũngĩ nĩ endagwo nĩwe thutha-inĩ,

Gũkĩra mũndũ ũrĩa ũmwanjanjaga akamũgathĩrĩria na rũrĩmĩ rũnyoroku.

24 Mũndũ wothe ũtunyaga ithe na nyina agacoka akoiga ũũ, ―Ũguo ti ũũru,‖

Nĩ wa thiritũ ĩmwe na mũniinani.

25 Mũndũ mũhahami athombothaga mahiũrania,

No mũndũ ũrĩa wĩhokaga Yahweh nĩ kwaramio aramagio.

26 Mũndũ ũrĩa wĩhokaga ngoro yake mwene nĩ mũkĩgu,

No mũndũ ũrĩa ũthiaga na njĩra ya ũũgĩ nĩ ahonokagio.

27 Mũndũ ũrĩa ũheaga athĩni gũtirĩ kĩndũ agaga,

No ũrĩa ũmahingagĩra maitho nĩ arĩnyitagwo nĩ irumi nyingĩ.

28 Rĩrĩa andũ aganu magĩa na ũnene, mũndũ nĩ kwĩhitha ehithaga,

No rĩrĩa acio aganu mathira, andũ arĩa athingu nĩ mongererekaga.

THIMO 29

1 Mũndũ ũrĩa ũmagia ngingo yake thutha wa kũrũngwo mũno

Akooinwo o rĩmwe ũndũ atangĩhona.

2 Rĩrĩa andũ athingu maingĩha, andũ nĩ gũkena makenaga,

1180









No rĩrĩa mũndũ mwaganu atuĩka mũtongoria, andũ nĩ gũcaya macayaga.

3 Mũndũ ũrĩa wendete ũũgĩ wa ma nĩ atũmaga ithe akene,

No ũrĩa ũthiaga thiritũ na arĩa mahũũraga ũmaraya nĩ aitangaga ũtonga akaũnina.

4 Mũthamaki ũrĩa ũhũthagĩra matua ma Yahweh ma cira mũrũngĩru nĩ atũmaga bũrũri wĩhande,

No mũndũ ũrĩa wamũkagĩra mahaki atũmaga bũrũri wanangĩke.

5 Mũndũ ũrĩa ũgaathagĩrĩria ũrĩa marigainie gũkĩria njano,

Akoragwo akĩambĩra magũrũ make neti.

6 Mũndũ mũũru ategagwo nĩ wagarari watho,

No ũrĩa mũthingu aikaraga agĩkũngũyagia na agacanjamũka.

7 Mũndũ mũthingu nĩ oĩ ihoya rĩa arĩa athĩni,

mũndũ mwaganu ndataũkagĩrwo nĩ ũmenyo.

8 Anyũrũrania maikagia itũũra mũtego-inĩ,

No arĩa ogĩ nĩ gũthengia mathengagia marakara.

9 Mũndũ mũũgĩ angĩkararania na kĩrimũ,

O na anegene kana atheke, gũtionekaga thayũ.

10 Aiti-thakame nĩ mathũire mũndũ mũkinyanĩru,

Na nĩ macaragia ũrĩa mangĩruta andũ arĩa arũngĩrĩru muoyo.

11 Kĩrimũ gĩitũrũraga marakara makio mothe,

No mũndũ ũrĩa mũũgĩ nĩ agakĩhooreria.

1181








12 Mũtongoria angĩthikĩrĩria maheeni,

Ndungata ciake ciothe ituĩkaga andũ aganu.

13 Mũthĩni na mũhinyanĩrĩria makoragwo na ũndũ ũyũ ũhaanaine:

Yahweh nĩwe ũheaga maitho mao eerĩ ũtheri.

14 Mũthamaki ũrĩa ũtuagĩra arĩa athĩni ciira arũngĩrĩirie na Ũhoro wa ma,

Gĩtĩ gĩake kĩa ũnene gĩtũũraga kĩrũmĩte tene tene.

15 Rũthanju na kũrũithio nĩ itũmaga mũndũ agĩe na ũũgĩ wa ma.

No mwana mũrekererie nĩ aconorithagia nyina.

16 Rĩrĩa andũ aganu mongerereka, wagarari Watho nĩ wongererekaga,

No arĩa athingu nĩ makerorera andũ acio makĩgũa.

17 Rũngaga mũrũguo, nake nĩ arĩtũmaga ũgĩe na ũhurũko;

Na nĩ arĩtũmaga ũiguage wega ngoro.

18 Kũndũ gũtakoragwo na kĩoneki, andũ mekaga maũndũ matekwĩgirĩrĩria,

No kũrathimwo nĩ ũrĩa ũmenyagĩrĩra Watho wa Yahweh.

19 Ndungata ndĩrũngagwo na ciugo theri,

Nĩ gũkorũo o na gũtuĩka nĩ ĩtaũkagĩrũo, ndĩathĩkaga.

20 Hihi nĩ wonete mũndũ ũhiũhaga kwaria?

Kwĩ na kĩĩrĩgĩrĩro kĩnene harĩ kĩrimũ gũkĩra mũndũ ũcio.

21 Ndungata ĩngĩtũnio kuuma ũnyinyi wayo,

1182








Thutha-inĩ ĩtuaga ta mũrũwe wa mũmĩathi.

22 Mũndũ ũhiũhaga kũrakara atũmaga kũgĩe na ngũĩ;

Mũndũ wa marũrũ-rĩ, nĩ ehagia maita maingĩ.

23 Mwĩtĩo wa mũndũ nĩ ũrĩmũnyihagia,

No mũndũ wothe mwĩnyihia roho-inĩ nĩ arĩamũkagĩra riri.

24 Ũrĩa ũgayanaga indo na mũici nĩ kũmena amenete muoyo wake mwene.

Aiguaga njama ĩkĩbangwo, na ndamenyithanie.

25 Gwĩtigĩra mũndũ kũrehaga mũtego,

No mũndũ ũrĩa wĩhokaga Yahweh nĩ arĩtũgagĩrio.

26 Andũ aingĩ methaga ũrĩa mangĩyona na mũtongoria,

No matua ma cira marũngĩrĩru maumaga kwĩ Yahweh.

27 Mũndũ ũtarĩ mũthingu nĩ kĩndũ kĩ magigi harĩ andũ arĩa athingu,

Nake ũrĩa ũrũngĩrĩirie njĩra-inĩ ya Yahweh nĩ kĩndũ kĩrĩ magigi harĩ mũndũ ũrĩa mwaganu.

THIMO 30

1 Ĩno nĩ ndũmĩrĩri ya bata ĩrĩa ĩrĩ ciugo-inĩ cia Aguri mũrũ wa Yaki, ĩrĩa mũndũ ũyũ eerire Ithieli,
akĩĩra Ithieli na Ukali.

2 Niĩ njagĩte ũmenyo gũkĩra mũndũ ũngĩ o wothe,

1183










Na ndirĩ na ũtaũku ũrĩa mũndũ agĩrĩirũo gũkorũo naguo.

3 Niĩ ndiĩrutĩte ũũgĩ ũrĩa wa ma,

atĩ nĩguo ngĩe ũmenyo wa Ũrĩa Mwamũre.

4 Nũũ ũrĩ wambata igũrũ agĩcoka agĩikũrũka?

Nũũ wanacokanĩrĩria rũhuho ngundi-inĩ cia moko make?

Nũũ wanakũnjania maĩ nguo-inĩ yake?

Nũũ wathondekire ituri ciothe cia thĩ?

Etagwo atĩa, nake mũrũwe etagwo atĩa—angĩkorũo nĩ ũĩ?

5 Uuge wothe wa Eloah nĩ mũthuranĩre.

We nĩ ngo harĩ arĩa moragĩra harĩ we.

6 Ndũkongerere ũndũ harĩ ciugo ciake,

Ndakae gũkũrũithia,

Nawe woneke atĩ ũrĩ mũheenania.

7 Nĩ harĩ maũndũ merĩ ndĩrakũhoya.

Ndũkage kũhingĩria maũndũ macio itanakua.

8 Eheria ũhoro ũtarĩ wa ma o na maheeni haraihu na niĩ.

Ndũkahe ũthĩni kana ũtonga.

Reke o ndĩage mũgate ũrĩa ũnjigaine,

9 Nĩgetha ndikahũne na niĩ ngũkaane njuge atĩrĩ, ―Yahweh akĩrĩ we ũũ!‖

Ningĩ ndũkareke nduĩke mũthĩni o nginya njiye, njonorithie rĩĩtwa rĩa Kĩhoti wakwa.

1184







10 Ndũkanacambie ndungata harĩ mwathi wayo,

Ndĩkanae gũkũgeka nawe woneke ũrĩ na mahĩtia.

11 Nĩ kũrĩ rũciaro rũgekaga ithe wao

Na rũtirathimaga nyina mũmaciari.

12 Nĩ kũrĩ rũciaro rwĩyonaga rwagĩrĩire maitho-inĩ maruo,

No rũtithambĩtio rũkaninĩrwo gĩko kĩaruo.

13 Nĩ kũrĩ rũciaro naruo-rĩ;

Kaĩ maitho maruo me ngũrũ-ĩĩ!

Na gũikara rũikaraga rũmonoretie imone cia maitho.

14 Nĩ kũrĩ cora wĩ magego mahaana hiũ cia njora

Na ngambucu ciao itariĩ ta tũhiũ twa gũthĩnja;

Cora ũcio ũrambagia arĩa athĩni ũkĩenda mahuke thĩinĩ wa thĩ

O na ũkarambia andũ arĩa aagi mathire kĩrĩndĩ-inĩ kĩa andũ.

15 Thambara ikoragwo na airĩtu erĩ managĩrĩra makoiga atĩrĩ, ―Tũhei! Tũhei!‖

Nĩ kũrĩ indo ithatũ itaiganagia,

O na nĩ inya iria itarĩ hĩndĩ ciugaga, ―Nĩ ndaigania!‖

16 Mbĩrĩra na nda ĩrĩa thata,

Bũrũri mũng‘aru ũtahũnaga maĩ,

Na mwaki ũrĩa gũtarĩ hĩndĩ uugaga, ―Nĩ ndaigania!‖

17 Riitho rĩa mũndũ ũnyũrũragia ithe na akarurũka kũigua nyina

1185







—Mahuru ma mũkuru-inĩ nĩ marĩkũũraga,

Nacio ciana cia nderi nĩ ikarĩrĩa.

18 Nĩ kũrĩ maũndũ matatũ ma magegania mũno harĩ niĩ,

O na nĩ mana itataũkagĩrũo nĩmo:

19 Mũgendere wa nderi ĩ rĩera-inĩ,

Mũgendere wa nyoka ĩrĩ igũrũ rĩa rwaro rwa ihiga,

Mũgendere wa meri ngoro-inĩ ya iria,

Na mũgendere wa mũndũ makĩendana na mũirĩtu.

20 Ũyũ nĩguo mũthiĩre wa mũka mũtharia : Arĩaga na akehuura kanua;

Agacoka akoiga atĩrĩ, ―Gũtirĩ ũndũ mũũru njĩkĩte.‖

21 Nĩ kũrĩ maũndũ matatũ matũmaga thĩ ĩthingithe

O na nĩ mana marĩa ĩtangĩhota gwĩtiiria:

22 Rĩrĩa ndungata yatuĩka mũthamaki,

Rĩrĩa kĩrimũ kĩarĩa kĩahũna,

23 na mũndũ-wa-nja ũthũirwo arĩkia kũhika,

Na rĩrĩa ndungata ya mũirĩtu yoya ithenya rĩa mũtumia ũrĩa ũmĩathaga.

24 Harĩ indo ici inya cia iria nini mũno thĩinĩ wa thĩ,

No nĩ irĩ ũũgĩ mũingĩ makĩria:

25 Thigiriri ti ciũmbe irĩ hinya,

No nĩ ihaaragĩria irio ciacio hĩndĩ ya ũrugarĩ.

26 Ikami nĩ rũruka rũhũthũ,

No nĩ ciakaga nyũmba ciacio ndwaro-inĩ cia mahiga.

1186





27 Ngigĩ itikoragwo na mũthamaki,

No nĩ irũmanagĩrĩra ii mbũtũ.

28 Mbũmbũĩ ĩĩnyitagĩrĩra na magũrũ mayo merĩ,

Na ĩgathiĩ thĩinĩ wa nyũmba ya mũthamaki.

29 Nĩ kũrĩ indo ithatũ ina mũkinyĩre ũrĩa mũgaacĩru,

O na nĩ inya i ngacĩru rĩrĩa irathiĩ:

30 Mũrũthi, nyamũ ĩrĩa ĩrĩ hinya mũno harĩ iria ingĩ,

Na gũtirĩ kĩndũ yeheragĩra;

31 Ngui ĩrĩa ĩhĩtaga; thenge;

Na mũthamaki atongoirie ita ciake.

32 Angĩkorũo nĩ wĩtũũgĩrĩtie na njĩra ya ũrimũ

Kana angĩkorũo nĩ ũthugundĩte gwĩka ũũru,

Humbĩra kanua gaku na rũhĩ.

33 Nĩ gũkorũo o ta ũrĩa kũhũũra iria kũrutaga thiagĩ

Nakuo kũhihinya iniũrũ gũgatũmaga aure thakame akĩnunuha,

No taguo gũthooria marakara gũciaraga ngũĩ.

THIMO 31

1 Ici nĩ ciugo cia Mũthamaki Lemueli, ndũmĩrĩri nditũ ĩrĩa nyina amũrutire:

2 Ngũkwĩra atĩa, wee mũrũ wakwa?

Rĩu atĩa, wee mwana wa nda yakwa?

Ningĩ ngũkwĩra atĩa, wee mwana wa mĩĩhĩtwa yakwa?

1187






 3 Ndũkaheane hinya waku kũrĩ andũ-a-nja,

O na kana ũnyarire mĩthiĩre yaku na acio maninaga athamaki.

4 Atĩrĩrĩ Lemueli, ti ũndũ mwagĩrĩru harĩ athamaki,

Ti ũndũ mwagĩrĩru harĩ athamaki kũnyuaga ndibei

O na ti ũndũ mwagĩrĩru harĩ arĩa marathana kũũria atĩrĩ, ―Njohi yakwa ĩrĩa ndũrũ ĩkũ?‖

5 Nĩguo matikanyue mariganĩrũo nĩ ũrĩa watho uugĩte,

Na mogomie ihooto cia andũ arĩa anyamariku.

6 Njohi mĩheagei andũ arĩa marathira

Nayo ndibei mũmĩheage andũ arĩa marĩ na kĩeha kinene mũno ngoro.

7 Reke akĩnyue ariganĩrũo nĩ ũthĩni wake;

Na atige kũririkana mathĩna make rĩngĩ.

8 Arĩrĩria arĩa matangĩhota kwĩyarĩrĩria;

Tetera ihooto cia arĩa othe matigĩtwo oiki.

9 Tumũra kanua gaku ũtuanĩre ciira na ũthingu;

Tetera ihooto cia andũ arĩa athĩni na arĩa abataru na arĩa agiĩki.

א [Aleph]

10 Mũtumia ngatha-rĩ, nũũ ũngĩmuona?

Thogora wake nĩ mũnene mũno gũkĩra ruru ĩrĩa ndune.

ב [Beth]

11 Mũthuri wake amwĩhokete na ngoro yake yothe,

Na gũtirĩ kĩndũ kĩa bata mũthuri ũcio agaga.

1188






ג [Gimel]

12 Ekagĩra mũthuriwe maũndũ mega, no ti moru,

Matukũ-inĩ mothe ma ũtũũro wake.

ד [Daleth]

13 Nĩ acaragia guoya wa ng‘ondu o na ndigi cia ũguta;

Nĩ akenagĩra kũruta wĩra na moko make.

ה [He]

14 Atariĩ ta meri cia Tarishishi,

Athũgũraga irio ciake kuuma kũndũ kũraya.

ו [Waw]

15 Ningĩ okagĩra rũcinĩ tene kũrĩ o nduma,

Akaharĩrĩria andũ a nyũmba yake irio

Na ndungata ciake cia airĩtu agacihe rwĩga rwacio onacio.

ז [Zayin]

16 Ecũranagia ũhoro wa mũgũnda mũno na akaũgũra;

ahandaga mũgũnda wa mĩthabibũ kuumana na umithio wake we mwene.

ח [Heth]

17 Nĩ eyohaga mũcibi njohero akeehe hinya nĩ ũndũ wa wĩra mũritũ,

Na nĩ akaiyũria moko make hinya.

ט [Teth]

18 Nĩ onaga atĩ wĩra wake wa kuonjorithia nĩ ũrĩ uumithio;

Tawa wake ndũhoraga ũtukũ.

י [Yod]

19 Atambũrũkagia Moko make akanyita mũtĩ wa kuogothithia uuthi rũrigi,

Nakĩo gĩcũni gĩa kuogotha agakĩnyita na hĩ.

1189


כ [Kaph]

20 Nĩ atambũrũkagia guoko gwake akahe athĩni indo, nao arĩa mabataire akamakinyĩria ũteithio
na moko make

ל [Lamed]

21 Ndatangĩkaga nĩ ũndũ wa andũ a nyũmba yake rĩrĩa kwagĩa mbarabu,

Nĩ gũkorũo andũ othe a nyũmba yake nĩ mehumbĩte nguo mũthemba ũrĩa mũtune cia ũrugarĩ.

מ [Mem]

22 Nĩwe wĩtumagĩra macuka ma ũrĩrĩ.

Nguo ciake nĩ cia ndigi iria njororo na iria cia rangi wa papũ.

נ [Nun]

23 Mũthuri wake nĩ oĩkaine wega ihingo-inĩ cia itũũra,

Na aikaraga thĩ hamwe na athuri a bũrũri.

ס [Samekh]

24 Nĩ arĩtumaga na akendia nguo cia ndigi iria njororo

Na aheage ahũũri biacara mĩcibi ya njohero.

ע [Ayin]

25 Ehumbaga hinya na ũtĩĩku,

Na nĩ ekenagĩra matukũ make ma kũrigĩrĩria.

פ [Pe]

26 Atumũraga kanua gake na njĩra ya ũũgĩ wa ma;

Watho wa Yahweh wa ũtugi ũkoragwo rũrĩmĩ-inĩ rwake.

צ [Tsade]

27 Nĩ abaaraga mũno mĩthiĩre ya andũ a gwake mũciĩ,

Na ndarĩaga mũgate wa ũgũta.

1190



ק [Qoph]

28 Ciana ciake irũgamaga ikamwĩta mũrathime;

Mũthuri wake nake akarũgama akamũgaathĩrĩria.

ר [Resh]

29 Nĩ kũrĩ arĩ aingĩ ngatha,

No wee—wee nĩ ũmakĩrĩte othe.

ש [Shin]

30 Ngoga nĩ cia kũheenania, naguo ũthaka nĩ wa tũhũ,

No mũtumia ũrĩa wĩtigĩrĩte Yahweh nĩ arĩkumagio.

ת [Taw]

31 Mũheagei maciaro ma moko make,

Namo mawĩra make mamũkumagĩrie ihingo-inĩ cia itũũra.

KOHELETHU 1

1 Ici nĩ ciugo cia mũrutani, mũrũ wa Daudi, mũthamaki thĩinĩ wa Yahrushalayim.

2 ―Nĩ tũhũ mũtheri!‖ ũguo nĩguo mũrutani ekuuga,

―Nĩ tũhũ mũtheri! Maũndũ mothe nĩ ma tũhũ!‖

3 Mũndũ-rĩ, nĩ ũguni ũrĩkũ onaga kuumana na wĩra wake wothe mũritũ

Ũrĩa arutaga na kĩyo mũhuro wa riũa?

4 Rũciaro rũmwe rũthiraga, gũgoka rũciaro rũngĩ,

No thĩ ĩtũũraga tene na tene.

5 Riũa rĩrathaga, na rĩgathũa;

Ningĩ rĩgacoka narua kũrĩa rĩrathagĩra rĩngĩ.

1191





 6 Rũhuho rũthiaga mwena wa mũhuro na rũgathiũrũrũka rwerekeire mwena wa rũgongo;

Rũikaraga rũgĩthiũrũrũkaga rũtegũtigithĩria; rũhuho rũikaraga rũgĩthiũrũrũkaga.

7 Tũrũũĩ tuothe tũthereraga tũkeitĩrĩra iria-inĩ, no iria rĩtiyũraga.

Kũrĩa tũrũũĩ tũu tuumaga, no kuo tũcokaga nĩguo tũtherere o rĩngĩ.

8 Maũndũ mothe nĩ ma mĩnoga;

O na gũtirĩ mũndũ ũngĩaria ũhoro wa mo.

Riitho rĩtiiganagia kuona;

O na gũtũ gũtiiganagia kũigua.

9 Maũndũ marĩa manakorwo kuo no mo makoragwo kuo,

Na maũndũ marĩa manekwo no mo mekagwo rĩngĩ;

Gũtirĩ ũndũ mwerũ mũhuro wa riũa.

10 Hihi nĩ kũrĩ ũndũ mũndũ angiuga ũhoro waguo atĩrĩ, ―Ta rora ũndũ ũyũ—nĩ mwerũ‖?

Warĩ kuo kuuma o tene;

Warĩ kuo mbere ya mahinda maitũ;

11 Gũtirĩ mũndũ ũririkanaga andũ a mahinda ma tene;

O na gũtirĩ mũndũ ũkaaririkana andũ arĩa magooka thutha;

O na matikaaririkanwo nĩ andũ arĩa magaacoka gũka thutha ũcio.

12 Niĩ mũrutani, ngoretwo ndĩ mũthamaki wa Isiraeli thĩinĩ wa Yahrushalayim. 13 Nĩ ndatuire na
ngoro yakwa kwĩruta na gũthuthuria na ũũgĩ maũndũ mothe marĩa mekĩtwo mũhuro wa riũa—
wĩra wa mĩtangĩko ũrĩa Kĩhoti aheete ariũ a andũ nĩguo maũrutage.

14 Ngĩona mawĩra mothe marĩa meekagwo mũhuro wa riũa,

Na rĩrĩ, maũndũ mothe maarĩ ma tũhũ, o ta gũteng‘erania na rũhuho.

15 Kĩndũ kĩrĩa kĩogomu gĩtingĩrũngĩka,

Na kĩndũ kĩrĩa gĩtarĩ ho gĩtingĩtarũo.

16 Na niĩ ngiuga ũũ ngoro-inĩ yakwa: ―Atĩrĩrĩ, nĩ ngĩĩte na ũũgĩ mũingĩ mũno, gũkĩra mũndũ ũngĩ
o wothe wanakorũo kuo mbere yakwa thĩinĩ wa Yahrushalayim, nayo ngoro yakwa ĩkĩgĩa na
ũũgĩ mũingĩ o na ũmenyo.‖ 17 Nĩ nderutanĩirie na ngoro yakwa kũmenya ũhoro wa ũũgĩ na

1192


kũmenya ũhoro wa ũgũrũki, o na ũhoro wa ũrimũ, na ũndũ ũcio o naguo no ta gũteng‘erania na
rũhuho.

18 Nĩ gũkorũo ũũgĩ mũingĩ ũrehaga kĩeha kĩingĩ,

Ũũ atĩ mũndũ wothe wongagĩrĩra ũmenyo nĩ ruo ongagĩrĩra.

KOHELETHU 2

1 Ngĩcoka ngiuga ũũ ngoro-inĩ yakwa: ―Ũka, reke ngerie ikeno nyone nĩ ũndũ ũrĩkũ mwega
ikũrehe.‖ No rĩrĩ, ũndũ ũcio o naguo warĩ wa tũhũ.

2 Ũhoro-inĩ wĩgiĩ mĩtheko ndoigire atĩrĩ, ―Nĩ ũgũrũki!‖

Na ũhoro-inĩ wĩgiĩ ikeno ngiuga, ―Irĩ na ũguni ũrĩkũ?‖

3 Ngĩtuĩria na ngoro yakwa nyone nĩ ũndũ ũrĩkũ mwega ũngiumana na kũnyua ndibei, na hĩndĩ
ĩyo yothe ngĩtũũria ũũgĩ wakwa; o na ngĩhĩmbĩria ũrimũ nĩguo menye ũndũ ũrĩa mwega makĩria
andũ mangĩka matukũ-inĩ mao manini marĩa matũũraga muoyo mũhuro wa riũa. 4 Nĩ ndarutire
mawĩra manene. Ngĩĩyakĩra nyũmba nyingĩ; ngĩĩhandĩra mĩgũnda ya mĩthabibũ. 5
Ngĩĩthondekera mĩgũnda mĩthaka na kũndũ gwa kũhurũka, na ngĩhanda mĩtĩ ya mĩthemba yothe
ya matunda kuo. 6 Ngĩĩthondekera tũria twa maĩ, twa kũheaga mũtitũ wa mĩtĩ ĩrĩa ĩrakũra maĩ. 7
Ngĩgĩa na ndungata cia arũme na cia andũ-a-nja, na ngĩkorũo na ndungata iciarĩirũo gwakwa
mũciĩ. Ningĩ ngĩgĩa na mahiũ maingĩ—ng‘ombe na ndũũru cia mbũri na ng‘ondu—gũkĩra
mũndũ ũngĩ o wothe harĩ arĩa maarĩ mbere yakwa Yahrushalayim. 8 Ngĩĩyũnganĩria betha na
thahabu, mĩthithũ ya athamaki na ya icigo cia wathani. Ngĩcokanĩrĩria aini a kũnyinagĩra, arũme
o na andũ-a-nja, o hamwe na kĩrĩa kĩrehagĩra ariũ a andũ gĩkeno kĩnene—mũtumia, ngĩgĩa na
atumia aingĩ. 9 Nĩ ũndũ ũcio ngĩgĩa na hinya mũno gũkĩra mũndũ ũngĩ o wothe warĩ mbere
yakwa Yahrushalayim. Na ũũgĩ wakwa ndarĩ o naguo.

10 Ndieimire kĩndũ o gĩothe kĩrĩa nderiragĩria. Ndiagirĩrĩirie ngoro yakwa gĩkeno kĩa mũthemba
o wothe, tondũ ngoro yakwa nĩ yakenaga nĩ ũndũ wa wĩra wakwa wothe mũritũ, na rĩu nĩrĩo rĩarĩ
irĩhi rĩa wĩra wakwa wothe mũritũ. 11 No rĩrĩa ndecũranirie ũhoro wa mawĩra mothe marĩa moko
makwa maarutĩte na ũhoro wa wĩra wothe mũritũ ũrĩa ndetungumanĩtie nĩguo ndĩũhingie, ngĩona
atĩ maũndũ macio mothe maarĩ ma tũhũ, o ta gũteng‘erania na rũhuho; gũtirĩ ũndũ warĩ na ũguni
wa ma mũhuro wa riũa.

12 Ngĩcoka ngĩerekeria meciria makwa harĩ ũũgĩ o na ũgũrũki na ũrimũ. (Tondũ rĩrĩ, nĩ maũndũ
marĩkũ mageekwo nĩ mũndũ ũrĩa ũgooka thutha wa mũthamaki? No maũndũ marĩa marĩkĩtie
gwĩkwo.) 13 Na ngĩona atĩ ũũgĩ nĩ ũrĩ ũguni gũkĩra ũrimũ, o ta ũrĩa ũtheri ũkoragwo na ũguni
gũkĩra nduma.

1193




14 Maitho ma mũndũ ũrĩa mũũgĩ makoragwo mũtwe-inĩ wake; no ũrĩa mũkĩgu athiagĩra nduma-
inĩ. Ningĩ nĩ ndĩkĩtie kũmenya atĩ andũ acio othe makoragwo nĩ mũthia o ũmwe. 15 Ngĩcoka
ngiuga ũũ ngoro-inĩ yakwa: ―Ũndũ ũrĩa ũkoraga mũndũ mũkĩgu no ũkaangora o na niĩ.‖
Ndakĩgunĩkire atĩa nĩ ũndũ wa kũgĩa na ũũgĩ mũingĩ mũno? Kwoguo ngiuga ũũ ngoro-inĩ yakwa:
―Ũndũ ũcio o naguo no wa tũhũ.‖ 16 Nĩ gũkorũo mũndũ ũrĩa mũũgĩ o na ũrĩa mũkĩgu
matitũũraga maririkanagwo. Matukũ marĩa mokĩte-rĩ, andũ othe nĩ makaariganĩra. Na hihi
mũndũ ũrĩa mũũgĩ agaakua atĩa? Hamwe na ũrĩa mũkĩgu.

17 Nĩ ũndũ ũcio ngĩthũũra muoyo, tondũ maũndũ mothe marĩa mekagwo mũhuro wa riũa nĩ
maatũmaga ndangĩke, tondũ mothe maarĩ ma tũhũ, o ta gũteng‘erania na rũhuho. 18 Ngĩgĩthũũra
maũndũ marĩa mothe ndarutĩire wĩra na kĩyo mũhuro wa riũa, tondũ no mũhaka ngaamatigĩra
mũndũ ũrĩa ũgooka thutha wakwa. 19 Na nũũ ũĩ kana mũndũ ũcio agaakorũo arĩ mũũgĩ kana arĩ
mũkĩgu? Ĩndĩ no akaarũgamĩrĩra indo iria ciothe ndekĩrire kĩyo kĩingĩ na ngĩhũthĩra ũũgĩ mũingĩ
nĩguo ngĩe nacio mũhuro wa riũa. Ũndũ ũcio o naguo no wa tũhũ. 20 Nĩ ũndũ ũcio ngĩambĩrĩria
kũigua kĩeha ngoro-inĩ yakwa nĩ ũndũ wa wĩra wothe mũritũ ũrĩa ndetungumanĩtie naguo
mũhuro wa riũa. 21 Tondũ mũndũ no arute wĩra na kĩyo, agĩtongorio nĩ ũũgĩ wa ma na ũmenyo
na ũhoti, ĩndĩ indo ciake ciothe no nginya agaacitigĩra mũndũ ũngĩ ũtaacinogeire. Ũndũ ũcio o
naguo no wa tũhũ na nĩ thĩna mũnene.

22 Mũndũ-rĩ, hihi agunĩkaga atĩa kuumana na wĩra wake wothe mũritũ na merirĩria marĩa
matũmaga arute wĩra na kĩyo mũhuro wa riũa? 23 Tondũ matukũ-inĩ make mothe, wĩra wake
ũmũrehagĩra ruo na kĩeha, nginya ũtukũ ngoro yake ndĩhurũkaga. Ũndũ ũcio o naguo no wa
tũhũ.

24 Gũtirĩ ũndũ mwega harĩ mũndũ, ũkĩrĩte kũrĩa na kũnyua na gũkenera wĩra wake mũritũ. Ũndũ
ũcio o naguo nĩ ndĩkĩtie kũmenya atĩ uumanĩte na guoko gwa Kĩhoti, 25 tondũ rĩrĩ, nũũ ũrĩaga na
akanyua wega kũngĩra?

26 Kĩhoti aheaga mũndũ ũrĩa ũmũkenagia ũũgĩ na ũmenyo na gĩkeno, no mũndũ ũrĩa mwĩhia
amũheaga wĩra wa gũcokanĩrĩria na kũngania nĩgetha anengere ũrĩa ũkenagia Kĩhoti. Ũndũ ũcio
o naguo no wa tũhũ, o ta gũteng‘erania na rũhuho.

KOHELETHU 3

1 Maũndũ mothe nĩ marĩ ihinda rĩamo,

Ihinda rĩa ũndũ o wothe wĩkagwo mũhuro wa riũa:

2 Hĩndĩ ya gũciarũo na hĩndĩ ya gũkua;

Hĩndĩ ya kũhanda na hĩndĩ ya kũmunya kĩrĩa kĩahandĩtwo;

1194




 3 Hĩndĩ ya kũũraga na hĩndĩ ya kũhonia;

Hĩndĩ ya kũmomora na hĩndĩ ya gwaka;

4 Hĩndĩ ya kũrĩra na hĩndĩ ya gũtheka;

Hĩndĩ ya gũcakaya na hĩndĩ ya gũthũngũtha;

5 Hĩndĩ ya kũhurunja mahiga na hĩndĩ ya gũcokanĩrĩria mahiga;

Hĩndĩ ya kũhĩmbĩria na hĩndĩ ya gwĩthema kũhĩmbĩria;

6 Hĩndĩ ya gũcaria na hĩndĩ ya gũtigana na kĩndũ kĩũrĩte;

Hĩndĩ ya kũiga na hĩndĩ ya gũte;

7 Hĩndĩ ya gũtembũra na hĩndĩ ya gũtuma;

Hĩndĩ ya gũkira na hĩndĩ ya kwaria;

8 Hĩndĩ ya kwenda na hĩndĩ ya gũthũũra;

Hĩndĩ ya mbaara na hĩndĩ ya thayũ.

9 Nĩ ũguni ũrĩkũ mũruti wĩra onaga kuumana na kĩyo gĩake gĩothe? 10 Nĩ nyonete wĩra ũrĩa
Kĩhoti aheete ariũ a andũ nĩguo maũrutage. 11 Athondekete kĩndũ gĩothe kĩrĩ gĩthaka ihinda
rĩakĩo. O na nĩ ekĩrĩte ũhoro wa tene na tene ngoro-inĩ ciao; ĩndĩ gũtirĩ hĩndĩ andũ makaamenya
wĩra ũrĩa Kĩhoti arutĩte kuuma kĩambĩrĩria nginya kĩrĩkĩrĩro.

12 Nĩ ndĩkĩtie kũmenya atĩ gũtirĩ ũndũ mwega harĩ o ũkĩrĩte gũkena na gwĩka maũndũ mega
ũtũũro-inĩ wao, 13 ningĩ atĩ mũndũ wothe agĩrĩirũo kũrĩa na kũnyua na gũkenera wĩra wake
wothe mũritũ. Kĩu nĩ kĩheo kuuma kũrĩ Kĩhoti.

14 Nĩ ndĩkĩtie kũmenya atĩ ũndũ wothe ũrĩa Kĩhoti ekaga ũgũtũũra tene na tene. Gũtirĩ ũndũ
ũngĩongererũo harĩ guo kana ũrutarutwo. Kĩhoti atũmĩte ũkorũo ũhaana ũguo, nĩgetha andũ
mamwĩtigagĩre.

15 Ũndũ wothe ũrĩa wĩkĩkaga wanekĩka rĩngĩ, na ũndũ ũrĩa ũgooka wanakorũo kuo; no Kĩhoti
acaragia ũndũ ũrĩa ũthingatĩtwo.

16 Ningĩ nĩ nyonete ũndũ ũyũ mũhuro wa riũa: Handũ harĩa hatuagĩrwo cira waganu o naguo wĩ
hau, na harĩa hakoragwo na ũthingu haarĩ na waganu. 17 Nĩ ũndũ ũcio ngiuga ũũ ngoro-inĩ
yakwa: ―Kĩhoti nĩ agaatuĩra arĩa athingu o na arĩa aganu, nĩ gũkorũo nĩ kũrĩ ihinda rĩa wĩra o
wothe na gĩĩko o gĩothe.‖

18 Ningĩ nĩ ndoigire ngoro-inĩ yakwa ũhoro wĩgiĩ ariũ a andũ atĩ Kĩhoti nĩ arĩmageragia na
akamonia atĩ matariĩ o ta nyamũ, 19 tondũ nĩ kũrĩ mũthia ũrĩa ũkoraga andũ na mũthia ũrĩa

1195


ũkoraga nyamũ; othe makoragwo nĩ mũthia o ũmwe. O ũrĩa nyamũ ĩkuaga-rĩ, noguo mũndũ
akuaga; na othe makoragwo na roho o ũmwe. Kwoguo gũtirĩ ũndũ mũndũ akĩrĩte nyamũ naguo,
tondũ maũndũ mothe nĩ ma tũhũ. 20 Othe mathiaga kũndũ kũmwe. Othe moimĩte rũkũngũ-inĩ,
na othe macokaga rũkũngũ-inĩ. 21 Nũũ ũĩ kana roho wa andũ wambataga na igũrũ, na kana roho
wa nyamũ ũikũrũkaga na thĩ? 22 Ningĩ nĩ ndonire atĩ gũtirĩ ũndũ mwega harĩ mũndũ, ũkĩrĩte
gũkenera wĩra wake, nĩ gũkorũo rĩu nĩrĩo irĩhi rĩake; tondũ rĩrĩ, nũũ ũngĩmũhotithia kuona ũrĩa
gũgaathiĩ rĩrĩa atagaakorũo ho?

KOHELETHU 4

1 Ningĩ ngĩerekeria meciria makwa harĩ ciĩko ciothe cia ũhinyanĩrĩria iria ithiaga na mbere
mũhuro wa riũa. Ngĩona maithori ma arĩa maahinyagĩrĩrio, na gũtiarĩ na mũndũ wa kũmomĩrĩria.
Nao andũ arĩa maamahinyagĩrĩria maarĩ na hinya, na gũtiarĩ na mũndũ wa kũũmĩrĩria acio
maahinyagĩrĩrio. 2 Na niĩ ngiuga gũkena nĩ arĩa akuũ, o acio maarĩkĩtie gũkua handũ ha arĩa
maatũũraga, o acio maarĩ muoyo. 3 Na mũndũ ũrĩa mwega gũkĩra acio eerĩ nĩ ũrĩa ũtarĩ
waciarũo, o ũcio ũtarĩ wona maũndũ moru marĩa mekagwo mũhuro wa riũa.

4 Ningĩ nĩ nyonete kĩyo na wĩra wa ũũgĩ ũrĩa uumanaga na gũcindana kwa andũ; ũndũ ũcio o
naguo nĩ wa tũhũ, o ta gũteng‘erania na rũhuho.

5 Mũndũ ũrĩa mũkĩgu enyitanagĩria moko, nacio nyama cia mwĩrĩ wake igathira.

6 Nĩ kaba rũhĩ rũmwe rwa kũhurũka gũkĩra hĩ igĩrĩ cia wĩra mũritũ na gũteng‘erania na rũhuho.

7 Ningĩ ngĩerekeria meciria makwa harĩ ngerekano ĩngĩ ya ũndũ wa tũhũ mũhuro wa riũa: 8 Nĩ
kũrĩ mũndũ ũkoragwo arĩ o wiki, atarĩ na mũrata; ndarĩ na mwana kana mũrũ wa nyina, no
ndatigaga kũruta wĩra mũritũ. Maitho make gũtirĩ hĩndĩ maiganagia ũtonga. No rĩrĩ, hihi nĩ
eyũragia ũũ, ‗Nũũ ũratũma ndute wĩra ũyũ mũritũ na ngeima maũndũ mega‘? Ũndũ ũcio o naguo
nĩ wa tũhũ o na wĩra wa mĩtangĩko.

9 Nĩ kaba andũ erĩ gũkĩra ũmwe tondũ nĩ makoragwo na uumithio mwega nĩ ũndũ wa wĩra wao
mũritũ. 10 Tondũ rĩrĩ, ũmwe wao angĩgũa, ũcio ũngĩ no amũteithie gũũkĩra. No kũngĩthiĩ atĩa
harĩ mũndũ ũrĩa ũngĩgũa atarĩ na mũndũ wa kũmũteithia gũũkĩra?

11 Ningĩ-rĩ, andũ erĩ mangĩkoma hamwe, nĩ maiguaga ũrugarĩ, no mũndũ ũmwe-rĩ, angĩkĩigua
ũrugarĩ atĩa? 12 Na mũndũ no atoorie mũndũ ũrĩ wiki, no andũ erĩ marĩ hamwe no mamwĩtiirie.
Na mũhĩndo wa ndigi ithatũ ndũngĩtuĩka narua.

13 Nĩ kaba mwana mũthĩni no nĩ mũũgĩ gũkĩra mũthamaki mũkũrũ no nĩ mũkĩgu, o ũcio ũtigĩte
kuona bata wa gwathĩkĩra mũkaana. 14 Nĩ gũkorũo we ooimire njera agatuĩke mũthamaki, o na
gũtuĩka aaciarirũo arĩ mũthĩni ũthamaki-inĩ wa mũthamaki ũcio. 15 Nĩ ndecũranirie ũhoro wa

1196




andũ arĩa othe marĩ muoyo arĩa mathiagĩra mũhuro wa riũa, o hamwe na ũrĩa gũthiaga harĩ
mũndũ ũcio mwĩthĩ ũcokaga ithenya rĩa mũndũ ũrĩa ũrarĩ mbere yake. 16 O na gũtuĩka andũ arĩa
mamũnyitaga mbaru nĩ aingĩ mũno, arĩa magooka thutha matigaakenio nĩwe. Ũndũ ũcio o naguo
no wa tũhũ, o ta gũteng‘erania na rũhuho.

KOHELETHU 5

1 Menyagĩrĩra makinya maku rĩrĩa rĩothe ũrathiĩ nyũmba-inĩ ya Kĩhoti; nĩ kaba gũkuhĩrĩria nĩguo
ũthikĩrĩrie gũkĩra kũruta igongona rĩa irimũ, tondũ itimenyaga atĩ ũndũ ũrĩa ireka nĩ mũũru.

2 Ndũkanahĩke kanua gaku, kana ũreke ngoro yaku ĩhiũhe kwaria ũrĩ mbere ya Kĩhoti, nĩ
gũkorũo Kĩhoti arĩ igũrũ, no wee ũrĩ gũkũ thĩ. Nĩkĩo ciugo ciaku ibatiĩ gũkorũo irĩ nini. 3 Tondũ
kĩroto kiumanaga na mũndũ gũkorũo arĩ na mĩhang‘o mĩingĩ, na ndeto cia mũndũ ũrĩa mũkĩgu
ciumanaga na ciugo nyingĩ. 4 Rĩrĩa rĩothe wehĩta mwĩhĩtwa harĩ Kĩhoti, ndũkahũthagĩrĩrie
kũũhingia, nĩ gũkorũo we ndakenagio nĩ irimũ. Ũndũ ũrĩa wehĩta, ũhingie. 5 Nĩ kaba wage
kwĩhĩta gũkĩra wĩhĩte na wage kũhingia. 6 Ndũkanareke kanua gaku gatũme wĩhie, na
ndũkanoige ũrĩ mbere ya mũraika atĩ nĩ kũhĩtia wahĩtĩtie. Nĩ kĩĩ kĩngĩgĩtũma ũrakarie Kĩhoti
tondũ wa ũndũ ũrĩa uugĩte, ũtũme anange wĩra wa moko maku? 7 Tondũ o ta ũrĩa mĩhang‘o
mĩingĩ ĩrehaga iroto, no taguo ciugo nyingĩ irehaga maũndũ ma tũhũ. Ĩndĩ wĩtigagĩre Kĩhoti.

8 Ũngĩkona thĩinĩ wa gĩcigo kĩanyu athĩni makĩhinyĩrĩrio na gũtarĩ na kĩhooto na ũthingu,
ndũkagegio nĩ ũndũ ũcio. Tondũ mũnene ũcio nĩ aroragwo nĩ ũrĩa ũrĩ na ũnene kũmũkĩra, na kũrĩ
o na angĩ makoragwo marĩ anene gũkĩra acio.

9 Ningĩ, uumithio wa bũrũri ũgayanagio gatagatĩ-inĩ kao othe; o na mũthamaki arĩaga irio
ciumĩte mũgũnda-inĩ.

10 Ũrĩa wendete betha ndarĩ hĩndĩ akaigania betha, na ũrĩa wendete ũtonga ndarĩ hĩndĩ akaigania
uumithio ũrĩa onaga. Ũndũ ũcio o naguo no wa tũhũ.

11 Rĩrĩa indo njega ciongerereka, arĩa macirĩaga o nao nĩ mongererekaga. Na rĩrĩ, nĩ ũguni ũrĩkũ
mwene cio onaga, tiga o gũciĩrorera na maitho make?

12 Toro wa mũndũ ũrĩa ũtungataga ũkoragwo na cama, o na angĩkorũo arĩaga irio nini kana
nyingĩ, ĩndĩ indo nyingĩ iria mũndũ mũtongu akoragwo nacio itirekaga one toro.

13 Nĩ kũrĩ thĩna mũnene nyonete mũhuro wa riũa: ũtonga ũrĩa waigĩtwo nĩ mwene guo ũgĩcoka
gũtũma one ũũru. 14 Ũtonga ũcio wathirire tondũ wa kũrutithio wĩra ũtaarĩkĩrĩirie wega, na rĩrĩa
aagĩire mwana, ndaarĩ na kĩndũ gĩatigarĩte.

1197




15 O ta ũrĩa mũndũ ooimire nda ya nyina, agaathiĩ arĩ njaga, o ta ũguo ookire. Na ndarĩ kĩndũ o
na kĩ angĩkuua kiumanĩte na wĩra wake wothe mũritũ.

16 Ũndũ ũyũ o naguo nĩ thĩna mũnene: O ta ũrĩa ookire, no taguo agaathiĩ; na hihi gũkoragwo na
uumithio ũrĩkũ harĩ mũndũ ũrĩa ũrutaga wĩra na kĩyo o ta gũteng‘erania na rũhuho? 17 Ningĩ o
mũthenya arĩagĩra nduma-inĩ, arĩ na kĩeha kĩingĩ na mũrimũ na marakara.

18 Ũndũ ũyũ nĩguo nyonete ũrĩ mwega na mwagĩrĩru: atĩ mũndũ agĩrĩirũo kũrĩa na kũnyua na
gũkenera wĩra wake wothe mũritũ ũrĩa etungumanagia naguo mũhuro wa riũa, matukũ-inĩ
manini ma gũtũũra muoyo marĩa Kĩhoti amũheete, tondũ rĩu nĩrĩo irĩhi rĩake. 19 Ningĩ rĩrĩa
Kĩhoti ahe mũndũ ũtonga na indo o hamwe na ũhoti wa gũcikenera, nĩ agĩrĩirũo kwamũkĩra irĩhi
rĩake na akenere wĩra wake mũritũ. Kĩu nĩ kĩheo kuuma kũrĩ Kĩhoti. 20 Tondũ no hinya amenye
matukũ ma ũtũũro wake magĩthiĩ, nĩ gũkorũo Kĩhoti atũmaga aikare akenete thĩinĩ wa ngoro
yake.

KOHELETHU 6

1 Nĩ harĩ thĩna ũngĩ nyonete mũhuro wa riũa, na nĩ wonekaga kaingĩ harĩ andũ: 2 Kĩhoti aheaga
mũndũ ũtonga na indo na riri, ũũ atĩ ndagaga kĩndũ o gĩothe kĩrĩa eriragĩria; ĩndĩ Kĩhoti
ndarekaga mũndũ ũcio acikenere, gũtuĩka atĩ mũgeni niwe ũcirĩaga . Ũndũ ũcio nĩ wa tũhũ na nĩ
ihũũra inene mũno. 3 Mũndũ angĩgĩa ciana igana rĩmwe na atũũre mĩaka mĩingĩ na akũre, o na
ningĩ age wa kũmũthika-rĩ, nguuga atĩ kĩhuno gĩkĩrĩte mũndũ ũcio. 4 Nĩ gũkorũo mwana ũcio
ookire o ũguo tũhũ na agĩthiĩ nduma-inĩ, na rĩĩtwa rĩake rĩkĩhumbwo nĩ nduma. 5 O na gũtuĩka
ndoonire riũa kana akĩmenya ũndũ o wothe, nĩ mwega gũkĩra mũndũ ũcio. 6 Hakĩrĩ na ũguni
ũrĩkũ wa gũtũũra mĩaka ngiri ĩmwe maita merĩ ĩndĩ mũndũ age gũkorũo na gĩkeno? Githĩ othe
matithiaga kũndũ kũmwe?

7 Wĩra wothe ũrĩa mũndũ arutaga na kĩyo nĩ wa kũiyũria kanua gake; ĩndĩ mĩĩto yake ya kũrĩa
gũtirĩ hĩndĩ ĩthiraga. 8 Tondũ rĩrĩ, nĩ ũndũ ũrĩkũ mũndũ ũrĩa mũũgĩ akĩrĩte ũrĩa mũkĩgu naguo, na
harĩ na ũguni ũrĩkũ mũndũ mũthĩni kũmenya ũrĩa angĩhiũrania na ũtũũro? 9 Nĩ kaba mũndũ
gũkenera kĩrĩa maitho make marona handũ ha kũũrũra agĩthingata merirĩria make. Ũndũ ũcio o
naguo no wa tũhũ, o ta gũteng‘erania na rũhuho.

10 Kĩndũ gĩothe kĩrĩa kĩrĩ kuo nĩ kĩrĩkĩtie kũheo rĩĩtwa, na nĩ kũĩkaine ũrĩa mũndũ atariĩ; na
ndangĩhota gũkararania na ũrĩa wĩ na hinya kũmũkĩra. 11 O ũrĩa ciugo irĩ nyingĩ, noguo
ikoragwo irĩ cia tũhũ; na hihi nĩ ũguni ũrĩkũ irehagĩra mũndũ? 12 Nũũ ũĩ ũndũ ũrĩa mwega
makĩria mũndũ agĩrĩirũo gwĩka ũtũũro-inĩ, matukũ-inĩ manini ma ũtũũro wake wa tũhũ, marĩa
mathiraga o ta kĩĩruru? Tondũ rĩrĩ, nũũ ũngĩhota kwĩra mũndũ ũrĩa gũgaathiĩ rĩrĩa atagaakorũo
ho?

1198




KOHELETHU 7

1 Nĩ kaba rĩĩtwa rĩega gũkĩra maguta marĩa mega, na nĩ kaba mũthenya wa gũkua gũkĩra
mũthenya wa gũciarũo. 2 Nĩ kaba gũthiĩ nyũmba ĩrĩ na macakaya gũkĩra nyũmba ĩrĩ na ndĩa, nĩ
gũkorũo ũcio nĩguo mũthia wa mũndũ o wothe, na andũ arĩa marĩ muoyo nĩ magĩrĩirũo kũiga
ũndũ ũcio ngoro-inĩ ciao. 3 Nĩ kaba mĩtangĩko gũkĩra mĩtheko, nĩ gũkorũo ũthiũ ũrĩ na kĩeha nĩ
ũtũmaga ngoro yagĩre. 4 Ngoro ya andũ arĩa ogĩ ĩkoragwo thĩinĩ wa nyũmba ĩrĩa ĩrĩ na macakaya,
no ngoro ya andũ arĩa akĩgu ĩkoragwo thĩinĩ wa nyũmba ĩrĩa ĩrĩ na gĩkeno.

5 Nĩ kaba gũthikĩrĩria ũkĩrũngwo nĩ mũndũ mũũgĩ gũkĩra gũthikĩrĩria rwĩmbo rwa irimũ. 6 Nĩ
gũkorũo o ta ũrĩa mĩigua ĩtũratũrĩkaga ĩkĩhĩa ĩrĩ rungu rwa nyũngũ, no taguo mĩtheko ya kĩrimũ
ĩtariĩ; na ũndũ ũcio o naguo no wa tũhũ. 7 Ĩndĩ ũhinyanĩrĩria no ũtũme mũndũ mũũgĩ ahaane
mũgũrũki, na ihaki no rĩthũkie ngoro.

8 Nĩ kaba kĩrĩkĩrĩro kĩa ũndũ gũkĩra kĩambĩrĩria kĩaguo. Nĩ kaba kũgĩa na wetereri gũkĩra
gũkorũo na roho wa mwĩtĩo. 9 Ndũkahiũhage kũrakara, tondũ marakara maikaraga gĩthũri-inĩ kĩa
irimũ.

10 Ndũkorie atĩrĩ, ―Nĩ kĩĩ gĩatũmaga matukũ ma tene makorũo marĩ mega gũkĩra maya?‖ nĩ
gũkorũo kũũria ũguo ti ũndũ wa ũũgĩ.

11 Ũũgĩ hamwe na igai nĩ kĩndũ kĩega na nĩ ũguni harĩ arĩa monaga ũtheri wa mũthenya. 12 Nĩ
gũkorũo ũũgĩ nĩ ũgitĩri o ta ũrĩa mbeca o nacio ikoragwo irĩ ũgitĩri, no ũguni wa ũmenyo nĩ ũyũ:
Ũũgĩ nĩ ũhonokagia muoyo wa mwene guo.

13 Wĩcũranie ũhoro wa wĩra wa Kĩhoti, tondũ rĩrĩ, nũũ ũngĩhota kũrũnga kĩrĩa we ogometie? 14
Mũthenya ũrĩa mwega-rĩ, wĩcũranagie ũhoro wa wega ũcio, no mũthenya wa ũũru, ririkanaga atĩ
Kĩhoti nĩwe waũthondekire o hamwe na ũcio ũngĩ, nĩguo andũ matigakoragwo na ũũma wa ũndũ
o na ũrĩkũ ũrĩa ũgeekĩka harĩ o ihinda-inĩ rĩũkĩte.

15 Ũtũũro-inĩ wakwa wa tũhũ nĩ nyonete maũndũ mothe—ngona mũndũ mũthingu agĩthira na
ũthingu wake, o na mũndũ mwaganu agĩtũũra ihinda iraya o na arĩ na ũũru wake.

16 Ndũkanatuĩke mũthingu makĩria, o na kana wĩyonanie ũrĩ mũũgĩ makĩria. Ũkwenda
kwĩrehera mwanangĩko nĩkĩ? 17 Ndũkanatuĩke mwaganu makĩria, o na kana ũtuĩke kĩrimũ.
Ũgũkĩenda gũkua mbere ya ihinda rĩaku nĩkĩ? 18 Nĩ wega kũrũmia mũkaana ũmwe ũtekũrekia
ũcio ũngĩ; tondũ mũndũ ũrĩa wĩtigĩrĩte Kĩhoti arĩmĩathĩkagĩra yerĩ.

19 Ũũgĩ nĩ ũtũmaga mũndũ mũũgĩ agĩe na hinya mũno gũkĩra arũme ikũmi marĩ na ũhoti thĩinĩ
wa itũũra. 20 Nĩ gũkorũo gũtirĩ mũndũ mũthingu thĩinĩ wa thĩ wĩkaga o maũndũ mega hingo
ciothe na akaga kwĩhia o na rĩ.

1199



21 Ningĩ-rĩ, ndũkaigage ngoro-inĩ yaku kiugo o gĩothe kĩrĩa andũ moigaga; ũngĩka ũguo, wahota
kũigua ndungata yaku ĩgĩkwendithĩria maũndũ moru; 22 nĩ gũkorũo nĩ ũĩ wega ngoro-inĩ yaku atĩ
o nawe wanendithĩria andũ angĩ maũndũ moru maita maingĩ.

23 Maũndũ macio mothe nĩ ndamathuthuririe na ũũgĩ, na ngiuga ũũ: ―Nĩ ngũgĩa na ũũgĩ.‖ No
ndingĩakinyĩrire ũũgĩ ũcio. 24 Ũndũ ũrĩa wĩkĩkĩte ndũngĩkinyĩrĩka na nĩ mũrikĩru mũno. Nũũ
ũngĩhota gũtaũkĩrũo nĩguo? 25 Nĩ nderekeirie ngoro yakwa harĩ kũmenya na gũthuthuria na
gũcaria ũũgĩ na kĩrĩa gĩtũmaga maũndũ mekĩke, na gũtaũkĩrũo nĩ waganu wa ũkĩgu na ũrimũ wa
ũgũrũki. 26 Ngĩcoka ngĩmenya ũndũ ũyũ: Mũndũ-mũka ũrĩa ũkoragwo atariĩ ta neti ya mũhĩti nĩ
mũrũrũ gũkĩra gĩkuũ, o ũcio ngoro yake ĩtariĩ ta neti cia gũtega, namo moko make matariĩ ta
mĩnyororo ya njera. Mũndũ ũrĩa ũkenagia Kĩhoti nĩ arĩĩtharaga kuuma harĩ mũndũ-mũka ũcio, no
mũndũ ũrĩa mwĩhia nĩ anyitagwo nĩwe.

27 Mũrutani ekuuga ũũ: ―Atĩrĩrĩ, ũndũ ũyũ nĩguo ndonire, nĩ ndatuĩririe ũndũ ũmwe thutha wa
ũrĩa ũngĩ nĩguo nginye gũtua itua, 28 no ũndũ ũrĩa thiaga na mbere gũcaria ndirĩ ndawona. Nĩ
nyonete mũndũrũme ũmwe harĩ andũ ngiri, no ndionete mũndũ-wa-nja o na ũmwe harĩ acio othe.
29 Ũndũ ũyũ wiki nĩguo nyonete: Kĩhoti oombire andũ marĩ arũngĩrĩru, no o nĩ mecarĩirie
mĩbango mĩingĩ.‖

KOHELETHU 8

1 Nũũ ũtariĩ ta mũndũ ũrĩa mũũgĩ? Nũũ ũĩ ũtaũri wa ũndũ mũna? Ũũgĩ wa mũndũ nĩ ũtũmaga
ũthiũ wake ũkenge na ũgatũma gĩthiithi gĩake kĩororoe gĩgatiga gũthita.

2 Nguuga atĩrĩ: ―Athĩkagĩra watho wa mũthamaki tondũ wa gũtĩa mwĩhĩtwa ũrĩa wĩhĩtĩte harĩ
Kĩhoti. 3 Ndũkahĩkage kwehera mbere yake. Ndũkanyitage mbaru ũndũ o wothe mũũru; tondũ
no eke ũndũ o wothe ũrĩa angĩenda, 4 nĩ gũkorũo kiugo kĩa mũthamaki nĩ kĩrĩ hinya mũnene; hihi
nũũ ũngĩmwĩra, ‗Nĩ kĩĩ ũreka?‘‖

5 Mũndũ ũrĩa ũrũmagĩrĩra Rĩathani ndarĩ ũndũ mũũru arĩonaga, na ngoro ĩrĩa ĩrĩ na ũũgĩ nĩ
ĩrĩmenyaga ihinda rĩrĩa rĩagĩrĩire na mũtaratara ũrĩa wagĩrĩire. 6 Nĩ gũkorũo ũndũ o wothe nĩ ũrĩ
ihinda rĩaguo na mũtaratara waguo, tondũ mathĩna ma andũ nĩ maingĩ mũno. 7 Tondũ gũtirĩ
mũndũ ũĩ ũndũ ũrĩa ũrĩhaanĩka-rĩ, nũũ ũngĩkĩmwĩra ũrĩa ũndũ ũcio ũrĩhaanĩka?

8 O ta ũrĩa gũtarĩ mũndũ ũngĩhota gwatha roho kana kũgirĩrĩria roho, no taguo gũtarĩ mũndũ o na
ũmwe ũngĩhota gwatha mũthenya wa gũkua. O ta ũrĩa gũtarĩ mũndũ ũrekagĩrĩrio athiĩ hĩndĩ ya
mbaara, no taguo waganu ũtakaareka arĩa aganu mahonoke.

9 Maũndũ macio mothe nĩ ndĩmonete, na nĩ ndecũranirie na ngoro yakwa mawĩra mothe marĩa
manarutwo mũhuro wa riũa, ihinda-inĩ rĩrĩa mũndũ akoretwo agĩatha mũndũ agatũmaga one o

1200




maũndũ moru. 10 Ningĩ nĩ ndonire andũ arĩa aganu magĩthikwo, arĩa maaingĩraga handũ harĩa
hamũre na makoima, ĩndĩ makĩriganĩra o na ihenya thĩinĩ wa itũũra kũrĩa meekagĩra ũguo. Ũndũ
ũcio o naguo no wa tũhũ.

11 Tondũ wa ituĩro rĩa ũndũ mũũru ũrĩa wĩkĩtwo kwaga kũhingio narua, ngoro ya andũ nĩ ĩgĩaga
ũmĩrĩru wa gwĩka maũndũ moru. 12 O na gũtuĩka mũndũ mwĩhia no eke maũndũ moru maita
igana rĩmwe na athiĩ na mbere gũtũũra ihinda iraihu, nĩ njũĩ atĩ maũndũ nĩ magaathiĩ wega harĩ
andũ arĩa metigĩrĩte Kĩhoti, tondũ nĩ mamwĩtigĩrĩte. 13 No maũndũ matigaathiĩ wega harĩ mũndũ
ũrĩa mwaganu, na ndakaahota kũingĩhia matukũ make o macio matariĩ ta kĩĩruru, tondũ
ndetigĩrĩte Kĩhoti.

14 Nĩ kũrĩ ũndũ wa tũhũ wĩkĩkaga thĩinĩ wa thĩ: Kũrĩ andũ athingu mekagwo ũũru ta mekĩte
maũndũ ma waganu, na nĩ kũrĩ andũ aganu mekagwo wega ta mekĩte maũndũ ma ũthingu.
Nguuga atĩ ũndũ ũcio o naguo no wa tũhũ.

15 Nĩ ũndũ ũcio ngiuga kaba gĩkeno, tondũ gũtirĩ ũndũ ũngĩ mwega harĩ mũndũ gũkũ mũhuro
wa riũa ũkĩrĩte kũrĩa na kũnyua na gũkena; nĩ agĩrĩirũo gũkorũo na gĩkeno rĩrĩa araruta wĩra na
kĩyo matukũ-inĩ make ma gũtũũra muoyo, marĩa Kĩhoti amũheaga mũhuro wa riũa.

16 Nĩ nderutanĩirie na ngoro yakwa kũgĩa na ũũgĩ na kwĩrorera maũndũ mothe marĩa marekĩka
thĩinĩ wa thĩ, nginya nĩ ndoragwo nĩ toro mũthenya na ũtukũ. 17 Ngĩcoka ngĩĩciria ũhoro wa wĩra
wothe wa Kĩhoti, na ngĩmenya atĩ andũ matingĩhota gũtaũkĩrũo nĩ ũndũ ũrĩa wĩkĩkaga mũhuro
wa riũa. O na andũ mangĩgeria atĩa, matingĩhota gũtaũkĩrũo nĩguo. O na mangiuga atĩ marĩ na
ũũgĩ na atĩ no mahote kũmenya, matingĩhota o na atĩa gũtaũkĩrũo nĩguo.

KOHELETHU 9

1 Nĩ ũndũ ũcio ngĩĩcũrania maũndũ macio mothe ngĩona atĩ arĩa athingu na arĩa ogĩ, hamwe na
mawĩra mao, marĩ moko-inĩ ma Kĩhoti. Andũ matimenyaga ũhoro wa wendo na rũmena rũrĩa
rwarĩ kuo mbere yao. 2 Othe makoragwo nĩ mũthia o ũmwe, mũndũ ũrĩa mũthingu na ũrĩa
mwaganu, ũrĩa mwega na ũrĩa mwamũre o na ũrĩa ũtarĩ mwamũre, arĩa marutaga magongona na
arĩa matarutaga magongona. Mũndũ ũrĩa mwega atariĩ o ta ũrĩa mwĩhia; ũrĩa wĩhĩtaga mwĩhĩtwa
atariĩ o ta ũrĩa ũtahiũhaga kwĩhĩta mwĩhĩtwa. 3 Ũyũ nĩ ũndũ wa kĩeha wĩkĩkaga mũhuro wa riũa:
Tondũ andũ othe makoragwo nĩ mũthia o ũmwe, ngoro cia andũ o nacio nĩ ciyũire maũndũ
moru; na ngoro ciao ikoragwo na ũgũrũki hĩndĩ ĩrĩa marĩ muoyo, magacoka magakua!

4 Nĩ kũrĩ kĩĩrĩgĩrĩro harĩ mũndũ wothe ũrĩ gatagatĩ-inĩ ka arĩa marĩ muoyo, tondũ nĩ kaba ngui ĩrĩ
muoyo gũkĩra mũrũthi mũkuũ. 5 Tondũ arĩa marĩ muoyo nĩ moĩ atĩ nĩ magaakua, no arĩa makuĩte
gũtirĩ ũndũ moĩ, o na gũtirĩ uumithio macokaga kuona, nĩ gũkorũo maticokaga kũririkanwo rĩngĩ.

1201




6 Ningĩ wendo wao na rũmena rwao na ũiru wao nĩ ithirĩte, na gũtirĩ itemi makoragwo narĩo harĩ
maũndũ marĩa mekagwo mũhuro wa riũa.

7 Thiĩ, ũrĩe irio ciaku ũkenete, na ũnyue ndibei yaku ũcanjamũkĩte ngoro, nĩ gũkorũo Kĩhoti nĩ
akenetio nĩ mawĩra maku. 8 Nguo ciaku irokoragwo irĩ cia rangi mwerũ hĩndĩ ciothe, na
ndũkanage kwĩhaka maguta mũtwe. 9 Kenagĩra ũtũũro hamwe na mũtumia waku ũcio wendete,
matukũ-inĩ mothe ma ũtũũro waku wa tũhũ marĩa Kĩhoti akũheete mũhuro wa riũa, matukũ
maku mothe ma tũhũ, tondũ rĩu nĩrĩo igai rĩaku ũtũũro-inĩ o na wĩra-inĩ waku mũritũ ũrĩa
wĩtungumanagia naguo mũhuro wa riũa. 10 Ũndũ o wothe ũrĩonaga wa gwĩka na guoko gwaku,
wĩkage na hinya waku wothe, tondũ gũtirĩ wĩra kana mĩbango kana ũmenyo o na kana ũũgĩ thĩinĩ
wa Mbĩrĩra kũrĩa werekeire.

11 Nĩ nyonete ũndũ ũngĩ mũhuro wa riũa, atĩ ti hĩndĩ ciothe arĩa marĩ ihenya mahootanaga
ihenya-inĩ, kana arĩa marĩ hinya makahootana mbaara-inĩ, ningĩ ti hĩndĩ ciothe arĩa ogĩ monaga
irio, o na ti hĩndĩ ciothe arĩa moĩ maũndũ magĩaga na ũtonga, na ti hĩndĩ ciothe arĩa marĩ na
ũmenyo magaacagĩra, tondũ ihinda na maũndũ materĩgĩrĩirũo makoraga andũ othe. 12 Nĩ
gũkorũo mũndũ ndamenyaga ihinda rĩake. O ta ũrĩa thamaki inyitagwo nĩ neti njũru nacio nyoni
ikanyitwo nĩ mũtego, no taguo ariũ a andũ manyitagwo nĩ ihinda rĩa thĩna, rĩrĩa rĩamakora
materĩgĩrĩire.

13 Ningĩ nĩ ndonire ũndũ ũyũ wĩgiĩ ũũgĩ mũhuro wa riũa—na ũkĩngenia: 14 Kwarĩ na itũũra
inini rĩtaarĩ na arũme aingĩ thĩinĩ warĩo; na mũthamaki warĩ na hinya akĩrĩũkĩrĩra
akĩrĩthiũrũrũkĩria na agĩaka thingo nene cia kũrĩrigicĩria. 15 Thĩinĩ warĩo kwarĩ na mũndũ
mũthĩni no aarĩ mũũgĩ, nake akĩhonokia itũũra rĩu nĩ ũndũ wa ũũgĩ wake. No gũtirĩ mũndũ
wacokire kũririkana mũndũ ũcio mũthĩni. 16 Na niĩ ngiuga atĩrĩ: ‗Ũũgĩ nĩ mwega gũkĩra hinya;
ĩndĩ ũũgĩ wa mũndũ mũthĩni nĩ ũnyararagwo, na ciugo ciake itiathĩkagĩrũo.‘

17 Kaba gwathĩkĩra ciugo cia arĩa ogĩ handũ hahoreire gũkĩra inegene rĩa mũndũ ũrĩa wathanaga
gatagatĩ-inĩ ka irimũ.

18 Ũũgĩ nĩ mwega gũkĩra matharaita ma mbaara, ĩndĩ mũndũ ũmwe tu mwĩhia no athũkie
maũndũ maingĩ mega.

KOHELETHU 10

1 O ta ũrĩa ngi nguũ itũmaga maguta manungi wega manunge ũũru na marute mũhũyũ, no taguo
ũrimũ mũnini ũthũkagia ũũgĩ na riri.

1202





2 Ngoro ya mũndũ mũũgĩ ĩĩ guoko-inĩ gwake kwa ũrĩo, no ngoro ya mũndũ ũrĩa mũkĩgu ĩrĩ
guoko-inĩ gwake kwa ũmotho.

3 Njĩra-inĩ o yothe mũndũ mũkĩgu athiagĩra, ndakoragwo na wĩcirio, na nĩ atũmaga mũndũ o
wothe amenye atĩ we nĩ mũkĩgu.

4 Roho wa mũndũ ũrĩa ũrathana ũngĩgũũkĩrĩra, ndũkehere handũ haku, nĩ gũkorũo wĩnyihia nĩ
ũhooragĩria mehia manene.

5 Nĩ kũrĩ ũndũ nyonete mũhuro wa riũa ũrehaga mĩtangĩko, mahĩtia marĩa mekagwo nĩ arĩa marĩ
na ũnene:

6 Andũ arĩa akĩgu maigagwo kũndũ gũtũũgĩru kwĩ riri, nao andũ arĩa atongu magaikara kũndũ
gũtarĩ gũtũũgĩru.

7 Nĩ nyonete ndungata igĩthiĩ ikuuĩtwo nĩ mbarathi, nao anene magĩthiĩ magũrũ o ta ndungata.

8 Mũndũ ũrĩa wenjaga irima no agũe thĩinĩ warĩo; na mũndũ ũrĩa ũmomoraga rũthingo rwa ihiga
no arũmwo nĩ nyoka.

9 Mũndũ ũrĩa wenjaga mahiga no agurario nĩmo, nake mũndũ ũrĩa watũraga ndungu no akorũo
ũgwati-inĩ nĩ ũndũ wacio.

10 Ithanwa rĩngĩkorũo rĩrĩ ituhu na mũndũ age kũrĩnoora, angĩbatara kũhũthĩra hinya mũingĩ. No
ũũgĩ nĩ ũteithagia kũrehe ũgaacĩru.

11 Nyoka ĩngĩrũma mũndũ ĩtanathuuthĩrũo-rĩ, ũndũ ũcio ndũngĩkorũo na ũguni harĩ mũndũ ũcio
ũrĩ na ũũgĩ wa gũthuuthĩra.

12 Ciugo cia kanua ka mũndũ ũrĩa mũũgĩ nĩ itũmaga etĩkĩrĩke, no iromo cia kĩrimũ nĩcio
cikĩanangaga. 13 Ciugo cia mbere iria ciumaga kanua-inĩ gakĩo nĩ cia ũrimũ, nacio ciugo cia
mũthia nĩ cia ũgũrũki mũtheri. 14 Ĩndĩ kĩrimũ gĩthiaga o na mbere kwaria.

Mũndũ ndamenyaga ũndũ ũrĩa ũkaahaanĩka; nũũ ũngĩkĩhota kũmwĩra ũndũ ũrĩa ũgooka thutha
wake?

15 Wĩra mũritũ wa mũndũ ũrĩa mũkĩgu nĩ ũmũnogagia, nĩ gũkorũo o na ndamenyaga njĩra ya
gũthiĩ thĩinĩ wa itũũra.

16 Bũrũri nĩ ũkoragwo na thĩna hĩndĩ ĩrĩa mũthamaki waguo arĩ mwana, nao anene aguo
makambĩrĩria ndĩa yao o rũcinĩ.

17 Kũrathimwo nĩ bũrũri hĩndĩ ĩrĩa mũthamaki waguo arĩ mũrũ wa andũ marĩ igweta, na anene
aguo marĩaga ihinda rĩrĩa rĩagĩrĩire nĩguo magĩe na hinya, no ti marĩĩo.

1203



18 Mĩitĩrĩro ya nyũmba nĩ ĩcuhaga tondũ wa ũgũũta mũnene, nayo nyũmba nĩ yuraga tondũ wa
moko kũregera.

19 Mũgate ũthondekagwo nĩguo ũrehe mĩtheko, nayo ndibei nĩ ĩcanjamũraga ũtũũro; no mbeca
nĩ ihingagia mabataro mothe.

20 Ndũkanarume mũthamaki nginya meciria-inĩ maku, na ndũkanarume andũ arĩa atongu ũrĩ
rumu-inĩ yaku ya toro; nĩ gũkorũo kanyoni no gatware mũgambo, kana kĩũmbe kĩrĩ na mathagu
gĩcokere ũndũ ũrĩa uugĩtwo.

KOHELETHU 11

1 Ikia mũgate waku igũrũ rĩa maĩ maingĩ, tondũ thutha wa matukũ maingĩ nĩ ũkaawona rĩngĩ.

2 Gaĩra andũ mũgwanja rwĩga rwao o na wa kanana o nake rwake, nĩ gũkorũo ndũĩ thĩna ũrĩa
ũrĩũka thĩinĩ wa thĩ.

3 Matu mangĩiyũra maĩ, nĩ moiragia mbura igũrũ rĩa thĩ; na mũtĩ ũngĩgũa mwena wa mũhuro
kana mwena wa rũgongo, handũ harĩa mũtĩ ũcio wagũa noho ũkomaga.

4 Mũndũ ũrĩa ũroraga rũhuho ndakaahanda mbeũ, na ũrĩa ũroraga matu ndakaagetha.

5 O ta ũrĩa ũtamenyaga ũrĩa roho ũrutaga wĩra mahĩndĩ-inĩ ma mwana ũrĩa ũrĩ thĩinĩ wa nda ya
mũtumia mũritũ, no taguo ũtangĩmenya wĩra wa Kĩhoti, o ũcio wĩkaga maũndũ mothe.

6 Handaga mbeũ ciaku rũcinĩ na ndũkarekage guoko gwaku kũhurũke nginya hwaĩ-inĩ; tondũ
ndũĩ nĩ ĩrĩkũ ĩkaagĩra, kana nĩ ĩno kana nĩ ĩyo ĩngĩ, kana hihi cierĩ nĩ ikaagĩra.

7 Ũtheri nĩ mwega, na nĩ ũndũ wa kũiguithia maitho wega kuona riũa. 8 Tondũ mũndũ angĩtũũra
mĩaka mĩingĩ, nĩ agĩrĩirũo kũmĩkenera yothe. Ĩndĩ nĩ abatiĩ kũririkana atĩ matukũ ma nduma no
makorũo marĩ maingĩ; maũndũ mothe marĩa marĩũka nĩ ma tũhũ.

9 Kenaga, wee mwanake ũyũ, rĩrĩa ũrĩ mũnyinyi, na ũrekage ngoro yaku ĩkene matukũ-inĩ maku
ma wĩthĩ. Rũmagĩrĩra njĩra cia ngoro yaku na ũthiage kũrĩa maitho maku makwerekeria; no
ũmenye atĩ Kĩhoti nĩ agaagũciirithia nĩ ũndũ wa maũndũ macio mothe. 10 Nĩ ũndũ ũcio eheria
mĩtangĩko ngoro-inĩ yaku, na weherie maũndũ moru mwĩrĩ-inĩ waku, tondũ ũnyinyi o na wĩthĩ nĩ
cia tũhũ.

1204






KOHELETHU 12

1 Nĩ ũndũ ũcio, ririkanaga Mũkũũmbi matukũ-inĩ maku ma wĩthĩ, kamũira matukũ ma ũũru
moke, nayo mĩaka ĩkinye rĩrĩa ũkoiga atĩrĩ: ―Kaĩ ndikenagio nĩyo-ĩĩ!‖; 2 riũa na ũtheri na mweri
o na njata itanagĩa nduma, na matu matanacoka thutha wa mbura kuura; 3 mũthenya ũrĩa arangĩri
a nyũmba mainainaga, na arũme arĩa marĩ hinya makainama, na andũ-a-nja magatiga gũthĩa nĩ
ũndũ wa gũkorũo marĩ anini, na airĩtu arĩa macũthagĩrĩria ndirica-inĩ makona nduma; 4 rĩrĩa
mĩrango ya gũthiĩ barabara-inĩ ĩkoragwo ĩhingĩtwo, rĩrĩa mũgambo wa gĩthĩi ũnyihaga, rĩrĩa
mũndũ okĩragio nĩ mũgambo wa nyoni, na airĩtu othe a nyĩmbo makaga kũiguĩka wega. 5 Ningĩ
mũndũ agetigĩra kũndũ gũtũũgĩru, na gũgakorũo na maũndũ ma gwĩkĩra andũ guoya barabara-
inĩ. Na mũtĩ wa mũrothi ũkaruta kĩro, na ndaahi ĩgekururia ĩgĩthiĩ, na itunda rĩrĩa rĩarahũraga
mĩĩto ya kũrĩa rĩgatumũka, tondũ mũndũ arathiĩ nyũmba yake ĩrĩa egũtũũra ihinda iraya nao arĩa
maracakaya makarũmanĩrĩra barabara-inĩ; 6 mũkanda wa betha ũtaneherio, na mbakũri ya
thahabu ĩtanahehenjeka, na ndigithũ ĩrĩa ĩrĩ itherũkĩro-inĩ rĩa maĩ ĩtanakua, na kũgũrũ gwa
kũgucia maĩ irima-inĩ gũtanoinĩkanga. 7 Naruo rũkũngũ rũcoke tĩri-inĩ, o kũrĩa ruoimire, na roho
ũcoke kũrĩ Kĩhoti o ũcio waũheanire.

8 ―Nĩ tũhũ mũtheri!‖ ũguo nĩguo mũrutani ekuuga. ―Maũndũ mothe nĩ ma tũhũ.‖

9 Mũrutani to kũũhĩga aarĩ mũũgĩ, no nĩ aarutaga andũ hĩndĩ ciothe maũndũ marĩa oĩ, na nĩ
eecũranagia na agathuthuria mũno nĩgetha acokanĩrĩrie thimo nyingĩ. 10 Mũrutani nĩ aacaririe
nĩguo one ciugo njega na andĩke ciugo itarĩ na mahĩtia cia ũhoro wa ma.

11 Ciugo cia andũ arĩa ogĩ itariĩ ta mĩcengi, na ciugo ciao icokanĩrĩirio itariĩ ta mĩcumarĩ
ĩhũũrĩirũo ĩkarũma wega; ciumĩte harĩ mũrĩithi ũmwe. 12 Ha ũhoro ũngĩ ũkĩrĩte maũndũ macio,
reke ngũtaare mũrũ wakwa: Gũthondeka mabuku maingĩ gũtirĩ mũthia, na kũmathoma mũno nĩ
kũnogagia mwĩrĩ.

13 Thutha wa maũndũ mothe kũiguo, kĩrĩkĩrĩro kĩa ũhoro nĩ gĩkĩ: Wĩtigĩre Kĩhoti na wathĩkagĩre
maathani make, nĩ gũkorũo gwĩka ũguo nĩ kũhingia maũndũ mothe marĩa mũndũ agĩrĩirũo nĩ
gwĩka. 14 Tondũ Kĩhoti nĩ agaatuĩra ũndũ o wothe wĩkĩtwo, nginya ũndũ o wothe mũhithe,
woneke kana nĩ mwega kana nĩ mũũru.

RWĨMBO RWA SOLOMONI 1

1 Rwĩmbo rũrĩa rwega mũno, rwa Solomoni:

2 ―Nĩ aamumunye na mamumunya ma kanua gake,

1205





Nĩ gũkorũo njĩra ciaku cia kuonania wendo nĩ njega gũkĩra ndibei.

3 Mũtararĩko wa maguta maku nĩ mwega.

Rĩĩtwa rĩaku rĩhaana ta maguta manungi wega maitanĩrĩirio.

Nĩkĩo airĩtu makwendete.

4 Nĩ tũthiĩ nawe; nĩ tũteng‘ere.

Mũthamaki nĩ andonyetie rumu ciake cia thĩinĩ!

Nĩ tũkene na tũcanjamũke twĩ hamwe nawe.

Njĩra ciaku cia kuonania wendo-rĩ, nĩ tũcigaathĩrĩrie gũkĩra ndibei.

Marĩ na gĩtũmi kĩega gĩa gũkwenda.

5 Inyuĩ airĩtu a Yahrushalayim, niĩ ndĩ mũirũ, no ndĩ mũthaka,

O ta hema cia Kedari, o ta itambaya cia hema ya Solomoni.

6 Mũtigaikare o mũndorete atĩ tondũ ndĩ mũirũ,

Tondũ riũa nĩ rĩnjinĩte.

Ariũ a maitũ nĩ maandakarĩire;

Makĩndua wa kũroraga mĩgũnda ya mĩthabibũ,

No mũgũnda wakwa wa mĩthabibũ nĩ ndaũtiganĩirie.

7 Ta njĩĩra, wee nyendete mũno,

Kũrĩa ũrĩithagia rũũru rwaku,

Kũrĩa ũcitwaraga ikahurũke mũthenya gatagatĩ.

Nĩ kĩĩ kĩngĩgĩtũma ngorũo ndariĩ ta mũtumia ũhumbĩrĩtwo na gĩcungi

Gatagatĩ-inĩ ka ndũũru cia arata aku?‖

8 ―Wee mũthaka mũno harĩ andũ-a-nja, angĩkorũo ndũĩ,

Thiĩ ũrũmĩrĩre makinya ma rũũru

Na ũrĩithie tũũri twaku hakuhĩ na hema cia arĩithi.‖

1206


 9 ―Mwendwa wakwa, ngũkũhaanania na mbarathi ya mũgoma ĩrĩ ngaari-inĩ cia mbarathi cia
Firauni.

10 Makai maku nĩ mathaka marĩ na mathaga,

O na ngingo yaku ĩgathakara ĩrĩ na mĩgathĩ ya ciũma.

11 Nĩ tũgũgũthondekera mathaga ma thahabu

Magemetio na betha.‖

12 ―Hĩndĩ ĩrĩa mũthamaki aikarĩte thĩ metha-inĩ yake,

Maguta makwa marutaga mũtararĩko wamo mwega.

13 Harĩ niĩ-rĩ, mwendwa wakwa atariĩ ta mondo ya manemane marĩ na mũtararĩko mwega

Arĩ gatagatĩ ka nyondo ciakwa ũtukũ wothe.

14 Mwendwa wakwa atariĩ ta kĩmanjĩka kĩa mahũa ma mũhanuni harĩ niĩ

Kĩrĩ gatagatĩ-inĩ ka mĩgũnda ya mĩthabibũ ya Eni-gedi.‖

15 ―Atĩrĩrĩ, ũrĩ mũthaka, wee mwendwa wakwa.

Atĩrĩrĩ, ũrĩ mũthaka. Maitho maku nĩ ta ma ndutura.‖

16 ―Atĩrĩrĩ, ũrĩ mũthaka, wee mwendwa wakwa, na ũrĩ mwega.

Ũrĩrĩ witũ ũkoragwo nyeki-inĩ ĩrĩa nduru.

17 Mĩratho ya nyũmba itũ nĩ mĩtarakwa,

Mĩitĩrĩro itũ nĩ mĩtĩ ya mĩthengera.

RWĨMBO RWA SOLOMONI 2

1 ―Niĩ ndĩ ihũa rĩa Sharon,

Ndĩ ihũa rĩa itoka rĩa mĩkuru-inĩ.‖

2 ―O ta ihũa rĩa itoka gatagatĩ-inĩ ka mĩigua

No taguo mwendwa wakwa atariĩ gatagatĩ-inĩ ka airĩtu.‖

1207




 3 ―O ta mũtĩ wa ĩpũ gatagatĩ-inĩ ka mĩtĩ ya mũtitũ,

No taguo mwendwa wakwa atariĩ gatagatĩ-inĩ ka anake.

Nĩ ndĩrerirĩria mũno gũikara thĩ kĩĩruru-inĩ gĩake,

Na itunda rĩake nĩ rĩrĩ mũrĩo ngĩrĩcama.

4 Nĩ aandonyirie nyũmba ya iruga,

Na bendera yake igũrũ rĩakwa yarĩ wendo.

5 Njanjamũrai na keki cia thabibũ nyũmithie;

Mũũhe matunda ma ĩpũ nĩguo ngĩe na hinya,

Tondũ ndĩ mũcuce nĩ wendo.

6 Guoko gwake kwa ũmotho kũrĩ rungu rwa mũtwe wakwa,

Nakuo guoko gwake kwa ũrĩo gũkahĩmbĩria.

7 Inyuĩ airĩtu a Yahrushalayim, nĩ ndamwĩhĩtithia

Na thiya na thwariga cia mũgoma cia gĩthaka:

Mũtikagerie gũũkĩria kana kwarahũra wendo thĩinĩ wakwa nginya ũrĩĩyarahũra guo mwene.

8 Nĩ ndĩraigua mũgambo wa mwendwa wakwa!

Atĩrĩrĩ, nĩwe ũyũ ũroka,

ararũũga irĩma, agatũrũhĩra tũrĩma-inĩ.

9 Mwendwa wakwa atariĩ ta thiya, atariĩ ta gathwariga.

Nĩwe ũũrĩa, arũgamĩte thutha wa rũthingo rwitũ,

Akĩĩrorera ndirica-inĩ,

Agĩcũthĩrĩria mĩanya-inĩ ya ndirica.

10 Mwendwa wakwa nĩ arĩtie, akanjĩra atĩrĩ:

‗Ũkĩra, mwendwa wakwa,

Wee mwendwa wĩ thaka yakwa, ũkĩraa tũthiĩ nawe.

11 Tarora wone! Hĩndĩ ya heho nĩ thiru.

1208


Mbura nĩ ĩkĩĩte na ĩgathira.

12 Mahũa nĩ macanũkĩte bũrũri-inĩ,

Ihinda rĩa gũceha nĩ ikinyu,

Na rwĩmbo rwa ndirahũgĩ nĩ rũraiguĩka bũrũri-inĩ witũ.

13 Mũkũyũ nĩ wĩruhĩtie ngũyũ iria ciambaga kwĩruha;

Mĩthabibũ nĩ ĩrutĩte kĩro na ĩkaruta mũtararĩko wayo.

Ũkĩra, mwendwa wakwa, na ũũke.

Wee thaka yakwa, ũka tũthiĩ nawe.

14 Wee gatutura gakwa ũrĩ kũu mĩĩgitio-inĩ ya ndũmba ya ihiga,

Kũu mĩĩgitio-inĩ ya kĩharũrũka,

Reke nguone na njigue mũgambo waku,

Tondũ mũgambo waku nĩ mwega na wee wĩ mũthaka.‘‖

15 ―Tũnyitĩrei mbwe,

Tũbwe tũrĩa tũthũkangagia mĩgũnda ya mĩthabibũ,

Tondũ mĩgũnda itũ ya mĩthabibũ nĩ ĩrutĩte kĩro.‖

16 ―Mwendwa wakwa nĩ wakwa na niĩ ndĩ wake.

Nĩ kũrĩithia ararĩithia kũu mahũa-inĩ ma itoka.

17 Nginya rĩrĩa mũthenya ũrĩĩrura na ciĩruru ibuĩrie,

Hũndũka na ihenya, wee mwendwa wakwa,

O ta thiya kana thwariga nyanake irĩma-inĩ cia Betheri.

RWĨMBO RWA SOLOMONI 3

1 ―Ũtukũ ndĩ ũrĩrĩ-inĩ wakwa,

1209





Nĩ ndacaragia ũcio ngoro yakwa ĩnyotagĩra nyendete,

Ndamũcaririe, no ndiamuonire.

2 Nĩ ngũũkĩra thiĩ ngorũre itũũra-inĩ;

Barabara-inĩ na ihaaro-inĩ cia mũingĩ,

Reke ngacarie ũcio ngoro yakwa yendete.

Ndamũcaririe, no ndiamuonire.

3 Arangĩri arĩa maathiũrũrũkaga itũũra-inĩ nĩ maanyonire.

Ngĩmoria atĩrĩ, ‗Nĩ munyoneire ũcio ngoro yakwa ĩnyoteire nyendete?‘

4 Rĩrĩa ndamahĩtũkire o ũguo,

Ngĩona ũcio ngoro yakwa yanyoteire nĩ rwendo.

Ngĩmũnyita, na ndiamũrekirie

O nginya ngĩmũtonyia nyũmba ya maitũ,

Rumu-inĩ ya thĩinĩ ya ũcio woohire nda ya kũnjiara.

5 Inyuĩ airĩtu a Yahrushalayim, nĩ ndamwĩhĩtithia

Na thiya na thwariga cia mũgoma cia gĩthaka:

Mũtikagerie gũũkĩria kana kwarahũra wendo thĩinĩ wakwa nginya ũrĩĩyarahũra guo mwene.‖

6 ―Nũũ ũyũ ũroka kuuma werũ-inĩ atariĩ ta itugĩ cia ndogo,

Arĩ na mũtararĩko wa manemane na ũbani,

Na mĩtutu yothe ĩrĩa ĩnungaga wega ya mũhũũri biacara?‖

7 ―Haiyaĩĩĩ!

Nĩ gĩtanda gĩa Solomoni.

Gĩthiũrũrũkĩirio nĩ arũme mĩrongo ĩtandatũ makaraũ,

Kuuma harĩ arũme arĩa marĩ hinya a Isiraeli,

8 Othe marĩ na rũhiũ rwa njora,

Othe nĩ njorua cia mbaara,

1210


O ũmwe wao arĩ na rũhiũ rwake rwa njora mwena-inĩ

Nĩguo mamũgitĩre kuuma harĩ imakania cia ũtukũ.‖

9 ― Mũthamaki Solomoni nĩethondekeire ngarĩ ya mbarathi ya ita akĩhũthĩra mĩtĩ ya Lebanoni.

10 Aathondekire itugĩ ciayo na betha,

Mĩĩtiiro yayo akĩmĩthondeka na thahabu.

Handũ ha gũikarĩra hathondeketwo na ndigi cia rangi wa papũ;

Thĩinĩ kĩagemirio na njĩra ya wendo

wa aarĩ a Yahrushalayim.‖

11 ―Umai, inyuĩ airĩtu a Zayuni,

Mwĩrorerei Mũthamaki Solomoni

Ehumbĩte thũmbĩ ya ũhiki ĩrĩa aathondekeirũo nĩ nyina

Mũthenya ũrĩa aahikanirie,

Mũthenya ũrĩa ngoro yake yarĩ na gĩkeno.‖

RWĨMBO RWA SOLOMONI 4

1 ―Mũtiũke mwĩyonere!

Kaĩ wĩ mũthaka-ĩĩ mwendwa wakwa!

Maitho maku matariĩ ta ma ndutura mahumbĩrĩtwo nĩ njuĩrĩ ciaku njogothe.

Njuĩrĩ yaku ĩtariĩ ta rũũru rwa mbũri

Rũgĩikũrũka rumĩte irĩma-inĩ cia Gileadi.

2 Magego maku matariĩ ta rũũru rwa ng‘ondu o rĩrĩ ciarĩkia kwenjwo

Iria ciakorũo ciarĩkia gũthambio,

1211






Ciothe irĩ na mahatha,

Na gũtirĩ o na ĩmwe ĩkoretwo ĩthatĩte.

3 Mĩromo yaku ĩtariĩ ta kauthi gatune,

Na ciugo ciaku nĩ njagĩrĩru mũno.

O ta gĩcunjĩ gĩa itunda rĩa ikomamanga

No taguo makai maku mahaana, mahumbĩrĩtwo nĩ ikundo cia njuĩrĩ yaku njogothe.

4 Ngingo yaku ĩtariĩ ta nyũmba ndaya na igũrũ ya Daudi,

Ĩrĩa ya kũigwo matharaita.

O ĩyo ĩcuuragio ngo ngiri ĩmwe,

Ngo ciothe cia arũme arĩa njamba.

5 Nyondo ciaku cierĩ itariĩ ta tũũri twĩrĩ twa thiya,

Tũmahatha twa thiya,

rĩrĩa tũramuramura mahũa-inĩ ma itoka.‖

6 ―Mũthenya ũtanarura na ciĩruru itanabuĩria,

Nĩ ngwĩkinyia kĩrĩma-inĩ kĩa manemane

Na thiĩ karĩma-inĩ ka ũbani.‖

7 ―Wĩ mũthaka biũ ũkanyoroka, wee mwendwa wakwa,

Ndũrĩ na kameni o na kanini.

8 Ũka tũthiĩ nawe tuume Lebanoni, wee mũhiki wakwa,

Ũka tũthiĩ nawe tuume Lebanoni.

1212







Ikũrũka kuuma gacũmbĩrĩ ka Amana,

Kuuma gacũmbĩrĩ ga Seniri, gacũmbĩrĩ ka Herimoni,

Kuuma imamo-inĩ cia mĩrũthi, kuuma irĩma-inĩ cia ngarĩ.

9 Nĩ ũtahĩte ngoro yakwa ũkamĩthuthanga, we kairĩtu ka maitũ, o wee mũhiki wakwa,

Nĩ ũnyunĩire ritho rimwe tu ũgacucanga ngoro yakwa ĩgathira biũ,

Nginya na karengereri kamwe tu ka ngingo yaku, nĩ ũmĩcucĩĩte biũ.

10 We kairĩtu ka maitũ, o wee mũhiki wakwa, wendani waku kaĩ nĩ mwega-ĩ!

Wendani waku nĩ ũkĩrĩte ndibei,

Na mũtararĩko wa maguta maku nĩ mwega gũkĩra mahuti o mothe marĩa manungi wega!

11 Iromo ciaku, wee mũhiki wakwa, nĩ ta magua magĩtatia ũũkĩ.

Ũũkĩ na iria ikoragwo nguruĩ-inĩ ya rũrĩmĩ rwaku,

Na mũtararĩko wa nguo ciaku no ta mũtararĩko wa Lebanoni.

12 Mwarĩ wa maitũ, o ũcio mũhiki wakwa, atariĩ ta mũgũnda mũirigĩre,

Gĩthima kĩirigĩre, o ta itherũkĩro rĩa maĩ ihingĩrĩrie.

13 Thuuna ciaku nĩ mũgũnda mũthaka wa makomamanga

O ũcio ũrĩ na matunda marĩa mega mũno, na mũhanuni hamwe na mĩmera ya nado,

14 Mũmera wa nado na mahũa ma nyeki-inĩ, karamathi na mũndarathini,

Na mĩthemba yothe ya mĩtĩ ya ũbani, manemane, na thubiri,

Hamwe na mahuti mothe manungi wega marĩa mega mũno.

15 Wee wĩ itherũkĩro rĩa maĩ rĩa mũgũnda, gĩthima kĩa maĩ matheru,

Na tũrũũĩ tũratherera kuuma Lebanoni.

1213






16 Arahũka, wee rũhuho rwa mwena wa rũgongo;

Ingĩra, wee rũhuho rwa mwena wa mũhuro.

Hurutanĩrai kũu mũgũnda-inĩ wakwa.

Reke mũtararĩko waguo ũhunje.‖

―Reke mwendwa wakwa oke mũgũnda-inĩ wake

Arĩe matunda maguo marĩa mega mũno.‖

RWĨMBO RWA SOLOMONI 5

1 ―Nĩ ndaingĩra mũgũnda wakwa,

Mwarĩ wa maitũ, o wee mũhiki wakwa.

Nĩ njoete manemane makwa na mahuti makwa marĩa manungaga wega.

Nĩ ndĩte magua makwa o na ũũkĩ wakwa;

Nĩ nyuĩte ndibei yakwa o na iria rĩakwa.‖

―Rĩai, inyuĩ arata akwa arĩa nyendete!

Nyuai na mũrĩĩo nĩ wendo!‖

2 ―Ndĩ toro, no ngoro yakwa ndĩkomete.

Nĩ ndĩraigua mũgambo wa mwendwa wakwa akĩringaringa mũrango!

‗Hingũrĩra, wee mwarĩ wa maitũ, mwendwa wakwa,

gatutura gakwa, o wee wakwa ũtathahĩtio!

Nĩ gũkorũo mũtwe wakwa nĩ ũihũgĩtio nĩ ime,

Nacio ikundo cia njuĩrĩ ciakwa ikaihũgio nĩ ireera rĩa ũtukũ.‘

3 Nĩ ndutĩte kanjũ yakwa.

1214






Hihi no mũhaka ndĩmĩĩhumbe rĩngĩ?

Nĩ ndĩĩthambĩte magũrũ.

Ngũkĩmahaka gĩko rĩngĩ atĩa?

4 Mwendwa wakwa aingĩririe guoko gwake kamwanya-inĩ ka mũrango,

Nayo ngoro yakwa ĩroka o ĩgĩkundũka nĩ ũndũ wake.

5 Na niĩ ndĩrokĩra kũhingũrĩra mwendwa wakwa;

Moko makwa marataatagia manemane,

Nacio ciara ciakwa igataatia maguta ma manemane

Nyitĩro-inĩ cia konji.

6 Ndĩrahingũrĩra mwendwa wakwa,

No mwendwa wakwa nĩ areherete, nĩ arathiĩte.

Nĩ ndĩrorirũo nĩ hinya hĩndĩ ĩyo araririe.

Ndĩramũcaria, no ndinamuona.

Ndĩramwĩta, no ndananjĩtĩka.

7 Arangĩri arĩa marathiũrũrũkaga itũũra maranyona.

Marahũũra, na marandihia.

Arangĩri a thingo marandunya neti yakwa ya kwĩhumbĩra mũtwe .

8 Inyuĩ aarĩ aya a Yahrushalayim, nĩ ndamwĩhĩtithia:

Mũngĩona mwendwa wakwa,

Mwĩrei atĩ ndĩ mũcuce nĩ wendo.‖

9 ―Mwendwa waku-rĩ, akĩrĩte mwendwa ũngĩ o wothe atĩa,

Wee thaka ĩno harĩ andũ-a-nja othe?

1215





Mwendwa waku-rĩ, akĩrĩte mwendwa ũngĩ o wothe atĩa,

Atĩ nĩkĩo ũratwĩhĩtithia mwĩhĩtwa ta ũcio?‖

10 ―Mwendwa wakwa nĩ mwerũ na agatunĩha;

Akoragwo ekũũranĩte harĩ arũme ngiri ikũmi.

11 Mũtwe wake nĩ thahabu, thahabu ĩrĩa njega mũno.

Mĩkũmba ya njuĩrĩ ciake ĩtariĩ ta mathangũ manyitanu ,

Nĩ njirũ o ta ihuru.

12 Maitho make matariĩ ta ma ndutura irĩ tũrũũĩ-inĩ twa maĩ,

Ta mathambĩtio na mwĩtha,

Magagĩkorwo mahandĩtwo na mũhandĩre ũrĩa mwagĩrĩru wega.

13 Makai make matariĩ ta kamũgũnda ka mahuti manungi wega,

Hĩba cia mahuti marĩ na mũtararĩko mwega.

Iromo ciake nĩ mahũa ma itoka, itaatagia maguta ma manemane.

14 Ciara ciake cia moko nĩ ta ngome cia thahabu, igemetio na tũhiga tũrĩa twĩtagwo thumarati.

Nda yake ĩhana mũguongo mũnyorokie ũhumbĩrĩtwo na safia.

15 Mĩthimo yake nĩ itugĩ cia mahiga ma goro ciĩkĩrĩtwo makinya-inĩ ma thahabu ĩrĩa njega
mũno.

Maũthĩ make atariĩ ta irĩma cia Lebanoni, arũngarĩte o ta mĩtarakwa yakuo.

16 Kanua gake karĩ mũrĩo mũno!

Wee! Maũndũ mothe mamwĩgiĩ nĩ ma kwĩrirĩrio.

1216







Inyuĩ aarĩ aya a Yahrushalayim, ũcio nĩwe mwendwa wakwa, ũcio nĩwe nyendete.‖

RWĨMBO RWA SOLOMONI 6

1 ―Mwendwa waku athiire kũ,

Wee mũthaka mũno harĩ andũ-a-nja?

Mwendwa waku ahũndũkire athiĩ na kũ?

Nĩ tũmũcarie tũrĩ hamwe nawe.‖

2 ―Mwendwa wakwa athiire mũgũnda-inĩ wake,

Tũmĩgũnda-inĩ twa mahuti marĩa manungaga wega,

Athiire kũrĩĩra kũu mĩgũnda-inĩ

Na gũtua mahũa ma itoka.

3 Niĩ ndĩ wa mwendwa wakwa,

Nake mwendwa wakwa nĩ wakwa.

Nĩ kũrĩĩra arĩyagĩra kũu mahũa-inĩ ma itoka.‖

4 ―Wee mwendwa wakwa, ũthakarĩte-ĩĩ! O ta Tiriza,

Wagĩrĩte o ta Yahrushalayim,

Na ũrĩ wa kũgegania o ta mbũtũ cia ita ithiũrũrũkĩirie bendera ciacio.

5 Hũgũra maitho maku ũtige kũndora,

Tondũ maitho maku nĩ mandooragia.

Njuĩrĩ yaku ĩtariĩ ta rũũru rwa mbũri

Rũgĩikũrũka ruumĩte irĩma-inĩ cia Gileadi.

6 Magego maku matariĩ ta rũũru rwa ng‘ondu

Iria ciakorũo ciarĩkia gũthambio,

1217





Ciothe irĩ na mahatha,

Na gũtirĩ o na ĩmwe ĩthatĩte.

7 O ta gĩcunjĩ gĩa itunda rĩa ikomamanga

No taguo makai maku mahaana, mahumbĩrĩtwo nĩ ikundo njogothe cia njuĩrĩ yaku.

8 No gũkorũo na aka 60 a mũthamaki

Na thuriya 80

O na airĩtu aingĩ thingi matangĩtarĩka.

9 Ĩndĩ ũmwe nowe gatutura gakwa, o ũcio wakwa ũtarĩ kameni.

Nowe mũirĩtu wa nyina.

Nĩwe gĩtũnio kĩa ũcio wamũciarire.

Aarĩ mamuonire, makĩmũrathima;

Aka a mũthamaki na thuriya mamuonaga, makamũgaathĩrĩria.

10 ‗Nũũ ũcio ũkengaga ta ũtheri wa rũcinĩ gũgĩkĩa,

Agathakara ta mweri ũrĩ mũgima,

Agakenga ta ũtheri wa riũa,

Na agakorũo arĩ wa kũgegania ta mbũtũ cia ita ithiũrũrũkĩirie bendera ciacio?‘‖

11 ―Nĩ ndaikũrũkire mũgũnda-inĩ wa njũgũ karanga

Nĩgetha ngone mĩmera ĩrĩa yamerete mũkuru-inĩ,

Ngarore kana mũthabibũ nĩ wathundũrĩte,

Kana mĩtĩ ya mĩkomamanga nĩ yarutĩte kĩro.

12 O na itanamenya,

Merirĩria makwa nĩ maandwarĩte o ta

Ngaari cia mbarathi cia Aminadibu.‖

1218




13 ―Coka, coka, wee Mũshulami!

Coka, coka,

Nĩgetha tũkwĩrorere!‖

―Nĩ kĩĩ gĩtũmaga mwĩrorere Mũshulami?‖

―Atariĩ ta ikundi igĩrĩ cia mbũtũ!‖

RWĨMBO RWA SOLOMONI 7

1 ―Kaĩ magũrũ maku nĩ mathaka marĩ iratũ-inĩ ciaku-ĩ,

Wee mũirĩtu ũyũ mũtĩĩku wa mũrũ wa mũthamaki!

Ngathĩkanĩrio cia ciero ciaku itariĩ ta mathaga, nĩ ta

wĩra wa mũturi njorua.

2 Mũkonyo waku nĩ ta kabakũri ga gĩthiũrũrĩ na gatingĩtingiara ndibei ningĩrĩrie.

Nda yaku nĩ ta hĩba ya ngano,

Ĩthiũrũrũkĩirio nĩ mahũa ma itoka.

3 Nyondo ciaku cierĩ itariĩ ta tũũri twĩrĩ twa thiya,

Tũmahatha twa thiya.

4 Ngingo yaku ĩtariĩ ta nyũmba ndaya na igũrũ yakĩtwo na mĩguongo.

Maitho maku mahaana ta tũria twa kũrĩithĩria thamaki twa Heshiboni,

Hakuhĩ na kĩhingo kĩa Bathi-rabimu.

Iniũrũ rĩaku rĩtariĩ ta nyũmba ndaya na igũrũ ya Lebanoni,

Ĩrĩa ĩng'etheire Dameski.

5 Mũtwe waku ũhaana ta Karimeli, o ũguo ũgũikarĩire.

1219






Na njuĩrĩ ciaku itariĩ ta ndigi cia rangi wa papũ.

Mũthamaki nĩ akenagio mũno nĩ njuĩrĩ yaku thaka na ndaihu.

6 Kaĩ ũrĩ mũthaka-ĩ, ningĩ ũrĩ mwega

Gũkĩra maũndũ mothe marĩa marehaga gĩkeno, wee rwendo rũrũ!

7 Kĩrũgamo gĩaku nĩ ta mũtĩ wa mũkĩndũ,

Nacio nyondo ciaku itariĩ ta imanjĩka cia thabibũ.

8 Ndoigire atĩrĩ, ‗Nĩ ngũhamba mũtĩ wa mũkĩndũ

Nĩguo ndue mĩahũ yaguo ya matunda.‘

Nyondo ciaku irohaana ta imanjĩka cia thabibũ,

Mĩheehũ yaku ĩkorũo na mũtararĩko o ta matunda ma ĩpũ,

9 Nayo karakara yaku ĩhaane ta ndibei ĩrĩa njega biũ ya mwendwa wakwa.‖

―Ĩmerũke wega,

Ĩnyũrũrũkĩre iromo cia arĩa makomete mambie kwaria.

10 Niĩ ndĩ wa mwendwa wakwa,

Nake nĩ niĩ ahĩahĩagĩra.

11 Ũka, wee mwendwa wakwa,

Nĩ tũthiĩ gĩthaka-inĩ;

Nĩ tũthiĩ tũkararĩrĩre icagi-inĩ.

12 Nĩ tũũkĩre rũcinĩ tene tũthiĩ mĩgũnda-inĩ ya mĩthabibũ

Tũkarore kana mũthabibũ nĩ ũthundũrĩte,

Tũrore kana nĩ ũrutĩte mahũa,

Kana mĩkomamanga ĩrĩ na thuuna.

1220





Kũu nĩkuo ngũkuoneria wendo wakwa.

13 Mandarĩki nĩ marutaga mũtararĩko wamo;

Mĩrango-inĩ itũ kũrĩ mĩthemba yothe ya matunda marĩa mega.

Marĩa ma mũtuano o na marĩa ma tene

Nĩ ngũigĩire, wee mwendwa wakwa.

RWĨMBO RWA SOLOMONI 8

1 ―Na arĩ korũo ũhaana ta mũrũ wa maitũ,

O ũcio woongire nyondo cia maitũ!

Hĩndĩ ĩyo, ingĩgũkora nja no ngũmumunye,

Na gũtirĩ mũndũ ũngĩnyarara.

2 Hĩndĩ ĩyo no ngũtongorie;

Ingĩgũtonyia thĩinĩ wa nyũmba ya maitũ,

Nake andute.

Ingĩkũhe ndibei ĩĩkĩrĩtwo mahuti maranunga wega ũnyue,

Ngũhe ngogoyo ya ikomamanga rĩakwa.

3 Guoko gwake kwa ũmotho kũngĩkorũo rungu rwa mũtwe wakwa,

Nakuo guoko gwake kwa ũrĩo kũũhĩmbĩrie.

4 Inyuĩ aarĩ aya a Yahrushalayim, nĩ ndamũthaitha:

Mũtikagerie gũũkĩria kana kwarahũra rwendo thĩinĩ wakwa nginya arĩarahũra we mwene.‖

5 ―Nũũ ũyũ ũrambata kuuma werũ-inĩ,

1221







Etiiranĩtie na mwendwa wake?‖

―Rungu rwa mũtĩ wa ĩpũ nĩho ndakwarahũrire.

Hau nĩho maitũguo aanyitĩirũo nĩ ruo agĩgũciara.

Ũcio wagũciarire-rĩ, hau nĩho aanyitĩirũo nĩ ruo rwa gũciara.

6 Njiga ngoro-inĩ yaku o ta mũhũũri,

O ta mũhũũri guoko-inĩ gwaku,

Nĩ gũkorũo wendo ũrĩ hinya o ta gĩkuũ,

Na ũiru ũgakĩaga tha o ta Mbĩrĩra.

Makara maguo nĩ marĩa maraakana, makarĩrĩmbũka mwaki ũrakana ũtekũhoreka.

7 Maĩ marahũyũka matingĩhota kũhoria wendo,

Kana kĩguũ kĩa njũũĩ kĩhote kũũthereria.

O na mũndũ angĩruta ũtonga ũrĩa wothe ũrĩ thĩinĩ wa nyũmba yake nĩ ũndũ wa wendo,

No kũnyararũo ũngĩnyararũo biũ.‖

8 ―Tũrĩ na mwarĩ wa maitũ mũnini,

Na ndarĩ nyondo.

Tũgeeka atĩa nĩ ũndũ wa mwarĩ wa maitũ

Mũthenya ũrĩa akoorio?‖

9 ―Angĩkorũo we nĩ rũthingo,

Tũngĩaka karũthingo ka betha igũrũ rĩake,

No angĩkorũo we nĩ mũrango,

Tũngĩamũhingĩrĩria na rũbaũ rwa mũtarakwa.‖

10 ―Niĩ ndĩ rũthingo,

Nacio nyondo ciakwa itariĩ ta nyũmba ndaya na igũrũ.

Nĩ ũndũ ũcio, maitho-inĩ make niĩ nduĩkĩte

1222



O ta mũndũ wendekete akona wega.

11 Solomoni aarĩ na mũgũnda wa mĩthabibũ Baali-hamoni.

Akĩĩhokera mũgũnda ũcio wa mĩthabibũ andũ a kũũmenyagĩrĩra.

O ũmwe wao aamũtwaragĩra icunjĩ ngiri cia betha kuumana na maciaro maguo.

12 Niĩ ndĩ na mũgũnda wakwa wa mĩthabibũ, na nĩ wakwa.

Icunjĩ icio ngiri cia betha nĩ ciaku, wee Solomoni,

Na icunjĩ magana merĩ nĩ cia arĩa mamenyagĩrĩra maciaro maguo.‖

13 ―Atĩrĩrĩ wee ũikaraga mĩgũnda-inĩ,

Arata nĩ marenda kũigua maathĩkĩre mũgambo waku.

Reke o na niĩ ndĩũigue.‖

14 ―Hiũha, wee mwendwa wakwa,

Na ũteng‘ere o ta thiya

Kana gathwariga

Irĩma-inĩ cia mahuti marĩa manungaga wega.‖

ISAIYA 1

1 Gĩkĩ nĩ kĩoneki kĩrĩa Isaiya mũrũ wa Amozu oonire gĩkoniĩ Yahuda na Yahrushalayim matukũ-
inĩ ma Uzia, Jothamu, Ahazu, na Hezekia, athamaki a Yahuda:

2 Wee igũrũ ta thikĩrĩria, o nawe thĩ ta tega gũtũ,

Nĩ gũkorũo Yahweh oigĩte ũũ:

―Nĩ nderete ariũ na makaneneha,

No o nĩ manemeire.

3 Ndegwa nĩ ĩmenyaga ũrĩa wamĩgũrire,

O na ndigiri nĩ ĩmenyaga mũharatĩ wa mwene yo;

1223




No Isiraeli ndanjũĩ,

Andũ akwa matikoragwo na ũtaũku.‖

4 Kaĩ rũrĩrĩ rũrũ rwĩhia rwĩ na haaro-ĩ,

Andũ matitikĩte mahĩtia,

Rũciaro rwa andũ oru, ciana ciĩthahĩtie!

Nĩ matigĩte Yahweh;

Makaagĩra Ũrĩa Mwamũre wa Isiraeli gĩtĩo;

O na makamũhutatĩra.

5 Nĩ ha hangĩ mũgũkĩgũthwo mwathiĩ na mbere kũrema?

Mũtwe wothe nĩ mũrũaru,

Na ngoro yothe nĩ ndwaru.

6 Kuuma ikinya rĩa kũgũrũ nginya mũtwe, gũtirĩ handũ hatarĩ harwaru.

Mũrĩ na nguraro na irema na ironda itarĩ njohe

—Nacio itirigitĩtwo kana ikohwo kana ikororoyio na maguta.

7 Bũrũri wanyu nĩ ũtuĩkĩte kũndũ gũtiganĩrie.

Matũũra manyu magacinwo na mwaki.

Andũ a kũngĩ matharĩkagĩra bũrũri wanyu mwĩroreire.

Ũtariĩ ta bũrũri mwanangĩku ũng‘aũranĩtio nĩ andũ a kũngĩ.

8 Mwarĩ wa Zayuni atigĩtwo ta gĩthũnũ kĩrĩ mũgũnda-inĩ wa mĩthabibũ,

O ta kanyũmba karĩ mũgũnda-inĩ wa rũkiri,

O ta itũũra rĩthiũrũrũkĩirio nĩ thũ.

9 Tiga nĩ ũrĩa Yahweh mũnene wa ita aatũtigĩirie matigari manini ma andũ,

Tũngĩatuĩkire o ta Sodomu,

Na tũhaane o ta Gomora.

10 Iguai kiugo kĩa Yahweh, inyuĩ athani arĩa ahinyanĩrĩria a Sodomu.

1224


Tegai matũ mũigue watho wa Kĩhoti witũ, inyuĩ andũ a Gomora.

11 ―Magongona marĩa mũndutagĩra maingĩ-rĩ, marĩ na ũguni ũrĩkũ harĩ niĩ?‖ ũguo nĩguo
Yahweh ekũũria.

―Nĩ njiganĩtie magongona manyu ma njino ma ndũrũme na maguta ma nyamũ iria irĩithĩtio wega,

Na ndikenagĩra thakame ya tũtegwa na ya tũgondu o na ya mbũri.

12 Rĩrĩa muoka mbere yakwa-rĩ,

Nũũ ũkoragwo amwĩrĩte mũũke,

Mũgoka kũranga nja ciakwa?

13 Tigai gũcoka kũrehe magongona mangĩ ma tũhũ ma mũtu.

Ũbumba wanyu nĩ kĩndũ kĩrĩ magigi harĩ niĩ.

Tũrũgamo twa mweri, thabatũ, gwĩtana igomano

—Ndingĩhota gũkirĩrĩria ũhũthĩri wanyu wa mahinya ma ũgo hamwe na igomano cianyu njũru.

14 Nĩ thũũrĩte tũrũgamo twanyu twa mweri o hamwe na ciathĩ cianyu.

Maũndũ macio nĩ matuĩkĩte mũrigo harĩ niĩ;

Nĩ nogetio nĩ kũmakirĩrĩria.

15 Na hĩndĩ ĩrĩa mwatambũrũkia moko manyu na igũrũ,

Nĩ hithaga maitho makwa kuuma harĩ inyuĩ.

O na mwahoya mahoya maingĩ,

Ndithikagĩrĩria;

Moko manyu maiyũire thakame.

16 Mwĩthambei, mwĩtheriei;

Eheriai ciĩko cianyu njũru ndige gũciona;

Tigai gwĩka maũndũ moru.

17 Mwĩrutei gwĩka maũndũ mega, caragiai kĩhooto,

Rũngagai ũrĩa ũhinyanagĩrĩria,

1225


Tetagĩrai ihooto cia mwana wa ngoriai,

Na mũtetagĩre mũtumia wa ndigwa.‖

18 ―Rĩu ũkai, rekei tũciire,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

―O na angĩkorũo mehia manyu matunĩhĩte o ta gakarakũ,

Nĩ megũtherio mahaane o ta mbarabu;

O na angĩkorũo matunĩhĩte o ta thakame,

Nĩ mekwerũha o ta guoya wa ng‘ondu.

19 Angĩkorũo nĩ mũrĩkoragwo mwĩhaarĩirie gũthikĩrĩria,

Nĩ mũrĩrĩaga indo iria njega cia bũrũri.

20 No mwarega na mũreme,

Mũkaaniinwo na rũhiũ rwa njora,

Nĩ gũkorũo kanua ka Yahweh nĩko koigĩte ũguo.‖

21 Kaĩ itũũra rĩĩhokeku rĩtuĩkĩte o ta mũmaraya-ĩ!

Kĩhooto kĩaiyũire thĩinĩ warĩo;

Ũthingu watũũraga thĩinĩ warĩo,

No rĩu nĩ oragani marĩ kuo.

22 Betha yaku ĩtuĩkĩte gĩko,

Nayo ndibei yaku ĩgatukanio na maĩ.

23 Anene aku nĩ maremete na makagĩa thiritũ na aici.

Othe nĩ mendete ihaki na mahanyũkanagia na iheo.

Matituagĩra ciana itarĩ maithe na kĩhooto,

Na ciira wa mũtumia wa ndigwa ndũkinyaga harĩ o.

24 Nĩ ũndũ ũcio Mwathi, Yahweh mũnene wa ita,

Ũrĩa ũrĩ Hinya wa Isiraeli, ekuuga ũũ:

―Hĩ! Nĩ ngeyeherania na thũ ciakwa,

1226


Na ndĩĩrĩhĩrie harĩ thũ ciakwa.

25 Nĩ ngeerekeria guoko gwakwa harĩ wee,

Nĩ ngaatheria gĩko gĩaku ta arĩ na thabuni,

Na njeherie gĩko gĩaku gĩothe.

26 Nĩ ngaacokia atuanĩri ciira aku o ta ũrĩa kwarĩ kĩambĩrĩria-inĩ.

Na ataarani aku o ta ũrĩa kwarĩ kĩambĩrĩria-inĩ.

Thutha ũcio nĩ ũgeetagwo Itũũra rĩa Ũthingu, Taũni Njĩhokeku.

27 Zayuni ĩgaakũũrũo na kĩhooto,

Nao andũ a kuo arĩa magaacoka, makũũrũo na ũthingu.

28 Andũ arĩa aremi na arĩa ehia makaaniinwo hamwe,

Na arĩa matigĩte Yahweh nĩ magaathira biũ.

29 Nĩ gũkorũo nĩ magaaconoka nĩ ũndũ wa mĩgandi ĩrĩa werirĩirie,

Nawe nĩ ũgaaconoka nĩ ũndũ wa mĩgũnda ĩrĩa wathuurire.

30 Nĩ tondũ ũgaatuĩka o ta mũgandi ũrĩ na mathangũ marahooha,

Na ũtuĩke o ta mũgũnda ũtarĩ maĩ.

31 Mũndũ ũrĩa ũrĩ hinya agaatuĩka o ta ndigi mbuthũkangu cia ũguta,

Naguo wĩra wake ũtuĩke thandĩ;

We na wĩra wake makaahĩa hamwe,

Gũtigaakorũo mũndũ wa kũhoria mwaki ũcio.‖

ISAIYA 2

1 Ũndũ ũyũ nĩguo Isaiya mũrũ wa Amozu oonire wĩgiĩ Yahuda na Yahrushalayim:

2 Ihinda-inĩ rĩa mũthia rĩa matukũ,

Kĩrĩma kĩa nyũmba ya Yahweh

1227




Nĩ gĩkaahandwo kĩrũmĩte wega igũrũ rĩa tũcũmbĩrĩ twa irĩma,

Na nĩ gĩgaatũũgĩrio igũrũ rĩa tũrĩma,

Na kũu nĩkuo ndũrĩrĩ ciothe igaathiaga.

3 Na ikundi nyingĩ cia andũ nĩ igaathiĩ na ciuge atĩrĩ:

―Ũkai, nĩ twambatei kĩrĩma-inĩ kĩa Yahweh,

Tũthiĩ nyũmba-inĩ ya Kĩhoti wa Jakubu.

Nake nĩ arĩtũrutaga ũhoro wĩgiĩ njĩra ciake,

Na ithuĩ tũgeragĩre tũcĩra-inĩ twake.‖

Nĩ gũkorũo watho nĩ ũkooima Zayuni,

Na kiugo kĩa Yahweh kiume Yahrushalayim.

4 Nake nĩ agaatuithania ciira gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ

Na arũnge maũndũ harĩ ikundi nyingĩ cia andũ.

Nao nĩ magatura hiũ ciao cia njora ituĩke hiũ cia mĩraũ

Na matimũ mao matuĩke hiũ cia gũceha.

Rũrĩrĩ rũtikoera rũrĩrĩ rũrĩa rũngĩ rũhiũ rwa njora,

O na matikeruta mbaara rĩngĩ.

5 Inyuĩ nyũmba ya Jakubu, ũkai,

Nĩ tũthiĩrei ũtheri-inĩ wa Yahweh.

6 Nĩ gũkorũo nĩ ũtiganĩte na andũ aku nyũmba ya Jakubu,

Tondũ nĩ marũmĩtie mĩtugo ya mwena wa Irathĩro;

Mekaga maũndũ ma ũgo o ta Afilisti,

Na matumaga ndũgũ na ciana cia andũ a kũngĩ.

7 Bũrũri wao ũiyũire betha na thahabu,

Na mĩthithũ yao ndĩngĩtarĩka.

Bũrũri wao ũiyũire mbarathi,

1228


Na ngaari ciao cia mbarathi itingĩtarĩka.

8 Bũrũri wao ũiyũire mĩhianano itarĩ kĩene ya kũhoywo.

Mainamagĩrĩra wĩra wa moko mao ene,

Indo iria mathondekete na ciara ciao.

9 Kwoguo mũndũ ainamagĩrĩra, ageconorithia,

Nawe ndũngĩmarekera.

10 Ingĩrai thĩinĩ wa rwaro rwa ihiga na mwĩhithe rũkũngũ-inĩ

Nĩ ũndũ wa marakara ma kũguoyohia ma Yahweh

Na riri wake mũnene.

11 Maitho ma mũndũ ũrĩa mwĩtĩi nĩ magaaconorithio,

Na mwĩtũũgĩrio wa andũ nĩ ũkaainamanio.

Yahweh nowe wiki ũgaatũũgĩrio mũthenya ũcio.

12 Nĩ gũkorũo mũthenya ũcio nĩ wa Yahweh mũnene wa ita.

Ũgooka igũrũ rĩa ũrĩa wothe mwĩtĩi na ũrĩa wĩtũũgagĩria,

Igũrũ rĩa mũndũ wothe, ũrĩa mũtũũgĩru o na kana ũrĩa mwĩnyihia,

13 Igũrũ rĩa mĩtarakwa yothe ya Lebanoni ĩrĩa ĩtũũgĩrĩte na ĩkaneneha mũno

Na igũrũ rĩa mĩgandi yothe ya Bashani,

14 Igũrũ rĩa irĩma ciothe iria itũũgĩrĩte

Na igũrũ rĩa tũrĩma tuothe tũrĩa tũraya na igũrũ,

15 Igũrũ rĩa nyũmba yothe ndaya na igũrũ na rũthingo o ruothe rũrĩ na ũgitĩri,

16 Igũrũ rĩa meri ciothe cia Tarishishi

Na igũrũ rĩa tũtarũ tũrĩa tuothe twĩriragĩrio.

17 Mwĩtĩo wa mũndũ nĩ ũgaaconorithio,

Na mwĩtũũgĩrio wa andũ ũinamanio.

Yahweh nowe wiki ũgaatũũgĩrio mũthenya ũcio.

1229


18 Mĩhianano ya kũhoywo itarĩ kĩene nĩ ĩkahukio ĩthire biũ.

19 Na andũ nĩ makaaingĩra ngurunga-inĩ cia ndwaro cia mahiga

Na maingĩre marima-inĩ marĩa marĩ na thĩ,

Nĩ ũndũ wa marakara ma kũguoyohia ma Yahweh

Na riri wake mũnene,

Rĩrĩa akaarahũka nĩgetha atũme thĩ ĩthingithe nĩ kĩmako.

20 Mũthenya ũcio mũndũ nĩ akoya mĩhianano yake ĩtarĩ kĩene ya betha na ya thahabu

Ĩyo ethondekeire nĩgetha amĩinamagĩrĩre

Na amĩikie kũrĩ huko na huhu

21 Nĩguo aingĩre marima marĩa marĩ ndwaro-inĩ cia mahiga

Na mĩatũka-inĩ ya ndũmba cia mahiga,

Nĩ ũndũ wa marakara ma kũguoyohia ma Yahweh

Na riri wake mũnene,

Rĩrĩa akaarahũka nĩgetha atũme thĩ ĩthingithe nĩ kĩmako.

22 Nĩguo mũteithĩke, tigai kwĩhoka mũndũ,

O ũcio mĩhũmũ yake ĩrĩ o hau maniũrũ-inĩ make.

Nĩ kĩĩ kĩngĩtũma mwĩcirie ũhoro wake?

ISAIYA 3

1 Na rĩrĩ, Mwathi, Yahweh mũnene wa ita,

Nĩ ekweherereria Yahrushalayim na Yahuda ũteithio wao wothe o hamwe na kĩrĩa gĩothe
kĩmatiiragĩrĩra,

Ũteithio wothe wa mũgate na maĩ,

2 Mũndũ ũrĩ hinya na njamba ya ita,

1230




Mũtuanĩri ciira na mũnabii, mũragũri na mũthuri wa Kĩama,

3 Mũnene wa andũ 50, mũndũ mũtĩĩku, na mũtaarani,

Mũndũ mũgo ũrĩa mũũgĩ na mũndũ mũgo njorua.

4 Nĩ ngaatua imwana anene ao,

Nao magaathagwo nĩ andũ matarĩ na mũrũgamo.

5 Andũ nĩ makaahinyanĩrĩria,

O mũndũ na ũrĩa ũngĩ.

Kahĩĩ gakaaruma mũthuri mũkũrũ,

Nake ũrĩa ũtarĩ igweta aremere ũrĩa ũheetwo gĩtĩo.

6 O mũndũ nĩ akaanyita mũrũ wa nyina thĩinĩ wa nyũmba ya ithe na amwĩre:

―Wee ũrĩ na kabuuti—tuĩka mwathi witũ.

Rũgamĩrĩra hĩba ĩno ya matigari maya manangĩtwo.‖

7 No we mũthenya ũcio nĩ akaarega oige:

―Niĩ ndigũtuĩka wa kũmuoha ironda;

Ndirĩ na irio o na kana nguo thĩinĩ wa nyũmba yakwa.

Mũtikandue mwathi wa andũ aya.‖

8 Nĩ gũkorũo Yahrushalayim nĩ ĩhĩngĩkĩte,

Na Yahuda ĩkagũa,

Tondũ kũgerera ciugo na ciĩko ciao nĩ mareganĩte na Yahweh;

Magakorũo marĩ aremi maitho-inĩ make marĩ riri.

9 Mothiũ mao nĩ monanagia ũrĩa matariĩ,

Na makonania mehia mao ta Sodomu;

Matigeragia kũmahitha.

Kaĩ marĩ na haaro-ĩ, nĩ gũkorũo o ene nĩ mereheire mwanangĩko!

10 Ĩra arĩa athingu atĩ maũndũ mao nĩ makaagĩra;

1231


Nĩ magaatugwo nĩ ũndũ wa ciĩko iria mekaga.

11 Kaĩ mũndũ ũrĩa mũũru arĩ na haaro-ĩ!

Nĩ agaakorwo nĩ gĩcanjama,

Tondũ maũndũ marĩa ekĩte na moko make no mo ageekwo!

12 Ha ũhoro wa andũ akwa-rĩ, arũgamĩrĩri ao a wĩra nĩ mamahinyagĩrĩria,

Nao mathagwo nĩ andũ-a-nja.

Andũ akwa, atongoria anyu nĩ matũmaga mwangange,

Na magatũma muume njĩra-inĩ cianyu.

13 Yahweh nĩ arahũkĩte nĩguo atuanĩre;

Nĩ arũgamĩte nĩguo atuĩre ikundi cia andũ ituĩro.

14 Yahweh nĩ agaatuĩra athuri na anene a andũ ake.

―Nĩ mũcinĩte mũgũnda wa mĩthabibũ,

Na kĩrĩa mũiyĩte kuuma kũrĩ athĩni kĩrĩ thĩinĩ wa nyũmba cianyu.

15 Nĩ kĩĩ gĩtũmaga mũhehenje andũ akwa

Na mũgathĩa mothiũ ma andũ arĩa athĩni tĩri-inĩ?‖ Ũguo nĩguo Mwathi, Yahweh mũnene wa ita
ekũũria.

16 Yahweh oigĩte atĩrĩ: ―Tondũ aarĩ a Zayuni nĩ etĩi,

Mathiaga mambararĩtie ngingo ciao na igũrũ, o na makagĩa na uuhi

wa maitho, na magathiĩ magĩkinyaga na raarĩ,

Makĩgambagia njingiri iria irĩ thũng‘wa-inĩ ciao,

17 Yahweh nĩ akaarehera aarĩ acio a Zayuni ironda ruototia-inĩ rwa mĩtwe yao,

Na Yahweh amaguũrie nguo moneke njaga ciao.

18 Mũthenya ũcio Yahweh nĩ akeeheria ũthaka wa bangiri ciao,

Tũtama twa kuoha njuĩrĩ na mathaga marĩa meyunĩte ta mweri,

19 Mindira, bangiri, na tũtama twa kũhumbĩra ũthiũ,

1232


20 Itambaya cia mũtwe, bangiri cia magũrũ, na mĩcibi,

Cuba cia maguta manungi wega na ithitũ cia kwĩgemia,

21 Mbete cia ciara o na icũhĩ cia maniũrũ,

22 Kanjũ iria ciĩkĩragwo hĩndĩ ya gĩathĩ, nguo ndaya cia igũrũ, tũbuuti, na ibeti,

23 Icicio cia kwĩrora o na nguo cia gatani,

Iremba na tũtama twa kũhumbĩra ũthiũ.

24 Handũ ha maguta ma balisamu, gũgaakorũo na mũnungo wa kĩndũ kĩbuthu;

Handũ ha mũcibi, gũkorũo na mũkwa;

Handũ ha njuĩrĩ thondeke wega, gũkorũo na kĩhara;

Handũ ha nguo ya goro, gũkorũo na nguo ya ikũnia;

Na handũ ha ũthaka gũkorũo na kĩrema gĩa gũcinwo na ruoro.

25 Arũme anyu makaaniinwo na rũhiũ rwa njora,

Na arũme anyu arĩa marĩ hinya maniinĩrũo mbaara-inĩ.

26 Ihingo ciakuo nĩ igaacakaya na inyitwo nĩ kĩeha,

Nake mũka ũcio mũtĩganĩrie, agaaikara thĩ tĩri-inĩ nĩ ũndũ wa kĩeha.‖

ISAIYA 4

1 Na mũthenya ũcio atumia mũgwanja nĩ makaanyita mũndũrũme ũmwe mamwĩre atĩrĩ:

―Tũrĩrĩaga mũgate witũ ithuĩ ene

Na twĩhumbage nguo citũ ithuĩ ene;

Ĩndĩ twĩtĩkĩrie twĩtanagio na rĩĩtwa rĩaku

Nĩguo gĩconoko gitũ gĩtweherere.‖

2 Kĩrĩa Yahweh agaatũma gĩthundũke mũthenya ũcio nĩ gĩgaakorũo kĩrĩ gĩthaka na kĩrĩ na riri, na
maciaro ma bũrũri ũcio magaakorũo marĩ mwĩraho na ũthaka wa andũ arĩa magaakorũo
matigarĩte thĩinĩ wa Isiraeli. 3 Ũrĩa wothe ũgaakorũo atigarĩte thĩinĩ wa Zayuni, agatigara thĩinĩ

1233




wa Yahrushalayim nĩ ageetwo mwamũre, arĩa othe magaakorũo Yahrushalayim mandĩkĩtwo atĩ
nĩ a gũtũũra muoyo.

4 Rĩrĩa Yahweh agaathambia gĩko kĩa aarĩ a Zayuni na atherie ũiti wa thakame thĩinĩ wa
Yahrushalayim akĩhũthĩra roho wa ituĩro na roho wa gũcina, 5 ningĩ Yahweh nĩ agaatũma igũrũ
rĩa Kĩrĩma gĩa Zayuni gĩothe na igũrũ rĩa kũrĩa igomano ciakĩo ciĩkagĩrũo kũgĩe na itu na ndogo
mũthenya, na rũrĩrĩmbĩ rũnene rwa mwaki rũmũrĩke ũtukũ; tondũ igũrũ rĩa riri ũcio wothe nĩ
gũgaakorũo na handũ ha kwĩgitia. 6 Na nĩ gũgaakorũo na gĩthũnũ gĩa kũrehe kĩĩruru nĩ ũndũ wa
ũrugarĩ mũthenya, na handũ ha kũũrĩra na kwĩgitia ihuhũkanio na mbura.

ISAIYA 5

1 Rekei nyinĩre mwendwa wakwa

Rwĩmbo rwĩgiĩ mwendwa wakwa na mũgũnda wake wa mĩthabibũ.

Mwendwa wakwa aarĩ na mũgũnda wa mĩthabibũ kũndũ kũnoru hakuhĩ na kĩrĩma.

2 Nake akĩũcimba na akĩeheria mahiga marĩa maarĩ kuo.

Akĩũhanda mũthabibũ ũrĩa mwega ũciaraga thabibũ ndune,

Gatagatĩ-inĩ kaguo agĩaka nyũmba ndaya na igũrũ,

Na thĩinĩ waguo akĩenja kĩhihĩro kĩa ndibei ihiga-inĩ.

Agĩtũũra erĩgagĩrĩra ũciare thabibũ,

No guo ũgĩciara thabibũ cia gĩthaka theri.

3 ―Rĩu inyuĩ aikari a Yahrushalayim na andũ a Yahuda,

Tuai ciira gatagatĩ-inĩ gakwa na mũgũnda ũcio wakwa wa mĩthabibũ.

4 Nĩ atĩa ũngĩ ingĩekire mũgũnda ũcio wakwa wa mĩthabibũ

Ũrĩa itarĩ ndeka?

Rĩrĩa nderĩgagĩrĩra ũciare thabibũ-rĩ,

Nĩ kĩĩ gĩatũmire ũciare thabibũ cia gĩthaka theri?

5 Rĩu kĩrekei ndĩmwĩre

1234




Ũrĩa ngeeka mũgũnda ũcio wakwa wa mĩthabibũ:

Ngeeheria rũgiri rwaguo,

Na ũcinwo ũhĩe.

Tharie rũthingo rwaguo rwa ihiga,

Naguo ũrangarangwo.

6 Ngaatũma ũkorũo ũrĩ mwanangĩku;

Ndũgaacehwo kana ũrĩmwo.

Naguo ũmerererũo nĩ ria na ihinga cia mĩigua,

Na njathe matu matikanauurĩrie mbura o na hanini.

7 Nĩ gũkorũo mũgũnda ũcio wa mĩthabibũ wa Yahweh mũnene wa ita nĩ nyũmba ya Isiraeli;

Nao andũ a Yahuda nĩo mũgũnda ũrĩa eendete.

Aatũire erĩgagĩrĩra kĩhooto,

No rĩrĩ, wagi wa kĩhooto nĩguo warĩ kuo;

Aatũũire erĩgagĩrĩra ũthingu,

No rĩrĩ, kĩrĩro kĩa mĩtangĩko nĩkĩo kĩarĩ kuo.‖

8 Kaĩ andũ arĩa manyitithanagia nyũmba ĩmwe na ĩrĩa ĩngĩ marĩ na haaro-ĩ!

Na arĩa manyitithanagia mũgũnda ũmwe na ũrĩa ũngĩ

Nginya hakaga handũ rĩngĩ

Na mũgaikara mũrĩ oiki thĩinĩ wa bũrũri!

9 Yahweh mũnene wa ita nĩ ehĩtĩte ngĩiguaga na matũ

Atĩ o na gũtuĩka nyũmba nyingĩ nĩ nene na thaka,

Igaatuĩka kĩndũ gĩa kũguoyohia,

Na gũtirĩ mũndũ ũgaaikara kuo.

10 Tondũ ĩĩka ikũmi cia mũgũnda wa mĩthabibũ igaaciara gĩthimi kĩmwe tu kĩa mbathi,

Na mbegũ gĩthimi kĩmwe kĩa homeri iciare gĩthimi kĩmwe tu kĩa eba.

1235


11 Kaĩ andũ arĩa mokĩraga rũcinĩ tene manyue njohi marĩ na haaro-ĩ,

Arĩa matukagĩrĩrũo gũkagĩa nduma nginya marĩrĩĩo nĩ ndibei!

12 Nĩ makoragwo na kĩnanda kĩa mũgeeto o na kĩnanda kĩa ndigi,

Manyanga, mũtũrirũ, na ndibei maruga-inĩ mao;

Ĩndĩ matiĩciragia ũhoro wa ciĩko cia Yahweh,

O na mationaga wĩra wa moko make.

13 Kwoguo andũ akwa magaatwarũo ithamĩrio

Nĩ ũndũ wa kwaga ũmenyo;

Andũ ao arĩa marĩ riri nĩ makaahũta,

Nao andũ ao othe mang‘are nĩ ũndũ wa nyota.

14 Nĩ ũndũ ũcio Mbĩrĩra nĩ ĩyararamĩtie

Na nĩ yathamĩtie kanua kayo gothe;

Na ũgemu wake, andũ ake arĩa marĩ inegene, na arĩĩu ake

Hatarĩ nganja nĩ magaaikũrũka thĩinĩ wayo.

15 Nake mũndũ nĩ akaanyihio,

Mũndũ nĩ agaaconorithio,

Na maitho ma mũndũ ũrĩa mwĩtĩi nĩ magaaconorithio.

16 Yahweh mũnene wa ita nĩ agaatũũgĩrio nĩ ũndũ wa ituĩro rĩake;

El, Ũrĩa Mwamũre, nĩ akeeyonania atĩ nĩ mwamũre kũgerera ũthingu.

17 Natuo tũgondu tũkaarĩaga o ta tũrĩ kũrĩa tũrĩithagio;

Nao ageni makaarĩaga irio cia kũndũ gũtiganĩrie kwa nyamũ iria irĩithĩtio wega.

18 Kaĩ andũ arĩa makururagia mahĩtia mao na mĩkwa ya maheeni marĩ na haaro-ĩ!

Na magakururia mehia mao na mĩkwa ya tũkaari twa gũkururio;

19 Arĩa moigaga atĩrĩ: ―Rekei ahĩkahĩke wĩra wake;

Rekei ũũke na ihenya nĩgetha tũwone.

1236


Rekei muoroto wa Ũrĩa Mwamũre wa Isiraeli ũhinge

Nĩgetha tũũmenye!‖

20 Kaĩ andũ arĩa moigaga atĩ ũndũ mwega nĩ mũũru na ũndũ mũũru nĩ mwega marĩ na haaro-ĩ!

Arĩa makũũranagia nduma na ũtheri, na ũtheri na nduma,

Arĩa mekĩraga kĩndũ kĩrũrũ ithenya rĩa kĩndũ kĩrĩ cama, na kĩndũ kĩrĩ cama ithenya rĩa kĩndũ
kĩrũrũ!

21 Kaĩ andũ arĩa ogĩ maitho-inĩ mao ene

Na magakorũo na ũtaũku maitho-inĩ mao ene marĩ na haaro-ĩ!

22 Kaĩ andũ arĩa njorua harĩ kũnyua ndibei

Na arĩa ogĩ harĩ gũtukania njohi marĩ na haaro-ĩ!

23 Arĩa meheragĩria mũndũ ũrĩa mwaganu mahĩtia nĩ ũndũ wa ihaki

Arĩa maimaga mũndũ ũrĩa mũthingu kĩhooto!

24 Tondũ wa ũguo, o ta ũrĩa rũrĩrĩmbĩ rwa mwaki rũcinaga mahuti

Na nyeki nyũmũ ĩgekũnja ĩrĩ mwaki-inĩ,

Mĩĩri yao nĩ kũbutha ĩkaabutha,

Na kĩro kĩao kĩhurunjũke o ta mũtutu,

Tondũ nĩ maareganire na watho wa Yahweh mũnene wa ita

Na makĩagĩra gĩtĩo kiugo kĩa Ũrĩa Mwamũre wa Isiraeli.

25 Nĩkĩo marakara ma Yahweh makanaga kwerekera andũ ake,

Na nĩ agaatambũrũkia guoko gwake harĩ o na amahũũre.

Irĩma nĩ igaathingitha,

Nacio ciimba ciao igaakorũo itariĩ ta gĩko kĩrĩa kĩrĩ njĩra-inĩ.

Nĩ ũndũ wa maũndũ macio mothe, marakara make matirĩ marathira,

Na no atambũrũkĩtie guoko gwake nĩguo ahũũrane.

1237



26 Nĩ ahandĩte kĩmenyithia nĩ ũndũ wa rũrĩrĩ rwa kũraya;

Nĩ amahuuhĩire kĩhũni nĩguo moke kuuma ituri-inĩ cia thĩ;

Na atĩrĩ, nĩ gũka maroka mahiũhĩte mũno.

27 Gũtirĩ o na ũmwe wao mũnogu kana akahĩngwo.

Gũtirĩ ũracũnga kana ũrĩ toro.

Mĩcibi ĩrĩa meyohete njohero ti mĩregeru,

O na ndigi ciao cia iratũ ti nduĩkangu.

28 Mĩguĩ yao yothe nĩ mĩũgĩ,

Na mota mao mothe nĩ magaathe.

Mahũngũ ma mbarathi ciao mahaana o ta ihiga rĩũmũ,

Namo magũrũ ma ngaari ciao mahaana ta rũhuho rũnene.

29 Mũraramĩre wao nĩ ta wa mũrũthi;

Mũraramo wao no ta wa mĩrũthi mĩthĩ.

Nĩ makaararama na manyite kĩndũ gĩa kũrĩa

Na more nakĩo na kwage mũndũ wa gũkĩhonokia.

30 Mũthenya ũcio nĩ makaararamĩra kĩndũ kĩu

O ta ũrĩa iria rĩraramaga.

Ũrĩa wothe ũkeerorera bũrũri ũcio nĩ akoona nduma ya kũmakania;

O na ũtheri nĩ ũgaatuĩka nduma nĩ ũndũ wa matu.

ISAIYA 6

1 Na rĩrĩ, mwaka ũrĩa Mũthamaki Uzia aakuire, nĩ ndonire Yahweh aikarĩire gĩtĩ kĩa ũnene kĩrĩ
handũ igũrũ na gĩtũũgĩrĩtio, na icũrĩ cia kanjũ yake ciaiyũrĩte hekarũ yothe. 2 Aserafi
maarũgamĩte igũrũ rĩake; o ũmwe wao aarĩ na mathagu matandatũ. O serafi eehumbĩrĩte ũthiũ
wake na mathagu merĩ na akehumbĩra magũrũ make na mathagu merĩ, na o ũmwe wao
oombũkaga na mathagu merĩ.

1238




 3 Na o ũmwe wao eeraga ũcio ũngĩ atĩrĩ:

―Mwamũre! Mwamũre! Mwamũre nĩ Yahweh mũnene wa ita!

Thĩ yothe ĩiyũirũo nĩ riri wake.‖

4 Na itugĩ cia mĩrango ikĩinaina nĩ ũndũ wa mũgambo wa mũrurumo ũcio, nayo nyũmba ĩyo
ĩkĩiyũra ndogo.

5 Na niĩ ngiuga ũũ: ―Kaĩ ndĩ na haaro-ĩ!

Ndariĩ o ta ndĩ mũkuũ!

Nĩ gũkorũo ndĩ mũndũ ũrĩ na mĩromo ĩtarĩ mĩamũre,

Na njikaranagia na andũ makoragwo na mĩromo ĩtarĩ mĩamũre;

Nĩ ũndũ maitho makwa nĩ monete Mũthamaki, Yahweh mũnene wa ita we mwene!‖

6 Hĩndĩ ĩyo, serafi ũmwe akĩũmbũka agĩũka harĩ niĩ, na guoko-inĩ gwake aarĩ na ikara rĩa mwaki
rĩrĩa ooire kĩgongona-inĩ akĩhũthĩra mĩĩhato.7 Akĩhutia kanua gakwa na akiuga:

―Atĩrĩrĩ, ikara rĩrĩ nĩ rĩahutia mĩromo yaku.

Nĩ wehererio mahĩtia maku,

Namo mehia maku nĩ maahumbĩrũo.‖

8 Ngĩcoka ngĩigua mũgambo wa Yahweh ũkiuga: ―Nũũ ngũtũma, na nũũ ũgũthiĩ handũ-inĩ
haitũ?‖ Na niĩ ngĩcokia ũũ: ―Niĩ ũyũ haha! Ndũma!‖

9 Nake akĩnjĩra, ―Thiĩ, wĩre andũ acio ũũ:

‗Nĩ mũkũigua rĩngĩ na rĩngĩ,

Ĩndĩ mũtigũtaũkĩrũo;

Nĩ mũkuona rĩngĩ na rĩngĩ,

Ĩndĩ mũtikũgĩa na ũmenyo o na ũrĩkũ.‘

10 Tũma ngoro cia andũ aya ciũme,

Na ũtũme matũ mao mage kũigua,

Na ũhinge maitho mao,

Nĩgetha matikone na maitho mao

1239


Na matikaigue na matũ mao,

Nĩguo ngoro ciao itigataũkĩrũo

Na nĩgetha matikagarũrũke mahonio.‖

11 Ndaigua ũguo ngĩũria: ―Nĩ nginya rĩ, Yahweh?‖ Nake akĩnjĩra ũũ:

―Nĩ nginya rĩrĩa matũũra magaathũkangio kwage mũndũ ũgũikara kuo

Na nyũmba ikorũo itarĩ andũ

Na bũrũri ũkorũo ũthũkangĩtio na ũgatuĩka kũndũ gũtiganĩrie;

12 Nginya rĩrĩa Yahweh akeeheria andũ amatware kũndũ kũraihu

Naguo bũrũri ũkorũo ũtiganĩirio biũ.

13 ―No nĩ gũgaakorũo gũtigarĩte gĩcunjĩ gĩa ikũmi thĩinĩ waguo, na nĩ ũgaacinwo o rĩngĩ, o ta
mũtĩ wa mũceneni na o ta mũtĩ wa mũgandi, ĩrĩa ĩtigaraga gĩthukĩ thutha wa gũtemwo; mbeũ
nyamũre nĩyo ĩgaatuĩka gĩthukĩ kĩaguo.‖

ISAIYA 7

1 Na rĩrĩ, matukũ-inĩ ma Ahazu mũrũ wa Jothamu mũrũ wa Uzia, mũthamaki wa Yahuda,
Mũthamaki Rezini wa Siria na Peka mũrũ wa Remalia mũthamaki wa Isiraeli, nĩ mookire kũrũa
na Yahrushalayim, no akĩremwo nĩ kũrĩtooria. 2 Nao andũ a nyũmba ya Daudi magĩkĩmenyithio
atĩrĩ: ―Andũ a Siria nĩ manyitanĩire na andũ a Efiraimu.‖

Nayo ngoro ya Ahazu o hamwe na ngoro cia andũ ake ikĩambĩrĩria kũinaina o ta ũrĩa mĩtĩ ya
mũtitũ ĩinainagio nĩ rũhuho.

3 Yahweh agĩcoka akĩĩra Isaia ũũ: ―Thiĩ, wee mũrĩ na mũrũguo Sheari-jashubu, mũgacemanie na
Ahazu mũthia-inĩ wa mũtaro wa maĩ wa karia ka mwena wa rũgongo, barabara-inĩ nene ya
mũgũnda wa mũthambia wa nguo. 4 Ũmwĩre atĩrĩ, ‗Ikara ũhooreire. Ndũgetigĩre, na ndũkareke
ngoro yaku yũrũo nĩ hinya nĩ ũndũ wa ngũ icio cierĩ iratoga igĩthirĩrĩkĩra, nĩ ũndũ wa marakara
mahiũ ma Rezini na Siria na mũrũ wa Remalia.5 Nĩ gũkorũo Siria hamwe na Efiraimu na mũrũ
wa Remalia nĩ macirĩire gũgwĩka ũũru, makoiga ũũ: 6 ―Nĩ twambatei tũkarũe na Yahuda na
tũmĩtharĩkĩre na tũmĩtoorie ĩtuĩke itũ, na twamũre mũrũ wa Tabeeli atuĩke mũthamaki wakuo.‖

7 ―‗Yahweh Mwathi ekuuga ũũ:

―Ũndũ ũcio ndũgakinyanĩra,

1240




Na ndũgekĩka.

8 Nĩ gũkorũo mũtwe wa Siria nĩ Dameski,

Na mũtwe wa Dameski nĩ Rezini.

Na mĩaka 65 ĩtathirĩte

Efiraimu nĩ ĩkaanangwo ĩthire biũ nao andũ a kuo matigaacoka gũtuĩka rũrĩrĩ.

9 Mũtwe wa Efiraimu nĩ Samaria,

Na mũtwe wa Samaria nĩ mũrũ wa Remalia.

Mũtangĩgĩa na wĩtĩkio mũrũmu,

Mũtigũtũũra mwĩhandĩte wega.‖‘‖

10 Yahweh agĩcoka akĩĩra Ahazu ũũ: 11 ―Ĩtia kĩmenyithia kuuma kũrĩ Yahweh Kĩhoti waku;
kĩmenyithia kĩu no gĩkorũo kĩrĩ kũrĩa kũriku o na kana kĩrĩ kĩraihu gĩgakinya kũrĩa igũrũ.‖ 12 No
Ahazu akiuga atĩrĩ: ―Ndigwĩtia, o na ndikũgeria Yahweh.‖

13 Nake Isaiya akiuga ũũ: ―Ta thikĩrĩriai, inyuĩ andũ a nyũmba ya Daudi. Na githĩ mũtigeragia
wetereri wa andũ? Kaĩ mũgũkĩgeria wetereri wa Kĩhoti o naguo?

14 Nĩ ũndũ ũcio, Yahweh we mwene nĩ akaamũhe kĩmenyithia: ―Atĩrĩrĩ, mũirĩtu gathirange nĩ
akaagĩa ihu na aciare mwana wa kahĩĩ, na akaamwĩta Imanueli. 15 Mwana ũcio akaarĩaga thiagĩ
na ũũkĩ gũkinyĩria rĩrĩa akaamenya kũrega ũndũ ũrĩa mũũru na gũthuura ũrĩa mwega. 16 Nĩ
gũkorũo mbere ya mwana ũcio amenyete kũrega ũũru na gũthuura wega, bũrũri wa athamaki
acio erĩ ũretigĩra ũgaakorũo ũtiganĩirio biũ.

17 Yahweh nĩ agaakũrehera wee mwene, na andũ aku na andũ a nyũmba ya thoguo ihinda rĩtarĩ
rĩoneka kuuma mũthenya ũrĩa Efiraimu yeyamũranirie na Yahuda, nĩ gũkorũo nĩ akaarehe
mũthamaki wa Ashuri.

18 ―Mũthenya ũcio Yahweh nĩ akaahuuhĩra ngi kĩhũni aciĩte kuuma tũrũũĩ-inĩ tũrĩa tuumĩte rũũĩ-
inĩ rwa Misri, tuũ tũraihĩrĩirie na ete njũkĩ cia bũrũri wa Ashuri, 19 nacio ciothe nĩ igooka na
ciikare mĩkuru-inĩ ĩrĩa mĩriku, na mĩatũka-inĩ ya ndwaro cia mahiga, na ihinga-inĩ ciothe cia
mĩigua, na kũndũ guothe kũrĩa kũrĩ maĩ.

20 ―Mũthenya ũcio Yahweh nĩ akaahũthĩra rwenji rwa gũkombora kuuma mwena wa Rũũĩ,
ahũthĩre mũthamaki wa Ashuri, enje mũtwe na njuĩrĩ cia magũrũ, ningĩ rwenji rũu rũniine nderu
ciothe.

1241


21 ―Mũthenya ũcio mũndũ akaarĩithia mori ĩmwe na ng‘ondu igĩrĩ. 22 Na tondũ wa ũrĩa iria
rĩgaakorũo rĩrĩ rĩingĩ, akaarĩaga thiagĩ, nĩ gũkorũo mũndũ wothe ũgaatigara bũrũri-inĩ ũcio
akaarĩaga thiagĩ na ũũkĩ.

23 ―Mũthenya ũcio kũrĩa guothe kwarĩ na mĩthabibũ 1,000 ya thogora wa icunjĩ 1,000 cia betha,
gũgaakorũo o ria na ihinga cia mĩigua. 24 Andũ magaathiaga kuo na ũta na mũguĩ, tondũ bũrũri
ũcio wothe ũgaakorũo ũiyũire ria na ihinga cia mĩigua. 25 Nacio irĩma iria ciothe ciarĩmagwo na
icembe, ndũgaacikuhĩrĩria nĩ ũndũ wa gwĩtigĩra ria na ihinga cia mĩigua; igaatuĩka cia kũrĩithagio
ndegwa na cia kũrangarangagwo nĩ ng‘ondu.‖

ISAIYA 8

1 Nake Yahweh akĩnjĩra atĩrĩ: ―Oya kĩhengere kĩnene na ũkĩandĩke ‗Maheri-shalali-hashi-bazu,‘
ũkĩhũthĩra karamu ga kwandĩka. 2 Na niĩ nĩ ngũtũma ũhoro ũcio wĩkĩrũo mũkonde na njĩra ya
maandĩko nĩ aira ehokeku, nĩo Uria mũthĩnjĩri-Yahweh na Zakaria mũrũ wa Jeberekia.‖

3 Thutha ũcio ngĩkoma na mũtumia wakwa ũcio mũnabii, nake akĩgĩa ihu na thutha wa ihinda
agĩciara kahĩĩ. Yahweh agĩcoka akĩnjĩra ũũ: ―Ĩta kahĩĩ kau Maheri-shalali-hashi-bazu, 4 nĩ
gũkorũo o na gatamenyete gwĩtana, ‗Baba‘ na ‗Mami‘ ũtonga wa Dameski na indo cia gũtahwo
cia Samaria nĩ igaatwarũo mbere ya mũthamaki wa Ashuri.‖

5 Yahweh akĩnjarĩria o rĩngĩ akĩnjĩra:

6 ―Tondũ andũ aya nĩ maregete maĩ marĩa mathereraga mahooreire ma Shiloa

Na magakena mũno nĩ ũndũ wa Rezini na nĩ ũndũ wa mũrũ wa Remalia,

7 Nĩ ũndũ ũcio, Yahweh nĩ akaamarehithĩria

Maĩ marĩ hinya na maingĩ ma Rũũĩ,

Mũthamaki wa Ashuri na riri wake wothe.

Nake nĩ agooka igũrũ rĩa tũrũũĩ twake tuothe

Na aiyũrĩrĩre hũgũrũrũ-inĩ ciake ciothe

8 Na athiĩ ahaatĩte Yahuda.

Akaaiyũra na atuĩkanie, akorũo akinyĩte ngingo-inĩ;

Mathagu make marĩa matambũrũku namo maiyũre wariĩ wa bũrũri waku,

1242




Wee Imanueli!‖

9 Inyuĩ ikundi ici cia andũ, gerai ngero, no nĩ mũkaamemendwo.

Thikĩrĩriai, inyuĩ inyuothe mũrĩ kũndũ kũraihu thĩinĩ wa thĩ

Mwĩhaarĩriei nĩ ũndũ wa mbaara, no nĩ mũkaamemendwo!

Mwĩhaarĩriei nĩ ũndũ wa mbaara, no nĩ mũkaamemendwo!

10 Bangai mũbango, no nĩ ũgaatharario!

Ugai maũndũ marĩa mwendete, no matikagaacĩra,

Nĩ gũkorũo El arĩ hamwe na ithuĩ!

11 Yahweh aanjigĩrĩire guoko gwake kũrĩ hinya, akĩngaania ndikae kũrũmĩrĩra mĩthiĩre ya andũ
aya akĩnjĩra ũũ:

12 ―Ũndũ ũrĩa andũ aya metaga njama mũtikanawĩte njama!

Mũtikanetigĩre ũndũ ũrĩa metigĩrĩte;

Mũtikanainainio nĩguo.

13 Yahweh mũnene wa ita—Nĩwe mwagĩrĩirũo kuona arĩ mwamũre,

Nĩwe mwagĩrĩirũo gwĩtigĩra,

Na Nĩwe wagĩrĩire gũtũma mũinaine.‖

14 Nake agaatuĩka ta handũ hamũre,

Na o ta ihiga rĩa kũgũithia mũndũ

Ningĩ o ta rwaro rwa ihiga rwa kũhĩngithia

Harĩ nyũmba cierĩ cia Isiraeli,

O ta mũtego na gĩterenge

Harĩ aikari a Yahrushalayim.

15 Aingĩ ao nĩ makaahĩngwo na magũe na moinĩke;

Nĩ magaategwo na manyitwo.

16 Kũnja ũira ũcio mwandĩke;

1243


Hingĩra watho ũcio gatagatĩ-inĩ ka arutwo akwa!

17 Ngũikara njetereire Yahweh, o ũcio ũhithĩte nyũmba ya Jakubu ũthiũ wake, na njige
kĩĩrĩgĩrĩro gĩakwa harĩ we.

18 Na rĩrĩ, niĩ o hamwe na ciana iria Yahweh aheete tũhaana o ta imenyithia na o ta ciama thĩinĩ
wa Isiraeli kuuma kũrĩ Yahweh mũnene wa ita, ũrĩa ũikaraga Kĩrĩma-inĩ gĩa Zayuni.

19 Na mangĩkwĩra atĩrĩ: ―Tuĩria ũhoro harĩ arĩa maragia na maroho kana arĩa marathagĩra andũ
maũndũ o acio maragia na tũmĩgambo tũceke na makang‘ung‘ua,‖ na githĩ andũ matiagĩrĩirũo
gũtuĩria ũhoro harĩ Kĩhoti wao? Hihi nĩ magĩrĩirũo gũtuĩria ũhoro harĩ andũ akuũ nĩ ũndũ wa arĩa
marĩ muoyo?

20 Handũ ha ũguo, magĩrĩirũo gũtuĩria ũhoro wa Watho na wa Ũira ũrĩa mwandĩke!

Rĩrĩa maga kwaria kũringana na kiugo gĩkĩ, matikoragwo na ũtheri thĩinĩ wao. 21 Na o ũmwe
wao nĩ agaatuĩkanĩria bũrũri anyamarĩkĩte na ahũtiĩ; na tondũ agaakorũo ahũtiĩ na arakarĩte, nĩ
akaaruma mũthamaki wao na Kĩhoti wao, acoke arore igũrũ.

22 Acoke arore na thĩ one mĩtangĩko mĩtheri o na nduma, marundurundu na mahinda maritũ,
nduma gũtarĩ na ũtheri.

ISAIYA 9

1 No rĩrĩ, gũtigũkorwo na ihooru harĩ ũcio ũtangĩkĩte torĩa hau kabere-inĩ Anyihirie bũrũri wa
Zebuluni na bũrũri wa Nafitali o hanini, na thutha ũcio agĩcoka Akĩmahinyĩrĩria mũno, kuma
kũrĩa kũng'etheire iria, gwata mũkĩra ũrĩa ũngĩ wa Jorodani, o nginya Galili kwa andũ a ndũrĩrĩ.

2 Andũ arĩa marathiagĩra nduma-inĩ

Nĩ monete ũtheri mũnene.

Nao arĩa matũũraga bũrũri wa kĩĩruru gĩa gĩkuũ,

Ũtheri nĩ ũmaarĩire.

3 Wee nĩ ũgatũma rũrĩrĩ rũu rũthegee;

Nĩ ũgatũma gĩkeno kĩaruo kĩingĩhe mũno.

Magakenaga marĩ mbere yaku

O ta ũrĩa andũ makenaga hĩndĩ ya magetha,

1244




O ta ũrĩa arũme makenaga makĩgayana indo iria itahĩtwo.

4 Tondũ nĩ ũkahehenja icoki rĩa mũrigo wao,

Rũthanju rũrĩa rũrĩ ciande-inĩ ciao, mũkwanjũ wa mũrũgamĩrĩri wa wĩra,

O ta mũthenya wa Midiani.

5 Kĩratũ o gĩothe kĩrĩa gĩkubagia thĩ munĩko-inĩ wa ũgwati

Na nguo o yothe ĩihũgĩtio nĩ thakame,

igaatuĩka ta ngũ cia mwaki na maguta ma tawa.

6 Nĩ gũkorũo nĩ tũgaciarĩrwo kana,

Nĩ tũheetwo mũriũ;

Na wathani nĩ ũgaaikara kĩande-inĩ gĩako.

Gageetagwo Magegania, Mũtaarani, El Mwene-Hinya, Ithe wa ũtũĩire kuo, Mũnene wa Thayũ.

7 Ha ũhoro wa kuongerereka kwa wathani wake

O hamwe na thayũ, gũtigaakorũo na mũthia,

Gĩtĩ-inĩ kĩa ũnene kĩa Daudi na ũthamaki-inĩ wake

Nĩguo wĩhande ũrũmĩte wega na ũtũũre

Kũgerera matua ma cira marũngĩrĩru na ũthingu,

Kuuma rĩu nginya tene na tene.

Kĩyo kĩa Yahweh mũnene wa ita nĩkĩo gĩgeeka ũguo.

8 Yahweh nĩ aatũmire kiugo gĩa gũũkĩrĩra Jakubu,

Na nĩ gĩkinyĩrĩire Isiraeli.

9 Nao andũ othe nĩ magaakĩmenya

—Efiraimu na aikari a Samaria—

Arĩa moigaga ũũ marĩ na mwĩtĩo na momĩtie ngoro:

10 ―Maturubarĩ nĩ magũĩte,

1245



No tũgwaka na mahiga maicũhie.

Mĩtĩ ya mĩkũyũ nĩ ĩtemetwo,

No ithenya rĩayo tũkũhũthĩra mĩtarakwa.‖

11 Yahweh nĩ akaarahũra thũ cia Rezini imũũkĩrĩre

Na atũme thũ ciake cioe ikinya,

12 Siria ĩkooima mwena wa irathĩro nao Afilisti moime mwena wa ithũĩro,

Matharĩkĩre Isiraeli maathamĩtie tũnua.

Nĩ ũndũ wa maũndũ macio mothe, marakara make matirĩ marathira,

Na no atambũrũkĩtie guoko gwake nĩguo ahũũrane.

13 Nĩ gũkorũo andũ matirĩ maracokerera Ũrĩa ũmahũũraga;

Matirĩ maracaria Yahweh mũnene wa ita.

14 Thĩinĩ wa mũthenya ũmwe Yahweh nĩ agaatinia

Mũtwe na mũting‘oe, thuuna o na nyeki thĩinĩ wa Isiraeli.

15 Mũndũ ũrĩa mũkũrũ na ũheetwo gĩtĩo nĩwe mũtwe,

Nake mũnabii ũrĩa ũheanaga ũtaaro wa maheeni nĩwe mũting‘oe.

16 Arĩa matongoragia andũ aya nĩ matũmaga macangacange,

Nao arĩa matongoragio nĩ ahĩngĩcanĩre.

17 Nĩkĩo Yahweh atagaakenio nĩ anake ao,

Na ndakaiguĩra tha ciana ciao cia ngoriai o hamwe na atumia ao a ndigwa

Nĩ gũkorũo othe nĩ aregenyũki na eki maũndũ moru

Tũnua twao twaragia o maũndũ mahĩtanu.

Nĩ ũndũ wa maũndũ macio mothe, marakara make matirĩ marathira,

Na no atambũrũkĩtie guoko gwake nĩguo ahũũrane.

18 Tondũ waganu ũcinaga o ta mwaki,

Ũkaniina ria na ihinga cia mĩigua.

1246


Nĩ ũgaacina ihinga cia mĩtitũ,

Na ndogo yaguo yambate ĩtariĩ ta matu.

19 Nĩ ũndũ wa marakara manene ma Yahweh mũnene wa ita Bũrũri nĩ ũcinĩtwo na mwaki,

Nao andũ magaatuĩka ta ngũ cia mwaki.

Gũtirĩ mũndũ ũgaacaĩra o na mũrũ wa nyina.

20 Mũndũ nĩ agaatinia mwena wa ũrĩo

Ĩndĩ no agaathiĩ na mbere kũhũta;

Nake ũngĩ arĩe mwena wa ũmotho

Ĩndĩ ndakaahũna.

O ũmwe wao nĩ agaatambura nyama ya guoko gwake mwene,

21 Manase nĩ agaatambura Efiraimu,

Nake Efiraimu atambuure Manase.

Marĩ hamwe nĩ magookĩrĩra Yahuda.

Nĩ ũndũ wa maũndũ macio mothe, marakara make matirĩ marathira,

Na no atambũrũkĩtie guoko gwake nĩguo ahũũrane.

ISAIYA 10

1 Kaĩ arĩa mathondekaga mawatho moru marĩ na haaro-ĩ!

Arĩa maikaraga o makĩandĩkaga mawatho ma kũhinyanĩrĩria,

2 Nĩguo mahotomie ciira wa andũ arĩa athĩni,

Nĩguo magirĩrĩrie kĩhooto kĩa arĩa matarĩ hinya gatagatĩ-inĩ ka andũ akwa,

Magatahaga atumia a ndigwa

O na magataha ciana iria itarĩ maithe!

3 Mũgeeka atĩa mũthenya wa ituĩro,

1247




Rĩrĩa mwanangĩko ũgooka uumĩte kũraihu?

Mũkoorĩra kũrĩ ũ amũteithie,

Na mũgaatiga ũtonga wanyu kũ?

4 Itarĩ nao, gũtirĩ ũndũ ũgaakorũo ũtigarĩte o tiga mainamĩrĩrie mothiũ mao harĩ arĩa mohetwo

Kana kũgũa harĩ arĩa moragĩtwo.

Nĩ ũndũ wa maũndũ macio mothe, marakara make matirĩ marathira,

Na no atambũrũkĩtie guoko gwake nĩguo ahũũrane.

5 ―Atĩrĩrĩ, Mũashuri,

O ũcio rũthanju rwa kuonania marakara makwa

Na mũkwanjũ ũrĩa ũrĩ moko-inĩ mao wa mang‘ũrĩ makwa!

6 Nĩ ngaamũtũma okĩrĩre rũrĩrĩ rũrĩa rũregenyũki,

Okĩrĩre andũ arĩa mandakaragia;

Nĩ ngaamwatha eyoere indo nyingĩ cia gũtahwo na atunyane indo nyingĩ

Na acirangĩrĩrie o ta ndoro njĩra-inĩ.

7 No ũguo tiguo we agaakorũo akĩenda gwĩka

Na ũguo tiguo ngoro yake ĩkaabanga gwĩka;

Tondũ muoroto wa ngoro yake nĩ kũniina,

Kweheria ndũrĩrĩ nyingĩ, no ti nini.

8 Nĩ gũkorũo oigĩte ũũ,

‗Githĩ anene arĩa marĩ rungu rwakwa othe ti athamaki?

9 Na githĩ itũũra rĩa Kalino rĩtitariĩ o ta Karikemishi?

Githĩ Hamathu rĩtitariĩ o ta Aripadi?

Githĩ Samaria rĩtitariĩ o ta Dameski?

10 Guoko gwakwa nĩ gũtooretie mothamaki ma mĩhianano ĩtarĩ kĩene,

Marĩa maarĩ na mĩhianano mĩingĩ ya gwacũhio gũkĩra ya Yahrushalayim na Samaria!

1248


11 Githĩ ndigeeka itũũra rĩa Yahrushalayim na mĩhianano yarĩo

O ta ũrĩa ndekire Samaria na mĩhianano yakuo ĩtarĩ kĩene?‘

12 ―Rĩrĩa Yahweh akaarĩkia wĩra wake wothe Kĩrĩma-inĩ gĩa Zayuni na thĩinĩ wa Yahrushalayim,
nĩ akaaherithia mũthamaki wa Ashuri nĩ tondũ wa mwĩtĩo wake wa ngoro, na ũrĩa eyonaga
atũũgĩrĩte. 13 Nĩ gũkorũo oigĩte ũũ,

‗Ngwĩka ũguo na hinya wa guoko gwakwa

Ningĩ na ũũgĩ wakwa, tondũ ndĩ mũũgĩ.

Nĩ ngweheria mĩhaka ya ikundi cia andũ

Na ndĩcitunye mĩthithũ yacio,

Na ndoorie aikari a kuo o ta njamba ĩrĩ hinya.

14 O ta ũrĩa mũndũ akinyagĩra gĩtara,

Guoko gwakwa nĩ gũgaakinyĩra ũtonga wa ikundi icio cia andũ;

Na o ta ũrĩa mũndũ acokanagĩrĩria matumbĩ matiganĩirio,

Nĩ ngaacokanĩrĩria thĩ yothe!

Gũtirĩ mũndũ o na ũmwe ũkaabatabatia mathagu make kana athamie kanua gake kana arie na
mĩhehũ.‘‖

15 Kaĩ ithanwa rĩngĩĩtũũgĩria igũrũ rĩa ũrĩa ũtemaga narĩo?

Kaĩ thoo ĩngĩĩtũũgĩria igũrũ rĩa ũrĩa ũrengaga nayo?

Kaĩ mũkwanjũ ũngĩhiũria mũndũ ũrĩa ũwoyaga na igũrũ?

Kana hihi rũthanju no ruoe na igũrũ ũrĩa ũtathondeketwo na mũtĩ?

16 Nĩ ũndũ ũcio Mwathi, Yahweh mũnene wa ita,

Nĩ agaatũma andũ ake arĩa anoru mahĩnje,

Na rungu rwa riri wake aakie mwaki ũrarĩrĩmbũka.

17 Ũtheri wa Isiraeli ũgaatuĩka mwaki,

Na Ũrĩa Mwamũre wake atuĩke rũrĩrĩmbĩ;

Ũgaakana na ũcine ria rĩake o na ihinga ciake cia mĩigua o mũthenya ũmwe.

1249


18 Nĩ akaaniina biũ riri wa mũtitũ wake na mũgũnda wake wa matunda;

Gũkaahaana o ta ũrĩa mũndũ mũrũaru ahinyĩrĩrĩkaga.

19 Nayo mĩtĩ ĩrĩa ĩgaatigara ya mũtitũ wake

Ĩgaakorũo ĩrĩ mĩnini ũndũ kahĩĩ kangĩhota kũmĩtara.

20 Mũthenya ũcio andũ arĩa magaatigara a Isiraeli

Na arĩa makaahonoka a nyũmba ya Jakubu

Matigaacoka gwĩtiirĩrĩra harĩ ũrĩa wamahũũrire;

No magetiiragĩrĩra harĩ Yahweh,

Ũrĩa Mwamũre wa Isiraeli, marĩ na ũhoro wa ma.

21 No matigari tu magaacoka,

Matigari ma Jakubu, nĩ magaacokerera El Mwene-Hinya.

22 Tondũ o na gũtuĩka andũ aku, wee Isiraeli,

Nĩ aingĩ o ta mũthanga wa iria,

No matigari tu magaacoka.

Nĩ matuĩrĩirũo kũniinwo,

Na nĩ makaiyũrĩrĩrũo nĩ ũthingu.

23 Na kũniinwo kũu gũtuĩtwo nĩ Mwathi, Yahweh mũnene wa ita,

Gũgaakinyĩra bũrũri ũcio wothe.

24 Nĩ ũndũ ũcio Mwathi, Yahweh mũnene wa ita ekuuga ũũ: ―Inyuĩ andũ akwa arĩa matũũraga
Zayuni, mũtikaigue guoya nĩ ũndũ wa Mũashuri, ũrĩa wamũhũũraga na rũthanju na akoya
mũkwanjũ na igũrũ nĩguo amũũkĩrĩre o ta ũrĩa mwekagwo nĩ Misiri. 25 Nĩ gũkorũo thutha wa
ihinda inini mũno mang‘ũrĩ makwa nĩ megũkinya mũthia; marakara makwa nĩ mekwerekerio
kũrĩ o, nĩguo maniinwo. 26 Yahweh mũnene wa ita nĩ akamũhũũra na kĩboko, o ta ũrĩa eekire
rĩrĩa aahootire Midiani rwaro-inĩ rwa ihiga rwa Orebu. Na mũkwanjũ wake ũkorũo ũrĩ igũrũ rĩa
iria, na nĩ akaawoya na igũrũ o ta ũrĩa eekire Misiri.

27 Mũthenya ũcio mũrigo wake nĩ ũkeehera kĩande-inĩ gĩaku,

Narĩo icoki rĩake rĩehere ngingo-inĩ yaku,

1250


Na icoki rĩu nĩ rĩkoinĩka nĩ ũndũ wa maguta.‖

28 Nĩ athiĩte Aiathu;

Na agatuĩkanĩria Migironi;

Nakuo Mikimashi akaiga mũrigo wake.

29 Nĩ maringĩire iringĩro-inĩ;

Na makararĩrĩra Geba;

Rama nĩ kũinaina kũrainaina, nayo Gibea ya Saulu ĩkoora.

30 Ugĩrĩria na uuge mbu, wee mwarĩ wa Galimu!

Thikĩrĩria, wee Laishi!

O nawe Anathothi!

31 Madimena nĩ yũrĩte.

Nao aikari a Gebimu magacaria gwa kwĩgitia.

32 Mũthenya wa ũmũthĩ nĩ ekũrũgama Nobu.

Arathukathukĩra ngundi kĩrĩma-inĩ kĩa mwarĩ wa Zayuni,

Karĩma-inĩ ka Yahrushalayim.

33 Na rĩrĩ, Mwathi, Yahweh mũnene wa ita,

Nĩ gũtema aratema honge na hinya mũnene;

Nayo mĩtĩ ĩrĩa mĩraihu biũ akamĩtema ĩkagũa thĩ,

Na ĩrĩa mĩtũũgĩru ĩkanyihio.

34 Aratema ihinga cia mĩtitũ na kĩndũ gĩa kĩgera,

Na Lebanoni ĩkaagũithio nĩ njamba ĩrĩ hinya.

ISAIYA 11

1 Na rĩrĩ, rũhonge nĩ rũgaakũra kuuma gĩthukĩ-inĩ kĩa Jesii,

1251




Na thuuna kuuma mĩri-inĩ yake ĩrute maciaro.

2 Naguo roho wa Yahweh nĩ ũgaaikara igũrũ rĩake,

Roho wa ũũgĩ na wa ũtaũku,

Roho wa ũtaarani na wa ũhoti,

Roho wa ũmenyo na wa gwĩtigĩra Yahweh.

3 Na nĩ agaakenagĩra gwĩtigĩra Yahweh.

Ndagaatuanĩra ciira kũgerera maũndũ marĩa arona na maitho make,

Kana arũnge andũ kũringana na maũndũ marĩa matũ make maigua.

4 Agaatuĩra andũ arĩa matarĩ hinya na njĩra ya kĩhooto,

Na agaakanania arĩ na ũrũngĩrĩru nĩ ũndũ wa andũ arĩa ahooreri a thĩ.

Nĩ akaahũũra thĩ na rũthanju rwa kanua gake

Na orage arĩa aganu akĩhũthĩra mĩhũmũ ya mĩromo yake.

5 Ũthingu nĩguo ũgaatuĩka mũcibi wa njohero yake,

Na wĩhokeku ũtuĩke mũcibi wake wa kwĩhotora.

6 Njũi nĩ ĩgaaikaranagia na kagondu,

Nayo ngarĩ na koori igakoma hamwe,

Na njaũ na mũrũthi na nyamũ ĩrĩa norie igaakoragwo hamwe ciothe;

Na igaatongoragio nĩ kaana kanini.

7 Ng‘ombe na nduba ikaarĩaga hamwe,

Na twana twacio tũgakoma hamwe.

Naguo mũrũthi ũkaarĩaga nyeki o ta ndegwa.

8 Kaana ga kuonga gagaathaakagĩra irima-inĩ rĩa nduĩra,

Na kaana gatigĩte kuonga gakaaiga guoko gwako kĩmamo-inĩ kĩa nyoka ĩrĩ thumu.

9 Itikaagerana ngero o na hanini,

Kana irehe mwanangĩko o wothe kĩrĩma-inĩ gĩakwa kĩrĩa kĩamũre gĩothe,

1252


Tondũ hatarĩ nganja thĩ nĩ ĩkaaiyũrũo nĩ ũmenyo wĩgiĩ Yahweh

O ta ũrĩa maĩ mahumbagĩra iria.

10 Mũthenya ũcio mũri wa Jesii nĩ ũkaarũgama ũtuĩke kĩmenyithia harĩ ikundi cia andũ.

Ndũrĩrĩ nĩ igaacaria ũtongoria harĩ we,

Na kĩhurũko gĩake nĩ gĩkaagĩa na riri.

11 Na rĩrĩ, mũthenya ũcio Yahweh nĩ agaatambũrũkia guoko gwake riita rĩa kerĩ, nĩguo acokie
matigari ma andũ ake arĩa matigarĩte kuuma Ashuri, kuuma Misiri, kuuma Patherosi, kuuma
Kushi, kuuma Elamu, kuuma Shinaru, kuuma Hamathu, na kuuma icigĩrĩra-inĩ cia iria. 12 Nĩ
akaahanda kĩmenyithia nĩ ũndũ wa ndũrĩrĩ na acokanĩrĩrie andũ a Isiraeli arĩa mahurunjũkĩte,
ningĩ acokanĩrĩrie andũ a Yahuda arĩa mahurunjũkĩte kuuma kona-inĩ iria inya cia thĩ.

13 Ũiru wa Efiraimu nĩ ũgaakorũo ũthirĩte,

Na arĩa mokagĩrĩra Yahuda nĩ makaaniinwo.

Efiraimu ndakaiguĩra Yahuda ũiru,

Kana Yahuda okĩrĩre Efiraimu.

14 Nao nĩ makaaharũrũka hũgũrũrũ-inĩ cia Afilisti mwena wa ithũĩro;

Marĩ hamwe nĩ magaataha andũ a mwena wa Irathĩro.

Nĩ magaatambũrũkia guoko kwao mokĩrĩre Edomu na Moabi,

Nao Aamoni magaatuĩka a gwathagwo nĩo.

15 Yahweh nĩ akaagayania iria rĩa Misiri harĩa rĩcomokete

Na acũgie guoko gwake igũrũ rĩa Rũũĩ.

Nĩ akaahũthĩra mĩhũmũ yake mĩhiũ arũgũthe tũrũũĩ-inĩ twaruo mũgwanja,

Na atũme andũ makĩranĩrie kuo mekĩrĩte iratũ.

16 Na nĩ gũgaakorũo na barabara nene kuuma Ashuri nĩ ũndũ wa matigari ma andũ ake arĩa
matigarĩte,

Ta ĩrĩa yarĩ kuo nĩ ũndũ wa Isiraeli mũthenya ũrĩa ooimire bũrũri wa Misiri.

1253




ISAIYA 12

1 Mũthenya ũcio nĩ ũkoiga ũũ:

―Nĩ ndagũkumia, wee Yahweh,

Tondũ o na gũtuĩka nĩ wandakarĩire,

Marakara maku nĩ mathiĩte makĩnyihaga, na nĩ ũnyũmĩrĩirie.

2 Na rĩrĩ, El nĩwe ũhonokio wakwa.

Nĩ ngũmwĩhoka na ndigwĩtigĩra;

Nĩ gũkorũo Yahu, o we Yahweh nĩwe hinya na ũhoti wakwa,

Na nĩwe ũtuĩkĩte ũhonokio wakwa.‖

3 Mũgaatahaga maĩ mũkenete

Kuuma matherũkĩro-inĩ ma ũhonokio.

4 Na mũthenya ũcio nĩ mũkoiga atĩrĩ:

―Kumiai Yahweh, kaĩrai rĩĩtwa rĩake,

Menyithaniai mawĩko make kũrĩ ikundi cia andũ!

Gwetai mũmenyithanie atĩ rĩĩtwa rĩake nĩ rĩtũũgĩru.

5 Inĩrai Yahweh, tondũ nĩ ekĩte maũndũ ma magegania.

Ũndũ ũyũ nĩ ũĩkaine thĩ yothe.

6 Anĩrĩra na ũgũthũke, wee mũikari wa Zayuni,

Nĩ gũkorũo Ũrĩa Mwamũre wa Isiraeli, o ũcio ũrĩ gatagatĩ-inĩ gaku, nĩ mũnene.‖

ISAIYA 13

1 Ĩno nĩ ndũmĩrĩri nditũ ĩrĩa Isaiya mũrũ wa Amozu oonire kũgerera kĩoneki ĩkoniĩ Babuloni:

2 ―Handai kĩmenyithia kĩrĩma-inĩ kĩrĩ na mahiga matheri.

1254





Maanĩrĩrei, mũmahenerie na guoko,

Nĩguo matonyere ihingo-inĩ cia arĩa marĩ igweta.

3 Nĩ njathĩte andũ arĩa nyamũrĩte.

Nĩ njĩtĩte njamba ciakwa cia ita nĩguo cionanie marakara makwa,

Icio ikenaga irĩ na mwĩtĩo.

4 Ta thikĩrĩriai! Mũigue kĩrĩndĩ kĩrĩ irĩma-inĩ;

Kĩraiguĩka ta arĩ kĩrĩndĩ kĩa andũ aingĩ!

Ta thikĩrĩriai! Inegene rĩa ngũĩ rĩa mothamaki,

Rĩa ndũrĩrĩ irũrũnganĩte hamwe!

Nĩ Yahweh mũnene wa ita ũracokanĩrĩria mbũtũ nĩ ũndũ wa mbaara.

5 Marooka moimĩte bũrũri wa kũraya,

Kuuma ituri-inĩ cia kũrĩa igũrũ,

Yahweh na matharaita ma marakara make,

Nĩguo arehe mwanangĩko thĩinĩ wa thĩ yothe.

6 Rĩrai, nĩ gũkorũo mũthenya wa Yahweh ũrĩ hakuhĩ!

Ũgooka ũtariĩ ta mwanangĩko kuuma kũrĩ El Shaddai.

7 Nĩkĩo moko mothe makoorũo nĩ hinya,

Na ngoro ya mũndũ wothe ĩtweke nĩ ũndũ wa guoya.

8 Andũ nĩ mamakĩte mũno.

Maretugutania marĩ na ruo,

O ta mũtumia ũragĩa mwana.

Makarorana marĩ na kĩmako kĩnene,

Na mothiũ magĩakanaga nĩ ũndũ wa kĩeha.

9 Na rĩrĩ, mũthenya wa Yahweh nĩ ũroka,

Ũũke ũtarĩ na tha na ũrĩ na mang‘ũrĩ o hamwe na marakara mahiũ,

1255


Nĩguo ũtũme bũrũri ũtuĩke kĩndũ gĩa kũguoyohia,

Na ũniine ehia mathire thĩinĩ waguo.

10 Nĩ gũkorũo njata cia igũrũ o na ikundi ciacio

Itikaruta ũtheri wacio;

Riũa rĩkĩratha rĩgaakorũo rĩrĩ na nduma,

Naguo mweri ndũkaaruta ũtheri waguo.

11 Nĩ ngaciirithia thĩ ĩrĩa ĩikaragwo nĩ ũndũ wa ũũru wayo,

Na andũ arĩa aganu nĩ ũndũ wa mahĩtia mao.

Nĩ ngaanina mwĩtĩo wa arĩa metũũgagĩria,

Na nyihie mwĩtĩo wa arĩa matarĩ tha.

12 Nĩ ngaatũma ũkorũo ũrĩ ũndũ mũritũ kuona mũndũ gũkĩra kuona thahabu therie,

Na ũkorũo ũrĩ ũndũ mũritũ kuona andũ gũkĩra kuona thahabu ya Ofiri.

13 Nĩkĩo ngaatũma igũrũ rĩinaine,

Nayo thĩ ĩthingithe yehere harĩa ĩkoragwo

Nĩ ũndũ wa mang‘ũrĩ ma Yahweh mũnene wa ita mũthenya wa marakara make mahiũ.

14 O ta thiya yumbuthũrĩtwo na ota ng'ondu ĩtarĩ mwene,

Noguo o mũndũ agaacoka kũrĩ andũ ao;

O mũndũ akoora acoke bũrũri wao.

15 Mũndũ wothe ũkooneka agaathecwo atũrĩkanio,

Na ũrĩa wothe ũkaanyitwo akooragwo na rũhiũ rwa njora.

16 Ciana ciao ikaabacanio ituĩke icunjĩ makĩĩyonagĩra,

Na indo cia nyũmba ciao ciiywo,

Na aka ao manyitwo kĩa hinya.

17 Nĩ ngaarahũra Amedia nĩguo mamokĩrĩre,

O acio matonaga betha ta arĩ kĩndũ

1256


Na matakenagio nĩ thahabu.

18 Mota mao nĩ makaaniina anake;

Matigaacaĩra maciaro ma nda

O na kana maiguĩre ciana tha.

19 Na itũũra rĩa Babuloni, rĩrĩa rĩrĩ riri mũno gũkĩra mothamaki marĩa mangĩ,

O rĩo ũthaka na mwĩraho wa Akalidei,

Rĩgaatuĩka o ta Sodomu na Gomora rĩrĩa Kĩhoti aacing‘aũranirie.

20 Gũtirĩ hĩndĩ rĩgaikarũo o na rĩ,

O na kana rĩtuĩke kũndũ gwa gũtũũrũo njiarũa-inĩ ciothe.

Gũtirĩ Mũarabu ũkaamba hema yake kuo,

O na gũtirĩ arĩithi makaahurũkia ndũũru ciao kuo.

21 Nyamũ cia werũ-inĩ nĩcio igaakomaga kuo;

Nacio nyũmba ciao ikaaiyũra ndundu.

Nyaga igaaikaraga kuo,

Na mbũri cia gĩthaka igaatũhagĩra kuo.

22 Nyamũ iria igambaga ikaarĩragĩra nyũmba-inĩ ciakuo iria ndaya,

Nacio ngui cia gĩthaka nyũmba-inĩ ciakuo iria njega cia athamaki.

Ihinda rĩa itũũra rĩu nĩ rĩkuhĩrĩirie, na matukũ ma rĩo matikongererũo.‖

ISAIYA 14

1 Nĩ gũkorũo Yahweh nĩ akaaiguĩra Jakubu tha, na athuure Isiraeli o rĩngĩ. Nĩ agaatũma maikare
bũrũri-inĩ wao, na ageni nĩ magooka kũrĩ o na menyitithanie na nyũmba ya Jakubu. 2 Na ikundi
cia andũ nĩ ikaamoya na imatware kũndũ kwao ene, na andũ a nyũmba ya Isiraeli mamatue
ndungata ciao cia arũme na cia andũ-a-nja bũrũri-inĩ wa Yahweh; na nĩ makaanyita mĩgwate
andũ arĩa maamanyitaga mĩgwate, na maathage arĩa maamarutithagia wĩra kĩa hinya.

1257




 3 Mũthenya ũrĩa Yahweh akaamũhurũkia kuuma harĩ ruo na mĩnyamaro na kuuma harĩ wĩra
mũritũ wa ũkombo ũrĩa mũrutithagio,

4 nĩ mũkoinĩra mũthamaki wa Babuloni thimo ĩno:

―Kaĩ ũrĩa ũrarutithagia arĩa angĩ wĩra kĩa hinya nĩ akinyĩte mũthia-ĩ!

Kaĩ mũhinyanĩrĩrio nĩ ũthirĩte-ĩ!

5 Yahweh nĩ oinangĩte rũthanju rwa ũrĩa mwaganu,

Akoinanga mũkwanjũ wa athani,

6 Ũrĩa ũhũũraga ikundi cia andũ mahũũra arĩ na mang‘ũrĩ na ategũtigithĩria,

Ũcio ũtooragia ndũrĩrĩ akĩhũthĩra mĩnyamaro ĩtarathira arakarĩte.

7 Thĩ yothe rĩu nĩ ĩhurũkĩte ĩtegũthĩnio.

Andũ makagĩa na mũkũngũiyo.

8 O na mĩtĩ ya mĩthengera nĩ ĩrakena nĩ ũndũ waku,

O hamwe na mĩtarakwa ya Lebanoni.

Ĩkoiga atĩrĩ, ‗Kuuma rĩrĩa wagũire,

Gũtirĩ mũtemi wa mĩtĩ ũtũũkagĩrĩra.‘

9 O na Mbĩrĩra nĩ yarahũkĩte

Nĩgetha ĩgũtũnge watua gũka.

Nĩ ũndũ waku, nĩ yũkĩrĩtie arĩa magithĩtio hinya nĩ gĩkuũ,

Atongoria othe a thĩ.

Ĩgatũma athamaki othe a ndũrĩrĩ marahũke kuuma itĩ-inĩ ciao cia ũnene.

10 Othe magakwarĩria magakũũria,

‗Kaĩ o nawe ũũrĩtwo nĩ hinya o ta ithuĩ?

Kaĩ ũtuĩkĩte o ta ithuĩ?

11 Mwĩtĩo waku nĩ ũikũrũkĩtio nginya Mbĩrĩra thĩinĩ,

Mũgambo wa inanda ciaku cia ndigi.

1258


Igunyũ irĩ rungu rwaku o ta ũrĩrĩ,

Na igunyũ nĩcio ũrehumbĩra nacio.‘

12 Kaĩ nĩ ũgũĩte kuuma igũrũ-ĩ,

Wee Heleli-ĩĩ, mũrũ wa rũcinĩ gũgĩkĩa!

Kaĩ nĩ ũrengetwo ũkagũithio thĩ-ĩ,

Wee watooragia ndũrĩrĩ!

13 Weĩrire na ngoro atĩrĩ, ‗Ngwambata nginye igũrũ.

Nyambatie gĩtĩ gĩakwa kĩa ũnene igũrũ rĩa njata cia El,

Na njikare thĩ igũrũ rĩa kĩrĩma kĩrĩa gĩcemanagĩrio,

Kũndũ kũraya mũno mwena wa rũgongo.

14 Ngwambata thiĩ igũrũ rĩa matu;

Ndĩhaananie na Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno.‘

15 Handũ ha ũguo, nĩ gũikũrũkio ũgaaikũrũkio nginya Mbĩrĩra thĩinĩ,

Kũrĩa kũriku mũno irima-inĩ.

16 Arĩa magaakuona magaagũkũũrĩra maitho;

Makwĩrorere na kinyi morie atĩrĩ,

‗Ũyũ nĩ mũndũ ũrĩa wainainagia thĩ,

Ũrĩa watũmaga mothamaki mathingithe,

17 Ũrĩa watũmire thĩ ĩrĩa ĩikaragwo ĩtuĩke o ta werũ

Na akĩng‘aũrania matũũra mayo,

Ũrĩa waregaga kũrekereria arĩa ohete mainũke kwao?‘

18 Athamaki arĩa angĩ othe a ndũrĩrĩ,

Othe makomete marĩ na riri,

O mũndũ thĩinĩ wa mbĩrĩra yake mwene.

19 Ĩndĩ wee nĩ gũteo ũtetwo ũtarĩ na mbĩrĩra,

1259


O ta thuuna ĩrĩ magigi,

Ũkahumbwo andũ akuũ arĩa maathecangirũo na rũhiũ rwa njora,

Arĩa maikũrũkaga nginya mahiga-inĩ ma irima,

O ta kĩimba kĩrangĩrĩirio thĩ na magũrũ.

20 Wee ndũgaathikwo hamwe nao mbĩrĩra-inĩ,

Tondũ nĩ waanangire bũrũri waku mwene,

Ũkĩũraga andũ aku mwene.

Rũciaro rwa andũ arĩa aganu gũtirĩ hĩndĩ rũgaacoka kũgwetwo.

21 Haarĩriai handũ ha kũũragĩra ariũ ake

Tondũ wa mahĩtia ma maithe mao ma tene,

Nĩgetha matikanaarahũke meyoere thĩ ĩtuĩke yao

Na maiyũrie matũũra mao thĩinĩ wa bũrũri.‖

22 ―Nĩ ngaarahũka ndĩmokĩrĩre,‖ ũguo nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga.

―Na nĩ ngaaniina biũ kuuma Babuloni rĩĩtwa na matigari na njiarũa na ciana iria igaaciarũo
thutha-inĩ,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

23 ―Na nĩ ngaatua itũũra rĩu gĩikaro kĩa njege na rĩgĩe maria ma maĩ, na nĩ ngaarĩhaata na kĩhaato
gĩa kũniinana,‖ ũguo nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga.

24 Yahweh mũnene wa ita ehĩtĩte akoiga:

―Gũgeekĩka o ta ũrĩa njirĩire gwĩka,

Na o ta ũrĩa nduĩte, ũguo nĩguo gũgeekĩka.

25 Nĩ ngaahehenja Mũashuri bũrũri-inĩ wakwa,

Na ndĩmũrangĩrĩrie irĩma-inĩ ciakwa.

Icoki rĩake nĩ rĩkeeherio harĩ o,

Na mũrigo wake weherio ciande-inĩ ciao.‖

26 Ũcio nĩguo ũndũ ũrĩa ũtuĩtwo gwĩkwo thĩ yothe,

Na kũu nĩkuo guoko kũrĩa gũtambũrũkĩtio kwerekera ndũrĩrĩ ciothe.

1260


27 Nĩ gũkorũo Yahweh mũnene wa ita nĩ atuĩte itua,

Na nũũ ũngĩrĩthararia?

Guoko gwake nĩ gũtambũrũkĩte,

Na nũũ ũngĩgũcokia na thutha?

28 Na rĩrĩ, mwaka-inĩ ũrĩa Mũthamaki Ahazu aakuire, nĩrĩo ndũmĩrĩri ĩno nditũ yamenyithanirio:

29 ―Ndũkae gũkena, wee bũrũri wa Filistia wothe,

Atĩ tondũ rũthanju rwa ũrĩa ũkũhũũraga nĩ ruunĩkĩte.

Nĩ gũkorũo kuuma mũri-inĩ wa nyoka nĩ hakooima nyoka ĩrĩ thumu,

Na rũciaro rwayo rũgaatuĩka nyoka ĩrombũka ĩrĩ na mwaki.

30 Irigithathi rĩa arĩa matarĩ hinya nĩ rĩkaarĩaga

Na arĩa athĩni makome megangarĩte nĩ ũndũ wa thayũ,

No nĩ ngooraga mũri waku na ng‘aragu,

Na andũ aku arĩa magaatigara nĩ makooragwo.

31 Wee kĩhingo-rĩ, rĩra! Nawe itũũra-rĩ, anĩrĩra!

Inyuothe nĩ mũkoorũo nĩ hinya, inyuĩ Afilistia!

Tondũ ndogo nĩ ĩroka yumĩte mwena wa rũgongo,

Na mbũtũ-inĩ yake hatirĩ mũndũ ũgaatigwo na thutha.‖

32 Hihi magĩrĩirũo gũcokeria andũ arĩa matũmĩtwo nĩ bũrũri ũcio atĩa?

Atĩ Yahweh nĩ athondekete mũthingi wa Zayuni,

Na atĩ andũ ake arĩa matarĩ hinya nĩ makoorĩra kuo.

1 Ĩno nĩ ndũmĩrĩri nditũ ĩkoniĩ Moabi:

Tondũ nĩ rĩanangĩtwo na ũtukũ ũmwe,

ISAIYA 15

1261




Itũũra rĩa Ari kũu Moabi nĩ rĩkirĩtio.

Tondũ nĩ rĩanangĩtwo na ũtukũ ũmwe,

Itũũra rĩa Kiri kũu Moabi nĩ rĩkirĩtio.

2 Nĩ ambatĩte agathiĩ Nyũmba-inĩ na agathiĩ Diboni,

Agathiĩ kũndũ gũtũũgĩru kũrĩrĩra kuo.

Moabi nĩ ĩrarĩra nĩ ũndũ wa Nebo na nĩ ũndũ wa Medeba.

Mĩtwe yothe nĩ mĩenje kĩhara, nderu ciothe ikenjwo ikahinya.

3 Marĩ njĩra-inĩ ciakuo mehumbĩte nguo cia makũnia.

Na marĩ nyũmba-inĩ ciao igũrũ na ihaaro-inĩ ciao cia mũingĩ othe no kũrĩra;

Maraikũrũka thĩ o makĩrĩraga.

4 Heshiboni na Eleale irarĩra cianĩrĩire;

Mũgambo wacio ũraiguĩka o nginya Jahazu.

Nĩkĩo andũ a Moabi arĩa meyohete indo cia mbaara maraikara makiugagĩrĩria.

Nĩ kũinaina arainaina.

5 Ngoro yakwa nĩ ĩrarĩra nĩ ũndũ wa Moabi.

Andũ arĩa metharĩte makoima kuo morĩte magathiĩ nginya Zoaru na Egilathu-shelishiya.

Mwambato-inĩ wa Luhithu marambata makĩrĩraga;

Marĩ njĩra-inĩ merekeire Horonaimu mararĩra nĩ ũndũ wa mwanangĩko ũcio.

6 Nĩ gũkorũo maĩ ma Nimurimu nĩ mahũĩte;

Na nyeki nduru ĩkoma,

Nyeki nĩ ĩthirĩte na gũtirĩ kĩndũ kĩruru gĩtigarĩte.

7 Nĩkĩo marakuua kĩrĩa gĩtigarĩte makũmbĩ-inĩ mao na kĩa ũtonga wao;

Mararinga mũkuru wa mĩtĩ ya mĩcũgũcũgũ.

8 Tondũ kĩrĩro kĩu kĩraiguĩka matũũra-inĩ mothe ma Moabi.

Kĩrĩro kĩu kĩrakinya nginya Egilaimu;

1262


Kĩrĩro kĩu kĩrakinya nginya Biri-elimu.

9 Nĩ gũkorũo maĩ ma Dimoni maiyũrĩte thakame,

Na nĩ ngũrehera Dimoni maũndũ mangĩ:

Mũrũthi harĩ andũ arĩa metharĩte kuuma Moabi

Na harĩ arĩa matigarĩte bũrũri-inĩ ũcio.

ISAIYA 16

1 Tũmai gatũrũme kũrĩ mũtongoria wa bũrũri,

Kuuma itũũra rĩa Sela gũtuĩkanĩria werũ-inĩ

Nginya kĩrĩma-inĩ kĩa mwarĩ wa Zayuni.

2 O ta nyoni ĩingatĩtwo gĩtara-inĩ kĩayo,

Ũguo noguo aarĩ a Moabi magaakorũo matariĩ iringĩro-inĩ cia Arinoni.

3 ―Heanai ũtaaro, tuai itua.

Tũmai kĩĩruru kĩanyu kĩa mĩaraho gĩtuĩke o ta ũtukũ.

Hithai arĩa mahurunjũkĩte na mũtigakunyanĩre arĩa marethara.

4 Reke andũ akwa arĩa mahurunjũkĩte maikare thĩinĩ waku, wee Moabi.

Tuĩka handũ hao ha kwĩhitha nĩ ũndũ wa mũniinani.

Mũhinyanĩrĩria nĩ agaakinya mũthia wake.

Mwanangĩko nĩ ũgaakinya mũthia.

Nao arĩa marangagĩrĩria arĩa angĩ thĩ nĩ magaathira thĩinĩ wa thĩ.

5 Nakĩo gĩtĩ kĩa ũnene nĩ gĩkaahandwo kĩrũmĩte wega nĩ ũndũ wa ũtugi.

Na ũrĩa ũgaagĩikarĩra hema-inĩ ya Daudi agaakorũo arĩ na ũhoro wa ma;

Atuanagĩre cira na acaragie matua ma cira marĩa marũngĩrĩru na nĩ akaahingia ũthingu na
ihenya.‖

1263




 6 Nĩ tũiguĩte ũhoro wa mwĩtĩo wa Moabi—nĩ mwĩtĩi mũno—

Tũkaigua mwĩtũũgĩrio na mwĩtĩo wake o na mang‘ũrĩ make;

No mĩario yake ya tũhũ ndĩgakinyanĩra.

7 Nĩ ũndũ ũcio Moabi nĩ ĩkaarĩra nĩ ũndũ wa mĩtangĩko ya Moabi;

Othe nĩ makaarĩra.

Arĩa makaahũũrũo nĩ makaarĩra nĩ ũndũ wa keki cia thabibũ nyũmithie cia Kiri-haresethu.

8 Nĩ gũkorũo mĩgũnda ya Heshiboni nĩ ĩhoohete,

Mũthabibũ wa Sibima,

Atongoria a ndũrĩrĩ nĩ marangĩrĩirie honge ciaguo ndune;

Ciakinyĩte o nginya Jazeru;

Na igatherema nginya werũ-inĩ.

Thuuna ciaguo ciatambĩte kũraya igakinya o iria-inĩ.

9 Nĩkĩo gĩgũtũma ndĩre nĩ ũndũ wa mũthabibũ wa Sibima o ta ũrĩa ndĩrarĩra nĩ ũndũ wa Jazeru.

Na nĩ ngũmũihũgia na maithori makwa, inyuĩ Heshiboni na Eleale,

Tondũ mbugĩrĩrio nĩ ũndũ wa matunda manyu ma hĩndĩ ya ũrugarĩ na magetha manyu nĩ ĩthirĩte.

10 Gĩkeno na ndũhiũ nĩ cieheretio mũgũnda-inĩ wa matunda,

Na gũtirĩ nyĩmbo cia gĩkeno irainwo kana mbugĩrĩrio mĩgũnda-inĩ ya mĩthabibũ.

Mũhihi wa ndibei nĩ atigĩte kũhiha ndibei ihihĩro-inĩ,

Nĩ gũkorũo nĩ ndũmĩte mbugĩrĩrio ĩthire.

11 Nĩkĩo ndĩratuumatuuma ngoro-inĩ yakwa thĩinĩ nĩ ũndũ wa Moabi,

O ta ndigi cia kĩnanda kĩa mũgeeto,

Na ngatuumatuuma ngoro-inĩ yakwa thĩinĩ nĩ ũndũ wa Kiri-haresethu.

12 O na hĩndĩ ĩrĩa Moabi enogia arĩ handũ hatũũgĩru na athiĩ handũ hake hamũre akahoe,
agaakorũo arutĩte wĩra wa tũhũ.

13 Kĩu nĩkĩo kiugo kĩrĩa Yahweh aarĩtie hau kabere igũrũ rĩgiĩ Moabi. 14 Na rĩu Yahweh ekuuga
ũũ: ―Ihinda-inĩ rĩa mĩaka ĩtatũ, o ta mĩaka ya mũruti wĩra wa mũcara, riri wa Moabi nĩ

1264


ũgaaconorithio na ngũĩ cia mĩthemba yothe, na arĩa magaatigara magaakorũo marĩ anini mũno na
matarĩ kĩene.‖

ISAIYA 17

1 Ĩno nĩ ndũmĩrĩri nditũ ĩkoniĩ Dameski:

―Atĩrĩrĩ, Dameski nĩ rĩgaatiga gũtuĩka itũũra,

Na nĩ rĩgaatuĩka hĩba ya mwanangĩko.

2 Matũũra ma Aroeru nĩ magaatiganĩrio;

Magaatuĩka kũndũ gwa gũkomagwo nĩ ndũũru

Gũtarĩ mũndũ ũngĩtũma ciigue guoya.

3 Matũũra marĩa marĩ na ũgitĩri nĩ magaathira kuuma Efiraimu,

Na ũthamaki wehere Dameski;

Namo matigari ma Siria

Magaakorũo matariĩ ta riri wa andũ a Isiraeli,‖ ũguo nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga.

4 ―Mũthenya ũcio riri wa Jakubu nĩ ũgaathira,

Naguo mwĩrĩ wake ũrĩa mũnoru nĩ ũkaahĩnja.

5 Gũkaahaana ta rĩrĩa mũgethi acokanagĩrĩria ngano ĩrĩ mũgũnda

Nakuo guoko gwake gũkagetha igira cia ngano,

O ta rĩrĩa mũndũ ahaaraga ngano Mũkuru-inĩ wa Refaimu.

6 Gũgaatigara o ngano nini ya kũhaarũo,

O ta ũrĩa ndamaiyũ itigaraga nini thutha wa mũtamaiyũ kũinainio:

Ndamaiyũ igĩrĩ kana ithatũ tu njĩru nocio igaatigara rũhonge-inĩ rũrĩa rũrĩ igũrũ biũ,

Inya kana ithano tu honge-inĩ ciaguo iria irutaga maciaro,‖ ũguo nĩguo Yahweh Kĩhoti wa
Isiraeli ekuuga.

1265




7 Mũthenya ũcio mũndũ nĩ akaarora Mũũmbi wake, namo maitho make macũthĩrĩrie Ũrĩa
Mwamũre wa Isiraeli. 8 Ndakaarora igongona iria athondekete na moko make; na ndakerorera
indo iria ciara ciake ithondekete, o na kana mĩtĩ ya kũhoywo kana indo cia gũcinĩra ũbumba.

9 Mũthenya ũcio matũũra make marĩa mairigĩre magaatuĩka ta kũndũ gũtiganĩrie mũtitũ-inĩ,

O ta rũhonge rũrĩa rwatiganĩirio mbere ya andũ a Isiraeli;

Gũgaatuĩka bũrũri mwanangĩku.

10 Nĩ gũkorũo nĩ ũriganĩirũo nĩ Kĩhoti wa ũhonokio waku;

Nĩ ũtigĩte kũririkana Rwaro rwa Ihiga rwa mwĩgitio waku.

Nĩkĩo ũhandaga mĩgũnda mĩthaka

Na kũu thĩinĩ ũkeheria thuuna ng'eni.

11 Ũirigaga mũgũnda waku ũbacĩrĩire mũthenya,

Naguo rũcinĩ ũgatũma mbeũ ciaku ithundũke,

No gũtigaakorũo na magetha mũthenya wa mũrimũ na ruo rũtangĩhonwo.

12 Ta thikĩrĩria! Kũrĩ na inegene rĩa ikundi nyingĩ cia andũ,

Irahũyũka ta maĩ ma iria!

Kũrĩ na mbugĩrĩrio ya ndũrĩrĩ,

Mũgambo wacio ũtariĩ ta mũrurumo wa maĩ maingĩ!

13 Ndũrĩrĩ ikaaruta mũgambo ũtariĩ ta mũrurumo wa maĩ maingĩ.

Agaacikũũma, nacio ciũrĩre kũndũ kũraya,

Iteng‘eretio o ta mahuti ma kĩrĩma makĩhurutwo nĩ rũhuho,

O ta mahuti ma mĩigua maragaragara makĩhurutwo nĩ rũhuho rũnene.

14 Hwaĩ-inĩ kũrĩ na kĩmako.

Rũcinĩ gũtanakĩa matirĩ ho rĩngĩ.

Rĩu nĩrĩo igai rĩa arĩa matũtahaga

Na igai rĩa arĩa maiyaga indo citũ.

1266



ISAIYA 18

1 Kaĩ bũrũri wa tũtambi tũrĩa tũbatabataga mathagu ũrĩ na haaro-ĩ

Gĩcigo-inĩ kĩa njũũĩ cia Ethiopia!

2 Ũtũmaga atũmwo magereire njĩra ya iria-inĩ,

Magatuĩkanĩria maĩ-inĩ makĩhũthĩra indo cia marura, ũkoiga:

―Thiĩi, inyuĩ atũmwo mũrĩ mĩtũkĩ,

Kũrĩ rũrĩrĩ rwa andũ araihu na anyoroku ngothi,

Kũrĩ andũ metigĩrĩtwo kũndũ guothe,

Kũrĩ rũrĩrĩ rũrĩ hinya, na rũtooranagia,

Rũrĩa bũrũri waruo ũthereretio nĩ njũũĩ.‖

3 Inyuothe mũtũũraga bũrũri-inĩ, na inyuĩ atũũri a gũkũ thĩ,

Kĩrĩa mũkoona gĩgaatuĩka ta kĩmenyithia kĩhandĩtwo irĩma igũrũ,

Na nĩ mũkaaigua mũgambo ũtariĩ ta wa coro ũrahuuhwo.

4 Tondũ ũũ nĩguo Yahweh aanjĩrire:

―Ngũtũũra itegũthumbũrũo, na njũthĩrĩrie handũ hakwa harĩa handĩte

O ta ũrugarĩ ũrĩa ũhenahenagia hamwe na ũtheri wa riũa,

O ta itu rĩa ime hĩndĩ ya ũrugarĩ wa magetha.

5 Nĩ gũkorũo mbere ya magetha,

Rĩrĩa kĩro gĩgaakorũo gĩitĩkĩte namo mahũa magatuĩka thabibũ njĩru,

Thuuna nĩ igaacehwo na magathĩ ma gũceha

Natuo tũhonge tũtemwo biũ tweherio.

6 Nao othe magaatigĩrũo nyoni cia irĩma-inĩ iria irĩaga nyama

Na matigĩrũo nyamũ cia gũkũ thĩ.

Nyoni iria irĩaga nyama ikaamarĩa hĩndĩ ya ũrugarĩ,

1267



Nacio nyamũ ciothe cia thĩ ikaamarĩa hĩndĩ ya magetha.

7 Hĩndĩ ĩyo kĩheo nĩ gĩgaatwarũo kũrĩ Yahweh mũnene wa ita,

Kuuma kũrĩ rũrĩrĩ rwa andũ araihu na anyoroku ngothi,

Kuuma kũrĩ andũ metigĩrĩtwo kũndũ guothe,

Kuuma kũrĩ rũrĩrĩ rũrĩ hinya, na rũtooranagia,

Rũrĩa bũrũri waruo ũthereretio nĩ njũũĩ

Gĩtwarũo kũndũ gwĩtanĩtio na rĩĩtwa rĩa Yahweh mũnene wa ita, Kĩrĩma-inĩ gĩa Zayuni.‖

ISAIYA 19

1 Ĩno nĩ ndũmĩrĩri nditũ ĩkoniĩ Misiri:

Onei! Yahweh ahaicĩte itu rĩrathiĩ na ihenya agĩũka Misiri.

Nayo mĩhianano ya kũhoywo ya Misiri nĩ ĩkaainaina ĩrĩ mbere yake,

Na ngoro ya Misiri ĩtweke thĩinĩ wayo.

2 ―Nĩ ngaacogera Amisiri mokĩrĩre Amisiri,

Na mahũũrane o ene,

O ũmwe okĩrĩre mũrũ wa nyina o na ũrĩa marigainie,

Itũũra rĩũkĩrĩre rĩrĩa rĩngĩ, ũthamaki ũũkĩrĩre ũrĩa ũngĩ.

3 Na roho wa Misiri nĩ ũgaatukanĩrũo thĩinĩ wayo,

Na nĩ ngaahĩngĩcithania mĩbango yakuo.

Nao makaahoya ũteithio kũrĩ mĩhianano,

Kũrĩ arogi na kũrĩ arĩa maragia na maroho na kũrĩ arĩa marathagĩra andũ maũndũ.

4 Nĩ ngaaneana Misiri harĩ mwathi ũtarĩ tha,

Na nĩ magaathagwo nĩ mũthamaki mũũru,‖ ũguo nĩguo Mwathi, Yahweh mũnene wa ita ekuuga.

5 Maĩ ma iria nĩ makaahũithio,

1268




Naruo rũũĩ rũng‘are na rũhũe.

6 Na njũũĩ nĩ ikaanunga;

Tũmĩtaro twa Misri kũu Misiri tũhwererekere na tũng‘are.

Na mathanjĩ na nyeki ibuthe.

7 Mĩmera ĩrĩa ĩrĩ hũgũrũrũ-inĩ cia Rũũĩ rwa Misri, harĩa rũũĩ rũu rwahũkanĩire,

Na mĩgũnda yothe ĩrĩa ĩhandĩtwo mbeũ hũgũrũrũ-inĩ cia Rũũĩ rwa Misri nĩ ĩkooma.

Nĩ ĩkaahurutwo yehere biũ, na ndĩgaakorũo kuo rĩngĩ.

8 Na ategi a thamaki nĩ makaanyitwo nĩ kĩeha,

Arĩa maikagia ndwano thĩinĩ wa rũĩ rwa Misri nĩ magaacakaya,

Nao arĩa matambũrũkagia neti ciao maĩ-inĩ nĩ makaahwererekera.

9 Arĩa marutaga wĩra na ũguta ũrĩa ũcanũrĩtwo

Na arĩa matumaga nguo cia rangi mwerũ nĩ magaaconorithio.

10 Atumi a kuo nĩ makaamemendwo;

Na aruti wĩra a mũcara othe manyitwo nĩ kĩeha kĩnene.

11 Anene a Zoani nĩ akĩgu.

Ataarani arĩa ogĩ mũno a Firauni maheanaga ũtaaro ũtarĩ mwega.

Ũngĩhota atĩa kwĩra Firauni atĩrĩ:

―Niĩ ndĩ rũciaro rwa andũ arĩa ogĩ,

Rũciaro rwa athamaki a tene‖?

12 Andũ aku arĩa ogĩ-rĩ, makĩrĩ kũ?

Ta nĩ makwĩre angĩkorũo nĩ moĩ ũrĩa Yahweh mũnene wa ita aciirĩire gwĩka Misiri.

13 Anene a Zoani nĩ mekĩte maũndũ ma ũrimũ;

Anene a Nofu nĩ maheenetio;

Nao atongoria a mĩhĩrĩga yakuo makahĩtithia Misiri.

14 Yahweh nĩ aitĩrĩirie Misiri roho wa kũhĩngĩcanĩrũo;

1269


Nao makahĩtithia bũrũri wa Misiri maũndũ-inĩ mothe marĩa wĩkaga,

O ta mũrĩĩu ũratũgũga matahĩko-inĩ make.

15 Na bũrũri wa Misiri ndũgaakorũo na wĩra o wothe wa kũruta,

Wa kũrutwo nĩ mũtwe kana mũting‘oe, thuuna kana nyeki.

16 Mũthenya ũcio bũrũri wa Misiri ũkaahaana o ta andũ-a-nja, ũkaainaina na ũnyitwo nĩ guoya
nĩ ũndũ wa guoko gwa kũmakania kũrĩa Yahweh mũnene wa ita akooya igũrũ awerekeirie. 17
Na bũrũri wa Yahuda nĩ ũgaatuĩka kĩndũ gĩa gwĩtigĩrũo nĩ Misiri. Nĩ makaanyitwo nĩ guoya
maigua bũrũri ũcio wagwetwo tondũ wa itua rĩrĩa Yahweh mũnene wa ita atuĩte igũrũ rĩao.

18 Mũthenya ũcio nĩ gũgaakorũo na matũũra matano bũrũri-inĩ wa Misiri mararia rũthiomi rwa
Kanaani na makehĩta nĩ megũkorũo marĩ ehokeku harĩ Yahweh mũnene wa ita. Itũũra rĩmwe
rĩgeetagwo Itũũra rĩa Kwananga.

19 Mũthenya ũcio nĩ gũkaagĩa na kĩgongona kĩa Yahweh gatagatĩ ka bũrũri wa Misiri na gĩtugĩ
kĩa Yahweh mũhaka-inĩ wa bũrũri ũcio. 20 Igaakorũo irĩ rũũri na ũira harĩ Yahweh mũnene wa
ita bũrũri-inĩ wa Misiri; tondũ nĩ magaakaĩra Yahweh nĩ ũndũ wa arĩa mamahinyagĩrĩria, na nĩ
akaamatũmĩra mũhonokia, mũnene, ũrĩa ũkaamahonokia. 21 Na Yahweh nĩ akaamenyeka harĩ
Amisiri, nao Amisiri nĩ makaamenya Yahweh mũthenya ũcio, na nĩ makaaruta magongona o na
iheo na mehĩte mwĩhĩtwa harĩ Yahweh na maũhingie. 22 Yahweh nĩ akaahũũra Misiri, amĩhũũre
na amĩhonie; nao nĩ magaacokerera Yahweh, nake nĩ akaaigua mathaithana mao na amahonie.

23 Na rĩrĩ, mũthenya ũcio nĩ gũgaakorũo na barabara nene kuuma Misiri nginya Ashuri. Thutha
ũcio Ashuri nĩ ĩgaathiĩ Misiri, na Misiri ĩthiĩ Ashuri, na Misiri nĩ ĩgaatungatĩra ĩrĩ hamwe na
Ashuri. 24 Mũthenya ũcio Isiraeli ĩgaatuĩka ya gatatũ hamwe na Misiri na Ashuri, ĩrĩ kĩrathimo
harĩ thĩ, 25 nĩ gũkorũo Yahweh mũnene wa ita nĩ agaakorũo amarathimĩte, akoiga: ―Kũrathimwo
nĩ andũ akwa, Misiri, na wĩra wa moko makwa, Ashuri, na igai rĩakwa Isiraeli."

ISAIYA 20

1 Mwaka ũrĩa Mũthamaki Sarigoni wa Ashuri aatũmire Taritani athiĩ Ashidodi, nĩ aarũire na
itũũra rĩa Ashidodi na akĩrĩtunyana. 2 Hĩndĩ ĩyo Yahweh akĩaria kũgerera Isaiya mũrũ wa Amozu
akiuga: ―Thiĩ, ũrute nguo ĩyo ya ikũnia njohero-inĩ yaku, na ũrute iratũ ciaku magũrũ.‖ Nake
agĩka o ũguo, agĩthiĩ njaga arĩ magũrũ matheri.

3 Yahweh agĩcoka akiuga ũũ: ―O ta ũrĩa Isaiya ndungata yakwa athiĩte njaga arĩ magũrũ matheri
mĩaka ĩtatũ atariĩ ta kĩmenyithia na rũũri harĩ Misiri na Ethiopia, 4 no taguo mũthamaki wa
Ashuri agaatwara arĩa magaatahwo Misiri na andũ a Ethiopia arĩa magaatwarũo ithamĩrio, tũhĩĩ o

1270




na athuri akũrũ, marĩ njaga na matarĩ iratũ na njikarĩro ciao itahumbĩrĩtwo, njaga ya Misiri. 5
Nao nĩ makaanyitwo nĩ guoya na maigue thoni nĩ ũndũ wa Ethiopia kĩĩrĩgĩrĩro kĩao na nĩ ũndũ
wa Misiri mwĩrahĩro wao. 6 Aikari a bũrũri ũyũ wa gĩcũa-inĩ nĩ makoiga atĩrĩ mũthenya ũcio, ‗Ta
rora ũrĩa gwĩkĩkĩte harĩ kĩĩrĩgĩrĩro gitũ, kĩrĩa tuorĩire nĩguo tuone ũteithio na ũhonokio kuuma
harĩ mũthamaki wa Ashuri! Rĩu tũkũhonoka atĩa?‘‖

ISAIYA 21

1 Ĩno nĩ ndũmĩrĩri nditũ ĩkoniĩ werũ wa iria:

Ĩroka o ta huho nene iria ihurutanaga ituĩkanĩirie mwena wa mũhuro,

Kuuma werũ-inĩ, kuuma bũrũri wa kũmakania.

2 Nĩ njĩrĩtwo ũhoro wĩgiĩ kĩoneki gĩa kũmakania:

Ũrĩa ũkunyanagĩra nĩ arakunyanĩra,

Na mũniinani nĩ araniinana.

Ambata, wee Elamu! Rigicĩria, wee Media!

Nĩ ngũniina gũcaya guothe kũrĩa arehete.

3 Nĩkĩo ndĩ na ruo rũnene mũno.

Ngetugutania,

O ta mũtumia ũragĩa mwana.

Ndĩ na kĩeha kĩnene mũno nginya ngaremwo nĩ kũigua;

Ngathĩnĩka mũno nginya ngaremwo nĩ kuona.

4 Ngoro yakwa nĩ ĩrahũũrahũũra; ngainaina nĩ kũmaka.

Hwaĩ-inĩ ũrĩa nderiragĩria ũratũma nyinaine.

5 Bangai metha na mũbange itĩ!

Rĩai na mũnyue!

Ũkĩrai, inyuĩ anene, itĩrĩriai ngo maguta!

6 Nĩ gũkorũo ũũ nĩguo Yahweh aanjĩrire:

1271




―Thiĩ, ũige mũrangĩri na ũmwĩre amenyithanie maũndũ marĩa arona.‖

7 Nake akĩona ngaari ya mbaara ĩrĩ na gĩkundi kĩa mbarathi,

Ngaari ya mbaara ya ndigiri,

Ngaari ya mbaara ya ngamĩra.

Akĩrora wega, eiguĩte biũ.

8 Agĩcoka akĩanĩrĩra ũũ o ta mũrũthi:

―Yahweh, hĩndĩ ciothe mũthenya njikaraga ndũgamĩte nyũmba-inĩ ndaya na igũrũ ya mũrangĩri,

Naguo ũtukũ ngaikara handũ hakwa ha kũrangĩra.

9 Ta rora kĩrĩa kĩroka:

Arũme marĩ ngaari-inĩ ya mbaara na gĩkundi kĩa mbarathi!‖

Agĩcoka akĩaria akiuga atĩrĩ:

―Nĩ agũĩte! Babuloni nĩ agũĩte!

Mĩhianano yothe ya gwacũhio ya ihoti ciake nĩ amĩgũithĩtie thĩ ĩkoinĩkanga!‖

10 Inyuĩ andũ akwa mũrangĩrĩirio,

O inyuĩ maciaro ma kĩhuuhĩro gĩakwa,

Nĩ ndĩmwĩrĩte maũndũ marĩa njiguĩte kuuma kũrĩ Yahweh mũnene wa ita, o we Kĩhoti wa
Isiraeli.

11 Ĩno nĩ ndũmĩrĩri nditũ ĩkoniĩ Duma:

Harĩ mũndũ ũranjĩta kuuma Seiru:

―Mũrangĩri, ũtukũ ũkinyĩte ha?

Mũrangĩri, ũtukũ ũkinyĩte ha?‖

12 Mũrangĩri akiuga atĩrĩ:

―Rũcinĩ nĩ rũkuhĩrĩirie, o na ũtukũ.

Angĩkorũo kũrĩ ũndũ mũkũũria, ũriai.

Ũkai o rĩngĩ!‖

1272


13 Ĩno nĩ ndũmĩrĩri nditũ ĩkoniĩ werũ mwaraganu:

Mũtitũ-inĩ wa werũ mwaraganu nĩkuo mũkaaraara,

Inyuĩ gĩkundi kĩa agendi a Dedani.

14 Twarĩrai andũ arĩa anyotu maĩ,

Inyuĩ aikari a bũrũri wa Tema,

Na mũtwarĩre mũndũ ũrĩa ũrethara mũgate.

15 Nĩ gũkorũo marorĩra hiũ cia njora, makorĩra rũhiũ rwa njora rũrĩa rũcomore,

Makorĩra ũta mũkũnje, na makora nĩ ũndũ wa mbaara kũrũra.

16 Nĩ gũkorũo ũũ nĩguo Yahweh aanjĩrire: ―Ihinda-inĩ rĩa mwaka ũmwe, o ta mĩaka ya mũruti
wĩra wa mũcara, riri wothe wa Kedari nĩ ũgaathira. 17 Arũme arĩa marũaga na ũta arĩa
magaatigara harĩ njamba cia ita cia Kedari magaakorũo marĩ o anini, nĩ gũkorũo Yahweh Kĩhoti
wa Isiraeli nĩ oigĩte ũguo.‖

ISAIYA 22

1 Ĩno nĩ ndũmĩrĩri nditũ ĩkoniĩ Mũkuru wa Hizzayoni:

Nĩ kĩĩ kĩũru nawe tondũ inyuothe mũthiĩte nyũmba igũrũ?

2 Wee waiyũirũo nĩ ngũĩ,

Itũũra rĩrĩ mbugĩrĩrio, taũni yambararĩte.

Andũ aku arĩa mooragirũo matioragirũo na rũhiũ rwa njora,

O na matiakuĩrĩire mbaara-inĩ.

3 Athani aku othe arĩa ahinyanĩrĩria nĩ morĩte marĩ hamwe.

Nĩ maanyitirũo mĩgwate o na gũtahũthĩrĩtwo ũta.

Othe arĩa maarĩ kuo nĩ maanyitirũo mĩgwate,

O na gũtuĩka nĩ moorĩte magathiĩ kũraihu.

4 Nĩkĩo ndoigire ũũ: ―Eheriai maitho manyu harĩ niĩ,

1273




Na nĩ ngũrĩra ndĩ na ruo rũingĩ.

Mũtigatinde mũkĩnyũmĩrĩria

Nĩ ũndũ wa mwanangĩko wa mwarĩ wa andũ akwa.

5 Nĩ gũkorũo nĩ mũthenya wa gũtukanĩrũo na gũtoorio na kũmaka,

Kuuma kũrĩ Mwathi, Yahweh mũnene wa ita,

Mũkuru-inĩ wa Hizzayoni.

Rũthingo nĩ rũkũmomorũo

Na kũgĩe kĩrĩro kĩrĩma-inĩ.

6 Elamu nĩ yoete thiaka

Hamwe na andũ mahaicĩte ngaari na mbarathi,

Na Kiri ĩkaguũria ngo.

7 Mĩkuru yaku ĩrĩa mĩega biũ

Ĩkaaiyũra ngaari cia mbaara,

Nacio mbarathi irũgame harĩa ibatiĩ kũrũgama kĩhingo-inĩ,

8 Na gĩtama kĩa Yahuda nĩ gĩkeeherio.

―Mũthenya ũcio nĩ mũkaarora harĩa indo cia mbaara cigagwo Nyũmba ya Mũtitũ, 9 na nĩ
mũkoona mĩanya mĩingĩ ya Itũũra rĩa Daudi. Na nĩ mũgaacokanĩrĩria maĩ ma karia ka mwena wa
mũhuro. 10 Nĩ mũgaatara nyũmba cia Yahrushalayim, na mũmomore nyũmba nĩguo
muongerere rũthingo hinya. 11 Na nĩ mũgaathondeka karia gatagatĩ-inĩ ga thingo icio igĩrĩ ga
gwĩkĩra maĩ ma karia karĩa gakũrũ, no mũtikaarora Mũũmbi Wako Ũrĩa Mũnene, na mũtikoona
Ũrĩa wagathondekire tene.

12 Mũthenya ũcio Mwathi, Yahweh mũnene wa ita,

Nĩ akoiga kũgĩe kĩrĩro na gũcakaywo,

Mĩtwe yenjwo na kwĩhumbwo nguo cia makũnia.

13 No ithenya rĩa ũguo, kũrĩ na gĩkũngũĩro na gĩkeno,

Ng‘ombe igathĩnjwo o na ng‘ondu igathĩnjwo,

Nyama ikarĩo na ndibei ĩkanyuo.

1274


‗Nĩ tũkĩrĩei na tũnyue, tondũ rũciũ nĩ tũgaakua!‘‖

14 Yahweh mũnene wa ita agĩcoka akĩnguũrĩria ũũ matũ-inĩ makwa: ―‗Inyuĩ andũ aya mehia
maya matikũhumbĩrũo nĩ ũndũ wanyu o nginya mũkue,‘ ũguo nĩguo Mwathi, Yahweh mũnene
wa ita ekuuga.‖

15 Ũũ nĩguo Mwathi, Yahweh mũnene wa ita oigĩte: ―Thiĩ kũrĩ mũramati ũyũ, kũrĩ Shebina,
ũrĩa ũrũgamĩrĩire nyũmba, ũmũũrie, 16 ‗Nĩ kĩĩ ũrenda gũkũ, na nũũ ũgũkoniĩ gũkũ, tondũ
ũreyenjera mbĩrĩra gũkũ?‘ Nĩ kwenja arenja mbĩrĩra yake handũ harĩa hatũũgĩru; nĩ gũicũhia
araicũhia handũ hake ha kũhurũka ndũmba-inĩ ya ihiga. 17 ‗Atĩrĩrĩ, Yahweh nĩ agaakũharũrũkia
na ũũru mũingĩ, wee mũndũ ũyũ, na akũnyite na hinya mũingĩ. 18 Nĩ agaakuoha akũrũmĩtie na
akũharũrũkie ta mũbira bũrũri-inĩ mwariĩ. Kũu nĩkuo ũgaakuĩra, na nĩkuo ngaari ciaku cia
mbarathi iria irĩ riri igaakorũo, irĩ gĩconoko harĩ nyũmba ya mwathi waku. 19 Na nĩ
ngaakũrutũrũra kuuma gĩturũa-inĩ gĩaku na ngũingate wĩra-inĩ waku.

20 ―‗Mũthenya ũcio nĩ ngeta ndungata yakwa Eliakimu mũrũ wa Hilikia, 21 na nĩ
ngaamũhumba kanjũ yaku na ndĩmuohe mũcibi waku ndĩũrũmie, na neane wathani waku guoko-
inĩ gwake. Na nĩ agaatuĩka ithe wa aikari a Yahrushalayim na a nyũmba ya Yahuda. 22 Na nĩ
ngaaigĩrĩra cabi ya nyũmba ya Daudi kĩande-inĩ gĩake. Nĩ akaahingũra na gũtirĩ mũndũ
ũkaahinga; akaahinga na gũtirĩ mũndũ ũkaahingũra. 23 Ngaamũhũũrĩra o ta mũcumarĩ handũ
harũmu, na agaatuĩka ta gĩtĩ kĩa ũnene kĩrĩ riri harĩ nyũmba ya ithe. 24 Na nĩ magaacuuria harĩ
we riri wothe wa nyũmba ya ithe, njiarũa na rũciaro, indo ciothe iria nini, indo iria itariĩ ta
mbakũri, o hamwe na ndigithũ ciothe iria nene.

25 Yahweh mũnene wa ita ekuuga atĩrĩ, ―Mũthenya ũcio mũcumarĩ ũrĩa ũhũũrĩrĩirũo handũ
harũmu nĩ ũkeeherio, na nĩ ũgaatinio ũgũe, naguo mũrigo ũrĩa ũracuurĩtio ho ũgũe ũthũkange, nĩ
gũkorũo Yahweh we mwene nĩ oigĩte ũguo.‘‖

ISAIYA 23

1 Ĩno nĩ ndũmĩrĩri nditũ ĩkoniĩ Turo:

Rĩrai, inyuĩ meri cia Tarishishi!

Tondũ gĩcukĩro kĩa meri nĩ kĩanangĩtwo; gĩtingĩingĩrĩka.

Ũndũ ũcio nĩ ũguũrĩtio thĩinĩ wa bũrũri wa Kitimu.

2 Kirai, inyuĩ aikari a bũrũri wa gĩcũa-inĩ.

Ahũũri biacara a kuuma Sidoni arĩa maringaga iria-inĩ nĩ mamũiyũrĩtie na ũtonga.

1275




 3 Mbegũ ya Shihoru yagereire igũrũ rĩa maĩ maingĩ,

Magetha ma Misiri, uumithio waku,

Magakũrehera uumithio wa mabũrũri.

4 Conoka, wee Sidoni, wee mwĩgitio wa iria,

Tondũ iria riugĩte atĩrĩ:

―Ndirĩ ndaigua ruo rwa kũgĩa mwana, na ndirĩ ndagĩa mwana,

O na kana ngarera anake kana airĩtu.‖

5 O ta ũrĩa meekire maigua ũhoro wa Misiri,

Noguo andũ makaanyitwo nĩ kĩeha kĩnene maigua ũhoro wa Turo.

6 Ringai mũthiĩ Tarishishi!

Rĩrai, inyuĩ aikari a bũrũri wa gĩcũa-inĩ!

7 Hihi rĩrĩ nĩrĩo itũũra rĩanyu rĩrĩa rĩtũire rĩtũũgĩrĩtio kuuma tene, kuuma o tene warĩo?

Magũrũ ma rĩo matũũrĩte mathiĩte mabũrũri ma kũraihu magaikare kuo.

8 Nũũ ũtuĩte itua rĩrĩ rĩa gũũkĩrĩra itũũra rĩa Turo,

Rĩrĩa rĩhumbanaga thũmbĩ,

Na ahũũri biacara a kuo maarĩ anene,

Na onjorithia a kuo maatĩĩtwo thĩinĩ wa thĩ yothe?

9 Yahweh mũnene wa ita nĩwe mwene ũtuĩte itua rĩu,

Aagithie kĩene mwĩtĩo warĩo o hamwe na ũthaka warĩo wothe,

Aconorithie arĩa othe maatĩĩtwo thĩ yothe.

10 Tuĩkania bũrũri waku o ta Rũũĩ rwa Misri, wee mwarĩ wa Tarishishi.

Gũtirĩ na gĩcukĩro kĩa meri rĩngĩ.

11 Nĩ atambũrũkĩtie guoko gwake igũrũ rĩa iria;

Nĩ ainainĩtie mothamaki.

Yahweh nĩ athanĩte mĩĩgitio yothe ya Foenicia ĩniinwo.

1276


12 Na akoiga atĩrĩ: ―Ndũgũcoka gũkena rĩngĩ,

O wee ũhinyĩrĩirio, mũirĩtu gathirange wa Sidoni.

Ũkĩra, ũringe ũthiĩ Kitimu.

Ĩndĩ o na kũu ndũkona handũ ha kũhurũka.‖

13 Rorai bũrũri wa Akalidei!

Andũ acio, no ti Ashuri,

Nĩo maatũmire itũũra rĩu rĩtuĩke kũndũ kwa nyamũ cia werũ-inĩ.

Nĩ maakĩte nyũmba ndaya cia kũrigicĩria;

Na magatharia nyũmba ciakuo iria ndaya na igũrũ irĩ na ũgitĩri,

Magagũtiga kũrĩ mwanangĩko mũtheri.

14 Rĩrai, inyuĩ meri cia Tarishishi,

Tondũ mwĩgitio wanyu nĩ wanangĩtwo.

15 Mũthenya ũcio itũũra rĩa Turo nĩ rĩkaariganĩra mĩaka 70, o ta ũrĩa ihinda rĩa ũtũũro wa
mũthamaki ũmwe rĩigana. Mĩaka ĩyo 70 ĩgĩthira, Turo gũgeekĩka o ta ũrĩa rwĩmbo rũrũ rwa
mũmaraya ruugĩte:

16 ―Oya kĩnanda kĩa mũgeeto, ũthiũrũrũke itũũra rĩu, wee mũmaraya ũyũ ũriganĩire.

Thaaka kĩnanda gĩaku kĩa mũgeeto na njĩra njega biũ;

Ina nyĩmbo nyingĩ,

Nĩguo makũririkane.‖

17 Thutha wa mĩaka 70, Yahweh nĩ akeerekeria meciria make harĩ Turo, na itũũra rĩu nĩ
rĩgaacokerera marĩhi ma rĩo na rĩhũũre ũmaraya na mothamaki marĩa mothe marĩ thĩinĩ wa thĩ.
18 No uumithio warĩo o hamwe na marĩhi ma rĩo magaatuĩka kĩndũ kĩamũre harĩ Yahweh. Na
gĩtikaigwo kana kĩiywo, tondũ marĩhi ma rĩo magaatuĩka ma andũ a Yahweh, nĩguo marĩage
makahũna na makehumba wega biũ.

1277





ISAIYA 24

1 Na rĩrĩ, Yahweh nĩ ekweheria andũ bũrũri-inĩ na atũme ũtuĩke kũndũ gũtiganĩrie.

Nĩ ekũũinamania na ahurunje aikari a guo.

2 Gũgaakorũo kũrĩ ũndũ ũmwe harĩ mũndũ wothe:

Andũ o hamwe na mũthĩnjĩri-Yahweh,

Ndungata na mwathi wayo,

Ndungata ya mũirĩtu na mũtumia ũrĩa ũmĩathaga,

Mũgũri na mwendia,

Mũkombanĩri na mũkombi,

Mũkombanĩri na ũrĩa ũrĩ na thiirĩ.

3 Bũrũri nĩ ũkeeherio andũ biũ;

Ũgaathũkangio biũ,

Nĩ gũkorũo Yahweh nĩ arĩtie kiugo kĩu.

4 Bũrũri nĩ ũracakaya; nĩ kwanangĩka ũraanangĩka.

Bũrũri ũrĩa ũrĩ maciaro nĩ ũrahooha; nĩ gũthira ũrathira.

Andũ arĩa marĩ igweta a bũrũri nĩ marahooha.

5 Bũrũri nĩ ũthahĩtio nĩ aikari aguo,

Nĩ gũkorũo nĩ magararĩte mawatho,

Magacenjia mĩtugo ĩrĩa ĩtuĩtwo ya kũrũmĩrĩrũo,

Na makaga kũhingia kĩrĩkanĩro gĩa gũtũũra.

6 Nĩkĩo bũrũri ũraniinwo nĩ kĩrumi,

Nao arĩa maikaraga kuo magakorũo marĩ na mahĩtia.

Nĩkĩo aikari a bũrũri manyihĩte,

1278




Na no arũme anini mũno matigarĩte.

7 Ndibei ya mũhihano nĩ ĩracakaya, mũthabibũ nĩ ũrahooha,

Nao arĩa othe marĩ na gĩkeno ngoro-inĩ nĩ gũcaya maracaya.

8 Gĩkeno kĩrĩa kiumanaga na kũinio kwa manyanga nĩ gĩthirĩte;

Inegene rĩa arĩĩu nĩ rĩthirĩte;

Gĩkeno kĩrĩa kiumanaga na mũgambo wa kĩnanda kĩa mũgeeto nĩ gĩthirĩte.

9 Manyuaga ndibei matekũina rwĩmbo,

Nayo njohi ĩgakorũo ĩrĩ ndũrũ harĩ arĩa maramĩnyua.

10 Taũni ĩrĩa ndiganĩrie nĩ thũkangie;

Nyũmba ciothe nĩ hinge nĩguo gũtikagĩe mũndũ ũkũingĩra.

11 Mararĩrĩra barabara-inĩ nĩ kwaga ndibei.

Ikeno ciothe nĩ ithirĩte;

Gĩkeno kĩa bũrũri nĩ gĩthiru.

12 Itũũra rĩu rĩtigĩtwo rĩrĩ ithũkangie;

Kĩhingo nĩ kĩmemende gĩgatuĩka hĩba ya mwanangĩko.

13 Nĩ gũkorũo ũũ nĩguo gũgeekĩka harĩ ikundi cia andũ bũrũri-inĩ:

O ta hĩndĩ ĩrĩa mũtamaiyũ wainainio,

O ta thabibũ iria itigaraga hĩndĩ ĩrĩa magetha mathira.

14 Nĩ makaanĩrĩra,

Nĩ makooigĩrĩria makenete.

Kuuma iria-inĩ nĩ makaahunjia ũhoro wa ũnene wa Yahweh.

15 Nĩ ũndũ ũcio nĩ makaagooca Yahweh marĩ mĩaki-inĩ;

Thĩinĩ wa icigĩrĩra cia iria nĩ makaagooca rĩĩtwa rĩa Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli.

16 Kuuma ituri-inĩ cia thĩ nĩ tũraigua nyĩmbo:

1279



―Riri kũrĩ Ũrĩa Mũthingu!‖

No nguuga atĩrĩ: ―Nĩ hinyĩrĩrĩkĩte, nĩ hinyĩrĩrĩkĩte!

Kaĩ ndĩ na haaro-ĩ! Akunyanĩri nĩ makunyanĩire;

Marĩ na ũkunyanĩri, akunyanĩri nĩ makunyanĩire.‖

17 Guoya na marima o na mĩtego nĩ igwetereire, wee mũikari wa bũrũri.

18 Mũndũ wothe ũkoora nĩ ũndũ wa mũrurumo wa kũguoyohia akaagũa irima-inĩ,

Na mũndũ wothe ũkooima irima-inĩ akaanyitwo nĩ mũtego.

Nĩ gũkorũo mũiyũro wa maĩ nĩ ũkaahingũka kuuma igũrũ,

Na mĩthingi ya bũrũri nĩ ĩgaathingitha.

19 Bũrũri nĩ watũkĩte icunjĩ;

Bũrũri nĩ ũinainĩtio;

Bũrũri nĩ ũretugutania na hinya mũno.

20 Bũrũri ũratũgũga o ta mũrĩĩu,

Na ũgacũga mbere na thutha o ta gathũnũ hĩndĩ ya rũhuho.

Nĩ ũritũhĩirũo mũno nĩ mehia maguo,

Na nĩ ũkaagũa, ũndũ ũtagookĩra rĩngĩ.

21 Mũthenya ũcio Yahweh nĩ akeerekeria meciria make harĩ mbũtũ ĩrĩa ĩrĩ igũrũ

Na athamaki a thĩ arĩa marĩ thĩinĩ wa thĩ.

22 Na nĩ magaacokanĩrĩrio hamwe

O ta ohwo macokanĩrĩirio irima-inĩ,

Na nĩ makaahingĩrũo njera;

Thutha wa matukũ maingĩ nĩ makaaherithio.

23 Mweri nĩ ũgaaconorithio,

O na riũa nĩ rĩkaaigua thoni,

1280


Nĩ gũkorũo Yahweh mũnene wa ita nĩ atuĩkĩte Mũthamaki Kĩrĩma-inĩ gĩa Zayuni na
Yahrushalayim,

Agakorũo na riri mbere ya athuri a andũ ake.

ISAIYA 25

1 Wee Yahweh-rĩ, ũrĩ Kĩhoti wakwa.

Nĩ ngũkwambararia, na ngooce rĩĩtwa rĩaku,

Nĩ gũkorũo nĩ wĩkĩte maũndũ ma magegania,

Ataarani aku kuma hĩndĩ ya tene

nĩo wĩhokeku na ũhoro wa ma.

2 Nĩ gũkorũo nĩ ũtuĩte itũũra hĩba ya mahiga,

Taũni ĩrĩ na ũgitĩri ũkamĩtua mwanangĩko.

Nyũmba ndaya na igũrũ ya mũndũ wa kũngĩ ndĩrĩ ho rĩngĩ;

Itũũra rĩu rĩtirĩ hĩndĩ rĩgaakwo rĩngĩ.

3 Nĩkĩo andũ arĩa marĩ hinya magaakũgooca;

Itũũra rĩa ndũrĩrĩ iria ihinyanagĩrĩria nĩ rĩgaagwĩtigĩra.

4 Tondũ ũtuĩkĩte mwĩgitio wa mũndũ ũrĩa ũtarĩ hinya,

Mwĩgitio wa mũndũ ũrĩa mũthĩni hĩndĩ ya mĩtangĩko,

Rĩũrĩro rĩa kwĩgitia mbura ya kĩhuhũkanio,

Na kĩĩruru gĩa kwĩgitia ũrugarĩ.

Hĩndĩ ĩrĩa mũrurumo wa ahinyanĩrĩria ũtariĩ ta mbura ya kĩhuhũkanio ĩkĩhũũra rũthingo,

5 O ta ũrugarĩ wa bũrũri mũng‘aru,

Wee nĩ ũniinaga ngũĩ cia ageni.

O ta ũrĩa ũrugarĩ ũniinagwo nĩ kĩĩruru gĩa itu,

1281




No taguo rwĩmbo rwa ahinyanĩrĩria rũkirĩtio.

6 Kĩrĩma-inĩ gĩkĩ-rĩ, Yahweh mũnene wa ita nĩ agaathondekera ikundi ciothe cia andũ

Ndĩa ya irio ciĩna maguta njega,

Ndĩa ya ndibei ĩrĩa njega mũno,

Ya irio njega ciyũrĩte maguta,

Ya ndibei njega, ĩcungĩtwo.

7 Kĩrĩma-inĩ gĩkĩ-rĩ, nĩ akaaniina taama ũrĩa ũhumbĩrĩte ikundi ciothe cia andũ

O hamwe na gĩtambaya kĩrĩa gĩtumĩtwo gĩkahumbĩra ndũrĩrĩ ciothe.

8 Nĩ akaameria gĩkuũ tene na tene,

Na Yahweh Mwathi akaagiria maithori mothiũ mothe.

Rũmena rũrĩa andũ ake mamenetwo naruo arweherie kuuma thĩinĩ wa thĩ yothe,

Nĩ gũkorũo Yahweh we mwene nĩ oigĩte ũguo.

9 Mũthenya ũcio nĩ makoiga ũũ:

―Oneei! Ũyũ nĩwe Kĩhoti witũ!

Nĩwe twĩrĩgagĩrĩra,

Na nĩ agaatũhonokia.

Ũyũ nĩ Yahweh!

Nĩwe twĩrĩgagĩrĩra.

Nĩ tũkenei na tũcanjamũke nĩ ũndũ wa ũhonokio wake.‖

10 Tondũ guoko kwa Yahweh nĩ gũgaaikara kĩrĩma-inĩ gĩkĩ,

Na Moabi nĩ ĩkaarangĩrĩrio harĩa ĩrĩ

O ta nyeki ĩrangarangĩtwo ĩgatuĩka hĩba ya thumu.

11 Nĩ agaatambũrũkia moko make harĩ yo

O ta ũrĩa mũtubĩri atambũrũkagia moko make nĩguo atubĩre,

Na nĩ akaaniina mwĩtĩo wayo

1282


Agĩikia moko make na njĩra ya ũũgĩ.

12 Na itũũra rĩrĩa rĩrĩ na ũgitĩri, o na thingo ciaku ndaihu na igũrũ cia ũgitĩri,

Nĩ agaacimomora;

Akaarĩgũithia thĩ, o rũkũngũ-inĩ.

ISAIYA 26

1 Na rĩrĩ, mũthenya ũcio rwĩmbo rũrũ nĩ rũkaainwo bũrũri-inĩ wa Yahuda:

―Tũrĩ na itũũra rĩrĩ na hinya.

Atũmaga ũhonokio ũtuĩke thingo ciarĩo o na njirigo ciarĩo.

2 Hingũrai ihingo nĩgetha rũrĩrĩ rũrĩa rũthingu rũingĩre,

Rũrĩrĩ rũrĩa rũrũmagia mĩthiĩre ya Ũhoro wa ma.

3 Wee nĩ ũkaagitĩra arĩa metiiragĩrĩra biũ harĩ wee;

Nĩ ũkaamahe thayũ wa gũtũũra,

Tondũ wee nĩwe mehokete.

4 Mwĩhokei Yahweh tene na tene,

Nĩ gũkorũo Yahu, o we Yahweh nĩwe Rwaro rwa Ihiga rwa tene na tene.

5 Tondũ nĩ aharũrũkĩtie arĩa maikaraga handũ igũrũ, itũũra rĩrĩa rĩtũũgĩru.

Akarĩgũithia thĩ,

Akarĩgũithia thĩ tĩri-inĩ;

Akarĩikia thĩ rũkũngũ-inĩ.

6 Nĩ rĩkaarangĩrĩrio na kũgũrũ,

Magũrũ ma arĩa ahinyĩrĩrĩku, makinya ma arĩa matarĩ hinya.‖

7 Njĩra ya mũndũ ũrĩa mũthingu nĩ nũngĩrĩru.

Tondũ wee wĩ mũrũngĩrĩru,

1283




Nĩ ũkaanyorokia njĩra ya mũndũ ũrĩa mũthingu.

8 O tũkĩrũmagĩrĩra njĩra ya matuĩro maku, wee Yahweh,

Kĩĩrĩgĩrĩro gitũ kĩrĩ harĩ wee.

Nĩ twĩriragĩria rĩĩtwa rĩaku na kĩririkano gĩaku.

9 Ũtukũ nĩwe ndĩĩriragĩria na ngoro yakwa yothe,

Roho wakwa ũgaikara ũgĩgũcaragia;

Tondũ rĩrĩa kwagĩa na matuĩro kuuma kũrĩ wee nĩ ũndũ wa thĩ,

Aikari a bũrũri nĩ merutaga ũhoro wĩgiĩ ũthingu.

10 O na mũndũ mwaganu angĩkwo maũndũ mega,

Ndangĩĩruta ũhoro wa ũthingu.

O na arĩ bũrũri wa ũrũngĩrĩru no arĩĩka maũndũ moru,

Na ndonaga ũnene wa Yahweh.

11 Wee Yahweh, guoko gwaku nĩ kwambararie na igũrũ, no matirakuona.

Nĩ makoona kĩyo kĩrĩa ũgaakorũo nakĩo harĩ andũ aku na maconoke.

Mwaki wa kũniina thũ ciaku nĩ ũkaamaniina.

12 Wee Yahweh, nĩ ũgaatũhe thayũ,

Tondũ maũndũ marĩa mothe twĩkĩte

Nĩwe ũtũhingĩirie.

13 Wee Yahweh Kĩhoti witũ, nĩ twathĩtwo nĩ athani angĩ tiga wee,

Ĩndĩ rĩĩtwa rĩaku riki tu norĩo tũgwetaga.

14 Nĩ makuĩte; matigaatũũra.

Maagithĩtio hinya nĩ gĩkuũ, matikaarahũka.

Nĩ gũkorũo nĩ werekeirie meciria maku harĩ o

Nĩgetha ũmaniine na ũmaanange othe matikanacoke kũgwetwo.

15 Nĩ ũtũmĩte rũrĩrĩ ruongerereke, wee Yahweh,

1284


Nĩ ũtũmĩte rũrĩrĩ ruongerereke;

Nĩ wĩtũũgĩrĩtie.

Nĩ waramĩtie na njĩra nene mĩhaka yothe ya bũrũri.

16 Wee Yahweh, hĩndĩ ya mĩtangĩko moorĩire kũrĩ wee;

Magĩgũitũrũrĩra mahoya mao na mĩheehũ rĩrĩa wamaherithirie.

17 O ta ũrĩa mũtumia ũrĩ na nda akiriĩ kũgĩa mwana

Akoragwo na ruo na akarĩra nĩ ruo,

No taguo tũkoretwo tũkĩigua nĩ ũndũ waku, wee Yahweh.

18 Twagĩire nda, tũkĩigua ruo ta rwa mũtumia akĩgĩa mwana,

Ĩndĩ nĩ ta tũciarĩte rũhuho.

Tũtirehete ũhonokio thĩinĩ wa bũrũri,

Na gũtirĩ mũndũ ũciarĩtwo ũngĩikara thĩinĩ wa thĩ.

19 ―Akuũ aku nĩ magaatũũra muoyo.

Ciimba ciakwa nĩ ikaarahũka.

Arahũkai na mwanĩrĩre nĩ gũkena,

Inyuĩ mũikaraga rũkũngũ-inĩ!

Tondũ ime rĩaku no ta ireera rĩa rũcinĩ,

Na thĩ nĩ ĩkaareka arĩa magithĩtio hinya nĩ gĩkuũ macoke muoyo.

20 Thiĩi, inyuĩ andũ akwa mũingĩre rumu cianyu cia thĩinĩ,

Na mũhinge mĩrango mwaingĩra.

Mwĩhithe ihinda inini

Nginya rĩrĩa marakara marĩkorũo mahĩtũkĩte.

21 Tondũ rĩrĩ, Yahweh nĩ gũka aroka kuuma handũ hake

Gũciirithia aikari a bũrũri nĩ ũndũ wa ihĩtia rĩao,

Naguo bũrũri nĩ ũkaaguũria ũiti waguo wa thakame

1285


Na ndũkahitha rĩngĩ andũ aguo arĩa moragĩtwo.‖

ISAIYA 27

1 Na rĩrĩ, mũthenya ũcio Yahweh, arĩ na rũhiũ rwake rwa njora rũũgĩ na rũnene na rũrĩ hinya,

Nĩ akeerekeria meciria make harĩ Leviathani, nyoka ĩrĩa ĩthiaga ihenya,

Amerekerie harĩ Leviathani, nyoka ĩrĩa ĩĩthioraga,

Na orage nyamũ nene ĩrĩa ĩrĩ iria-inĩ.

2 Mũthenya ũcio mũkaainĩra mũndũ-wa-nja ũcio ũũ:

―Mũgũnda wa mĩthabibũ ũrĩ na ndibei ĩrutĩte mũhũyũ!

3 Niĩ Yahweh, nĩ ngitagĩra mũndũ-wa-nja ũcio.

Ngaũitĩrĩria maĩ hingo ciothe.

Ndĩũgitagĩra ũtukũ na mũthenya,

Nĩgetha hatikagĩe mũndũ o na ũrĩkũ ũkũwĩka ũũru.

4 Niĩ ndirĩ na marakara.

Nũũ ũkũnjũkĩrĩra na ria na ihinga cia mĩigua mbaara-inĩ?

Ngaacirangĩrĩria thĩ na ndĩcicine na mwaki irĩ hamwe ciothe.

5 No aga gwĩka ũguo, nĩ egitie biũ harĩ niĩ.

Nĩ athondeke thayũ hamwe na niĩ;

Thayũ nĩ athondeke hamwe na niĩ.‖

6 Matukũ marĩa maroka Jakubu nĩ akaagĩa mĩri,

Isiraeli nĩ akaaruta kĩro na athundũre,

Na nĩ makaaiyũria bũrũri na maciaro.

7 Hihi no mũhaka agũthwo nĩ ũrĩa ũramũgũtha?

Kana rĩrĩ, hihi no mũhaka oragwo o ta ũrĩa andũ ake makooragwo?

1286




 8 Nĩ ũkaahiũrania nake ũrĩ na mũgambo wa kũguoyohia rĩrĩa ũgaakorũo ũkĩmũingata.

Nĩ akaamũingata na mũrurumo mũnene mũthenya wa rũhuho rwa mwena wa irathĩro.

9 Kwoguo na njĩra ĩyo mehia ma Jakubu nĩ makaahumbĩrũo,

Na maya mothe nĩmo magaakorũo marĩ moimĩrĩro rĩrĩa mehia make makeeherio:

Nĩ agaathondeka mahiga mothe ma kĩgongona

O ta mahiga ma coka mathũkangĩtio,

Na gũtirĩ mĩtĩ ya kũhoywo kana indo cia gũcinĩra ũbumba igaatigara.

10 Nĩ gũkorũo itũũra rĩrĩa rĩrĩ na ũgitĩri nĩ rĩgaatiganĩrio;

Kũndũ gwa kũrĩithia nĩ gũgaatiganĩrio na kũrekererio o ta werũ.

Kũu nĩkuo njaũ ĩkaarĩaga na ĩgakoma

Na nĩ ĩkaarĩa honge ciakuo.

11 Rĩrĩa honge ciakuo igaakorũo ciũmĩte,

Andũ-a-nja nĩ magooka na makahũre honge icio,

Maakie mĩaki nacio.

Nĩ gũkorũo andũ aya matirĩ na ũtaũku.

Nĩkĩo Mũũmbi wao atakamaiguĩra tha,

Na matigetĩkĩrĩka harĩ Ũrĩa wamombire.

12 Mũthenya ũcio Yahweh nĩ akaagũtha maciaro kuuma karũũĩ-inĩ karatherera ka Rũũĩ nginya
Mũkuru-inĩ wa Misiri, na nĩ mũgaacokanĩrĩrio o mũndũ thutha wa ũrĩa ũngĩ, inyuĩ andũ a Isiraeli.
13 Mũthenya ũcio coro mũnene nĩ ũkaahuuhwo, nao arĩa makiriĩ gũthira thĩinĩ wa bũrũri wa
Ashuri na arĩa mahurunjũkĩte bũrũri-inĩ wa Misiri nĩ magooka na mainamĩrĩre Yahweh kĩrĩma-
inĩ kĩrĩa kĩamũre thĩinĩ wa Yahrushalayim.

ISAIYA 28

1 Kaĩ thũmbĩ ya mwĩyonanio ya arĩĩu a Efiraimu ĩrĩ na haaro-ĩ!

O hamwe na ihũa rĩrĩa rĩrahooha rĩa ũthaka wayo mũnene,

1287




Rĩrĩa rĩrĩ mũtwe-inĩ wa mũkuru mũnoru wa arĩa matooretio nĩ ndibei!

2 Atĩrĩrĩ, Yahweh arĩ na mũndũ ũrĩ hinya na ũhoti.

O ta mbura ya mbembe na marurumĩ, kĩhuhũkanio gĩa kũniinana,

O ta mũrurumo wa mũiyũro mũnene wa maĩ,

Nĩ akaamĩikia gũkũ thĩ na hinya mũingĩ.

3 Thũmbĩ cia mwĩyonanio cia arĩĩu a Efiraimu

Nĩ ikaarangĩrĩrio thĩ na kũgũrũ.

4 Narĩo ihũa rĩu rĩrahooha rĩa ũthaka wayo mũnene,

Rĩrĩa rĩrĩ mũtwe-inĩ wa mũkuru mũnoru,

Rĩgaatuĩka o ta ngũyũ ĩrĩa yambaga kwĩruha, mbere ya hĩndĩ ya ũrugarĩ.

Rĩrĩa mũndũ amĩona, amĩmeragia o na ihenya arĩkia kũmĩnyita na guoko gwake.

5 Mũthenya ũcio Yahweh mũnene wa ita nĩ agaatuĩka thũmbĩ ĩrĩ na riri na mahũa matumĩtwo ta
thũmbĩ harĩ andũ ake arĩa magaatigara. 6 Na nĩ agaatuĩka roho wa kĩhooto harĩ ũrĩa ũikaragĩra
gĩtĩ gĩa gũtua ciira nao andũ arĩa magiragĩrĩria tharĩkĩro ya mbaara kĩhingo-inĩ nĩ akaamahe
hinya.

7 O nao aya moraga njĩra nĩ ũndũ wa ndibei;

Njohi ciao nĩ itũmaga matũgũge.

Mũthĩnjĩri-Yahweh na mũnabii nĩ moraga njĩra nĩ ũndũ wa njohi;

Ndibei ĩtũmaga matukanĩrũo,

Na magatũgũga nĩ ũndũ wa njohi yao;

Cioneki ciao nĩ imahĩngĩcaga,

Na magatua matua moru.

8 Nĩ gũkorũo metha ciao ciyũire matahĩko moru mũno

—Gũtirĩ handũ hatarĩ namo.

9 Nao maroria atĩrĩ, nĩ a ekũhe ũmenyo,

Nĩ a egũtaarĩria ndũmĩrĩri ĩyo?

1288


Hihi nĩ arĩa maratigire kuonga,

Arĩa mareheririo nyondo-inĩ?

10 Tondũ nĩ ―Rĩathani rĩthingataine na Rĩathani! Ĩĩĩni, Rĩathani rĩthingataine na Rĩathani!

Nĩ kamũhari gaka! Na kamũhari karĩa kangĩ!

Kohoro kanini haha! Kohoro kanini harĩa!‖

11 Nĩ ũndũ ũcio ekwarĩria andũ aya kũgerera kũrĩ arĩa matondoiraga na kũgerera rũthiomi
rũgeni. 12 Hĩndĩ ĩmwe aameerire ũũ: ―Haha nĩ handũ ha kũhurũkĩra. Ũrĩa mũnogu nĩ ahurũke;
haha nĩ handũ ha kũnogokera,‖ no nĩ maaregire kũigua.13 Nĩ ũndũ ũcio kiugo kĩa Yahweh harĩ
o gĩgaakorũo kĩrĩ:

―Rĩathani rĩthingataine na Rĩathani! Rĩathani rĩthingataine na Rĩathani!

Nĩ kamũhari gaka na kamũhari karĩa kangĩ!

Na kohoro kanini haha na kohoro kanini harĩa!‖

Nĩguo hĩndĩ ĩrĩa megũthiĩ,

Mahĩngwo na magũe na ngara

Na moinĩke, magũe mũtego-inĩ na manyitwo.

14 Kwoguo iguai kiugo kĩa Yahweh inyuĩ andũ etĩi,

Inyuĩ atongoria a andũ aya thĩinĩ wa Yahrushalayim,

15 Nĩ gũkorũo inyuĩ andũ aya mũroiga ũũ:

―Nĩ tũgĩĩte kĩrĩkanĩro hamwe na Gĩkuũ,

O na Mbĩrĩra nĩ tũiguithanĩirie nayo.

Rĩrĩa mũiyũro mũnene ũgaatuĩkania,

Ndũgatũkinyĩra,

Tondũ nĩ tũtuĩte maheeni rĩũrĩro ritũ

Na nĩ twĩhithĩte maheeni-inĩ.‖

16 Nĩ ũndũ ũcio ũũ nĩguo Yahweh Mwathi ekuuga:

―Nĩ ngũiga ihiga igerie rĩtuĩke mũthingi thĩinĩ wa Zayuni,

1289


Ihiga rĩa goro rĩa kona rĩtuĩke mũthingi wa kwĩhokeka.

Gũtirĩ mũndũ wonanagia wĩtĩkio ũkaaigua guoya.

17 Na nĩ ngaatua kĩhooto rũrigi rwa gũthima

Naguo ũthingu ndĩũtue kabirũ ga kũiganania.

Mbura ya mbembe nĩ ĩkeeheria rĩũrĩro rĩa maheeni,

Namo maĩ maarahe kũndũ gwa kwĩhitha.

18 Kĩrĩkanĩro kĩanyu na Gĩkuũ nĩ gĩkaaniinwo,

O na kũiguithanĩria kwanyu na Mbĩrĩra gũtikeehanda.

Rĩrĩa mũiyũro mũnene ũgaatuĩkania,

Nĩ mũkaaniinwo nĩ guo.

19 Rĩrĩa rĩothe mũiyũro watuĩkania,

Nĩ mũkaaniinwo nĩ guo;

Tondũ ũgaatuĩkanagia o rũcinĩ o rũcinĩ,

Mũthenya na ũtukũ.

Na no kĩmako tu gĩgaatũma mataũkĩrũo nĩ maũndũ marĩa maiguĩtwo.‖

20 Nĩ gũkorũo ũrĩrĩ nĩ mũkuhĩ mũno ũndũ mũndũ atangĩhota gwĩtambũrũkĩria ho,

Na cuka wa gũtumwo nĩ mũceke mũno ũndũ mũndũ atangĩhota kwĩhumbĩra naguo biũ.

21 Tondũ Yahweh nĩ akaarahũka o ta ũrĩa eekire Kĩrĩma-inĩ gĩa Perazimu;

Nĩ akaarahũka o ta ũrĩa eekire mũkuru-inĩ hakuhĩ na Gibeoni,

Nĩguo eke mawĩko make—mawĩko make ma magegania—

Na nĩguo arute wĩra wake—wĩra wake wa magegania.

22 Rĩu-rĩ, mũtikagĩe na kĩnyũrũri,

Nĩguo mĩnyororo yanyu ndĩkanyitanyitio,

Nĩ gũkorũo nĩ njiguĩte kuuma kũrĩ Mwathi, Yahweh mũnene wa ita,

Atĩ bũrũri wothe nĩ ũciirĩirũo kũniinwo.

1290


23 Tegai gũtũ mũigue mũgambo wakwa;

Thikĩrĩriai mũigue ũrĩa nguuga.

24 Hihi mũrĩmi arĩmaga mũthenya wothe atekũhanda mbeũ?

Hihi aikaraga o akĩhũũraga mũgũnda wake hianyũ akĩũhinyagia?

25 Arĩkia kwaragania mũgũnda-rĩ,

Githĩ ndacokaga akahurunja kumini njirũ na akahanda kumini,

Na githĩ ndahandaga ngano, mwere, na cairi harĩa ciagĩrĩire kũhandwo

Na akahanda guthemethu ĩthiũrũrũkĩirie mĩhaka-inĩ?

26 Nĩ gũkorũo Kĩhoti nĩ amũrutaga na njĩra ĩrĩa yagĩrĩire;

Kĩhoti wake nĩ amũtaaraga.

27 Tondũ kumini njirũ ndĩhũũragwo na rũbaũ rwa kũhũũra ngano,

Na kũgũrũ gwa gakaari ga gũkururio gũtitwaragĩrũo igũrũ rĩa kumini.

Handũ ha ũguo, kumini njirũ ĩhũũragwo na rũthanju,

Nayo kumini ĩkahũũrũo na mũtĩ.

28 Hihi mũndũ nĩ athĩaga ngano nĩguo one mũgate?

Aca, ndatindaga o akĩmĩhũũra;

Na rĩrĩa aratwarithia kĩgaragari gĩa gakaari gake ga gũkururio igũrũ rĩayo hamwe na mbarathi
ciake,

Ndamĩthĩaga.

29 Ũndũ ũcio o naguo uumĩte kũrĩ Yahweh mũnene wa ita,

O we ũtaaro wake ũkoragwo ũrĩ wa magegania

Na o we ũhingagia maũndũ manene.

1291





ISAIYA 29

1 ―Kaĩ Arieli ĩrĩ na haaro-ĩ, Arieli, itũũra rĩrĩa Daudi aambĩte hema!

Ndũgatigithĩrie o mwaka o mwaka;

Reke ikũngũĩro ithiĩ o na mbere.

2 No nĩ ngaarehera Arieli mĩtangĩko,

Na nĩ gũkaagĩa na kĩrĩro na macakaya,

Na maitho-inĩ makwa itũũra rĩu rĩgaatuĩka o ta Arieli.

3 Ngaamba hema mĩena yothe nĩguo ngũũkĩrĩre,

Na nĩ ngaakũirigĩra na rũgiri

Na hande njirigo cia gũkũrigicĩria.

4 Nĩ ũkaaharũrũkio;

Ũkaaragia ũrĩ thĩ tĩri-inĩ,

Na maũndũ marĩa ũkoigaga matikaiguĩkaga wega nĩ ũndũ wa rũkũngũ.

Mũgambo waku ũkooimaga na thĩ

O ta mũgambo wa mũndũ waragia na maroho,

Na ciugo ciaku ikaaiguĩkaga na mĩheehũ kuuma rũkũngũ-inĩ.

5 Kĩrĩndĩ gĩa thũ ciaku gĩgaatuĩka o ta rũkũngũ rũhinyu,

Kĩrĩndĩ kĩa ahinyanĩrĩria gĩtuĩke o ta mahuti marombũrũo nĩ rũhuho.

Na ũndũ ũcio ũgeekĩka o rĩmwe, na ihenya mũno.

6 Yahweh mũnene wa ita nĩ ageeciria ũhoro waku

Arĩ na marurumĩ na gĩthingithia na mũrurumo mũnene mũno,

Arĩ na rũhuho rũnene na kĩhuhũkanio kĩnene o hamwe na nĩnĩmbĩ cia mwaki wa kũniinana.‖

7 Hĩndĩ ĩyo kĩrĩndĩ kĩa ndũrĩrĩ ciothe iria irũaga na Arieli

—Arĩa othe marũaga nake,

1292



Nyũmba iria ndaya cia kũmũrigicĩria,

O na arĩa mamũrehagĩra mĩtangĩko—

Makaahaana o ta kĩroto, kĩoneki kĩa ũtukũ.

8 Gũgaakorũo gũtariĩ o ta hĩndĩ ĩrĩa mũndũ mũhũtu arotaga akĩrĩa,

No agokĩra arĩ mũhũtu,

Na o ta hĩndĩ ĩrĩa mũndũ mũnyotu arotaga akĩnyua,

No agokĩra arĩ mũnogu na arĩ mũnyotu.

No taguo gũkaahaana harĩ kĩrĩndĩ kĩa ndũrĩrĩ ciothe

Kĩrĩa kĩrũaga na Kĩrĩma gĩa Zayuni.

9 Gegai na mũmake;

Mwĩtumumariei na mũtumumare.

Nĩ arĩĩu, no matirĩĩtwo nĩ ndibei;

Nĩ maratũgũga, no ti ũndũ wa njohi.

10 Tondũ Yahweh nĩ amũitĩrĩirie roho wa toro mũnene;

Nĩ ahingĩte maitho manyu, namo nĩmo anabii,

Na akahumbĩra mĩtwe yanyu, nayo nĩyo arĩa mamuonagĩra cioneki.

11 Kĩoneki o gĩothe harĩ inyuĩ gĩkoragwo gĩtariĩ ta ciugo cia ibuku rĩhinge. Mangĩrĩnengera
mũndũ ũĩ gũthoma, mamwĩre: ―Thoma ibuku rĩrĩ wanĩrĩire,‖ ekũmeera atĩrĩ: ―Ndingĩhota, tondũ
nĩ rĩhinge.‖ 12 Na mangĩrĩnengera mũndũ ũtoĩ gũthoma, mamwĩre: ―Thoma ibuku rĩrĩ,‖
ekũmeera atĩrĩ: ―Ndingĩhota gũthoma o na hanini.‖

13 Yahweh ekuuga ũũ: ―Andũ aya mokaga kũrĩ niĩ na tũnua twao

Na maheaga gĩtĩo na mĩromo yao,

No ngoro ciao irĩ kũraya na niĩ;

Na gwĩtigĩra kũrĩa manjĩtigĩrĩte nakuo kuumanaga na maathani ma andũ marĩa marutĩtwo.

14 Nĩ ũndũ ũcio, niĩ nĩ niĩ ngeeka o rĩngĩ maũndũ ma magegania harĩ andũ aya,

Maũndũ ma kũgegania, o ma kũgegania;

1293


Na ũũgĩ wa andũ ao arĩa ogĩ nĩ ũgaathira,

Na ũtaũku wa andũ ao arĩa ogĩ ũhithwo.‖

15 Kaĩ andũ arĩa mekagĩra kĩyo kĩnene nĩguo mahithe Yahweh mĩbango yao marĩ na haaro-ĩ!

Mekagĩra maũndũ mao handũ harĩ na nduma,

O makiugaga atĩrĩ: ―Nũũ ũratuona?

Nũũ ũĩ ũhoro witũ?‖

16 Kaĩ nĩ muogomagia maũndũ-ĩ!

Hihi mũũmbi no akorũo arĩ ũndũ ũmwe na rĩũmba?

Hihi kĩrĩa kĩũmbĩtwo no kĩarie ũhoro wa mũũmbi wakĩo kiuge:

―Tiwe wathondekire‖?

Hihi kĩrĩa gĩthondeketwo no kĩarie ũhoro wa mũgĩthondeki kiuge:

―Ndakoragwo na ũtaũku‖?

17 No kahinda kanini gatigaire Lebanoni ĩtuwo mũgũnda wa matunda,

Naguo mũgũnda wa matunda ũtuwo mũtitũ.

18 Mũthenya ũcio arĩa mataiguaga nĩ makaaigua ciugo cia ibuku,

Na maitho ma atumumu nĩ makoona, mohorũo kuuma harĩ mairia o na nduma.

19 Arĩa ahooreri nĩ magaakena mũno nĩ ũndũ wa Yahweh,

Nao arĩa athĩni gatagatĩ-inĩ ka andũ makene nĩ ũndũ wa Ũrĩa Mwamũre wa Isiraeli.

20 Nĩ gũkorũo ũrĩa mũhinyanĩrĩria ndagaakorũo kuo rĩngĩ,

Nake ũrĩa mwĩtĩi nĩ agaathira,

Nao arĩa othe maikaraga mehaarĩirie gwĩka ũũru nĩ makaaniinwo,

21 Arĩa maragia kiugo kĩa maheeni magatũma arĩa angĩ monwo ta mahĩtĩtie,

Arĩa maigagĩra ũrĩa ũciiranagĩrĩra mũtego kĩhingo-inĩ gĩa itũũra,

Na arĩa maimaga mũndũ ũrĩa mũthingu kĩhooto nĩ ũndũ wa ngarari cia tũhũ.

1294


22 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, ũũ nĩguo Yahweh, o we wakũũrire Iburahimu, oigĩte kũrĩ nyũmba ya
Jakubu:

―Jakubu ndagaacoka gũconoka rĩngĩ,

Na ũthiũ wake ndũgaacoka gũtuka rĩngĩ.

23 Tondũ rĩrĩa akoona ciana ciake,

O cio wĩra wa moko makwa irĩ hamwe nake,

Nĩ cikaamũra rĩĩtwa rĩakwa;

Ti itherũ, nĩ cikaamũra Ũrĩa Mwamũre wa Jakubu,

Nacio nĩ igeetigĩra Kĩhoti wa Isiraeli.

24 Arĩa mahĩtagia meciria-inĩ mao nĩ makaagĩa na ũtaũku,

Na arĩa matetaga nĩ mageetĩkĩra ũtaaro.‖

ISAIYA 30

1 ―Kaĩ ariũ arĩa aremi marĩ na haaro-ĩ,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga,

―Arĩa mahingagia mĩbango ĩtarĩ yakwa,

Arĩa mathondekaga ngwatanĩro, no ti na roho wakwa,

Nĩgetha mongerere mehia harĩ mehia.

2 Maikũrũkaga magathiĩ Misiri matahoete ũtaaro kuuma kũrĩ niĩ,

Nĩguo megitie harĩ ũgitĩri wa Firauni

Na morĩre kĩĩruru-inĩ kĩa Misiri!

3 Ĩndĩ ũgitĩri wa Firauni ũgaatuĩka gĩconoko harĩ inyuĩ,

Na nĩ mũgaaconorithio nĩ ũndũ wa kũũrĩra kĩĩruru-inĩ kĩa Misiri.

4 Nĩ gũkorũo anene ake marĩ Zoani,

Nao atũmwo ake nĩ makinyĩte Hanesi.

1295




 5 Othe nĩ magaaconorithio

Nĩ andũ matangĩmaguna,

Andũ matangĩmahe ũteithio kana ũguni,

O tiga gĩconoko na rũmena.‖

6 Ĩno nĩ ndũmĩrĩri nditũ ĩgiĩ nyamũ cia mwena wa mũhuro:

Kũgerera bũrũri wa mĩtangĩko na moritũ,

Bũrũri ũrĩ mũrũthi, mũrũthi ũrararama,

Bũrũri ũrĩ nyoka ĩrĩ thumu na nyoka ĩrombũka ĩrĩ na mwaki,

Makuuaga ũtonga wao maũigĩrĩire ndigiri

Nacio indo ciao magacikuua macigĩrĩire igũrũ rĩa maguku ma ngamĩra.

No indo icio itikaaguna andũ.

7 Tondũ ũteithio wa bũrũri wa Misiri nĩ wa tũhũ mũtheri.

Nĩkĩo ndĩwĩtĩte: ―Rahabu, ũrĩa ũikaraga atekwĩnyagunyia.‖

8 ―Rĩu thiĩ, wandĩke ũhoro ũcio kĩhengere-inĩ makĩĩyonagĩra,

Na ũwandĩke ibuku-inĩ,

Nĩgetha ũkaahũthĩrũo ihinda rĩũkĩte

Ũrĩ ũira wa gũtũũra.

9 Nĩ gũkorũo nĩ andũ aremi, ariũ a maheeni,

Ariũ matendaga kũigua watho wa Yahweh.

10 Meraga arĩa monaga maũndũ atĩrĩ, ‗Tigai kuona,‘

Na makeera arĩa monaga cioneki atĩrĩ, ‗Mũtigatwĩre cioneki cia ma.

Twĩrei maũndũ ma gũtũkenia; Onai cioneki cia maheeni.

11 Eherai njĩra-inĩ; umai njĩra-inĩ ĩyo.

Tigai gũtwĩra ũhoro wĩgiĩ Ũrĩa Mwamũre wa Isiraeli!‘‖

12 Nĩ ũndũ ũcio, ũũ nĩguo Ũrĩa Mwamũre wa Isiraeli ekuuga:

1296


―Tondũ nĩ mũregete kiugo gĩkĩ

Na mũkehoka ũtunyani na maheeni

Na mũgetiirania na maũndũ macio-rĩ,

13 Rĩhia rĩrĩ rĩgaatuĩka harĩ inyuĩ ta rũthingo rwatũku,

O ta rũthingo rũraihu rũinamĩte rũrĩ hakuhĩ kũgũa.

Rũkaagũa hinahi, o narua.

14 Rũgaatũkanga o ta ndigithũ nene ya rĩũmba,

Rũkuange biũ ũũ atĩ gũtirĩ gĩcere o na kĩmwe kĩaruo gĩgaatigara

Gĩa kweheria mwaki kuuma harĩa wakagĩrio

O na kana gũtahia maĩ maria-inĩ.‖

15 Nĩ gũkorũo ũũ nĩguo Yahweh Mwathi, o we Ũrĩa Mwamũre wa Isiraeli ekuuga:

―Mwacoka kũrĩ niĩ na mũhurũke, nĩ mũkaahonoka;

Hinya wanyu ũkoimana na inyuĩ gũikara mũhooreire na kuonania mwĩhoko.‖

No mũtiigana gwĩtĩkĩra.

16 Ithenya rĩa ũguo muoigire: ―Aca, tũkoora tũhaicĩte mbarathi!‖

Kwoguo kũũra nĩ mũkoora.

―Na tũkaahaica mbarathi irĩ na ihenya!‖

No arĩa makaamũteng‘eria magaakorũo na ihenya.

17 Andũ ngiri makaainaina nĩ ũndũ wa kũmakio nĩ mũndũ ũmwe;

Mũkoora nĩ ũndũ wa kũmakio nĩ andũ atano

O nginya arĩa magaatigara gatagatĩ-inĩ kanyu makorũo matariĩ ta gĩtugĩ kĩrĩ handũ igũrũ rĩa
kĩrĩma,

O ta mũtĩ wa kũmenyithania ũrĩ karĩma igũrũ.

18 No Yahweh nĩ etereire akirĩrĩirie nĩguo amuonie ũtugi,

Na nĩ ekwarahũka nĩguo amuonie tha.

1297


Nĩ gũkorũo Yahweh nĩ Kĩhoti ũtuanagĩra cira.

Kũrathimwo nĩ arĩa othe maikaraga mamwetereire.

19 Rĩrĩa andũ magaatũũra Zayuni, thĩinĩ wa Yahrushalayim, ndũrĩ hĩndĩ ũkaarĩra. Nĩ agaakuonia
ũtugi wamũrĩrĩra agũteithie; nĩ agaagũcokeria o hĩndĩ ĩyo akũigua. 20 O na gũtuĩka Yahweh nĩ
akaamũhe mĩtangĩko ĩrĩ ta mũgate na kũhinyĩrĩrio kũrĩ ta maĩ, Arutani aku matirĩ hĩndĩ
makeehitha rĩngĩ, na nĩ ũkeeyonera Arutani aku na maitho maku. 21 Namo matũ maku mwene
nĩ makaaigua kiugo thutha waku gĩkiuga, ―Ĩno nĩyo njĩra. Gerai thĩinĩ wayo,‖ mũngĩgakerũra
mũgere mwena wa ũrĩo kana mũgere mwena wa ũmotho.

22 Na nĩ mũgaathahia betha ĩrĩa ĩhumbĩrĩte mĩhianano yanyu ya gwacũhio na thahabu ĩrĩa
ĩhumbĩrĩte mĩhianano yanyu ya cuma. Mũkaamĩte o ta gĩtambaya kĩa mũndũ-wa-nja kĩa hĩndĩ ya
mweri na mũmĩĩre ũũ, ―Thiĩi na kũu!‖ 23 Na nĩ akaaheana mbura nĩ ũndũ wa mbegũ iria
mũkaahanda, na irio iria thĩ ĩrutaga igaakorũo irĩ nyingĩ na njega. Mũthenya ũcio mahiũ maku
makaarĩaga kũndũ kũrĩ ũrĩithio mwariĩ. 24 Nacio ng‘ombe o hamwe na ndigiri iria irĩmaga
ikaarĩaga nyeki njega, ĩrĩa ĩhuuhĩtwo na gĩcakũri na hũma. 25 Na kĩrĩma-inĩ o gĩothe kĩraya na
karĩma gothe karaihu nĩ gũgaakorũo na tũrũũĩ na tũmĩtaro twa maĩ, mũthenya ũcio wa njũragano
nene rĩrĩa nyũmba ndaya na igũrũ ikaagũa. 26 Na ũtheri wa mweri ũgaatuĩka ta ũtheri wa riũa;
naguo ũtheri wa riũa wongerereke maita mũgwanja, o ta ũtheri wa thikũ mũgwanja, mũthenya
ũrĩa Yahweh akooha nguraro cia andũ ake na ahonie ironda njũru iria aamatihirie akĩmahũũra.

27 Na rĩrĩ, rĩĩtwa rĩa Yahweh rĩroka kuuma kũndũ kũraya,

Rĩrahĩahĩa nĩ marakara make na rĩrĩ na matu maritũ.

Mĩromo yake ĩiyũire mang‘ũrĩ,

Naruo rũrĩmĩ rwake rũtariĩ ta mwaki wa kũniinana.

28 Roho wake ũtariĩ ta karũũĩ kaiyũrĩte o nginya ngingo-inĩ,

Nĩguo ainainie ndũrĩrĩ gĩcungi-inĩ kĩa mwanangĩko;

Nacio ikundi cia andũ igaakorũo na mĩkwa thĩa-inĩ ciacio ya gũcihĩtithia njĩra.

29 Ĩndĩ rwĩmbo rwanyu rũgaakorũo rũtariĩ o ta rũrĩa rũinagwo ũtukũ

rĩrĩa kũgomanĩtwo nĩ ũndũ wa Gĩathĩ kĩamũre,

Nacio ngoro cianyu nĩ igaakena o ta mũndũ

Ũrĩa ũthiaga na mũtũrirũ

Arĩ njĩra-inĩ agĩthiĩ kĩrĩma-inĩ kĩa Yahweh, kũrĩ Rwaro rwa Ihiga rwa Isiraeli.

1298


30 Yahweh nĩ agaatũma mũgambo wake mũnene ũiguĩke

Na aguũrie guoko gwake gũgĩikũrũka na marakara manene,

Na rũrĩrĩmbĩ rwa mwaki wa kũniinana,

Na mbura nene na marurumĩ na mbura ya mbembe.

31 Nĩ gũkorũo nĩ ũndũ wa mũgambo wa Yahweh, Ashuri nĩ ĩkaanyitwo nĩ guoya;

Akaamĩhũũra na rũthanju.

32 Na rĩrĩa rĩothe akaahiũria rũthanju rwake rwa kũherithania

Rũrĩa Yahweh akaarehera Ashuri

Rũgaatwaranaga hamwe na manyanga na inanda cia mũgeeto

Akĩhiũria guoko gwake amokĩrĩre mbaara-inĩ.

33 Tondũ Tofethi yake nĩ haarĩrie;

Ningĩ nĩ ĩhaarĩrĩirio nĩ ũndũ wa mũthamaki.

Harĩa athondekete ha kũiga ngũ nĩ hariku na nĩ hariĩ,

Na arĩ na mwaki mũnene na ngũ nyingĩ.

Mĩhũmũ ya Yahweh, o ta karũũĩ ka ũbiriti,

Nĩ ĩkũgwatia mwaki ũcio.

ISAIYA 31

1 Kaĩ arĩa maikũrũkaga magathiĩ gwetha ũteithio Misiri marĩ na haaro-ĩ!

Arĩa mehokaga mbarathi,

Arĩa mehokaga ngaari cia mbaara tondũ nĩ nyingĩ,

Na makehoka mbarathi cia mbaara tondũ irĩ na hinya.

No makaga kũrora kũrĩ Ũrĩa Mwamũre wa Isiraeli,

Na makaga gũcaria Yahweh.

1299




 2 No nĩ mũũgĩ o nake na nĩ akaarehe mwanangĩko,

Na ndakericũkwo ciugo iria oigĩte.

Nĩ akaarahũka okĩrĩre nyũmba cia andũ arĩa aganu

Na okĩrĩre arĩa mateithagia andũ arĩa mekaga maũndũ moru.

3 No rĩrĩ, Amisiri nĩ andũ tu, no ti El;

Mbarathi ciao nĩ cia mwĩrĩ wa nyama, no ti roho.

Rĩrĩa Yahweh agaatambũrũkia guoko gwake,

Ũrĩa wothe ũheanaga ũteithio nĩ akaahĩngwo

Na ũrĩa wothe ũrateithio nĩ akaagũa;

Othe magaathira o ihinda rĩmwe.

4 Nĩ gũkorũo ũũ nĩguo Yahweh anjĩrĩte:

―O ta ũrĩa mũrũthi ũraramaga, kana kĩana kĩaguo, ũrĩ igũrũ rĩa nyamũ ĩrĩa ũnyitĩte,

Rĩrĩa arĩithi gĩkundi kĩnene metĩtwo hamwe nĩguo maũũkĩrĩre,

Na ndũmakagio nĩ mũgambo wao

Kana ũkamakio nĩ inegene rĩao,

Ũguo noguo Yahweh mũnene wa ita agaaikũrũka arũe

Nĩ ũndũ wa Kĩrĩma gĩa Zayuni na nĩ ũndũ wa karĩma gakĩo.

5 O ta nyoni iraharũrũka rĩera-inĩ, noguo Yahweh mũnene wa ita agooka na ihenya kũgitĩra
Yahrushalayim.

Akaamĩgitĩra na amĩhonokie.

Akaamĩgitĩra na amĩkũũre.‖

6 ―Cokererai Ũrĩa mũtũũrĩte mũremeire, inyuĩ andũ a Isiraeli. 7 Nĩ gũkorũo mũthenya ũcio o
mũndũ nĩ agaatigana na mĩhianano yake ya kũhoywo ya betha, na mĩhianano yake ya kũhoywo
ya thahabu, ĩrĩa mwathondekire na moko manyu ĩgĩtũma mwĩhie.

8 Na Mũashuri nĩ akooragwo na rũhiũ rwa njora, no ti rwa mũndũ;

Na rũhiũ rwa njora, no ti rwa mũndũ wa thĩ, nĩ rũkaamũniina.

1300


Akoora nĩ ũndũ wa rũhiũ rwa njora,

Nao anake ake marutithio wĩra mũritũ.

9 Ndũmba yake ya ihiga nĩ ĩkeehera nĩ ũndũ wa gwĩtigĩra,

Nao anene arĩa marĩ rungu rwake nĩ makaamaka nĩ ũndũ wa mũtĩ wa kũmenyithania,‖ ũguo
nĩguo Yahweh ekuuga,

O we ũtheri wake ũrĩ Zayuni na o we icua rĩake rĩa mwaki rĩrĩ Yahrushalayim.

ISAIYA 32

1 Na rĩrĩ, mũthamaki nĩ agaathamaka kũringana na ũthingu,

Na anene maathane kũringana na matua ma cira marĩa marũngĩrĩru.

2 Na o ũmwe wao agaakoragwo atariĩ ta handũ ha kwĩhitha rũhuho,

Handũ ha kwĩgitia mbura ya kĩhuhũkanio,

O ta tũrũũĩ twa maĩ bũrũri-inĩ ũtarĩ maĩ,

O ta kĩĩruru kĩa ndũmba nene ya ihiga bũrũri-inĩ mũng‘aru.

3 Namo maitho ma andũ arĩa monaga matigaacoka kũhingwo rĩngĩ,

Na matũ ma andũ arĩa maiguaga nĩ magaathikĩrĩria.

4 Ngoro cia andũ arĩa mekaga maũndũ matambĩte gwĩciria nĩ igecũrania ũhoro wa ũmenyo,

Na rũrĩmĩ rũrĩa rũtondoiraga nĩ rũkaaria wega na njĩra ĩraiguĩka.

5 Mũndũ ũrĩa ũtarĩ wĩcirio ndagaacoka gwĩtwo mũndũ ũrĩ igweta,

Kana mũitũ wa mũndũ wĩtagwo mũndũ mũtĩĩku;

6 Tondũ mũndũ ũrĩa ũtarĩ wĩcirio akaaria maũndũ matarĩ na kũrĩa marĩ,

Na ngoro yake ĩthugunde maũndũ moru,

Nĩgetha agaathĩrĩrie ũregenyũki na arie maũndũ moru megiĩ Yahweh,

Atũme ũrĩa mũhũtu age kũheo irio

1301




Na aime ũrĩa mũnyotu kĩndũ gĩa kũnyua.

7 Njĩra cia gwĩka maũndũ cia Mũitũ wa mũndũ nĩ njũru;

Agaathagĩrĩria mĩtugo ya thoni

Nĩguo anange ũrĩa mũhinyĩrĩrĩku na ũhoro wa maheeni,

O na rĩrĩa mũndũ ũrĩa mũthĩni aria maũndũ ma ma.

8 Ĩndĩ ũrĩa mũtaana akoragwo na mĩoroto ya ũtaana,

Na akiragĩrĩria maũndũ-inĩ ma ũtaana.

9 ―Atĩrĩrĩ inyuĩ andũ-a-nja aya mũtatindanagĩra na maũndũ, ũkĩrai na mũthikĩrĩrie mũgambo
wakwa!

Inyuĩ aarĩ aya mũtarĩ ũndũ mwĩtigagĩra, thikĩrĩriai ũrĩa ndĩroiga!

10 Ihinda-inĩ rĩa mwaka na thikũ itarĩ nyingĩ, inyuĩ mũtarĩ ũndũ mwĩtigagĩra nĩ mũkaainaina,

Tondũ gũtirĩ maciaro magaakorũo macokanĩrĩirio rĩrĩa magetha ma thabibũ magaathira.

11 Inainai, inyuĩ andũ-a-nja aya mũtatindanagĩra na maũndũ!

Thingithai, inyuĩ mũtarĩ ũndũ mwĩtigagĩra!

Mwĩyaũrei nguo,

Na mwĩhumbe nguo cia makũnia njohero-inĩ cianyu.

12 Hũũrai ithũri cianyu mũgĩcakayaga

Nĩ ũndũ wa mĩgũnda ĩrĩa ya kwĩrirĩrio o na mũthabibũ ũrĩa ũrutaga maciaro maingĩ.

13 Nĩ gũkorũo bũrũri wa andũ akwa ũgaakorũo ũhumbĩrĩtwo nĩ mĩigua;

Ĩkaahumbĩra nyũmba ciothe cia ikeno,

O rĩo itũũra rĩa mwĩraho.

14 Tondũ nyũmba ĩrĩa ndaya na igũrũ ĩrĩ na ũgitĩri nĩ ĩtiganĩirio;

Itũũra rĩrĩa rĩkinyanĩte andu gũkinyana nĩ itiganĩrie.

Ofeli o na nyũmba ĩrĩa ndaya na igũrũ ya mũrangĩri ituĩkĩte kũndũ kwanangĩku na igũtũũra ũguo,

Kũndũ kwendetwo nĩ ndigiri cia gĩthaka,

1302


Gwa kũrĩithio ndũũru,

15 Nginya rĩrĩa tũgaaitĩrĩrio roho kuuma igũrũ,

Na werũ ũtuĩke mũgũnda wa matunda,

Naguo mũgũnda wa matunda ũhaanane na mũtitũ.

16 Hĩndĩ ĩyo matua ma cira marũngĩrĩru magaatũũraga werũ-inĩ,

Na ũthingu ũtũũre mũgũnda-inĩ wa matunda.

17 Moimĩrĩro ma ũthingu magaakorũo marĩ thayũ,

Namo maciaro ma ũthingu magaakorũo marĩ ũhooreri na ũgitĩri tene na tene.

18 Andũ akwa magaatũũra handũ harĩ na thayũ,

Kũndũ kũrĩ na ũgitĩri na kũndũ kũhooreru gwa kũhurũka.

19 Ĩndĩ mbura ya mbembe nĩ ĩkaaragania mũtitũ,

Narĩo itũũra rĩigananio biũ.

20 Kũrathimwo nĩ inyuĩ mũkahandaga mbegũ ngiki-inĩ cia maĩ kũndũ guothe ,

na mũgeragĩrie ndegwa na ndigiri kuo.‖

ISAIYA 33

1 Kaĩ ũrĩ na haaro-ĩ, wee mũniinani ũtarĩ ũraniinwo;

Wee mũkunyanĩri ũtarĩ ũrakunyanĩrũo!

Rĩrĩa ũkaarĩkia kũniinana, nĩ ũkaaniinwo.

Rĩrĩa ũkaarĩkia gũkunyanĩra, nĩ ũgaakunyanĩrũo.

2 Yahweh twagũthaitha ũtũiguĩre tha.

Kĩĩrĩgĩrĩro gitũ kĩrĩ harĩ wee.

Tuĩka guoko gwitũ o rũcinĩ,

Ũtuĩke ũhonokio witũ hĩndĩ ya mĩtangĩko.

1303




 3 Rĩrĩa ikundi cia andũ ciaigua mũgambo wa ngũĩ nĩ kũũra ciũraga.

Rĩrĩa warahũka, ndũrĩrĩ nĩ ihurunjũkaga.

4 O ta ũrĩa ngigĩ iria irĩ mũkoroko icokanagĩrĩra, noguo indo iria mũgaakorũo mũtahĩte
igaacokanĩrĩrio;

Andũ magaaciũmbĩrĩra o ta ikundi cia ngigĩ.

5 Yahweh nĩ atũũgĩrĩtio,

Tondũ aikaraga igũrũ mũno.

Nĩ aiyũrĩtie ũtui cira mũrũngĩrĩru na ũthingu thĩinĩ wa Zayuni.

6 Nĩwe ũtũmaga mahinda maku makorũo marũmĩte wega;

Na ũingĩ wa ũhonokio, ũũgĩ, ũmenyo, na gwĩtigĩra Yahweh

—Ũcio nĩguo mũthithũ wake.

7 Na rĩrĩ, njamba ciao irarĩrĩra barabara-inĩ;

arekio ao a thayũ mararĩra na ruo rũingĩ.

8 Barabara iria nene nĩ itiganĩirio;

Gũtirĩ mũndũ ũragerera njĩra-inĩ.

Nĩ agĩte kũhingia kĩrĩkanĩro;

Nĩ aregete matũũra;

Ndarĩ mũndũ arũmbũyagia ũhoro wake.

9 Bũrũri nĩ ũracakaya na ũkahooha.

Lebanoni nĩ ĩconokete; nĩ ĩbuthĩte.

Sharoni ĩtuĩkĩte o ta werũ,

Nacio Bashani na Karimeli igaita mathangũ ma cio.

10 ―Rĩu nĩ ngwarahũka,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga,

―Rĩu nĩ ngwĩtũũgĩria;

Rĩu nĩ ngwĩyambararia.

1304


11 Muohaga nda ya nyeki nyũmũ na mũgaciara mahuti.

Roho wanyu ene ũkaamũniina o ta mwaki.

12 Na ikundi cia andũ igaatuĩka o ta coka ũcinĩtwo.

Ikaagwatio mwaki o ta mĩigua ĩtemetwo.

13 Inyuĩ arĩa mũrĩ kũraya, tathikĩrĩriai ũrĩa ngwĩka!

Na inyuĩ mũrĩ gũkuhĩ, ĩtĩkĩrai hinya wakwa!

14 Ehia arĩa marĩ Zayuni nĩ amaku;

Aregenyũki nĩ manyitĩtwo nĩ kĩmako:

‗Nũũ gatagatĩ-inĩ gaitũ ũngĩikara handũ harĩ na mwaki wa kũniinana?

Nũũ gatagatĩ-inĩ gaitũ ũngĩikarania na nĩnĩmbĩ cia mwaki ũtarahora?‘

15 Nĩ ũrĩa ũthiaga na mĩthiĩre ya ũthingu hĩndĩ ciothe,

Ũrĩa waragia maũndũ marũngĩrĩru,

Ũrĩa ũreganaga na uumithio ũtarĩ wa kĩhooto, wa ũtunyani,

Ũrĩa moko make maregaga kwamũkĩra ihaki handũ ha kũrĩgutha,

Ũrĩa ũhingaga gũtũ gwake ndakaigue mĩario ya ũiti wa thakame,

Na ũrĩa ũhingaga maitho make nĩguo etheme kuona maũndũ moru.

16 —Ũcio agaatũũra kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru mũno;

Rĩũrĩro rĩake irũmu rĩgaakorũo rĩrĩ mĩĩgitio ĩrĩ ndwaro-inĩ cia mahiga,

Nĩ akaaheo mũgate,

Na ndarĩ hĩndĩ akaaga maĩ.‖

17 Maitho maku nĩ makoona mũthamaki arĩ riri-inĩ wake;

Nĩ makoona bũrũri wa kũraya.

18 Ngoro-inĩ yaku nĩ ũkaaririkana ũndũ wa kũmakania:

―Mwandĩki arĩ kũ?

Arĩ kũ ũrĩa ũthimaga mbeca cia marĩhi?

1305


Arĩ kũ ũrĩa ũtaraga nyũmba iria ndaya na igũrũ?‖

19 Andũ arĩa matarĩ gĩtĩo ndũkaamona rĩngĩ,

Arĩa rũthiomi rwao rũrĩ hinya mũno gũtaũkĩka,

O acio rũrĩmĩ rwao rũtondoiraga ũndũ ũtangĩtaũkĩrũo nĩ ũrĩa maroiga.

20 Ta rora Zayuni, itũũra rĩrĩa rĩa ciathĩ citũ!

Maitho maku nĩ makoona Yahrushalayim ĩrĩ kũndũ kũhooreru gwa gũtũũra,

Hema ĩtakeherio.

O na mĩcumarĩ yayo ya hema ndĩrĩ hĩndĩ ĩgaacomorũo,

Na gũtirĩ mĩkwa yayo ĩgaatuangwo.

21 No kũu, nĩkuo Yahweh atuĩkĩte mũnene harĩ ithuĩ;

Kũndũ kwĩ njũũĩ njariĩ, gũkagĩa na tũrũũĩ tũratherera,

Na gũtirĩ gatarũ gathiagĩra kuo,

Kana meri nene ikahĩtũkĩra kuo.

22 Nĩ gũkorũo Yahweh nĩwe Mũtuanĩri Ciira witũ,

Yahweh nĩwe Mũheani Watho harĩ ithuĩ,

Yahweh nĩwe Mũthamaki witũ;

Nĩwe ũgaatũhonokia.

23 Mĩkwa yaku ĩgaacunjura ĩregerete;

Ndĩngĩhota kũnyitĩrĩra gĩtugĩ kana gũtambũrũkia gĩtambaya kĩa meri.

Hĩndĩ ĩyo indo nyingĩ iria igaakorũo itahĩtwo nĩ ikaagayanwo;

O na arĩa mathuaga nĩ magaakuua indo nyingĩ cia gũtahwo.

24 Na gũtirĩ mũikari wakuo ũkoiga: ―Ndĩ mũrũaru.‖

Andũ arĩa magaatũũra bũrũri ũcio nĩ makoherũo mehia mao!

1306




ISAIYA 34

1 Inyuĩ andũ a ndũrĩrĩ, kuhĩrĩriai mũigue,

O na inyuĩ ikundi cia andũ thikĩrĩriai.

Thĩ o na kĩrĩa gĩothe kĩiyũire kuo nĩ ithikĩrĩrie,

Bũrũri o hamwe na maciaro maguo mothe.

2 Nĩ gũkorũo marakara ma Yahweh nĩ merekeirio kũrĩ ndũrĩrĩ ciothe,

Namo mang‘ũrĩ make makerekerio kũrĩ mbũtũ ciacio ciothe.

Nĩ agaacituĩra kũniinwo;

Nĩ agaacineana ciũragwo.

3 Andũ ao arĩa makooragwo magaateo nja,

Na mũnungo wa ciimba ciao nĩ ũkaambata na igũrũ;

Irĩma nĩ igaatweka nĩ ũndũ wa thakame yao.

4 Mbũtũ ciothe cia igũrũ nĩ ikaabutha ithire,

Narĩo igũrũ nĩ rĩgaakũnjwo o ta gĩkũnjo.

Mbũtũ ciothe ciarĩo nĩ ikaahooha ithire,

O ta ũrĩa ithangũ ihoohu rĩgũaga kuuma mũthabibũ-inĩ

Na ũrĩa ngũyũ hoohu ĩgũaga kuuma mũkũyũ-inĩ.

5 ―Nĩ gũkorũo rũhiũ rwakwa rwa njora nĩ rũkaaihũga rũrĩ kũrĩa igũrũ.

Nĩ rũgaaikũrũkĩra Edomu rũrĩ na ituĩro,

Kũrĩ andũ arĩa nduĩrĩire kũniinwo.

6 Yahweh arĩ na rũhiũ rwa njora; nĩ rũkaaiyũra thakame.

Rũgaakorũo rũiyũrĩte maguta,

Rũkaaiyũra thakame ya tũtũrũme na ya mbũri,

Rũkaaiyũra maguta ma higo cia ndũrũme.

1307



Nĩ gũkorũo Yahweh arĩ na igongona thĩinĩ wa Bozira,

Na njũragano nene thĩinĩ wa bũrũri wa Edomu.

7 Ndegwa cia gĩthaka nĩ ikooragwo hamwe nao,

Tũtegwa hamwe na andũ arĩa marĩ hinya.

Bũrũri wao nĩ ũkaaihũgio nĩ thakame,

Naruo rũkũngũ rwao rũrindwo nĩ maguta.‖

8 Nĩ gũkorũo Yahweh arĩ na mũthenya wa kwĩrĩhĩria,

Mwaka wa kũherithania nĩguo arũĩrĩre Zayuni.

9 Tũrũũĩ twa kũu nĩ tũkaagarũrũo tũtuĩke rami,

Rũkũngũ rwa kuo rũtuĩke ũbiriti,

Naguo bũrũri ũcio wothe ũtuĩke ta rami ĩrakana.

10 Gũtikaahorio mũthenya kana ũtukũ

Ndogo yakuo ĩgaatũũra yambataga tene na tene.

Kuuma njiarũa nginya njiarũa gũgaatũũra kũrĩ kwanangĩku;

Gũtirĩ mũndũ ũgaatuĩkanĩria kuo tene na tene.

11 Nyoni ĩrĩa ĩtagwo gakuua-ũrogi na njege nĩ ikeegwatĩra kũu,

Na ndundu iria irĩ matũ manene na mahuru nĩ cigaaikara kuo.

Nĩ agaatambũrũkia igũrũ rĩa kuo rũkwaro rwa gũthima naruo, nĩgetha gũtigwo kũrĩ o kĩrigicano
gĩtheri,

Na kagera ga gũthima o nako, nĩgetha gũtigwo oro-ũguo ũtheri.

12 Gũtirĩ mũndũ wakuo harĩ arĩa marĩ igweta ũgaatuwo mũthamaki,

Nao anene a kũu othe nĩ magaathira.

13 Mĩigua nĩ ĩkaamera nyũmba-inĩ ciakuo iria ndaya na igũrũ irĩ na ũgitĩri,

Thabai na ria rĩrĩ na mĩigua imere kũndũ gwakuo kũrĩa kũirigĩre.

Gũgaatuĩka kĩmamo kĩa ngui cia gĩthaka,

1308


Na gĩikaro kĩa nyaga.

14 Nyamũ cia werũ-inĩ nĩ igaacemania na nyamũ iria igambaga,

Nayo mburi ya gĩthaka ĩrĩ manyoya nĩ ĩkaanĩria ĩrĩa ĩngĩ.

Kũu nĩkuo nyoni ĩrĩa ĩthiaga ũtukũ ĩgaaikara na yone handũ ha kũhurũka.

15 Kũu nĩkuo nyoka ĩkeeyakĩra gĩtara na ĩrekie matumbĩ,

Na nĩ ĩkaamatũrĩkia na ĩmacokanĩrĩrie kĩĩruru-inĩ kĩayo.

Na kũu nĩkuo hũngũ igaacokanĩrĩra, o hũngũ ya mwera na njamba yayo.

16 Tuĩriai ũhoro wega ibuku-inĩ rĩa Yahweh na mũrĩthome:

Gũtirĩ o na ĩmwe ĩkaaga;

Gũtirĩ o na ĩmwe ĩkaaga njamba yayo,

Nĩ gũkorũo kanua ka Yahweh nĩko koigĩte ũguo,

Na nĩ roho wake ũcicokanĩrĩirie hamwe.

17 Nĩ we ũcicukĩire mĩtĩ,

Na guoko gwake nĩ gũthimĩte handũ harĩa iheetwo gĩikaro.

Ikeegwatĩra kuo mahinda mothe;

Igaaikara kuo njiarũa-inĩ ciothe.

ISAIYA 35

1 Na rĩrĩ, werũ na bũrũri ũrĩa mũng‘aru nĩ igaakena mũno,

Werũ ũrĩa mwaraganu nĩ ũgaakena na ũcanũke ta mahũa ma nyeki-inĩ.

2 Hatarĩ nganja werũ nĩ ũgaacanũka;

Nĩ ũgaakena na ũine nyĩmbo cia mũkũngũiyo.

Nĩ ũkaaheo riri wa Lebanoni,

Ũgemu wa Karimeli na wa Sharoni.

1309




Nao nĩ makoona riri wa Yahweh, ũgemu wa Kĩhoti witũ.

3 Ĩkĩrai hinya moko marĩa matarĩ hinya,

Namo maru marĩa marainaina mũtũme mehande wega.

4 Ĩrai arĩa marĩ na mĩtangĩko ngoro atĩrĩ:

―Gĩai na hinya. Mũtigetigĩre.

Atĩrĩrĩ, Kĩhoti wanyu nĩ agooka amũrĩhĩrie harĩ thũ cianyu, Kĩhoti nĩ agooka nĩguo aherithanie.

Nĩ agooka na amũhonokie.‖

5 Hĩndĩ ĩyo maitho ma atumumu nĩ makaahingũrũo,

Na matũ ma arĩa mataiguaga nĩ makaaigua.

6 Hĩndĩ ĩyo mũndũ ũrĩa ũthuaga akaarũgarũga o ta thwariga,

Na rũrĩmĩ rwa ũrĩa ũtahotaga kwaria rwanĩrĩre nĩ gũkena.

Tondũ maĩ nĩ magaakunũka werũ-inĩ,

Na tũrũũĩ tũkunũke werũ-inĩ mwaraganu.

7 Kũndũ kũrĩa kũrĩ ũrugarĩ na kũng‘aru gũgaatuĩka karia karĩ na mathanjĩ,

Na kũndũ kũrĩa kũng‘aru gũtuĩke matherũkĩro ma maĩ.

Imamo-inĩ iria ngui cia gĩthaka ciahurũkaga,

Gũgaakorũo na nyeki nduru na mathanjĩ na marura.

8 Na nĩ gũgaakorũo na barabara nene,

Barabara ĩtagwo Njĩra ĩrĩa Nyamũre .

Mũndũ ũrĩa ũtarĩ mwamũre ndakamĩgera.

Barabara ĩyo nĩ ya mũndũ ũrĩa ũgeragĩra thĩinĩ wayo;

Gũtirĩ mũndũ o na ũmwe mũkĩgu ũkaahĩtania agere thĩinĩ wayo.

9 Gũtirĩ mũrũthi ũgaakorũo kuo,

Na gũtirĩ nyamũ njũru ya gĩthaka ĩgooka thĩinĩ wayo.

Itikooneka kuo;

1310


Andũ arĩa makũũrĩtwo no o tu makaamĩgerera.

10 Arĩa makũũrĩtwo nĩ Yahweh nĩ magaacoka na moke Zayuni magĩkũngũyagia .

Gĩkeno gĩtarathira gĩgaatuĩka thũmbĩ mĩtwe-inĩ yao.

Magaakorũo na gĩkeno na ndũhiũ,

Na kĩeha na gũcaya nĩ igaathira biũ.

ISAIYA 36

1 Na rĩrĩ, mwaka wa 14 wa Mũthamaki Hezekia, Senakeribu mũthamaki wa Ashuri akĩambata
gũũkĩrĩra matũũra mothe marĩa marĩ na ũgitĩri ma Yahuda na akĩmataha. 2 Mũthamaki wa
Ashuri agĩcoka agĩtũma Rabishake na mbũtũ nene kuuma Lakishi mathiĩ kũrĩ Mũthamaki
Hezekia thĩinĩ wa Yahrushalayim. Magĩgĩthiĩ makĩrũgama mũtaro-inĩ wa maĩ wa karia ka
mwena wa rũgongo, barabara-inĩ nene ya mũgũnda wa mũthambia wa nguo. 3 Nao Eliakimu
mũrũ wa Hilikia, ũrĩa warũgamĩrĩire maũndũ ma nyũmba, Shebina ũrĩa warĩ mwandĩki, na Joa
mũrũ wa Asafu ũrĩa warĩ mũigi wa rekondi magĩthiĩ kũrĩ we.

4 Nake Rabishake akĩmeera ũũ: ―Ĩrai Hezekia atĩrĩ, ‗Ũũ nĩguo mũthamaki ũrĩa mũnene, o we
mũthamaki wa Ashuri oigĩte: ―Ũrutĩte kũ ũmĩrĩru ũcio ũrĩ naguo? 5 Wee ũroiga atĩrĩ, ‗Nĩ
ndĩbangĩte na ndĩ na hinya wa kũrũa mbaara,‘ ĩndĩ icio no ciugo theri. Ũigĩte mwĩhoko waku harĩ
ũ, nĩguo ũnemere?

6 Atĩrĩrĩ, wee wĩhokaga Misiri, ithanjĩ rĩrĩ riunĩku, o rĩo mũndũ angĩĩnyitĩrĩra rĩngĩtonya rũhĩ-inĩ
na rĩmũthece. Ũguo nĩguo Firauni mũthamaki wa Misiri atariĩ harĩ arĩa othe mamwĩhokaga. 7 Na
mũngĩnjĩra atĩrĩ, ‗Ithuĩ twĩhokete Yahweh Kĩhoti witũ,‘ na githĩ ũcio tiwe Hezekia atharĩtie
kũndũ gwake gũtũũgĩru na igongona ciake, na akera Yahuda na Yahrushalayim ũũ, ‗Mwagĩrĩirũo
kũinamĩrĩra mbere ya kĩgongona gĩkĩ‘?‖‘ 8 Nĩ ũndũ ũcio, ndagũthaitha mũgĩe kĩrĩko gĩkĩ na
mwathi wakwa mũthamaki wa Ashuri: Nĩ ngũkũhe mbarathi 2,000 angĩkorũo no ũhote kuona
andũ a gũcitwarithia. 9 Ũngĩkĩhota atĩa gũcokithia o na ngavana ũmwe ũrĩa mũnyinyi mũno harĩ
ndungata cia mwathi wakwa, na ũigĩte mwĩhoko waku harĩ Misiri nĩ ũndũ wa ngaari cia mbarathi
na atwarithia a mbarathi? 10 Rĩu-rĩ, hihi njũkĩte gũũkĩrĩra bũrũri ũyũ na kũwananga itarĩ na rũtha
kuuma kũrĩ Yahweh? Yahweh we mwene nĩwe wanjĩrire atĩrĩ, ‗Thiĩ ũũkĩrĩre bũrũri ũcio na
ũwanange.‘‖

11 Nao Eliakimu na Shebina na Joa makĩĩra Rabishake ũũ: ―Twagũthaitha warĩrie ndungata
ciaku na rũthiomi rwa Kĩaramu, nĩ gũkorũo nĩ tũtaũkagĩrũo nĩ rũthiomi rũu; ndũgatwarĩrie na
rũthiomi rwa Ayahudi andũ aya marĩ rũthingo igũrũ makĩiguaga.‖ 12 No Rabishake akiuga atĩrĩ:
―Kaĩ arĩ o kũrĩ mwathi wanyu na kũrĩ inyuĩ tu ndũmĩtwo nĩ mwathi wakwa njarie ciugo ici? Na

1311




githĩ ndandũmĩte nginya kũrĩ andũ aya maikarĩte thĩ rũthingo igũrũ, arĩa makaarĩa mai mao ene
na manyue mathugumo mao ene o ta ũrĩa inyuĩ mũgeeka?‖

13 Rabishake agĩcoka akĩrũgama na akĩanĩrĩra na mũgambo mũnene na rũthiomi rwa Ayahudi,
akiuga atĩrĩ: ―Thikĩrĩriai kiugo kĩa mũthamaki ũrĩa mũnene, o we mũthamaki wa Ashuri. 14 Ũũ
nĩguo Mũthamaki oigĩte, ‗Mũtikareke Hezekia amũheenie, tondũ ndangĩhota kũmũhonokia. 15
Na mũtikareke Hezekia atũme mwĩhoke Yahweh akiuga ũũ: ―Hatarĩ nganja Yahweh nĩ
egũtũhonokia, na itũũra rĩrĩ rĩtikũneanwo guoko-inĩ kwa mũthamaki wa Ashuri.‖ 16
Mũtigathikĩrĩrie Hezekia, nĩ gũkorũo mũthamaki wa Ashuri oigĩte ũũ: ―Thondekai thayũ hamwe
na niĩ na mwĩneane kũrĩ niĩ, na o ũmwe wanyu nĩ arĩrĩaga kuuma mũthabibũ-inĩ wake na kuuma
mũtĩ-inĩ wake wa mũkũyũ na anyuage maĩ kuuma irima-inĩ rĩake mwene, 17 o nginya rĩrĩa
ngooka na ndĩmũtware bũrũri ũtariĩ ta bũrũri wanyu, bũrũri ũrĩ ngano na ndibei ya mũhihano,
bũrũri ũrĩ irio na mĩgũnda ya mĩthabibũ. 18 Mũtikareke Hezekia amũhĩtithie akiuga atĩrĩ,
‗Yahweh nĩ egũtũhonokia.‘ Hihi nĩ harĩ hoti o na ĩmwe ya ndũrĩrĩ ĩrĩ yahonokia bũrũri wayo
kuuma guoko-inĩ kwa mũthamaki wa Ashuri? 19 Irĩ kũ ihoti cia Hamathu na Aripadi? Irĩ kũ ihoti
cia Sefarivaimu? Na hihi nĩ ihotete kũhonokia Samaria kuuma guoko-inĩ gwakwa? 20 Nĩ hoti
ĩrĩkũ harĩ ihoti ciothe cia mabũrũri macio ĩhotete kũhonokia bũrũri wayo kuuma guoko-inĩ
gwakwa, atĩ nĩguo Yahweh ahote kũhonokia Yahrushalayim kuuma guoko-inĩ gwakwa?‖‘‖

21 Ĩndĩ magĩkira ki na matiamũcokeirie kiugo o na kĩmwe, tondũ mũthamaki aathanĩte ũũ,
―Mũtikamũcokerie ũndũ.‖ 22 No Eliakimu mũrũ wa Hilikia, ũrĩa warũgamĩrĩire maũndũ ma
nyũmba, Shebina ũrĩa warĩ mwandĩki, na Joa mũrũ wa Asafu ũrĩa warĩ mũigi wa rekondi
magĩthiĩ kũrĩ Hezekia matembũrĩte nguo ciao na makĩmũmenyithia ciugo cia Rabishake.

ISAIYA 37

1 Rĩrĩa Mũthamaki Hezekia aaiguire ũhoro ũcio, agĩtembũra nguo ciake o hĩndĩ ĩyo na
akĩĩhumba nguo ya ikũnia na agĩthiĩ akĩingĩra nyũmba-inĩ ya Yahweh. 2 Agĩcoka agĩtũma
Eliakimu, ũrĩa warũgamĩrĩire maũndũ ma nyũmba, Shebina ũrĩa warĩ mwandĩki, na athuri kuuma
harĩ athĩnjĩri-Yahweh, mehumbĩte nguo cia makũnia, akĩmatũma kũrĩ mũnabii Isaiya mũrũ wa
Amozu. 3 Makĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũũ nĩguo Hezekia ekuuga, ‗Mũthenya ũyũ nĩ mũthenya wa
mĩtangĩko, wa gũkũũmwo, na wa gĩconoko; nĩ gũkorũo twana nĩ tũkinyĩte ihinda rĩa gũciarũo, no
hatirĩ na hinya wa gũciara. 4 No gũkorũo Yahweh Kĩhoti waku nĩ ekũigua ciugo cia Rabishake,
ũrĩa ũtũmĩtwo nĩ mwathi wake mũthamaki wa Ashuri nĩguo anyũrũrie Kĩhoti ũrĩa ũtũũraga
muoyo, na nĩ ekũmũherithia nĩ ũndũ wa ciugo icio Yahweh Kĩhoti waku aiguĩte. Kwoguo hoya
nĩ ũndũ wa andũ arĩa matigarĩte muoyo.‘‖

1312





5 Nĩ ũndũ ũcio ndungata icio cia Mũthamaki Hezekia igĩthiĩ kũrĩ Isaiya, 6 nake Isaiya agĩciĩra
atĩrĩ: ―Ũũ nĩguo mũkwĩra mwathi wanyu, ‗Yahweh oigĩte ũũ: ―Ndũgetigĩre tondũ wa ciugo icio
ũiguĩte, ciugo icio ndungata cia mũthamaki wa Ashuri cinumĩte nacio. 7 Nĩ ngwĩkĩra ũndũ mũna
meciria-inĩ make, na nĩ ekũigua ũhoro mũna na acoke bũrũri wake; na nĩ ngaatũma oragwo na
rũhiũ rwa njora arĩ bũrũri-inĩ wake mwene.‖‘‖

8 Rĩrĩa Rabishake aaiguire atĩ mũthamaki wa Ashuri nĩ athiĩte akehera Lakishi, agĩcoka kũrĩ we
na akĩmũkora akĩrũa na Libina. 9 Nake mũthamaki ũcio akĩigua gũkĩĩrũo ũũ ũhoro ũkoniĩ
Mũthamaki Tirihaka wa Ethiopia: ―Nĩ okĩte kũrũa nawe.‖ Rĩrĩa aaiguire ũguo, agĩtũma arekio o
rĩngĩ kũrĩ Hezekia, akiuga ũũ: 10 ―Ũũ nĩguo mũkwĩra Mũthamaki Hezekia wa Yahuda,
‗Ndũkareke Kĩhoti waku ũrĩa wĩhokete akũheenie agĩkwĩra ũũ: ―Yahrushalayim ndĩkũneanwo
guoko-inĩ kwa mũthamaki wa Ashuri.‖ 11 Atĩrĩrĩ, wee nĩ ũiguĩte ũrĩa athamaki a Ashuri meekire
mabũrũri mothe rĩrĩa maamanangire. Wee nowe wiki ũgũkĩhonokio? 12 Hihi ihoti cia andũ a
ndũrĩrĩ iria maithe maitũ ma tene maanangire nĩ ciamahonokirie? Gozani, Harani, na Rezefu ikĩrĩ
kũ, o hamwe na andũ a Edeni arĩa maarĩ Teli-asaru? 13 Arĩ kũ mũthamaki wa Hamathu,
mũthamaki wa Aripadi, na mũthamaki wa matũũra ma Sefarivaimu, na wa Hena na wa Iva?‘‖

14 Nake Hezekia akĩoya marũa macio kuuma guoko-inĩ kwa arekio na akĩmathoma. Hezekia
agĩcoka akĩambata agĩthiĩ nyũmba-inĩ ya Yahweh na akĩmatambũrũkia mbere ya Yahweh. 15 Na
Hezekia akĩambĩrĩria kũhoya Yahweh akiuga atĩrĩ: 16 ―Wee Yahweh mũnene wa ita,Kĩhoti wa
Isiraeli, o wee ũikarĩire gĩtĩ kĩa ũnene igũrũ rĩa akerubi, wee wiki nowe Kĩhoti harĩ mothamaki
mothe ma thĩ. Nĩwe wombire igũrũ na thĩ. 17 Tega gũtũ gwaku, wee Yahweh ũigue! Hingũra
maitho maku, wee Yahweh wone! Thikĩrĩria ciugo ciothe iria Senakeribu atũmanĩte nĩguo
anyũrũrie Kĩhoti ũrĩa ũtũũraga muoyo. 18 Atĩrĩrĩ Yahweh, ti itherũ athamaki a Ashuri nĩ
manangĩte mabũrũri mothe, o hamwe na bũrũri wao ene. 19 Na nĩ maikĩtie ihoti ciao mwaki-inĩ,
tondũ itiarĩ ihoti no ciarĩ mbaũ na mahiga, wĩra wa moko ma andũ. Nĩkĩo maahotire gũciananga.
20 No rĩu, Yahweh Kĩhoti witũ, tũhonokie kuuma guoko-inĩ gwake, nĩguo mothamaki mothe ma
thĩ mamenye atĩ wee wiki nowe Kĩhoti, Yahweh.‖

21 Nake Isaiya mũrũ wa Amozu agĩtũma ndũmĩrĩri ĩno kũrĩ Hezekia: ―Ũũ nĩguo Yahweh Kĩhoti
wa Isiraeli oigĩte, ‗Tondũ niĩ nĩ ũũhoete igũrũ rĩgiĩ Mũthamaki Senakeribu wa Ashuri-rĩ, 22 gĩkĩ
nĩkĩo kiugo kĩrĩa Yahweh oigĩte kũmwerekera:

―Mũirĩtu gathirange wa Zayuni nĩ akũmenete, nĩ arakũnyũrũria.

Mwarĩ wa Yahrushalayim arainainia mũtwe nĩ ũndũ waku.

23 Ũcio wee ũnyũrũrĩtie na ũkaruma-rĩ, nũũ?

Nũũ ũgũthũkĩire na mũgambo ũcio waku

Na ũkambararĩria maitho macio maku marĩ na mwĩtĩo?

Nĩ Ũrĩa Mwamũre wa Isiraeli!

1313


24 Nĩ ũnyũrũrĩtie Yahweh kũgerera ndungata ciaku na ũkoiga atĩrĩ,

‗Ngĩhũthĩra ngaari ciakwa nyingĩ cia mbaara

Nĩ ngwambata nginya tũcũmbĩrĩ twa irĩma,

Kũrĩa kũraihu biũ thĩinĩ wa Lebanoni.

Ngũtema mĩtarakwa yakuo ĩrĩa mĩraihu, na mĩthengera yakuo ĩrĩa mĩega biũ.

Nyingĩre nginya igũrũ biũ, mĩtitũ-inĩ yakuo ĩrĩa mĩtumanu mũno.

25 Nĩ ngwenja ithima na nyue maĩ;

Nĩ ngũhũithia tũrũũĩ twa Misiri na makinya ma magũrũ makwa.‘

26 Kaĩ ũtarĩ waigua? Ũndũ ũcio nĩ watuĩtwo kuuma o tene.

Kuuma o matukũ marĩa ma tene nĩ ndaũhaarĩrĩirie.

Rĩu nĩ ngũhingia ũndũ ũcio.

Matũũra marĩa marĩ na ũgitĩri ũkaamatua hĩba cia mwanangĩko.

27 Aikari a kuo matigaakorũo na wa kũmateithia;

Nĩ makaamaka na maconorithio.

Magaatuĩka o ta mĩmera ya mũgũnda na nyeki nduru,

O ta nyeki ĩmerete nyũmba igũrũ ĩrĩa ĩhoohaga nĩ ũndũ wa rũhuho rwa mwena wa irathĩro.

28 No nĩ menyaga rĩrĩa waikara thĩ, rĩrĩa woimagara, na rĩrĩa wacoka,

Na rĩrĩa ũndakarĩire,

29 Tondũ mang‘ũrĩ maku kũnjerekera na mũraramo waku nĩ ikinyĩire matũ makwa.

Nĩ ngeekĩra gĩcũhĩ gĩakwa iniũrũ-inĩ rĩaku na njĩkĩre mĩkwa yakwa gatagatĩ-inĩ ka mĩromo yaku,

Na nĩ ngaatũma ũcokere njĩra ĩrĩa wokĩire.‖

30 ―‗Na gĩkĩ nĩkĩo kĩmenyithia kĩrĩa ngũkũhe: Mwaka ũyũ nĩ mũkũrĩa maitĩka; naguo mwaka wa
kerĩ, mũkaarĩa ngano ĩrĩa ĩkaamera kuuma harĩ mo; no mwaka wa gatatũ nĩ mũkaahanda mbegũ
na mũgethe, na nĩ mũkaahanda mĩthabibũ na mũrĩe maciaro mayo. 31 Andũ a nyũmba ya
Yahuda arĩa mageethara, arĩa magaatigara, nĩ magaaikũrũkia mĩri na thĩ na marute maciaro na
igũrũ. 32 Nĩ gũkorũo matigari ma andũ nĩ makooima Yahrushalayim na arĩa makaahonoka
moime Kĩrĩma gĩa Zayuni. Kĩyo kĩa Yahweh mũnene wa ita nĩkĩo gĩgeeka ũguo.

1314


33 ―‗Nĩ ũndũ ũcio, ũũ nĩguo Yahweh oigĩte igũrũ rĩgiĩ mũthamaki wa Ashuri:

―Ndegũtonya itũũra-inĩ rĩrĩ

Kana aikie mũguĩ kuo

Kana arĩũkĩrĩre arĩ na ngo

Kana athondeke hĩba ya kũrĩrigicĩria.‖‘

34 ‗Njĩra ĩrĩa ookĩire noyo egũcokera;

Ndegũtonya itũũra-inĩ rĩrĩ,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

35 ‗Nĩ ngũgitĩra itũũra rĩrĩ na ndĩrĩhonokie nĩ ũndũ wakwa

Na nĩ ũndũ wa Daudi ndungata yakwa.‘‖

36 Na mũraika wa Yahweh agĩthiĩ na akĩũraga arũme 185,000 kambĩ-inĩ ya Aashuri. Rĩrĩa andũ
mookĩrire rũcinĩ tene, makĩona mĩĩrĩ ya andũ acio othe maakuĩte. 37 Nĩ ũndũ ũcio Mũthamaki
Senakeribu wa Ashuri akĩhũndũka agĩthiĩ Nineve na agĩikara kuo. 38 Na rĩrĩ, rĩrĩa aainamagĩrĩra
arĩ nyũmba-inĩ ya hoti yake Nisiroku, ariũ ake Adarameleku na Sharezeru makĩmũũraga na rũhiũ
rwa njora na makĩũra magĩthiĩ bũrũri wa Ararati. Nake mũrũwe Esari-hadoni agĩtuĩka
mũthamaki ithenya rĩake.

ISAIYA 38

1 Matukũ-inĩ macio Hezekia nĩ aarũarire na aarĩ hakuhĩ gũkua. Nake mũnabii Isaiya mũrũ wa
Amozu agĩũka kũrĩ we akĩmwĩra, ―Ũũ nĩguo Yahweh oigĩte: ‗Arĩria andũ a nyũmba yaku, tondũ
nĩ ũgũkua; ndũkũhona.‘‖ 2 Hezekia aigua ũguo, akĩhũgũra ũthiũ wake akĩrora rũthingo-inĩ na
akĩambĩrĩria kũhoya Yahweh akiuga ũũ: 3 ―Yahweh ndagũthaitha, ririkana ũrĩa ngoretwo
ngĩtwarana nawe ndĩ mwĩhokeku na ngoro yakwa yothe, na ngeka maũndũ marĩa mega maitho-
inĩ maku.‖ Hezekia akĩambĩrĩria kũrĩra na kĩrĩro kĩnene.

4 Nakĩo kiugo kĩa Yahweh gĩgĩkinyĩra Isaiya akĩrũo ũũ: 5 ―Coka wĩre Hezekia atĩrĩ, ‗Ũũ nĩguo
Yahweh Kĩhoti wa Daudi thoguo oigĩte: ―Nĩ njiguĩte mahoya maku. Nĩ nyonete maithori maku.
Na nĩ nguongerera ũtũũro waku mĩaka 15,

6 na nĩ ngũkũhonokia na honokie itũũra rĩrĩ kuuma guoko-inĩ kwa mũthamaki wa Ashuri, na
ngitĩre itũũra rĩrĩ. 7 Gĩkĩ nĩkĩo kĩmenyithia kuuma kũrĩ Yahweh gĩa gũkuonia atĩ Yahweh nĩ
ekũhingia kiugo kĩrĩa oigĩte: 8 Nĩ ngũtũma kĩĩruru kĩa riũa kĩrĩa gĩikũrũkĩte ngathĩ-inĩ ya Ahazu

1315




gĩcoke thutha makinya ikũmi.‖‘‖ Nĩ ũndũ ũcio riũa rĩgĩcoka na thutha makinya ikũmi ngathĩ-inĩ
ĩyo marĩa rĩarĩkĩtie gũikũrũka.

9 Maya nĩmo maandĩko ma Hezekia Mũthamaki wa Yahuda rĩrĩa aarũarire na akĩhona.

10 Ndoigire ũũ: ―O rĩrĩ ũtũũro wakwa ũrĩ gatagatĩ

No mũhaka ndonye ihingo-inĩ cia Mbĩrĩra.

Nĩ ngũtunywo mĩaka yakwa ĩrĩa ĩtigarĩte.‖

11 Ngiuga atĩrĩ: ―Ndikona Yahu, o we Yahu thĩinĩ wa bũrũri wa arĩa marĩ muoyo.

Ndikarora andũ rĩngĩ

Rĩrĩa ndĩ hamwe na aikari a kũndũ kũrĩa indo ciothe ithiraga.

12 Gĩikaro gĩakwa mwene nĩ gĩthaamie na gĩkeherio harĩ niĩ

O ta hema ya mũrĩithi.

Nĩ ngũnjĩte ũtũũro wakwa o ta mũtumi wa nguo;

Andinagia o ta ndigi cia kũrũgama.

Kuuma mũthenya nginya ũtukũ ũikaraga ũkĩniinaga o kũniina.

13 Ndĩĩhooragĩria o nginya rũcinĩ.

O ta mũrũthi, aikaraga o akiunangaga mahĩndĩ makwa mothe;

Kuuma mũthenya nginya ũtukũ ũikaraga ũkĩĩniinaga o kũũniina.

14 O ta thũngũrũrũ kana nyamĩndigi, njikaraga ngĩgambaga na kamũgambo gaceke;

Njikaraga ngĩgambaga ta ndutura.

Maitho makwa makoragwo manogete nĩ kũrora igũrũ:

"Mwathi, ndĩ na mĩtangĩko mĩingĩ mũno;

Ndagũthaitha ndeithia!‘

15 Nĩ atĩa ingĩkiuga?

Nĩ anjarĩirie na akoya ikinya.

Ndĩrĩthiaga ndĩnyihĩtie mĩaka yakwa yothe

1316


Nĩ ũndũ wa mĩtangĩko yakwa mĩnene.

16 ‗Wee Yahweh, andũ othe matũũraga muoyo nĩ ũndũ wa maũndũ macio,

Na maũndũ-inĩ macio nĩho muoyo wakwa ũrĩ.

Nĩ ũgũtũma njokwo nĩ ũgima mwega wa mwĩrĩ na ũndũũrie muoyo.

17 Oneei, ithenya rĩa thayũ, ndĩrarĩ na marũrũ manene;

Ĩndĩ nĩ ũndũ wa wendo waku harĩ niĩ,

Nĩ ũrahonokirie kuuma harĩ irima rĩa kwanangwo.

Nĩ ũikĩtie mehia makwa mothe thutha waku.

18 Tondũ Mbĩrĩra ndĩngĩhota gũgũtũũgĩria,

Gĩkuũ gĩtingĩhota gũkũgooca.

Arĩa maikũrũkaga irima matingĩgĩa na kĩĩrĩgĩrĩro harĩ wĩrĩgĩrĩro ũhoro-inĩ waku wa ma.

19 Arĩa marĩ muoyo, o acio marĩ muoyo no magũkumagie,

O ta ũrĩa ndĩreka ũmũthĩ.

Mũthuri no ahe ariũ ake ũmenyo wĩgiĩ ũhoro waku wa ma.

20 Ndagũthaitha Yahweh, ũũhonokie,

Na nĩ tũrĩinaga nyĩmbo ciakwa na inanda cia ndigi

Matukũ mothe ma muoyo wakwa ndĩ nyũmba-inĩ ya Yahweh.‘‖

21 Isaiya agĩcoka akiuga ũũ: ―Rehei ngũmba ya ngũyũ iria hihe na nyũmithie mũmũhake ihũha,
nĩgetha ahone.‖ 22 Hezekia oorĩtie atĩrĩ: ―Kĩmenyithia kĩa atĩ nĩ ngaambata thiĩ nyũmba ya
Yahweh nĩ kĩrĩkũ?‖

ISAIYA 39

1 Hĩndĩ ĩyo mũthamaki wa Babuloni, Merodaku-baladani mũrũ wa Baladani agĩtũma marũa na
kĩheo kũrĩ Hezekia, tondũ nĩ aaiguĩte atĩ nĩ aarũarĩte na akahona. 2 Hezekia akĩamũkĩra andũ
acio maatũmĩtwo na akĩmonia nyũmba yake ya kũiga mũthithũ—betha, thahabu, maguta ma
balisamu na maguta mangĩ ma goro, kũrĩa indo ciake ciothe cia mbaara ciaigagwo, na kĩrĩa

1317




gĩothe kĩarĩ igĩna-inĩ ciake. Gũtirĩ kĩndũ o na kĩmwe Hezekia ataamonirie thĩinĩ wa nyũmba yake
na thĩinĩ wa wathani wake wothe.

3 Thutha ũcio mũnabii Isaiya agĩũka kũrĩ Mũthamaki Hezekia akĩmũũria atĩrĩ: ―Andũ acio
moigire atĩa, na mekuumĩte kũ?‖ Nake Hezekia akĩmũcokeria ũũ: ―Mekuumĩte bũrũri wa kũraya,
bũrũri wa Babuloni. 4 Agĩcoka akĩmũũria ũũ: ―Nĩ kĩĩ monire thĩinĩ wa nyũmba yaku?‖ Hezekia
akĩmũcokeria atĩrĩ: ―Monire indo ciothe thĩinĩ wa nyũmba yakwa. Gũtirĩ kĩndũ o na kĩmwe
itanamonia thĩinĩ wa igĩna ciakwa.‖

5 Isaiya agĩkĩĩra Hezekia ũũ: ―Thikĩrĩria kiugo kĩa Yahweh mũnene wa ita, 6 ‗Atĩrĩrĩ, matukũ nĩ
maroka, rĩrĩa indo iria ciothe irĩ thĩinĩ wa nyũmba yaku, o hamwe na iria ciothe maithe maku ma
tene matũũrĩte maigĩte nginya ũmũthĩ igaakuuo itwarũo Babuloni. Gũtirĩ kĩndũ o na kĩmwe
gĩgaatigara,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga. 7 ‗Na ariũ amwe aku mwene arĩa ũgaaciara nĩ
magaakuuo na nĩ magaatuĩka anene a kwa mũthamaki thĩinĩ wa nyũmba ya mũthamaki wa
Babuloni.‘‖

8 Hĩndĩ ĩyo Hezekia akĩĩra Isaiya atĩrĩ: ―Kiugo kĩu kĩa Yahweh waria nĩ kĩega.‖ Agĩcoka akiuga
ũũ: ―Tondũ ũtũũro-inĩ wakwa gũgũkorũo kũrĩ na thayũ na kwĩhandĩte wega.‖

ISAIYA 40

1 Atĩrĩrĩ, "ta hooranĩriai!

Hooreriai andũ akwa,‖ ũguo nĩguo Kĩhoti wanyu ekuuga.

2 ―Arĩriai itũũra rĩa Yahrushalayim maũndũ ma kũrĩhoreria ngoro,

Na mũrĩmenyithie atĩ wĩra warĩo wa kũrutithio kĩa hinya nĩ ũkinyĩte mũthia,

Na nĩ rĩrĩkĩtie kũherithio nĩ ũndũ wa mahĩtia ma rĩo.

Kuuma guoko-inĩ kwa Yahweh nĩ rĩamũkĩrĩte mũcara wa mehia ma rĩo mothe.‖

3 Harĩ mũgambo wa mũndũ ũranĩrĩra werũ-inĩ ũkoiga:

―Thondekai njĩra ya Yahweh!

Thondekai njĩra nene na nũngarũ ya Kĩhoti witũ ĩtuĩkanĩirie werũ-inĩ.

4 Mĩkuru yothe nĩ yambatĩrio,

Na irĩma ciothe na tũrĩma ciaraganio.

1318




Nakuo kũrĩa gũtarĩ kũigananu no mũhaka kũigananio,

Na kũrĩa gũtarĩ kwaraganu kwaraganio gũtuĩke mũkuru mwaraganu.

5 Naguo riri wa Yahweh nĩ ũkaaguũranĩrio,

Na andũ othe nĩ makaawona marĩ hamwe,

Nĩ gũkorũo kanua ka Yahweh nĩko koigĩte ũguo.‖

6 Ta thikĩrĩria! Harĩ mũndũ ũroiga ũũ: ―Anĩrĩra!‖

Nake ũngĩ akoria atĩrĩ: ―Ngwanĩrĩra njuge atĩa?‖

―Andũ othe mahaana o ta nyeki nduru.

O naguo ũthaka wao wothe ũhaana o ta mahũa ma gĩthaka.

7 Nyeki nĩ yũmaga,

Namo mahũa makahooha,

Tondũ wa kũhurutwo nĩ roho wa Yahweh.

Ti itherũ andũ mahaana o ta nyeki.

8 Nyeki nĩ yũmaga,

Namo mahũa makahooha,

No kiugo gĩa Kĩhoti witũ gĩtũũraga tene na tene.‖

9 Thiĩ wambate kĩrĩma-inĩ kĩraihu,

Wee mũndũ-wa-nja ũyũ ũrarehera Zayuni ũhoro mwega.

Anĩrĩra na hinya biũ,

Wee mũndũ-wa-nja ũyũ ũrarehera Yahrushalayim ũhoro mwega.

Anĩrĩra, ndũgetigĩre.

Menyithia matũũra ma Yahuda atĩrĩ: ―Taineei! Kĩhoti wanyu arĩ haha!‖

10 Ta mwĩyonerei! Yahweh Mwathi nĩ agooka arĩ na hinya mũingĩ,

Na guoko gwake nĩkuo gũgaathamaka nĩ ũndũ wake

Mwĩrorerei! Ngerenwa yake arĩ nayo

1319


Naguo mũcara ũrĩa arĩhanaga wĩ mbere yake.

11 O ta mũrĩithi, nĩ akaarũmbũiya rũũru rwake.

Natuo tũgondu atũcokanĩrĩrie na guoko gwake,

Na atũkuue gĩthũri-inĩ gĩake.

Nacio ng‘ondu iria irongithia nĩ agaacitongoria o kahora.

12 Nũũ wanathima maĩ na rũhĩ rwake

Na akĩgera igũrũ na wariĩ wa rũhĩ rwake?

Nũũ wanacokanĩrĩria rũkũngũ rwa thĩ kĩbaba-inĩ gĩa gũthima

Kana agathima irĩma na ratiri

O natuo tũrĩma agatũthima na gĩthimi?

13 Nũũ wanathima roho wa Yahweh,

Na nũũ ũngĩhota kũmũtaara arĩ ta mũtaarani wake?

14 Nũũ anahoya ũtaaro nĩguo agĩe na ũtaũku,

Kana nũũ ũmũrutaga njĩra ya gũtua cira,

Kana akamũruta kũgĩa na ũmenyo,

Kana akamuonia njĩra ya ũtaũku wa ma?

15 Ndũrĩrĩ-rĩ, githĩ itihaana o ta itaata rĩa maĩ rĩrĩ ndoo-inĩ,

Na cionagwo itariĩ o ta karũkũngũ kanini karĩ ratiri-inĩ!

Na rĩrĩ, we oyaga icigĩrĩra na igũrũ o ta rũkũngũ rũhinyu.

16 Nginya Lebanoni gũtingĩhota gũtũma mwaki ũikare ũgĩakanaga,

Na nyamũ ciakuo cia gĩthaka itingĩigana kũruta igongona rĩa njino.

17 Ndũrĩrĩ ciothe ihaana ta kĩndũ hatarĩ mbere yake;

Acionaga irĩ tũhũ mũtheri, na itarĩ kĩene.

18 Hihi mũngĩringithania El na ũ?

Nĩ mũhianĩre wa kĩĩ mũngĩmũhaanania naguo?

1320


19 Bundi athondekaga mũhianano,

Nake mũturi wa cuma akaũhumbĩra na thahabu,

Na agatura tũmĩnyororo twa betha.

20 Athuuraga mũtĩ ũtuĩke mũhothi wake,

Mũtĩ ũtangĩbutha.

Agacaria bundi ũrĩ na ũũgĩ

Nĩguo athondeke mũhianano wa gwacũhio ũrĩa ũtangĩgũa.

21 Kaĩ mũtarĩ mwamenya?

Kaĩ mũtarĩ mwaigua?

Kaĩ mũtarĩ mwerũo kuuma o kĩambĩrĩria?

Kaĩ mũtarĩ mwataũkĩrũo kuuma rĩrĩa mĩthingi ya thĩ yathondekirũo?

22 Nĩ harĩ Ũrĩa ũikaraga igũrũ rĩa gĩthiũrũrĩ gĩa thĩ,

Nao andũ arĩa maikaraga thĩinĩ wayo matariĩ o ta ndaahi.

Igũrũ arĩtambũrũkagia o ta neti,

Na akarĩtambũrũkia o ta hema ya gũikarũo.

23 Atũmaga anene matuĩke ta kĩndũ hatarĩ

Nao atuanĩri ciira a gũkũ thĩ akamaagithia kĩene.

24 Nĩ hinya kũmahanda,

Nĩ ũndũ ũrĩ hinya kũhanda mbeũ ciao,

Mũri wao ndũrũmĩte thĩ wega,

Na mangĩhuuhwo nĩ kũũma momaga,

Naruo rũhuho rũkamakuua o ta maragara.

25 ―Hihi niĩ mũngĩĩhaanania na ũ njiganane nake?‖ Ũguo nĩguo Ũrĩa Mwamũre ekuuga.

26 ―Tiirai maitho manyu na igũrũ muone.

Nũũ wombire indo icio?

1321


Nĩ Ũrĩa ũcitongoragia ta mbũtũ agĩcitaraga;

Aciĩtaga ciothe na marĩĩtwa.

Tondũ wa ũhoti wake mũingĩ na hinya wake wa magegania,

Gũtirĩ o na ĩmwe yagaga.

27 Wee Jakubu, nĩ kĩĩ gĩtũmaga uuge, na wee Isiraeli, nĩ kĩĩ gĩtũmaga uuge atĩrĩ,

‗Njĩra yakwa nĩ ĩhithĩtwo kuuma kũrĩ Yahweh,

Na ndionaga itua rĩrũngĩrĩru kuuma kũrĩ Kĩhoti wakwa‘?

28 Kaĩ mũtarĩ mwamenya? Kaĩ mũtarĩ mwaigua?

Yahweh, Mũũmbi wa ituri cia thĩ, nĩ Kĩhoti wa tene na tene.

Ndarĩ hĩndĩ anogaga kana akorũo nĩ hinya.

Ũtaũku wake gũtirĩ mũndũ ũngĩhota kũũtuĩria.

29 Nĩ aheaga mũndũ ũrĩa mũnogu hinya

Nao arĩa morĩtwo nĩ hinya akamongerera ũhoti.

30 Tũmwana nĩ tũkaanoga na tũũrũo nĩ hinya,

Nao anake nĩ makaahĩngwo na magũe,

31 No arĩa merĩgagĩrĩra Yahweh nĩ magaacokererũo nĩ hinya.

Makombũkaga na mathagu o ta nderi.

Magaateng‘eraga na matiũrũo nĩ hinya;

Magaathiaga na matinoge.‖

ISAIYA 41

1 "Kirai mwĩ mbere yakwa, inyuĩ icigĩrĩra ici;

Rekei ndũrĩrĩ icokererũo nĩ hinya wacio.

Rekei ikuhĩrĩrie na icoke ciarie.

1322




Rekei tũcemanie hamwe nĩ ũndũ wa ituĩro.

2 Nũũ warahũrĩte mũndũ kuuma mwena wa irathĩro,

Akamwĩta na ũthingu nginya magũrũ-inĩ Make,

Nĩguo aneane ndũrĩrĩ harĩ we

Na atũme atoorie athamaki?

Nũũ ũtũmaga matuĩke o rũkũngũ mbere ya rũhiũ rwake rwa njora,

O ta mahuti mahurutĩtwo nĩ rũhuho mbere ya ũta wake?

3 Amateng‘eragia, akahĩtũka atekũhĩngĩcwo

Agereire njĩra atarĩ agerera na magũrũ make.

4 Nũũ woete ikinya rĩu na ageka ũguo,

Ageta njiarũa kuuma o kĩambĩrĩria?

Niĩ, Yahweh, nĩ niĩ Wa Mbere;

Na harĩ arĩa a mũico ndicenjagia.‖

5 Icigĩrĩra nĩ ciĩyoneire ũndũ ũcio na igetigĩra.

Ituri cia thĩ nĩ ciambĩrĩirie kũinaina.

Nĩ icokanĩrĩire hamwe na ikeyumĩria.

6 O ũmwe wao agateithia mũratawe

Na akera mũrũ wa ithe atĩrĩ: ―Gĩa na hinya.‖

7 Nĩ ũndũ ũcio bundi agekĩra hinya mũturi wa cuma;

Nake ũrĩa ũnyorokagia na kĩbũi

Agekĩra hinya ũrĩa ũratura ihiga-inĩ rĩa ũturi.

Ũhoro wĩgiĩ kũnyitithania cuma akoiga ũũ: ―Nĩ wĩra mwega.‖

Ĩgacoka ĩkarũmio na mĩcumarĩ nĩgetha ndĩkagũe.

8 ―No wee Isiraeli-rĩ, ũrĩ ndungata yakwa,

Wee Jakubu, o wee thuurĩte,

1323


Mbeũ ya Iburahimu mũrata wakwa,

9 O wee ndarutire ituri-inĩ cia thĩ,

Na o wee ndetire kuuma kũndũ kũrĩa kũraihu mũno kwayo.

Ngĩkwĩra atĩrĩ, ‗Wee ũrĩ ndungata yakwa;

Nĩ ngũthuurĩte; Ndikũregete.

10 Ndũgetigĩre, nĩ gũkorũo niĩ ndĩ hamwe nawe.

Ndũgatangĩke, nĩ gũkorũo niĩ nĩ niĩ Kĩhoti waku.

Nĩ ngũgwĩkĩra hinya, ĩni, nĩ ngũgũteithia,

Ngũkũnyita biũ na guoko gwakwa kwa ũrĩo kwa ũthingu.‘

11 Na rĩrĩ, arĩa othe makũrakaragĩra nĩ magaaconoka na maconorithio.

Arĩa othe marũaga nawe nĩ makaagithio kĩene na mathire.

12 Ũgaacaria andũ arĩa magianaga nawe, no ndũkaamona;

Andũ arĩa marũaga nawe magaatuĩka o ta kĩndũ hatarĩ, maagithio kĩene biũ.

13 Nĩ gũkorũo niĩ Yahweh Kĩhoti waku, nĩ nyitĩte guoko gwaku kwa ũrĩo,

Na ngakwĩra atĩrĩ, ‗Ndũgetigĩre. Nĩ ngũgũteithia.‘

14 Ndũgetigĩre, wee Jakubu kagunyũ gaka,

Inyuĩ andũ a Isiraeli, nĩ ngũmũteithia,‖ ũguo nĩguo Yahweh oigĩte, o we Mũkũũri wanyu, Ũrĩa
Mwamũre wa Isiraeli.

15 ―Atĩrĩrĩ, nĩ ngũtuĩte rũbaũ rwa kũhũũra ngano,

Rũbaũ rwerũ rwa kũhũũra ngano rũrĩ na magego mĩena ĩĩrĩ.

Ũkaagerera igũrũ rĩa irĩma na ũcimemende

Natuo tũrĩma ũtũtue ta mahuti.

16 Nĩ ũgaacihuuha,

Naruo rũhuho rũcihurute ithire;

Kĩhuhũkanio nĩ gĩgaacihurunja.

1324


Nĩ ũgaakena nĩ ũndũ wa Yahweh,

Na nĩ ũkeeraha nĩ ũndũ wa Ũrĩa Mwamũre wa Isiraeli.‖

17 ―Andũ arĩa abatari na athĩni nĩ maracaria maĩ, ĩndĩ gũtirĩ.

Rũrĩmĩ rwao nĩ rũng‘aru nĩ ũndũ wa kũnyota.

Niĩ Yahweh nĩ ngaamacokeria.

Niĩ Kĩhoti wa Isiraeli, ndikaamatiganĩria.

18 Nĩ ngaatũma njũũĩ ithererage tũrĩma-inĩ

Namo matherũkĩro ma maĩ mathererage mĩkuru-inĩ mĩaraganu.

Werũ ngaaũtua karia ka maĩ karĩ na mathanjĩ

Naguo bũrũri ũrĩa ũtarĩ maĩ ndĩũtue matherũkĩro ma maĩ.

19 Nĩ ngaahanda mũtĩ wa mũtarakwa werũ-inĩ,

O hamwe na mũgaa na mũhandathi, na mũcinda-nũgũ.

Werũ-inĩ mwaraganu nĩ ngaahanda mũtĩ wa mũthengera,

O hamwe na mũtĩ wa mũbinde na mũthithinda,

20 Nĩgetha andũ othe mone na mamenye

Na mathikĩrĩrie na mataũkĩrũo

Atĩ guoko kwa Yahweh nĩkuo gwĩkĩte ũguo,

Na Ũrĩa Mwamũre wa Isiraeli nĩwe ũũmbĩte indo icio.‖

21 ―Rehei cira wanyu,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

―Rutai ihooto cianyu,‖ ũguo nĩguo Mũthamaki wa Jakubu ekuuga.

22 ―Onaniai ũira na mũtũmenyithie maũndũ marĩa megwĩkĩka.

Twĩrei ũhoro wa maũndũ marĩa mahĩtũku,

Nĩguo tũmecirie na tũmenye moimĩrĩro mamo.

Kana mũtũmenyithie maũndũ marĩa maroka.

23 Twĩrei ũrĩa gũgaathiĩ ihinda rĩũkĩte,

1325


Nĩgetha tũmenye atĩ mũrĩ ihoti.

Ĩkai ũndũ, mwega kana mũũru,

Nĩgetha tũgege twawona.

24 Taoneii mũkĩmake! Inyuĩ mũrĩ kĩndũ hatarĩ,

Namo maũndũ marĩa mũhingĩtie nĩ ma tũhũ.

Mũndũ o wothe ũmwĩthuurĩire inyuĩ nĩ kĩndũ kĩrĩ magigi.

25 Nĩ njarahũrĩte mũndũ kuuma mwena wa rũgongo, na nĩ agooka,

Akooima mwena ũrĩa riũa rĩrathagĩra na nĩ agaakaĩra rĩĩtwa rĩakwa.

Akaarangĩrĩria atongoria ta arĩ rĩũmba,

O ta ũrĩa mũũmbi arangarangaga rĩũmba rĩigũ.

26 Nũũ woigire maũndũ maya kuuma o kĩambĩrĩria, nĩguo tũmenye,

Kana hihi kuuma mahinda-inĩ marĩa mahĩtũku, nĩguo tuuge, ‗ndahĩtĩtie‘?

Hatarĩ nganja, gũtirĩ mũndũ wamenyithanirie maũndũ macio!

Gũtirĩ mũndũ weranire ũhoro ũcio!

Gũtirĩ mũndũ waiguire ũndũ o na ũrĩkũ kuuma harĩ wee!‖

27 Nĩ niĩ ndarĩ wa mbere kwĩra Zayuni ũũ: ―Atĩrĩrĩ, ĩ aya haha!‖

Na nĩ ngaatũmĩra Yahrushalayim mũndũ ũkaaheana ũhoro mwega.

28 No ndaikaraga ngĩroraga, na hatiarĩ mũndũ o na ũrĩkũ;

Gũtiarĩ mũndũ o na ũmwe gatagatĩ-inĩ kao wa kũheana ũtaaro.

Na ndaikaraga o ngĩmeraga macokie ũhoro.

29 Takĩmonei! Othe matariĩ o ta kĩndũ kĩa maheeni.

Mawĩra mao nĩ ma tũhũ.

Mĩhianano yao ya cuma ĩhaana o ta rũhuho na kĩndũ hatarĩ.

1326




ISAIYA 42

1 Tarora, ndungata yakwa, ĩrĩa ndiiragĩrĩra!

Ĩrĩa thuurĩte, na nĩ ndĩmĩtĩkĩrĩte!

Nĩ njĩkĩrĩte roho wakwa thĩinĩ wayo;

Nayo nĩ ĩkaarehera ndũrĩrĩ matua ma cira marĩa marũngĩrĩru.

2 Ndĩkaanĩrĩra o na kana yambatĩrie mũgambo wayo,

Na ndĩkaareka mũgambo wayo ũiguĩke njĩra-inĩ.

3 Ndĩkoina ithanjĩ igonyoku,

Na ndĩkaahoria rũtambĩ rũratoga.

Ĩkaarehe matua ma cira marũngĩrĩru maringaine na ũhoro ũrĩa wa ma.

4 Ndĩkaahwererekera kana ĩhehenjwo nginya rĩrĩa ĩgaakorũo ĩhandĩte matua ma cira
marũngĩrĩru thĩinĩ wa thĩ;

Na icigĩrĩra cikaraga cietereire watho wayo.

5 Ũũ nĩguo El, Yahweh oigĩte,

Mũũmbi wa igũrũ na nowe warĩtambũrũkirie,

Ũrĩa watambũrũkirie thĩ o hamwe na maciaro mayo,

Ũrĩa ũheaga andũ arĩa marĩ thĩinĩ wayo mĩhũmũ

Na akahe arĩa mathiangaga thĩinĩ wayo roho:

6 ―Niĩ Yahweh nĩ niĩ ngwĩtĩte na ũthingu;

Nĩ ngũnyitĩte guoko.

Nĩ ngũkũgitĩra na ngũneane ũtariĩ ta kĩrĩkanĩro harĩ andũ

Na ũtariĩ ta ũtheri wa kũmũrĩkĩra ndũrĩrĩ,

7 Nĩguo ũhingũre maitho marĩa matumumu,

Ũrĩa muohe ũmũrute thĩinĩ wa njera

1327



Na arĩa maikarĩte thĩ nduma-inĩ ũmarute moime njera.

8 Niĩ nĩ niĩ Yahweh. Rĩu nĩrĩo rĩĩtwa rĩakwa;

Na ndiheaga ũngĩ o wothe riri wakwa,

Kana ngaheana rũgooco rwakwa kũrĩ mĩhianano ya gwacũhio.

9 Wĩrorerei! Maũndũ marĩa ma mbere nĩ mekĩkĩte;

Na rĩu ndĩramenyithania maũndũ merũ.

O na matekĩkĩte, nĩ ndĩmwĩraga ũhoro wamo.‖

10 Inĩrai Yahweh rwĩmbo rwerũ,

Mũmũgooce kuuma ituri-inĩ cia thĩ,

Inyuĩ mũikũrũkaga iria-inĩ na indo iria ciothe ciyũire kuo,

Inyuĩ icigĩrĩra na aikari a cio.

11 Werũ o na matũũra maguo nĩ ciambatĩrie mũgambo wacio,

Matũũra marĩa maikaragwo nĩ Kedari.

Arĩa maikaraga Sela nĩ maine;

Nĩ moigĩrĩrie marĩ irĩma igũrũ.

12 Nĩ marie ũhoro wa riri wa Yahweh

Na mahunjie ũhoro wa gũkumio gwake icigĩrĩra-inĩ.

13 Nĩ akooimagara o ta mũndũ ũrĩ hinya.

Akaarahũra kĩyo gĩake o ta njamba ya ita.

Nĩ akaanĩrĩra, ti itherũ, nĩ akaanĩrĩra na oigĩrĩrie mbugĩrĩrio ya mbaara;

Nĩ akeeyonania atĩ arĩ hinya gũkĩra thũ ciake.

14 ―Ndũire ngirĩte ihinda iraya.

Ngaikara ngirĩte na ngegirĩrĩria.

O ta mũtumia ũragĩa mwana,

Nĩ ngũcaya, ngae, na hũme o ihinda-inĩ rĩmwe.

1328


15 Nĩ ngaananga irĩma o na tũrĩma

Na ndũme mĩmera yakuo yothe yũme.

Nĩ ngaatũma njũũĩ ituĩke icigĩrĩra

Na hũithie tũria tũrĩa twa maĩ tũrĩ na mathanjĩ.

16 Ngaagereria atumumu njĩra-inĩ ĩrĩa matoĩ

Na ndũme magerere tũcĩra-inĩ tũrĩa matamenyerete kũgera.

Ngaatũma nduma ĩrĩa ĩrĩ mbere yao ĩtuĩke ũtheri

Nakuo kũndũ kũrĩa gũtarĩ kũigananu ndĩkwaraganie.

Ũndũ ũcio nĩguo ngaamekĩra, na ndikaamatiganĩria.‖

17 Nĩ magaacokithio na maconorithio biũ,

Arĩa mehokaga mĩhianano ya gwacũhio,

Arĩa meraga mĩhianano ya cuma atĩrĩ: ―Inyuĩ nĩ inyuĩ ihoti citũ.‖

18 Ta thikĩrĩriai, inyuĩ mũtaiguaga;

Rorai na muone, inyuĩ atumumu.

19 Nũũ mũtumumu tiga ndungata yakwa,

Na ũtaiguaga o ta mũtũmwo ũrĩa ndũmaga?

Nũũ ũtumumarĩte mũno o ta ũrĩa heete kĩheo,

Agatumumara mũno o ta ndungata ya Yahweh?

20 Wonaga maũndũ maingĩ, no ndũmarũmbũyagia.

Ũhingũraga matũ, no ndũthikagĩrĩria.

21 Nĩ ũndũ wa ũthingu wake,

Yahweh nĩ onete arĩ wega gũtũũgĩria watho na gũtũma ũgĩe na riri.

22 Ĩndĩ aya nĩ andũ matahĩtwo na magatunywo;

Othe manyitĩtwo na mũtego marima-inĩ na makahithwo thĩinĩ wa njera.

Matahĩtwo na hatirĩ mũndũ wa kũmahonokia,

1329


Na magatunywo na hatirĩ mũndũ ũkuuga atĩrĩ: ―Nĩ macokio!‖

23 Nũũ gatagatĩ-inĩ kanyu ũkũigua ũhoro ũyũ?

Nũũ ũgũtega gũtũ na athikĩrĩrie nĩ ũndũ wa ihinda rĩrĩa rĩũkĩte?

24 Nũũ ũneanĩte Jakubu nĩguo atunywo

Na Isiraeli kũrĩ arĩa matahanaga?

Na githĩ ti Yahweh, o we ũrĩa twehĩirie?

Nĩ maaregire kũgerera njĩra-inĩ Ciake,

Na makĩrega gwathĩkĩra watho Wake.

25 Kwoguo Agĩikara akĩmũitagĩrĩria mathũgũta,

Marakara make o na mang‘ũrĩ ma mbaara.

Makĩniina indo ciothe iria ciamũthiũrũrũkĩirie, no we ndaarũmbũirie.

Magĩakana makĩmũcina, no we akĩaga kũrũmbũiya ũndũ ũcio ngoro-inĩ yake.

ISAIYA 43

1 Na rĩrĩ, ũũ nĩguo Yahweh ekuuga,

O we Mũũmbi waku, wee Jakubu, Ũrĩa wakũũmbire, wee Isiraeli:

―Ndũgetigĩre, nĩ gũkorũo nĩ ngũkũũrĩte.

Nĩ ngwĩtĩte na rĩĩtwa rĩaku.

Wee ũrĩ wakwa.

2 Rĩrĩa ũkaagerera maĩ-inĩ, nĩ ngaakorũo hamwe nawe,

O na wagerera njũũĩ-inĩ, itigagũthereria.

Na rĩrĩa ũkaagerera mwaki-inĩ, ndũgaacinwo nĩguo,

O na kana ũrĩrĩmbũkĩrũo nĩ rũrĩrĩmbĩ rwaguo.

3 Nĩ gũkorũo niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti waku,

1330




O we Ũrĩa Mwamũre wa Isiraeli, Mũhonokia waku.

Nĩ neanĩte Misiri ĩrĩ ũkũũri nĩ ũndũ waku,

Nganeana Ethiopia na Seba ithenya rĩaku.

4 Tondũ nĩ watuĩkire kĩndũ kĩa goro maitho-inĩ makwa,

Nĩ ũtĩĩkĩte, na nĩ ngwendete.

Nĩ ũndũ ũcio nĩ ngũneana andũ ithenya rĩaku

Na neane ndũrĩrĩ ithenya rĩa muoyo waku.

5 Ndũgetigĩre, nĩ gũkorũo niĩ ndĩ hamwe nawe.

Nĩ ngaarehe mbeũ yaku kuuma irathĩro

Na ngũcokanĩrĩrie hamwe kuuma ithũĩro.

6 Nĩ ngeera mwena wa rũgongo atĩrĩ, ‗Marekererie!‘

Na njĩre mwena wa mũhuro ũũ, ‗Ndũkamagirĩrĩrie!

Rehe ariũ akwa kuuma kũndũ kũraya, na airĩtu akwa kuuma ituri cia thĩ,

7 Arĩa othe metanĩtio na rĩĩtwa rĩakwa, O acio ndombire nĩgetha riri wakwa mwene wonekage,

Arĩa ndombire na ngĩtũma makorũo kuo.‘

8 Rutai nja andũ arĩa atumumu marĩ na maitho,

Na arĩa mataiguaga marĩ na matũ.

9 Ndũrĩrĩ ciothe nĩ igomane handũ hamwe,

Ikundi cia andũ nĩ icokanĩrĩre hamwe.

Nũũ gatagatĩ-inĩ kao ũngĩheana ũhoro ũyũ?

Kana no mahote gũtwĩra ũhoro wa maũndũ marĩa ma mbere?

Nĩ marehe aira ao monanie atĩ nĩ a ma,

Kana marekwo maigue na moige atĩrĩ, ‗Nĩ ũhoro wa ma!‘‖

10 ―Inyuĩ nĩ inyuĩ aira akwa,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga,

―Ĩni, ndungata yakwa ĩrĩa thuurĩte,

1331


Nĩgetha mũũmenye na mũgĩe na wĩtĩkio harĩ niĩ

Na mũtaũkĩrũo atĩ niĩ no niĩ Ũrĩa ũmwe.

Mbere yakwa gũtirĩ El ũngĩ wombĩtwo,

Na thutha wakwa gũtirĩ ũngĩ ũrĩ wakorũo kuo.

11 Niĩ nĩ niĩ Yahweh, na gũtirĩ mũhonokia ũngĩ tiga niĩ.‖

12 ―Nĩ niĩ Ũrĩa umbũranĩire ũhoro na ngahonokania na ngamenyithania maũndũ

Rĩrĩa gũtaarĩ hoti ng‘eni gatagatĩ-inĩ kanyu.

Nĩ ũndũ ũcio inyuĩ nĩ inyuĩ aira akwa,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, ―na niĩ nĩ niĩ El.

13 Ningĩ, niĩ ndũũrĩte ndĩ o Ũrĩa ũmwe;

Na gũtirĩ mũndũ ũngĩgutha kĩndũ o na kĩmwe guoko-inĩ gwakwa.

Rĩrĩa ndĩreka ũndũ-rĩ, nũũ ũngĩhota kũũgirĩrĩria?‖

14 Ũũ nĩguo Yahweh Mũkũũri wanyu ekuuga, o we Ũrĩa Mwamũre wa Isiraeli:

―Nĩ ngaatũmana Babuloni nĩ ũndũ wanyu nĩguo ndĩmarehe me mĩgwate,

Ona Akalidei, marĩ meri-inĩ ciao kũu makoragwo makĩrũũhia.

15 Niĩ nĩ niĩ Yahweh, Ũrĩa Mwamũre wanyu, Mũũmbi wa Isiraeli, o we Mũthamaki wanyu.‖

16 Ũũ nĩguo Yahweh oigĩte,

O ũcio ũthondekaga njĩra ĩgatuĩkanĩria iria-inĩ

Na njĩra ĩgatuĩkanĩria nginya maĩ-inĩ marĩ na hinya mũingĩ,

17 O we Ũrĩa ũgucagĩrĩria ngaari ya mbaara na mbarathi,

Na mbũtũ hamwe na njamba cia ita irĩ hinya:

―Magaakoma na matigokĩra.

Nĩ makaaniinwo, mahorio o ta rũtambĩ rũrakana.‖

18 ―Mũtikaririkane maũndũ marĩa mahĩtũkĩte,

Na mũtigecirie ũhoro wa maũndũ mahĩtũku.

19 Tamwĩrorerei! Nĩ ngwĩka ũndũ mwerũ;

1332


Na o na rĩu nĩ wĩyumĩrĩtie.

Hihi nĩ kũwona mũtarawona?

Nĩ ngũthondeka njĩra ĩtuĩkanĩirie werũ-inĩ

Na njũũĩ ituĩkanĩirie werũ-inĩ.

20 Nyamũ cia gĩthaka nĩ ikaahe gĩtĩo,

Ngui cia gĩthaka o hamwe na nyaga,

Nĩ gũkorũo nĩ ndũmaga kũgĩe maĩ werũ-inĩ,

Na gũkagĩa njũũĩ werũ-inĩ,

Nĩguo andũ akwa, o acio athuure, manyuage,

21 Andũ arĩa ndeyũmbĩire

Nĩguo mahunjagie ũhoro wa rũgooco rwakwa.

22 No ndũigana kũngaĩra, wee Jakubu,

Tondũ nĩ wanogirio nĩ niĩ, wee Isiraeli.

23 Ndũigana kũndehera ng‘ondu cia magongona maku magima ma njino

Kana ũkĩngoocithia na magongona maku.

Ndirĩ ndagũtindĩkĩrĩria ũndehere kĩheo,

O na kana ngĩkũnogia ngĩgwĩtia ũbani.

24 Ndwangũrĩire karamathi ĩrĩa ĩrĩ cama na mbeca ciaku,

O na kana ũkĩndutĩra maguta ma kũigana ma magongona maku.

Ithenya rĩa ũguo, nĩ ũũnogetie nĩ ũndũ wa mehia maku

Na nĩ ũũnogetie nĩ ũndũ wa mahĩtia maku.

25 Niĩ nĩ niĩ Ũrĩa ũrahuura mahĩtia maku nĩ ũndũ wakwa mwene,

Na ndikaaririkana mehia maku.

26 Tandirikania; tareke tũciire tũrĩ hamwe;

Heana ũhoro waku nĩguo wonanie ndũrĩ na mahĩtia.

1333


27 Ithe wanyu wa mbere nĩ eehirie,

Nao arĩa maragia ithenya rĩaku nĩ manemeire.

28 Nĩ ũndũ ũcio nĩ ngaaconorithia anene a handũ harĩa hamũre,

Na nĩ ngaaneana Jakubu nĩguo anangwo

Na neane Isiraeli nĩguo arumwo.

ISAIYA 44

1 ―Rĩu ta thikĩrĩria, wee Jakubu ndungata yakwa,

O nawe Isiraeli, o wee thuurĩte.

2 Ũũ nĩguo Yahweh ekuuga,

O we watũmire ũkorũo kuo na nowe Ũrĩa wakũũmbire,

Ũrĩa ũtũire agũteithagia kuuma rĩrĩa warĩ nda thĩinĩ:

‗Ndũgetigĩre, wee Jakubu ndungata yakwa,

O nawe Jeshuruni, o wee thuurĩte.

3 Nĩ gũkorũo ũrĩa mũnyotu nĩ ndĩmũitagĩrĩria maĩ

Na nĩ ngatũma kũrĩa kũũmũ gũtherere tũrũũĩ.

Nĩ ngaaitĩrĩria mbeũ yaku roho wakwa

O na kĩrathimo gĩakwa harĩ njiarũa ciaku.

4 Nacio ikaamera o ta irĩ nyeki-inĩ nduru,

O ta mĩtĩ ya mĩcũgũcũgũ hakuhĩ na tũrũũĩ twa maĩ.

5 Ũmwe nĩ akoiga atĩrĩ: ―Niĩ ndĩ wa Yahweh!‖

Nake ũngĩ eĩtanie na rĩĩtwa rĩa Jakubu,

Nake ũngĩ eyandĩke ũũ guoko-inĩ gwake: ―Ndĩ wa Yahweh!‖

Na ambĩrĩrie kwĩĩtania na rĩĩtwa rĩa Isiraeli.‘

1334




 6 Ũũ nĩguo Yahweh oigĩte,

O we Mũthamaki wa Isiraeli na Mũkũũri wake, Yahweh mũnene wa ita:

‗Niĩ nĩ niĩ wa mbere na nĩ niĩ wa mũico.

Gũtirĩ Kĩhoti ũngĩ tiga niĩ.

7 Nũũ ũtariĩ ta niĩ?

Nĩ aheane ũhoro na arute ũira wake kũrĩ niĩ!

Kuuma rĩrĩa ndombire andũ arĩa maarĩ kuo tene,

Nĩ moige ũhoro wa maũndũ marĩa magooka

Na wa marĩa matarĩ marekĩka.

8 Mũtigetigĩre,

Na mũtikainaine nĩ ũndũ wa guoya.

Na githĩ inyuothe ndimwĩrĩte kabere na ngamenyithania maũndũ macio?

Inyuĩ nĩ inyuĩ aira akwa.

Hihi nĩ kũrĩ Eloah ũngĩ tiga niĩ?

Aca, gũtirĩ Rwaro Rũngĩ rwa Ihiga; niĩ ndiũĩ rũngĩ.‘‖

9 Arĩa othe mathondekaga mĩhianano ya gwacũhio matirĩ kĩene,

Na indo ciao iria mendete itigaakorũo na ũguni.

Oo eene, nĩo magatuĩka aira a atĩ mĩhianano ĩyo ndĩrĩ kĩndũ yonaga na ndĩrĩ ũndũ ĩmenyaga,

Kwoguo arĩa maamĩthondekire nĩ magaaconorithio.

10 Nũũ ũngĩthondeka hoti o na kana athondeke mũhianano wa cuma

Ũrĩa ũtangĩkorũo na ũguni?

11 Oneei, arĩa othe manyitanagĩra nake nĩ magaaconorithio!

Mabundi o nao no andũ tu.

Othe nĩ macokanĩrĩre na marũgame.

Nĩ makaanyitwo nĩ guoya na maconorithio marĩ hamwe.

1335


12 Mũturi wa cuma arutagĩra kĩgera wĩra akĩigĩrĩire igũrũ rĩa makara akĩhũthĩra kĩndũ gĩake kĩa
wĩra.

Akamĩtura na nyundo,

Akamĩrutĩra wĩra na guoko gwake kũrĩ hinya.

Agacoka akahũta na akorũo nĩ hinya;

Akaga kũnyua maĩ na akanoga.

13 Nake mũicũhia wa mĩtĩ atambũrũkagia rũrigi rwa gũthima, agacora na coka mũtune kĩrĩa
arenda gwacũhia.

Agakĩrutĩra wĩra akĩhũthĩra randa na agagĩkurura na kĩndũ gĩa gũcora gĩthiũrũrĩ.

Agagĩthondeka gĩtariĩ ta mũndũ,

Kĩgemete o ta mũndũ,

Nĩguo gĩikarage nyũmba.

14 Nĩ harĩ mũndũ ũrutaga wĩra wa gũtema mĩtarakwa.

Athuuraga mũtĩ wa mũthemba mũna, wa mũgandi,

Na akareka ũkũre ũnenehe ũrĩ gatagatĩ-inĩ ka mĩtĩ ya mũtitũ.

Akahanda mũtĩ wa mũraũra, nayo mbura ĩgatũma ũkũre.

15 Ũgacoka ũgatuĩka ngũ cia mũndũ cia gwakia mwaki.

Akoya gĩcunjĩ kĩmwe kĩaguo nĩguo ote;

Agakia mwaki na akaruga mũgate.

No ningĩ agacoka agathondeka El na akamĩthathaiya.

Akaũthondeka ũgatuĩka mũhianano wa gwacũhio, na akaũinamĩrĩra.

16 Nuthu yaguo akamĩcina mwaki-inĩ;

Akahũthĩra nuthu ĩyo kũhĩhia nyama yake, akarĩa na akahũna.

Ningĩ agota mwaki na akoiga atĩrĩ:

―Hĩ! Nĩ ndaigua ũrugarĩ o ngĩĩroragĩra mwaki.‖

17 Ĩndĩ ũcio ũngĩ akaũthondeka ũgatuĩka El, ũgatuĩka mũhianano wake wa gwacũhio.

1336


Akaũinamĩrĩra na akaũthathaiya.

Akaũhoya akoiga ũũ:

―Honokia, tondũ wee nĩwe El wakwa.‖

18 Gũtirĩ ũndũ moĩ, gũtirĩ ũndũ mataũkagĩrũo nĩguo,

Tondũ maitho mao nĩ mahinge biũ tarĩ kũnyorokio na ngamu na matingĩona,

Na ngoro ciao itirĩ ũtaũku.

19 Gũtirĩ o na ũmwe wĩcũranagia ngoro-inĩ yake

Kana akagĩa na ũmenyo kana ũtaũku akoiga atĩrĩ:

―Nuthu yaguo nĩ njinire mwaki-inĩ,

Na igũrũ rĩa makara maguo ndaruga mũgate na ndahĩhia nyama ndarĩa.

Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, hihi nĩ njagĩrĩirũo kũhũthĩra kĩrĩa gĩatigara gũthondeka kĩndũ kĩrĩ magigi?

Hihi nĩ njagĩrĩirũo gũthathaiya gĩcunjĩ kĩa mũtĩ?‖

20 Arĩaga mũhu.

Ngoro yake ĩyo ĩheenetio nĩ ĩmũhĩtithĩtie.

Ndangĩhota kwĩhonokia, o na ndangiuga atĩrĩ:

―Na githĩ ti maheeni marĩ guoko-inĩ gwakwa kwa ũrĩo?‖

21 ―Ririkana maũndũ macio, wee Jakubu, o nawe Isiraeli,

Nĩ gũkorũo ũrĩ ndungata yakwa.

Tondũ nĩ niĩ ndakũũmbire, na ũrĩ ndungata yakwa.

Wee Isiraeli, ndikaariganĩrũo nĩwe.

22 Nĩ ngaahuura mahĩtia maku mahaane ta mahumbĩrĩtwo nĩ itu,

O na mehia maku mahaane ta mahumbĩrĩtwo nĩ itu rĩirũ.

Coka kũrĩ niĩ, nĩ gũkorũo nĩ ngũgũkũũra.

23 Ina wee igũrũ,

Tondũ Yahweh nĩ oete ikinya!

1337


Anĩrĩrai nĩ ũndũ wa ũhootani, inyuĩ kũndũ kũrĩa kũriku thĩinĩ wa thĩ!

Anĩrĩrai nĩ gũkena, inyuĩ irĩma,

Wee mũtitũ, o hamwe na mĩtĩ yaku yothe!

Nĩ gũkorũo Yahweh nĩ akũũrĩte Jakubu,

Na akonania ũgemu wake harĩ Isiraeli.‖

24 Yahweh, o we Mũkũũri waku,

Ũrĩa wakũũmbire kuuma rĩrĩa warĩ thĩinĩ wa nda oigĩte ũũ:

―Niĩ nĩ niĩ Yahweh, ũrĩa wombire indo ciothe.

Igũrũ ndarĩtambũrũkirie ndĩ wiki,

Na ngĩtambũrũkia thĩ.

Nũũ warĩ hamwe na niĩ?

25 Nĩ niĩ ndũmaga imenyithia cia anabii a maheeni itharare,

Na nĩ niĩ ndũmaga aragũri mahaane o ta irimũ;

Nĩ niĩ ũrĩa ũtũmaga andũ arĩa ogĩ matukanĩrũo

Na ngatũma ũũgĩ wao ũtuĩke ũrimũ;

26 O we Ũrĩa ũtũmaga kiugo kĩa ndungata yake kĩhinge

Na akahingia biũ maũndũ marĩa marathĩtwo nĩ atũmwo ake;

Ũrĩa ũroiga atĩrĩ igũrũ rĩgiĩ Yahrushalayim, ‗Nĩ ĩgaaikarũo rĩngĩ!‘

Na igũrũ rĩa matũũra ma Yahuda akoiga ũũ, ‗Nĩ magaakwo rĩngĩ!

Na kũndũ gwakuo kũrĩa kwanangĩku nĩ ngaagwaka rĩngĩ‘!

27 Nĩ niĩ njĩraga maĩ marĩa mariku ũũ, ‗Hũai!

Na nĩ ngũhũithia njũũĩ cianyu ciothe‘;

28 O we Ũrĩa uugaga ũũ igũrũ rĩgiĩ Kurusu, ‗Nĩ mũrĩithi wakwa!

Na nĩ akaahingia wendi wakwa biũ‘;

O we Ũrĩa ũroiga atĩrĩ igũrũ rĩgiĩ Yahrushalayim, ‗Nĩ ĩgaaikarũo rĩngĩ!‘

1338


Na ũhoro wĩgiĩ hekarũ akoiga, ‗Mũthingi waku nĩ ũgaakwo!‘‖

ISAIYA 45

1 Ũũ nĩguo Yahweh erĩte Kurusu, ũrĩa mũitĩrĩrie maguta wake,

Ũrĩa nyitĩte guoko gwake kwa ũrĩo

Nĩgetha ndoorie ndũrĩrĩ mbere yake,

Ndunye athamaki indo cia mbaara,

Hingũre mbere yake mĩrango ĩrĩa ya icunjĩ igĩrĩ,

Nĩguo ihingo itikanahingwo:

2 ―Nĩ ngũthiĩ mbere yaku,

Na njaraganie tũrĩma.

Mĩrango ya gĩcango ndĩmĩtuange icunjĩ,

Nayo mĩgamba ya kĩgera ndĩmĩtinangie.

3 Nĩ ngũkũhe mĩthithũ ĩrĩa ĩrĩ nduma-inĩ

Na mĩthithũ ĩrĩa mĩhithe kũndũ kwĩhithĩte,

Nĩguo ũmenye atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh,

Kĩhoti wa Isiraeli, o we ũragwĩta na rĩĩtwa rĩaku.

4 Nĩ ũndũ wa Jakubu ndungata yakwa na Isiraeli ũrĩa ndĩthuurĩire,

Ndĩragwĩta na rĩĩtwa rĩaku.

Ndĩrakũhe rĩĩtwa rĩa gĩtĩo, o na gũtuĩka ndũnjũĩ.

5 Niĩ nĩ niĩ Yahweh, na gũtirĩ ũngĩ.

Gũtirĩ Kĩhoti ũngĩ tiga niĩ.

Nĩ ngũkũhe hinya, o na gũtuĩka ndũnjũĩ.

6 Nĩguo andũ mamenye

1339




Kuuma irathĩro rĩa riũa o nginya ithũĩro rĩarĩo

Atĩ gũtirĩ ũngĩ tiga niĩ.

Niĩ nĩ niĩ Yahweh, na gũtirĩ ũngĩ.

7 Nĩ ndũmaga kũgĩe ũtheri na ngatũma kũgĩe nduma,

Thondekaga thayũ na ngatũma kũgĩe ũũru;

Niĩ Yahweh, nĩ ngwĩka maũndũ macio mothe.

8 Wee igũrũ, uria mbura;

Matu nĩ moirie ũthingu.

Thĩ nĩ ĩhingũke na ĩgĩe na maciaro ma ũhonokio,

Na ĩtũme ũthingu ũthundũke hĩndĩ o ĩyo.

Niĩ Yahweh nĩ niĩ ndĩmĩũmbĩte.‖

9 Kaĩ ũrĩa ũgianaga na Mũũmbi wake arĩ na haaro-ĩ,

Nĩ gũkorũo we no gĩcere kĩa rĩũmba

Gatagatĩ-inĩ ka icere iria ingĩ cia rĩũmba irĩ thĩ!

Hihi rĩũmba no rĩũrie Mũũmbi ũũ: ―Nĩ kĩĩ ũrathondeka?‖

Kana hihi wĩra waku uuge ũũ: ―Ndarĩ na moko‖?

10 Kaĩ ũrĩa ũũragia mũthuri ũũ: ―Wee ũgũtuĩka ithe wa ũ?‖ arĩ na haaro-ĩ!

Na ũrĩa ũũragia mũtumia ũũ: ―Ũraciara kĩĩ?‖

11 Ũũ nĩguo Yahweh oigĩte, o we Ũrĩa Mwamũre wa Isiraeli, Ũrĩa wamũmbire:

―Hihi no ũnjũrie kĩũria nĩ ũndũ wa maũndũ marĩa maroka

Na ũnjathe ũhoro-inĩ wĩgiĩ ariũ akwa o hamwe na wĩra wa moko makwa?

12 Ndombire thĩ na ngĩũmba mũndũ thĩinĩ wayo.

Narĩo igũrũ ngĩrĩtambũrũkia na moko makwa mwene,

Na nĩ niĩ njathaga mbũtũ ciakuo ciothe.‖

13 ―Nĩ njarahũrĩte mũndũ na ũthingu,

1340


Na nĩ ngũrũngaria njĩra ciake ciothe.

Nĩwe ũgaaka itũũra rĩakwa

Na arekererie andũ akwa arĩa marĩ ithamĩrio-inĩ, hatarĩ marĩhi kana ihaki,‖ ũguo nĩguo Yahweh
mũnene wa ita ekuuga.

14 Ũũ nĩguo Yahweh oigĩte:

―Aruti wĩra a Misiri o hamwe na ahũũri biacara a Ethiopia na Asabea arĩa araihu,

Nĩ magooka kũrĩ we na matuĩke aku.

Magaathiaga marĩ thutha waku mohetwo na mĩnyororo.

Magooka na makũinamĩrĩre.

Magaakwĩra mahoya-inĩ ũũ, ‗Hatarĩ nganja El arĩ hamwe nawe,

Na gũtirĩ ũngĩ; gũtirĩ Kĩhoti ũngĩ.‘‖

15 Ti itherũ wee ũrĩ El wĩhithaga,

Wee Kĩhoti wa Isiraeli, o wee Mũhonokia.

16 Othe nĩ magaaconoka na maconorithio;

Arĩa mathondekaga mĩhianano othe nĩ makoimagara mathiĩ maconokete.

17 No Isiraeli nĩ akaahonokio nĩ Yahweh na ũhonokio wa tene na tene.

Mũtigaaconorithio o na kana mũconoke tene na tene.

18 Nĩ gũkorũo ũũ nĩguo Yahweh oigĩte,

O we Mũũmbi wa igũrũ, Kĩhoti,

Ũrĩa wombire thĩ, Mũũmbi wayo ũrĩa wamĩrũmirie wega,

Na ndaamĩũmbire hatarĩ gĩtũmi, ĩndĩ aamĩũmbire nĩguo ĩtũũragwo:

―Niĩ nĩ niĩ Yahweh, na gũtirĩ ũngĩ.

19 Ndiaririe ndĩ handũ hehithĩte, bũrũri-inĩ wa nduma;

Ndierire mbeũ ya Jakubu atĩrĩ,

‗Njariai hatarĩ gĩtũmi.‘

1341


Niĩ nĩ niĩ Yahweh, o we waragia maũndũ ma ũthingu na akamenyithania maũndũ marũngĩrĩru.

20 Cokanĩrĩrai hamwe na mũũke.

Ũkai mũrĩ hamwe, inyuĩ mũũrĩte kuuma ndũrĩrĩ-inĩ.

Arĩa mathiaga makuuĩte mĩhianano ya gwacũhio matirĩ ũndũ moĩ,

Na mahoyaga hoti ĩtangĩhota kũmahonokia.

21 Rutai ũira wanyu, rehei cira wanyu.

Nĩ macokanĩrĩre hamwe marĩ na ũrũmwe.

Nũũ warathĩte maũndũ maya kuuma o tene

Na akaria ũhoro wamo kuuma mahinda mahĩtũku?

Na githĩ ti niĩ Yahweh?

Gũtirĩ Kĩhoti ũngĩ tiga niĩ;

El mũthingu na Mũhonokia, gũtirĩ ũngĩ tiga niĩ.

22 Cokai kũrĩ niĩ nĩguo mũhonoke, inyuĩ ituri ciothe cia thĩ,

Nĩ gũkorũo niĩ nĩ niĩ El, na gũtirĩ ũngĩ.

23 Nĩ ndĩĩhĩtĩte na niĩ mwene;

Kiugo nĩ kiumĩte kanua-inĩ gakwa na njĩra ya ũthingu,

Na gĩtirĩ hĩndĩ gĩgaacoka:

Maru mothe nĩ magaaturio mbere yakwa,

Na nĩmĩ ciothe nĩ ikeehĩta.

24 Na ciuge atĩrĩ, ‗Ti itherũ harĩ Yahweh nĩho harĩ ũthingu wa ma na hinya.

Arĩa othe mamũrakaragĩra magooka mbere yake maconokete.

25 Thĩini wa Yahweh mbeũ yothe ya Isiraeli nĩ ĩkooneka yagĩrĩire,

Na nĩ makeeraha nĩ ũndũ wake.‘‖

1342




ISAIYA 46

1 Na rĩrĩ, Beli nĩ ĩhocereire, nayo Nebo ĩgekũnja.

Mĩhianano yacio ĩigĩrĩirũo igũrũ rĩa nyamũ, nyamũ cia gũkuua mĩrigo,

O ta mĩrigo ĩrĩa ĩritũhagĩra nyamũ iria inogete.

2 Irekũnja na ikahocerera irĩ hamwe;

Itingĩhota kũhonokia mĩrigo ĩyo,

Nacio nyene nĩ gũtwarũo iratwarũo ithamĩrio-inĩ.

3 ―Ta thikĩrĩriai, inyuĩ nyũmba ya Jakubu, na inyuĩ arĩa othe matigarĩte a nyũmba ya Isiraeli,

O inyuĩ arĩa ndũire ndiirĩrĩire kuuma rĩrĩa mwaciarirũo na ngamũkuua kuuma rĩrĩa mwarĩ nda
thĩinĩ.

4 O nginya rĩrĩa mũgaakũra ngũtũũra ndĩ o ũrĩa ũmwe;

O nginya rĩrĩa mũkaagĩa mbuĩ ngũtũũra ndĩmũnyitĩrĩire.

O ta ũrĩa ngoretwo ngĩka, nĩ ngaamũkuua na ndĩmũnyitĩrĩre na ndĩmũhonokie.

5 Niĩ-rĩ, mũngĩĩhaanania na ũ kana mũngĩnjiganania na ũ kana mũningithanie na ũ,

Atĩ nĩguo tũhaanane nake?

6 Nĩ kũrĩ andũ maitũrũraga thahabu kuuma mondo-inĩ ciao;

Magathima betha ratiri igũrũ.

Makarĩha mũturi wa cuma, nake agacithondeka igatuĩka El.

Nao magacoka magaturumithia mĩtwe yao thĩ, makamĩthathaiya.

7 Mamĩoyaga makamĩigĩrĩra ciande-inĩ ciao;

Makamĩkuua na makamĩiga harĩa ĩrĩikaraga, nayo ĩgaikara ĩrũgamĩte o hau.

Ndĩhotaga kuuma handũ hau ĩigĩtwo.

Mamĩkayagĩra, no ndĩcokagia;

Ndĩngĩhota kũhonokia mũndũ o na ũmwe kuuma mĩtangĩko-inĩ.

1343



 8 Ririkanai ũndũ ũyũ, na mũgĩe na ũmĩrĩru.

Igaai ũndũ ũyũ ngoro-inĩ, inyuĩ andũ aya ehia.

9 Ririkanai maũndũ marĩa mahĩtũkĩte ma tene,

Atĩ niĩ nĩ niĩ El, na gũtirĩ ũngĩ.

Niĩ nĩ niĩ Kĩhoti, na gũtirĩ ũngĩ ũhaana ta niĩ.

10 Kuuma kĩambĩrĩria nĩ menyithanagia maũndũ marĩa mageekĩka,

Na ngamenyithania kuuma o tene maũndũ marĩa matarĩ marekĩka.

Ngoiga atĩrĩ, ‗Itua rĩakwa nĩ rĩgaatũũra,

Na nĩ ngeeka ũrĩa wothe ndĩrenda.‘

11 Nĩ ngwĩta nyoni ndĩa nyama kuuma mwena wa irathĩro,

Njĩte mũndũ kuuma bũrũri wa kũraya nĩguo ahingie itua rĩakwa.

Nĩ niĩ njugĩte ũndũ ũcio, na nĩ ngaatũma wĩkĩke.

Nĩ niĩ nduĩte gwĩka ũndũ ũcio, na nĩ ngaaũhingia.

12 Ta thikĩrĩriai, inyuĩ andũ a ngoro nyũmũ,

Inyuĩ mũraihanĩrĩirie na ũthingu.

13 Ũthingu wakwa nĩ ndĩũrehete hakuhĩ;

Ndũrĩ kũraihu,

Naguo ũhonokio wakwa ndũgaacererũo.

Nĩ ngaahonokia Zayuni, na ũgemu wakwa ndĩũhe Isiraeli.‖

1 Harũrũka ũũke ũikare rũkũngũ-inĩ,

Wee mũirĩtu gathirange wa Babuloni.

Ikara thĩ tĩri-inĩ harĩa hatarĩ gĩtĩ kĩa ũnene,

ISAIYA 47

1344




Wee mwarĩ wa Akalidei,

Nĩ gũkorũo gũtirĩ hĩndĩ ĩngĩ andũ magaacoka gũgwĩta mũndũ wa kũmenyererũo kana wa
gũtũnio.

2 Oya gĩthĩi ũthĩe mũtu.

Ruta taama waku.

Wĩyaũre nguo yaku, ũguũrie magũrũ maku.

Ringa njũũĩ.

3 Njaga yaku nĩ ĩkaaguũrio.

Thoni ciaku nĩ ikaaguũrio.

Nĩ ngeerĩhĩria, na gũtirĩ mũndũ ũkaarũgama njĩra-inĩ yakwa.

4 ―Ũrĩa ũratũkũũra

—rĩĩtwa rĩake nĩ Yahweh mũnene wa ita—

Nĩwe Ũrĩa Mwamũre wa Isiraeli.‖

5 Ikara hau ũkirĩte ki na ũthiĩ nduma-inĩ,

Wee mwarĩ wa Akalidei;

Gũtirĩ hĩndĩ ĩngĩ magaagwĩta Mũka Mwathi wa Mothamaki.

6 Ndarakarĩire andũ akwa.

Ngĩagithia kĩene igai rĩakwa,

Na ngĩmaneana guoko-inĩ gwaku.

Ĩndĩ ndwamaiguĩrĩire tha.

Nginya andũ arĩa akũrũ wamaigĩrĩire icoki iritũ.

7 Woigire ũũ: ―Ngũtũũra ndĩ Mũka Mwathi tene na tene.‖

Ndũigana kũiga maũndũ macio ngoro-inĩ;

Ndwecirĩtie ũrĩa maũndũ macio mangĩarigĩrĩirie.

8 Rĩu tathikĩrĩria, wee wendete ikeno,

1345


O wee ũikaraga ũrĩ na ũgitĩri, ũkiugaga ngoro-inĩ yaku ũũ:

―Niĩ no niĩ tu, na gũtirĩ ũngĩ tiga niĩ.

Ndirĩ hĩndĩ ngaatuĩka mũtumia wa ndigwa.

Ndirĩ hĩndĩ ngaamenya ũhoro wa gũkuĩrũo nĩ ciana.‖

9 No nĩ ũgaakorũo nĩ maũndũ maya merĩ hinahi, mũthenya o ũmwe:

Gũkuĩrũo nĩ ciana, na gũtuĩka mũtumia wa ndigwa.

Magooka igũrũ rĩaku na gĩthimi kĩiyũru biũ

Nĩ ũndũ wa ũrogi waku mũingĩ na ithitũ ciaku ciothe.

10 Wehokire waganu waku.

Ũkiuga ũũ: ―Gũtirĩ mũndũ ũranyona.‖

Ũũgĩ waku na ũmenyo nĩcio ciakũhĩtithirie,

Na ũkeĩra ngoro-inĩ yaku atĩrĩ: ―Niĩ no niĩ tu, na gũtirĩ ũngĩ tiga niĩ.‖

11 Ĩndĩ mwanangĩko nĩ ũgaagũkora,

Na ithitũ ciaku itikaũgirĩrĩria.

Thĩna nĩ ũgaagũkora; na ndũkahota kũwĩthema.

Ũgaakorererũo nĩ mwanangĩko wa na ihenya ũtarĩ wamenya ũhoro waguo.

12 Wee thiĩ na mbere kũhũthĩra ithitũ ciaku na ũrogi waku mũingĩ,

Ũrĩa ũkoretwo ũkĩĩnogia naguo kuuma wĩ mũnyinyi.

Hihi wahota kũgunĩka;

Hihi wahota gũtũma andũ magege.

13 Nĩ ũnogetio nĩ ataarani aku aingĩ.

Rĩu nĩ makĩrũgame na makũhonokie,

Acio mathathayagia igũrũ, makarora njata,

O acio mataaranaga hĩndĩ ya tũrũgamo twa mweri

Igũrũ rĩgiĩ maũndũ marĩa magaagũkora.

1346


14 Takĩyonere, matariĩ o ta maragara.

Nĩ magaacinwo nĩ mwaki.

Matingĩhota kwĩhonokia kuumana na hinya wa rũrĩrĩmbĩ.

Rũrĩrĩmbĩ rũu ti makara ma gũtũma mũndũ aigue ũrugarĩ,

Na ti mwaki mũndũ angĩikara thĩ mbere yaguo.

15 Ũguo nĩguo aragũri aku magaakorũo matariĩ harĩ we,

Arĩa ũkoretwo ũkĩĩnogia nao kuuma wĩ mũnyinyi.

Nĩ magaacangacanga, o mũndũ athiĩ mwena wake.

Gũtigaakorũo na mũndũ wa gũkũhonokia.

ISAIYA 48

1 Thikĩrĩriai ũhoro ũyũ, inyuĩ nyũmba ya Jakubu,

Inyuĩ mwĩĩtanagia na rĩĩtwa rĩa Isiraeli

O inyuĩ muumanĩte na maĩ ma Yahuda,

Inyuĩ mwĩhĩtaga na rĩĩtwa rĩa Yahweh

Na mũgakaĩra Kĩhoti wa Isiraeli,

O na gũtuĩka mũtiĩkaga ũguo mũrĩ na ũhoro wa ma na ũthingu.

2 Tondũ meĩtanagia na itũũra rĩrĩa rĩamũre

Na makegiritania na Kĩhoti wa Isiraeli,

O we wĩtagwo Yahweh mũnene wa ita.

3 ―Maũndũ marĩa mahĩtũku nĩ ndamwĩrire o tene.

Makiuma kanua-inĩ gakwa niĩ mwene,

Na ngĩmamenyithania.

Ngĩoya ikinya o narua, namo makĩhinga.

1347




 4 Nĩ gũkorũo nĩ ndamenyaga ũrĩ mũremi mũno

—Atĩ ngingo yaku ĩtariĩ o ta mũkiha wa kĩgera naguo thiithi waku ũtariĩ o ta gĩcango—

5 Nĩ ndakwĩrire o tene.

O na maũndũ macio matanekĩka, nĩ ndatũmire ũmaigue,

Nĩguo ndũkanoige atĩrĩ, ‗Mũhianano wakwa nĩguo ũmekĩte;

Mũhianano wakwa wa gwacũhio na mũhianano wakwa wa cuma nĩyo yathanĩte mekwo.‘

6 Nĩ mũiguĩte na mũkona maũndũ macio mothe.

Na githĩ mũtiagĩrĩirũo kũmamenyithania?

Kuuma rĩu ndĩramũmenyithia maũndũ merũ,

Maũndũ ma hitho mũtarĩ mwamamenya.

7 Maũndũ macio rĩu nĩ hĩndĩ marombwo, matiombirũo tene,

Maũndũ marĩa ũtarĩ waigua nginyagia ũmũthĩ,

Nĩgetha ndũkoige atĩrĩ, ‗Niĩ nĩ ndĩmoĩ.‘

8 Ti itherũ, ndũrĩ wamaigua, ndũrĩ wamamenya,

Na hau kabere matũ maku matiarĩ mahingũre.

Nĩ gũkorũo nĩ njũĩ atĩ nĩ wagĩte ũrĩa-ng'ũũrũ mũno,

Na ũtũire wĩtagwo mwagarari watho kuuma rĩrĩa waciarirũo.

9 No nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩakwa nĩ ngagirĩrĩria marakara makwa;

Nĩ ũndũ wa rũgooco rwakwa nĩ ngeegirĩrĩria ndigagũũkĩrĩre,

Na ndigakũniina.

10 Tarora! niĩ nĩ ngũtheretie, no ti ta ũrĩa betha ĩtheragio.

Nĩ ngũgeretie thĩinĩ wa riiko rĩa gũtwekia rĩa mĩnyamaro.

11 Nĩ ũndũ wakwa niĩ mwene, nĩ ũndũ wakwa niĩ mwene nĩ nguoya ikinya,

Tondũ rĩrĩ, ingĩgĩtĩkĩra atĩa gũthahio niĩ mwene?

Ndiheaga ũngĩ o wothe riri wakwa.

1348


12 Ta thikĩrĩria, wee Jakubu, na Isiraeli, o wee thuurĩte.

Niĩ no niĩ Ũrĩa ũmwe. Niĩ nĩ niĩ wa mbere; na nĩ niĩ wa mũico.

13 Guoko gwakwa mwene nĩkuo gwaakire mũthingi wa thĩ,

Na guoko gwakwa kwa ũrĩo gũgĩtambũrũkia igũrũ.

Rĩrĩa ndaciĩta, irũgamaga hamwe.

14 Cokanĩrĩrai hamwe inyuothe na mũthikĩrĩrie.

Nũũ gatagatĩ-inĩ kao ũrĩ wamenyithania maũndũ maya?

Yahweh nĩ amwendete.

Nĩ akaahingia wendi wake wa gũũkĩrĩra Babuloni,

Na guoko gwake nĩ gũgookĩrĩra Akalidei.

15 Niĩ mwene nĩ njarĩtie, na nĩ ndĩmwĩtĩte.

Nĩ ndĩmũrehete, na njĩra yake nĩ ĩkaagaacĩra.

16 Nguhĩrĩriai, na mũthikĩrĩrie ũhoro ũyũ.

Kuuma o kĩambĩrĩria ndirĩ ndaria na hitho.

Kuuma rĩrĩa ũndũ ũcio wekĩkire ndarĩ kuo.‖

Na rĩu Yahweh Mwathi nĩ andũmĩte, na roho wake.

17 Yahweh o we Mũkũũri waku, Ũrĩa Mwamũre wa Isiraeli ekuuga ũũ:

―Niĩ Yahweh, nĩ niĩ Kĩhoti waku,

O we Ũrĩa ũkũrutaga nĩguo ũgunĩke wee mwene,

O we Ũrĩa ũgũtongoragia njĩra-inĩ ĩrĩa wagĩrĩirũo kũgerera.

18 Na arĩ korũo no ũrũmĩrĩre Maathani makwa!

Thayũ waku ũngĩhaana o ta rũũĩ

Naguo ũthingu waku ũhaane o ta makũmbĩ ma iria.

19 Mbeũ yaku ĩngĩingĩha o ta mũthanga

Nacio njiarũa ciaku cingĩhe o ta thanda cia mũthanga.

1349


Rĩĩtwa rĩao rĩtingĩkeherio kana rĩniinwo rĩehere mbere yakwa.‖

20 Umai thĩinĩ wa Babuloni!

Ũrai muume kũrĩ Akalidei!

Menyithaniai ũhoro ũcio na kayũ kanene mũkenete! Hunjiai ũhoro ũcio!

Menyithaniai nginya ituri-inĩ cia thĩ.

Ugai ũũ: ―Yahweh nĩ akũũrĩte Jakubu ndungata yake.

21 Matianyotire hĩndĩ ĩrĩa aamatongoririe magĩtuĩkanĩria werũ-inĩ kũndũ kũmũ.

Nĩ aatũmire maĩ matherere kuuma rwaro-inĩ rwa ihiga nĩ ũndũ wao;

Agĩatũrania rwaro rwa ihiga na agĩtũma maĩ moime ho.‖

22 Yahweh oigĩte atĩrĩ, ―Andũ arĩa aganu matirĩ thayũ mangĩkorũo naguo.‖

ISAIYA 49

1 Ta thikĩrĩriai, inyuĩ hũgũrũ ici cia iria,

Tegai matũ, inyuĩ ndũrĩrĩ kuma

bũrũri wa kũraya.

Yahweh nĩ aanjĩtĩte o na itarĩ mũciare.

Kuuma rĩrĩa ndarĩ nda ya maitũ nĩ aagwetaga rĩĩtwa rĩakwa.

2 Nĩ aatũmire kanua gakwa kahaane o ta rũhiũ rũũgĩ rwa njora;

Nĩ aahithĩte kĩĩruru-inĩ gĩa guoko gwake.

Nĩ aathondekire ngĩtuĩka o ta mũguĩ mũnyorokie;

Nĩ aahithire thiaka-inĩ wake.

3 Aanjĩrire ũũ: ―Wee nĩwe ndungata yakwa, o wee Isiraeli,

Ndungata ĩrĩa ngaahũthĩra kuonania ũgemu wakwa.‖

4 No ngiuga atĩrĩ: ―Ndĩĩnogetie tũhũ!

1350




Ndahũthĩrire hinya wakwa ũndũ-inĩ ũtarĩ wa ma, wa tũhũ.

No hatarĩ nganja cira wakwa ũrĩ na Yahweh,

Na mũcara wakwa ũrĩ na Kĩhoti wakwa.‖

5 Na Yahweh, o we Ũrĩa wanyũmbire kuuma rĩrĩa ndarĩ nda thĩinĩ nĩguo nduĩke ndungata yake,

Nĩ oigĩte atĩ nĩ ngaacokia Jakubu kũrĩ we,

Nĩguo Isiraeli acokanĩrĩre harĩ we.

Nĩ ngaagoocithio maitho-inĩ ma Yahweh,

Na Kĩhoti wakwa akoretwo arĩ Hinya wakwa.

6 Nake akiuga ũũ: ―Ti kũiganu tu gũkorũo ũrĩ ndungata yakwa

Nĩguo warahũre mĩhĩrĩga ya Jakubu

Na ũcokie arĩa maahonokirio a Isiraeli.

No ningĩ nĩ ngũheanĩte ũtariĩ ta ũtheri kũrĩ ndũrĩrĩ,

Nĩguo ũhonokio wakwa ũkinye nginya ituri-inĩ cia thĩ.‖

7 Yahweh o we Mũkũũri wa Isiraeli, Ũrĩa Mwamũre wake, ekuuga ũũ kũrĩ ũrĩa ũnyararĩtwo,
kũrĩ ũrĩa ũthũũrĩtwo nĩ rũrĩrĩ, kũrĩ ndungata ya athani:

―Athamaki nĩ makoona na maarahũke,

Nao anene nĩ makaainamĩrĩra

Nĩ tondũ wa Yahweh, ũrĩa ũtũire e mwĩhokeku,

Ũrĩa Mwamũre wa Isiraeli, ũrĩa ũgũthuurĩte.‖

8 Ũũ nĩguo Yahweh oigĩte:

―Hĩndĩ ya gwĩtĩkĩrĩka nĩ ndagũcokeirie ũhoro,

Na mũthenya wa ũhonokio nĩ ndagũteithirie;

Ndaikarire ngĩkũgitagĩra nĩguo ngũneane ũtariĩ ta kĩrĩkanĩro nĩ ũndũ wa andũ,

Nĩguo ũthondeke bũrũri rĩngĩ,

Na ũtũme megwatĩre igai rĩao rĩrĩa rĩanangĩku,

1351


 9 Nĩguo wĩre arĩa mohetwo atĩrĩ, ‗Umai mũthiĩ!‘

Na arĩa marĩ nduma-inĩ ũmeere atĩrĩ, ‗Umĩrai!‘

Nao makaarĩagĩra njĩra-inĩ,

Njĩra-inĩ ciothe iria itarĩ kĩndũ nĩkuo makaarĩithagio.

10 Matikaahũta kana manyote,

O na ũrugarĩ mũnene kana riũa rĩtikaamacina.

Nĩ gũkorũo Ũrĩa ũmaiguagĩra tha nĩ akaamatongoria,

Na amatware matherũkĩro-inĩ ma maĩ.

11 Irĩma ciakwa ciothe nĩ ngaacitua njĩra,

Nacio barabara ciakwa iria nene nĩ ikaambatĩrio.

12 Toonei! Aya maroka kuuma kũndũ kũraya!

Na rĩrĩ, aya nao maroima mwena wa rũgongo na wa ithũĩro,

Nao aya makoima bũrũri wa Sinimu!‖

13 Anĩrĩra nĩ gĩkeno, wee igũrũ, na ũkene, wee thĩ.

Irĩma nĩ icanjamũke na cianĩrĩre ikenete!

Nĩ gũkorũo Yahweh nĩ omĩrĩirie andũ ake,

Nao andũ ake arĩa ahinyĩrĩrĩku nĩ amaiguagĩra tha.

14 No Zayuni yugaga atĩrĩ:

―Yahweh nĩ andiganĩirie, Yahweh nĩ ariganĩirũo nĩ niĩ.‖

15 Hihi nyina wa kana no ariganĩrũo nĩ kaana karĩa arongithia

Kana age kũiguĩra tha mũrũwe ũrĩa woimire nda yake?

O na atumia acio mangĩriganĩrũo, niĩ ndirĩ hĩndĩ ingĩriganĩrũo nĩwe.

16 Kĩyoonere!

Nĩ ngũcongete hĩ-inĩ ciakwa.

Nacio thingo ciaku ikoragwo mbere yakwa hingo ciothe.

1352


17 Ariũ aku maracoka mahiũhĩte.

Arĩa maakũnyaririre na magĩkwananga nĩ magaakweherera.

18 Tiira maitho maku ũrore kũndũ guothe.

Othe maracokanĩrĩra hamwe.

Maroka kũrĩ wee.

Yahweh ekuuga ũũ, ―O ta ũrĩa ndũũraga muoyo,

Ũkaamehumba othe o ta mathaga,

Na ũmeyohe ũmanyitĩtie o ta ũrĩa mũhiki ekaga.

19 O na gũtuĩka kũndũ gwaku nĩ kwaanangĩtwo na gũgatiganĩrio na bũrũri waku ũgathũkangio,

Nĩ gũgaakundera kwage kũiganĩra andũ arĩa magaaikara kuo,

Nao arĩa maakũmeretie magaakorũo kũraya nawe.

20 Ariũ arĩa maaciarirũo hĩndĩ ĩyo wakuĩrĩirũo nĩ makooiga ũũ ũkĩiguaga,

‗Handũ haha nĩ hanini ndiraiganĩra.

Thondekera handũ hangĩ ha gũikara gũkũ.‘

21 Na nĩ ũkooria atĩrĩ ngoro-inĩ yaku,

‗Ithe wa aya-rĩ, nũũ,

Nĩ gũkorũo ndĩ mũndũ-wa-nja ũkuĩrĩirũo nĩ ciana na ndĩ thata,

Na ndwarĩtwo ithamĩrio ndĩ mũndũ wohetwo?

Nũũ warerire aya?

Oneei! Ndatigirũo ndĩ wiki,

Kwoguo-rĩ, aya moimĩte kũ?‘‖

22 Ũũ nĩguo Yahweh Mwathi ekuuga:

―Tarorai!

Nĩ ngwambararĩria ndũrĩrĩ guoko gwakwa,

Nĩ ngwambararĩria ikundi cia andũ kĩmenyithia gĩakwa.

1353


Na nĩ makaarehe ariũ aku mamanyitĩte na moko mao

Na makuue airĩtu aku na ciande ciao.

23 Athamaki nĩ magaatuĩka a gũkũrũmbũiya,

Nao airĩtu ao matuĩke a gũgũtumberia.

Nĩ magaakũinamĩrĩra maturumithĩtie mothiũ mao thĩ

Na macũne rũkũngũ rwa magũrũ maku,

Na nĩ ũkaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh;

Arĩa maigaga kĩĩrĩgĩrĩro kĩao harĩ niĩ matigaaconorithio.‖

24 Hihi arĩa manyitĩtwo mĩgwate no marutwo kuuma harĩ njamba ĩrĩ hinya,

Kana hihi arĩa matahĩtwo nĩ mũndũ mũhinyanĩrĩria mahonokio?

25 No Yahweh oigĩte ũũ:

―O na arĩa matahĩtwo nĩ njamba karaũ nĩ makaarutwo ho,

Nao arĩa matahĩtwo nĩ mũndũ mũhinyanĩrĩria nĩ makaahonokio.

Nĩ ngaaregana na arĩa mareganaga nawe,

Na nĩ ngaahonokia ariũ aku mwene.

26 Nĩ ngaatũma arĩa mamũhinyagĩrĩria marĩe nyama cia mĩĩrĩ yao ene,

Na o ta ũrĩa ndibei ĩrĩ cama ĩrĩĩaga mũndũ, makaarĩĩo nĩ thakame yao ene.

Na andũ othe nĩ makaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh,

Mũhonokia waku na Mũkũũri waku,

Ũrĩa ũrĩ Hinya wa Jakubu.‖

ISAIYA 50

1 Yahweh ekuuga atĩrĩ:

―Marĩ kũ marũa ma ndigano ma maitũguo, ũrĩa ndaingatire?

1354




Kana hihi ndakwendirie harĩ ũ gatagatĩ-inĩ ka arĩa ndarĩ na thiirĩ wao?

Tarora wone, weendirio nĩ ũndũ wa mahĩtia maku mwene,

Na maitũguo aaingatirũo nĩ ũndũ wa mehia maku mwene.

2 Nĩ kĩĩ gĩagĩtũmire gũkũ kwage mũndũ rĩrĩa ndokire?

Nĩ kĩĩ gĩatũmire haage mũndũ ũgwĩtĩka rĩrĩa ndetanire?

Hihi guoko gwakwa nĩ gũkuhĩha gũkuhĩhĩte ũndũ gũtangĩhota gũkũũra,

Kana hihi ndirĩ na hinya wa kũhonokania?

Tarora, niĩ nĩ ndũmaga iria rĩhũe kũgerera uuge wakwa;

Nĩ ndũmaga njũũĩ ituĩke werũ.

Thamaki ciakuo ikabutha nĩ ũndũ wa kwaga maĩ,

Na igakua nĩ ũndũ wa kũnyota.

3 Igũrũ ndĩrĩhumbaga nduma,

Na ngatua nguo ya ikũnia taama warĩo wa kwĩhumbĩra.‖

4 Yahweh Mwathi nĩ aheete niĩ rũrĩmĩ rwa arĩa marutĩtwo maũndũ,

Nĩgetha menyage ũrĩa batiĩ gũcokeria ũrĩa mũnogu na kiugo kĩrĩa kĩagĩrĩire.

Anjũkĩragia rũcinĩ o rũcinĩ;

Okĩragia gũtũ gwakwa gũthikĩrĩrie o ta arĩa marutĩtwo maũndũ.

5 Yahweh Mwathi nĩ ahingũrĩte gũtũ gwakwa,

Na niĩ ndiarĩ mũremi.

Ndiigana kwĩhũgũra na kũngĩ.

6 Ndaneanire mũgongo wakwa kũrĩ arĩa maahũũraga

Na ngĩneana makai makwa kũrĩ arĩa maamunyire nderu.

Ndiahithire ũthiũ wakwa ndũgekwo maũndũ ma gĩconoko na gũtuĩrũo mata.

7 Ĩndĩ Yahweh Mwathi nĩ ekũndeithia.

Nĩkĩo ndirĩ hĩndĩ ingĩigua njonokete.

1355


Nĩkĩo ndũmĩte ũthiũ wakwa ũhaane o ta ihiga rĩũmũ,

Na nĩ njũĩ atĩ ndigaconorithio.

8 Ũrĩa ũnduaga mũthingu arĩ hakuhĩ.

Nũũ hihi ũngĩĩthitanga?

Nĩ tũkĩrũgame hamwe.

Nũũ ũrĩ na cira na niĩ?

Nĩ oke kũrĩ niĩ.

9 Na rĩrĩ, Yahweh Mwathi nĩ ekũndeithia.

Nũũ hihi ũkoiga atĩ nĩ njĩhĩtie?

Toone!

Othe magaathira o ta nguo.

Makaarĩo nĩ memenyi.

10 Nũũ gatagatĩ-inĩ kanyu wĩtigĩrĩte Yahweh

Na agathikĩrĩria mũgambo wa ndungata yake?

Nũũ wanagerera nduma-inĩ ndumanu, gũtarĩ na ũtheri o na mũnini?

Nĩ ehokage rĩĩtwa rĩa Yahweh na egiritanagie na Kĩhoti wake.

11 ―Mwĩrorerei!

lnyuĩ inyuothe mũrakia mwaki,

Na mũgatũma thandĩ ciũmbũke,

Gererai ũtheri-inĩ wa mwaki wanyu,

Gatagatĩ-inĩ ga thandĩ icio mwakĩtie.

Ũndũ ũyũ nĩguo mũkaamũkĩra kuuma guoko-inĩ gwakwa:

Mũgaakoma thĩ mũrĩ na ruo rũingĩ.

1356




ISAIYA 51

1 ―Ta thikĩrĩriai, inyuĩ mũrathingata ũthingu,

Inyuĩ mũracaria Yahweh.

Rorai rwaro rwa ihiga rũrĩa mwenjirũo kuuma harĩ ruo

Na mũrore kware ya mahiga ĩrĩa mwenjirũo kuuma harĩ yo.

2 Rorai Iburahimu ithe wanyu

Na Sara ũrĩa wamũciarire inyuĩ.

Nĩ gũkorũo Iburahimu aarĩ wiki rĩrĩa ndamwĩtire,

Ngĩmũrathima na ngĩmũtua rũrĩrĩ rũnene.

3 Tondũ Yahweh nĩ akahooreria Zayuni arĩũmĩrĩrie.

Nĩ akaahooreria kũndũ gwakuo guothe kũrĩa kwanangĩku,

Na werũ wakuo akaaũtua o ta Edeni

Naguo werũ wakuo ũrĩa mwaraganu aũtue o ta mũgũnda wa Yahweh.

Gĩkeno na ndũhiũ nĩ ikooneka kuo,

Gũcokia ngatho o hamwe na nyĩmbo.

4 Thikĩrĩriai inyuĩ andũ akwa,

Na mũũhe matũ manyu, inyuĩ rũrĩrĩ rwakwa.

Nĩ gũkorũo watho nĩ ũkooima harĩ niĩ,

Na hande matua ma cira makwa marũngĩrĩru marĩ ta ũtheri harĩ ikundi cia andũ.

5 Ũthingu wakwa nĩ ũkuhĩrĩirie.

Ũhonokio wakwa nĩ ũkooneka,

Namo moko makwa nĩ magaatuĩra ikundi cia andũ.

Icigĩrĩra nĩ ikaaiga kĩĩrĩgĩrĩro gĩacio harĩ niĩ,

Na cieterere guoko gwakwa.

1357



 6 Tiirai maitho manyu na igũrũ,

Na mũrore thĩ.

Nĩ gũkorũo igũrũ rĩgaathirĩrĩkĩra o ta ndogo;

Nayo thĩ ĩgaathira o ta nguo,

Na aikari ayo makue o ta rwagĩ.

Ĩndĩ ũhonokio wakwa ũgaakorũo ũrĩ wa tene na tene,

Naguo ũthingu wakwa ndũrĩ hĩndĩ ũgaathira.

7 Thikĩrĩriai, inyuĩ mũĩ ũhoro wa ũthingu,

Inyuĩ andũ arĩa mũrĩ na watho wakwa ngoro-inĩ cianyu.

Mũtigetigĩre inyũrũri cia andũ,

Na mũtikainaine nĩ ũndũ wa irumi ciao.

8 Tondũ nĩ makaarĩo nĩ memenyi o ta nguo;

Memenyi ĩrĩa ĩrĩaga nguo nĩ ĩkaamatharĩkĩra o ta guoya wa ng‘ondu.

No ũthingu wakwa ũgũtũũra tene na tene,

Naguo ũhonokio wakwa ũtũũre njiarũa-inĩ ciothe.‖

9 Arahũka! Arahũka! Wĩhumbe hinya,

Wee guoko kwa Yahweh!

Arahũka ta matukũ-inĩ marĩa ma tene, o ta njiarũa-inĩ iria ihĩtũkĩte.

Na githĩ tiwe watinangirie Rahabu tũcunjĩ!

Na ũgĩthecanga nyamũ nene ya iria-inĩ?

10 Na githĩ wee tiwe wahũithirie iria, maĩ marĩa ma kũndũ kũriku mũno?

Ũgĩtũma kũrĩa kũriku iria-inĩ gũtuĩke njĩra ya kũgererũo nĩ arĩa maakũũrirũo?

11 Reke andũ arĩa akũũre a Yahweh mahũndũke!

Nĩ magooka Zayuni magĩkũngũyagia,

Gĩkeno gĩtarathira gĩgaatuĩka thũmbĩ yao.

1358


Reke megĩĩre gĩkeno na ndũhiũ,

Na kĩeha na gũcaya nĩ igaathira biũ.

12 ―Niĩ mwene nĩ niĩ ngũkũũmĩrĩria.

Nĩ kĩĩ kĩngĩtũma wĩtigĩre mũndũ na nĩ wa gũkua

Na wĩtigĩre mũrũ wa mũndũ na ahoohaga o ta nyeki nduru?

13 Nĩ kĩĩ gĩtũmaga ũriganĩrũo nĩ Yahweh Mũũmbi waku,

O we watambũrũkirie igũrũ na agĩaka mũthingi wa thĩ?

Na waikaraga mũthenya wothe wĩtigĩrĩte marakara ma mũhinyanĩrĩria,

Ta aarĩ na ũhoti wa gũkũniina.

Rĩu-rĩ, marakara ma mũhinyanĩrĩria makĩrĩ kũ?

14 Ũrĩa ũinamĩrĩire nĩ ũndũ wa mĩnyororo nĩ ekũrekererio ica ikuhĩ;

Ndagakua na aikũrũke irima-inĩ,

O na mũgate wake ndũrĩ hĩndĩ ũkaaga.

15 No niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti wanyu,

O we unjugaga iria na agatũma makũmbĩ ma rĩo mahũyũke

—Rĩĩtwa rĩake nĩ Yahweh mũnene wa ita.

16 Nĩ ngeekĩra ciugo ciakwa kanua-inĩ gaku,

Na ngũhumbĩre na kĩĩruru gĩa guoko gwakwa,

Nĩgetha hande igũrũ na njake mũthingi wa thĩ

Na njĩre Zayuni ũũ, ‗Wee nĩwe andũ akwa.‘

17 Arahũka! Arahũka! Ũkĩra, wee Yahrushalayim,

Wee ũnyuĩte kuuma guoko-inĩ kwa Yahweh gĩkombe gĩake kĩa marakara.

Nĩ ũnyuĩrĩire gĩkombe kĩa ndibei;

Nĩ ũinĩkĩrĩirie gĩkombe kĩrĩa gĩtũmaga mũndũ atũgũge.

18 Harĩ ariũ ake othe arĩa aaciarire, gũtirĩ o na ũmwe wĩ ho wa kũmũtongoria,

1359


Na harĩ ariũ ake othe arĩa aarerire gũtirĩ o na ũmwe ũmũnyitĩte guoko.

19 Maũndũ maya merĩ nĩ magũkorete.

Nũũ ũgũkũiguĩra tha?

Kũniinwo na kwanangwo, ng‘aragu o na rũhiũ rwa njora!

Nũũ ũgũkũũmĩrĩria?

20 Ariũ aku nĩ maringĩkĩte.

Makomete kona-inĩ ciothe cia barabara

O ta ng‘ondu cia gĩthaka irĩ neti-inĩ.

Maiyũirũo nĩ mang‘ũrĩ ma Yahweh, magakũũmwo nĩ Kĩhoti waku.‖

21 Nĩ ũndũ ũcio thikĩrĩria ũhoro ũyũ,

Wee ũyũ ũnyarirĩkĩte na ũkarĩĩo, no ti kũrĩĩo nĩ ndibei.

22 Ũũ nĩguo Yahweh Mwathi waku oigĩte, o we Kĩhoti waku ũrĩa ũgitagĩra andũ ake:

―Takĩone!

Nĩ ngweheria guoko-inĩ gwaku gĩkombe kĩrĩa gĩtũmaga mũndũ atũgũge,

Gĩkombe kĩa ndibei, kĩnyiita gĩa gĩkombe gĩakwa kĩa matũkũya;

Ndũrĩ hĩndĩ ũgaakĩnyuĩra rĩngĩ.

23 Nĩ ngaakĩneana guoko-inĩ kwa arĩa makũnyariraga,

Arĩa maakwĩrire atĩrĩ, ‗Inamĩrĩra nĩguo tũgerere igũrũ rĩaku!‘

Kwoguo ũgĩtua mũgongo waku ta arĩ thĩ

Ta arĩ barabara yao ya kũgerera.‖

ISAIYA 52

1 Arahũka! Arahũka! Wĩhumbe hinya, wee Zayuni!

Wĩhumbe nguo ciaku iria thaka, wee Yahrushalayim, itũũra rĩrĩa rĩamũre!

1360




Nĩ gũkorũo gũtirĩ hĩndĩ mũndũ ũtarĩ mũruu na ũrĩa ũtarĩ mwamũre magaacoka gũtonya thĩinĩ
waku.

2 Wĩribaribe rũkũngũ, ũkĩra na ũikarĩre gĩtĩ, wee Yahrushalayim.

Wĩyohore mĩnyororo ĩyo ĩrĩ ngingo-inĩ yaku, wee mwarĩ wa Zayuni ũnyitĩtwo mĩgwate.

3 Nĩ gũkorũo ũũ nĩguo Yahweh ekuuga:

―Mwendirio mũtarutĩirũo kĩndũ,

Na mũgaakũũrũo mũtarutĩirũo betha.‖

4 Nĩ gũkorũo Yahweh Mwathi oigĩte ũũ:

―Tene andũ akwa nĩ maaikũrũkire Misiri gũikara kuo marĩ ta ageni;

Thutha ũcio Ashuri ĩkĩmahinyĩrĩria hatarĩ gĩtũmi.‖

5 ―Rĩu njagĩrĩirũo gwĩka atĩa?‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

―Nĩ gũkorũo andũ akwa maatahirũo o ũguo tũhũ.

Nao arĩa mathanaga igũrũ rĩao no kwanĩrĩra managĩrĩra nĩ ũhootani,‖ ũguo nĩguo Yahweh
ekuuga,

―Na hĩndĩ ciothe, mũthenya wothe, rĩĩtwa rĩakwa nĩ rĩagagĩrũo gĩtĩo.

6 Nĩ ũndũ ũcio andũ akwa nĩ makaamenya rĩĩtwa rĩakwa;

Nĩ ũndũ ũcio mũthenya ũcio nĩ makaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ njugĩte ũguo.

Ĩni, nĩ niĩ njugĩte ũguo!‖

7 Kũu irĩma igũrũ-rĩ, magũrũ ma ũrĩa ũrehaga ũhoro mwega kaĩ nĩ magĩrĩire-ĩ,

Ũrĩa ũhunjagia ũhoro wa thayũ,

Ũrĩa ũrehaga ũhoro mwega wa ũndũ mwagĩrĩru makĩria,

Ũrĩa ũhunjagia ũhoro wa ũhonokio,

Ũrĩa wĩraga Zayuni ũũ: ―Kĩhoti waku nĩ atuĩkĩte Mũthamaki!‖

8 Tathikĩrĩria! Arangĩri aku nĩ kwanĩrĩra maranĩrĩra.

Maroigĩrĩria marĩ hamwe nĩ gĩkeno,

Nĩ gũkorũo nĩ makeeyonera wega, ũthiũ kwa ũthiũ rĩrĩa Yahweh agaacoka Zayuni rĩngĩ.

1361


 9 Kenai, anĩrĩrai mũkenete mũrĩ hamwe, inyuĩ mwanangĩko wa Yahrushalayim,

Nĩ gũkorũo Yahweh nĩ omĩrĩirie andũ ake; nĩ akũũrĩte Yahrushalayim.

10 Yahweh nĩ aguũrĩtie guoko gwake kwamũre mbere ya maitho ma ndũrĩrĩ ciothe;

Ituri ciothe cia thĩ nĩ ikoona ciĩko cia kũhonokania cia Kĩhoti witũ.

11 Eheherai! Eheherai, umai kuo, mũtikahutie kĩndũ gĩtarĩ kĩamũre!

Umai thĩinĩ wake, ikarai mũrĩ amũre,

Inyuĩ mũkuuaga indo cia Yahweh.

12 Nĩ gũkorũo mũtikoima kuo mũrĩ na guoya,

O na mũtikabatara kũũra,

Nĩ gũkorũo Yahweh nĩ agaathiĩ arĩ mbere yanyu,

Na Kĩhoti wa Isiraeli nĩ agaakorũo arĩ thutha wanyu amũgitĩire.

13 Taineii!

Ndungata yakwa nĩ ĩgeeka maũndũ na ũũgĩ.

Nĩ ĩkaambarario na igũrũ,

Nĩ ĩkaanenehio na ĩtũũgĩrio mũno.

14 O ta ũrĩa andũ maamĩrorire magegete

—Tondũ mũhianĩre wayo nĩ wathũkangĩtio gũkĩra wa mũndũ ũngĩ o wothe

Na mũũmbĩre wayo mwega ũgathũkio gũkĩra wa andũ—

15 Ũguo noguo ĩkaamakia ndũrĩrĩ.

Athamaki nĩ makaahinga tũnua twao mbere yayo,

Tondũ nĩ makoona maũndũ marĩa matarĩ merũo

Na mecirie ũhoro wa maũndũ marĩa matarĩ maigua.

1362





ISAIYA 53

1 Nũũ ũgĩĩtĩkĩtie ndũmĩrĩri itũ?

Na ha ũhoro wa guoko kwa Yahweh-rĩ, hihi nũũ ũguũrĩirio?

2 Athundũkire o ta thuuna arĩ mbere yake, o ta mũri ũrathundũka bũrũri-inĩ mũng‘aru.

Ndaarĩ kĩroorerwa, kana ũgemu o wothe atĩ tũmwĩhokage, o na mũhianĩre wake ndũtũgucagĩrĩria
harĩ we.

3 Nĩ aanyararĩtwo na akaregwo nĩ andũ,

Mũndũ wĩna ruo rũingĩ na akamenya ndwari nĩ kĩĩ.

Nĩ ta ũthiũ wake wahithĩtwo tũtikae kũwona.

Nĩ aanyararĩtwo, na ithuĩ tũkĩmuona ta atarĩ kĩene.

4 Ti itherũ we mwene nĩ aakuuire mĩrimũ itũ,

Na agĩkuua ruo rwitũ.

No ithuĩ twamuonaga ahaana mũndũ mũhũũre, ũgũthĩtwo na akanyamario nĩ Kĩhoti.

5 No aathecirũo nĩ ũndũ wa Wagarari watho witũ;

Akĩhehenjwo nĩ ũndũ wa mahĩtia maitũ.

Akĩherithio nĩguo ithuĩ tũkorũo na thayũ,

Na nĩ ũndũ wa mĩtũnda yake ithuĩ nĩ tũhonetio.

6 Ithuothe nĩtũũrĩte, tũgaturura o ta ng‘ondu,

O mũndũ athiĩte na njĩra yake,

Na Yahweh nĩ amũkuithĩtie mahĩtia maitũ ithuothe.

7 Nĩ aahinyĩrĩirio na akĩnyarirĩka,

No ndaigana gũtumũra kanua gake.

Aatwarirũo o ta kagondu gagĩthiĩ gũthĩnjwo,

O ta ng'ondu ĩkirĩte ĩrĩ mbere ya arĩa maramĩenja,

1363



Na ndaigana gũtumũra kanua gake.

8 Nĩ arutirwo kĩoho-inĩ na ituĩro rĩrũngĩrĩru nĩ eehereirio;

Na nũũ ũngĩrũmbũyania na ũhoro wa rũciaro rwake,

Nĩ gũkorũo nĩ eeheririo bũrũri-inĩ wa arĩa marĩ muoyo;

Tondũ wa kwagarara watho kwa andũ akwa akĩhũũrũo iboko.

9 Na akĩheo handũ ha gũthikwo hamwe na andũ aganu,

Na hamwe na itonga hĩndĩ ya gĩkuũ gĩake,

Tondũ ndarĩ ũndũ mũũru wa ũhinya eekĩte

Na gũtirĩ ũndũ wa maheeni wonekire kanua-inĩ gake.

10 Ĩndĩ warĩ wendi wa Yahweh kũmũhehenja, na akĩmũrehere ndwari.

Nĩgetha atĩ angĩkorũo nĩ ekũneana muoyo wake ũrĩ igongona rĩa mehia, nĩ akoona mbeũ, nĩ
akoongerera matukũ make,

Na kũgerera harĩ we wendi wa Yahweh ũgaacĩre guoko-inĩ gwake.

11 Kumana na mĩtangĩko ya mũtũrĩre wake, nĩ akoona utheri na aiganĩre.

Kũgerera ũmenyo wake, ndungata ĩyo yakwa thingu,

Nĩ ĩgaatũma andũ aingĩ matuwo athingu,

Na ĩkuage mehia mao.

12 Tondũ wa ũguo nĩ ngaamũhe handũ gatagatĩ-inĩ ka andũ marĩ igweta,

Na nĩ akaagayana indo cia gũtahwo hamwe na andũ arĩa marĩ hinya,

Tondũ nĩ aarutire muoyo wake nginya agĩkua,

Na agĩtaranĩrio hamwe na agarari Watho,

Agĩkuua mehia ma andũ aingĩ,

Na agĩthaithanĩrĩra andũ arĩa agarari Watho.

1364




ISAIYA 54

1 ―Ina rwĩmbo, wee mũtumia ũyũ thata ũtarĩ wagĩa ciana!

Canjamũka na wanĩrĩre nĩ gũkena, wee ũtarĩ waigua ruo rwa kũgĩa mwana,

Nĩ gũkorũo ariũ a ũrĩa ũtiganĩirio nĩ aingĩ

Gũkĩra ariũ a mũndũ-wa-nja ũrĩa wĩ na mũthuri,‖ ũguo nĩguo Yahweh oigĩte.

2 ―Aramia handũ harĩa hema yaku ĩrĩ.

Tambũrũkia itambaya cia gĩikaro gĩaku kĩrĩa kĩamũre na kĩrĩ riri.

Ndũkareke ũndũ ũkũgirĩrĩrie, raihia tũmĩkanda twa hema yaku,

Na ũrũmie mĩcumarĩ ya hema yaku.

3 Nĩ gũkorũo nĩ ũgaatherema mwena wa ũrĩo na wa ũmotho.

Rũciaro rwaku nĩ rũkegwatĩra ndũrĩrĩ,

Na nĩ rũgaatũũra matũũra-inĩ marĩa matiganĩirio.

4 Ndũgetigĩre, tondũ ndũgaaconorithio;

Na ndũkaigue ũconokete, tondũ ndũrĩ hĩndĩ ũgaakua ngoro.

Nĩ gũkorũo nĩ ũkaariganĩrũo nĩ gĩconoko kĩa ũnyinyi waku,

Na ndũkaaririkana rĩngĩ kĩnyũrũri gĩa gũkorũo ũrĩ mũtumia wa ndigwa.‖

5 ―Nĩ gũkorũo Mũũmbi Waku nĩ ta arĩ we mũthuri waku,

Rĩĩtwa rĩake nĩ Yahweh mũnene wa ita,

Nake Ũrĩa Mwamũre wa Isiraeli nĩwe Mũkũũri waku.

Etagwo Kĩhoti wa thĩ yothe.

6 Tondũ Yahweh agwĩtite ta warĩ mũndũ-wa-nja mũtiganĩrie na mũthuthĩku nĩ kĩeha,

O ta mũndũ-wa-nja wahikĩte arĩ mwĩthĩ agacoka agateo,‖ ũguo nĩguo Kĩhoti waku oigĩte.

7 ―Nĩ ngũtiganĩirie kwa ihinda inyinyi,

Ĩndĩ nĩ ngaagũcokanĩrĩria ndĩ na tha nyingĩ.

1365



 8 Nĩ ndahithire ũthiũ wakwa kuuma harĩ wee kwa ihinda inyinyi ndĩ na marakara maingĩ mũno,

Ĩndĩ nĩ ngaakũiguĩra tha ndĩ na wendi wa gũgũtuga wa tene na tene,‖ ũguo nĩguo Yahweh
Mũkũũri waku oigĩte.

9 ―Ũndũ ũyũ harĩ niĩ ũtariĩ ta kĩguũ kĩa hĩndĩ ya Nuhu, nĩ tondũ

wa ũrĩa ndĩhĩtĩte atĩ maĩ ma hĩndĩ ya Nuhu matikaahumbĩra thĩ rĩngĩ-rĩ,

Noguo ndĩhĩtĩte atĩ ndirĩ hĩndĩ ĩngĩ ngaakũrakarĩra o na kana ngũkũũme.

10 Nĩ gũkorũo irĩma no cieherio

O nacio ithũngũri cinainio,

Ĩndĩ ũtugi wakwa ndũrĩ hĩndĩ ũkeeherio harĩ we,

O na kana kĩrĩkanĩro gĩakwa gĩa thayũ kĩinainio,‖ ũguo nĩguo Yahweh oigĩte, o we ũkũiguagĩra
tha.

11 ―Ũũ wee ũyũ mũnyarirĩku, o wee ũthukathukĩtwo nĩ kĩhuhũkanio, na ndũrĩ na wa
gũkũhooreria, takĩrore wĩyonere,

Nĩ ngwara mahiga maku na tũhiga twa thumarati

Naguo mũthingi waku ndĩwake na mahiga ma safia.

12 Thingo ciaku harĩa igũrũ ngũcithondeka na mahiga ma rubi,

Nacio ihingo ciaku ndĩcithondeke na mahiga ma begerathu,

Na mĩhaka yaku yothe ndĩmĩthondeke na mahiga ma goro mũno.

13 Na ciana ciaku ciothe nĩ ikaarutwo nĩ Yahweh,

Naguo thayũ wa ciana ciaku nĩ ũgaakorũo ũrĩ mũingĩ.

14 Nĩ ũkaahandwo ũrũmĩte wega thĩinĩ wa ũthingu.

Nĩ ũgaakorũo weheretio ũkaraihanĩrĩria na ũhinyanĩrĩria,

Ndũrĩ ũndũ ũgeetigĩra na ndũgakorũo na gĩtũmi gĩa kũigua guoya, ũkaaraihĩrĩria mwanangĩko,

Nĩ gũkorũo ndũgaagũkuhĩrĩria.

15 One atĩ magagacokanĩrĩra hamwe nĩguo magũtharĩkĩre,

1366



No ti niĩ ngaakorũo njathanĩte.

Mũndũ o wothe ũrĩa ũgaagũtharĩkĩra nĩ akaagũa nĩ ũndũ waku.‖

16 ―Onei, niĩ mwene nĩ niĩ ndombire bundi wa cuma,

Ũrĩa ũhuuhaga mwaki wa makara,

Naguo wĩra wake ũgathondeka itharaita rĩa mbaara.

Ningĩ niĩ mwene nĩ niĩ ndombire mũndũ mũninani nĩguo anange.

17 Gũtirĩ itharaita rĩa mbaara rĩthondeketwo nĩ ũndũ waku rĩkaagaacĩra,

Na nĩ ũkonania atĩ rũrĩmĩ o ruothe rũrĩa rũgaagũũkĩrĩra hĩndĩ ya ciira nĩ rwaganu.

Rĩu nĩrĩo igai rĩa ndungata cia Yahweh,

nĩguo ũthingu wao uumĩte kũrĩ niĩ,‖ ũguo nĩguo Yahweh oigĩte.

ISAIYA 55

1 Ũkai, inyuĩ inyuothe mũnyotete, ũkai mũnyue maĩ!

Na inyuĩ mũtarĩ betha-rĩ, ũkai, mũgũre na mũrĩe!

Ũkai, mũgũre ndibei na iria mũtarĩ betha na hatarĩ marĩhi.

2 Nĩ kĩĩ gĩtũmaga mũtũũre mũrutaga betha harĩ mũgate ũtarĩ guo,

Nĩ kĩĩ gĩtũmaga mũhũthĩre betha cianyu iria mũthũkũmĩte harĩ maũndũ matangĩmũguna?

Ta thikĩrĩriai na kinyi, na mũrĩe indo iria njega,

Na mũreke ngoro cianyu ciĩkenagĩre na nyama noru.

3 Tega gũtũ gwaku na ũke kũrĩ niĩ.

Thikĩrĩria, nĩguo ũtũũre muoyo,

Kĩreke ndĩkanĩre na we kĩrĩkanĩro gĩa gũtũũra tene na tene

Kũringana na ciugo cia kwĩhokeka na mĩtugĩre iria Daudi eerirũo nĩ akona.

4 Onei atĩ, ũcio nĩ ndĩmũtuĩte mũira kũrĩ ndũrĩrĩ,

1367




Na ngamũtua mũtongoria na mũnene wa ndũrĩrĩ.

5 Na rĩrĩ, nĩ ũgeeta rũrĩrĩ rũrĩa ũtoĩ,

Na andũ a rũrĩrĩ arĩa matakũĩ nĩ magaateng‘era moke kũrĩ wee

Nĩ ũndũ wa Yahweh Kĩhoti waku, o we Ũrĩa Mwamũre wa Isiraeli,

tondũ nĩ akũgemetie.

6 Cariai Yahweh hĩndĩ ĩrĩa angĩoneka.

Mũkaĩrei hĩndĩ ĩrĩa arĩ hakuhĩ.

7 Mũndũ ũrĩa mwaganu nĩ atigane na mĩthiĩre yake

Na ũrĩa wĩkaga maũndũ matarĩ ma ũthingu atigane na methugunda macio make;

Nĩ acokerere Yahweh, ũcio ũmũiguagĩra tha,

Nĩ acokerere Kĩhoti witũ, nĩ gũkorũo nĩ ohanagĩra na njĩra nene.

8 ―Nĩ gũkorũo meciria makwa timo meciria manyu,

Nacio njĩra cianyu ticio njĩra ciakwa,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

9 ―Tondũ o ta ũrĩa igũrũ rĩraihanĩrĩirie na thĩ,

Noguo njĩra ciakwa iraihanĩrĩirie na njĩra cianyu

Na noguo meciria makwa maraihanĩrĩirie na meciria manyu.

10 Nĩ gũkorũo o ta ũrĩa mbura ĩitĩkaga kuuma igũrũ, o na mbarabu o nayo,

Na iticokaga kuo itaihũgĩtie thĩ, na igatũma mĩmera ĩthundũke na ĩrute maciaro,

Ikaheana mbegũ kũrĩ mũhandi wa mbegũ na mũgate kũrĩ mũrĩi-rĩ,

11 Ũguo noguo kiugo kĩrĩa kiumaga kanua gakwa gĩgaakorũo gĩtariĩ.

Gĩtikanjokerera ũtheri,

Ĩndĩ no mũhaka gĩkaahingia ũndũ o wothe ndĩrenda,

Na hatarĩ nganja nĩ gĩkaagaacĩra ũndũ-inĩ ũrĩa ndĩgĩtũmĩte kĩhingie.

12 Nĩ gũkorũo nĩ mumagaraga mũkenete mũno,

Na mũcokagio na thayũ.

1368


Irĩma o hamwe na ithũngũri nĩ igakena itũhatũhe na mũkũngũiyo irĩ mbere yanyu,

Nayo mĩtĩ yothe ya gĩthaka nĩ ĩkaahũũra hĩ.

13 Ithenya rĩa ihinga cia mĩigua, gũkaamera mũtĩ wa mũthengera,

Na ithenya rĩa thabai kũmere mũtĩ wa mũhandathi.

Na ũndũ ũcio nĩ ũgaatũma Yahweh agĩe igweta,

Ũtuĩke kĩmenyithia gĩa tene na tene gĩtarĩ hĩndĩ gĩkahukio.‖

ISAIYA 56

1 Ũũ nĩguo Yahweh oigĩte:

―Rũmagĩrĩrai Matua ma cira marũngĩrĩru, na mwĩkage maũndũ ma ũthingu,

Tondũ ũhonokio wakwa nĩ ũgũka o na ihenya

Naguo ũthingu wakwa nĩ ũkaaguũranĩrio.

2 Kũrathimwo nĩ mũndũ ũrĩa wĩkaga ũguo

Na mũrũ wa mũndũ, ũrĩa wĩnyitagĩra ũndũ ũcio,

Ũrĩa ũmenyagĩrĩra Thabatũ na akaga kũmĩthahia

Na ũrĩa ũgiragĩrĩria guoko gwake gũtigeke ũndũ o wothe mũũru.

3 Nake mũndũ wa kũngĩ ũrĩa wĩnyitithanagia na Yahweh ndagĩrĩirũo kuuga atĩrĩ,

‗Hatarĩ nganja Yahweh nĩ anyamũranitie na andũ ake.‘

O na mũndũ ũrĩa mũhakũre ndagĩrĩirũo kuuga ũũ, ‗Onee, niĩ haana o ta mũtĩ mũũmũ.‘‖

4 Nĩ gũkorũo ũũ nĩguo Yahweh ekwĩra andũ ahakũre arĩa mamenyagĩrĩra thabatũ ciakwa na
magathuura maũndũ marĩa nyendete na arĩa marũmagia kĩrĩkanĩro gĩakwa:

5 ―Nĩo ngahee kĩririkano na rĩĩtwa thĩinĩ wa nyũmba yakwa na thĩinĩ wa thingo ciakwa,

Kĩndũ kĩega gũkĩra ariũ na aarĩ.

Na ndĩmahe rĩĩtwa rĩa gũtũũra tene na tene,

1369




Rĩrĩa rĩtagathengio.

6 Nao arĩũ a andũ a kũngĩ arĩa menyitithanagia na Yahweh nĩguo mamũtungatagĩre,

Nĩguo mende rĩĩtwa rĩa Yahweh

Na matuĩke ndungata ciake,

Arĩa othe mamenyagĩrĩra Thabatũ yake na makaga kũmĩthahia

Na arĩa marũmagia kĩrĩkanĩro gĩakwa,

7 O nao nĩ ngaamarehe kĩrĩma-inĩ gĩakwa kĩamũre

Na ndũme makenage marĩ thĩinĩ wa nyũmba yakwa ya mahoya.

Magongona mao ma njino o na maruta mao nĩ magetĩkĩrĩka kĩgongona-inĩ gĩakwa.

Nĩ gũkorũo nyũmba yakwa ĩtagwo nyũmba ya mahoya harĩ ikundi ciothe cia andũ.‖

8 Mwathi Yahweh, o we ũcokanagĩrĩria andũ arĩa mahurunjũkĩte a Isiraeli, oigĩte atĩrĩ:

―Nĩ ngũcokanĩrĩria harĩ we andũ angĩ tiga arĩa marĩkĩtie gũcokanĩrĩrio.‖

9 Inyuĩ nyamũ ciothe cia gĩthaka, ũkai mũtamburange,

Inyuĩ nyamũ ciothe cia mũtitũ-inĩ ũkai.

10 Arangĩri ake, nĩ atumumu, othe-rĩ gũtirĩ o na ũmwe wonete ũndũ ũcio.

Othe mahaana ta ngui itagambaga, itangĩhota gũkũga,

nĩ kũroota irarota ikomete thĩ; na ciendaga gũcũngĩrĩra.

11 Na ngui icio irĩ na mĩĩto mĩnene mũno ya kũrĩa;

Gũtirĩ hĩndĩ ciganagia.

Nĩ arĩithi matarĩ na ũtaũku.

Othe mathiĩte o mũndũ njĩra yake;

O ũmwe wao ecaragĩria o ũrĩa angĩĩguna we mwene:

12 Magakiuga, ―Ũkai, rekei njoe ndibei,

Na tũnyue njohi tũnyotoke.

Na rũciũ rũgaakorũo rũtariĩ o ta ũmũthĩ, na rwagĩre makĩria!‖

1370


ISAIYA 57

1 Ũrĩa mũthingu nĩ arĩkĩtie gũthira,

Ĩndĩ gũtirĩ mũndũ o na ũrĩkũ ũigaga ũndũ ũcio ngoro-inĩ.

Andũ arĩa maiguanagĩra tha nĩ meheretio,

gũtarĩ mũndũ ũramenya atĩ ũrĩa mũthingu eheretio nĩguo ndagakorererwo nĩ hĩndĩ ya ũũru.

2 Aingĩraga thayũ-inĩ.

Arĩa othe mathiaga na mĩthiĩre mĩrũngĩrĩru, mahurũkaga marĩrĩ-inĩ mao.

3 ―No inyuĩ-rĩ, kuhĩrĩriai,

Inyuĩ ariũ a mũka mũragũri,

Inyuĩ ciana cia mũtharia na mũmaraya!

4 Nũũ mũtũrũhaga ciande-inĩ ciake?

Nũũ mũraathamĩria kanua kau na mũkamũcomorera rũrĩmĩ ?

Na githĩ inyuĩ mũtirĩ ciana iciarĩtwo na njĩra ya wagarari wa Watho!

Maciaro ma maheeni,

5 O inyuĩ mũhĩahĩaga nĩ merirĩria rungu rwa mũtĩ o wothe mũruru,

Inyuĩ mũthĩnjagĩra ciana mĩkuru-inĩ,

Rungu rwa mĩatũka ya ndũmba cia mahiga?

6 Igai rĩaku rĩrĩ mahiga-inĩ marĩa manyoroku ma karũĩ-inĩ.

Ĩni! Ĩĩni! Macio nĩmo igai rĩaku.

Macio nĩmo ũitagĩrĩria magongona ma ndibei na ũkarutĩra kĩheo kĩa mũtu.

Hihi niĩ nĩ njagĩrĩirũo kũhorerio nĩ maũndũ macio?

7 Wahaarĩirie ũrĩrĩ waku kĩrĩma igũrũ kĩraya na gĩtũũgĩru,

Na ũkĩambata kũu ũkarute igongona.

1371




 8 Thutha wa mĩrango yaku na itugĩ ciayo ũgethondekera kĩririkania gĩaku. Nĩgũkorwo nĩ
weherete

ũkandiganĩria na ũkambata ũgathiĩ kũu marĩ kũguũria nguo;

Wararamĩtie ũrĩrĩ waku na ũkĩgĩa kĩrĩkanĩro hamwe nao.

Nĩ ũkenaga ũgĩkoma ũrĩrĩ ũmwe nao,

kũrĩa weroreire njaga ciao.

9 Waikũrũkire kũrĩ Meloku ũrĩ na maguta ma goro, ũgĩkĩingĩhia maguta macio matararĩkaga
wega.

Ũgĩtũma arekio aku kũndũ kũraya mũno, nawe ũgeconorithia wee mwene o nginya Mbĩrĩra-inĩ.

10 Nĩ kũnoga wĩnogetie nĩ mĩangango yaku,

Ĩndĩ ndũigana kuuga, ‗Nĩ ndatigana na ũhoro ũcio!‘ Nĩ kuona wonete kĩrĩa wacaragia,

Nĩkĩo ũtarĩ wakua ngoro.

11 Wee-rĩ, wetigĩrĩte ũ, na nũũ hihi ũngĩkũiguithia guoya?

Tondu nĩ ũhenanĩtie, ũgakĩaga kũndirikana, o na ũndũ ũcio noanga ũgũthumbũraga ngoro hihi?

Na githĩ ti gũkira ndũire ngirĩte, o kuuma tene?

Kwoguo ũkaga kũnjĩtigĩra.

12 Nĩ ngũmenyithania ũthingu waku na wĩra waku,

Na maũndũ macio matigaakũguna.

13 Rĩrĩa ũkaarĩra ũgĩcaria ũteithio, reke hĩndĩ iyo mĩhianano ĩyo yaku mĩingĩ ĩgakũhonokia.

No rũhuho nĩ rũkaamĩkuua rũmĩeherie yothe,

Ĩkaahurutwo nĩ mĩhũmũ,

Ĩndĩ ũrĩa ũũragĩra harĩ niĩ nĩ akaagaya bũrũri

Na egwatĩre kĩrĩma gĩakwa kĩamũre.

14 Nĩ gũkeerũo atĩrĩ, ‗Tũgũtai! Tũgũtai barabara! Thondekai njĩra!

Eheriai gĩthukĩ o gĩothe kĩngĩhĩngana njĩra-inĩ ya andũ akwa.‘‖

15 Nĩ gũkorũo Ũrĩa ũrĩ Igũrũ na Mũtũũgĩru,

1372


Ũrĩa ũtũũraga tene na tene, o we rĩĩtwa rĩake etagwo Mwamũre oigĩte ũũ:

―Ndũũraga handũ igũrũ hamũre,

twĩ hamwe na arĩa atihie ngoro na makenyihia,

Nĩgetha njarahũre roho wa arĩa enyihia

Na ngaramũkie ngoro cia arĩa matihĩtio.

16 Nĩ gũkorũo ndikũgiana nao tene na tene

Kana ndũũre ndĩmarakarĩire nginya tene;

Tondũ mũndũ aya gũkua ngoro mbere-inĩ yakwa,

O na maroho ma andũ arĩa ndombire mahwererekere.

17 Nĩ ndarakaririo nĩ mehia make ma gũthingata ũrĩa angĩĩguna o we mwene,

Nĩ ũndũ ũcio ngĩmũgũtha.

Ngĩmũhitha ũthiũ wakwa, na ngĩiyũrũo nĩ matũkũya.

No we agĩkĩrĩrĩria o kũregenyũka, o ta ũrĩa ngoro yake yeriragĩria.

18 Nĩ nyonete njĩra ciake, ngona ũrĩa athĩnĩkĩte, no nĩ ngũmũhonia na ndĩmũtongorie,

Na ndĩmũcokerie maũndũ ma gũtũmaga aikare wega, we o hamwe na andũ ake arĩa
mamũcakaithagia.‖

19 ―Nĩ ngũtũma kũgĩe ciugo ici ciume iromo-inĩ ciake, Cia kuga atĩrĩ:

Thayũ! Thayũ kũrĩ ũrĩa ũrĩ kũraya na kũrĩ ũrĩa ũrĩ gũkuhĩ!"

Ũguo nĩguo Yahweh oigĩte,

―Na nĩ ngũmũhonia.‖

20 ―No andũ arĩa aganu matariĩ ta iria rĩrahũyũka rĩtangĩhota kũhoorera,

Namo maĩ ma rĩo magatuthũra ndoro na takataka.

21 Gũtirĩ Thayũ ũngĩoneka wa arĩa aganu!"

Ũguo nĩguo Kĩhoti wakwa augire.

1373



ISAIYA 58

1 ―Anĩrĩra na hinya ũhingũrĩte mũmero wothe; ndũkegirĩrĩrie!

Haicia kayũ biũ o ta coro wa rũhĩa rwa ndũrũme.

Ũmbũrĩra andũ akwa ũhoro wao wa kwagarara Watho,

Ũmenyithie nyũmba ya Jakubu ũhoro wa mehia mao.

2 Na atĩ Matindaga makĩnjetha mũthenya o mũthenya,

Na makoneka makĩenda kũmenya njĩra ciakwa,

Ta marĩ rũrĩrĩ rwĩkaga maũndũ ma ũthingu

Na rũtatiganĩirie matua maria marũngĩrĩru ma cira ma Kĩhoti wao.

Manjĩraga ndĩmatuĩre matuĩro magĩrĩru ma ũthingu,

ta marakenera gũkuhĩrĩria Kĩhoti:

3 ‗Nĩ kĩĩ gĩtũmaga wage kuona rĩrĩa twĩhingĩte kũrĩa irio?

Na nĩ kĩĩ gĩtũmaga wage kuona rĩrĩa twanyerekia mĩoyo itũ?'

Oneei!

Nĩ tondũ mũthenya ũrĩa mwĩhingĩte, mũkoragwo mũgĩthingata maũndũ manyu ene,

Na mũkahinyĩrĩria arĩa mamũrutagĩra wĩra.

4 Kwĩhinga kwanyu kũrĩkagĩrĩria na ngũĩ na haaro,

Na mũkagũthana ngundi njũru ta andũ aganu.

Mũtingĩĩhinga ũrĩa mwĩhingaga ũmũthĩ na mũgambo wanyu ũiguo kũrĩa igũrũ.

5 Hihi kwĩhinga ta kũu nĩkuo thuurĩte?

Atĩ Mũndũ kũhũthĩra mũthenya tu enyereketie?

Atĩ aturumithie mũtwe thĩ o ta itothua,

Na akaara ũrĩrĩ wake nguo cia makũnia na mũhu?

Hihi kũu nĩkuo mũreta kwĩhinga na mũkoiga atĩ nĩ mũthenya ũngĩtĩkĩrĩka nĩ Yahweh?

1374



 6 Na githĩ kwĩhinga kũrĩa thuurĩte ti gũkũ:

Kũregeria mĩkanda ĩyo mĩnyitu ya waganu,

Kuohora mĩkwa ya icoki rĩa ngingo,

Kũrekereria arĩa mahinyĩrĩirio,

Na kuunanga macoki mothe.

7 Na githĩ ti kũgayana mũgate waku na ũrĩa mũhũtu,

Na atĩ ũrehe ũrĩa mũthĩni o ũcio ũingatĩtwo kwao agaikio nja ũmũhe gwa gũikara gwaku mũciĩ,

Kũhumba mũndũ ũtarĩ nguo wamuona,

Na kwaga kũhũgũka ũkehitha andũ a mũthimo waku.

8 Hĩndĩ ĩyo ũtheri waku nĩguo ũngĩcomoka ũcangararĩte o ta riua rĩkĩratha,

Nakuo kũhonio gwaku kuumĩre narua na mĩtũkĩ.

Naguo ũthingu waku ũthiage ũgũtongoirie,

Naguo riri wa Yahweh ũgakoragwo ũkuumĩte thutha ũkũgitĩire.

9 Hĩndĩ ĩyo nĩ ũgeetana, nake Yahweh nĩ agaagũcokeria;

Nĩ ũgaakaya ũkĩenda ũteithio, nake akoiga ũũ, ‗Ndĩ haha!‘

Ũngĩeheria icoki gatagatĩ-inĩ gaku

Na ũtige kuorotana na kwaria ndeto itarĩ cia ũthingu,

10 Ũngĩtambũrũkia guoko gwaku ũhe ũrĩa mũhũtu gĩa kũrĩa,

Nao arĩa ahinyĩrĩrie ũmahingĩrie mabataro mao,

Hĩndĩ ĩyo ũtheri waku ũgathererũka ware handu he nduma,

Nayo nduma yaku ĩtuĩke o ta mũthenya gatagatĩ.

11 Hĩndĩ ĩyo nake Yahweh nĩ arĩgũtongoragia hingo ciothe

Na anyotorage muoyo waku hingo ĩrĩa kũng'arĩte;

Na ekagĩre mahĩndĩ maku hinya,

Nawe ũkahaana ta mũgũnda ũitagĩrĩrio maĩ,

1375


O ta itherũkĩro rĩa maĩ, rĩrĩa rĩtahũaga.

12 Na andũ amwe arĩa mwĩ nao, nĩo magaka maganjo marĩa manangirwo tene.

Na nĩ ũgaka rĩngĩ mĩthingi ya njiarũa nyingĩ.

Nĩ ũgeetwo Mũcokereria wa thingo iria njatũkangu, o na

Mũcokereria wa barabara cia kũndũ gwa gũikarũo.

13 Ũngĩgarũra kũgũru gwaku ũtige gũthũkia Thabatũ, ũtigane na maũndũ maku mwene ma
gwĩkenia mũthenya wakwa ũrĩa mwamũre,

Na wĩte Thabatũ gĩkeno kĩa ngoro yaku, ũmĩĩte Mũthenya Mwamũre wa Yahweh, Mũthenya wa
gũtũũgĩrio,

Na ũmĩtũũgĩrie handũ ha gũthingataga maũndũ maku mwene kana kwaria ndeto ciaku we
mwene-rĩ,

14 Hĩndĩ ĩyo nĩ ũgekenagĩra nĩ ũndũ wa Yahweh,

Na nĩ ngaatũmaga ũgeragĩre kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru mũno thĩinĩ wa thĩ.

Nĩ ngaatũmaga ũrĩe kuuma igai-inĩ rĩa thoguo Jakubu.

Nĩ gũkorũo kanua ka Yahweh nĩko koigĩte ũguo.‖

ISAIYA 59

1 Tooneii, guoko kwa Yahweh ti gũkuhĩ gũkaremwo nĩ kũhonokania,

Kana gũtũ gwake gũkahingĩka gũkaaga kũigua.

2 Aca, mahĩtia manyu inyuĩ ene nĩmo mamwamũranĩtie na Kĩhoti wanyu.

Mehia manyu nĩmo matũmĩte amũhithe ũthiũ wake,

Na akarega kũmũigua.

3 Tondũ moko manyu nĩ mathahĩtio nĩ thakame

Nacio ciara cianyu igathahio nĩ waganu.

Mĩromo yanyu yarĩtie ndeto cia maheeni, naruo rũrĩmĩ rwanyu rũkang‘ung‘ua ndeto itarĩ cia
ũthingu.

1376




 4 Gũtirĩ mũndũ wanagĩrĩra ageeta ũthingu,

Na gũtirĩ mũndũ ũthiaga igooti-inĩ arĩ na ũhoro wa ma.

Mehokaga maũndũ matarĩ kĩene na makaria maũndũ ma tũhũ.

Mohaga nda ya thĩna na magaciara maũndũ moru.

5 Matũrĩkagia matumbĩ ma ndarabubwa,

Na makogotha rũrenda rwa mbũmbũĩ.

Mũndũ ũrĩa ũngĩrĩa matumbĩ macio mao no gũkua angĩkua,

Na itumbĩ rĩrĩa rĩatũrĩkio riumaga o ndarabubwa.

6 Nenda ciao itingĩhũthĩka ta nguo,

O na kana mehumbĩre na kĩrĩa mathondekete na moko mao.

Wĩra wao nĩ wĩra wa waganu,

Na ciĩko cia ũhinya nĩcio irĩ moko-inĩ mao.

7 Magũrũ mao mateng‘eraga gwĩka ũũru,

Na makahang'ahang'a nĩguo magaite thakame ĩtehĩtie.

Meciria mao nĩ meciria ma waganu;

Njĩra-inĩ ciao matigaga o ũniinani na mwanangĩko.

8 Njĩra ya thayũ matirĩ mamĩmenya,

Na mĩthiĩre-inĩ yao gũtikoragwo na matua ma cira marũngĩrĩru.

Nĩ kuogomia mogometie njĩra ciao;

Gũtirĩ mũndũ ũgeraga thĩinĩ wacio ũkaamenya ũhoro wa thayũ.

9 Nĩkĩo matua ma cira marũngĩrĩru makoragwo kũraihu mũno na ithuĩ,

Na ũthingu ndũtũkinyagĩra.

Tũikaraga tũgĩethaga ũtheri, no atĩrĩ, nduma nĩyo ĩkoragwo kuo;

Tũikaraga twĩrĩgĩrĩire ũtheri, no tũthiaga na mbere kũgerera nduma-inĩ ndumanu.

10 Tũhambataga tũgĩetha rũthingo ta andũ atumumu;

1377


O ta andũ matarĩ maitho tũikaraga tũkĩhambataga.

Tũhĩngagwo riua rĩ thaa thita o ta kwĩna mairia:

Tũgaikara kũndũ gũthamĩtwo gũgakira ihoru o ta andũ akuũ.

11 Ithuothe tũikaraga tũkĩraramaga o ta nduba

Na gũcakaya na kamũgambo gaceke ta ndutura.

Tũcaragĩrĩria matua marũngĩrĩru, no tũtikĩonaga;

Tũgethana na ũhonokio, no ũkoragwo haraihu mũno na ithuĩ.

12 Tondũ ũremi witũ nĩ ũingĩhĩte mũno mbere yaku;

Mehia maitũ nĩ marutaga ũira ũtwĩgiĩ.

Nĩ gũkorũo wagarari witũ wa Watho ũrĩ hamwe na ithuĩ;

Na nĩ tũguũkĩirwo wega mahĩtia maitũ.

13 Tũgakĩagarara Watho na tũgakaana Yahweh;

tũgakĩhũgũkĩra Kĩhoti witũ tũgatigana nake.

Nĩ twarĩtie ndeto cia kũhinyanĩrĩria na cia ũregenyũki;

Tũkoha mahu maciaraga o maheeni na tũkang‘ung‘ua ciugo cia maheeni ngoro-inĩ.

14 Itua rĩrũngĩrĩru narĩo rĩkagirĩrĩrio rĩkaingatwo,

Naguo ũthingu ũkarũgama handũ haraya;

Tondũ ũhoro wa ma nĩ ũhĩngĩtwo ũkagũa kĩhaaro-inĩ kĩa mũingĩ,

Na ũndũ ũrĩa mũrũngĩrĩru ũkaremwo kũingĩra.

15 Ũhoro wa ma ndũroneka kuo,

Na mũndũ ũrĩa wĩthemaga ũũru nĩ ta kwĩneana eneanaga kwĩ ndĩa nyama.

Yahweh nĩ oonire ũndũ ũcio na akĩigua ũũru,

Tondũ gũtiarĩ na matua marũngĩrĩru.

16 Akĩona atĩ gũtiarĩ na mũndũ,

Na akĩmaka tondũ gũtiarĩ na wa gũthaithanĩrĩra.

1378


Kwoguo guoko gwake we mwene gũkĩrehe ũhonokio,

Na ũthingu wake we mwene ũkĩmũtiirĩrĩra.

17 Agĩkĩĩhumba ũthingu o ta gako ga kũgitĩra gĩthũri,

Na gĩtukũ kĩa ũhonokio mũtwe-inĩ wake.

Akĩĩhumba nguo cia kũrĩhanĩria ikorũo irĩ itonyo rĩake,

Na akĩĩrigita kĩyo o ta arĩ nguo ĩrĩa ndaya ya mbaara.

18 Amarĩhaga kũringana na maũndũ marĩa mekĩte:

Arĩa makararanagia nake amarĩhe na mang'ũrĩ make, thũ ciake acigere ngero erĩhĩrie.

Nacio hũgũrũrũ cia iria acigere ngero ĩrĩ ĩrĩhi rĩacio.

19 Kuuma ithũĩro nĩ mageetigĩra rĩĩtwa rĩa Yahweh

Na kuuma irathĩro rĩa riũa metigĩre riri wake,

Nĩ gũkorũo agooka o ta karũũĩ kaihũru gathererete na ihenya mũno, kahurumũrĩtwo nĩ Roho wa
Yahweh.

20 ―Nake Mũkũũri nĩ agooka akinye Zayuni,

Oke kũrĩ arĩa matiganĩte na mehia mao a nyũmba ya Jakubu,‖ ũguo nĩguo Yahweh oigĩte.

21 ―Ha ũhoro wakwa-rĩ, gĩkĩ nĩkĩo kĩrĩkanĩro gĩakwa hamwe nao,‖ ũguo nĩguo Yahweh oigĩte.
―Roho wakwa ũrĩa ũrĩ igũrũ rĩaku o na ciugo ciakwa iria njĩkĩrĩte kanua-inĩ gaku—itikeeherio
kanua-inĩ gaku, kanua-inĩ ga ciana ciaku, kana kanua-inĩ ga ciana cia ciana ciaku, kuuma rĩu
nginya tene na tene,‖ ũguo nĩguo Yahweh oigĩte.

ISAIYA 60

1 ―Arahũka wee, caangarara, nĩ gũkorũo ũtheri wa gũgũtherera nĩ ũũkĩte.

Riri wa Yahweh ũkaratha ta riua ũkwarĩire.

2 Tondũ rĩrĩ! Nduma nĩ ĩkũhumbĩra thĩ

Na nduma ndumanu ĩhumbĩre ndũrĩrĩ;

Ĩndĩ Yahweh nĩ egũkwarĩra,

1379




Naguo riri wake nĩ ũkuoneka igũrũ rĩaku.

3 Ndũrĩrĩ nĩ igokaga harĩ ũtheri waku

Nao athamaki makinye harĩ kũrĩa ũcangararĩte ta riua rĩkĩratha.

4 Tiira maitho maku na ũrore mĩena yothe!

Othe nĩ macokanĩrĩirio; maroka kũrĩ wee.

Ariũ aku no maroka moimĩte kũraya,

Na aarĩ aku maroka manyitĩrĩirũo njohero.

5 Hĩndĩ ĩyo nĩ ũkeyonera na ũcangarare,

Nayo ngoro yaku ĩtumatume na ĩiyũrĩrĩrũo,

Tondũ ũtonga wa iria nĩ ũkerekerio harĩ wee;

Indo cia ndũrĩrĩ nĩ ikarehwo kũrĩ wee.

6 Ndũũru nyingĩ mũno cia ngamĩra nĩ ikaiyũra bũrũri waku,

Njaũ cia njamba cia ngamĩra kuuma Midiani na Efa.

Andũ othe kuuma Sheba nĩ magooka;

Magooka makuuĩte thahabu na ũbani.

Na moke makiumbũraga ngumo cia Yahweh.

7 Ndũũru ciothe cia mbũri cia Kedari nĩ igaacokanĩrĩrio harĩ wee.

Ndũrũme cia Nebaiothu nĩ igaagũtungatĩra.

Igooka kĩgongona-inĩ gĩakwa ciĩtĩkĩrĩkĩte,

Na niĩ nĩ ngaathakaria nyũmba yakwa ĩrĩa ĩrĩ riri.

8 Nĩa aya marathiĩ mombũkĩte ta matu,

O ta ndutura cierekeire tũnyũmba-inĩ twacio?

9 Nĩ gũkorũo hũgũrũrũ cia iria nĩ cinjĩrĩgĩrĩire;

Meri cia Tarishishi nĩcio itongoretie,

Kũrehe ariũ aku kuuma kũndũ kũraya,

1380


Hamwe na betha ciao na thahabu ciao,

Kũrĩ rĩĩtwa rĩa Yahweh Kĩhoti waku na kũrĩ Ũrĩa Mwamũre wa Isiraeli,

Tondũ nĩ akũhumbĩte riri.

10 Andũ a kũngĩ nĩ magaaka thingo ciaku,

Nao athamaki ao magũtungatĩre,

Nĩ gũkorũo nĩ ũndũ wa marakara makwa nĩ ndakũhũũrire,

No nĩ ngaigua wega, rĩrĩa ngakũiguĩra tha.

11 Ihingo ciaku igaaikaraga ihingũrĩtwo hingo ciothe;

Itikahingwo mũthenya kana ũtukũ,

Nĩgetha ũreherũo ũtonga wa ndũrĩrĩ,

Nao athamaki ao makorwo marũrũnganĩte mũtongoro.

12 Nĩ gũkorũo rũrĩrĩ o ruothe na ũthamaki o wothe ũrĩa ũtagaagũtungatĩra nĩ ũkahuka,

Nacio ndũrĩrĩ icio nĩ ikaanangwo biũ.

13 Riri wa Lebanoni nĩ ũgooka harĩ wee,

Mũtĩ wa mũthengera, wa mũbinde, na wa mũthithinda ĩrĩ hamwe,

Nĩguo ĩthakarie handũ hakwa harĩa hamũre.

Nĩ ngaatũma handũ hau ha magũrũ makwa hagĩe na riri.

14 Ariũ a arĩa maakũhinyĩrĩirie nĩ magooka na mainamĩrĩre mbere yaku;

Arĩa othe makwagagĩra gĩtĩo no mũhaka magaakũinamĩrĩra maturumithie mĩtwe makinya-inĩ
maku,

Na magwĩte Itũũra rĩa Yahweh,

Zayuni ya Ũrĩa Mwamũre wa Isiraeli.

15 Ithenya rĩa gũkorũo ũtiganĩirio na ũmenetwo, hatarĩ mũndũ ũragũtuĩkanĩria,

Nĩ ngaagũtua kĩhumo kĩa mwĩraho tene na tene,

Na ũtuĩke kĩhumo gĩa gĩkeno njiarũa-inĩ ciothe.

1381


16 Na nĩ ũkaanyua iria rĩa ndũrĩrĩ ũrĩnine,

Na ũkame nyondo cia athamaki.

Na hatarĩ nganja nĩ ũkaamenya atĩ niĩ, Yahweh, nĩ niĩ Mũhonokia waku,o niĩ Mũkũri waku, nĩ niĩ
Kĩhoti wa Jakubu.

17 Ithenya rĩa gĩcango ngaarehe thahabu,

Na ithenya rĩa kĩgera ngaarehe betha,

Ithenya rĩa mbaũ, gĩcango

Na ithenya rĩa mahiga, kĩgera;

Na nĩ ngaamũra thayũ ũtuĩke arori aku

Naguo ũthingu ũtuĩke atuanĩri cira aku.

18 Gũtirĩ hĩndĩ gũgaacoka kũiguo maũndũ ma ũhinya rĩngĩ bũrũri-inĩ waku,

Kana mwanangĩko o na kũniinwo, thĩinĩ wa mĩhaka yaku.

Na nĩ ũgeeta thingo ciaku Ũhonokio na ihingo ciaku ũciĩte Ũkũmio.

19 Nĩ gũkorũo riũa rĩtigaacoka gũtuĩka ũtheri waku mũthenya,

O na kana gũcangarara kwa mweri gũkũhe ũtheri,

Tondũ Yahweh nĩ agaatuĩka ũtheri wa tene na tene harĩ wee,

Na Kĩhoti waku atuĩke ũthaka waku.

20 Riũa rĩaku rĩtigaacoka gũthũa,

O na mweri waku ndũkaabuĩria,

Nĩ ũndũ Yahweh nĩ agaatuĩka ũtheri wa tene na tene harĩ wee,

Namo matukũ ma gũcakaya gwaku makorũo mathirĩte.

21 Nao andũ aku, marĩ othe magaakorũo marĩ athingu;

Nĩ makaagaya thĩ tene na tene.

Acio nĩ thuuna ĩrĩa ndahandire,

1382



Wĩra wa moko makwa, nĩgetha niĩ ng‘emio.

22 Ũrĩa mũnini agaatuĩka andũ ngiri

Nayo nyũmba nyinyi ĩtuĩke rũrĩrĩ rũrĩ hinya.

Niĩ mwene, Yahweh, nĩ niĩ ngaahĩka ũndũ ũcio ihinda rĩaguo rĩakinya.‖

ISAIYA 61

1 Roho wa Mwathi Yahweh ũrĩ igũrũ rĩakwa,

Tondũ Yahweh nĩ aanjitĩrĩirie maguta nĩguo hunjie ũhoro mwega kũrĩ arĩa ahooreri.

Agakĩndũma nĩguo njohe nguraro cia arĩa athuthĩku ngoro,

Nĩguo nganĩrĩre ũhoro wĩgiĩ kũohorwo kwa arĩa manyitĩtwo mĩgwate,

Na ũhoro wĩgiĩ kũhingũrĩrwo kwa andũ arĩa na mĩkanda mohetwo njera.

2 Hunjie ũhoro wĩgiĩ mwaka ũrĩa mwĩtĩkĩrĩku wa Yahweh,

Na ũhoro wĩgiĩ mũthenya wa kwĩrĩhĩria wa Kĩhoti witũ,

Na nyũmĩrĩrie arĩa othe maracakaya,

3 Arĩa othe maracakaya nĩ ũndũ wa Zayuni ndĩmaigĩre gĩathĩ gĩake,

Ndĩmagemie ithenya rĩa mũhu,

Ithenya rĩa gũcakaya ndĩmaitĩrĩrie maguta ma gĩkeno,

Ndĩmahumbe nguo ya ũgooci ithenya rĩa kĩeha.

Na nĩ mageetwo mĩtĩ ya ũthingu, mũtĩ ũhandĩtwo nĩ Yahweh, nĩguo ahumbwo riri.

4 Nĩ magaaka rĩngĩ maganjo ma tene;

Na mariũkie kũndũ kũrĩa gũtũire kũrĩ gũtiganĩrie

Na nĩ magaacokia matũũra marĩa manangĩku,

Kũndũ kũrĩa gũtũire kũrĩ gũtiganĩrie njiarũa na njiarũa.

5 ―Ageni nĩ makaarũgama na marĩithie ndũũru cianyu cia mbũri,

1383




Na andũ a kũngĩ nĩ magaatuĩka arĩmi anyu na aruti anyu a wĩra wa gũceha mĩthabibũ.

6 No inyuĩ mũgeetwo athĩnjĩri-Yahweh;

Makaamwĩtaga ndungata cia Kĩhoti witũ.

Nĩ mũkaarĩaga hinya wa ndũrĩrĩ,

Na nĩ mũkerahaga na riri wacio.

7 Ithenya rĩa gĩconoko kĩanyu, makaagĩa na igai rita rĩa keri,

Kuoguo makeegwatĩra igai rita rĩa keri bũrũri-inĩ wao.

Makĩĩgĩre na gĩkeno gĩa tene na tene.

8 Nĩ gũkorũo niĩ Yahweh, nĩ nyendete matua Marũngĩrĩru;

Nĩ thũire ũtunyani atĩ nĩguo ndutĩrwo mahaki ma njino.

Nĩ ngamahe ngerenwa yao na ma,

Na ndĩkanĩre nao kĩrĩkanĩro gĩa gũtũũra tene na tene.

9 Mbeũ yao nĩ ĩkaagĩa igweta ndũrĩrĩ-inĩ,

Nacio ciana ciao imenyeke gatagatĩ-inĩ ka ikundi cia andũ.

Arĩa othe makaamona nĩ makamakũranaga,

Mamenye atĩ nĩo mbeũ ĩrĩa Yahweh arathimĩte.‖

10 Nĩ ngũkena mũno nĩ ũndũ wa Yahweh.

Ngoro yakwa nĩ ĩgũcanjamũka nĩ ũndũ wa Kĩhoti wakwa.

Nĩ gũkorũo nĩ aahumbĩte nguo cia ũhonokio;

Nĩ aahumbĩte kanjũ ya ũthingu,

O ta ũrĩa mũhikania egemagia na mathaga,

Na o ta ũrĩa mũhiki egemagia na tũhiga twake twa goro.

11 Nĩ gũkorũo o ta ũrĩa thĩ ĩthunduraga

Na o ta ũrĩa mũgũnda ũtũmaga kĩrĩa kĩhandĩtwo kuo gĩthundũke,

Ũguo no taguo Mwathi Yahweh

1384


atũmaga ũthingu na ũgooci ithundũke, o ndũrĩrĩ ciothe ikĩyonagĩra na maitho.

ISAIYA 62

1 Nĩ ũndũ wa Zayuni-rĩ, ndigũikara ngirĩte,

Na nĩ ũndũ wa Yahrushalayim ndikwaga kwaria

Nginya rĩrĩa ũthingu ũgacangarara o ta ũtheri mũnene

Na ũhonokio wake wakane o ta tawa.

2 ―Ndũrĩrĩ nĩ ikoona ũthingu waku,

Nao athamaki othe mone riri waku.

Na nĩ ũgeetagwo na rĩĩtwa rĩerũ,

Rĩrĩa rĩkaaheanwo nĩ kanua ka Yahweh we mwene.

3 Ũgaatuĩka thũmbĩ ya ũgemu guoko-inĩ kwa Yahweh,

Ũtuĩke kĩraũni kĩa ũthamaki rũhĩ-inĩ rwa Kĩhoti waku.

4 Ndũgaacoka gwĩtwo rĩngĩ Mũriganĩru,

Na bũrũri waku ndũgaacoka gwĩtwo Mũtiganĩrie.

Ĩndĩ wee ũgeetagwo Hephiziba

Naguo bũrũri waku ũgeetagwo Beulah.

Nĩ gũkorũo Yahweh nĩ agaakenio nĩwe,

Na bũrũri waku nĩ ũkahikio.

5 Tondũ o ta ũrĩa mwanake ahikagia mũirĩtu gathirange,

Nĩguo ariũ aku magaakũhikia.

O ta ũrĩa mũhikania akenagĩra mũhiki-rĩ,

Kĩhoti waku nĩguo agaagũkenera.

6 Atĩrĩrĩ wee Yahrushalayim, nĩ njigĩte arangĩri thingo-inĩ ciaku igũrũ.

1385




Hingo ciothe, mũthenya wothe na ũtukũ wothe matiagĩrĩirũo gũkira.

Inyuĩ mũgwetaga Yahweh-rĩ,

mũtigakire,

7 Na mũtikareke ahurũke nginya rĩrĩa agaatũma Yahrushalayim ĩĩhande wega,

Nginya rĩrĩa akaamĩtua kĩndũ gĩa kũgoocwo nĩ thĩ.‖

8 Yahweh nĩ ehĩtĩte mwĩhĩtwa na guoko gwake kwa ũrĩo, guoko gwake kũrĩa kũrĩ hinya,
akoiga:

―Ndirĩ hĩndĩ ĩngĩ ngaaneana ngano yaku ĩtuĩke irio cia thũ ciaku,

Kana andũ a kũngĩ manyue ndibei yaku, ĩrĩa wee ũnogeire.

9 No arĩa magaacokanagĩrĩria ngano nĩo makaamĩrĩaga na nĩ makaagooca Yahweh;

Na arĩa magaacokanagĩrĩria ndibei nĩo makaamĩnyuaga marĩ thĩinĩ wa nja ciakwa iria nyamũre.‖

10 Tonyai thĩiniĩ! Tonyerai ihingo-inĩ.

Thondekai njĩra ya kũgererũo nĩ andũ.

Akai, akai barabara nene.

Eheriai mahiga thĩinĩ wayo.

Handai kĩmenyithia nĩ ũndũ wa ikundi cia andũ.

11 Na rĩrĩ, Yahweh nĩ amenyithanĩtie nginya ituri-inĩ cia thĩ akoiga:

―Ĩra mwarĩ wa Zayuni ũũ;

‗Takĩrore Wĩyonere! Ũhonokio waku nĩ ũroka.

Onee!

Ngerenwa yake arĩ nayo,

Naguo mũcara ũrĩa arĩhaga e naguo.‘‖

12 Na nĩ makameetaga ũũ: Andũ Amũre, Arĩa Akũũre a Yahweh.

Na wee ũgeetagwo Itũra rĩrĩa Rĩendeku, no ti Itũũra Iriganĩru.

1386



ISAIYA 63

1 Ũyũ nũũ ũroka oimĩte Edomu,

Oimĩte Bozira ehumbĩte nguo irĩ na marangi makengu,

Ũyũ wĩkĩrĩte nguo cia gĩtĩo,

Ahiũhĩte na hinya wake mũingĩ?

―Nĩ niĩ, Ũrĩa waragia na ũthingu,

O we Ũrĩa ũrĩ hinya mũingĩ wa kũhonokania.‖

2 Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte nguo ciaku itunĩhe,

Na nĩ kĩĩ gĩtũmĩte nguo ciaku ihaane ta cia mũndũ ũrĩ kĩhihĩro-inĩ kĩa ndibei?

3 ―Nginyangĩte thabibũ kĩhihĩro-inĩ kĩa ndibei ndĩ wiki.

Gũtirĩ mũndũ kuuma harĩ ikundi cia andũ ũrarĩ hamwe na niĩ.

Ngaamakinyanga ndĩ na marakara,

Na ngaikara o ngĩmakinyangaga na mang‘ũrĩ.

Nguo ciakwa ikaminjũkĩrũo nĩ thakame yao,

Na nguo ciakwa ciothe igĩe na marooro.

4 Nĩ gũkorũo mũthenya wa kũrĩhanĩria ũrĩ ngoro-inĩ yakwa,

Naguo mwaka wa andũ akwa arĩa akũũre nĩ mũkinyu.

5 Ndaroorire, ĩndĩ ndionire mũndũ wa kũndeithia;

Ngĩmaka tondũ gũtirĩ mũndũ werutĩire kũndeithia.

Nĩ ũndũ ũcio guoko gwakwa gũkĩndehera ũhonokio,

Namo marakara makwa makĩndiirĩrĩra.

6 Ngarangĩrĩria ikundi cia andũ na marakara makwa,

Ngatũma marĩĩo nĩ matũkũya makwa.

Na ngaharũrũkia hinya wao ndĩũbacanie thĩ.‖

1387



 7 Nĩ ngagweta ciĩko cia Yahweh cia wendo na ũtugi wake,

Ciĩko cia gũkumio cia Yahweh,

Nĩ ũndũ wa maũndũ mothe marĩa Yahweh atwĩkĩire,

Maũndũ mothe mega marĩa ekĩire nyũmba ya Isiraeli,

Kũringana na tha ciake na wendo wake mũnene wa ũtugi.

8 Nĩ gũkorũo ooigire atĩrĩ: ―Aya nĩ andũ akwa, ciana citangĩhenania.‖

Nĩ ũndũ ũcio agĩtuĩka Mũhonokia wao.

9 Hĩndĩ ya mĩtangĩko yao yothe nĩ aatangĩkaga.

Nake mũraika wake we mwene akĩmahonokia.

Akĩmakũũra nĩ ũndũ wa ũrĩa amendete na akamacaĩra,

Na akĩmoya na igũrũ na akĩmakuua matukũ-inĩ mothe ma tene.

10 No nĩ maregenyũkire na makĩiguithia Roho wake Mwamũre ũũru.

Nake akĩgarũrũka agĩtuĩka thũ yao,

Na akĩmokĩrĩra.

11 Na akĩririkana matukũ ma tene,

Matukũ ma Musa ndungata yake makĩũria atĩrĩ:

―Arĩ kũ Ũrĩa wamagereirie iria-inĩ na arĩithi a rũũru rwake?

Arĩ kũ Ũrĩa wamũheire roho Wake Mwamũre,

12 Ũrĩa warekire guoko Gwake kũrĩ riri gũthiĩ hamwe na guoko kwa ũrĩo kwa Musa,

Ũrĩa wagayanirie maĩ mbere yao

Nĩguo egĩĩre na rĩĩtwa rĩa gũtũũra tene na tene,

13 Ũrĩa watũmire matuĩkanĩrie maĩ-inĩ mariku,

Nĩgetha mathiĩ matekũhĩngĩka,

O ta mbarathi ĩrĩ bũrũri mwaraganu?

14 O ta ũrĩa mahiũ mahurũkaga maikũrũka mũkuru-inĩ mwaraganu,

1388


Roho wa Yahweh nĩ watũmire magĩe na ũhurũko.‖

Ũguo nĩguo wee watongoririe andũ aku,

Nĩgetha wĩgĩĩre rĩĩtwa rĩrĩ na riri.

15 Rora ũrĩ kũu igũrũ wĩyonere

Ũrĩ kũu gwaku gũtũũgĩrĩte kũrĩ na wĩyamũrĩri na riri.

Kĩyo gĩaku na hinya irĩ kũ?

Na ũrĩa wee wahĩahĩaga kuonania ũcayanĩri waku na tha ciaku?

Nĩ igirĩrĩirio gũkinya harĩ niĩ?

16 Nĩ gũkorũo wee nĩwe Ithe witũ;

O na gũtuĩka Iburahimu no akorũo atatũĩ,

Na Isiraeli no age gũtũmenya,

Wee Yahweh, nĩwe Ithe witũ,

Mũkũũri witũ. Rĩĩtwa rĩaku rĩtũrĩĩte kuo kuuma o tene.

17 Wũũi Yahweh, ũtũmĩte tũũre njĩra-inĩ ciaku nĩkĩ?

Wĩtĩkagĩria tũũmie ngoro citũ nĩkĩ, nginya tũkaga gũgwĩtigĩra?

Coka nĩ ũndũ wa ndungata ciaku,

O acio mĩhĩrĩga ya igai rĩaku.

18 Andũ aku arĩa amũre nĩ meegwatĩire kũndũ kũu ihinda inyinyi.

Thũ citũ nĩ irangĩrĩirie handũ haku harĩa hamũre.

19 Na ithuĩ tũtuĩkĩte ta andũ matarĩ mathwo niwe, o ta andu matarĩ metanio na Rĩĩtwa Rĩaku.

ISAIYA 64

1 Na arĩ korũo nĩ ũtembũrĩte igũrũ na ũgaikũrũka gũkũ thĩ,

Nacio irĩma ithingithĩre hau ũrĩ,

1389




 2 O ta ũrĩa mwaki ũcinaga mahuti,

Na mwaki ũgatũma maĩ matherũke, itũme rĩĩtwa rĩaku rĩmenyeke harĩ thũ ciaku,

Nĩguo ndũrĩrĩ cinaine irĩ mbere yaku!

3 Rĩrĩa wekire maũndũ ma magegania marĩa tũteerĩgĩrĩire-rĩ,

Waikũrũkire, nacio irĩma igĩthingithĩra mbere-inĩ yaku.

4 Tondũ kuuma o tene gũtirĩ andũ marĩ maigua, kana gũtũ kũrĩ gweciiria gũkamenya ũndũ
tocio,

O na gũtirĩ riitho rĩrĩ rĩona Kĩhoti ũngĩ ũhana tawe,

Ũrĩa ũhingagĩria maũndũ arĩa mamwetagĩrĩra

5 Nĩ ũrĩcemanagia na ũrĩa ũkenaga na agekaga maũndũ ma ũthingu,

O ũcio ũkũririkanaga njĩra-inĩ ciaku.

Onee, nĩ warakarire rĩrĩa twehirie twĩ njĩra-inĩ ciaku ihinda iraya.

Hihi rĩu nĩ twagĩrĩire kũhonokio?

6 Na ithuothe tũtuĩkĩte o ta mũndũ wĩ thahu,

Nacio ciĩko citũ ciothe cia ũthingu itariĩ o ta matangari mena gĩkoo.

Ithuothe tũkaahooha o ta ithangũ,

Namo mehia maitũ matũkuĩte o ta rũhuho.

7 Gũtirĩ mũndũ o na ũmwe ũkayagĩra rĩĩtwa rĩaku,

Gũtirĩ o na ũmwe wĩnyagunyagia okĩre akwĩgwatĩre,

Nĩ gũkorũo nĩ ũtũhithĩte ũthiũ waku,

Na ũgatũng'ũria nĩ tondũ wa mehia maitũ.

8 No rĩu Yahweh wee nĩwe Ithe witũ.

Ithuĩ tũrĩ rĩũmba, nawe nĩwe Mũũmbi witũ;

Ithuothe tũrĩ wĩra wa guoko gwaku.

9 Ndũgatũkũye mũno, wee Yahweh,

1390


Na ndũkaririkane mahĩtia maitũ tene nginya tene.

Twagũthaitha ũtũrore, wone atĩ ithuothe tũrĩ andũ aku.

10 Matũũra maku marĩa mamũre matuĩkĩte werũ.

Zayuni ĩtuĩkĩte werũ,

Yahrushalayim ĩgatuĩka kũndũ gũtiganĩrie gũgakira ihooru.

11 Nyũmba itũ ĩrĩa thaka nyamũre,

Ĩrĩa maithe maitũ ma tene maakũgoocagĩra,

Nĩ ĩcinĩtwo na mwaki.

Nacio indo iria ciothe twendete ituĩkĩte mwanangĩko.

12 Wee ũkĩrorereria maũndũ macio moothe-rĩ, hihi wee Yahweh ũgũthiĩ o na mbere kwĩgirĩrĩria?

Hihi ũgũthiĩ o na mbere gũkira na ũtũhinyĩrĩrie makĩria?

ISAIYA 65

1 ―Nĩ njĩtĩkĩrĩte gũcario nĩ arĩa matarĩ moria ũhoro wakwa;

Nĩ ndonirwo, no ti nĩ arĩa manjethaga.

Ngiuga atĩrĩ, ‗Niĩ ũyũ haha! Niĩ ũyũ haha!‘ Kũrĩ rũrĩrĩ rũtakayagĩra rĩĩtwa rĩakwa.

2 Ndindaga ndambũrũkĩtie moko makwa mũthenya wothe harĩ andũ ang'athia,

Acio mathiaga na mĩthiĩre ĩtarĩ mĩega

Makarũmĩrĩra meciria mao ene;

3 Acio mekagaga maũndũ ma kũnjũgita o ũthiũ-inĩ wakwa hingo ciothe,

Makarutĩra magongona mĩgũnda-inĩ na magacinĩra ũbumba igũrũ rĩa magongona ma maturubarĩ.

4 Maikaraga thĩ mbĩrĩra-inĩ,

Na ũtukũ makaraara kũndũ gwa thiri,

Acio marĩaga nyama cia ngũrũe,

1391




Na thubu wa indo irĩ mũgiro ũrĩ nyũngũ-inĩ ciao.

5 Makoiga atĩrĩ, ‗Wĩikarie; ndũkanguhĩrĩrie,

Tondũ niĩ ndĩ mwamũre harĩ we!‘

Andũ aya nĩ ndogo maniũrũ-inĩ makwa, nĩ mwaki wakanaga mũthenya wothe.

6 Na rĩrĩ, nĩ kwandĩke mbere yakwa;

Ndikirĩĩte,

No nĩ ngaamarĩha,

Ngaamarĩha o ithũri-inĩ ciao.

7 Nĩ ũndũ wa mahĩtia mao, o hamwe na mahĩtia ma maithe mao ,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga

―Tondũ nĩ macinĩire ũbumba irĩma-inĩ,

Na makĩĩnyararĩra ithũngũri-inĩ. Na ngamathukĩra ciĩko ciao cia hau kabere o gĩthũri-inĩ kiao.

8 Yahweh ekuuga ũũ:

―O ta hĩndĩ ĩrĩa ndibei ya mũhihano yonekaga kĩmanjĩka-inĩ gĩa thabibũ

Nake mũndũ akoiga atĩrĩ, ‗Ndũgagĩthũkie! tondũ harĩ na kĩrathimo thĩinĩ wakĩo!‘

No taguo ngeeka nĩ ũndũ wa ndungata ciakwa;

Ndigaciniina ciothe.

9 Nĩ ngamerithia mbegũ kuuma thĩinĩ wa Jakubu

Na thĩinĩ wa Yahuda ndute ũrĩa ũkegwatĩra irĩma ciakwa irĩ igai rĩake;

Na andu akwa arĩa thuurĩte nĩo magaacigaya,

Na ndungata ciakwa nacio itũre kuo.

10 Sharoni gũgaatuĩka kĩanda gĩa kũrĩithio ng‘ondu,

Naguo Mũkuru wa Akori ũtuĩke kũndũ gwa gũkomagwo nĩ ndũũru cia ng‘ombe, nĩ ũndũ wa
andũ akwa arĩa matũire manjaragia.

11 Ĩndĩ mũrĩ amwe a arĩa matiganagĩria Yahweh,

1392



Arĩa mariganagĩrũo nĩ kĩrĩma gĩakwa kĩamũre,

Arĩa mahaaragĩria metha nĩ ũndũ wa hoti Gadi,

Na arĩa maiyũragia ikombe ndibei ndukanie nĩ ũndũ wa hoti Meni.

12 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, ngaamwathĩrĩra rũhiũ rwa njora,

Na inyuĩ inyuothe mũkaainamĩrĩra thĩ nĩguo mũũragwo,

Tondũ ndetanire, no mũtietĩkire,

Ngĩaria, no mũtiathikĩrĩirie;

Mwathiire o na mbere gwĩka maũndũ moru maitho-inĩ makwa,

Na mũgĩthuura maũndũ marĩa mataangenagia.‖

13 Nĩ ũndũ ũcio, ũũ nĩguo Mwathi Yahweh oigĩte:

―Oneei, ndungata ciakwa nĩ irĩaga, no inyuĩ mũikaraga mũrĩ ahũtu!

Wĩrorerei! ndungata ciakwa nĩ inyuaga, no inyuĩ mũikaraga mũrĩ anyotu!

Ta kĩrorerei! Ndungata ciakwa nĩ icanjamũkaga, no inyuĩ nĩ mũgaconoka!

14 Toonei, ndungata ciakwa icanjamũkĩte nĩ ũndũ wa ngoro kũgĩa na gĩkeno,

Ĩndĩ inyuĩ nĩ mũkarĩra nĩ ũndũ wa ruo rwa ngoro

Na mũcakae nĩ ũndũ wa gũkua ngoro.

15 Na nĩ mũgaatiga rĩĩtwa nao arĩa thuurĩte makaarĩhũthagĩra rĩhaana ta kĩrumi,

Nĩgũkorwo Mwathi Yahweh nĩ akaamũũraga,

No ndungata ciake we mwene aciĩte na rĩĩtwa rĩngĩ;

16 Nĩgetha ũrĩa wothe ũgeecarĩria kĩrathimo thĩinĩ wa thĩ,

akerathimithia na Kĩhoti wa ũhoro wa ma.

Nake ũrĩa wothe ũkeehĩta mwĩhĩtwa

thĩinĩ wa thĩ

Akeehĩta na rĩĩtwa rĩa Kĩhoti wa ũhoro wa ma,

1393



Tondũ mĩtangĩko ya hau kabere nĩ ĩkaariganĩra;

Nĩ ĩkaahithwo kuuma maitho-inĩ makwa.

17 Na tarora wone! Nĩ kũũmba ngũũmba igũrũ rĩerũ na thĩ njerũ;

Na icio cia hau kabere itikaaririkanwo,

O na kana irũmbũiyo.

18 Nĩ ũndũ ũcio canjamũkai na mũtũũre mũkenete nĩ ũndũ wa kĩrĩa ndĩromba.

Tarorai muone! Ndĩromba Yahrushalayim ĩtuĩke ya gũkenagĩrwo

Na andũ a kuo matuĩke a gũkenania.

19 Na nĩ ngaakenera Yahrushalayim na njanjamũke nĩ ũndũ wa andũ akwa;

Gũtirĩ hĩndĩ ĩngĩ thĩinĩ wayo gũkaiguĩka mũgambo wa kĩrĩro kana mũcaayo wa mĩtangĩko.‖

20 ―Kũndũ kũu gũtigaacoka rĩngĩ gũkorũo na kaana gegũikara o matukũ manini,

Kana mũthuri mũkũrũ ũkwaga kũnina matukũ make mothe.

Tondũ mũndũ ũrĩa ũgaakua arĩ na mĩaka igana akoonagwo ahaana o ta kahĩĩ kanini,

No ũrĩa mwĩhia o na arĩ na ũkũrũ wa mĩaka igana akoonagwo e mũndũ mũnyarare.

21 Na nĩ magaaka nyũmba na macitũũre,

Na mahande mĩgũnda ya mĩthabibũ na marĩe maciaro mayo.

22 Matigaaka nyũmba itũũrũo nĩ angĩ,

O na kana mahande icoke irĩo nĩ andũ angĩ.

Nĩ gũkorũo matukũ ma andũ akwa magaakorũo matariĩ ta matukũ ma mũtĩ,

nao andũ akwa arĩa athuure magakũraga magatigaga wĩra wa moko mao ũrĩ o ho.

23 Matikenogagia tũhũ,

O na kana maciare ciana itangĩkage,

tondũ acio nĩ mbeũ ya andũ arathime nĩ Yahweh,

O hamwe na njiarũa ciao.

24 O na matetanĩte, nĩ ngaamacokeria;

1394


O makĩaragia, nĩ ngaamaigua.

25 Njũi na kagondu ikaarĩaga hamwe,

Mũrũthi ũkaarĩaga nyeki o ta ndegwa,

Nacio irio cia nyoka igaakorũo irĩ tĩri.

Itikageranaga ngero o na kana irehe mwanangĩko o wothe kĩrĩma-inĩ gĩakwa kĩamũre,‖ ũguo
nĩguo Yahweh oigĩte.

ISAIYA 66

1 Ũũ nĩguo Yahweh ekuuga:

―Igũrũ nĩrĩo gĩtĩ gĩakwa kĩa ũnene, nayo thĩ nĩyo gaturũa ka magũrũ makwa.

Ĩkĩrĩ ha nyũmba ĩrĩa mũngĩnjakĩra,

Naho handũ hakwa ha kũhurũka nĩ ha?‖

2 ―Guoko gwakwa mwene nĩkuo gwathondekire indo icio ciothe,

Na ũguo nĩguo gwathiire ciothe igĩkorũo kuo,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

―Mũndũ ũrĩa ngũcaria nĩ ũyũ,

Ũrĩa mwĩnyihia na ũrĩ na roho mũthuthĩku na ũinainaga nĩ ũndũ wa kiugo gĩakwa.

3 Mũndũ ũrĩa ũrathĩnja ndegwa ahaana o ta ũrĩa ũũragaga mũndũ.

Nake ũrĩa ũraruta igongona rĩa ng‘ondu ahaana o ta mũndũ ũroina ngui ngingo.

Nake ũrĩa ũraruta ihaki rĩa mũtu, ahaana ta araruta thakame ya ngũrũe!

Nake ũrĩa ũraruta igongona rĩa ũbani, ahaana o ta mũndũ ũrarathima mũhianano.

Nĩ tondũ gũtiri nganja nĩ methuurĩire njĩra ciao ene,

O na magakenio nĩ maũndũ marĩa marĩ magigi.

4 Nĩ ũndũ ũcio nĩ ngũthuura njĩra cia kũmaherithia,

Na maũndũ marĩa makoragwo metigĩrĩte nĩmo ngaamarehera.

1395




Tondũ rĩrĩa ndetanire, gũtirĩ mũndũ wetĩkire;

Rĩrĩa ndaririe, gũtirĩ mũndũ wathikĩrĩirie.

Maathiire o na mbere gwĩka maũndũ moru maitho-inĩ makwa,

Na magĩthuura gwĩka maũndũ marĩa mataangenagia.

5 Iguai kiugo kĩa Yahweh, inyuĩ mũinainaga nĩ ũndũ wa kiugo gĩake:

―Ariũ a thoguo arĩa mamũthũire na meyamũranagia na inyuĩ tondũ wa rĩĩtwa rĩakwa mooigire
atĩrĩ, ‗Rekei tũkĩone Yahweh agĩtĩithio, tũkĩone gĩkeno gĩaku!‘

Ĩndĩ o nĩo magaaconorithio.‖

6 Kũrĩ na mũraramo wa mbugĩrĩrio ũroima itũũra-inĩ, mũgambo ũroima hekarũ-inĩ!

Nĩ mũgambo wa Yahweh akĩrĩha thũ ciake kĩrĩa gĩciagĩrĩire!

7 Atanambia ruo rwa

gũciara agĩteithĩka, o na atambĩrĩirie kũrũmwo nĩ ruo agĩciara kaana ga kahĩĩ.

8 Nũũ ũrĩ waigua ũndũ ta ũcio?

Nũũ ũrĩ wona maũndũ ta macio?

Hihi bũrũri no ũciarũo na mũthenya ũmwe?

Kana hihi rũrĩrĩ rũciarũo o mũthenya ũmwe?

No o rĩrĩa Zayuni aambĩrĩirie kũigua ruo rwa kũgĩa mwana, o hĩndĩ ĩyo norĩo aaciarire ciana
ciake.

9 ―Hihi no ndũme mwana akinyie ihinda rĩa gũciarũo na njage gũtũma aciarũo?‖ ũguo nĩguo
Yahweh ekũũria.

―Kana hihi niĩ ndũmaga mwana aciarũo na njoke ngirie aume?‖ Ũguo nĩguo Kĩhoti wanyu
ekũũria.

10 Kenanĩrai na Yahrushalayim na mũcanjamũke hamwe nake, inyuĩ inyuothe mũmwendete.

Kenai mũno hamwe nake, inyuĩ inyuothe mũracakaya nĩ ũndũ wake,

11 Nĩgetha mũkoonga nyondo ciake cia kũhoorerania nginya mũiganie,

Na mũnyue mũnyotoke na mũgĩe na gĩkeno nĩ ũndũ wa riri wake mũingĩ.

12 Nĩ gũkorũo ũũ nĩguo Yahweh ekuuga:

1396


―Oneei!

Nĩ ngũrehe thayũ harĩ wee ũhaana ta rũũĩ,

Na riri wa ndũrĩrĩ ũhaana ta karũũĩ karatherera.

Nĩ mũkarĩa irio na mũkuuo na ngoi,

Na mũcũgacũgĩrio maru-inĩ make.

13 O ta ũrĩa nyina omagĩrĩria mũrũwe,

Noguo ngũikara ngĩmũmagĩrĩria;

Na ha ũhoro wa Yahrushalayim, nĩ ũkahorerio ũmĩrĩrio.

14 Nĩ mũkoona ũndũ ũcio, nacio ngoro cianyu icanjamũke,

Mahĩndĩ manyu namo marirũke o ta nyeki nduru.

Nakuo guoko kwa Yahweh nĩ gũkaamenyeka nĩ ndungata ciake,

Nakuo kwaga kũiganĩra gwake kũmenywo nĩ thũ ciake.‖

15 ―Tarorai muone! Yahweh ookĩte na mwaki,

Na ngaari ciake cia mbarathi itariĩ o ta kĩhuhũkanio kĩnene,

Nĩguo onanie marakara na gũcina,

Na ikanania rĩake na nĩnĩmbĩ cia mwaki.

16 Tondũ Yahweh agatuanĩra na mwaki na rũhiũ rwa njora;

Nao arĩa maninĩtwo nĩ Yahweh magaakorũo marĩ aingĩ.

17 ―Arĩa meyamũrĩte na magetheria nĩguo matonye mĩgũnda-inĩ, marũmĩrĩire ũrĩa ũrĩ gatagatĩ,
arĩa marĩaga nyama cia ngũrũe na indo irĩ magigi na mbĩa, othe magaathira hamwe,‖ ũguo nĩguo
Yahweh oigĩte.

18 ―Na nĩi, nĩ ũndũ wa ciĩko ciao na methugunda ma meciria mao, nĩ ngũka gũcokanĩrĩria andũ
a ndũrĩrĩ o na thiomi ciothe.

Na nĩ magooka meyonere riri wakwa.‖

19 ―Na nĩ ngeekĩra kĩmenyithia gatagatĩ-inĩ kao, na nĩ ngaatũma amwe a arĩa makaahonoka
mathiĩ kũrĩ ndũrĩrĩ, mathiĩ Tarishishi, Puli, na Ludu—arĩa mahũthagĩra ũta, na mathiĩ Tubali na

1397



Javani, o na hũgũrũrũ-inĩ iria irĩ kũraya, iria itarĩ ciaigua ũhoro wakwa o na kana ikona riri
wakwa; na nĩ makaumbũra ũhoro wa riri wakwa gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ.

20 Nĩ makaarehe ariũ a ithe wanyu othe kuuma mabũrũri mothe marĩ mũhothi kũrĩ Yahweh,
makĩhũthĩra mbarathi, ngaari cia mbarathi, tũkaari twa gũkururio tũkunĩkanie, nyũmbũ, ngamĩra
irĩ na ihenya, mambatio Yahrushalayim kĩrĩma-inĩ gĩakwa kĩamũre, o ta ũrĩa andũ a Isiraeli
marehaga kĩheo kĩao nyũmba-inĩ ya Yahweh magĩkuuĩte na kĩndũ kĩamũre,‖ ũguo nĩguo
Yahweh ekuuga.

21 ―Ningĩ nĩ ngoya amwe matuĩke athĩnjĩri-Yahweh na angĩ Alawii,‖ ũguo nĩguo Yahweh
ekuuga.

22 ―Tondũ o ta ũrĩa igũrũ rĩerũ na thĩ njerũ iria ndĩrathondeka igũtũũra ciĩhandĩte mbere yakwa,
no taguo mbeũ yaku na rĩĩtwa rĩaku igũtũũra ciĩhandĩte,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

23 ―Na nĩ gũgakinya atĩrĩ, kuuma karũgamo ka mweri nginya karũgamo kau kangĩ ka mweri na
kuuma thabatũ nginya thabatũ ĩyo ĩngĩ,

Andũ othe nĩ magooka kũinamĩrĩra mbere yakwa,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

24 ―Nao nĩ makooimagara merorere ciimba cia andũ arĩa maanemeire;

Tondũ igunyũ cia andũ acio itigaakua,

Na mwaki wa kũmaniina ndũkaahorio,

Nao magaatuĩka kĩndũ kĩrĩ magigi harĩ andũ othe.‖

JEREMIYA 1

1 Ici nĩ ciugo cia Jeremiya mũrũ wa Hilikia, ũmwe wa athĩnjĩri-Yahweh arĩa maatũũraga
Anathothi bũrũri-inĩ wa Benjamini. 2 Kiugo kĩa Yahweh nĩ kĩamũkinyĩire matukũ-inĩ ma Josia
mũrũ wa Amoni, mũthamaki wa Yahuda, mwaka-inĩ wa 13 wa wathani wake. 3 Ningĩ nĩ
kĩamũkinyĩire matukũ-inĩ ma Jehoiakimu mũrũ wa Josia, mũthamaki wa Yahuda, nginya mũthia-
inĩ wa mwaka wa 11 wa Zedekia mũrũ wa Josia, mũthamaki wa Yahuda, nginya rĩrĩa andũ a
Yahrushalayim maatwarirũo ithamĩrio mweri-inĩ wa gatano.

4 Kiugo kĩa Yahweh nĩ kĩanginyĩire ngĩrũo atĩrĩ:

5 ―Mbere ya gũkũũmba thĩinĩ wa nda ya maitũguo-rĩ, nĩ ndakũĩ,

1398





Na ũtanaciarũo nĩ ndakwamũrire.

Nĩ ndagũtuire mũnabii harĩ ndũrĩrĩ.‖

6 No niĩ ngiuga atĩrĩ, ―Hĩ, atĩrĩrĩ wee Yahweh Mwathi!

Niĩ ndiũĩ kwaria, tondũ niĩ ndĩ o kamwana.‖

7 Nake Yahweh akĩnjĩra ũũ:

―Ndũkoige atĩrĩ, ‗Niĩ ndĩ o kamwana.‘

Tondũ no mũhaka ũthiĩ kũrĩ andũ othe arĩa ngũgũtũma kũrĩ o,

Na nĩ wagĩrĩirũo kũmeera maũndũ mothe marĩa ngũgwatha.

8 Ndũgetigĩre nĩ ũndũ wa ũrĩa mahaana,

Tondũ ‗niĩ ndĩ hamwe nawe nĩgetha ngũhonokie,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.‖

9 Thutha ũcio Yahweh agĩtambũrũkia guoko gwake akĩhutia kanua gakwa. Na Yahweh akĩnjĩra
atĩrĩ: ―Nĩ ndekĩra ciugo ciakwa kanua-inĩ gaku. 10 Ta rora, ũmũthĩ nĩ ndakũhe ũnene igũrũ rĩa
ndũrĩrĩ na mothamaki, nĩgetha ũmunyage na ũmomorage, wanangage na ũthũkangagie, wakage
na ũhandage.‖

11 Kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩũrio atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ ũrona, Jeremiya?‖ Na niĩ ngiuga:
―Ndĩrona rũhonge rwa mũtĩ wa mũrothi.‖

12 Nake Yahweh akĩnjĩra ũũ: ―Nĩ wona wega, nĩ gũkorũo niĩ nĩ njarahũkĩte biũ nĩ ũndũ wa kiugo
gĩakwa nĩguo ndĩkĩhingie.‖

13 Kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra riita rĩa kerĩ ngĩũrio atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ ũrona?‖ Na niĩ ngiuga:
―Ndĩrona nyũngũ ĩratherũka, na mũromo wayo ũinamĩte kuuma mwena wa rũgongo.‖ 14 Nake
Yahweh akĩnjĩra atĩrĩ:

―Mwanangĩko nĩ ũgaatuthũka uumĩte mwena wa rũgongo

Kwerekera aikari othe a bũrũri.

15 Tondũ ‗nĩ ngwĩta mbarĩ ciothe cia mothamaki ma mwena wa rũgongo,‘ ũguo nĩguo Yahweh
ekuuga,

‗Nacio nĩ igooka; o ũmwe wao akaahanda gĩtĩ gĩake kĩa ũnene

Itonyero-inĩ rĩa ihingo cia Yahrushalayim,

Matharĩkĩre thingo ciayo gũthiũrũrũka kũndũ guothe

1399


Na matharĩkĩre matũũra mothe ma Yahuda.

16 Na niĩ nĩ ngamenyithania matuĩro makwa kũmerekera nĩ ũndũ wa waganu wao wothe,

Tondũ nĩ mandiganĩirie,

Na nĩ marutagĩra ihoti ingĩ ndogo ya magongona

O na makainamĩrĩra mawĩra ma moko mao ene.‘

17 No wee nĩ wagĩrĩirũo kwĩhaarĩria,

Na no mũhaka ũrũgame ũmeere maũndũ mothe marĩa ngũgwatha.

Ndũkametigĩre,

Nĩgetha ndigatũme ũnyitwo nĩ guoya ũrĩ mbere yao.

18 Tondũ ũmũthĩ nĩ ndagũtua itũũra rĩrĩ na ũgitĩri,

Ndagũtua gĩtugĩ gĩa kĩgera, na thingo cia gĩcango kwerekera bũrũri ũcio wothe,

Kwerekera athamaki a Yahuda na anene a kuo,

Kwerekera athĩnjĩri-Yahweh a kuo na andũ a bũrũri ũcio.

19 Na hatarĩ nganja nĩ makaarũa nawe,

No matigagũtooria,

Tondũ ‗niĩ ndĩ hamwe nawe nĩgetha ngũhonokie,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.‖

JEREMIYA 2

1 Kiugo kĩa Yahweh nĩ kĩanginyĩire ngĩrũo atĩrĩ: 2 ―Thiĩ ũkaanĩrĩre ũkĩiguagwo nĩ andũ a
Yahrushalayim uuge atĩrĩ, ‗Ũũ nĩguo Yahweh ekuuga:

―Nĩ ndirikanaga wĩrutĩri ũrĩa warĩ naguo ũrĩ mũnyinyi,

Wendo ũrĩa woonanirie rĩrĩa wetĩkĩrire kũhika,

Na ũrĩa wanũmĩrĩire werũ-inĩ,

Bũrũri-inĩ ũtaahandagwo mbeũ.

1400




 3 Isiraeli nĩ aamũrĩirũo Yahweh arĩ maciaro ma mbere ma magetha make.‖‘

‗Mũndũ wothe ũngĩamũtamburire nĩ aatuagĩrũo atĩ nĩ ahĩtĩtie.

Mwanangĩko nĩ wamakoraga,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.‖

4 Igua kiugo kĩa Yahweh, wee nyũmba ya Jakubu,

Na inyuĩ mbarĩ ciothe cia nyũmba ya Isiraeli.

5 Ũũ nĩguo Yahweh oigĩte:

―Nĩ mahĩtia marĩkũ maithe manyu ma tene moonire thĩinĩ wakwa,

Atĩ nĩkĩo maathiire kũraihu mũno na niĩ,

Na makĩrũmĩrĩra mĩhianano ĩtarĩ kĩene na o ene magĩtuĩka andũ matarĩ kĩene?

6 Matioririe atĩrĩ, ‗Yahweh arĩ kũ,

O we watũrutire bũrũri wa Misiri,

Ũrĩa watũtongoririe tũgĩtuĩkanĩria werũ-inĩ,

Tũgĩtuĩkanĩria bũrũri ũrĩ werũ na marima,

Bũrũri ũtoiraga mbura na ũrĩ kĩĩruru kĩnene,

Bũrũri ũtageragwo nĩ mũndũ

Na gũtarĩ andũ maikaraga kuo?‘

7 Ngĩcoka ngĩmũtwara bũrũri ũrĩ mĩgũnda ya matunda,

Nĩgetha mũrĩage maciaro maguo na indo ciaguo iria njega.

No inyuĩ muokire mũgĩthahia bũrũri wakwa;

Mwatuire igai rĩakwa kĩndũ kĩrĩ magigi.

8 Athĩnjĩri-Yahweh matioririe atĩrĩ, ‗Yahweh arĩ kũ?‘

Arĩa maarutanaga Watho matianjũĩ,

Arĩithi nĩ maanemeire,

Anabii maarathaga na rĩĩtwa rĩa Baali,

Na makĩrũmĩrĩra arĩa matangĩamagunire.

1401


 9 ‗Nĩ ũndũ ũcio nĩ ngũmũciirithia o rĩngĩ,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga,

‗Na nĩ ngũciirithia ariũ a ariũ anyu.‘

10 ‗No rĩrĩ, ringai mũthiĩ mabũrũri ma gĩcũa-inĩ gĩa Kitimu mũkeyonere.

Tũmanai Kedari na mwĩcũranie mũno;

Muone kana nĩ kũrĩ ũndũ ta ũcio ũrĩ wekĩka.

11 Hihi nĩ kũrĩ rũrĩrĩ rũrĩ rwatiganĩria ihoti ciaruo rũkarũmĩrĩra ingĩ itarĩ ũguni?

Ĩndĩ andũ akwa nĩ makũũranĩtie riri wakwa na kĩndũ gĩa tũhũ.

12 Rorai ũndũ ũcio mũgegete, inyuĩ igũrũ;

Inainai mũrĩ na guoya mũnene,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga,

13 ‗Tondũ andũ akwa nĩ mekĩte maũndũ merĩ moru:

Nĩ mandiganĩirie, o niĩ kĩhumo kĩa maĩ marĩ muoyo,

Na makeyenjera marima ma maĩ,

Marima mamethũkangu matangĩiga maĩ.‘

14 ‗Hihi Isiraeli nĩ ndungata kana ngombo ĩciarĩirũo mũciĩ?

Nĩ kĩĩ gĩgĩtũmĩte atuĩke wa gũtahwo?

15 Araramagĩrũo nĩ mĩrũthi mĩthĩ;

Ĩraramaga na mũgambo mũnene.

Yatũmire bũrũri wake ũtuĩke kũndũ gwa kũguoyohia.

Matũũra make macinĩtwo na mwaki na gũtirĩ mũndũ ũikaraga kuo.

16 Andũ a Nofu na a Tahapanesi marĩaga ruototia rwa mũtwe waku.

17 Githĩ tiwe wĩreheire ũndũ ũyũ

Nĩ ũndũ wa gũtiganĩria Yahweh Kĩhoti waku

Rĩrĩa aagũtongoragia njĩra-inĩ?

18 Nĩ kĩĩ kĩragĩtũma wĩrirĩrie njĩra ya gũthiĩ Misiri

Ũkanyue maĩ ma Shihoru?

1402


Nĩ kĩĩ kĩratũma wĩrirĩrie njĩra ya gũthiĩ Ashuri

Ũkanyue maĩ ma Rũũĩ?

19 Waganu waku nĩ wagĩrĩirũo gũkũrũnga,

Na nĩ wagĩrĩirũo kũrũngwo nĩ ũhoro waku mwene wa kwaga wĩhokeku.

Menya na ũkũũrane ũrĩa arĩ ũndũ mũũru na ũrĩ ruo

Gũtiganĩria Yahweh Kĩhoti waku;

Nduonanĩtie atĩ nĩ ũnjĩtigĩrĩte,‘ ũguo nĩguo Mwathi, Yahweh mũnene wa ita ekuuga.

20 ‗Nĩ gũkorũo tene mũno nĩ ndoinangire icoki rĩaku

Na ngĩtua mĩnyororo ĩrĩa woohetwo nayo.

No wee ũkiuga atĩrĩ: ―Ndigũgũtungatĩra,‖

Tondũ karĩma-inĩ gothe karaihu na rungu rwa mũtĩ o wothe mũruru

Nĩho wakomaga wĩtambũrũkĩtie, ũkĩhũũra ũmaraya.

21 Ndakũhandire ũrĩ mũthabibũ mwega na mũtune, na wothe warĩ mbeũ njega;

Gũthiĩte atĩa ũgatuĩka thuuna njũru cia mũthabibũ wa gĩthaka harĩ niĩ?‘

22 ‗O na ũngĩĩthamba na igata na ũhũthĩre thabuni mũingĩ,

Mahĩtia maku mangĩkorũo marĩ o kĩrooro harĩ niĩ,‘ ũguo nĩguo Mwathi Yahweh ekuuga.

23 Ũngĩhota atĩa kuuga, ‗Niĩ ndiĩthahĩtie.

Ndirũmĩrĩire Baali‘?

Ta rora njĩra yaku mũkuru-inĩ.

Wĩcũranie ũrĩa wĩkĩte.

Ũhaana ta mori ya ngamĩra ĩrĩ mĩtũkĩ,

Ĩgĩcangacanga kũndũ na kũndũ njĩra-inĩ ciayo,

24 Ta ndigiri ya gĩthaka ĩmenyerete gũikara werũ-inĩ,

Ĩkĩnunganungĩra rũhuho nĩ ũndũ wa thuti ciayo.

Nũũ ũngĩhota kũmĩgirĩrĩria rĩrĩa ĩrĩ na mũrukĩ?

1403


Gũtirĩ nyamũ harĩ iria iramĩcaria ĩngĩbatara kwĩnogia.

Ihinda rĩayo rĩakinya, nĩ ikaamĩona.

25 Menyerera magũrũ maku matigathiĩ ũtheri

Na ũmenyerere mũmero waku ndũkang‘are.

No wee woigire atĩrĩ, ‗Hatirĩ bata!

Aca! Niĩ nĩ nyendete ageni,

Na nĩ ngũmarũmĩrĩra.‘

26 O ta ũrĩa mũici aconokaga rĩrĩa anyitwo,

No taguo andũ a nyũmba ya Isiraeli maconorithĩtio,

O ene, athamaki ao na anene ao,

athĩnjĩri-Yahweh ao o na anabii ao.

27 Meraga mũtĩ atĩrĩ, ‗Wee nĩwe baba,‘

Narĩo ihiga makarĩĩra, ‗Wee nĩwe wanjiarire.‘

No niĩ manyonagia mũgongo handũ ha kũnyonia ũthiũ.

Na rĩrĩa magaakorũo na thĩna nĩ makoiga atĩrĩ,

‗Arahũka ũtũhonokie!‘

28 Ihoti ciaku iria wethondekeire-rĩ, ikĩrĩ ha?

Nĩ ciarahũke angĩkorũo no ihote gũkũhonokia rĩrĩa ũrĩ na thĩna,

Nĩ gũkorũo ihoti ciaku, wee Yahuda, cingĩhĩte o ta matũũra maku.

29 ‗Nĩ kĩĩ gĩtũmaga mũikare mũkĩndetagia?

Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte inyuothe mũnemere?‘ ũguo nĩguo Yahweh ekũũria.

30 Herithĩtie ariũ anyu o tũhũ.

Matiathĩkĩire ũtaaro;

Rũhiũ rwanyu rwa njora nĩ rwatamburire anabii anyu,

O ta mũrũthi ũracangacanga.

1404


31 Inyuĩ rũciaro rũrũ, mwĩcũraniei kiugo kĩa Yahweh.

Hihi niĩ nduĩkĩte ta werũ harĩ Isiraeli

Kana bũrũri ũrĩ na nduma nene?

Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte andũ aya akwa moige atĩrĩ, ‗Ithuĩ tũũrũraga ũrĩa tũkwenda.

Tũtigoka kũrĩ wee rĩngĩ‘?

32 Hihi mũirĩtu no ariganĩrũo nĩ mathaga make,

Kana mũhiki ariganĩrũo nĩ mũcibi wake wa ũhiki?

No andũ akwa nĩ mariganĩirũo nĩ niĩ matukũ maingĩ.

33 Wee mũndũ-wa-nja ũyũ, kaĩ nĩ ũbangĩte na ũũgĩ njĩra yaku ya gũcaria wendo-ĩ!

Nĩ wĩmenyeretie njĩra-inĩ cia waganu.

34 O na nguo ciaku irĩ na marooro ma thakame ya andũ athĩni matarĩ na mahĩtia,

O na gũtuĩka nĩ nduĩrĩtie na hitho, ndiamakorereire magĩtua nyũmba:

Ĩndĩ thakame yao ĩrĩ nguo-inĩ ciaku.

35 No wee uugaga atĩrĩ, ‗Niĩ ndirĩ na mahĩtia.

Ti itherũ marakara make nĩ manjehereire.‘

Rĩu nĩ ngũgũtuĩra ituĩro

Tondũ uugaga atĩrĩ, ‗Niĩ ndiĩhĩtie.‘

36 Nĩ kĩĩ gĩtũmaga ũhũthie njĩra ĩyo yaku ĩtarĩ nũngĩrĩru?

Nĩ ũgaaconoka nginya nĩ ũndũ wa Misiri,

O ta ũrĩa waconokire nĩ ũndũ wa Ashuri.

37 Nĩ ũndũ ũcio ningĩ nĩ ũgaathiĩ ũigĩrĩire moko mũtwe,

Tondũ Yahweh nĩ aregete acio wĩhokaga;

Matigaatũma ũgaacĩre.‖

1405




JEREMIYA 3

1 Andũ moragia atĩrĩ: ―Mũthuri angĩingata mũtumia wake, nake amũtige na atuĩke wa mũndũ
ũngĩ-rĩ, hihi mũthuri ũcio no acokerere mũtumia ũcio rĩngĩ?‖

Na githĩ bũrũri ũcio ndũthahĩtio biũ?

―Nĩ ũhũũrĩte ũmaraya na arata aingĩ,

Na rĩrĩ, hihi rĩu nĩ wagĩrĩirũo kũnjokerera?‖ ũguo nĩguo Yahweh ekũũria.

2 ―Tiira maitho ũrore tũrĩma-inĩ tũrĩa tũtarĩ kĩndũ wone.

Nĩ kũ ũtarĩ wanyitĩrũo kĩa hinya?

Waikaraga thĩ njĩra-inĩ ũmetereire,

O ta mũndũ wa kũũrũra werũ-inĩ.

Ũikaraga ũgĩthahagia bũrũri

Nĩ ũndũ wa ũmaraya waku na waganu waku.

3 Nĩ ũndũ ũcio, mbura nĩ ĩgirĩrĩirio kuura,

Na gũtirĩ mbura ĩrĩa ya kũrigĩrĩria.

Wee nĩ ũũmĩtie gĩthiithi ta mũka ũrĩa ũhũũraga ũmaraya;

Na nĩ ũregete kũigua thoni.

4 No rĩu nĩ ũrangaĩra ũkanjĩra atĩrĩ,

‗Baba, wee nĩwe mũrata wakwa kuuma rĩrĩa ndarĩ mũnyinyi!

5 Hihi ũgũtũũra ũrakarĩte tene na tene,

Kana ũigĩte muku hingo ciothe?‘

Ũguo nĩguo uugaga,

No ũikaraga ũgĩkaga maũndũ marĩa mothe moru ũngĩhota gwĩka.‖

6 Yahweh aanjĩrire ũũ matukũ-inĩ ma Mũthamaki Josia: ―‗Hihi nĩ wonete maũndũ marĩa Isiraeli,
o ũcio ũtarĩ mwĩhokeku, ekĩte? Ambatĩte kĩrĩma-inĩ o gĩothe kĩraihu na agathiĩ rungu rwa mũtĩ o
wothe mũruru nĩguo ahũũre ũmaraya. 7 O na thutha wa gwĩka maũndũ macio mothe, ndaikaraga

1406



ngĩmwĩraga anjokerere, no ndanjokereire; nake Yahuda aaikaraga akĩĩroragĩra mwarĩ wa nyina
ũcio mũremi.

8 Rĩrĩa ndonire ũguo, ngĩingata Isiraeli, o ũcio ũtaarĩ mwĩhokeku, na ngĩmũhe marũa ma
ndigano nĩ ũndũ wa ũtharia wake. No Yahuda, mwarĩ wa nyina ũrĩa mũremi ndaaiguire guoya; o
nake agĩthiĩ na akĩhũũra ũmaraya. 9 We oonire ũmaraya wake ta arĩ o kaũndũ kanini, na agĩthiĩ
na mbere gũthahia bũrũri na gwĩka ũtharia na mahiga na mĩtĩ. 10 O na thutha wa maũndũ macio
mothe, Yahuda, mwarĩ wa nyina ũcio ũtaarĩ mwĩhokeku ndaanjokereire na ngoro yake yothe, no
gwĩtua eetuaga,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.‖

11 Yahweh agĩcoka akĩnjĩra atĩrĩ: ―Isiraeli o ũcio ũtarĩ mwĩhokeku, nĩ onanĩtie atĩ nĩ mũthingu
gũkĩra Yahuda o ũcio mũremi. 12 Thiĩ ũkamenyithanie ciugo ici mwena wa rũgongo:

―‗―Coka, wee Isiraeli mũregenyũki,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.‘ ‗―Ndigaakũrora na marakara,
nĩ gũkorũo ndĩ mwĩhokeku,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.‘ ‗―Ndigũtũũra ndakarĩte tene na tene.
13 Wee ĩtĩkĩra o mahĩtia maku, nĩ gũkorũo nĩ ũremeire Yahweh Kĩhoti waku. Nĩ ũthiĩte na mbere
gũkoma na ageni rungu rwa mũtĩ o wothe mũruru, no mũgambo wakwa ndwawathĩkĩire,‖ ũguo
nĩguo Yahweh ekuuga.‘‖

14 ―Cokai, inyuĩ ariũ aya aregenyũki,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga. ―Nĩ gũkorũo niĩ nĩ nduĩkĩte
mwathi wanyu ũrĩa wagĩrĩire; na nĩ ngaamuoya, njoe mũndũ ũmwe kuuma itũũra-inĩ na erĩ
kuuma mbarĩ-inĩ, na nĩ ngaamũtwara Zayuni 15 Na nĩ ngaamũhe arĩithi arĩa maumĩranĩtie ngoro
naniĩ, na nĩ makaamũrĩithagia na ũmenyo o na ũtaũku. 16 Matukũ-inĩ macio, nĩ mũkaaingĩha na
mũgĩe na maciaro bũrũri-inĩ ũcio,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga. ―Matigaacoka kuuga,
‗Ithandũkũ rĩa kĩrĩkanĩro kĩa Yahweh! Rĩtigooka ngoro-inĩ ciao, o na matikaarĩririkana kana
marĩĩrirĩrie, na rĩtigaakwo rĩngĩ. 17 Hĩndĩ ĩyo mageetaga Yahrushalayim gĩtĩ kĩa ũnene kĩa
Yahweh; nacio ndũrĩrĩ ciothe nĩ igaacokanĩrĩrio harĩ rĩĩtwa rĩa Yahweh thĩinĩ wa Yahrushalayim,
na itigaacoka kũrũmĩrĩra ngoro ciacio njũru nĩ ũndũ wa ũremi.‖

18 ―Magaathiaga marĩ hamwe matukũ-inĩ macio, nyũmba ya Yahuda o hamwe na nyũmba ya
Isiraeli, na nĩ makooima bũrũri wa mwena wa rũgongo marĩ hamwe mathiĩ bũrũri-inĩ ũrĩa
ndaheire maithe manyu ma tene ũrĩ igai. 19 Na niĩ ndecirĩtie atĩrĩ, ‗Na githĩ ti ũndũ wa gĩkeno atĩ
nĩ ndamũtuire ariũ akwa na ngĩmũhe bũrũri mwega, bũrũri ũrĩa mũthaka biũ gatagatĩ-inĩ ka
ndũrĩrĩ!‘ Ningĩ nĩ ndecirĩtie atĩ nĩ mũngĩanjĩtire, ‗Baba!‘ na atĩ mũtingĩagarũrũkire mũtige
kũnũmĩrĩra. 20 ‗Ti itherũ, o ta ũrĩa mũtumia atigaga mũthuri wake nĩ ũndũ wa kwaga wĩhokeku,
noguo inyuĩ nyũmba ya Isiraeli mwagĩte wĩhokeku harĩ niĩ,‘‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

21 Igũrũ rĩa tũrĩma tũrĩa tũtarĩ kĩndũ nĩ kũraiguĩka mũgambo,

Gũkaiguĩka kĩrĩro na mathaithana ma andũ a Isiraeli,

Tondũ nĩ mogometie njĩra yao;

Nĩ mariganĩirũo nĩ Yahweh Kĩhoti wao.

1407


22 ―Cokai, inyuĩ ariũ aya aregenyũki.

Nĩ ngũhonia ũregenyũki ũcio wanyu.‖

―Ĩ ithuĩ aya! Nĩ tuoka kũrĩ wee,

Nĩ gũkorũo wee, Yahweh, nĩwe Kĩhoti witũ.

23 Ti itherũ tũrĩma na inegene rĩrĩa rĩrĩ irĩma-inĩ nĩ maũndũ ma maheeni.

Hatarĩ nganja, ũhonokio wa Isiraeli ũrĩ harĩ Yahweh Kĩhoti witũ.

24 No gĩconoko nĩ kĩniinĩte indo iria maithe maitũ ma tene maarutĩire wĩra kuuma o tũrĩ anyinyi,

Ndũũru ciao cia mbũri na ng‘ombe,

Ariũ ao o na aarĩ ao.

25 Nĩ tũkomei thĩ tũconokete,

Na tũhumbwo nĩ thoni,

Nĩ gũkorũo nĩ twĩhĩirie Yahweh Kĩhoti witũ,

Ithuĩ o hamwe na maithe maitũ kuuma tũrĩ anyinyi o nginya rĩu,

Na tũtiathĩkĩire mũgambo wa Yahweh Kĩhoti witũ.‖

JEREMIYA 4

1 ―Atĩrĩrĩ wee Isiraeli, angĩkorũo nĩ ũgũcoka,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga,

―Angĩkorũo nĩ ũgũcoka kũrĩ niĩ

Na angĩkorũo nĩ ũkweheria mĩhianano ĩyo yaku ĩrĩ magigi yehere mbere yakwa,

Ndũgũcoka gũtuĩka wa kũũrũraga.

2 Na ũngĩĩhĩta,

‗O ta ũrĩa Yahweh atũũraga muoyo!‘ wĩhĩte na ũhoro wa ma, kĩhooto, na ũthingu,

Ndũrĩrĩ nĩ ikegĩĩra na kĩrathimo kũgerera harĩ we,

Na nĩ ikeeraha nĩ ũndũ wake.‖

1408




3 Nĩ gũkorũo ũũ nĩguo Yahweh arera andũ a Yahuda na akera Yahrushalayim:

―Mwĩcimbĩrei mũgũnda ũtarĩ mũrĩme,

Na mũtige kũhandaga mĩigua-inĩ.

4 Mwĩruithiei mũtuĩke a Yahweh,

Na mweherie ikonde cia igũrũ cia ngoro cianyu,

Inyuĩ andũ a Yahuda na aikari a Yahrushalayim,

Nĩgetha mang‘ũrĩ makwa matikarĩrĩmbũke ta mwaki

Na maakane gũtarĩ mũndũ ũngĩhota kũmahoria,

Nĩ ũndũ wa ciĩko cianyu njũru.‖

5 Heanai ũhoro ũcio thĩinĩ wa Yahuda na mũũmenyithanie thĩinĩ wa Yahrushalayim.

Anĩrĩrai na mũhuuhe coro kũndũ guothe bũrũri-inĩ.

Anĩrĩrai na mũgambo mũnene muuge atĩrĩ: ―Cokanĩrĩrai hamwe,

Nĩ tũũrei tũthiĩ matũũra-inĩ marĩa marĩ na ũgitĩri.

6 Handai kĩmenyithia kĩerekeire Zayuni.

Cariai handũ ha kwĩgitia, na mũtikarũgame mwĩhandĩte,‖

Tondũ nĩ ndĩrarehe mwanangĩko kuuma mwena wa rũgongo, ihũũra inene.

7 Thũ nĩ yumĩrĩte kĩhinga-inĩ kĩayo o ta mũrũthi;

Thũ ĩrĩa yanangaga ndũrĩrĩ nĩ yumagarĩte.

Nĩ yumĩte kũrĩa ĩikaraga nĩgetha ĩtũme bũrũri waku ũtuĩke kĩndũ gĩa kũguoyohia.

Matũũra maku nĩ makaanangwo biũ, na gũtirĩ mũndũ ũgaaikara kuo.

8 Nĩ ũndũ ũcio, mwĩhumbei nguo cia makũnia,

Cakayai na mũkayũrũrũke,

Tondũ marakara mahiũ ma Yahweh matitwehereire.

9 ―Mũthenya ũcio ngoro ya mũthamaki nĩ ĩkoorũo nĩ hinya,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

―O na ngoro cia anene nĩ iringwo nĩ iringi;

1409


athĩnjĩri-Yahweh maringwo nĩ iringi, nao anabii magegeare.‖

10 Na niĩ ngiuga atĩrĩ: ―Hĩ, wee Mwathi Yahweh! Ti itherũ nĩ ũheenetie andũ aya biũ o na
ũkaheenia Yahrushalayim, ũkoiga, ‗Nĩ mũgaakorũo na thayũ,‘ na hĩndĩ ĩyo rũhiũ rwa njora rũrĩ
mĩmero-inĩ itũ.‖

11 Hĩndĩ ĩyo andũ aya o hamwe na Yahrushalayim nĩ makeerũo atĩrĩ:

―Rũhuho rũhiũ kuuma tũrĩma-inĩ tũrĩa tũtagĩaga kĩndũ twa werũ-inĩ

Nĩ rũkaahaata mwarĩ wa andũ akwa;

Rũtiroka kũhuuha kana gũtheria.

12 Rũhuho rũu rũnene rũgooka kuuma kũndũ kũu nĩ ũndũ wa uuge wakwa.

Rĩu nĩ ngũmenyithania matuĩro makwa kũmerekera.

13 Ta wĩrorere!

Aracomoka o ta matu,

Na ngaari ciake cia mbarathi ihaana ta rũhuho rũnene!

Mbarathi ciake ithiaga na ihenya gũkĩra nderi.

Kaĩ twĩ na haaro-ĩ, tondũ nĩ twanangĩtwo!

14 Atĩrĩrĩ wee Yahrushalayim, thambia ngoro yaku ũmĩeherie waganu nĩgetha ũhonokio.

Ũgũtũũra wĩciragia maũndũ moru nginya rĩ?

15 Nĩ gũkorũo harĩ mũgambo ũraheana ũhoro kuuma Dani,

Na ũkamenyithania ũhoro wa mwanangĩko kuuma irĩma-inĩ cia Efiraimu.

16 Heanai ũhoro ũcio, mũũheane kũrĩ ndũrĩrĩ;

Ũmenyithaniei harĩ itũũra rĩa Yahrushalayim.‖

―Arori nĩ maroka kuuma bũrũri wa kũraihu,

Na nĩ makaanĩrĩra na mũgambo mũnene mokĩrĩre matũũra ma Yahuda.

17 Marĩrigicĩirie mĩena yothe ta arangĩri a mũgũnda,

Tondũ nĩ rĩnemeire,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

18 ―Nĩ ũgaacokererũo nĩ mĩthiĩre yaku na ciĩko ciaku.

1410


Mwanangĩko waku ũgaakorũo ũrĩ wa ruo mũno,

Tondũ ũremi waku ũkinyĩte o ngoro-inĩ yaku!‖

19 Wũũi nda yakwa-ĩĩ! Wũũi nda yakwa-ĩĩ! Nĩ gũtuurwo ngũtuurwo o ngoro thĩiniĩ!

Ngoro yakwa nĩ ĩratumatuma thĩinĩ wakwa.

Ndingĩhota gũkira rĩngĩ,

Nĩ gũkorũo nĩ ũiguĩte, wee ngoro ĩno yakwa, mũgambo wa coro,

Kĩmenyithia kĩa mbaara.

20 Nĩ kũheanĩtwo ũhoro wa mwanangĩko thutha wa mwanangĩko,

Nĩ gũkorũo bũrũri wothe nĩ mũnũhe.

Hema ciakwa cianangĩtwo o rĩmwe,

Thutha wa kahinda kanini itambaya cia hema yakwa onacio.

21 Nĩ nginya rĩ ngũikara ngĩonaga kĩmenyithia,

Njikare ngĩiguaga mũgambo wa coro?

22 ―Nĩ gũkorũo andũ akwa nĩ ariitu.

Matitindanagĩra na niĩ.

O nĩ ariũ akĩgu, matarĩ na ũtaũku.

Makoragwo marĩ ogĩ mũno ũhoro-inĩ wĩgiĩ gwĩka ũũru,

No matiũĩ gwĩka wega.‖

23 Ndarorire bũrũri, na rĩrĩ, ndwarĩ kĩndũ o na ndwarĩ ũrĩa watariĩ.

Ngĩrora igũrũ, na ũtheri warĩo ndwarĩ kuo rĩngĩ.

24 Ndarorire irĩma, na rĩrĩ, nĩ ciathingithaga,

Natuo tũthũngũri nĩ twacũgaga o kahora mwena mwena.

25 Ndarorire, na rĩrĩ, gũtiarĩ andũ,

Na nyoni ciothe cia rĩera-inĩ nĩ ciombũkĩte ikeyũrĩra

26 Ndarorire, na rĩrĩ, mũgũnda wa matunda nĩ watuĩkĩte werũ,

1411


Na matũũra maguo nĩ maamomoretwo mothe.

Ũndũ ũcio wekĩkĩte nĩ ũndũ wa Yahweh,

Nĩ ũndũ wa marakara make mahiũ.

27 Nĩ gũkorũo ũũ nĩguo Yahweh oigĩte: ―Bũrũri wothe ũgaatuĩka kũndũ gũtiganĩrie,

No ndikaaniinana biũ.

28 Nĩ ũndũ ũcio bũrũri nĩ ũgaacakaya,

Narĩo igũrũ nĩ rĩkaagĩa nduma.

Ũndũ ũcio ũgeekĩka tondũ niĩ nĩ njarĩtie, nĩ nduĩte itua,

Na ndikwĩricũkwo, kana ngarũrũke njage gwĩka ũguo.

29 Nĩ ũndũ wa mũgambo wa atwarithia a mbarathi na aikia a mĩguĩ,

Andũ othe itũũra-inĩ nĩ kũũra moraga.

Maingĩraga ihinga-inĩ,

Na makahaica ndwaro-inĩ cia mahiga.

Matũũra mothe nĩ matiganĩrie,

Na gũtirĩ mũndũ ũikaraga thĩinĩ wamo.‖

30 Rĩu tondũ nĩ wanangĩkĩte-rĩ, ũgwĩka atĩa?

Wehumbaga nguo ndune,

Ũkegemia na mathaga ma thahabu,

Na ũkahaka maitho maku rangi mũirũ nĩguo mathakare.

No kwĩgemia kũu wegemagia kwarĩ o gwa tũhũ,

Tondũ arĩa maakwĩriragĩria nĩ makũregete;

Rĩu maracaria ũrĩa megũkũruta muoyo.

31 Nĩ gũkorũo nĩ njiguĩte mũgambo ta wa mũndũ-wa-nja mũrũaru,

Mĩtangĩko ta ya mũtumia akĩgĩa mwana wake wa mbere,

Mũgambo wa mwarĩ wa Zayuni ũrĩa ũikaraga akĩhũmaga agĩcaria rĩera.

1412


Oigaga ũũ atambũrũkĩtie moko make:

―Kaĩ ndĩ na haaro-ĩ, tondũ nĩ nogete nĩ ũndũ wa oragani!‖

JEREMIYA 5

1 Tateng'erai ũũ na ũũ barabara-inĩ cia itũũra rĩa Yahrushalayim.

Rorai na mwĩcũranie.

Cariai kũndũ kwarĩo kwa mũingĩ

Mũrore kana nĩ mũkuona mũndũ wĩkaga matua ma cira marũngĩrĩru,

Mũndũ ũgeragia gũkorũo arĩ ũhoro-inĩ wa Ma,

Na nĩ nguohera itũũra rĩu.

2 O na mangiuga atĩrĩ: ―O ta ũrĩa Yahweh atũũraga muoyo!‖

O na hĩndĩ ĩyo no mekwĩhĩta ũndũ wa maheeni.

3 Yahweh-ĩĩ, na githĩ maitho maku matiroragĩrĩria Ũhoro wa ma?

Nĩ wamagũthire, ĩndĩ ũndũ ũcio ndwamahutirie.

Nĩ wamaniinire, no nĩ maaregire kũrũngwo.

Moomirie mothiũ mao o na gũkĩra rwaro rwa ihiga,

Na makĩrega kũgarũrũka.

4 No niĩ ngĩĩra ũũ: ―Aya no mũhaka makorũo nĩ andũ matarĩ kĩene.

Mekaga maũndũ ma ũrimũ, tondũ matiũĩ njĩra ya Yahweh,

Matiũĩ ituĩro rĩa Kĩhoti wao.

5 Ngũthiĩ kũrĩ andũ arĩa marĩ igweta njarie nao,

Tondũ no mũhaka makorũo nĩ meecũranagia njĩra ya Yahweh,

Magecũrania ituĩro rĩa Kĩhoti wao.

Ĩndĩ othe nĩ moinangĩte icoki

1413




Na magatuanga mĩkwa.‖

6 Nĩkĩo matharĩkagĩrũo nĩ mũrũthi wa mũtitũ,

Njũi ya werũ-inĩ mwaraganu ĩikaraga ĩkĩmatamburaga,

Ngarĩ ĩikaraga yarahũkĩte matũũra-inĩ mao.

Mũndũ wothe uumaga nja ya matũũra macio atamburangagwo tũcunjĩ.

Nĩ gũkorũo kwagarara watho kwao nĩ kũingĩ;

Maita marĩa manjehereire makandiganĩria matingĩtarĩka.

7 Ingĩgĩkuohera maũndũ macio nĩkĩ?

Ariũ aku nĩ mandiganĩirie,

Na mehĩtaga na kĩndũ gĩtarĩ kĩhoti.

Nĩ ndamahingĩirie mabataro mao,

No o magĩthiĩ o na mbere gwĩka ũtharia,

Na makĩrũrũngana nyũmba-inĩ ya mũmaraya.

8 Matariĩ ta mbarathi irahĩahĩa irĩ na thuti,

O ũmwe wao akĩanĩria mũka wa mũndũ ũngĩ.

9 ―Na githĩ ndikĩagĩrĩirũo kũmacirithia nĩ ũndũ wa maũndũ macio?‖ Ũguo nĩguo Yahweh
ekũũria.

―Na githĩ ndiagĩrĩirũo kwĩrĩhĩria harĩ rũrĩrĩ ta rũu?‖

10 ―Ũkai mĩhari-inĩ ya mũgũnda wake wa mĩthabibũ na mũũthũkangie,

No mũtikawanange biũ.

Kahũrai thuuna ciake iria iratherema mũcieherie,

Tondũ ti cia Yahweh.

11 Nĩ gũkorũo nyũmba ya Isiraeli na nyũmba ya Yahuda

Nĩ cindirikĩte ikangunyanĩra o biũ,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

12 ―Nĩ makaanĩte Yahweh, na maikaraga makiugaga,

1414


‗Gũtirĩ ũndũ egwĩka.

Gũtirĩ ũndũ mũũru ũgũtũkora;

Tũtikuonana na rũhiũ rwa njora kana ng‘aragu.‘

13 Anabii makahana or ta rũhuho,

Na kiugo gĩtirĩ thĩinĩ wao.

Reke ũndũ ũcio ũmakore!‖

14 Kwoguo, ũũ nĩguo Yahweh, Kĩhoti wa ita ekuuga:

―Tondũ ũguo nĩguo andũ aya maroiga-rĩ,

Nĩ ngũtũma ciugo ciakwa ikorũo irĩ mwaki kanua-inĩ gaku,

Nao andũ aya nĩo ngũ,

Naguo nĩ ũkũmacina mathire.‖

15 ―Nĩ ngũmũrehera rũrĩrĩ kuuma kũndũ kũraya, inyuĩ nyũmba ya Isiraeli,‖ ũguo nĩguo Yahweh
ekuuga.

―Na rũrĩrĩ rũu rũtũire kuo kuuma tene.

Nĩ rũrĩrĩ rwa tene,

Rũrĩrĩ inyuĩ mũtoĩ rũthiomi rwaruo,

Na mũtangĩhota gũtaũkĩrũo nĩ mwarĩrie waruo.

16 Thiaka wao ũtariĩ ta mbĩrĩra gĩceng'ũ;

Othe nĩ njamba cia ita.

17 Nĩ magaatambura magetha manyu o na mũgate wanyu.

Nĩ magaatambura ariũ anyu o na aarĩ anyu.

Nĩ magaatambura ndũũru cianyu cia mbũri na ng‘ombe.

Nĩ magaatambura mĩthabibũ yanyu o na mĩkũyũ yanyu.

Nĩ makaananga na rũhiũ rwa njora matũũra manyu marĩa marĩ na ũgitĩri o macio mwĩhokete.‖

18 ―Ĩndĩ o na matukũ-inĩ macio, ndikamũniina mũthire biũ,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga. 19
―Na rĩrĩa makoria atĩrĩ, ‗Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte Yahweh Kĩhoti witũ atwĩke maũndũ maya mothe?‘

1415


wagĩrĩirũo kũmeera ũũ, ‗O ta ũrĩa mwandiganĩirie nĩgetha mũtungatĩre ihoti ng‘eni bũrũri-inĩ
wanyu, no taguo mũgaatungatĩra andũ a kũngĩ bũrũri-inĩ ũtarĩ wanyu.‘‖

20 Menyithaniai ũndũ ũyũ nyũmba-inĩ ya Jakubu,

Na mũũhunjie thĩinĩ wa Yahuda, muuge atĩrĩ:

21 ―Iguai ũndũ ũyũ, inyuĩ andũ aya ariitu na mũtarĩ wĩcirio:

Mũrĩ na maitho no mũtionaga;

Mũrĩ na matũ no mũtiiguaga.

22 ‗Kaĩ mũtanjĩtigĩrĩte?‘ Ũguo nĩguo Yahweh ekũũria,

‗Na githĩ mũtiagĩrĩirũo kũinaina mũrĩ mbere yakwa?

Niĩ nĩ niĩ ndaigire mũthanga ũtuĩke mũhaka wa iria,

Ũrĩ watho wa gũtũũra nĩguo rĩtikanakĩre ho.

O na makũmbĩ ma rĩo maambatĩra, matingĩhota gũkĩra;

O na maahũyũka, o na hĩndĩ ĩyo matingĩhota gũkĩra hau.

23 No andũ aya makoragwo na ngoro nyũmũ na nemi;

Nĩ mahũgũkĩte na makarũmĩrĩra njĩra yao ene.

24 Na matiugaga ũũ ngoro-inĩ ciao:

―Reke rĩu twĩtigĩre Yahweh Kĩhoti witũ,

O ũcio ũheanaga mbura ihinda rĩayo rĩakinya,

Mbura ya mbere o na ya kũrigĩrĩria,

O we ũtigagĩrĩra atĩ nĩ twagĩa na ihinda ritũ rĩa magetha.‖

25 Mahĩtia manyu nĩmo matũmĩte maũndũ macio matigoke;

Mehia manyu nĩmo matũmĩte mwage kuona maũndũ mega.

26 Tondũ thĩinĩ wa andũ akwa kũrĩ na andũ aganu.

Maikaraga macũthĩrĩirie, o ta ũrĩa ategi a nyoni makumagĩrĩra thĩ.

1416



Mambaga mũtego ũrĩa ũrehaga gĩkuũ.

Na manyitagia andũ.

27 O ta kĩaga kĩiyũrĩte nyoni,

No taguo nyũmba ciao ciyũrĩte maheeni.

Nĩkĩo magĩĩte na hinya na magatonga.

28 Manorete na makanyoroka;

Maiyũrĩrĩirũo nĩ maũndũ moru.

Matitetagĩra ciana iria itarĩ maithe cira-inĩ wacio,

Nĩguo o magaacĩre;

Na nĩ maimaga andũ arĩa athĩni matua ma cira marũngĩrĩru.‘‖

29 ―Na githĩ ndikĩagĩrĩirũo kũmacirithia nĩ ũndũ wa maũndũ macio?‖ ũguo nĩguo Yahweh
ekũũria.

―Na githĩ ndiagĩrĩirũo kwĩrĩhĩria harĩ rũrĩrĩ ta rũu?‖

30 Ũndũ wa kũmakania na mũũru mũno nĩ wĩkĩkĩte bũrũri-inĩ:

31 Anabii marathaga maũndũ ma maheeni,

Na athĩnjĩri-Yahweh mahũthagĩra wathani wao kũhinyĩrĩria andũ.

Na andũ akwa makenaga rĩrĩa maũndũ matariĩ ũguo.

No hihi mũgeeka atĩa rĩrĩa mũthia ũgaakinya?‖

JEREMIYA 6

1 lnyuĩ ariũ a Benjamini, ta mwĩtharei mwehere Yahrushalayim!

Huuhai coro mũrĩ Tekoa;

Akiai kĩmenyithia kĩa mwaki kũu Bethi-hakeremu!

Nĩ gũkorũo kũrĩ thĩna ũroka kuuma mwena wa rũgongo, mwanangĩko mũnene.

1417




 2 Mwarĩ wa Zayuni ahaana ta mũndũ-wa-nja mũthaka na ũtũnĩtio.

3 Arĩithi nĩ magooka marĩ na ndũũru ciao.

Nĩ makaamba hema ciao mamũthiũrũrũkĩrie kũndũ guothe,

O ũmwe wao akĩrĩithia rũũru rwake.

4 ―Mwĩhaarĩriei nĩ ũndũ wa mbaara mũmũũkĩrĩre!

Ũkĩrai, nĩ tũmũtharĩkĩrei mũthenya gatagatĩ!‖

―Kaĩ tũrĩ na haaro-ĩ, tondũ nĩ kũratuka,

Nĩ gũkorũo ciĩruru cia hwaĩ-inĩ irathiĩ ikĩraihaga!‖

5 ―Ũkĩrai, nĩ tũmũtharĩkĩrei ũtukũ

Na twanange nyũmba ciake iria ndaya na igũrũ irĩ na ũgitĩri.‖

6 Nĩ gũkorũo ũũ nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga:

―Temai mĩtĩ na mũthondeke hĩba ya kũrigicĩria mũũkĩrĩre Yahrushalayim.

Rĩu nĩ itũũra arĩ o mũhaka rĩciirithio;

Thĩinĩ warĩo kũiyũire ũhinyanĩrĩria.

7 O ta ũrĩa irima rĩtothoraga maĩ mahehu,

No taguo itũũra rĩu rĩthothokaga waganu.

Thĩinĩ warĩo nĩ kũiguagwo maũndũ ma ũhinya na ma mwanangĩko;

Mũrimũ na ihũũra ikoragwo mbere yakwa hingo ciothe.

8 Wee Yahrushalayim Wee! Taathĩkĩra mũkaana, kwaga ũguo nĩ ngũkweherera nĩ ũndũ wa
kũnjiria ngoro;

Nĩ ngũtũma ũtuĩke kũndũ gũtiganĩrie, bũrũri ũtaikaragwo nĩ andũ.‖

9 Yahweh mũnene wa ita ekuuga ũũ:

―Nĩ makaahaara matigari ma Isiraeli biũ o ta thabibũ cia mũthia mũthabibũ-inĩ.

Hĩtũkia guoko gwaku rĩngĩ o ta mũndũ ũracokanĩrĩria thabibũ kuuma mĩthabibũ-inĩ.‖

10 ―Hihi nũũ njagĩrĩirũo kwarĩria na ndĩmũhe mũkaana?

1418


Nũũ ũgũthikĩrĩria?

Onee! Matũ mao ti maruithie, nĩguo mamenye ũhoro.

Tarorai mwĩyonere! Kiugo kĩa Yahweh nĩ gĩtuĩkĩte kĩndũ gĩa kũnyararũo nĩo;

Matigĩkenagĩra.

11 Nĩ ũndũ ũcio, njiyũrĩtwo nĩ matũkũya ma Yahweh,

Na nĩ nogetio nĩ kũmahingĩrĩria.‖

―Maitũrũrĩre ciana irĩ barabara-inĩ,

Ũmaitũrũrĩre ikundi cia andũ ethĩ arĩa macemanĩtie hamwe.

Othe nĩ makaanyitwo, mũthuri hamwe na mũka,

Athuri akũrũ o hamwe na arĩa akũrũ mũno.

12 Nyũmba ciao nĩ ikaaneanwo kũrĩ andũ angĩ,

Hamwe na mĩgũnda yao na atumia ao.

Nĩ gũkorũo nĩ ngaatambũrũkia guoko gwakwa njũkĩrĩre aikari a bũrũri ũcio,‖ ũguo nĩguo
Yahweh ekuuga.

13 ―Tondũ o ũmwe wao, kuuma ũrĩa mũnini nginya ũrĩa mũnene, areguna na uumithio ũtarĩ wa
kĩhooto;

Kuuma mũnabii nginya mũthĩnjĩri-Yahweh, o mũndũ areka maũndũ ma ũtunyani.

14 Na mageragia kũhonia nguraro ya andũ akwa o igũrũ tu, makoiga ũũ,

‗Kũrĩ na thayũ! Kũrĩ na thayũ!‘

Na hĩndĩ ĩyo gũtirĩ na thayũ.

15 Hihi nĩ maconokaga nĩ ũndũ wa maũndũ marĩ magigi marĩa mekĩte?

Maticonokaga o na hanini!

O na matiũĩ kũigua thoni nĩ kuuga atĩa!

Nĩ ũndũ ũcio, makaagũa gatagatĩ-inĩ ka arĩa magũĩte.

Rĩrĩa ngaamaherithia nĩ makaahĩngĩka,‖ ũguo nĩguo Yahweh oigĩte.

16 Yahweh oigĩte ũũ:

1419


―Rũgamai magomano-inĩ ma njĩra muone.

Ũrĩrĩriai ũhoro wa njĩra iria cia tene,

Ũrĩrĩriai kũrĩa njĩra ĩrĩa njega ĩrĩ, na mũmĩgerere,

Nĩguo mwĩyonere ũhurũko.‖

No o moigaga atĩrĩ: ―Tũtikũmĩgerera.‖

17 ―Na niĩ ngĩamũra arangĩri na makiuga atĩrĩ,

‗Thikĩrĩriai mũgambo wa coro!‘‖

No o makiuga ũũ: ―Tũtigũthikĩrĩria.‖

18 ―Nĩ ũndũ ũcio, thikĩrĩriai inyuĩ ndũrĩrĩ!

Inyuĩ kĩrĩndĩ gĩkĩ, menyai

Ũndũ ũrĩa ũkaamakora.

19 Wee thĩ-rĩ, thikĩrĩria!

Nĩ ngũrehera andũ aya thĩna ũrĩ maciaro ma njama ciao ene,

Nĩ gũkorũo matiathikĩrĩirie ciugo ciakwa

Na nĩ maaregire Watho wakwa.‖

20 ―Niĩ ndĩ na bata ũrĩkũ na ũbani ũcio mũrarehe kuuma Sheba

Na karamathi ĩyo ĩrĩ cama kuuma bũrũri wa kũraya?

Magongona manyu magima ma njino matingĩtĩkĩrĩka,

Na magongona manyu matingenagia.‖

21 Nĩ ũndũ ũcio, ũũ nĩguo Yahweh ekuuga:

―Nĩ ngũigĩra andũ aya mĩhĩnga,

Na nĩ makaahĩngwo nĩyo,

Maithe hamwe na ariũ ao,

Mũndũ wa itũũra o hamwe na mũratawe,

Na othe nĩ magaathira.‖

1420


22 Yahweh oigĩte ũũ:

―Ta mwĩrorerei muone! Andũ nĩ maroka moimĩte bũrũri wa mwena wa rũgongo,

Na rũrĩrĩ rũnene nĩ rũkaarahũrũo kuuma icigo-inĩ iria irĩ kũraya mũno thĩinĩ wa thĩ.

23 Nĩ makaanyita ũta na itimũ.

Maticayanagĩra na matigaakorũo na tha.

Mũgambo wao ũkaaruruma o ta iria,

Na mathiaga matwarithĩtie mbarathi.

Mebangĩte nĩ ũndũ wa mbaara o ta njamba cia ita nĩguo magũũkĩrĩre, wee mwarĩ wa Zayuni.‖

24 Nĩ tũiguĩte ũhoro ũcio.

Moko maitũ nĩ morĩtwo nĩ hinya;

Nĩ tũgĩĩte na mĩtangĩko,

Tũkagĩa na ruo ta rwa mũtumia akĩgĩa mwana.

25 Ndũkoime ũthiĩ mũgũnda-inĩ,

Na ndũkagerere njĩra-inĩ,

Nĩ gũkorũo thũ ĩrĩ na rũhiũ rwa njora;

Kũrĩ na guoya kũndũ guothe.

26 Wee mwarĩ wa andũ akwa,

Wĩhumbe nguo ya ikũnia na wĩgaragarie mũhu-inĩ.

Cakaya ta ũrĩa mũrũ wa mũmwe acakayagĩrũo, na ruo rũingĩ,

Nĩ gũkorũo mũniinani nĩ agaatũtharĩkĩra o rĩmwe.

27 ―Wee nĩ ngũtuĩte mũturi wa cuma gatagatĩ-inĩ ka andũ akwa, Itũũra irũmu biũ;

No mũhaka ũrorage na ũgathuthuria njĩra yao.

28 Othe nĩ aremi nema-kũhĩa iria njũru biũ!

Mathiaga magĩcambanagia.

Matariĩ ta gĩcango na kĩgera;

1421


Mĩtugo yao othe nĩ mĩũru.

29 Ihurutĩri cia mwaki ihurutĩtwo na hinya mũno, na cuma ya lidi nĩ ĩtũekete ĩkahĩa ĩgathira.

Mũtheria arutĩte wĩra mũnene wa gũtheria o tũhũ,

Nĩ tondũ andũ arĩa aganu matiamũranĩtio.

30 Andũ marĩmetaga betha ĩrĩa ĩregetwo,

Nĩ gũkorũo Yahweh nĩ amaregete.‖

JEREMIYA 7

1 Gĩkĩ nĩkĩo kiugo kĩrĩa gĩakinyĩire Jeremiya kuuma kũrĩ Yahweh akĩrũo atĩrĩ: 2 ―Rũgama
kĩhingo-inĩ kĩa nyũmba ya Yahweh na ũrĩ hau ũmenyithanie ndũmĩrĩri ĩno, ‗Iguai kiugo kĩa
Yahweh, inyuĩ andũ othe a Yahuda arĩa mũingĩragĩra ihingo-inĩ ici nĩguo mũthathaiye Yahweh.
3 Yahweh mũnene wa ita, o we Kĩhoti wa Isiraeli, ekuuga ũũ: ―Garũrĩrai njĩra cianyu na ciĩko
cianyu, na niĩ nĩ ngũmwĩtĩkĩria mũthiĩ na mbere gũtũũra kũndũ gũkũ. 4 Mũtikehoke ciugo cia
maheeni muuge atĩrĩ, ‗Ĩno nĩ hekarũ ya Yahweh, Nĩ hekarũ ya Yahweh! Nĩ hekarũ ya Yahweh!‘
5 Tondũ mũngĩgarũrĩra njĩra cianyu na ciĩko cianyu biũ; mũngĩrũagĩrĩra kĩhooto gatagatĩ ka
mũndũ na ũrĩa ũngĩ; 6 mũngĩaga kũhinyĩrĩria andũ a kũngĩ arĩa maikaranagia na inyuĩ, ciana cia
ngoriai, na atumia a ndigwa; mũngĩaga gũita thakame ĩtarĩ na mahĩtia kũndũ gũkũ; na mũngĩaga
kũrũmĩrĩra ihoti ingĩ, ũndũ ũrĩa ũngĩtũma muone ũũru;

7 niĩ na niĩ nĩ ngũmwĩtĩkĩria mũthiĩ na mbere gũtũũra kũndũ gũkũ, bũrũri ũrĩa ndaheire maithe
manyu ma tene matũũre kuo mahinda mothe.‖‘‖

8 ―No inyuĩ mwĩhokaga ciugo cia maheeni, ũndũ ũrĩa ũtakaamũguna o na hanini. 9 Hihi no
mũiye, mũũragane, mũtharie, mwĩhĩte na ũhoro wa maheeni, mũrutĩre Baali magongona, na
mũrũmĩrĩre ihoti iria mũtoĩ, 10 mũcoke mũũke mũrũgame mbere yakwa nyũmba-inĩ ĩno ĩĩtanĩtio
na rĩĩtwa rĩakwa na muuge, ‗Nĩ tũkaahonokio,‘ o na mwĩkĩte maũndũ macio mothe marĩ magigi?
11 Kaĩ nyũmba ĩno ĩĩtanĩtio na rĩĩtwa rĩakwa ĩtuĩkĩte ngurunga ya atunyani maitho-inĩ manyu? Nĩ
ndĩyoneire maũndũ macio niĩ mwene,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

12 ―‗No rĩrĩ, rĩu thiĩi handũ hakwa harĩa hamũre thĩinĩ wa Shilo, kũrĩa ndatuire gĩikaro kĩa rĩĩtwa
rĩakwa riita rĩa mbere, muone ũrĩa ndekire handũ hau nĩ ũndũ wa waganu wa andũ akwa Isiraeli.
13 Ĩndĩ inyuĩ mwathiire na mbere gwĩka maũndũ macio mothe,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, ‗o
na gũtuĩka nĩ ndamwarĩirie rĩngĩ na rĩngĩ, mũtiathikĩrĩirie. Ndaikaraga ngĩmwĩtaga, no

1422





mũtianjĩtĩkaga. 14 Nĩ ũndũ ũcio, o ta ũrĩa ndekire Shilo, no taguo ngeeka nyũmba ĩrĩa ĩĩtanĩtio na
rĩĩtwa rĩakwa, o ĩyo inyuĩ mwĩhokete, o hamwe na kũndũ gũkũ kũrĩa ndamũheire na ngĩhe
maithe manyu ma tene. 15 Nĩ ngaamũingata mwehere maitho-inĩ makwa, o ta ũrĩa ndaingatire
ariũ a ithe wanyu othe, andũ othe a rũciaro rwa Efiraimu.‘

16 ―No wee-rĩ, ndũkahoe nĩ ũndũ wa andũ aya. Ndũkamarĩrĩre kana ũmahoere kana
ũmathaithanĩrĩre harĩ niĩ, tondũ ndigũgũthikĩrĩria. 17 Kaĩ ũtarona ũrĩa mareka matũũra-inĩ ma
Yahuda na barabara-inĩ cia Yahrushalayim? 18 Ariũ ao marongania ngũ, namo maithe magakia
mwaki, nao andũ-a-nja magakanda mũtu nĩguo mathondeke keki cia kũruta irĩ magongona harĩ
Mũndũ-mũka Mũthamaki wa kũrĩa Igũrũ, na nĩ maraita magongona ma ndibei nĩ ũndũ wa ihoti
ingĩ nĩgetha mandakarie. 19 ‗No rĩrĩ, hihi nĩ niĩ maratuurithia?‘ ũguo nĩguo Yahweh ekũũria.
‗Githĩ ti o ene, marehĩngĩca o makĩyonagĩra na maitho mao?‘ 20 Nĩ ũndũ ũcio, Mwathi Yahweh
ekuuga ũũ, ‗Oneii! Marakara makwa na mang'ũrĩ makwa nĩ magaaitwo kũndũ gũkũ, maitwo
igũrũ rĩa andũ na nyamũ, mĩtĩ ya mũgũnda-inĩ na maciaro ma tĩri; nĩ magaakana na
matikaahorio.‘

21 ―Yahweh mũnene wa ita, o we Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga atĩrĩ, ‗Thiĩi na mbere, ongererai
magongona manyu magima ma njino harĩ magongona manyu marĩa mangĩ, na mũrĩe nyama icio
inyuĩ ene. 22 Tondũ mũthenya ũrĩa ndarutire maithe manyu ma tene bũrũri-inĩ wa Misiri,
ndiaririe nao kana ngĩmatha ũhoro-inĩ wĩgiĩ magongona magima ma njino o na maruta. 23 No nĩ
ndamaheire watho ũyũ: ―Athĩkĩrai mũgambo wakwa, na niĩ nĩ ngũtuĩka Kĩhoti wanyu, na inyuĩ
mũtuĩke andũ akwa. No mũhaka mũgeragĩre njĩra-inĩ yothe ĩrĩa ndĩrĩmwathaga, nĩgetha maũndũ
manyu mathiage wega.‖‘ 24 Ĩndĩ matiathikĩrĩirie kana magĩtega gũtũ kwao; handũ ha ũguo,
maathiire kũringana na njama ciao ene, makĩrũmĩrĩra ngoro yao njũru nĩ ũndũ wa ũremi, na
magĩcoka na thutha handũ ha gũthiĩ na mbere, 25 kuuma mũthenya ũrĩa maithe manyu ma tene
moimire bũrũri wa Misiri nginya ũmũthĩ ũyũ. Nĩ ũndũ ũcio ndaikaraga ngĩtũmaga ndungata
ciakwa ciothe anabii kũrĩ inyuĩ, ngamatũma o mũthenya, rĩngĩ na rĩngĩ. 26 No nĩ maaregire
gũũthikĩrĩria, na matiategire gũtũ kwao. Handũ ha ũguo, nĩ kũrema maaremire, na magĩka
maũndũ moru gũkĩra maithe mao ma tene!

27 ―Ũkũmeera ciugo icio ciothe, no matigũgũthikĩrĩria; ũkũmeta, no matigũgwĩtĩka. 28 Nawe
ũmeere atĩrĩ, ‗Rũrũ nĩ rũrĩrĩ rũrĩa rũtaathĩkĩire mũgambo wa Yahweh Kĩhoti waruo na rũkĩrega
gwĩtĩkĩra ũtaaro. Ũhoro wa Ma nĩ ũthirĩte, o na ndũgwetagwo gatagatĩ-inĩ kao.‘

29 ―Enja njuĩrĩ ĩyo yaku ĩtarĩ yenjwo na ũmĩte, na ũine wanĩrĩire rwĩmbo rwa macakaya igũrũ rĩa
tũrĩma tũrĩa tũtarĩ kĩndũ, tondũ Yahweh nĩ aregete rũciaro rũrũ rũtũmĩte arakare na nĩ
ekũrũtiganĩria. 30 ‗Nĩ gũkorũo andũ a Yahuda nĩ mekĩte maũndũ moru maitho-inĩ makwa,‘ ũguo
nĩguo Yahweh ekuuga. ‗Nĩ maigĩte mĩhianano yao ĩrĩ magigi thĩinĩ wa nyũmba ĩrĩa ĩĩtanĩtio na
rĩĩtwa rĩakwa, nĩgetha mamĩthahie. 31 Nĩ makĩte kũndũ gũtũũgĩru gwa Tofethi, Mũkuru-inĩ wa
Mũrũ wa Hinomu, nĩgetha macinĩre ariũ na aarĩ ao na mwaki kuo, ũndũ ũrĩa niĩ itaathanĩte na
ũtarĩ o na watonya ngoro-inĩ yakwa.‘

1423


32 ―‗Nĩ ũndũ ũcio, matukũ nĩ maroka,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, ‗rĩrĩa kũndũ kũu gũtagacoka
gwĩtwo Tofethi kana Mũkuru wa Mũrũ wa Hinomu no gũgeetagwo Mũkuru wa Kũũraganĩrũo.
Magaathikana kũu Tofethi nginya kwage handũ ha gũthikana. 33 Na ciimba cia andũ aya
igaatuĩka irio cia nyoni cia rĩera-inĩ na cia nyamũ cia gũkũ thĩ, na gũtirĩ mũndũ ũgaacingata. 34
Nĩ ngaaniina mũgambo wa gĩkeno na mũgambo wa gũcanjamũka, mũgambo wa mũhikania na
mũgambo wa mũhiki, thĩinĩ wa matũũra ma Yahuda na barabara-inĩ cia Yahrushalayim, tondũ
bũrũri ũcio nĩ ũkaanangwo ũthire biũ.‘‖

JEREMIYA 8

Yahweh oigĩte atĩrĩ, ―Hĩndĩ ĩyo, mahĩndĩ ma athamaki a Yahuda, mahĩndĩ ma anene a kuo,
mahĩndĩ ma athĩnjĩri-Yahweh, mahĩndĩ ma anabii, na mahĩndĩ ma aikari a Yahrushalayim nĩ
magathikũrio kuuma mbĩrĩra-inĩ ciao.

2 Makaanĩkĩrũo riũa, mweri, na mbũtũ yothe ya igũrũ, o ĩyo meendete na maatungatagĩra,
makamĩrũmĩrĩra, makamĩcaria na makamĩinamĩrĩra. Matigaacokanĩrĩrio, o na kana mathikwo.
Magaatuĩka o ta thumu igũrũ rĩa thĩ.‖

3 ―Namo matigari ma kĩruka kĩũ kĩũru arĩa makaahonoka magaathuura gĩkuũ handũ ha muoyo
kũndũ guothe kũrĩa ngaamahurunja,‖ ũguo nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga.

4 ―Nawe no nginya ũmeere atĩrĩ, ‗Yahweh oigĩte ũũ:

―Hihi nĩ makaagũa na mage gũũkĩra rĩngĩ?

Ũmwe wao angĩgarũrũka-rĩ, na githĩ ũcio ũngĩ o nake to agarũrũke?

5 Nĩ kĩĩ gĩtũmaga andũ aya a Yahrushalayim matũũre magĩte wĩhokeku harĩ niĩ?

Nĩ marũmĩtie ũhoro wa maheeni;

Na nĩ maregaga kũgarũrũka.

6 Nĩ ndategire gũtũ na ngĩikara thikĩrĩirie, no maũndũ marĩa maaragia matiarĩ mega.

Gũtirĩ mũndũ weririre nĩ ũndũ wa waganu wake kana akĩũria atĩrĩ, ‗Nĩ atĩa ũguo njĩkĩte?‘

O ũmwe wao aikaraga agĩcokaga njĩra-inĩ ĩrĩa ĩthiagĩrũo nĩ andũ aingĩ, o ta mbarathi ĩrateng‘era
yerekeire mbaara-inĩ.

7 O na mũhau ũrĩ kũrĩa igũrũ nĩ ũmenyaga mahinda maguo;

Ndutura na thũngũrũrũ o na nyamĩndigi nĩ iririkanaga ihinda rĩrĩa ciagĩrĩire gũcoka.

1424




No andũ akwa matitaũkagĩrũo nĩ ituĩro rĩa Yahweh.‖‘

8 ‗Mũngĩkiuga atĩa atĩrĩ: ―Ithuĩ tũrĩ ogĩ, na tũrĩ na watho wa Yahweh‖?

Tondũ ũrĩa kũrĩ nĩ atĩ, karamu ga kũheenania ka andĩki-watho kahũthĩrĩtwo gũtua Watho ũcio wa
maheeni.

9 Andũ arĩa ogĩ nĩ maconorithĩtio.

Nĩ mamakĩte mũno na nĩ makaanyitwo.

Rorai muone, nĩ maregete kiugo kĩa Yahweh,

Nĩ ũũgĩ ũrĩkũ makĩrĩ naguo?

10 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, nĩ ngaaneana andũ-a-nja ao kũrĩ arũme angĩ,

Mĩgũnda yao ndĩmĩneane ĩtuĩke ya andũ angĩ;

Tondũ o ũmwe wao, kuuma ũrĩa mũnini nginya ũrĩa mũnene, areguna na uumithio ũtarĩ wa
kĩhooto;

Kuuma mũnabii nginya mũthĩnjĩri-Yahweh, o mũndũ areka maũndũ ma ũtunyani.

11 Na mageragia kũhonia nguraro ya mwarĩ wa andũ akwa o igũrũ tu, makoiga ũũ,

―Kũrĩ na thayũ! Kũrĩ na thayũ!‖

Na hĩndĩ ĩyo gũtirĩ na thayũ.

12 Hihi nĩ maconokaga nĩ ũndũ wa maũndũ marĩ magigi marĩa mekĩte?

Maticonokaga o na hanini!

O na matiũĩ kũigua thoni nĩ kuuga atĩa!

Nĩ ũndũ ũcio, makaagũa gatagatĩ-inĩ ka arĩa magũĩte.

Rĩrĩa ngaamaherithia nĩ makaahĩngĩka,‘ ũguo nĩguo Yahweh oigĩte.

13 ‗Rĩrĩa ngaamacokanĩrĩria, nĩ kũmaniina ngaamaniina,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

‗Gũtirĩ thabibũ igaakorũo itigarĩte mũthabibũ-inĩ, kana ngũyũ itigarĩte mũkũyũ-inĩ, na mathangũ
nĩ makaahooha.

Na kĩrĩa ndamaheire nĩ kũũrũo makoorũo nĩkĩo.‘‖

14 ―Tũragĩikara thĩ haha nĩkĩ?

1425


Rekei tũcokanĩrĩre hamwe tũingĩre matũũra-inĩ marĩa marĩ na ũgitĩri tũthirĩre kuo.

Tondũ Yahweh Kĩhoti witũ nĩ egũtũniina,

Na atũheaga maĩ marĩ na thumu tũnyue,

Nĩ gũkorũo nĩ twĩhĩirie Yahweh.

15 Twerĩgagĩrĩra kũgĩa na thayũ, no gũtirĩ ũndũ mwega woonekire,

Tũkĩĩrĩgĩrĩra ihinda rĩa kũhonio, no nĩ guoya ũrĩ kuo!

16 Dani nĩ kũraiguĩka mbarathi cia thũ ikĩhuhia.

Rĩrĩa kwaiguĩka mũgambo wa mbarathi ciayo cia njamba ikĩania,

Bũrũri wothe nĩ ũthingithaga.

Mokaga na magatambura bũrũri na kĩrĩa gĩothe kĩrĩ thĩinĩ waguo,

Itũũra na aikari a rĩo.‖

17 ―Tondũ nĩ ngũtũma nyoka gatagatĩ-inĩ kanyu,

Nyoka irĩ thumu na itangĩthuthĩrũo,

Na hatarĩ nganja nĩ ikũmũrũma,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

18 Kĩeha gĩakwa gĩtingĩthira;

Ngoro yakwa nĩ ndwaru.

19 Kuuma bũrũri wa kũraya kũrĩ na kĩrĩro gĩa kũhoya ũteithio

Kĩa mwarĩ wa andũ akwa akiuga:

―Na githĩ Yahweh ndarĩ thĩinĩ wa Zayuni?

Kana hihi mũthamaki wakuo ndarĩ o kuo thĩinĩ?‖

―Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte mandakarie na mĩhianano ĩyo yao ya gwacũhio,

Na ihoti icio ciao ng‘eni itarĩ kĩene?‖

20 ―Ihinda rĩa magetha nĩ ihĩtũku, hĩndĩ ya ũrugarĩ nĩ ĩthirĩte,

No tũtirĩ tũrahonokio!‖

21 Nĩ hehenjekete nĩ ũndũ wa nguraro ya mwarĩ wa andũ akwa;

1426


Ndĩraigua nguĩte ngoro.

Nĩ nyitĩtwo nĩ kĩmako.

22 Kaĩ gũtarĩ balisamu thĩinĩ wa Gileadi?

Na kaĩ gũtarĩ mũhonania kuo?

Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte mwarĩ wa andũ akwa age gũcokererũo nĩ ũgima mwega wa mwĩrĩ?

JEREMIYA 9

1 Na arĩ korũo mũtwe wakwa nĩ gĩthima kĩa maĩ.

Namo maitho makwa makorũo marĩ itherũkĩro rĩa maithori!

Hĩndĩ ĩyo ingĩrĩra mũthenya na ũtukũ

Nĩ ũndũ wa andũ aitũ arĩa moragĩtwo.

2 Na arĩ korũo ndĩ na nyũmba ya kũraarũo nĩ agendi werũ-inĩ!

Hĩndĩ ĩyo ingĩtiga andũ aitũ ndĩmeherere,

Nĩ gũkorũo othe nĩ itharia,

Nĩ gĩkundi kĩa andũ matarĩ ehokeku.

3 Makũnjaga rũrĩmĩ rwao o ta ũta;

Maheeni nĩmo maiyũrĩte bũrũri, no ti ũhoro wa Ma.

―Moimaga ũũru-inĩ ũmwe magathiĩ harĩ ũrĩa ũngĩ,

Na matinjiguaga,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

4 Inyuothe, o mũndũ nĩ ehũgage mũndũ ũrĩa mariganĩtie nake,

Na mũndũ ndakehokage nginya mũrũ wa nyina.

Nĩ gũkorũo mũrũ wa nyina na mũndũ o wothe nĩ mũkunyanĩri,

Na mũndũ wothe wa itũũra nĩ mũcambania.

5 O mũndũ nĩ aheenagia mũndũ ũrĩa ũngĩ,

1427




Na gũtirĩ mũndũ waragia ma.

Nĩ marutĩte rũrĩmĩ rwao kwaragia maheeni.

Menogagia magĩka maũndũ marĩa moru.

6 Ũratũũra gatagatĩ-inĩ ka maheeni.

Nĩ maaregire kũũmenya nĩ ũndũ wa maheeni mao,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

7 Nĩ ũndũ ũcio, Yahweh mũnene wa ita ekuuga ũũ:

―Nĩ ngũmatheria na mwaki na ndĩmagerie,

Tondũ rĩrĩ, nĩ atĩa ũngĩ ingĩka na mwarĩ wa andũ akwa?

8 Rũrĩmĩ rwao nĩ mũguĩ wa kũrehe gĩkuũ, na rwaragia maheeni.

Mũndũ aragia na kanua gake ũhoro wa thayũ na mũndũ ũrĩa ũngĩ,

No thĩinĩ aikaraga amuohetie.‖

9 ―Na githĩ ndikĩagĩrĩirũo kũmacirithia nĩ ũndũ wa maũndũ macio?‖ ũguo nĩguo Yahweh
ekũũria.

―Na githĩ ndiagĩrĩirũo kwĩrĩhĩria harĩ rũrĩrĩ ta rũu?‖

10 Nĩ ngũrĩra na njakae nĩ ũndũ wa irĩma

Na nyine rwĩmbo rwa macakaya nĩ ũndũ wa kũndũ gwa kũrĩithia werũ-inĩ,

Nĩ gũkorũo gũcinĩtwo nginya gũkaga mũndũ ũtuĩkanagĩria kuo,

Na mũgambo wa mahiũ ndũiguĩkaga.

Nyoni cia rĩera-inĩ na nyamũ cia gĩthaka nĩ ciũrĩte; nĩ ithiĩte.

11 Nĩ ngaatũma Yahrushalayim ĩtuĩke hĩba cia mahiga, ĩtuĩke kĩmamo kĩa ngui cia gĩthaka,

Na nĩ ngaatũma matũũra ma Yahuda matiganĩrio, na gũtirĩ mũndũ ũgaaikara kuo.

12 Nĩ mũndũ ũrĩkũ mũũgĩ ũngĩtaũkĩrũo nĩ ũndũ ũyũ?

Nũũ kanua ka Yahweh karĩtie nake, nĩguo aũmenyithanie?

Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte bũrũri ũniinwo?

Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte ũcinwo o ta werũ,

1428


Nginya gũkaga mũndũ ũratuĩkanĩria kuo?‖

13 Nake Yahweh agĩcokia akiuga atĩrĩ: ―Nĩ tondũ wao kũrega watho ũrĩa ndamaigĩire, na tondũ
matiũrũmĩrĩire na matiathĩkĩire mũgambo wakwa. 14 Handũ ha ũguo, maarũmĩrĩire ngoro ciao nĩ
ũndũ wa ũremi, na makĩrũmĩrĩra Baali, o ta ũrĩa maithe mao maamarutĩte gwĩka.

15 Nĩ ũndũ ũcio, ũũ nĩguo Yahweh mũnene wa ita, o we Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga, ‗Nĩ
ngaatũma andũ aya marĩe mũmera mũrũrũ, na ndũme manyue maĩ marĩ na thumu. 16 Nĩ
ngaamahurunja ndũrĩrĩ-inĩ iria o ene matoĩ o na kana maithe mao, na nĩ ngaatũma rũhiũ rwa
njora rũmarũmĩrĩre o nginya ngaamaniina.‘

17 Yahweh mũnene wa ita ekuuga atĩrĩ,

‗Hũthĩrai ũtaũku.

Ĩtai andũ-a-nja arĩa mainaga nyĩmbo cia macakaya,

Na mũtũmanĩre andũ-a-nja arĩa marĩ na ũmenyeru moke,

18 Nĩguo moke narua macakae nĩ ũndũ witũ,

Nĩgetha maitho maitũ maite maithori

Na imone citũ inyũrũrũkie maĩ.

19 Nĩ gũkorũo mũgambo wa macakaya nĩ ũiguĩtwo kuuma Zayuni:

―Kaĩ nĩ twanangĩtwo-ĩ!

Kaĩ gĩconoko gitũ nĩ kĩnene-ĩ!

Nĩ gũkorũo nĩ tuumĩte bũrũri-inĩ, na nĩ mamomorete mĩciĩ itũ.‖

20 Inyuĩ andũ-a-nja aya, thikĩrĩriai kiugo kĩa Yahweh.

Gũtũ kwanyu kũroamũkĩra kiugo gĩa kanua gake.

Rutai aarĩ anyu macakaya maya,

Na o mũndũ arute ũrĩa ũngĩ rwĩmbo rũrũ rwa macakaya.

21 Nĩ gũkorũo gĩkuũ nĩ gĩũkĩte kĩgereire ndirica-inĩ citũ;

Nĩ gĩtonyete nyũmba citũ iria ndaya na igũrũ irĩ na ũgitĩri

Nĩguo kĩeherie ciana barabara-inĩ

Na kĩeherie anake ihaaro-inĩ cia mũingĩ.‘

1429


22 Uga atĩrĩ, ‗Ũũ nĩguo Yahweh oigĩte:

―Ciimba cia andũ nĩ ikaagũa o ta thumu igũrũ rĩa thĩ,

O ta igira iria itinĩtio cia ngano igatigwo na thutha nĩ mũgethi,

Gũtarĩ na mũndũ wa gũcicokanĩrĩria.‖‘‖

23 Yahweh ekuuga atĩrĩ:

―Mũndũ ũrĩa mũũgĩ nĩ atige kwĩraha nĩ ũndũ wa ũũgĩ wake;

Mũndũ ũrĩa ũrĩ hinya nĩ atige kwĩraha nĩ ũndũ wa hinya wake;

Nake mũndũ ũrĩa mũtongu nĩ atige kwĩraha nĩ ũndũ wa ũtonga wake.‖

24 ―No mũndũ ũrĩa ũkwĩraha nĩ erahe nĩ ũndũ wa ũndũ ũyũ:

Atĩ arĩ na ũtaũku na ũmenyo ũnjĩgiĩ,

Atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh, Ũrĩa wonanagia wendo wa ũtugi, matua ma cira marũngĩrĩru, na ũthingu
thĩinĩ wa thĩ,

Nĩ gũkorũo maũndũ macio nĩmo mangenagia,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga. 25 ―Mwĩyonerei,
matukũ nĩ maroka,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, ―na nĩ ngaacirithia mũndũ o wothe ũruĩte o
hamwe na ũrĩa ũtaruĩte, 26 njirithie Misiri na Yahuda na Edomu na Aamoni na Moabi o hamwe
na arĩa othe makoragwo menjete njuĩrĩ thikĩrĩrio-inĩ, o acio maikaraga werũ-inĩ; nĩ gũkorũo
ndũrĩrĩ ciothe itiruĩte, na andũ othe a nyũmba ya Isiraeli matiruĩte ngoro.‖

JEREMIYA 10

1 Thikĩrĩriai kiugo kĩrĩa Yahweh amwarĩirie, inyuĩ andũ a nyũmba ya Isiraeli. 2 Ũũ nĩguo
Yahweh ekuuga:

―Mũtikerute njĩra ya ndũrĩrĩ,

Na mũtigetigĩre imenyithia cia kũrĩa igũrũ

Tondũ ndũrĩrĩ nĩ ciĩtigagĩra nĩ ũndũ wacio.

3 Nĩ gũkorũo mĩtugo ya ikundi icio cia andũ nĩ ya maheeni.

Nĩ mũtĩ tu wa mũtitũ ũtemetwo,

1430




Ũkarutĩrũo wĩra nĩ moko ma bundi akĩhũthĩra kĩndũ gĩake kĩa wĩra.

4 Maũgemagia na betha na thahabu

Na makaũrũmia makĩhũthĩra nyundo na mĩcumarĩ nĩgetha ndũkagũe.

5 O ta kĩmakia-nyamũ mũgũnda-inĩ wa rũkiri, mĩhianano ĩyo ndĩngĩhota kwaria;

No mũhaka ĩkuuo, tondũ ndĩngĩhota gũthiĩ.

Mũtikamĩĩtigĩre, nĩ gũkorũo gũtirĩ ũũru ĩngĩrehe,

O na gũtirĩ wega ĩngĩka.‖

6 Yahweh, gũtirĩ ũngĩ ũhaana tawe,

Wee ũrĩ mũnene, na rĩĩtwa rĩaku nĩ inene na nĩ rĩrĩ hinya.

7 Nũũ ũtagĩrĩirũo gũgwĩtigĩra, wee Mũthamaki wa ndũrĩrĩ? Nĩ gũkorũo nĩ wagĩrĩire gwĩtigĩrũo;

Tondũ gatagatĩ-inĩ ka andũ arĩa othe ogĩ a ndũrĩrĩ na gatagatĩ-inĩ ka mothamaki mao mothe,

Gũtirĩ o na ũmwe ũhaana tawe.

8 Othe nĩ andũ ariitu na nĩ akĩgu.

Ũrutani uumĩte harĩ mũtĩ nĩ maheeni matheri.

9 Betha ĩrĩa hũũre ĩrehagwo kuuma Tarishishi na thahabu ĩkarehwo kuuma Ufazu,

Wĩra wa bundi, wĩra wa moko ma mũturi wa cuma.

Nguo ciayo nĩ cia ndigi cia rangi wa mburuu na cia rangi wa papũ.

Mĩhianano ĩyo yothe ĩthondekagwo nĩ aruti wĩra marĩ na ũũgĩ.

10 No Yahweh nĩ Kĩhoti wa ma.

Nĩwe Kĩhoti ũrĩa ũtũũraga muoyo na Mũthamaki wa tene na tene.

Nĩ ũndũ wa marakara make thĩ nĩ ĩgaathingitha,

Na gũtirĩ ndũrĩrĩ ikaahota gwĩtiiria mang‘ũrĩ make.

11 Ũũ nĩguo mwagĩrĩirũo kũmeera:

―Ihoti icio itoombire igũrũ na thĩ

Nĩ igaathira ciehere thĩinĩ wa thĩ na mũhuro wa igũrũ rĩu.‖

1431


12 Nĩwe Mũũmbi wa thĩ kũgerera hinya wake,

O we wahandire bũrũri ũrĩa ũrĩ maciaro kũgerera ũũgĩ wake

Na nowe watambũrũkirie igũrũ kũgerera ũtaũku wake.

13 Rĩrĩa atũma mũgambo wake ũiguĩke,

Maĩ marĩa marĩ igũrũ nĩ marurumaga,

Na agatũma matu mambate kuuma ituri cia thĩ.

Atũmaga kũgĩe rũheni hamwe na mbura,

Na akarehe rũhuho kuuma thitoo-inĩ ciake.

14 Mũndũ wothe ekaga maũndũ atarĩ na wĩcirio na atarĩ na ũmenyo;

Mũturi o wothe wa cuma nĩ agaaconorithio nĩ ũndũ wa mũhianano ũcio wa gwacũhio;

Nĩ gũkorũo mũhianano wake wa cuma nĩ wa maheeni,

Na mĩhianano ĩyo ndĩkoragwo na roho thĩinĩ wayo.

15 Mĩhianano ĩyo nĩ ya maheeni, nĩ wĩra wa kũnyararũo.

Rĩrĩa mũthenya wayo wa ituĩro ũgaakinya, nĩ ĩgaathira.

16 Ũcio Igai rĩa Jakubu ndahaana ta indo icio,

Tondũ nĩwe wombire indo ciothe,

Na Isiraeli nĩwe rũthanju rwa igai rĩake.

Rĩĩtwa rĩake nĩ Yahweh mũnene wa ita.

17 Cokanĩrĩria mũrigo waku kuuma thĩ,

Wee mũndũ-wa-nja ũyũ ũikaraga ũrigicĩirio.

18 Nĩ gũkorũo ũũ nĩguo Yahweh ekuuga:

―Nĩ ngũikia aikari a kuo moime thĩinĩ wa bũrũri ihinda-inĩ rĩrĩ,

Na nĩ ngũtũma magĩe na mĩtangĩko.‖

19 Kaĩ ndĩ na haaro nĩ ũndũ wa nguraro yakwa-ĩ!

Kĩronda gĩakwa gĩtingĩhona.

1432


Na niĩ ngiuga atĩrĩ: ―Hatarĩ nganja mũrimũ ũyũ nĩ wakwa, na no mũhaka ndĩũkirĩrĩrie.

20 Hema yakwa nĩ yanangĩtwo, na tũmĩkanda tuothe twa hema yakwa nĩ tũtuĩtwo.

Ariũ akwa nĩ mandiganĩirie na matirĩ ho.

Gũtirĩ mũndũ ũtigarĩte wa gũtambũrũkia hema yakwa kana kũigĩrĩra itambaya cia hema yakwa.

21 Nĩ gũkorũo arĩithi mekĩte maũndũ mategwĩciria,

Na matituĩrĩtie ũhoro harĩ Yahweh.

Nĩkĩo matekĩte maũndũ na ũtaũku,

Na ndũũru ciao ciothe nĩ ihurunjũkĩte.‖

22 Thikĩrĩria! Kũrĩ na ũhoro ũroka!

Mũrurumo mũnene kuuma bũrũri wa mwena wa rũgongo,

Ũrĩa ũgũtũma matũũra ma Yahuda matuĩke kũndũ gũtiganĩrie, matuĩke kĩmamo kĩa ngui cia
gĩthaka.

23 Ũũii Yahweh, nĩ njũĩ wega atĩ njĩra ya mũndũ ndĩkoragwo moko-inĩ make mwene.

Mũndũ tiwe wagĩrĩirũo o na gũtongoria ikinya rĩake.

24 Ũũii Yahweh, nũnga na matuĩro ma cira marũngĩrĩru,

No ti ũrĩ na marakara, nĩgetha ndũkaniine nduĩke kĩndũ hatarĩ.

25 Itũrũra mang‘ũrĩ maku harĩ ndũrĩrĩ iria itatindanagĩra nawe

Na harĩ mbarĩ iria itakayagĩra rĩĩtwa rĩaku.

Tondũ nĩ itamburĩte Jakubu,

Ikamũtambura nginya ikamũniina,

Na igatũma bũrũri wake ũtuĩke kũndũ gũtiganĩrie.

JEREMIYA 11

1 Gĩkĩ nĩkĩo kiugo kĩrĩa gĩakinyĩire Jeremiya kuuma kũrĩ Yahweh akĩrũo atĩrĩ: 2 ―Thikĩrĩriai
ciugo cia kĩrĩkanĩro gĩkĩ, inyuĩ andũ aya!

1433




―Ciheane kũrĩ andũ a Yahuda na kũrĩ aikari a Yahrushalayim 3 na ũmeere atĩrĩ: ‗Ũũ nĩguo
Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga: ―Kũnyitwo nĩ kĩrumi nĩ mũndũ ũrĩa ũtathĩkagĩra ciugo cia
kĩrĩkanĩro gĩkĩ, 4 iria ndathire maithe manyu ma tene mũthenya ũrĩa ndamarutire bũrũri-inĩ wa
Misiri, ngĩmaruta kuuma mwaki-inĩ mũnene wa gũtwekia kĩgera, ngĩmeera ũũ, ‗Athĩkĩrai
mũgambo wakwa, na mwĩke maũndũ mothe marĩa ndĩramwatha; na nĩ mũgũtuĩka andũ akwa na
niĩ nduĩke Kĩhoti wanyu, 5 nĩgetha hingie mwĩhĩtwa ũrĩa ndehĩtĩire maithe manyu ma tene, atĩ nĩ
ngaamahe bũrũri ũrĩa ũiyũire iria na ũũkĩ, o ta ũrĩa gũtariĩ ũmũthĩ.‘‖‘‖

Na niĩ ngĩcokia ngiuga: ―Kũrotuĩka guo, wee Yahweh.‖

6 Nake Yahweh akĩnjĩra ũũ: ―Menyithania ciugo ici ciothe matũũra-inĩ ma Yahuda na barabara-
inĩ cia Yahrushalayim uuge: ‗Thikĩrĩriai ciugo cia kĩrĩkanĩro gĩkĩ, na mũcihingie. 7 Nĩ gũkorũo nĩ
ndaheire maithe manyu ma tene mũkaana na kĩyo mũthenya ũrĩa ndamarutire bũrũri-inĩ wa
Misiri ngĩmeera atĩrĩ: ―Athĩkĩrai mũgambo wakwa!‖ Na ngoretwo ngĩmahe mũkaana ũcio rĩngĩ
na rĩngĩ nginyagia ũmũthĩ ũyũ.‖ 8 No matiathikĩrĩirie kana magĩtega gũtũ kwao; handũ ha ũguo-
rĩ, nĩ ũndũ wa ũremi, o ũmwe wao aathiire o na mbere kũrũmĩrĩra ngoro yake njũru. Kwoguo
ngĩmarehera ciugo ciothe cia kĩrĩkanĩro gĩkĩ iria ndamaathĩte mahingagie, nao makĩrega
gũcihingia.‘‖

9 Yahweh agĩcoka akĩnjĩra atĩrĩ: ―Kũrĩ na njama gatagatĩ-inĩ ka andũ a Yahuda o hamwe na
aikari a Yahrushalayim. 10 Nĩ macokereire mahĩtia ma maithe mao ma tene, o acio maaregire
gwathĩkĩra ciugo ciakwa. O nao nĩ marũmĩrĩire ihoti ingĩ na magacitungatĩra. Andũ a nyũmba ya
Isiraeli na a nyũmba ya Yahuda nĩ magĩte kũhingia kĩrĩkanĩro gĩakwa kĩrĩa ndarĩkanĩire na
maithe mao ma tene. 11 Nĩ ũndũ ũcio, ũũ nĩguo Yahweh oigĩte, ‗Nĩ ngaamarehithĩria thĩna
matakaahota gwĩthara. Na rĩrĩa makaangaĩra ndĩmateithie-rĩ, ndikaamathikĩrĩria. 12 Namo
matũũra ma Yahuda na aikari a Yahrushalayim nĩ magaathiĩ kũrĩ ihoti iria marutagĩra
magongona macihoe ũteithio, no icio itikaahota o na hanini kũmahonokia hĩndĩ ĩyo magaakorũo
na thĩna. 13 Tondũ ihoti ciaku cingĩhĩte o ta matũũra maku, wee Yahuda, na igongona iria
ũthondekete cia kĩndũ kĩu gĩa gũconorithia nĩ nyingĩ o ta barabara iria irĩ Yahrushalayim,
igongona icio cia kũrutĩra Baali magongona.‘

14 ―No wee-rĩ, ndũkahoere andũ aya. Ndũkarĩre nĩ ũndũ wao kana ũhoe nĩ ũndũ wao, tondũ
hĩndĩ ĩrĩa makaangaĩra nĩ ũndũ wa thĩna wao ndigakorũo ngĩmathikĩrĩria.

15 Nĩ kĩĩ mwendwa wakwa areka hekarũ-inĩ yakwa

Kuona atĩ wee mwene, mwĩ hamwe na andũ angĩ aingĩ mũbangaga njama cia waganu?

Nyama icio ciaku nyamũre ciahota hihi kũgirĩrĩria ũũru?

Na kaĩ ũgũgĩkenio nĩ ũũru ũrĩa wĩkĩte?

16 Kũrĩ hĩndĩ Yahweh aagwĩtaga mũtamaiyũ ũrĩa mũruru,

1434


Mũthaka ũrĩ maciaro mega.

Nĩ aũcinĩte na mwaki kũrĩ na mũrurumo mũnene mũno,

Na nĩ moinangĩte honge ciaguo.

17 ―Yahweh mũnene wa ita, o ũcio wakũhandire, nĩ oigĩte atĩ nĩ ũgaakorũo nĩ thĩna tondũ wa
maũndũ moru marĩa mekĩtwo nĩ andũ a nyũmba ya Isiraeli na a nyũmba ya Yahuda, acio
mandakarĩtie nĩ ũndũ wa kũrutĩra Baali magongona.‖

18 Yahweh nĩ aanjĩrire nĩguo menye;

Hĩndĩ ĩyo nĩ watũmire nyone maũndũ marĩa meekaga.

19 Ndatariĩ ta kagondu kana ndegwa ĩgĩtwarũo gũthĩnjwo.

Ndiamenyaga atĩ maabangaga maũndũ moru mangoniĩ makoiga:

―Rekei twanange mũtĩ ũyũ na maciaro maguo,

Ningĩ rekei tũmũniine ehere bũrũri wa arĩa marĩ muoyo,

Nĩgetha rĩĩtwa rĩake rĩtikanaririkanwo rĩngĩ.‖

20 No Yahweh mũnene wa ita atuanagĩra na ũthingu;

Nĩ athuthuragia methugunda ma thĩinĩ biũ na agathuthuria ngoro.

Reke nyone ũkĩndĩhĩria harĩ o,

Tondũ wee nĩwe ndekereirie cira wakwa.

21 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, ũũ nĩguo Yahweh oigĩte kwerekera andũ a Anathothi acio maracaria
gũkũruta muoyo, o acio moigaga ũũ: ―Tiga kũratha ũhoro na rĩĩtwa rĩa Yahweh, kwaga ũguo
guoko gwitũ nĩ gũgũkũũraga‖; 22 kwoguo Yahweh mũnene wa ita oigĩte ũũ: ―Niĩ nĩ
ngũmaciirithia. Anake makooragwo na rũhiũ rwa njora, nao ariũ ao na aarĩ ao makue nĩ
ng‘aragu. 23 Gũtirĩ o na ũmwe wao ũgaatigara, tondũ nĩ ngaarehera andũ a Anathothi thĩna
mwaka ũrĩa magaaciirithio.‖

JEREMIYA 12

1 Yahweh, wee ũkoragwo ũrĩ mũthingu rĩrĩa ndakũrehera cira wakwa,

Rĩrĩa ndaria nawe ũhoro wa maũndũ megiĩ matua ma cira marũngĩrĩru.

1435




No nĩ kĩĩ gĩtũmaga njĩra ya andũ arĩa aganu ĩgaacĩre,

Na nĩ kĩĩ gĩtũmaga andũ arĩa mĩgarũ akunyanĩri maikare mategũtangĩka?

2 Wamahandire, na nĩ magĩĩte na mĩri.

Nĩ makũrĩte na makagĩa na maciaro.

Ũkoragwo mĩromo-inĩ yao, no ũrĩ kũraya mũno na methugunda mao ma thĩinĩ biũ.

3 No niĩ nĩ ũnjũĩ wega, wee Yahweh, nĩ ũnyonaga;

Nĩ ũthuthurĩtie ngoro yakwa na ũkona atĩ ĩrĩ na ũiguano hamwe nawe.

Mamũranie o ta ng‘ondu cia gũthĩnjwo,

Na ũmamũranie nĩ ũndũ wa mũthenya ũrĩa wa kũũragwo.

4 Hihi nĩ ihinda rĩigana atĩa bũrũri ũgũthiĩ na mbere kũng‘ara

Na mĩmera ya mĩgũnda yothe ĩkoma?

Tondũ wa waganu wa andũ arĩa maikaraga kuo,

Nyamũ o hamwe na nyoni nĩ iniinĩtwo.

Nĩ gũkorũo moigĩte atĩrĩ: ―We ndarona ũndũ ũrĩa ũgeekĩka harĩ ithuĩ.‖

5 Angĩkorũo nĩ ũkũnoga ũgĩteng‘erania na andũ marathiĩ magũrũ-rĩ,

Ũngĩkĩhota atĩa gũteng‘erania na mbarathi?

O na ũngĩkorũo na ũmĩrĩru bũrũri-inĩ ũrĩ na thayũ-rĩ,

Hihi ũgeka atĩa rĩrĩa ũgaakorũo ihinga-inĩ ndumanu iria irĩ Jorodani?

6 Nĩ gũkorũo o na ariũ a nyũkwa, nyũmba ya thoguo,

nĩ magũkunyanĩire.

Nĩ manĩrĩire na mũgambo mũnene nĩguo magũũkĩrĩre.

Ndũkamehoke,

O na mangĩkwĩra maũndũ mega.

7 ―Nĩ ndiganĩirie nyũmba yakwa; nĩ ndiganĩirie igai rĩakwa.

Nĩ neanĩte mwendwa wakwa ũrĩa nyendete mũno moko-inĩ ma thũ ciake.

1436


 8 Ũcio igai rĩakwa atuĩkĩte o ta mũrũthi ũrĩ mũtitũ-inĩ harĩ niĩ.

Nĩ araramĩte akanjũkĩrĩra.

Nĩ ũndũ ũcio, rĩu nĩ ndĩmũthũũrĩte.

9 Ũcio igai rĩakwa ahaana nyoni ndĩa nyama ya marangi maingĩ;

Nyoni iria ingĩ ndĩa nyama nĩ imũthiũrũrũkĩirie na ikamũtharĩkĩra.

Ũkai, cokanĩrĩrai hamwe, inyuĩ nyamũ ciothe cia gĩthaka,

Ũkai mũrĩe.

10 Arĩithi aingĩ nĩ mathũkangĩtie mũgũnda wakwa wa mĩthabibũ;

Nĩ marangĩrĩirie gĩcigo gĩakwa thĩinĩ wa bũrũri.

Matũmĩte gĩcigo gĩakwa gĩa kwendeka thĩinĩ wa bũrũri gĩtuĩke werũ mũtiganĩrie.

11 Nĩ gĩtuĩkĩte kũndũ kwanangĩku.

Nĩ kĩng‘arĩte;

Nĩ kũndũ gũtiganĩrie maitho-inĩ makwa.

Bũrũri wothe nĩ ũtuĩkĩte kũndũ gũtiganĩrie,

No gũtirĩ mũndũ ũrũmbũyagia ũndũ ũcio ngoro-inĩ.

12 Nĩ gũũkĩte aniinani tũcĩra-inĩ tuothe tũrĩa tũrangĩtwo mũno twa werũ-inĩ,

Nĩ gũkorũo rũhiũ rwa njora rwa Yahweh rũraananga kuuma mwena ũmwe wa bũrũri nginya ũrĩa
ũngĩ.

Gũtirĩ mũndũ ũrĩ na thayũ.

13 Mahandĩte ngano, no magethete mĩigua.

Nĩ menogetie, no gũtirĩ ũguni monete.

Nĩ magaaconoka nĩ ũndũ wa maciaro mao

Tondũ wa marakara mahiũ ma Yahweh.‖

14 Ũũ nĩguo Yahweh oigĩte: ―Ha ũhoro wa andũ othe aganu arĩa mandigicĩirie, o acio marahutia
igai rĩrĩa ndatũmire andũ akwa Isiraeli magae, nĩ ngaamamunya kuuma bũrũri-inĩ wao, na nĩ
ngaamunya nyũmba ya Yahuda kuuma harĩ o.

1437


15 No thutha wa kũmamunya, nĩ ngaacoka ndĩmaiguĩre tha na ndĩmacokie o mũndũ harĩ igai
rĩake na bũrũri-inĩ wake.‖

16 ―Na mangĩkeruta njĩra cia andũ akwa na merute kwĩhĩtaga na rĩĩtwa rĩakwa, ‗O ta ũrĩa
Yahweh atũũraga muoyo!‘ o ta ũrĩa maarutire andũ akwa kwĩhĩtaga na Baali, hĩndĩ ĩyo nĩ
makaahandwo gatagatĩ-inĩ ka andũ akwa. 17 No mangĩkarega gwathĩka, niĩ nĩ ngaamunya rũrĩrĩ
rũu, ndĩrũmunye na ndĩrwanange,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

JEREMIYA 13

1 Yahweh aanjĩrire atĩrĩ: ―Thiĩ ũkegũrĩre mũcibi wa gatani wĩyohe njohero, no ndũkaũtobokie
maĩ-inĩ.‖ 2 Nĩ ũndũ ũcio ngĩgũra mũcibi kũringana na kiugo kĩa Yahweh na ngĩwĩyoha njohero.
3 Na kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra riita rĩa kerĩ ngĩrũo atĩrĩ: 4 ―Oya mũcibi ũcio ũragũrire, o
ũcio wĩyohete njohero, na ũkĩre ũthiĩ Rũũĩ-inĩ rwa Farati, ũkaũhithe kuo mwatũka-inĩ wa
ndũmba ya ihiga.‖ 5 Nĩ ũndũ ũcio ngĩthiĩ na ngĩũhitha hakuhĩ na Rũũĩ rwa Farati, o ta ũrĩa
Yahweh aanjathĩte.

6 No matukũ maingĩ thutha ũcio, Yahweh akĩnjĩra atĩrĩ: ―Ũkĩra, ũthiĩ Rũũĩ-inĩ rwa Farati, woe
mũcibi ũrĩa ndagwathĩte ũhithe kuo.‖ 7 Nĩ ũndũ ũcio ngĩthiĩ Rũũĩ-inĩ rwa Farati na ngĩthikũria
mũcibi ũcio ngĩũruta harĩa ndaũhithĩte, na ngĩona atĩ mũcibi ũcio nĩ wathũkangĩte; watuĩkĩte wa
tũhũ biũ.

8 Hĩndĩ ĩyo kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra ngĩrũo atĩrĩ: 9 ―Ũũ nĩguo Yahweh ekuuga, ‗Ũguo
noguo ngaaniina mwĩtĩo wa Yahuda na niine mwĩtĩo mũnene wa Yahrushalayim. 10 Andũ acio
aganu arĩa maregaga gwathĩkĩra ciugo ciakwa, o acio marũmagĩrĩra ngoro ciao nĩ ũndũ wa ũremi,
na makarũmĩrĩra ihoti ingĩ, magacitungatĩra na magacinamĩrĩra, makaahaana o ta mũcibi ũcio
ũtuĩkĩte wa tũhũ biũ.‘ 11 ‗Nĩ gũkorũo o ta ũrĩa mũcibi wĩnyitagĩrĩra njohero-inĩ ya mũndũ, no
taguo ndatũmĩte andũ othe a nyũmba ya Isiraeli na andũ othe a nyũmba ya Yahuda menyitĩrĩre
harĩ niĩ,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, ‗nĩgetha matuĩke andũ kũrĩ, me na rĩĩtwa, a kũheo
rũgooco, na kĩndũ gĩthaka harĩ niĩ. No matiathĩkire.‘

12 ―Ningĩ no mũhaka ũmahe ndũmĩrĩri ĩno, ‗Ũũ nĩguo Yahweh, o we Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga:
―Ndigithũ yothe nene nĩ yagĩrĩire kũiyũrio ndibei.‖‘ Nao nĩ megũgũcokeria makũũrie atĩrĩ, ‗Githĩ
tũtiũĩ atĩ ndigithũ yothe nene nĩ yagĩrĩire kũiyũrio ndibei?‘ 13 Nawe ũmeere atĩrĩ, ‗Ũũ nĩguo
Yahweh ekuuga: ―Nĩ ngũtũma aikari othe a bũrũri ũyũ maiyũrũo nĩ ũrĩĩu, o na athamaki arĩa
maikaragĩra gĩtĩ kĩa ũnene kĩa Daudi, athĩnjĩri-Yahweh na anabii, na aikari othe a
Yahrushalayim. 14 Na nĩ ngaamagũthithania mũndũ na ũrĩa ũngĩ, maithe o hamwe na ariũ ao,‖
ũguo nĩguo Yahweh ekuuga. ―Ndikaamacaĩra kana njigue kĩeha nĩ ũndũ wao o na kana
ndĩmaiguĩre tha o na hanini; gũtirĩ ũndũ ũkaagiria ndĩmaniine.‖‘

1438




15 Thikĩrĩriai na mũtege matũ.

Mũtigakorũo na mwĩtĩo, nĩ gũkorũo Yahweh nĩ arĩtie.

16 Goocai Yahweh Kĩhoti wanyu

Atanarehe nduma

Na magũrũ manyu matanahĩngwo irĩma-inĩ gũkĩgĩa mairia.

Nĩ mũkeerĩgĩrĩra kuona ũtheri,

No akaarehe kĩĩruru kĩnene;

Agaatũma ũtheri ũcio ũtuĩke nduma ndumanu.

17 Na mũngĩrega gũthikĩrĩria,

Niĩ nĩ ngaarĩrĩra hitho-inĩ nĩ ũndũ wa mwĩtĩo wanyu.

Nĩ ngaita maithori maingĩ, na maitho makwa nĩ makaanyũrũrũkia maithori,

Tondũ rũũru rwa Yahweh nĩ rũtahĩtwo.

18 Ĩra mũthamaki na nyina wa mũthamaki atĩrĩ, ‗Ikarai thĩ handũ hatarĩ hatũũgĩru,

Nĩ gũkorũo thũmbĩ icio cianyu thaka nĩ ikaagũa kuuma mĩtwe-inĩ yanyu.‘

19 Matũũra ma mwena wa mũhuro nĩ mahinge, na gũtirĩ na mũndũ wa kũmahingũra.

Yahuda yothe nĩ ĩtwarĩtwo ithamĩrio, ĩgatwarũo ithamĩrio-inĩ biũ.

20 Tiira maitho maku wone arĩa maroka kuuma mwena wa rũgongo.

Rwĩ ha rũũru rũrĩa waheirũo, ng‘ondu icio ciaku thaka?

21 Hihi ũkoiga atĩa rĩrĩa iherithia rĩaku rĩgooka

Kuuma harĩ arata aku a hakuhĩ arĩa wagĩire ũrata nao kuuma kĩambĩrĩria?

Githĩ ndũkaanyitwo nĩ ruo, ta rwa mũtumia akĩgĩa mwana?

22 Na rĩrĩa ũkoiga atĩrĩ ngoro-inĩ yaku, ‗Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte maũndũ maya mangore?‘

Nĩ tondũ mehia maku maingĩ nĩmo matũmĩte ũrutwo nguo na ndiira ciaku ikaigua ruo rũnene.

23 Hihi Mũkushi no ahote gũcenjia ngothi yake, kana ngarĩ ĩcenjie marooro mayo?

Angĩkorũo no kũhoteke, o na inyuĩ no mũhote gwĩka wega,

1439


O inyuĩ mũmenyeretio gwĩka maũndũ moru.

24 Nĩ ũndũ ũcio nĩ ngaamahurunja ta mahuti marahurutwo nĩ rũhuho rwa werũ-inĩ.

25 Rĩu nĩrĩo igai rĩaku, igai rĩrĩa ngũthimĩire,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga,

―Tondũ nĩ ũriganĩirũo nĩ niĩ na wĩhokaga maheeni.

26 Nĩ ũndũ ũcio, nĩ ngoya nguo ciaku na igũrũ ikũhumbe ũthiũ,

Na njaga yaku nĩ ĩkooneka,

27 Ciĩko ciaku cia ũtharia na kwania kũrĩa wanagia nĩ ũndũ wa thuti,

Ũmaraya ũcio waku ũtarĩ thoni.

Kũu tũrĩma-inĩ, mũgũnda-inĩ,

Nĩ nyonete mĩtugo yaku ĩrĩ magigi.

Kaĩ wĩ na haaro-ĩ, wee Yahrushalayim!

Ũgũthiĩ na mbere gũikara ũtarĩ mwamũre nginya rĩ?‖

JEREMIYA 14

1 Gĩkĩ nĩkĩo kiugo kĩa Yahweh kĩrĩa gĩakinyĩire Jeremiya gĩkoniĩ mahinda marĩa gũtaarĩ na
mbura:

2 Yahuda nĩ ĩracakaya, na ihingo ciayo nĩ ibuĩrĩtie.

Nĩ irikĩrĩte na thĩ irĩ na kĩeha,

Na kĩrĩro nĩ kĩrambata na igũrũ kiumĩte Yahrushalayim.

3 Nao athani a kuo matũmaga ndungata ciao igatahe maĩ.

Ithiaga marima-inĩ ma maĩ no ikaga maĩ.

Igacoka ndigithũ ciacio itarĩ na kĩndũ.

Nĩ iconokete na igakua ngoro,

Na nĩ ihumbĩrĩte mĩtwe yacio.

1440




 4 Tondũ thĩ nĩ njatũkangu,

Nĩ gũkorũo gũtirĩ na mbura bũrũri-inĩ,

Arĩmi nĩ mamakĩte na makahumbĩra mĩtwe yao.

5 O na thwariga ya mũgoma ĩrĩa ĩrĩ gĩthaka-inĩ nĩ ĩtiganagĩria kaana kayo gaciarũo o ũguo

Tondũ gũtirĩ na nyeki.

6 Ndigiri cia gĩthaka irũgamaga tũrĩma-inĩ tũrĩa tũtarĩ kĩndũ.

Ihũmahũmaga igĩcaria rĩera o ta ngui cia gĩthaka;

Maitho ma cio moragwo nĩ hinya tondũ gũtirĩ na nyeki.

7 O na gũtuĩka mahĩtia maitũ nĩ marutaga ũira atĩ tũrĩ ehia,

Oya ikinya nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩaku, wee Yahweh.

Nĩ gũkorũo ciĩko citũ cia ũregenyũki nĩ nyingĩ,

Na wee nĩwe twĩhĩirie.

8 Wee kĩĩrĩgĩrĩro kĩa Isiraeli, o wee Mũhonokia wake hĩndĩ ya mĩtangĩko,

Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte ũkorũo ũtariĩ ta mũgeni bũrũri-inĩ,

O ta mũgendi ũrĩa ũtithagia akararĩrĩra o ũtukũ ũmwe?

9 Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte ũikare ta mũndũ mũmaku,

O ta mũndũ ũrĩ hinya ũtangĩhota kũhonokania?

Tondũ wee Yahweh ũrĩ gatagatĩ-inĩ gaitũ,

Na twĩtanagio na rĩĩtwa rĩaku.

Ndũkae gũtũtiganĩria.

10 Ũũ nĩguo Yahweh oigĩte igũrũ rĩgiĩ andũ aya: ―Nĩ mendete kũũrũra; matigirĩrĩirie magũrũ
mao. Nĩ ũndũ ũcio Yahweh ndakenagio nĩo. Nĩ ekũririkana mahĩtia mao na amaciirithie nĩ ũndũ
wa mehia mao.‖

11 Yahweh agĩcoka akĩnjĩra atĩrĩ: ―Ndũkahoere andũ aya mone maũndũ mega.12 Rĩrĩa mehinga,
niĩ ndithikagĩrĩria mathaithana mao, na rĩrĩa maruta magongona magima ma njino na magongona
ma mũtu, ndikenagio nĩmo, tondũ andũ acio nĩ ngaamaniina na rũhiũ rwa njora, na ng‘aragu, o
na mũrimũ mũũru.‖

1441


13 Ndaigua ũhoro ũcio ngiuga: ―Hĩ, atĩrĩrĩ wee Mwathi Yahweh! Oneei Anabii mameeraga atĩrĩ,
‗Mũtikonana na rũhiũ rwa njora, na mũtigaakorũo na ng‘aragu, no thayũ wa ma nĩguo niĩ Kĩhoti
ngaamũhe kũndũ gũkũ.‘‖

14 Nake Yahweh akĩnjĩra atĩrĩ: ―Anabii mararatha maũndũ ma maheeni na rĩĩtwa rĩakwa. Ti niĩ
ndimatũmĩte kana ngamatha kana ngaria nao. Maramũrathĩra kĩoneki kĩa maheeni na ũragũri
ũtarĩ kĩene na maheeni ma ngoro ciao ene. 15 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, ũũ nĩguo Yahweh oigĩte igũrũ
rĩgiĩ anabii acio mararatha maũndũ na rĩĩtwa rĩakwa, o na gũtuĩka ti niĩ ndĩmatũmĩte, o acio
moigaga atĩ bũrũri ũyũ ndũkonana na rũhiũ rwa njora kana ũgĩe ng‘aragu: ‗Anabii acio
makaaninwo na rũhiũ rwa njora na ng‘aragu. 16 Nao andũ acio mararathĩrũo ũhoro magaateo
barabara-inĩ cia Yahrushalayim nĩ ũndũ wa ng‘aragu na rũhiũ rwa njora, gũtarĩ na mũndũ wa
kũmathika, andũ acio, aka ao, ariũ ao, kana aarĩ ao, tondũ nĩ ngaamaitũrũrĩra ũũru ũrĩa
ũmaagĩrĩire.‘

17 ―No mũhaka ũmeere kiugo gĩkĩ,

‗Maitho makwa maronyũrũrũka maithori ũtukũ na mũthenya, na matikahũe,

Tondũ mũirĩtu gathirange wa andũ akwa nĩ ahehenjetwo biũ na akoinangwo,

Na akagĩa na kĩronda kĩnene mũno.

18 Ingiumagara thiĩ mũgũnda-inĩ kũrora,

Nyonaga arĩa moragĩtwo na rũhiũ rwa njora!

Na rĩrĩa ndaingĩra itũũra-inĩ,

Nyonaga mĩrimũ ĩrĩa yumanĩte na ng‘aragu!

Tondũ mũnabii na mũthĩnjĩri-Yahweh, eerĩ nĩ mathiũrũrũkĩte bũrũri matoĩ.‘‖

19 Hihi nĩ ũregete Yahuda biũ, na hihi nĩ ũmenete Zayuni?

Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte ũtũringe, nginya tũkaga kĩhonia?

Twerĩgagĩrĩra kũgĩa na thayũ, no gũtirĩ ũndũ mwega woonekire,

Tũkĩĩrĩgĩrĩra ihinda rĩa kũhonio, no nĩ guoya ũrĩ kuo!

20 Rĩu Yahweh, nĩ twĩtĩkĩrĩte waganu witũ,

Na mahĩtia ma maithe maitũ ma tene,

tondũ nĩ tũkwĩhĩirie.

21 Nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩaku-rĩ, ndũgatũrege;

1442


Ndũkanyarare gĩtĩ gĩaku kĩa ũnene kĩrĩa kĩrĩ riri.

Ririkana na ndũkage kũhingia kĩrĩkanĩro kĩrĩa warĩkanĩire na ithuĩ.

22 Mĩhianano ĩtarĩ kĩene ya ndũrĩrĩ-rĩ, hihi nĩ harĩ o na ũmwe ũngiuria mbura,

O na igũrũ-rĩ, hihi no riurie mbura rĩo rĩene?

Na githĩ towe tu ũngĩka ũguo, wee Yahweh Kĩhoti witũ?

Na wee nĩwe twĩrĩgagĩrĩra,

Tondũ nowe wiki wĩkĩte maũndũ macio mothe.

JEREMIYA 15

1 Hĩndĩ ĩyo Yahweh akĩnjĩra atĩrĩ: ―O na korũo Musa na Samueli marũgamĩte haha mbere yakwa,
ndingĩiguĩra andũ aya tha. Maingate mehere mbere yakwa. Reke mathiĩ. 2 Na mangĩkũũria atĩrĩ,
‗Tũgũthiĩ kũ?‘ Wagĩrĩirũo kũmeera, ‗Ũũ nĩguo Yahweh ekuuga:

―Mũndũ ũrĩa wathĩrĩirũo mũrimũ wa kũrehe gĩkuũ, athiĩ kũrĩ mũrimũ wa kũrehe gĩkuũ!

Ũrĩa wathĩrĩirũo rũhiũ rwa njora, athiĩ kũrĩ rũhiũ rwa njora!

Ũrĩa wathĩrĩirũo ng‘aragu, athiĩ kũrĩ ng‘aragu!

Na ũrĩa wathĩrĩirũo gũtahwo, athiĩ agatahwo!‖‘

3 ―‗Na nĩ ngaamarehithĩria mahũũra mana,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, ‗rũhiũ rwa njora rwa
kũũraga, ngui cia gũkururia, na nyoni cia rĩera-inĩ na nyamũ cia gũkũ thĩ cia gũtambura na
kwananga. 4 Na nĩ ngaatũma matuĩke kĩndũ gĩa kũguoyohia harĩ mothamaki mothe ma thĩ nĩ
ũndũ wa Manase mũrũ wa Hezekia, mũthamaki wa Yahuda, tondũ wa maũndũ marĩa eekire
Yahrushalayim.

5 Atĩrĩrĩ wee Yahrushalayim, nũũ ũgaagũcaĩra,

Nũũ ũgaakũiguĩra tha,

Na nũũ ũkaarũgama nĩguo akũũrie ũrĩa ũhoro waku ũtariĩ?‘

6 ‗Nĩ ũndiganĩirie,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

‗Ũikaraga ũkĩĩhũgũkagĩra.

1443




Nĩ ũndũ ũcio nĩ ngaatambũrũkia guoko gwakwa ngũũkĩrĩre na ngwanange.

Nĩ nogetio nĩ gũkũiguĩra tha.

7 Ngaamahuuha o ta ngano ihingo-inĩ cia bũrũri ngĩhũthĩra kĩhuhi.

Nĩ ngeeheria ciana ciao kuuma harĩ o.

Nĩ ngaananga andũ akwa,

Tondũ nĩ maregaga kũgarũrĩra njĩra ciao.

8 Atumia ao a ndigwa magaakorũo marĩ aingĩ maitho-inĩ makwa gũkĩra mũthanga wa iria-inĩ.

Nĩ ngaamarehera mũniinani amokĩrĩre mũthenya gatagatĩ, okĩrĩre manyina na anake.

Ngaamarehera kĩmako na guoya o rĩmwe.

9 Mũndũ-wa-nja ũrĩa waciarire ciana mũgwanja nĩ orĩtwo nĩ hinya;

Ahũmahũmaga agĩcaria rĩera.

Riũa rĩake rĩthũĩte kũrĩ o mũthenya,

Ũndũ ũcio ũkarehe thoni na gĩconoko.‘

‗Na arĩa anini matigarĩte gatagatĩ-inĩ kao

Ngaamaneana kũrĩ rũhiũ rwa njora maitho-inĩ ma thũ ciao,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.‖

10 Ũũii maitũ! kaĩ ndĩ na haaro-ĩ, tondũ nĩ wanjiarire,

Ngatuĩka mũndũ wa gũũkĩrĩrũo na haaro na ngũĩ nĩ bũrũri wothe.

Niĩ ndikombanĩire kana ngakomba;

Ĩndĩ numagwo nĩo othe.

11 Yahweh oigĩte ũũ, ti itherũ matigarĩ maku nĩ makeyonera wega;

Na ndũme thũ yakũ ĩgwĩkage maũndũ mega hĩndĩ ya ũũru o na hĩndĩ ya mĩnyamaro.

12 Hihi nĩ harĩ mũndũ ũngiunanga kĩgera gĩtuĩke tũcunjĩ,

Oinange kĩgera gĩa kuuma mwena wa rũgongo, na gĩcango?

13 Nĩ ngaaneana ũtonga waku na mĩthithũ yaku nĩgetha itahwo,

Ti ũndũ wa marĩhi, no nĩ tondũ wa mehia marĩa mothe wĩkĩte icigo-inĩ ciaku ciothe.

1444


14 Ngaacineana kũrĩ thũ ciaku

Icitware bũrũri ũrĩa wee ũtoĩ.

Tondũ marakara makwa nĩ magwatĩtie mwaki,

Na nĩ ũrakana nĩguo ũgũcine.‖

15 Wooii Yahweh, wee nĩ ũĩ,

Ndirikana na werekerie meciria maku harĩ niĩ.

Ndĩhĩria harĩ andũ arĩa manyariraga.

Ndũkareke thire tondũ wee ndũhiũhaga kũrakara.

Menya atĩ nyũrũragio ũguo nĩ ũndũ waku.

16 Ciugo ciaku nĩ cianginyĩire, na niĩ ngĩcirĩa;

Na kiugo gĩaku gĩatuĩkire gĩkeno harĩ niĩ na gĩgĩtũma ngoro yakwa ĩcanjamũke,

Tondũ niĩ njĩtanĩtio na rĩĩtwa rĩaku, wee Yahweh Kĩhoti mũnene wa ita.

17 Niĩ ndikaraga thĩ thiritũ-inĩ ya arĩa mendete ikeno ngekenia hamwe nao.

Tondũ guoko gwaku kũrĩ igũrũ rĩakwa, njikaraga ndĩ wiki,

Nĩ gũkorũo nĩ ũnjiyũrĩtie na marakara.

18 Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte ruo rwakwa rwage gũthira na kĩronda gĩakwa kĩage kũhona?

Nĩ kĩregete kũhona.

Kaĩ ũgũgĩtuĩka ta kĩhumo kĩa maĩ kĩa maheeni harĩ niĩ,

Kĩrĩa gĩtangĩĩhokwo?

19 Nĩ ũndũ ũcio, ũũ nĩguo Yahweh ekuuga:

―Ũngĩcoka-rĩ, niĩ nĩ ngũgũcokereria,

Na nĩ ũrĩrũgamaga mbere yakwa.

Ũngĩamũrania kĩndũ kĩrĩa kĩa goro kuuma harĩ kĩrĩa gĩtarĩ kĩene,

Ũgũtuĩka ta kanua gakwa niĩ mwene.

Nĩo marĩũkaga harĩ wee,

1445


No wee ndũrĩthiaga harĩ o.‖

20 ―Nĩ ngũgũtua rũthingo rwa gĩcango rwĩ hinya harĩ andũ aya.

Hatarĩ nganja nĩ makaarũa nawe,

No matigagũtooria,

Tondũ niĩ ndĩ hamwe nawe, nĩgetha ngũhonokie na ngũteithũre,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

21 ―Na nĩ ngaakũhonokia kuuma guoko-inĩ kwa arĩa aganu

Na ngũkũũre kuuma rũhĩ-inĩ rwa arĩa matarĩ tha.‖

JEREMIYA 16

1 Kiugo kĩa Yahweh nĩ kĩanginyĩire o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 2 ―Ndũkanahikanie, na ndũkanagĩe na
ariũ kana aarĩ ũrĩ kũndũ gũkũ. 3 Nĩ gũkorũo ũũ nĩguo Yahweh oigĩte igũrũ rĩgiĩ ariũ na aarĩ arĩa
maciarĩirũo gũkũ na igũrũ rĩgiĩ manyina mao marĩa mamaciaraga o na maithe mao marĩa
matũmaga maciarĩrũo bũrũri-inĩ ũyũ: 4 ‗Nĩ makooragwo nĩ mĩrimũ mĩũru, no gũtirĩ mũndũ
ũkaamarĩrĩra kana amathike; magaatuĩka o ta thumu igũrũ rĩa thĩ. Nĩ makaaniinwo na rũhiũ rwa
njora na maniinwo nĩ ng‘aragu, na ciimba ciao igaatuĩka irio cia nyoni cia rĩera-inĩ na cia nyamũ
cia gũkũ thĩ.‘

5 Nĩ gũkorũo ũũ nĩguo Yahweh ekuuga,

‗Ndũkanatonye nyũmba ĩrĩ na ndĩa ya macakaya,

Na ndũkanathiĩ kũrĩra kana kũũmanĩrĩria.‘

‗Nĩ gũkorũo nĩ njehereirie andũ aya thayũ wakwa,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga,

‗O na ngamehereria wendo wakwa wa ũtugi o na tha.

6 Andũ arĩa anene o na arĩa anini, othe magaakuĩra bũrũri-inĩ ũyũ.

Matigaathikwo,

Gũtirĩ mũndũ ũkaamacakaĩra,

Ningĩ gũtirĩ mũndũ ũgetemenga kana eyenje agĩe kĩhara nĩ ũndũ wao.

7 Na gũtirĩ mũndũ ũkaahe arĩa maracakaya irio,

1446




Nĩguo amomĩrĩrie nĩ ũndũ wa andũ ao arĩa makuĩte;

O na gũtirĩ mũndũ ũkaamahe gĩkombe gĩa kũmomĩrĩria

Manyue nĩ ũndũ wa gũkuĩrũo nĩ maithe kana manyina mao.

8 Na ndũkanatonye nyũmba ĩrĩ na ndĩa

atĩ ũikare thĩ hamwe nao nĩguo mũrĩe na mũnyue.‘

9 ―Nĩ gũkorũo ũũ nĩguo Yahweh mũnene wa ita, o we Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga; Tamwĩiguĩrei!

‗Kũndũ gũkũ, o matukũ-inĩ manyu mũkĩĩyonagĩra na maitho manyu, nĩ ngaaniina mĩgambo ya
gĩkeno na ndũhiũ, mũgambo wa mũhikania o na mũgambo wa mũhiki!‘

10 ―Hĩndĩ ĩrĩa ũkeera andũ aya ciugo icio ciothe, nĩ magaakũũria atĩrĩ, ‗Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte Yahweh
arie ũhoro wa mwanangĩko ũcio mũnene ũguo wa gũtũũkĩrĩra? Nĩ mahĩtia marĩkũ twĩkĩte na nĩ
mehia marĩkũ twĩhĩirie Yahweh Kĩhoti witũ?‘ 11 Nawe no mũhaka ũkaamacokeria ũmeere ũũ,
‗Nĩ tondũ maithe manyu ma tene nĩ maandiganĩirie,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, ―na
maaikaraga makĩrũmagĩrĩra ihoti ingĩ na magacitungatĩra o na magacinamĩrĩra. No niĩ nĩ
maandiganĩirie, na matiarũmĩrĩire watho wakwa. 12 Na inyuĩ mwĩkĩte maũndũ moru gũkĩra
maithe manyu ma tene, na o ũmwe wanyu arũmagĩrĩra ũremi wa ngoro yake njũru handũ ha
kũnjathĩkĩra. 13 Nĩ ũndũ ũcio, nĩ ngaamũrutũrũra bũrũri ũyũ ndĩmũtware bũrũri ũrĩa inyuĩ mũtoĩ,
o na maithe manyu ma tene mataamenyete, na kũu nĩ mũgaatungatagĩra ihoti ingĩ mũthenya na
ũtukũ, tondũ ndikaamũiguĩra tha.‖‘

14 ―‗No rĩrĩ, matukũ nĩ maroka,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, ‗rĩrĩa matagacoka kuuga ũũ: ―O ta
ũrĩa Yahweh atũũraga muoyo, o we warutire andũ a Isiraeli bũrũri-inĩ wa Misiri!‖ 15 No handũ
ha ũguo makoigaga ũũ: ―O ta ũrĩa Yahweh atũũraga muoyo, o we warutire andũ a Isiraeli kuuma
bũrũri-inĩ wa mwena wa rũgongo na mabũrũri-inĩ mothe kũrĩa aamahurunjĩte!‖ na nĩ
ngaamacokia bũrũri-inĩ wao, ũrĩa ndaheire maithe mao ma tene.‘

16 ‗Nĩ ngũtũmanĩra ategi aingĩ a thamaki,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga,

‗Na nĩ makaamatega.

Thutha ũcio nĩ ngaatũmanĩra ahĩti aingĩ,

Na nĩ makaamahĩta irĩma-inĩ ciothe na tũrĩma-inĩ tuothe

Na kuuma mĩatũka-inĩ ya ndũmba cia mahiga.

17 Tondũ maitho makwa makoragwo maũndũ-inĩ mothe marĩa mekaga.

Maũndũ macio matihithĩtwo kuuma mbere yakwa,

1447


O na kana mahĩtia mao makahithwo kuuma maitho-inĩ makwa.

18 O mbere-rĩ, ngamba kũmarĩha biũ mũigana ũrĩa waganĩrĩire na mahĩtia mao o na mehia mao,

Tondũ nĩ mathahĩtie bũrũri wakwa na indo itarĩ muoyo cia mĩhianano ĩyo yao ĩrĩ magigi

Na nĩ maiyũrĩtie igai rĩakwa na indo ciao irĩ magigi.‘‖

19 Atĩrĩrĩ Yahweh, wee hinya wakwa na mwĩgitio wakwa,

O wee handũ hakwa ha kũũrĩra mũthenya wa mĩtangĩko,

Ndũrĩrĩ nĩ igooka harĩ wee kuuma ituri-inĩ cia thĩ,

Na nĩ ikoiga atĩrĩ: ―Maithe maitũ ma tene maagaire maheeni matheri,

Makĩgaya indo itarĩ kĩene na cia tũhũ iria itarĩ ũguni.‖

20 Hihi mũndũ no ahote gwĩthondekera ihoti? na itikĩrĩ ihoti cia ma.

21 ―Nĩ ũndũ ũcio, nĩ ngaatũma mamenye,

Ihinda-inĩ rĩu nĩrĩo ngaatũma mamenye hinya wakwa o na ũhoti wakwa,

Na nĩ makaamenya atĩ niĩ njĩtagwo Yahweh.‖

JEREMIYA 17

1 ―Mehia ma Yahuda mandĩkĩtwo na karamu ga kĩgera.

Macongetwo kĩhengere-inĩ kĩa ngoro ciao na mũthia mũũgĩ wa ihiga rĩa arimathi

Na hĩa-inĩ cia igongona ciao,

2 Nao ariũ ao maririkanaga igongona ciao o na mĩtĩ yao ya kũhoywo

Hakuhĩ na mũtĩ mũruru, tũrĩma-inĩ tũrĩa tũraihu na igũrũ,

3 Igũrũ rĩa irĩma kũu mĩgũnda-inĩ.

Nĩ ngaaneana ũtonga waku na mĩthithũ yaku yothe nĩgetha itahwo.

Ngaaneana kũndũ gwaku kũrĩa gũtũũgĩru nĩ ũndũ wa mehia marĩa marĩ icigo-inĩ ciaku ciothe.

4 Nĩ ũndũ wa kwĩyendera gwaku, nĩ ũkoorũo nĩ igai rĩaku rĩrĩa ndakũheire.

1448




Na nĩ ngaatũma ũtungatagĩre thũ ciaku bũrũri-inĩ ũrĩa ũtoĩ,

Tondũ nĩ mũgwatĩtie marakara makwa o ta mwaki.

Megũtũũra makanaga mahinda mothe.‖

5 Ũũ nĩguo Yahweh oigĩte:

―Kũnyitwo nĩ kĩrumi nĩ mũndũ ũrĩa wĩhokaga andũ,

Ũrĩa wĩhokaga hinya wa andũ,

O ũcio ngoro yake ĩhũgũkaga ĩkeherera Yahweh.

6 Akaahaana o ta kamũtĩ keng'ang'ĩtie werũ-inĩ ge goiki.

Ndakona rĩrĩa maũndũ mega magooka,

No agaatũũra kũndũ kũng‘aru werũ-inĩ,

Bũrũri-inĩ ũrĩ na cumbĩ kũrĩa gũtangĩtũũra mũndũ.

7 Kũrathimwo nĩ mũndũ ũrĩa wĩhokaga Yahweh,

Ũrĩa ũigaga mwĩhoko wake harĩ Yahweh.

8 Akaahaana o ta mũtĩ ũhandĩtwo hakuhĩ na maĩ,

Ũrĩa ũtwaraga mĩri yaguo karũũĩ-inĩ.

Ndakaamenya rĩrĩa ũrugarĩ ũgooka,

No mathangũ make magaikaraga marurĩte.

Na mwaka ũrĩa gũtagaakorũo na mbura ndagaatangĩka,

Kana age gũciara maciaro.

9 Ngoro nĩ ĩheenanagia gũkĩra kĩndũ kĩngĩ o gĩothe na nĩ ũgwati.

Nũũ ũngĩhota kũmĩmenya?

10 Niĩ Yahweh, nĩ niĩ thuthuragia ngoro,

Ngatuĩria methugunda ma thĩinĩ biũ,

Nĩguo o mũndũ ndĩmũhe kũringana na njĩra ciake,

Kũringana na maciaro ma ciĩko ciake.

1449


11 O ta ngware ĩrĩa ĩcokanagĩrĩria kĩrĩa ĩtareketie,

No taguo mũndũ ũrĩa ũgĩaga ũtonga na njĩra ĩtarĩ nũngĩrĩru atariĩ.

Ũtonga ũcio ũgaathiĩ ũmũtige ũtũũro wake ũrĩ gatagatĩ,

Na mũthia-inĩ nĩ akooneka atĩ ndarĩ wĩcirio.‖

12 Gĩtĩ kĩa ũnene kĩrĩa kĩrĩ riri, o kĩu gĩtũire gĩtũũgĩrĩtio kuuma o kĩambĩrĩria,

Nĩkĩo handũ haitũ harĩa hamũre.

13 Atĩrĩrĩ Yahweh, wee kĩĩrĩgĩrĩro kĩa Isiraeli,

Andũ othe arĩa magũtiganagĩria nĩ magaaconorithio.

Arĩa maregenyũkaga kuuma harĩ wee nĩ makaandĩkwo rũkũngũ-inĩ,

Tondũ nĩ matiganĩirie Yahweh, o we kĩhumo kĩa maĩ marĩ muoyo.

14 Honia wee Yahweh, na nĩ ngũhona.

Honokia, na nĩ ngũhonoka,

Tondũ wee nĩwe ngoocaga.

15 Kũrĩ andũ manjĩraga atĩrĩ: Tuonie rĩu!

―Kiugo kĩa Yahweh kĩrĩ ha?

Tũrakũũria ũreke kĩhinge!‖

16 No niĩ-rĩ, ndiorire ngĩtiga gũkũrũmĩrĩra ndĩ mũrĩithi,

Kana ngĩĩrirĩria mũthenya wa ũũru.

Nĩ ũĩ wega maũndũ mothe marĩa mĩromo yakwa yanaria;

Maũndũ macio mothe meekĩkire mbere ya ũthiũ waku!

17 Ndũgatuĩke kĩndũ gĩa gũtũma ndĩtigĩre.

Wee nĩwe rĩũrĩro rĩakwa mũthenya wa ũũru.

18 Arĩa manyariraga maroconorithio,

No niĩ ndũkareke njonorithio.

Reke manyitwo nĩ guoya,

1450


No niĩ ndũkareke nyitwo nĩ guoya.

Marehere mũthenya wa ũũru,

Na ũmahehenje na ũmanange biũ.

19 Yahweh aanjĩrire ũũ: ―Thiĩ ũrũgame kĩhingo-inĩ kĩa ariũ a andũ akwa kĩrĩa athamaki a
Yahuda maingĩragĩra na makoimĩra, na ihingo-inĩ ciothe cia Yahrushalayim. 20 Ũmeere atĩrĩ,
‗Thikĩrĩriai kiugo kĩa Yahweh, inyuĩ athamaki a Yahuda, andũ othe a Yahuda, na aikari othe a
Yahrushalayim, inyuĩ mũingĩragĩra ihingo-inĩ ici. 21 Yahweh ekuuga atĩrĩ: ―Mwĩmenyererei, na
mũtigakuuage mũrigo o na ũrĩkũ mũthenya wa Thabatũ o na kana mũũingĩrie mũũgereirie
ihingo-inĩ cia Yahrushalayim. 22 Mũtikanarute mũrigo o na ũrĩkũ kuuma mĩciĩ yanyu mũthenya
wa Thabatũ; na mũtikanarute wĩra o wothe. Igagai mũthenya wa Thabatũ ũrĩ mwamũre, o ta ũrĩa
ndathire maithe manyu ma tene. 23 No o matiathikĩrĩirie kana magĩtega gũtũ kwao, na nĩ ũndũ
wa ũremi nĩ maaregire gwathĩka kana gwĩtĩkĩra ũtaaro.‖‘

24 ―‗―No inyuĩ mũngĩnjathĩkĩra biũ,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, ―na mwage kũingĩria mũrigo
o na ũrĩkũ mũũgereirie ihingo-inĩ cia itũũra rĩrĩ mũthenya wa Thabatũ, na mũigage mũthenya wa
Thabatũ ũrĩ mwamũre na njĩra ya kwaga kũruta wĩra o wothe mũthenya ũcio, 25 hĩndĩ ĩyo
athamaki na anene arĩa maikaragĩra gĩtĩ kĩa ũnene kĩa Daudi o nao nĩ magaatonya magereire
ihingo-inĩ cia itũũra rĩrĩ, makuuĩtwo nĩ ngaari cia mbarathi na mahaicĩte mbarathi, o ene hamwe
na anene ao, andũ a Yahuda na aikari a Yahrushalayim; na itũũra rĩrĩ nĩ rĩgaatũũrũo mahinda
mothe. 26 Na andũ nĩ magooka kuuma matũũra ma Yahuda, kuuma kũndũ kũrĩa gũthiũrũrũkĩirie
Yahrushalayim, kuuma bũrũri wa Benjamini, kuuma bũrũri ũrĩa ũrĩ kũndũ kĩanda, kuuma gĩcigo
kĩrĩa kĩrĩ irĩma, na kuuma Negebu, marehe magongona magima ma njino, maruta, magongona
ma mũtu, ũbani, na magongona ma gũcokia ngatho maingĩrie thĩinĩ wa nyũmba ya Yahweh.

27 ―‗―No mũngĩaga kũnjathĩkĩra na njĩra ya kwaga kũiga mũthenya wa Thabatũ ũrĩ mwamũre na
gũkuua mĩrigo na kũmĩrehe mũmĩgereirie ihingo-inĩ cia Yahrushalayim mũthenya wa Thabatũ,
nĩ ngaacina ihingo ciayo na mwaki, naguo nĩ ũgaacina ũniine nyũmba cia Yahrushalayim iria
ndaya na igũrũ irĩ na ũgitĩri na ndũkaahorio.‖‘‖

JEREMIYA 18

1 Gĩkĩ nĩkĩo kiugo kĩrĩa gĩakinyĩire Jeremiya kuuma kũrĩ Yahweh: 2 ―Ũkĩra ũikũrũke ũthiĩ
nyũmba-inĩ ya mũũmbi wa nyũngũ, na nĩ ngũtũma ũigue ciugo ciakwa ũrĩ kũu.‖

3 Nĩ ũndũ ũcio, ngĩikũrũka ngĩthiĩ nyũmba-inĩ ya mũũmbi wa nyũngũ, na ngĩmũkora
agĩthondeka nyũngũ. 4 No nyũngũ ĩyo aathondekaga na rĩũmba ĩgĩthũka ĩrĩ guoko-inĩ gwake. Nĩ
ũndũ ũcio akĩũmba nyũngũ ĩngĩ na rĩũmba rĩu, o ta ũrĩa oonire kwagĩrĩire.

1451




5 Hĩndĩ ĩyo kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra ngĩrũo atĩrĩ: 6 ―‗Inyuĩ andũ a nyũmba ya Isiraeli,
githĩ to ndĩmwĩke o ta ũguo mũũmbi ũyũ wa nyũngũ eka?‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

O ta rĩũmba guoko-inĩ kwa mũũmbi wa nyũngũ, noguo inyuĩ andũ a nyũmba ya Isiraeli mũtariĩ
guoko-inĩ gwakwa. 7 Ingĩkaaria ũhoro wa kũmunya na kũmomora na kwananga rũrĩrĩ kana
ũthamaki, 8 na rũrĩrĩ rũu rũtigane na waganu ũcio njarĩtie ũhoro waguo, o na niĩ nĩ ngaagarũrĩra
meciria makwa ũhoro-inĩ wĩgiĩ thĩna ũrĩa bangĩte kũrehera rũrĩrĩ rũu. 9 No ingĩkaaria ũhoro wĩgiĩ
gwaka na kũhanda rũrĩrĩ kana ũthamaki, 10 na rũrĩrĩ rũu rwĩke maũndũ moru maitho-inĩ makwa
na rwage gwathĩkĩra mũgambo wakwa, nĩ ngaagarũrĩra meciria makwa ũhoro-inĩ wĩgiĩ maũndũ
mega marĩa bangĩte gwĩkĩra rũrĩrĩ rũu.‘

11 ―Rĩu-rĩ, ĩra andũ a Yahuda na aikari a Yahrushalayim atĩrĩ, ‗Ũũ nĩguo Yahweh oigĩte: ―Nĩ
ndĩrahaarĩria thĩna o na ngabanga ũrĩa ngũmũũkĩrĩra. Garũrũkai ndamũthaitha, mũtigane na njĩra
cianyu njũru, na mũgarũrĩre njĩra cianyu o na mĩtugo yanyu.‖‘‖

12 No o makiuga atĩrĩ: ―Hatirĩ bata! Tondũ ithuĩ tũkũrũmĩrĩra meciria maitũ, na o ũmwe witũ
egwĩka kũringana na ũremi wa ngoro yake njũru.‖

13 Nĩ ũndũ ũcio, ũũ nĩguo Yahweh ekuuga:

―Ta ũrĩrĩriai ũhoro gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ.

Nũũ ũrĩ waigua ũndũ ta ũyũ?

Mũirĩtu gathirange wa Isiraeli nĩ ekĩte ũndũ mũũru mũno.

14 Hihi mbarabu ya Lebanoni nĩ ĩthiraga ndwaro-inĩ cia mahiga iria irĩ iharũrũka-inĩ ciayo?

Kana hihi maĩ mahehu marĩa mathereraga kuuma kũndũ kũraya nĩ mahũaga?

15 No andũ akwa nĩ mariganĩirũo nĩ niĩ.

Nĩ gũkorũo marutagĩra kĩndũ gĩtarĩ kĩene magongona,

Na magatũma andũ mahĩngwo njĩra-inĩ ciao, njĩra-inĩ iria cia tene,

Nĩguo mathiagĩre njĩra-inĩ cia mĩkĩra iria itarĩ nyoroku na itarĩ njaraganu,

16 Nĩguo matũme bũrũri wao ũtuĩke kĩndũ gĩa kũguoyohia

Na kĩndũ gĩa gũtũũra kĩhuuhagĩrũo mĩrũri tene na tene.

Mũndũ wothe ũkaahĩtũkagĩra kuo nĩ akeroragĩra amakĩte na akainia mũtwe.

17 O ta rũhuho rwa mwena wa irathĩro, nĩ ngaamahurunja mbere ya thũ.

1452



Mũthenya ũrĩa wa ũũru ngaamonia mũgongo wakwa, no ti ũthiũ wakwa.‖

18 Nao makiuga atĩrĩ: ―Ũkai, tũbange ũrĩa tũgũũkĩrĩra Jeremiya nĩ gũkorũo watho ndũgaathira
harĩ athĩnjĩri-Yahweh aitũ, o na kana ũtaaro ũthire harĩ andũ arĩa ogĩ o na kana kiugo gĩthire harĩ
anabii. Ũkai tũciire ũrĩa tũkũmũũkĩrĩra na tũtigathikĩrĩrie ũrĩa oigaga.‖

19 Ndegera gũtũ, wee Yahweh,

Na ũthikĩrĩrie ũrĩa andũ aya maranjũkĩrĩra maroiga.

20 Hihi wega nĩ wagĩrĩire kũrĩhwo na ũũru?

Nĩ gũkorũo nĩ menjeire muoyo wakwa irima.

Ta ririkana ũrĩa ndarũgamaga mbere yaku ngĩaria maũndũ mega mamakoniĩ,

Nĩguo ngarũre mang‘ũrĩ maku mameherere.

21 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, neana ariũ ao kũrĩ ng‘aragu,

Na ũmaneane kũrĩ hinya wa rũhiũ rwa njora.

Aka ao marokuĩrũo nĩ ciana ciao na matuĩke atumia a ndigwa.

Arũme ao nĩ moragwo nĩ mũrimũ wa kũrehe gĩkuũ,

Nao ariũ ao moragĩrũo mbaara-inĩ na rũhiũ rwa njora.

22 Nĩ kũiguĩke kĩrĩro kuuma nyũmba-inĩ ciao

Rĩrĩa ũkaamarehera atunyani o rĩmwe.

Nĩ gũkorũo nĩ menjete irima rĩa kũndega

Na makaigĩra magũrũ makwa mĩtego.

23 No wee Yahweh,

Nĩ ũĩ wega njama ciao ciothe cia kũnjũkĩrĩra nĩguo manjũrage.

Ndũkahumbĩre mahĩtia mao,

Na ndũkahuure mehia mao mehere mbere yaku.

Reke mahĩngwo marĩ mbere yaku

Rĩrĩa ũkoya ikinya rĩa kũmokĩrĩra nĩ ũndũ wa marakara maku.

1453



JEREMIYA 19

1 Yahweh ooigire ũũ: ―Thiĩ ũgũre ndigithũ ya rĩũmba harĩ mũũmbi wa nyũngũ. Woe athuri
amwe a kĩrĩndĩ na athuri amwe kuuma harĩ athĩnjĩri-Yahweh, 2 mũthiĩ Mũkuru-inĩ wa Mũrũ wa
Hinomu, itonyero-inĩ rĩa Kĩhingo kĩa Ngĩo. Na ũrĩ hau ũmenyithanie ciugo iria ngũkwĩra. 3 Uuge
atĩrĩ, ‗Iguai kiugo kĩa Yahweh inyuĩ athamaki a Yahuda na aikari a Yahrushalayim. Ũũ nĩguo
Yahweh mũnene wa ita, o we Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga:

―‗―Ndĩ hakuhĩ kũrehe thĩna kũndũ gũkũ, na matũ ma mũndũ wothe ũkaigua ũhoro waguo nĩ
makaararaka. 4 Tondũ nĩ maandiganĩirie na magĩtũma kũndũ gũkũ kwage kũmenyeka. Thĩinĩ
wakuo nĩ marutagĩra ihoti ingĩ magongona, iria o ene na maithe mao ma tene na athamaki a
Yahuda mataamenyete, na nĩ maiyũrĩtie kũndũ gũkũ thakame ya andũ matarĩ na mahĩtia. 5 Nĩ
maakire kũndũ gũtũũgĩru kwa Baali nĩgetha macine ariũ ao na mwaki marĩ magongona magima
ma njino kũrĩ Baali, ũndũ ũrĩa niĩ itaathanĩte kana ngaria ũhoro waguo na ũtarĩ o na watonya
ngoro-inĩ yakwa.‖‘

6 ―‗―Nĩ ũndũ ũcio, matukũ nĩ maroka,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, ―rĩrĩa kũndũ gũkũ
gũtagacoka gwĩtwo Tofethi kana Mũkuru wa Mũrũ wa Hinomu no gũgeetagwo Mũkuru wa
Kũũraganĩrũo. 7 Nĩ ngathararia mĩbango ya Yahuda na Yahrushalayim thĩinĩ wa kũndũ gũkũ, na
nĩ ngaatũma moragwo na rũhiũ rwa njora mbere ya thũ ciao na moragwo nĩ guoko kwa arĩa
maracaria ũrĩa mekũmaruta muoyo. Na nĩ ngaaneana ciimba ciao ituĩke irio cia nyoni cia rĩera-
inĩ na cia nyamũ cia gũkũ thĩ. 8 Na nĩ ngaatũma itũũra rĩrĩ rĩtuĩke kĩndũ gĩa kũguoyohia na kĩndũ
gĩa kũhuuhagĩrũo mĩrũri. Mũndũ wothe ũkaahĩtũkagĩra kuo nĩ akeroragĩra amakĩte na akahuuha
mĩrũri nĩ ũndũ wa mahũũra ma rĩo mothe. 9 Na nĩ ngaatũma marĩe nyama cia ariũ ao na aarĩ ao,
na o ũmwe wao nĩ akaarĩa nyama cia mũndũ ũrĩa ũngĩ, nĩ ũndũ wa kũrigicĩrio na nĩ ũndũ wa
kũnyamarĩka rĩrĩa magaathiũrũrũkĩrio nĩ thũ ciao na arĩa maracaria ũrĩa mekũmaruta muoyo.‖‘

10 ―Ũcoke ũũrage ndigithũ ĩyo athuri acio ũgũthiĩ nao makĩĩyonagĩra, 11 na ũmeere atĩrĩ, ‗Ũũ
nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga: ―Ũguo noguo ngaahehenja andũ aya o na itũũra rĩrĩ, ta
ũrĩa mũndũ oragaga nyũngũ ya mũũmbi ũndũ ĩtangĩthondekwo rĩngĩ; na nĩ magaathika arĩa akuũ
kũu Tofethi nginya kwage handũ hangĩ ha kũmathika.‖‘

12 ―‗Ũguo nĩguo ngeeka kũndũ gũkũ,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, ‗o hamwe na aikari a kuo,
nĩgetha ndũme itũũra rĩrĩ rĩhaane ta Tofethi. 13 Nacio nyũmba cia Yahrushalayim na nyũmba cia
athamaki a Yahuda igaakorũo na thahu ta kũndũ gũkũ gũgwĩtwo Tofethi, nyũmba ciothe iria
maarutagĩra magongona igũrũ rĩacio nĩ ũndũ wa mbũtũ yothe ya igũrũ hamwe na kũrĩa maaitaga
magongona ma ndibei nĩ ũndũ wa ihoti ingĩ.‘‖

14 Rĩrĩa Jeremiya aacokire kuuma Tofethi kũrĩa Yahweh aamũtũmĩte athiĩ akarathe ũhoro,
aarũgamire nja ya nyũmba ya Yahweh akĩĩra andũ othe atĩrĩ: 15 ―Ũũ nĩguo Yahweh mũnene wa

1454



ita, o we Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga, ‗Nĩ ngũrehera itũũra rĩrĩ na taũni ciarĩo ciothe thĩna wothe
ũrĩa njugĩte atĩ nĩ ngũrĩrehera, tondũ nĩ maaregire gwathĩkĩra ciugo ciakwa nĩ ũndũ wa ũremi.‘‖

JEREMIYA 20

1 Na rĩrĩ, Pashuru mũrũ wa Imeri, ũrĩa mũthĩnjĩri-Yahweh, o we warĩ mũtongoria ũrĩa mũnene
thĩinĩ wa nyũmba ya Yahweh, nĩ aathikagĩrĩria rĩrĩa Jeremiya aarathaga maũndũ macio. 2 Nake
Pashuru akĩhũũra Jeremiya ũcio mũnabii na akĩmũharũkia ndungu-inĩ iria ciarĩ Kĩhingo-inĩ kĩa
Rũgongo kĩa Benjamini, kĩrĩa kĩarĩ nyũmba-inĩ ya Yahweh. 3 No mũthenya ũyũ ũngĩ rĩrĩa
Pashuru oohorire Jeremiya kuuma ndungu-inĩ icio, Jeremiya aamwĩrire ũũ:

―Rĩĩtwa rĩrĩa Yahweh akũheete ti Pashuru, no nĩ Magori-Missabibi. 4 Nĩ gũkorũo ũũ nĩguo
Yahweh oigĩte, ‗Nĩ ngaatũma ũtuĩke kĩndũ gĩa kũrehe guoya harĩ wee mwene na harĩ arata aku
othe, na nĩ makooragwo na rũhiũ rwa njora rwa thũ ciao ũkĩĩyonagĩra na maitho maku; na nĩ
ngaaneana andũ othe a Yahuda moko-inĩ ma mũthamaki wa Babuloni, na nĩ akaamatwara
ithamĩrio Babuloni na amorage na rũhiũ rwa njora. 5 Na nĩ ngaaneana ũtonga wothe wa itũũra
rĩrĩ, maciaro ma rĩo mothe, indo ciarĩo ciothe cia goro, na mĩthithũ yothe ya athamaki a Yahuda
guoko-inĩ gwa thũ ciao. Nacio nĩ igaacitaha na icioe icitware Babuloni. 6 Nawe Pashuru na andũ
othe arĩa maikaraga nyũmba yaku-rĩ, nĩ mũgaatahwo. Ũgaatwarũo Babuloni na kũu nĩkuo
ũgaakuĩra, na nokuo ũgaathikwo hamwe na arata aku othe, tondũ ũmarathĩire ũhoro wa
maheeni.‘‖

7 Nĩ ũũheenereirie, wee Yahweh, na ngaheeneka.

Nĩ wangĩririe hinya, na ũkĩhoota.

Nduĩkĩte kĩndũ gĩa gũthekererũo mũthenya wothe;

Andũ othe nĩ manyũrũragia.

8 Tondũ rĩrĩa rĩothe ngwaria, ndiagaga kwanĩrĩra na ngoiga atĩrĩ,

―Maũndũ ma ũhinya na mwanangĩko!‖

Kiugo kĩa Yahweh nĩkĩo gĩtũmaga niĩ numwo na thekererũo mũthenya wothe.

9 Nĩ ũndũ ũcio ngiuga atĩrĩ: ―Ndirĩmũgwetaga,

Na ndikaaria rĩngĩ ngĩhũthĩra rĩĩtwa rĩake.‖

No ngoro-inĩ yakwa ũndũ ũcio watuĩkire ta mwaki wahingĩrĩirio mahĩndĩ-inĩ makwa,

1455




Na ngĩnoga kũũhingĩrĩria;

Ndingĩahotire gũkirĩrĩria rĩngĩ.

10 Nĩ gũkorũo nĩ ndaiguire ndeto nyingĩ njũru cia mũhuhu;

Ndarigicĩirio nĩ guoya.

―Mũthitangei; nĩ tũmũthitange!‖

Mũndũ wothe ũrĩa wanyendagĩra thayũ eetagĩrĩra kuona ngĩgũa akoiga:

―No gũkorũo nĩ egwĩka ihĩtia rĩa ũrimũ,

Na ithuĩ tũhootane na twĩrĩhĩrie harĩ we.‖

11 Ĩndĩ Yahweh aarĩ hamwe na niĩ atariĩ ta njamba ya ita ya gwĩtigĩrũo.

Nĩkĩo arĩa manyariraga makaahĩngwo na matigaatooria.

Nĩ magaaconorithio mũno, tondũ matikaagaacĩra.

Gĩconoko kĩao gĩa tene na tene gĩtikaariganĩra.

12 No wee Yahweh mũnene wa ita, nĩ ũthuthuragia mũndũ ũrĩa mũthingu;

Nĩ wonaga methugunda ma thĩinĩ biũ na ũkona ngoro.

Reke nyone ũkĩndĩhĩria harĩ o,

Tondũ wee nĩwe ndekereirie cira wakwa.

13 Inĩrai Yahweh! Goocai Yahweh!

Tondũ nĩ ahonoketie ũrĩa mũthĩni kuuma guoko-inĩ kwa andũ arĩa mekaga maũndũ moru.

14 Mũthenya ũrĩa ndaciarirũo ũronyitwo nĩ kĩrumi!

Mũthenya ũrĩa maitũ aanjiarire ũroaga kũrathimwo!

15 Mũndũ ũrĩa wareheire baba ũhoro mwega aronyitwo nĩ kĩrumi, o ũcio wamwĩrire atĩrĩ:

―Nĩ ũciarĩirũo mwana wa kahĩĩ!‖

Agĩtũma akene mũno.

16 Mũndũ ũcio arohaana ta matũũra marĩa Yahweh aang‘aũranirie na ndacoke kwĩricũkwo.

Aroiguaga mũkayo rũcinĩ na akaigua mbu mũthenya gatagatĩ.

1456


17 Nĩ kĩĩ gĩatũmire age kũnjũraga ndĩ thĩinĩ wa nda ya maitũ,

Nĩgetha maitũ atuĩke mbĩrĩra yakwa

Na aikarage hingo ciothe arĩ na nda?

18 Ndoimire thĩinĩ wa nda ya maitũ nĩkĩ

Nyonage mathĩna na kĩeha,

Namo matukũ makwa marĩkĩrĩre na gĩconoko?

JEREMIYA 21

1 Jeremiya nĩ aamũkĩrire ũhoro kuuma kũrĩ Yahweh rĩrĩa Mũthamaki Zedekia aamũtũmĩire
Pashuru mũrũ wa Malikiya marĩ na Zefania mũrũ wa Maaseia, ũrĩa mũthĩnjĩri-Yahweh,
makĩmwĩra atĩrĩ: 2 ―Tũtuĩrĩrie ũhoro harĩ Yahweh, tondũ Mũthamaki Nebukadineza wa Babuloni
nĩ ararũa na ithuĩ. No gũkorũo Yahweh nĩ egwĩka ũndũ ũmwe wa mawĩra make ma magegania nĩ
ũndũ witũ o ta ũrĩa anatwĩkĩra, nĩguo mũthamaki ũcio atweherere.‖

3 Nake Jeremiya akĩmeera atĩrĩ: ―Ũũ nĩguo mũkwĩra Zedekia, 4 ‗Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli
oigĩte ũũ: ―Nĩ ngaagarũra matharaita macio ma mbaara marĩ moko-inĩ manyu nĩguo mamũũkĩrĩre
inyuĩ ene, o macio mũrahũthĩra kũrũa na mũthamaki wa Babuloni o na Akalidei acio marĩ nja ya
rũthingo mamũrigicĩirie. Na nĩ ngaamacokanĩrĩria thĩinĩ wa itũũra rĩrĩ gatagatĩ. 5 Na niĩ mwene
nĩ ngaarũa na inyuĩ na guoko gũtambũrũkie o na guoko kũrĩ hinya ndĩ na marakara na mang‘ũrĩ
na mathũgũta manene. 6 Nĩ ngaahũũra aikari a itũũra rĩrĩ, hũũre andũ o na nyamũ. Nĩ
makooragwo nĩ mũrimũ mũũru mũno.‖‘

7 ―‗―Na thutha ũcio,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, ―nĩ ngaaneana Mũthamaki Zedekia wa
Yahuda na ndungata ciake o hamwe na andũ a itũũra rĩrĩ—arĩa makaahonoka mũrimũ ũcio
mũũru, rũhiũ rwa njora, na ng‘aragu—ndĩmaneane guoko-inĩ kwa Mũthamaki Nebukadineza wa
Babuloni, ndĩmaneane guoko-inĩ gwa thũ ciao, o na guoko-inĩ kwa arĩa maracaria ũrĩa
mekũmaruta muoyo. Nake nĩ akaamoraga na rũhiũ rwa njora. Ndakaaigua kĩeha nĩ ũndũ wao, o
na ndakaamacaĩra kana amaiguĩre tha o na hanini.‖‘

8 ―Nao andũ acio ũmeere atĩrĩ, ‗Ũũ nĩguo Yahweh oigĩte: ―Nĩ ndaiga mbere yanyu njĩra ya
muoyo o na njĩra ya gĩkuũ. 9 Andũ arĩa megũtigwo thĩinĩ wa itũũra rĩrĩ nĩ makooragwo na rũhiũ
rwa njora, moragwo nĩ ng‘aragu o na mũrimũ mũũru. No mũndũ wothe ũkuuma thĩinĩ warĩo na
eneane harĩ Akalidei acio mamũrigicĩirie nĩ agaathiĩ na mbere gũtũũra muoyo, na nĩ akenyitĩra
muoyo wake ta arĩ kũũtaha aũtahĩte.‖‘

1457




10 ―‗―Nĩ gũkorũo nĩ njerekeirie ũthiũ wakwa itũũra-inĩ rĩrĩ nĩguo ndĩrĩrehere thĩna no ti maũndũ
mega,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga. ―Nĩ rĩkaaneanwo guoko-inĩ kwa mũthamaki wa Babuloni,
nake nĩ akaarĩcina na mwaki.‖

11 ―‗Inyuĩ andũ a nyũmba ya Mũthamaki wa Yahuda: Iguai kiugo kĩa Yahweh. 12 Inyuĩ andũ a
nyũmba ya Daudi, ũũ nĩguo Yahweh ekuuga:

―Rũmagiai itua rĩa cira rĩrũngĩrĩru o rũcinĩ,

Na ũrĩa ũratunywo indo mũmũhonokagie kuuma guoko-inĩ kwa mũtunyani,

Nĩgetha mang‘ũrĩ makwa matikarĩrĩmbũke ta mwaki

Na maakane gũtarĩ mũndũ ũngĩhota kũmahoria,

Nĩ ũndũ wa ciĩko cianyu njũru.‖‘

13 ―Nĩ ngũgũũkĩrĩra, wee ũikaraga mũkuru-inĩ,

O wee rwaro rwa ihiga rwa kũndũ kwaraganu,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

‗Na inyuĩ arĩa mũũragia atĩrĩ: ―Nũũ ũgũikũrũka atũũkĩrĩre?

Na nũũ ũgũtharĩkĩra ciikaro citũ?‖

14 Nĩ ngaamũcirithia

O ta ũrĩa ciĩko cianyu ciagĩrĩire,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

‗Na nĩ ngaakia mwaki mũtitũ-inĩ wanyu,

Naguo nĩ ũgaacina indo ciothe iria imũrigicĩirie ũciniine.‘‖

JEREMIYA 22

1 Yahweh ekuuga atĩrĩ: ―Ikũrũka ũthiĩ nyũmba ya Mũthamaki wa Yahuda, ũkaheane ndũmĩrĩri
ĩno. 2 Uuge atĩrĩ, ‗Igua kiugo kĩa Yahweh wee mũthamaki wa Yahuda, o wee ũikarĩire gĩtĩ kĩa
ũnene kĩa Daudi, wee hamwe na ndungata ciaku na andũ aku arĩa matonyagĩra ihingo-inĩ ici. 3
Ũũ nĩguo Yahweh ekuuga: ―Rũmagiai matua makwa marũngĩrĩru. Ũrĩa ũratunywo indo
mũmũhonokagie kuuma guoko-inĩ kwa mũtunyani. Mũtikanahinyĩrĩrie mũndũ o wothe wa kũngĩ
ũikaranagia na inyuĩ, na mũtigekage mwana o wothe wa ngoriai kana mũtumia wa ndigwa ũndũ
mũũru. Na mũtigaite thakame o yothe ĩtarĩ na mahĩtia kũndũ gũkũ. 4 Tondũ mũngĩrũmĩrĩra na
kinyi kiugo kĩu, hĩndĩ ĩyo athamaki arĩa maikaragĩra gĩtĩ kĩa ũnene kĩa Daudi nĩ marĩtonyaga

1458




magereire ihingo-inĩ cia nyũmba ĩno, makuuĩtwo nĩ ngaari cia mbarathi na mahaicĩte mbarathi, o
ene hamwe na ndungata ciao na andũ ao.‖‘

5 ―‗No mũngĩaga gwathĩkĩra ciugo icio, ndehĩta na niĩ mwene atĩ nyũmba ĩno ĩgaatuĩka kũndũ
kwanangĩku,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

6 ―Nĩ gũkorũo ũũ nĩguo Yahweh oigĩte igũrũ rĩgiĩ nyũmba ya mũthamaki wa Yahuda,

‗Wee ũtariĩ ta Gileadi harĩ niĩ,

O ta gacũmbĩrĩ ka Lebanoni.

No nĩ ngaatũma ũtuĩke werũ;

Gũtirĩ itũũra o na rĩmwe rĩaku rĩgaatũũrũo.

7 Na nĩ ngaamũra aniinani magũũkĩrĩre,

O ũmwe wao arĩ na matharaita make.

Nĩ magaatema mĩtarakwa yaku ĩrĩa mĩega

Na mamĩikie mwaki-inĩ.

8 ―‗Na ndũrĩrĩ nyingĩ nĩ ikaahĩtũkĩra itũũra-inĩ rĩrĩ na ciũranie atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ gĩatũmire Yahweh
eke ũndũ ũyũ harĩ itũũra rĩrĩ inene?‖ 9 Nacio nĩ ikoiga ũũ: ―Tondũ nĩ maatiganĩirie kĩrĩkanĩro kĩa
Yahweh Kĩhoti wao makĩinamĩrĩra ihoti ingĩ na magĩcitungatĩra.‖‘

10 Mũtikarĩrĩre ũrĩa ũkuĩte,

Na mũtikamũcakaĩre.

Ithenya rĩa ũguo, rĩrai mũno nĩ ũndũ wa mũndũ ũrĩa ũrathiĩ,

Tondũ ndagaacoka rĩngĩ kuona bũrũri ũrĩa aaciarĩirũo.

11 ―Nĩ gũkorũo ũũ nĩguo Yahweh ekuuga igũrũ rĩgiĩ Shalumu mũrũ wa Josia, mũthamaki wa
Yahuda ũrĩa ũrathana ithenya rĩa ithe Josia, o ũcio ũthiĩte akoima kũndũ gũkũ: ‗Ndagaacoka kuo
rĩngĩ. 12 Tondũ agaakuĩra kũrĩa mamũtwarĩte ithamĩrio, na ndakona bũrũri ũyũ rĩngĩ.‘

13 Kaĩ mũndũ ũrĩa wakaga nyũmba yake hatarĩ ũthingu arĩ na haaro-ĩ,

O ũcio wakaga rumu ciake cia igũrũ hatarĩ kĩhooto,

Na agatũma mũndũ ũngĩ amũtungatĩre atekũmũhe kĩndũ,

Akarega kũmũrĩha mũcara wake;

1459


14 O ũcio uugaga atĩrĩ, ‗Nĩ ngwĩyakĩra nyũmba nene

Ĩrĩ na rumu njariĩ cia igũrũ.

Ngũmĩĩkĩra ndirica

Na ndĩmĩgemie na mbaũ cia mũtarakwa na ndĩmĩhake rangi mũtune.‘

15 Hihi gũkĩra arĩa angĩ nĩ ũndũ wa kũhũthĩra mũtarakwa nĩkuo gũgũtũma ũthiĩ na mbere
gwathana?

O na thoguo nĩ aarĩaga na akanyua,

No nĩ aarũmagia matua ma cira marũngĩrĩru na kĩhooto,

Na maũndũ make nĩ maathiire wega.

16 Nĩ aatetagĩra cira wa mũndũ ũrĩa ũranyamarĩka na ũrĩa mũthĩni,

Na maũndũ magĩthiĩ wega.

‗Githĩ kũu ti kuo kũmenyana na niĩ?‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

17 ‗No wee ũigĩte maitho maku na ngoro yaku o harĩ uumithio waku harĩ ũcumĩkĩri,

Harĩ gũita thakame ĩtarĩ na mahĩtia,

Na harĩ ũtunyani na ũhinyanĩrĩria.‘

18 ―Nĩ ũndũ ũcio, ũũ nĩguo Yahweh ekuuga igũrũ rĩgiĩ Jehoiakimu mũrũ wa Josia, mũthamaki
wa Yahuda,

‗Matikamũcakaĩra moige:

―Wũi mũrũ wa maitũ! Wũi mwarĩ wa maitũ!‖

‗Matikamũcakaĩra moige:

―Wũi mwathi witũ! Wũi ũnene wake!‖

19 Agaathikwo o ta ũrĩa ndigiri ĩthikagwo,

Akururio na ateo

Nja ya ihingo cia Yahrushalayim.‘

20 Ambata ũthiĩ Lebanoni na wanĩrĩre,

Warie na mũgambo mũnene ũrĩ Bashani,

1460


Na wanĩrĩre ũrĩ Abarimu,

Tondũ endwa aku othe arĩa makwendete mũno nĩ mahehenjetwo.

21 Ndakwarĩirie rĩrĩa waiguaga ũrĩ na ũgitĩri,

No wee ũkiuga, ‗Ndigwathĩka.‘

Ĩyo nĩyo ĩkoretwo ĩrĩ njĩra yaku kuuma ũrĩ mũnyinyi,

Tondũ nĩ wagĩte gwathĩkĩra mũgambo wakwa.

22 Rũhuho nĩ rũkaarĩithia arĩithi aku othe,

Na endwa aku arĩa makwendete mũno nĩ magaatahwo.

Nawe nĩ ũgaaconorithio na ũigue thoni nĩ ũndũ wa thĩna wothe ũrĩa ũgaagũkora.

23 Wee ũikaraga Lebanoni,

Wee wakĩtwo gatagatĩ-inĩ ka mĩtarakwa,

Kaĩ nĩ ũgaacaya rĩrĩa ũkaanyitwo nĩ ruo-ĩ!

Ruo ta rwa mũtumia akĩgĩa mwana!‖

24 Yahweh ekuuga atĩrĩ, ―‗O ta ũrĩa niĩ ndũũraga muoyo, o na kũngĩtuĩka atĩ wee Konia mũrũ wa
Jehoiakimu, mũthamaki wa Yahuda, nĩwe gĩcũhĩ kĩa mũhũũri guoko-inĩ gwakwa kwa ũrĩo, no
gũkũgucia ingĩkũgucia ngũrute ho! 25 Nĩ ngaakũneana guoko-inĩ kwa arĩa maracaria ũrĩa
megũkũruta muoyo, guoko-inĩ kwa arĩa wee wĩtigĩrĩte, guoko-inĩ kwa Mũthamaki Nebukadineza
wa Babuloni, na guoko-inĩ kwa Akalidei. 26 Na nĩ ngaagũikia ũrĩ hamwe na maitũguo ũrĩa
wagũciarire thĩinĩ wa bũrũri ũngĩ kũrĩa mũtaaciarĩirũo, na kũu nĩkuo mũgaakuĩra. 27 Na
matigaacoka rĩngĩ bũrũri-inĩ ũrĩa meriragĩria.

28 Kaĩ mũndũ ũyũ ũgwĩtwo Konia atariĩ ta nyũngũ nguũ ĩnyararĩtwo,

Ĩrĩa gũtarĩ mũndũ ũngĩmĩenda?

Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte we na njiarũa ciake maikio magateo bũrũri ũrĩa matoĩ?‘

29 Wee thĩ ĩno! Wee thĩ! Wee thĩ ĩno! Igua kiugo kĩa Yahweh.

30 Ũũ nĩguo Yahweh ekuuga:

‗Andĩka mũndũ ũyũ ta mũndũ ũtarĩ mwana,

Ta mũndũ ũtakaagaacĩra o na hanini ũtũũro-inĩ wake,

1461


Tondũ gũtirĩ mũndũ wa rũciaro rwake ũkaahota

Gũikarĩra gĩtĩ kĩa ũnene kĩa Daudi o na gwathana rĩngĩ thĩinĩ wa Yahuda.‘‖

JEREMIYA 23

1 ―Arĩithi arĩa marananga na makahurunja ng‘ondu cia ũrĩithio wakwa kaĩ marĩ na haaro-ĩ!‖
Ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

2 Nĩ ũndũ ũcio, ũũ nĩguo Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga igũrũ rĩgiĩ arĩithi arĩa marĩithagia
andũ akwa: ―Nĩ mũhurunjĩte ng‘ondu ciakwa; mwaikaraga mũgĩciharaganagia, na mũtierekeirie
meciria manyu harĩ cio.‖

―Nĩ ũndũ ũcio nĩ ngeerekeria meciria makwa harĩ inyuĩ tondũ wa ciĩko cianyu njũru,‖ ũguo
niguo Yahweh ekuuga.

3 ―Na niĩ nĩ ngaacokanĩrĩria hamwe ng‘ondu ciakwa iria igaakorũo itigarĩte kuuma mabũrũri-inĩ
mothe marĩa ndacihurunjire, na nĩ ngaacicokia ũrĩithio-inĩ wacio, na nĩ igaaciarana na cingĩhe. 4
Na nĩ ngaaciarahũrĩra arĩithi arĩa magaacirĩithagia kũna. Itigaacoka kũigua guoya kana kũmaka
rĩngĩ, na gũtirĩ o na ĩmwe ĩkoora,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

5 Yahweh oigĩte ũũ, ―Oneei, matukũ nĩ maroka rĩrĩa ngaarahũrĩra Daudi thuuna thingu. Na
mũthamaki nĩ agaathana na akorũo na ũtaũku na arũmie Matua ma cira marũngĩrĩru na kĩhooto
thĩinĩ wa bũrũri. 6 Matukũ-inĩ make Yahuda nĩ ĩkaahonokio, na Isiraeli ĩgaaikaraga ĩrĩ na ũgitĩri.
Na rĩrĩ nĩrĩo rĩĩtwa rĩrĩa ageetagwo: Yahweh Nĩwe Ũthingu Witũ.‖

7 ―No rĩrĩ, matukũ nĩ maroka,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, ―rĩrĩa matagacoka kuuga ũũ: ‗O ta
ũrĩa Yahweh atũũraga muoyo, o we warutire andũ a Isiraeli bũrũri-inĩ wa Misiri!‘ 8 No handũ ha
ũguo makoigaga ũũ, ‗O ta ũrĩa Yahweh atũũraga muoyo, o we warutire andũ a rũciaro rwa
nyũmba ya Isiraeli na akĩmacokia kuuma bũrũri-inĩ wa mwena wa rũgongo na mabũrũri-inĩ
mothe kũrĩa ndamahurunjĩte,‘ na nĩ magaatũũra bũrũri-inĩ wao.‖

9 Ũhoro wĩgiĩ anabii-rĩ:

Ngoro yakwa nĩ ĩhehenjekete thĩinĩ wakwa.

Mahĩndĩ makwa mothe nĩ marainaina.

Ndariĩ o ta mũndũ mũrĩĩu

O ta mũndũ ũtooretio nĩ ndibei,

1462




Nĩ ũndũ wa Yahweh na nĩ ũndũ wa ciugo ciake nyamũre.

10 Nĩ gũkorũo bũrũri ũiyũrĩte itharia;

Na tondũ wa kĩrumi bũrũri nĩ gũcakaya ũracakaya

Na kũndũ gwa kũrĩithio werũ-inĩ nĩ kũũmĩte.

Mĩthiĩre yao nĩ mĩũru, na nĩ mahũthagĩra hinya wao ũũru.

11 ―Mũnabii o na mũthĩnjĩri-Yahweh nĩ methahĩtie.

Nginya thĩinĩ wa nyũmba yakwa mwene nĩ nyonete waganu wao,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

12 ―Nĩ ũndũ ũcio, njĩra yao nĩ ĩgaatendera na ĩgĩe nduma;

Nĩ magaatindĩkwo na magũe.

Tondũ nĩ ngaamarehera thĩna

Mwaka-inĩ wa ituĩro,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

13 ―Na thĩinĩ wa anabii a Samaria nĩ nyonete ũndũ ũrĩ magigi.

Marathaga mohoro na rĩĩtwa rĩa Baali,

Na nĩ matũmaga andũ akwa Isiraeli mahĩtie njĩra.

14 Na thĩinĩ wa anabii a Yahrushalayim nĩ nyonete maũndũ moru mũno.

Nĩ matharagia na makaheenania;

Nĩ manyitaga mbaru andũ arĩa mekaga maũndũ moru,

Na matitiganaga na waganu wao.

Harĩ niĩ othe matariĩ ta Sodomu,

Na aikari a kuo matariĩ ta Gomora.‖

15 Nĩ ũndũ ũcio, ũũ nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga igũrũ rĩgiĩ anabii acio:

―Nĩ ngaatũma marĩe mũmera mũrũrũ

Na ndĩmahe maĩ marĩ na thumu manyue.

Nĩ gũkorũo anabii a Yahrushalayim nĩ matũmĩte ũregenyũki ũthereme kũndũ guothe thĩinĩ wa
bũrũri.‖

1463


16 Yahweh mũnene wa ita oigĩte ũũ:

―Mũtigathikĩrĩrie ciugo cia anabii acio maramũrathĩra ũhoro.

Nĩ kũmũheenia maramũheenia.

Kĩoneki kĩu mararia ũhoro wakĩo kiumĩte ngoro-inĩ ciao ene,

No ti kuuma kanua-inĩ ka Yahweh.

17 Meraga arĩa manjagagĩra gĩtĩo ũũ rĩngĩ na rĩngĩ,

‗Yahweh oigĩte ũũ: ―Nĩ mũrĩkoragwo na thayũ.‖‘

Na makeera mũndũ wothe ũrũmagĩrĩra ngoro yake nemi atĩrĩ,

‗Gũtirĩ ũũru ũkaamũkora.‘

18 Tondũ rĩrĩ, nũũ wanarũgama gatagatĩ-inĩ ka andũ arĩa makoragwo hakuhĩ na Yahweh

Nĩguo one na aigue kiugo gĩake?

Nũũ wanategera gũtũ kiugo gĩake nĩguo akĩigue?

19 Ta kĩyonerei! Kĩhuhũkanio kĩnene kĩa Yahweh nĩ gĩgaatuthũka nĩ ũndũ wa mang‘ũrĩ;

O ta kĩhuhũkanio kĩnene, nĩ gĩkaahurutana igũrũ rĩa mĩtwe ya andũ arĩa aganu.

20 Marakara ma Yahweh matikaahũndũka

Nginya rĩrĩa agaakorũo ekĩte wendi wa ngoro yake na akaũhingia.

Ihinda-inĩ rĩa mũthia rĩa matukũ macio nĩ mũgaataũkĩrũo nĩ ũndũ ũcio wega.

21 Ti niĩ ndatũmire anabii acio, no nĩ maateng‘erire mehĩkĩte.

Ti niĩ ndaririe nao, no nĩ maarathire ũhoro.

22 No korũo nĩ maarũgamire gatagatĩ-inĩ ka andũ arĩa makoragwo hakuhĩ na niĩ,

Nĩ mangĩateithirie andũ akwa maigue ciugo ciakwa

Na nĩ mangĩatũmire matigane na njĩra yao njũru na ciĩko ciao cia waganu.‖

23 ―Kaĩ niĩ ndĩ Kĩhoti o haha hakuhĩ tu, no ti Kĩhoti mwĩ kũndũ kũraya?‖ Ũguo nĩguo Yahweh
ekũũria.

24 ―Hihi mũndũ no ehithe handũ hehithĩte harĩa itangĩhota kũmuona?‖ Ũguo nĩguo Yahweh
ekũũria.

1464


―Na githĩ ndiyũrĩte kũndũ guothe igũrũ na thĩ?‖ Ũguo nĩguo Yahweh ekũũria.

25 ―Nĩ njiguĩte anabii arĩa marathaga ũhoro wa maheeni na rĩĩtwa rĩakwa makiuga atĩrĩ, ‗Nĩ
ndĩrarotire kĩroto! Nĩ ndĩrarotire kĩroto!‘ 26 Hihi ũndũ ũyũ wa kũratha ũhoro wa maheeni ũgũthiĩ
na mbere ngoro-inĩ cia anabii nginya rĩ? Anabii acio nĩ arĩa maragia maheeni ma ngoro ciao ene.
27 Mendaga gũtũma andũ akwa mariganĩrũo nĩ rĩĩtwa rĩakwa kũgerera iroto iria meranaga
mũndũ na ũrĩa ũngĩ, o ta ũrĩa maithe mao ma tene maariganĩirũo nĩ rĩĩtwa rĩakwa nĩ ũndũ wa
Baali. 28 Mũnabii ũrĩa ũrĩ na kĩroto nĩ aheane ũhoro wa kĩroto kĩu, no ũrĩa ũrĩ na kiugo gĩakwa
agĩrĩirũo kũheana kiugo gĩakwa na ma.‖

―Mũmera wa ngano-rĩ, hihi nĩ ũhaanaine na ngano?‖ũguo nĩguo Yahweh ekũũria.

29 Yahweh ekuuga atĩrĩ, ―Na githĩ kiugo gĩakwa gĩtitariĩ ta mwaki, na o ta kĩbũi kĩrĩa
gĩatũrangaga ndũmba ya ihiga?‖

30 ―Nĩ ũndũ ũcio nĩ ngũũkĩrĩra anabii acio,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, ―o acio maiyanaga
ciugo ciakwa mũndũ na ũrĩa ũngĩ.‖

31 ―Nĩ ngũũkĩrĩra anabii acio,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, ―acio mahũthagĩra rũrĩmĩ rwao
kuuga, ‗Oigĩte ũũ!‘‖

32 ―Nĩ ngũũkĩrĩra anabii acio maheanaga iroto cia maheeni,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, ―o
acio maciheanaga na magatũma andũ akwa mahĩtie njĩra nĩ ũndũ wa maheeni mao na mwĩraho
wao.‖

―No ti niĩ ndamatũmire kana ngĩmaatha. Na kwoguo matikaaguna andũ aya o na hanini,‖ ũguo
nĩguo Yahweh ekuuga.

33 ―Na rĩrĩa andũ aya kana mũnabii kana mũthĩnjĩri-Yahweh makũũria atĩrĩ, ‗Mũrigo wa
Yahweh nĩ ũrĩkũ?‘ Wagĩrĩirũo kũmeera, ‗―Inyuĩ andũ aya nĩ inyuĩ mũrigo! Na nĩ ngaamũte
mwehere,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.‘ 34 Ha ũhoro wa mũnabii kana mũthĩnjĩri-Yahweh kana
andũ arĩa moigaga, ‗Ũyũ nĩguo mũrigo wa Yahweh!‘ Nĩ ngeerekeria meciria makwa harĩ mũndũ
ũcio na nyũmba yake ndĩmokĩrĩre. 35 Ũũ nĩguo o ũmwe wanyu eraga ũrĩa ũngĩ na akeera mũrũ
wa nyina, ‗Macokio ma Yahweh nĩ marĩkũ? Na Yahweh oigĩte atĩa?‘ 36 No mũtiagĩrĩirũo
kũgweta ũhoro wa mũrigo wa Yahweh rĩngĩ, tondũ mũrigo ũcio nĩ kiugo kĩa mũndũ we mwene,
na nĩ mũgarũrĩte ciugo cia Kĩhoti ũrĩa ũtũũraga muoyo, Yahweh mũnene wa ita, o we Kĩhoti
witũ.

37 ―Ũũ nĩguo ũkeera mũnabii ũcio, ‗Hihi Yahweh agũcokeirie atĩa? Na Yahweh oigĩte atĩa? 38
Na mũngĩthiĩ na mbere kuugaga, ―Mũrigo wa Yahweh!‖ Yahweh ekuuga ũũ: ―Tondũ nĩ
muugaga atĩrĩ, ‗Ũyũ nĩguo mũrigo wa Yahweh,‘ o na thutha wa kũmwĩra, ‗Mũtikoigage:
―Mũrigo wa Yahweh!‖‘ 39 Kuoguo taiguai, niĩ nĩ ngaamuoya na igũrũ na ndĩmũte ndĩmweherie
mbere yakwa, inyuĩ o na itũũra rĩrĩa ndamũheire na ngĩhe maithe manyu ma tene. 40 Na nĩ
ngaamũrehera gĩconoko gĩa tene na tene na mũtũũre mũiguĩte thoni, ũndũ ũrĩa ũtakaariganĩra.‖‘‖

1465


JEREMIYA 24

1 Yahweh agĩcoka akĩnyonia ikabu igĩrĩ cia ngũyũ ciigĩtwo mbere ya hekarũ ya Yahweh, thutha
wa Mũthamaki Nebukadineza wa Babuloni kuoya Jekonia mũrũ wa Jehoiakimu, mũthamaki wa
Yahuda, o hamwe na anene a Yahuda, mabundi, na aturi a cuma na akĩmatwara ithamĩrio;
aamarutire Yahrushalayim akĩmatwara Babuloni. 2 Gĩkabu kĩmwe kĩarĩ na ngũyũ njega mũno, o
ta ngũyũ iria ciambaga kwĩruha, no gĩkabu kĩu kĩngĩ kĩarĩ na ngũyũ njũru mũno, ciarĩ njũru ũũ
atĩ itingĩarĩirũo.

3 Hĩndĩ ĩyo Yahweh akĩnjũria atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ ũrona Jeremiya?‖ Na niĩ ngĩmũcokeria: ―Nĩ ngũyũ;
ngũyũ iria njega nĩ njega mũno, no iria njũru nĩ njũru mũno, nĩ njũru ũũ atĩ itingĩrĩo.‖

4 Nakĩo kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra ngĩrũo atĩrĩ: 5 ―Ũũ nĩguo Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli
ekuuga, ‗O ta ngũyũ ici njega, noguo ndĩrĩonaga na njĩra njega andũ a Yahuda arĩa matwarĩtwo
ithamĩrio, o acio ndutĩte kũndũ gũkũ ngamatwara bũrũri wa Akalidei. 6 Riitho rĩakwa rĩrĩikaraga
rĩmarorete nĩguo mone maũndũ mega, na nĩ ngaatũma macoke bũrũri-inĩ ũyũ. Nĩ ngaamaaka, na
ndikaamamomora; nĩ ngaamahanda, na ndikaamamunya. 7 Na nĩ ngaamahe ngoro ya gũtũma
maamenye, atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh. Nĩ magaatuĩka andũ akwa, na niĩ nĩ ngaatuĩka Kĩhoti wao, nĩ
gũkorũo nĩ makaanjokerera na ngoro yao yothe.

8 ―‗No ha ũhoro wĩgiĩ ngũyũ icio njũru, o icio njũru ũũ atĩ itingĩrĩo, ũũ nĩguo Yahweh ekuuga:
―Ũguo noguo ngoona Mũthamaki Zedekia wa Yahuda, anene ake, matigari ma Yahrushalayim
arĩa matigĩtwo bũrũri-inĩ ũyũ, o na arĩa maikaraga bũrũri-inĩ wa Misiri. 9 Nĩ ngaamarehera thĩna
ndũme matuĩke kĩndũ gĩa kũguoyohia harĩ mothamaki mothe ma thĩ, matuĩke kĩndũ gĩa
kũnyũrũrio, magwetagwo na thimo, manyũrũragio, na matuĩke kĩndũ kĩrume kũndũ guothe kũrĩa
ngaamahurunja. 10 Na nĩ ngaamatũmĩra rũhiũ rwa njora, ng‘aragu, na mũrimũ mũũru imokĩrĩre,
o nginya mathire mehere bũrũri-inĩ ũrĩa ndamaheire na ngĩhe maithe mao ma tene.‖‘‖

JEREMIYA 25

1 Gĩkĩ nĩkĩo kiugo kĩrĩa gĩakinyĩire Jeremiya igũrũ rĩgiĩ andũ othe a Yahuda mwaka-inĩ wa kana
wa Jehoiakimu mũrũ wa Josia, mũthamaki wa Yahuda, na nĩguo warĩ mwaka wa mbere wa
Mũthamaki Nebukadineza wa Babuloni. 2 Ũũ nĩguo Jeremiya ũcio mũnabii ooigire igũrũ rĩgiĩ
andũ othe a Yahuda na aikari othe a Yahrushalayim:

3 ―Kuuma mwaka wa 13 wa Josia mũrũ wa Amoni, mũthamaki wa Yahuda, nginya ũmũthĩ ũyũ,
mĩaka ĩyo 23, kiugo kĩa Yahweh nĩ kĩnginyĩire, na ngoretwo ngĩmwĩra rĩngĩ na rĩngĩ, no
mũtithikagĩrĩria. 4 Na Yahweh nĩ aamũtũmĩire ndungata ciake ciothe anabii, akĩmatũma rĩngĩ na

1466





rĩngĩ, no mũtiathikagĩrĩria o na kana mũgatega gũtũ nĩgetha mũigue. 5 Maamwĩraga atĩrĩ,
‗Garũrũkai o ũmwe wanyu, mũtigane na njĩra cianyu njũru na ciĩko cianyu njũru; na nĩ mũgũthiĩ
na mbere gũtũũra ihinda iraya rĩũkĩte thĩinĩ wa bũrũri ũrĩa Yahweh aamũheire tene o na akĩhe
maithe manyu ma tene. 6 Mũtikarũmĩrĩre ihoti ingĩ kana mũcitungatĩre o na kana mũcinamĩrĩre,
mũndakarie na wĩra wa moko manyu; kwaga ũguo nĩ ngũrehe thĩna ũmũkore.‘

7 ―‗No nĩ mwaregire gũũthikĩrĩria,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga. ‗Handũ ha ũguo, nĩ kũndakaria
mwandakaririe na wĩra wa moko manyu, na kwoguo mũkĩĩrehera thĩna.‘

8 ―Nĩ ũndũ ũcio, ũũ nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga, ‗―Tondũ nĩ mwaregire gwathĩkĩra
ciugo ciakwa, 9 nĩ ngaatũmanĩra andũ othe a mbarĩ cia mwena wa rũgongo,‖ ũguo nĩguo
Yahweh ekuuga, ―ndũmanĩre Mũthamaki Nebukadineza wa Babuloni, o ũcio ndungata yakwa,
na nĩ ngaamarehe mokĩrĩre bũrũri ũyũ na mokĩrĩre aikari a guo na mokĩrĩre ndũrĩrĩ ciothe iria
ithiũrũrũkĩirie. Nĩ ngaamananga na ndũme matuĩke kĩndũ gĩa kũguoyohia na kĩndũ gĩa
kũhuuhĩrũo mĩrũri na matũũre manangĩkĩte. 10 Nĩ ngaaniina mũgambo wa gĩkeno na mũgambo
wa gũcanjamũka gatagatĩ-inĩ kao, mũgambo wa mũhikania na mũgambo wa mũhiki, niine
mũgambo wa gĩthĩi na niine ũtheri wa tawa. 11 Na bũrũri ũyũ wothe ũgaatuĩka kũndũ
kwanangĩku na ũtuĩke kĩndũ gĩa kũguoyohia, na ndũrĩrĩ icio nĩ igaatungatĩra mũthamaki wa
Babuloni ihinda rĩa mĩaka 70.‖‘

12 ―‗No rĩrĩa mĩaka 70 ĩkaahinga, nĩ ngaaciirithia mũthamaki wa Babuloni hamwe na rũrĩrĩ rũu
nĩ ũndũ wa mahĩtia mao,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, ‗na nĩ ngaatũma bũrũri wa Akalidei
ũtũũre ũrĩ kũndũ gũtiganĩrie na kwanangĩku mahinda mothe. 13 Nĩ ngaarehera bũrũri ũcio
maũndũ mothe marĩa njugĩte atĩ nĩ makaaũkora, maũndũ mothe marĩa mandĩkĩtwo ibuku-inĩ rĩrĩ
marĩa Jeremiya arathĩte igũrũ rĩgiĩ ndũrĩrĩ ciothe. 14 Nĩ gũkorũo ndũrĩrĩ nyingĩ na athamaki marĩ
igweta nĩ makaamatua ngombo, na nĩ ngaarĩha ndũrĩrĩ icio kũringana na ciĩko ciacio na wĩra wa
moko ma cio.‘‖

15 Tondũ Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli aanjĩrire atĩrĩ: ―Oya gĩkombe gĩkĩ kĩa ndibei ya mang‘ũrĩ
kuuma guoko-inĩ gwakwa, ũtũme ndũrĩrĩ ciothe iria ngũgũtũma kũrĩ cio ikĩnyuĩre. 16 Nacio nĩ
ikũnyua na itũgũge na ciĩke maũndũ ta andũ agũrũki nĩ ũndũ wa rũhiũ rwa njora rũrĩa ngũtũma
gatagatĩ-inĩ gacio.‖

17 Nĩ ũndũ ũcio ngĩoya gĩkombe kĩu kuuma guoko-inĩ kwa Yahweh na ngĩtũma ndũrĩrĩ ciothe
iria Yahweh aandũmire kũrĩ cio ikĩnyuĩre: 18 N gĩambĩrĩria na Yahrushalayim na matũũra ma
Yahuda, athamaki a kuo na anene a kuo, nĩgetha manangĩke, matuĩke kĩndũ gĩa kũguoyohia,
kĩndũ gĩa kũhuuhĩrũo mĩrũri, na kĩrumi, o ta ũrĩa gũtariĩ ũmũthĩ; 19 thutha ũcio Firauni
mũthamaki wa Misiri hamwe na ndungata ciake, anene ake, na andũ ake othe, 20 o na andũ othe
a kũngĩ arĩa maaikaraga kũu; athamaki othe a bũrũri wa Uzu; athamaki othe a bũrũri wa Afilisti,
Ashikeloni, Gaza, Ekironi, na arĩa maatigarĩte thĩinĩ wa Ashidodi; 21 Edomu, Moabi, na
Aamoni; 22 athamaki othe a Turo, athamaki othe a Sidoni, na athamaki a gĩcigĩrĩra kĩrĩa kĩrĩ iria-
inĩ; 23 Dedani, Tema, Buzu, na arĩa othe makoragwo menjete njuĩrĩ thikĩrĩrio-inĩ; 24 athamaki

1467


othe a andũ a Arabia na athamaki othe a andũ a kũngĩ arĩa maikaraga werũ-inĩ; 25 athamaki othe
a Zimuri, athamaki othe a Elamu, na athamaki othe a Amedi; 26 na athamaki othe a mwena wa
rũgongo a hakuhĩ na a kũraihu, ũmwe thutha wa ũrĩa ũngĩ, na mothamaki marĩa mangĩ mothe
thĩinĩ wa thĩ; na mũthamaki wa Sheshaka akaanyua thutha wao.

27 ―Na no mũhaka ũmeere atĩrĩ, ‗Ũũ nĩguo Yahweh mũnene wa ita, o we Kĩhoti wa Isiraeli
ekuuga: ―Nyuai mũrĩĩo na mũtahĩke na mũgũe thĩ mũremwo nĩ gũũkĩra nĩ ũndũ wa rũhiũ rwa
njora rũrĩa ngũtũma gatagatĩ-inĩ kanyu.‖‘ 28 Na mangĩrega kuoya gĩkombe kĩu kuuma guoko-inĩ
gwaku nĩguo manyue, ũmeere atĩrĩ, ‗Ũũ nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga: ―No mũhaka
mũkĩnyuĩre! 29 Tondũ rĩrĩ, angĩkorũo ndĩramba kũrehe thĩna thĩinĩ wa itũũra rĩrĩa rĩĩtanĩtio na
rĩĩtwa rĩakwa-rĩ, hihi inyuĩ no mwage kũherithio?‖‘

―‗Mũtikaaga kũherithio, tondũ nĩ ngwĩta rũhiũ rwa njora rũũkĩrĩre aikari othe a thĩ,‘ ũguo nĩguo
Yahweh mũnene wa ita ekuuga.

30 ―Na ũmarathĩre maũndũ macio mothe ũmeere atĩrĩ,

‗Yahweh nĩ akaararama arĩ igũrũ,

Na arĩ gĩikaro-inĩ gĩake kĩamũre nĩ agaatũma mũgambo wake ũiguĩke.

Nĩ akaararama na hinya kwerekera gĩikaro gĩake.

Akaanĩrĩra ta andũ mararanga thabibũ kĩhihĩro-inĩ kĩa ndibei,

Akaaina rwĩmbo rwa ũhootani kwerekera aikari othe a thĩ.‘

31 ‗Inegene nĩ rĩkaaiguĩka ituri-inĩ cia thĩ,

Tondũ Yahweh arĩ na cira na ndũrĩrĩ.

We mwene nĩwe ũgaatuĩra andũ othe cira.

Na nĩ akaaniina arĩa aganu na rũhiũ rwa njora,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

32 Ũũ nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga:

‗Atĩrĩrĩ, thĩna nĩ ũratherema kuuma rũrĩrĩ rũmwe nginya rũrĩa rũngĩ,

Na kĩhuhũkanio kĩnene nĩ gĩkaarekererio kuuma kũndũ kũrĩa kũraihu mũno thĩinĩ wa thĩ.

33 ―‗Na andũ arĩa makooragwo nĩ Yahweh mũthenya ũcio makooima gĩturi kĩmwe gĩa thĩ o
nginya gĩturi kĩrĩa kĩngĩ gĩa thĩ. Matigaacakaĩrũo, o na matigaacokanĩrĩrio kana mathikwo.
Magaatuĩka ta thumu igũrũ rĩa thĩ.‘

34 Rĩrai, inyuĩ arĩithi, na mwanĩrĩre!

1468


Mwĩgaragariei, inyuĩ anene a rũũru,

Tondũ ihinda rĩanyu rĩa gũthĩnjwo na kũhurunjwo nĩ ikinyu,

Na mũkaagũa ta kĩndũ kĩa goro kĩa rĩũmba!

35 Arĩithi matirĩ na handũ ha kũũrĩra,

Na anene a rũũru matirĩ na njĩra ya gwĩtharĩra.

36 Tathikĩrĩriai! Kĩrĩro kĩa arĩithi

Na kĩrĩro kĩa anene a rũũru,

Tondũ Yahweh nĩ arananga ũrĩithio wao.

37 Na ciikaro iria irĩ thayũ itigĩtwo itarĩ kĩndũ kĩrĩ muoyo

Nĩ ũndũ wa marakara mahiũ ma Yahweh.

38 Oimĩte kĩmamo-inĩ gĩake o ta mũrũthi mwĩthĩ,

Nĩ gũkorũo bũrũri wao ũtuĩkĩte kĩndũ gĩa kũguoyohia

Nĩ ũndũ wa rũhiũ rwa njora rũtarĩ tha

Na tondũ wa marakara make mahiũ.‖

JEREMIYA 26

1 Kĩambĩrĩria-inĩ kĩa wathani wa Jehoiakimu mũrũ wa Josia, mũthamaki wa Yahuda, kiugo kĩa
Yahweh nĩ gĩakinyĩire Jeremiya akĩrũo ũũ: 2 ―Yahweh oigĩte atĩrĩ, ‗Rũgama nja ya nyũmba ya
Yahweh na warie igũrũ rĩgiĩ andũ othe a matũũra ma Yahuda arĩa mokaga gũthathaiya nyũmba-
inĩ ya Yahweh. Ũmeere maũndũ mothe marĩa ngũgwatha; ndũgatigĩrĩre kiugo o na kĩmwe. 3 No
gũkorũo nĩ megũthikĩrĩria na o ũmwe wao atigane na njĩra yake njũru, na niĩ nĩ ngũcenjia meciria
makwa igũrũ rĩgiĩ ũũru ũrĩa bangĩte kũmarehera nĩ ũndũ wa ciĩko ciao njũru. 4 Ũmeere ũũ:
―Yahweh oigĩte atĩrĩ, ‗Akorũo mũtigũũthikĩrĩria, mwage kũrũmĩrĩra Watho wakwa ũrĩa njigĩte
mbere yanyu, 5 na mwage gũthikĩrĩria ciugo cia ndungata ciakwa anabii, arĩa ndĩmũtũmagĩra
rĩngĩ na rĩngĩ, o acio mũtathikagĩrĩria, 6 nĩ ngaatũma nyũmba ĩno ĩhaane o ta Shilo, na ndũme
itũũra rĩrĩ rĩtuĩke kĩndũ gĩa kũgwetagwo kĩrumi-inĩ nĩ ndũrĩrĩ ciothe cia thĩ.‘‖‘‖

7 Nao athĩnjĩri-Yahweh na anabii o na andũ arĩa angĩ othe makĩigua Jeremiya akĩaria ciugo icio
thĩinĩ wa nyũmba ya Yahweh. 8 Nĩ ũndũ ũcio, rĩrĩa Jeremiya aarĩkirie kwaria maũndũ marĩa

1469




mothe Yahweh aamwathĩte ere andũ acio othe, athĩnjĩri-Yahweh na anabii na andũ acio angĩ othe
makĩmũnyita na makiuga atĩrĩ: ―Wee no mũhaka ũkue. 9 Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte ũrathe ũhoro na rĩĩtwa
rĩa Yahweh ũkoiga, ‗Nyũmba ĩno ĩkaahaana o ta Shilo, na itũũra rĩrĩ nĩ rĩkaanangwo na gũtigwo
gũtarĩ na mũndũ wa gũikara kuo‘?‖ Nao andũ othe makĩũngana makĩrigicĩria Jeremiya kũu
nyũmba-inĩ ya Yahweh.

10 Rĩrĩa anene a Yahuda maaiguire ciugo icio, makĩambata kuuma nyũmba ya mũthamaki
magĩthiĩ nyũmba-inĩ ya Yahweh na magĩikara thĩ mũromo-inĩ wa kĩhingo kĩrĩa kĩerũ kĩa
Yahweh. 11 Nao athĩnjĩri-Yahweh na anabii makĩĩra anene acio na andũ acio angĩ othe atĩrĩ:
―Mũndũ ũyũ agĩrĩire kũũragwo, tondũ nĩ arathĩte ũhoro wa gũũkĩrĩra itũũra rĩrĩ o ta ũrĩa
mweiguĩra na matũ manyu.‖

12 Jeremiya agĩcoka akĩĩra anene othe na andũ acio angĩ othe ũũ: ―Yahweh nĩwe ũndũmĩte njarie
ciugo iria ciothe mweiguĩra ciĩgiĩ gũũkĩrĩrũo kwa nyũmba ĩno na itũũra rĩrĩ. 13 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ,
garũrĩrai njĩra cianyu na ciĩko cianyu na mwathĩkĩre mũgambo wa Yahweh Kĩhoti wanyu, nake
Yahweh nĩ egũcenjia meciria make igũrũ rĩgiĩ ũũru ũrĩa oigĩte nĩ ekũmũrehera. 14 No niĩ-rĩ, ndĩ
guoko-inĩ kwanyu. Njĩkai ũndũ ũrĩa mũkuona ũrĩ mwega na mwagĩrĩru maitho-inĩ manyu. 15
Ĩndĩ mũmenye na ma atĩ mwanjũraga, nĩ mũgũtũma thakame ĩtarĩ na mahĩtia ĩmũcokerere na
ĩcokerere itũũra rĩrĩ na aikari a rĩo, tondũ ũhoro wa ma nĩ atĩ Yahweh nĩwe ũndũmĩte kũrĩ inyuĩ
njarie ciugo icio ciothe mũkĩĩiguagĩra.‖

16 Hĩndĩ ĩyo anene na andũ acio angĩ othe makĩĩra athĩnjĩri-Yahweh na anabii atĩrĩ: ―Mũndũ ũyũ
ndagĩrĩire kũũragwo, tondũ atwarĩirie na rĩĩtwa rĩa Yahweh Kĩhoti witũ.‖

17 Makĩria ma ũguo, athuri amwe a bũrũri magĩũkĩra na makĩambĩrĩria kwĩra kĩũngano kĩu
gĩothe kĩa andũ atĩrĩ: 18 ―Mika wa kuuma Moreshethu nĩ aarathire ũhoro matukũ-inĩ ma
Mũthamaki Hezekia wa Yahuda, na akĩĩra andũ othe a Yahuda atĩrĩ, ‗Yahweh mũnene wa ita
ekuuga ũũ:

―Zayuni ĩkaarĩmwo o ta mũgũnda,

Yahrushalayim ĩgaatuĩka hĩba cia mwanangĩko,

Nakĩo kĩrĩma kĩa Nyũmba gĩkaahaana ta kũndũ gũtũũgĩru thĩinĩ wa mũtitũ.‖‘

19 ―Mũthamaki Hezekia wa Yahuda na andũ othe a Yahuda-rĩ, hihi nĩ maamũũragire? Na githĩ
ndeetigĩrire Yahweh na agĩthaitha Yahweh amũiguĩre tha, nake Yahweh agĩcenjia meciria make
igũrũ rĩgiĩ ũũru ũrĩa ooigĩte nĩ ekũmarehera? Nĩ ũndũ ũcio, ithuĩ tũrĩ hakuhĩ kwĩreherera ũũru
mũnene mũno.

20 Ningĩ nĩ kwarĩ mũndũ ũngĩ warathaga ũhoro na rĩĩtwa rĩa Yahweh, Uriya mũrũ wa Shemaia
kuuma Kiriathu-jearimu, ũrĩa warathire ũhoro wa gũũkĩrĩrũo gwa itũũra rĩrĩ o na bũrũri ũyũ
akĩhũthĩra ciugo o ta icio cia Jeremiya. 21 Mũthamaki Jehoiakimu na arũme ake othe arĩa marĩ
hinya na anene othe nĩ maaiguire ciugo ciake, na mũthamaki ũcio agĩcaria ũrĩa ekũmũũraga.

1470


Rĩrĩa Uriya aaiguire ũhoro ũcio, akĩnyitwo nĩ guoya o rĩmwe na akĩũrĩra Misiri. 22 Nake
Mũthamaki Jehoiakimu agĩtũma Elinathani mũrũ wa Akibori arĩ hamwe na arũme angĩ mathiĩ
Misiri. 23 Nao makĩruta Uriya Misiri makĩmũtwara kũrĩ Mũthamaki Jehoiakimu, nake
akĩmũũraga na rũhiũ rwa njora na agĩikia kĩimba gĩake mbĩrĩra-inĩ ya andũ arĩa matarĩ igweta.

24 No Ahikamu mũrũ wa Shafani nĩ aateithĩrĩirie Jeremiya, na kwoguo akĩaga kũneanwo kũrĩ
andũ nĩguo oragwo.

JEREMIYA 27

1 Kĩambĩrĩria-inĩ kĩa wathani wa Jehoiakimu mũrũ wa Josia, mũthamaki wa Yahuda, kiugo gĩkĩ
nĩ gĩakinyĩire Jeremiya kuuma kũrĩ Yahweh: 2 ―Ũũ nĩguo Yahweh anjĩrĩte, ‗Wĩthondekere
mĩkwa na mĩtĩ ya icoki, na ũmĩĩkĩre ngingo-inĩ yaku. 3 Ũcoke ũmĩtũme kũrĩ mũthamaki wa
Edomu, mũthamaki wa Moabi, mũthamaki wa Aamoni, mũthamaki wa Turo, na mũthamaki wa
Sidoni kũgerera guoko kwa arĩa matũmĩtwo magoka Yahrushalayim kũrĩ Mũthamaki Zedekia wa
Yahuda. 4 Ũmahe watho ũyũ makeere athani ao:

―‗―Yahweh mũnene wa ita, o we Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga atĩrĩ; ũũ nĩguo mũkwĩra athani anyu,
5 ‗Nĩ niĩ ndombire thĩ, andũ, o na nyamũ iria irĩ thĩinĩ wa thĩ kũgerera hinya wakwa mũnene na
kũgerera guoko gwakwa gũtambũrũkie; na nĩ ndĩmĩheanĩte kũrĩ mũndũ o wothe ũrĩa ngwenda. 6
Na rĩu nĩ neanĩte mabũrũri maya mothe guoko-inĩ kwa Mũthamaki Nebukadineza wa Babuloni, o
ũcio ndungata yakwa; o na nyamũ cia gĩthaka nĩ ndĩmũheete imũtungatagĩre. 7 Ndũrĩrĩ ciothe nĩ
irĩmũtungatagĩra, itungatĩre mũrũwe o na mwana wa mũrũwe o nginya rĩrĩa ihinda rĩa bũrũri
wake mwene rĩgaakinya, rĩrĩa ndũrĩrĩ nyingĩ o na athamaki marĩ igweta makaamũtua ngombo
yao.‘

8 ―‗―‗Andũ a rũrĩrĩ o ruothe kana ũthamaki mangĩrega gũtungatĩra Mũthamaki Nebukadineza wa
Babuloni kana marege gwĩkĩra ngingo yao icoki-inĩ rĩa mũthamaki wa Babuloni, nĩ ngaaherithia
andũ a rũrĩrĩ rũu na rũhiũ rwa njora, ng‘aragu, na mũrimũ mũũru,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga,
‗o nginya ndĩmaniine kũgerera guoko gwake.‘

9 ―‗―‗Nĩ ũndũ ũcio, mũtigathikĩrĩrie anabii anyu, aragũri anyu, aroti anyu, ago anyu, na arogi
anyu, o acio maramwĩra atĩrĩ: ―Mũtigaatungatĩra mũthamaki wa Babuloni.‖ 10 Nĩ gũkorũo
maramũrathĩra maũndũ ma maheeni, na nĩ ũndũ ũcio nĩ mũgaatwarũo kũndũ kũraya na bũrũri
wanyu na nĩ ngaamũhurunja na inyuĩ nĩ mũgaathira.

11 ―‗―‗No andũ a rũrĩrĩ rũrĩa rũgwĩkĩra ngingo yaruo icoki-inĩ rĩa mũthamaki wa Babuloni na
mamũtungatĩre, nĩ ngaametĩkĩria maikare bũrũri-inĩ wao,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, ‗nĩguo
maũrĩmage na matũũrage kuo.‘‖‘‖

1471




12 Ningĩ nĩ nderire Mũthamaki Zedekia wa Yahuda o ta ũguo, ngĩmwĩra atĩrĩ: ―Ĩkĩrai ngingo
cianyu icoki-inĩ rĩa mũthamaki wa Babuloni na mũmũtungatĩre hamwe na andũ ake, na nĩ
mũgũthiĩ na mbere gũtũũra muoyo. 13 Mũgũgĩkua nĩkĩ, wee o hamwe na andũ aku, mũũragwo
na rũhiũ rwa njora, ng‘aragu, na mũrimũ mũũru, o ta ũrĩa Yahweh oigĩte igũrũ rĩgiĩ rũrĩrĩ rũrĩa
rũtegũtungatĩra mũthamaki wa Babuloni? 14 Mũtigathikĩrĩrie ciugo cia anabii acio maramwĩra
ũũ, ‗Mũtigaatungatĩra mũthamaki wa Babuloni,‘ tondũ maramũrathĩra maũndũ ma maheeni.

15 ―‗Nĩ gũkorũo niĩ ndimatũmĩte,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, ‗no mararatha maũndũ ma
maheeni na rĩĩtwa rĩakwa, na nĩ ũndũ ũcio nĩ ngaamũhurunja na nĩ mũkaaniinwo, inyuĩ o hamwe
na anabii acio maramũrathĩra ũhoro.‘‖

16 Ningĩ nĩ nderire athĩnjĩri-Yahweh o hamwe na andũ aya othe atĩrĩ: ―Ũũ nĩguo Yahweh oigĩte,
‗Mũtigathikĩrĩrie ciugo cia anabii acio maramũrathĩra ũhoro makamwĩra ũũ: ―Atĩrĩrĩ, indo cia
nyũmba ya Yahweh nĩ igũcokio kuuma Babuloni ica ikuhĩ!‖ nĩ gũkorũo maramũrathĩra maũndũ
ma maheeni. 17 Mũtikamathikĩrĩrie. Tungatĩrai mũthamaki wa Babuloni na nĩ mũgũtũũra
muoyo. Itũũra rĩrĩ rĩgũgĩtuĩka kũndũ kwanangĩku nĩkĩ? 18 No angĩkorũo o nĩ anabii na angĩkorũo
marĩ na kiugo kĩa Yahweh-rĩ, nĩ mathaithe Yahweh mũnene wa ita nĩguo indo iria itigarĩte thĩinĩ
wa nyũmba ya Yahweh, thĩinĩ wa nyũmba ya mũthamaki wa Yahuda, na thĩinĩ wa
Yahrushalayim itigatwarũo Babuloni.‘

19 ―Nĩ gũkorũo ũũ nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga igũrũ rĩgiĩ itugĩ, Karia, tũkaari, na indo
iria ingĩ itigarĩte thĩinĩ wa itũũra rĩrĩ, 20 iria Mũthamaki Nebukadineza wa Babuloni ataakuuire
rĩrĩa aatwarire Jekonia mũrũ wa Jehoiakimu, mũthamaki wa Yahuda ithamĩrio, kuuma
Yahrushalayim akĩmũtwara Babuloni, hamwe na andũ othe arĩa marĩ igweta a Yahuda na
Yahrushalayim; 21 ũũ nĩguo Yahweh mũnene wa ita, o we Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga igũrũ rĩgiĩ
indo iria itigarĩte thĩinĩ wa nyũmba ya Yahweh, thĩinĩ wa nyũmba ya mũthamaki wa Yahuda, na
thĩinĩ wa Yahrushalayim: 22 ‗―Indo icio nĩ igaatwarũo Babuloni, na kũu nĩkuo igaaikara o
nginya mũthenya ũrĩa ngeerekeria meciria makwa harĩ cio,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga. ―Hĩndĩ
ĩyo nĩ ngaacirehe na ndĩcicokie kũndũ gũkũ.‖‘‖

JEREMIYA 28

1 Mwaka o ro ũcio, kĩambĩrĩria-inĩ kĩa wathani wa Mũthamaki Zedekia wa Yahuda, mwaka wa
kana, mweri-inĩ wa gatano, mũnabii Hanania mũrũ wa Azuri wa kuuma Gibeoni nĩ aanjarĩirie
thĩinĩ wa nyũmba ya Yahweh mbere ya athĩnjĩri-Yahweh na andũ othe akĩnjĩra atĩrĩ: 2 ―Ũũ nĩguo
Yahweh mũnene wa ita, o we Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga, ‗Nĩ nguunanga icoki rĩa mũthamaki wa
Babuloni. 3 Ihinda-inĩ rĩa mĩaka ĩĩrĩ, nĩ ngũcokia thĩinĩ wa kũndũ gũkũ indo ciothe cia nyũmba
ya Yahweh iria Mũthamaki Nebukadineza wa Babuloni aarutire gũkũ agĩtwara Babuloni.‘‖ 4
―‗Na nĩ ngũcokia Jekonia mũrũ wa Jehoiakimu, mũthamaki wa Yahuda kũndũ gũkũ, hamwe na

1472




andũ othe a Yahuda arĩa matwarĩtwo ithamĩrio Babuloni,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, ‗tondũ nĩ
nguunanga icoki rĩa mũthamaki wa Babuloni.‘‖

5 Nake Jeremiya ũcio mũnabii akĩarĩria mũnabii Hanania mbere ya athĩnjĩri-Yahweh na andũ
othe arĩa maarũgamĩte thĩinĩ wa nyũmba ya Yahweh. 6 Jeremiya ũcio mũnabii akiuga atĩrĩ:
―Amein! Yahweh aroeka ũndũ ũcio! Yahweh arohingia ciugo ciaku icio ũrathĩte, acokie indo cia
nyũmba ya Yahweh gũkũ kuuma Babuloni hamwe na andũ othe arĩa marĩ ithamĩrio! 7 No rĩrĩ,
tathikĩrĩria ndũmĩrĩri ĩno ngũheana ũkĩĩiguagĩra, na andũ aya othe o nao makĩiguaga. 8 Tene
anabii arĩa maarĩ mbere yakwa na mbere yaku nĩ maarathaga igũrũ rĩgiĩ mabũrũri maingĩ na
mothamaki marĩ hinya, makaratha ũhoro wa mbaara, thĩna, na mũrimũ mũũru. 9 Mũnabii
angĩratha ũhoro wa thayũ na kiugo kĩa mũnabii ũcio kĩhinge, hĩndĩ ĩyo no kũmenyeke hatarĩ
nganja atĩ Yahweh nĩwe ũtũmĩte mũnabii ũcio.‖

10 Hĩndĩ ĩyo Hanania ũcio mũnabii akĩoya mũtĩ wa icoki ũrĩa warĩ ngingo-inĩ ya mũnabii
Jeremiya akĩuunanga. 11 Hanania agĩcoka akiuga ũũ mbere ya andũ othe: ―Ũũ nĩguo Yahweh
ekuuga, ‗Ũguo noguo nguunanga icoki rĩa Mũthamaki Nebukadineza wa Babuloni kuuma
ngingo-inĩ cia ndũrĩrĩ ciothe ihinda-inĩ rĩa mĩaka ĩĩrĩ.‘‖ Nake mũnabii Jeremiya agĩĩthiĩra.

12 Thutha wa Hanania ũcio mũnabii kuunanga mũtĩ wa icoki ũrĩa warĩ ngingo-inĩ ya mũnabii
Jeremiya, ndũmĩrĩri ĩno ya Yahweh nĩ yakinyĩire Jeremiya akĩrũo: 13 ―Thiĩ ũkeere Hanania atĩrĩ,
‗Ũũ nĩguo Yahweh ekuuga: ―Wee-rĩ, uunangĩte mĩtĩ ya icoki ya mbaũ, no ithenya rĩayo
ũgũthondeka mĩtĩ ya icoki ya kĩgera.‖ 14 Nĩ gũkorũo Yahweh mũnene wa ita, o we Kĩhoti wa
Isiraeli ekuuga ũũ: ―Nĩngwĩkĩra mũtĩ wa icoki wa kĩgera ngingo-inĩ cia ndũrĩrĩ icio ciothe, nĩguo
itungatĩre Mũthamaki Nebukadineza wa Babuloni, na no mũhaka imũtungatĩre. Ngũmũhe nginya
nyamũ cia gĩthaka.‖‘‖

15 Mũnabii Jeremiya agĩcoka akĩĩra Hanania ũcio mũnabii atĩrĩ: ―Tathikĩrĩria, wee Hanania! Ti
Yahweh ũgũtũmĩte, no wee nĩ ũtũmĩte andũ aya mehoke ũndũ wa maheeni. 16 Nĩ ũndũ ũcio
Yahweh ekuuga ũũ, ‗Takĩone! Nĩ ngũkweheria thĩinĩ wa thĩ. Ũgũkua mwaka ũyũ, tondũ nĩ wĩrĩte
andũ maremere Yahweh.‘‖

17 Hanania ũcio mũnabii agĩgĩkua mwaka o ũcio, mweri-inĩ wa mũgwanja.

JEREMIYA 29

1 Ici nĩcio ciugo cia marũa marĩa mũnabii Jeremiya aatũmire kuuma Yahrushalayim kũrĩ athuri
arĩa maatigarĩte gatagatĩ-inĩ ka andũ arĩa maarĩ ithamĩrio, athĩnjĩri-Yahweh, anabii, na andũ acio
angĩ othe, arĩa Nebukadineza aatwarĩte ithamĩrio Babuloni kuuma Yahrushalayim, 2 thutha wa
Mũthamaki Jekonia, nyina wa mũthamaki, anene a kwa mũthamaki, anene a Yahuda na
Yahrushalayim, mabundi na aturi a cuma gũkorũo moimĩte thĩinĩ wa Yahrushalayim. 3 Aatũmire

1473




marũa macio kũgerera guoko kwa Elasa mũrũ wa Shafani na Gemaria mũrũ wa Hilikia, arĩa
Mũthamaki Zedekia wa Yahuda aatũmire Babuloni kũrĩ Mũthamaki Nebukadineza wa Babuloni.
Marũa macio mooigĩte ũũ:

4 ―Ũũ nĩguo Yahweh mũnene wa ita, o we Kĩhoti wa Isiraeli ekwĩra andũ othe arĩa marĩ
ithamĩrio, arĩa ndatũmire mathiĩ ithamĩrio Babuloni kuuma Yahrushalayim, 5 ‗Akai nyũmba na
mũtũũre thĩinĩ wacio. Handai mĩgũnda na mũrĩe maciaro mayo. 6 Mwĩgĩrei na aka na mũciare
anake na airĩtu; carĩriai anake anyu aka na mũneane airĩtu anyu mahike, nĩgetha o nao maciare
anake na airĩtu. Ingĩhai mũrĩ kũu, na mũtikanyihanyihe. 7 Na mũcaragie thayũ thĩinĩ wa itũũra
rĩu ndamũthamĩirie, na mũhoyage Yahweh nĩ ũndũ warĩo, tondũ rĩakorũo na thayũ nĩ
mũrĩkoragwo na thayũ. 8 Nĩ gũkorũo ũũ nĩguo Yahweh mũnene wa ita, o we Kĩhoti wa Isiraeli
oigĩte: ―Mũtikareke anabii anyu na aragũri anyu arĩa marĩ gatagatĩ-inĩ kanyu mamũheenie, na
mũtigathikĩrĩrie iroto iria marotaga. 9 Tondũ ‗maramũrathĩra ũhoro wa maheeni na rĩĩtwa rĩakwa.
Ti niĩ ndĩmatũmĩte,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.‖‘‖

10 ―Nĩ gũkorũo Yahweh oigĩte ũũ, ‗Mĩaka 70 yahinga thĩinĩ wa Babuloni, nĩ ngeerekeria meciria
makwa harĩ inyuĩ, na nĩ ngaahingia kĩĩranĩro gĩakwa ndĩmũcokie kũndũ gũkũ.‘

11 ―‗Tondũ nĩ njũĩ wega meciria marĩa ndĩreciria kũmwerekera,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga,
‗meciria ma thayũ, no ti ma ũũru, nĩguo mũgaakorũo na ihinda rĩega rĩũkĩte na mũgĩe na
kĩĩrĩgĩrĩro. 12 Na nĩ mũkaangaĩra na mũũke kũrĩ niĩ mũũhoe, na nĩ ngaamũthikĩrĩria.‘

13 ―‗Nĩ mũkaanjetha na mũnyone, nĩ gũkorũo mũkaanjaria na ngoro yanyu yothe. 14 Na nĩ
ngaareka mũnyone,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga. ‗Na nĩ ngaacokanĩrĩria andũ anyu arĩa
matahĩtwo na ndĩmũcokanĩrĩrie hamwe kuuma ndũrĩrĩ-inĩ ciothe na kũndũ kũrĩa ndĩmũhurunjĩte,‘
ũguo nĩguo Yahweh ekuuga. ‗Na nĩ ngaamũcokia kũndũ kũrĩa mwoimire ngĩtũma mũthiĩ
ithamĩrio.‘

15 ―No inyuĩ muugĩte atĩrĩ, ‗Yahweh nĩ atwarahũrĩire anabii thĩinĩ wa Babuloni.‘

16 ―Tondũ ũũ nĩguo Yahweh ekwĩra mũthamaki ũrĩa ũikarĩire gĩtĩ kĩa ũnene kĩa Daudi na andũ
othe arĩa matũũraga itũũra-inĩ rĩrĩ, ariũ a Ithe wanyu arĩa mataathiire hamwe na inyuĩ ithamĩrio,
17 ‗Yahweh mũnene wa ita oigĩte ũũ: ―Nĩ ngaamatũmĩra rũhiũ rwa njora, ng‘aragu, na mũrimũ
mũũru imokĩrĩre, na ngaatũma mahaane ta ngũyũ mbuthu iria njũru mũno ũũ atĩ itingĩrĩo.‖‘

18 ―‗Na nĩ ngaamathingata na rũhiũ rwa njora, ng‘aragu, na mũrimũ mũũru, na nĩ ngaatũma
matuĩke kĩndũ gĩa kũguoyohia harĩ mothamaki mothe ma thĩ, na kĩndũ kĩrume, na kĩndũ gĩa
kũmakania, kĩndũ gĩa kũhuuhĩrũo mĩrũri, na kĩndũ gĩa kũnyũrũrio gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ ciothe
kũrĩa ngaamahurunja, 19 tondũ matiathikĩrĩirie ciugo ciakwa iria ndamatũmĩire kũgerera
ndungata ciakwa anabii, ngĩmatũma rĩngĩ na rĩngĩ,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

―‗No mũtiathikĩrĩirie,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

1474


20 ―Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, iguai kiugo kĩa Yahweh, inyuĩ andũ othe arĩa mũrĩ ithamĩrio, o inyuĩ
nyingatĩte Yahrushalayim mũgatwarũo Babuloni. 21 Ũũ nĩguo Yahweh mũnene wa ita, o we
Kĩhoti wa Isiraeli oigĩte igũrũ rĩgiĩ Ahabu mũrũ wa Kolaia na Zedekia mũrũ wa Maaseia, arĩa
maramũrathĩra ũhoro wa maheeni na rĩĩtwa rĩakwa, ‗Nĩ ngaamaneana guoko-inĩ kwa Mũthamaki
Nebukadineza wa Babuloni, na nĩ akaamoraga mũkĩĩyonagĩra. 22 Na ũndũ ũrĩa ũgeekĩka harĩ o
ũgaatuĩka kĩrumi gĩa kũgwetagwo nĩ andũ othe a Yahuda arĩa marĩ ithamĩrio Babuloni makoiga:
―Yahweh arotũma ũhaane o ta Zedekia na o ta Ahabu, arĩa mũthamaki wa Babuloni aahĩhirie na
mwaki!‖ 23 tondũ nĩ mekĩte maũndũ ma gũconorithia thĩinĩ wa Isiraeli, magatharia na atumia a
andũ angĩ na makaria ciugo cia maheeni na rĩĩtwa rĩakwa iria niĩ itaamaathĩte.

―‗―Niĩ nĩ niĩ njũĩ, na ndĩ mũira wa ũndũ ũcio,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.‘‖

24 ―Nake Shemaia wa Nehelamu ũmwĩre atĩrĩ, 25 ‗Ũũ nĩguo Yahweh mũnene wa ita, o we
Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga: ―Tondũ nĩ watũmire marũa na rĩĩtwa rĩaku kũrĩ andũ othe arĩa marĩ
Yahrushalayim, ũgĩtũmĩra Zefania mũrũ wa Maaseia ũrĩa mũthĩnjĩri-Yahweh, o na athĩnjĩri-
Yahweh othe ũkiuga atĩrĩ, 26 ‗Yahweh nĩ agũtuĩte mũthĩnjĩri-Yahweh ithenya rĩa Jehoiada ũrĩa
mũthĩnjĩri-Yahweh nĩgetha ũtuĩke mũrori wa nyũmba ya Yahweh, ũrũgamagĩrĩre mũndũ wothe
mũgũrũki ũrĩa wĩkaga maũndũ ta mũnabii na ũkamũharũkia ndungu-inĩ na ũkamwĩkĩra igera cia
ngingo; 27 nĩ kĩĩ gĩgĩtũmĩte wage gũkaania Jeremiya wa Anathothi, ũrĩa ũreka maũndũ ta
mũnabii gatagatĩ-inĩ kanyu? 28 Tondũ o na nĩ aatũtũmanĩire gũkũ Babuloni akiuga ũũ:
―Mũgũikara ihinda iraya! Akai nyũmba na mũcitũũre. Handai mĩgũnda na mũrĩe maciaro
mayo.‖‘‖‘‖

29 Rĩrĩa Zefania ũrĩa mũthĩnjĩri-Yahweh aathomire marũa macio mũnabii Jeremiya akĩiguaga, 30
kiugo kĩa Yahweh nĩ gĩakinyĩire Jeremiya akĩrũo atĩrĩ: 31 ―Tũmanĩra andũ othe arĩa marĩ
ithamĩrio ũmeere atĩrĩ: ‗Ũũ nĩguo Yahweh oigĩte igũrũ rĩgiĩ Shemaia wa Nehelamu: ―Tondũ
Shemaia nĩ aamũrathĩire ũhoro, o na gũtuĩka ti niĩ ndamũtũmĩte, na akĩgeria gũtũma mwĩtĩkie
maũndũ ma maheeni, 32 nĩ ũndũ ũcio, ũũ nĩguo Yahweh ekuuga, ‗nĩ ngookĩrĩra Shemaia wa
Nehelamu hamwe na njiarũa ciake. Gũtirĩ mũndũ o na ũmwe wake ũkaahonoka gatagatĩ-inĩ ka
andũ aya, na ndakona wega ũrĩa ngeekĩra andũ akwa,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, ‗tondũ nĩ
erĩte andũ maremere Yahweh.‘‖‘‖

JEREMIYA 30

1 Gĩkĩ nĩkĩo kiugo kĩrĩa gĩakinyĩire Jeremiya kuuma kũrĩ Yahweh akĩrũo atĩrĩ: 2 ―Ũũ nĩguo
Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga, ‗Andĩka ibuku-inĩ ciugo iria ciothe ngũkwĩra. 3 ―Tondũ rĩrĩ,
matukũ nĩ maroka,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, ―rĩrĩa ngaacokanĩrĩria andũ akwa arĩa
matahĩtwo, Isiraeli na Yahuda,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, ―na nĩ ngaamacokia bũrũri-inĩ ũrĩa
ndaheire maithe mao ma tene, nao nĩ makaawĩgwatĩra rĩngĩ.‖‘‖

1475




4 Ici nĩcio ciugo iria Yahweh eerire Isiraeli na Yahuda.

5 Yahweh ekuuga atĩrĩ:

―Nĩ tũiguĩte mĩgambo ya andũ marainaina;

Kũrĩ na guoya, na gũtirĩ na thayũ.

6 Taũrĩrĩriai kana mũndũrũme no aciare mwana.

Nĩ kĩĩ kĩragĩtũma nyone arũme othe arĩa marĩ hinya o mũndũ enyitĩte nda na moko make

O ta mũtumia ũragĩa mwana?

Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte mothiũ mothe mathite?

7 Kaĩ mũthenya ũcio nĩ mũũru-ĩ!

Gũtirĩ ũngĩ taguo,

Nĩ ihinda rĩa mĩtangĩko harĩ Jakubu.

No nĩ akaahonokio kuuma harĩ guo.‖

8 ―Na mũthenya ũcio,‖ ũguo nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga, ―nĩ ngoinanga icoki kuuma
ngingo-inĩ yao, nayo mĩkwa yao ndĩmĩtinanie maita merĩ; na ageni matigaacoka kũmatua
ngombo ciao rĩngĩ. 9 Nĩ magaatungatĩra Yahweh Kĩhoti wao na Daudi mũthamaki wao, ũrĩa
ngaamarahũrĩra.

10 ―Nawe Jakubu ndungata yakwa-rĩ, ndũgetigĩre,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga,

―Na ndũkamake, wee Isiraeli.

Nĩ gũkorũo nĩ ngaakũhonokia ngũrute kũndũ kũraya

Na ndute andũ a rũciaro rwaku bũrũri ũrĩa maatahirũo magĩtwarũo.

Jakubu nĩ agaacoka na akorũo na thayũ ategũthĩnio,

Gũtarĩ na mũndũ wa gũtũma maigue guoya.‖

11 ―Nĩ gũkorũo ndĩ hamwe nawe nĩguo ngũhonokie,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

―No nĩ ngaaniina ndũrĩrĩ ciothe kũrĩa ndakũhurunjire;

No rĩrĩ, wee ndigaakũniina.

Nĩ ngaakũrũnga na gĩkĩro kĩrĩa kĩagĩrĩire,

1476


Na ndikaaga gũkũherithia.‖

12 Tondũ Yahweh oigĩte atĩrĩ:

―Nguraro yaku ndĩrĩ na kĩhonia.

Kĩronda gĩaku gĩtingĩhona.

13 Gũtirĩ na mũndũ wa gũgũtetera,

Gũtirĩ na njĩra ya kũhonia kĩronda gĩaku.

Wee ndũngĩona kĩhonia.

14 Endwa aku othe arĩa makwendete mũno nĩ mariganĩirũo nĩwe.

Nĩ matigĩte gũgũcaria.

Nĩ gũkorũo nĩ ngũhũũrĩte na ihũũra ta rĩa thũ,

Ngakũherithia na iherithia ta rĩa mũndũ ũtarĩ tha,

Tondũ wa ihĩtia rĩaku inene o na mehia maku maingĩ.

15 Nĩ kĩĩ kĩratũma ũrĩre tondũ wa nguraro yaku?

Ruo rwaku rũtingĩhona!

Tondũ wa ihĩtia rĩaku inene o na mehia maku maingĩ

Nĩkĩo ngwĩkĩte ũguo.

16 Nĩ ũndũ ũcio, arĩa othe maragũtambura nĩ magaatamburũo,

Na thũ ciaku ciothe o nacio nĩ igaatahwo.

Arĩa magũtunyaga indo nĩ magaatunywo,

Nao arĩa othe matahaga indo ciaku nĩ ngaamaneana o nao matahwo.‖

17 ―No nĩ ngaatũma ũcokerere ũgima mwega wa mwĩrĩ na ngũhonie ironda ciaku,‖ ũguo nĩguo
Yahweh ekuuga,

―O na gũtuĩka maagwĩtire mũndũ ũtetwo makiuga:

‗Zayuni, o wee gũtarĩ mũndũ ũgũcaragia.‘‖

18 Yahweh oigĩte atĩrĩ:

1477


―Nĩ ngaacokanĩrĩria andũ arĩa matahĩtwo a hema cia Jakubu,

Na nĩ ngaaiguĩra ciikaro ciake tha.

Itũũra rĩu nĩ rĩgaakwo rĩngĩ igũrũ rĩa karĩma ka rĩo,

Na nyũmba ĩrĩa ndaya na igũrũ ĩrĩ na ũgitĩri nĩ ĩkaarũgama handũ hayo harĩa hagĩrĩire.

19 Na nĩ magaacokia ngatho na kũiguĩke mĩgambo ya gĩkeno.

Nĩ ngaatũma mongerereke, na matikaanyihanyiha;

Nĩ ngaatũma maingĩhe,

Na matikonwo marĩ andũ anini.

20 Ariũ ake makaahaana o ta ũrĩa maatariĩ tene,

Na kĩrĩndĩ gĩake nĩ gĩkaahandwo wega mbere yakwa.

Nĩ ngaaherithia arĩa othe mamũhinyagĩrĩria.

21 Na mũnene wake akooima o harĩ we mwene,

Na gatagatĩ-inĩ gake nĩ gũkooimĩra mũtongoria.

Nĩ ngaamwĩtĩkĩria akuhĩrĩrie, nake nĩ agooka harĩ niĩ.‖

―Tondũ rĩrĩ, nũũ ũngĩkĩgeria gũka harĩ niĩ itamwĩtĩkĩrĩtie?‖ ũguo nĩguo Yahweh ekũũria.

22 ―Na nĩ mũgaatuĩka andũ akwa, na niĩ nĩ ngaatuĩka Kĩhoti wanyu.‖

23 Oneei! Rũhuho rũnene rwa Yahweh nĩ rũgaatuthũka nĩ ũndũ wa mang‘ũrĩ,

Kĩhuhũkanio kĩnene kĩrĩa kĩhurutanaga igũrũ rĩa mĩtwe ya andũ arĩa aganu.

24 Marakara mahiũ ma Yahweh matikaahũndũka

Nginya rĩrĩa agaakorũo ekĩte wendi wa ngoro yake na akaũhingia.

Ihinda-inĩ rĩa mũthia rĩa matukũ macio nĩ mũgaataũkĩrũo nĩ ũndũ ũcio.

1478






JEREMIYA 31

1 ―Hĩndĩ ĩyo, nĩ ngaatuĩka Kĩhoti wa mbarĩ ciothe cia Isiraeli, nao nĩ magaatuĩka andũ akwa,‖
ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

2 Ũũ nĩguo Yahweh oigĩte:

―Andũ arĩa maahonokire rũhiũ rwa njora nĩ meetĩkĩrĩkire werũ-inĩ

Rĩrĩa Isiraeli aathiaga ũhurũko-inĩ wake.‖

3 Yahweh nĩ aanyumĩrĩire kuuma kũndũ kũraihu akiuga atĩrĩ:

―Nĩ ngwendete na wendo wa tene na tene.

Nĩkĩo ngũgucĩrĩirie harĩ niĩ na wendo wa ũtugi.

4 Nĩ ngagwaka rĩngĩ nawe nĩ ũgaakĩka.

Nĩ ũkoya manyanga maku rĩngĩ, wee mũirĩtu gathirange wa Isiraeli

Na ũthiĩ ũgĩthũngũthaga ũkenete.

5 Nĩ ũkaahanda mĩgũnda ya mĩthabibũ rĩngĩ irĩma-inĩ cia Samaria;

Ahandi nĩ makaahanda na makenere maciaro mayo.

6 Tondũ mũthenya nĩ ũgooka rĩrĩa arangĩri arĩa marĩ irĩma-inĩ cia Efiraimu makaanĩrĩra moige:

‗Ũkĩrai twambate tũthiĩ Zayuni kũrĩ Yahweh Kĩhoti witũ.‘‖

7 Nĩ gũkorũo ũũ nĩguo Yahweh ekuuga:

―Inĩrai Jakubu mũkenete.

Anĩrĩrai mũkenete tondũ mũrĩ igũrũ rĩa ndũrĩrĩ.

Menyithaniai ũndũ ũcio; goocai na muuge ũũ,

‗Atĩrĩrĩ Yahweh, honokia andũ aku, o acio matigari ma Isiraeli.‘

8 Nĩ ngaamacokia kuuma bũrũri wa mwena wa rũgongo.

Nĩ ngaamacokanĩrĩria hamwe kuuma kũndũ kũrĩa kũraihu mũno thĩinĩ wa thĩ.

Gatagatĩ-inĩ kao gũgaakorũo na atumumu na arĩa mathuaga,

1479



Mũtumia ũrĩ na nda o na ũrĩa ũragĩa mwana, othe marĩ hamwe.

Magaacoka gũkũ marĩ kĩũngano kĩnene.

9 Magooka makĩrĩraga.

Ngaamatongoria o magĩĩthaithaga ndĩmaiguĩre tha.

Ngaatũma magere tũrũũĩ-inĩ twa maĩ,

Njĩra-inĩ njaraganu ĩrĩa ĩtagaatũma mahĩngwo.

Tondũ niĩ ndĩ Ithe wa Isiraeli, na Efiraimu nĩwe irigithathi rĩakwa.‖

10 Iguai kiugo kĩa Yahweh, inyuĩ ndũrĩrĩ,

Na mũkĩmenyithanie gatagatĩ-inĩ ka icigĩrĩra iria irĩ kũraihu muuge:

―Ũrĩa wahurunjire Isiraeli nĩ akaamũcokanĩrĩria hamwe.

Akaamũmenyerera o ta ũrĩa mũrĩithi amenyagĩrĩra rũũru rwake.

11 Tondũ Yahweh nĩ agaakũũra Jakubu

Na amũhonokie kuuma guoko-inĩ kwa ũrĩa ũrĩ na hinya kũmũkĩra.

12 Magooka na manĩrĩre makenete igũrũ rĩa Zayuni

Na macanjamũke nĩ ũndũ wa wega wa Yahweh,

Nĩ ũndũ wa ngano na ndibei ya mũhihano na maguta,

Na tondũ wa tũũri twa rũũru rwa ng‘ondu na tũcaũ twa rũũru rwa ng‘ombe.

Makaahaana ta mũgũnda ũrĩ na maĩ maingĩ,

Na matigaacoka kũũrũo nĩ hinya rĩngĩ.‖

13 ―Hĩndĩ ĩyo mũirĩtu gathirange nĩ agaathũngũtha akenete,

O na anake na athuri akũrũ marĩ hamwe.

Nĩ ngaagarũra gũcakaya kwao gũtuĩke gĩkeno.

Nĩ ngaamomĩrĩria na ndĩmahe gĩkeno ithenya rĩa kĩeha kĩao.

14 Nĩ ngaahũnia athĩnjĩri-Yahweh na irio nyingĩ,

Nao andũ akwa nĩ makaaiganĩra nĩ ũndũ wa wega wakwa,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

1480


15 ―Ũũ nĩguo Yahweh ekuuga:

‗Mũgambo nĩ ũraiguĩka Rama, macakaya na kĩrĩro kĩnene:

Rakeli nĩ ararĩra nĩ ũndũ wa ariũ ake.

Nĩ aregete kũũmĩrĩrio nĩ ũndũ wa ariũ ake,

Tondũ matirĩ ho.‘‖

16 Yahweh oigĩte ũũ:

―‗Girĩrĩria mũgambo waku ũtige kũiguwo ũkĩrĩra, na maitho maku matige gũita maithori,

Tondũ wĩra waku ũrĩ na mũcara,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

‗Nĩ magaacoka kuuma bũrũri-inĩ wa thũ.‘

17 ‗Na nĩ harĩ kĩĩrĩgĩrĩro kĩa ihinda rĩaku rĩũkĩte,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

‗Ariũ aku nĩ magaacoka gĩcigo-inĩ kĩao.‘‖

18 ―Hatarĩ nganja nĩ njiguĩte gũcaya kwa Efiraimu,

‗Wee nĩ ũnũngĩte, na niĩ ngetĩkĩra kũrũngwo,

O ta gacaũ gatamenyeretio.

Njokia, na niĩ nĩ ngũgarũrũka ndĩyendeire,

Nĩ gũkorũo wee nĩwe Yahweh Kĩhoti wakwa.

19 Tondũ thutha wa kũgarũrũka nĩ nderirire;

Thutha wa gũteithio gũtaũkĩrũo, nĩ ndegũthire kĩero nĩ ũndũ wa kĩeha.

Ndaiguire thoni na ngĩconoka,

Nĩ gũkorũo ndakuuĩte thoni cia ũnyinyi wakwa.‘‖

20 ―Githĩ Efiraimu ti mũrũ wakwa nyendete, mwana nyendete mũno?

O na harĩa njaragia kaingĩ ũhoro wa kũmũũkĩrĩra, no ndĩmũririkanaga.

Nĩkĩo ndĩraigua ngĩhĩahĩa thĩinĩ wakwa nĩ ũndũ wake.

Na ti itherũ nĩ ngaamũiguĩra tha,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

21 ―Wĩthondekere marũũri ma barabara,

1481


Na ũhande itugĩ cia kuonania njĩra.

Wĩcũranie ũhoro wa barabara ĩrĩa nene, njĩra ĩrĩa ũkũgera.

Coka, wee mũirĩtu gathirange wa Isiraeli, ũcoke matũũra-inĩ maya maku.

22 Ũgũtũũra ũũrũraga nginya rĩ, wee mũirĩtu ũyũ ũtarĩ mwĩhokeku?

Nĩ gũkorũo Yahweh nĩ athondekete ũndũ mwerũ thĩinĩ wa thĩ:

Mũndũ-wa-nja nĩ agaathingata mũndũrũme arĩ na kĩyo.‖

23 Ũũ nĩguo Yahweh mũnene wa ita, o we Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga: ―Nĩ makoiga ciugo ici rĩngĩ
bũrũri-inĩ wa Yahuda na matũũra-inĩ maguo rĩrĩa ngaacokanĩrĩria andũ ao arĩa matahĩtwo
ndĩmacokie: ‗Yahweh arokũrathima, wee gĩikaro gĩkĩ kĩa ũthingu, wee kĩrĩma kĩamũre.‘ 24 Na
thĩinĩ wa bũrũri ũcio andũ a Yahuda na a matũũra makuo mothe nĩ magaaikarania hamwe, arĩmi
hamwe na arĩa matongoragia ndũũru. 25 Tondũ nĩ ngaahũnia ũrĩa mũnogu na ũrĩa wothe ũũrĩtwo
nĩ hinya ndĩmũiyũrie.‖

26 Hĩndĩ ĩyo ngĩũkĩra na ngĩhingũra maitho, na ngĩigua atĩ toro ũrĩa ndakomete warĩ mwega harĩ
niĩ.

27 ―Ta mwĩiguĩrei! Matukũ nĩ maroka, rĩrĩa ngaahanda nyũmba ya Isiraeli na nyũmba ya Yahuda
mbeũ ya mũndũ na mbeũ ya mahiũ,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

28 ―Na o ta ũrĩa ndamaroraga nĩguo ndĩmamunye, ndĩmaniine, ndĩmamomore, ndĩmanange, na
ndĩmeke ũũru, noguo ngaamarora nĩguo ndĩmake na ndĩmahande,‖ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.
29 ―Matukũ-inĩ macio matigaacoka kuuga atĩrĩ, ‗Maithe maarĩire thabibũ ngagatu, no magego
ma ariũ ao makĩigua thithi. 30 No hĩndĩ ĩyo o mũndũ agaakua nĩ ũndũ wa mahĩtia make. Mũndũ
wothe ũkaarĩa thabibũ ngagatu, magego make mwene nĩmo makaaigua thithi.‖

31 ―Atĩrĩrĩ, matukũ nĩ maroka,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, ―rĩrĩa ngaagĩa na kĩrĩkanĩro kĩerũ
hamwe na nyũmba ya Isiraeli na nyũmba ya Yahuda. 32 Gĩtigaakorũo gĩtariĩ ta kĩrĩkanĩro kĩrĩa
ndarĩkanĩire na maithe mao ma tene mũthenya ũrĩa ndamanyitire guoko nĩguo ndĩmatongorie
ndĩmarute bũrũri wa Misiri, kĩrĩkanĩro gĩakwa kĩrĩa maagire kũhingia, o na gũtuĩka nĩ niĩ ndarĩ
mwathi wao ũrĩa wagĩrĩire,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

33 ―Nĩ gũkorũo gĩkĩ nĩkĩo kĩrĩkanĩro kĩrĩa ngaarĩkanĩra na nyũmba ya Isiraeli thutha wa matukũ
macio,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga. ―Nĩ ngeekĩra watho wakwa thĩinĩ wao, na ndĩwandĩke
ngoro-inĩ ciao. Na nĩ ngaatuĩka Kĩhoti wao, nao matuĩke andũ akwa.

34 ―Na matigaacoka kũrutana mũndũ na ũrĩa ũngĩ na mũndũ na mũrũ wa ithe makoiga, ‗Menyai
Yahweh!‘ nĩ gũkorũo othe nĩ magaakorũo manjũĩ, kuuma ũrĩa mũnini nginya ũrĩa mũnene
gatagatĩ-inĩ kao,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga. ―Tondũ nĩ ngaamohera mahĩtia mao na
ndikaaririkana mehia mao rĩngĩ.‖

1482


35 Ũũ nĩguo Yahweh ekuuga,

Ũcio ũheanaga riũa rĩrute ũtheri mũthenya,

Akaheana mawatho ma mweri na njata nĩguo kũgĩe ũtheri ũtukũ,

O we unjugaga iria na agatũma makũmbĩ ma rĩo mahũyũke,

O we wĩtagwo Yahweh mũnene wa ita:

36 ―Mawatho macio mangĩkaaga kũruta wĩra,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga,

―Hĩndĩ ĩyo norĩo rũciaro rwa Isiraeli rũngĩtiga gũtuĩka rũrĩrĩ mbere yakwa hĩndĩ ciothe.‖

37 Ũũ nĩguo Yahweh ekuuga: ―Kũngĩkorũo igũrũ matu-inĩ no gũthimwo nayo mĩthingi ya thĩ
ĩtuĩrio na kũu rungu, hĩndĩ ĩyo norĩo ingĩrega rũciaro ruothe rwa Isiraeli nĩ ũndũ wa maũndũ
mothe marĩa mekĩte,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

38 ―Taiguaĩ mũmenye wega, matukũ nĩ maroka,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, ―rĩrĩa itũũra
rĩgaakwo nĩ ũndũ wa Yahweh kuuma Nyũmba Ndaya na Igũrũ ya Hananeli nginya Kĩhingo-inĩ
gĩa Kona. 39 Na rũrigi rwa gũthima rũgaatambũrũka nginya karĩma-inĩ ka Garebu, rũcoke
rwerekere Goa. 40 Na mũkuru wothe wa ciimba na wa mũhu na mĩgũnda yothe nginya Mũkuru-
inĩ wa Kidironi, o nginya kona-inĩ ya Kĩhingo kĩa Mbarathi kĩrĩa kĩrĩ mwena wa irathĩro,
gũgaatuĩka kĩndũ kĩamũrĩirũo Yahweh. Gũtikaamunywo rĩngĩ o na kana kũmomorũo.‖

JEREMIYA 32

1 Gĩkĩ nĩkĩo kiugo kĩrĩa gĩakinyĩire Jeremiya kuuma kũrĩ Yahweh mwaka-inĩ wa 10 wa
Mũthamaki Zedekia wa Yahuda, ũguo nĩ kuuga mwaka wa 18 wa Nebukadineza. 2 Hĩndĩ ĩyo
mbũtũ cia mũthamaki wa Babuloni ciarigicĩirie Yahrushalayim, na mũnabii Jeremiya
aahingĩrĩtwo Nja ya Arangĩri nyũmba-inĩ ya mũthamaki wa Yahuda. 3 Tondũ Mũthamaki
Zedekia wa Yahuda aamũhingĩrite, akoiga atĩrĩ, ―Nĩ kĩĩ gĩtũmaga ũrathe maũndũ macio? Uugaga
atĩrĩ, ‗Ũũ nĩguo Yahweh ekuuga: ‗Nĩ ngaaneana itũũra rĩrĩ guoko-inĩ kwa mũthamaki wa
Babuloni, nake nĩ akaarĩĩgwatĩra, 4 na Mũthamaki Zedekia wa Yahuda ndagethara kuuma harĩ
Akalidei, tondũ hatarĩ nganja nĩ akaaneanwo guoko-inĩ kwa mũthamaki wa Babuloni, na nĩ
akaaria nake ũthiũ kwa ũthiũ na onane nake maitho kwa maitho.‘‘ 5 ‗Agaatwara Zedekia
Babuloni, na kũu nĩkuo agaaikara nginya rĩrĩa ngeerekeria meciria makwa harĩ we,‘ ũguo nĩguo
Yahweh ekuuga. ‗O na mwathiĩ na mbere kũrũa na Akalidei, mũtikaahootana.‘‖

1483




6 Nake Jeremiya akiuga ũũ: ―Kiugo kĩa Yahweh nĩ kĩnginyĩire ngerũo atĩrĩ, 7 Hanameli mũrũ wa
Shalumu mama wanyu nĩ egũka kũrĩ wee akwĩre atĩrĩ: ―Wĩgũrĩre mũgũnda wakwa ũrĩa ũrĩ
Anathothi, tondũ wee nĩwe ũrĩ na kĩhooto kĩa mbere gĩa kũũkũũra.‖‘‖

8 Hanameli mũrũ wa mama agĩũka kũrĩ niĩ, o ta ũrĩa Yahweh oigĩte, agĩũka kũu Nja ya Arangĩri,
na akĩnjĩra atĩrĩ: ―Ndagũthaitha ũgũre mũgũnda wakwa ũrĩa ũrĩ Anathothi bũrũri-inĩ wa
Benjamini, tondũ wee ũrĩ na kĩhooto gĩa kũwoya ũtuĩke waku na gĩa kũũkũũra. Ũgũre ũtuĩke
waku.‖ Hĩndĩ ĩyo ngĩmenya atĩ ũndũ ũcio woimanĩte na kiugo kĩa Yahweh.

9 Nĩ ũndũ ũcio, ngĩgũra mũgũnda ũcio warĩ Anathothi kuuma harĩ Hanameli mũrũ wa mama.
Ngĩmũthimĩra mbeca, cekeri mũgwanja na icunjĩ ikũmi cia betha. 10 Ngĩcoka ngĩandĩka ũndũ
ũcio marũa-inĩ ma ũgũri ngĩmekĩra mũhũũri, ngĩta aira na ngĩthima mbeca icio na ratiri. 11
Ngĩoya marũa macio ma ũgũri, marĩa meekĩrĩtwo mũhũũri kũringana na ũrĩa rĩathani o na watho
cioigĩte, o hamwe na marĩa mateekĩrĩtwo mũhũũri, 12 na ngĩnengera Baruku mũrũ wa Neria
mũrũ wa Mahaseia marũa macio ma ũgũri mbere ya Hanameli mũrũ wa mama, na mbere ya aira
acio maandĩkĩte marũa-inĩ macio ma ũgũri, o na Ayahudi othe arĩa maaikarĩte thĩ kũu Nja ya
Arangĩri.

13 Hĩndĩ ĩyo ngĩatha Baruku mbere yao ngĩmwĩra atĩrĩ: 14 ―Yahweh mũnene wa ita, o we Kĩhoti
wa Isiraeli oigĩte ũũ, ‗Oya marũa maya, marũa maya ma ũgũri, maya mekĩre mũhũũri na maya
matarĩ mekĩre mũhũũri, na ũmekĩre thĩinĩ wa nyũngũ ya rĩũmba, nĩgetha maikare ihinda iraya.‘
15 Nĩ gũkorũo Yahweh mũnene wa ita, o we Kĩhoti wa Isiraeli oigĩte atĩrĩ, ‗Nyũmba na mĩgũnda
o na mĩgũnda ya mĩthabibũ nĩ igaacoka kũgũrũo rĩngĩ thĩinĩ wa bũrũri ũyũ.‘‖

16 Ngĩcoka ngĩhoya Yahweh thutha wa kũnengera Baruku mũrũ wa Neria marũa macio ma ũgũri
ngiuga ũũ: 17 ―Hĩ, atĩrĩrĩ wee Mwathi Yahweh ĩ! Wombire igũrũ na thĩ kũgerera hinya waku
mũingĩ na guoko gwaku gũtambũrũkie. Gũtirĩ ũndũ wa magegania mũno harĩ wee, 18 o wee
wonagia andũ ngiri nyingĩ wendo wa ũtugi, ĩndĩ mahĩtia ma maithe ũkamacokereria ariũ ao
thutha wao kwehera, wee El, mũnene na ũrĩ ũhoti, o wee wĩtagwo Yahweh mũnene wa ita. 19
Wee ũrĩ mũtũũgĩru ũhoro-inĩ wĩgiĩ ũtaaro na ciĩko ciaku nĩ cia hinya, o wee ũbaaraga mĩthiĩre
yothe ya andũ na maitho maku, nĩguo o mũndũ ũmũhe kũringana na mĩthiĩre yake na kũringana
na maũndũ marĩa ekaga. 20 Nĩ woonanirie imenyithia na ũkĩringa ciama bũrũri-inĩ wa Misiri, na
nĩ ciũĩkaine nginya ũmũthĩ ũyũ, na kwoguo nĩ wĩthondekeire rĩĩtwa thĩinĩ wa Isiraeli na gatagatĩ-
inĩ ka andũ, o ta ũrĩa gũtariĩ ũmũthĩ. 21 Na ũkĩruta andũ aku Isiraeli bũrũri-inĩ wa Misiri, ũgĩka
ũguo kũgerera imenyithia, ciama, guoko kũrĩ hinya, guoko gũtambũrũkie, na mawĩko ma
kũmakania.

22 ―Thutha wa ihinda ũkĩmahe bũrũri ũyũ ũrĩa wehĩtĩte atĩ nĩ ũkaaũhe maithe mao ma tene,
bũrũri ũiyũire iria na ũũkĩ. 23 Nao magĩũka na makĩwĩgwatĩra, ĩndĩ matiathĩkĩire mũgambo waku
o na kana makĩrũmĩrĩra watho waku. Gũtirĩ ũndũ o na ũmwe meekire harĩ marĩa wamaathĩte
meke, na kwoguo ũgĩtũma makorũo nĩ thĩna ũyũ wothe. 24 Toneei! Arũme nĩ mokĩte na hĩba cia
kũrigicĩria nĩguo megwatĩre itũũra, na tondũ wa rũhiũ rwa njora, ng‘aragu, na mũrimũ mũũru,

1484


hatarĩ nganja itũũra rĩrĩ nĩ rĩkaagũa moko-inĩ ma Akalidei arĩa mararũa narĩo; maũndũ marĩa
woigire nĩ mekĩkĩte mothe, o ta ũrĩa ũrona. 25 Ĩndĩ wee Mwathi Yahweh ũnjĩrĩte atĩrĩ, ‗Wĩgũrĩre
mũgũnda na mbeca na wĩte aira,‘ o na gũtuĩka itũũra rĩrĩ hatarĩ nganja nĩ rĩkaaneanwo guoko-inĩ
kwa Akalidei.‖

26 Hĩndĩ ĩyo kiugo kĩa Yahweh gĩgĩkinyĩra Jeremiya akĩrũo atĩrĩ: 27 ―Niĩ nĩ niĩ Yahweh, Kĩhoti
wa andũ othe. Hihi nĩ harĩ ũndũ wa magegania mũno harĩ niĩ? 28 Nĩ ũndũ ũcio, ũũ nĩguo
Yahweh ekuuga, ‗Nĩ ngaaneana itũũra rĩrĩ harĩ Akalidei na ndĩrĩneane guoko-inĩ kwa Mũthamaki
Nebukadineza wa Babuloni, nake nĩ akaarĩĩgwatĩra. 29 Na Akalidei acio mararũa na itũũra rĩrĩ nĩ
makaaingĩra na magwatie itũũra rĩrĩ mwaki na marĩcine rĩthire hamwe na nyũmba iria andũ
marutagĩra Baali magongona igũrũ rĩacio na magaitĩra ihoti ingĩ magongona ma ndibei nĩguo
mandakarie.‘

30 ―‗Nĩ gũkorũo andũ a Isiraeli na a Yahuda makoretwo magĩka o maũndũ moru maitho-inĩ
makwa, kuuma ũnyinyi-inĩ wao; andũ a Isiraeli maikaraga makĩndakaragia kũgerera wĩra wa
moko mao,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga. 31 ‗Tondũ itũũra rĩrĩ, kuuma mũthenya ũrĩa maarĩakire
nginya ũmũthĩ ũyũ, rĩkoretwo rĩrĩ kĩndũ o gĩa gũtũma ndakare na ng‘ũrĩke, na nĩkĩo arĩ o mũhaka
rĩeherio mbere ya ũthiũ wakwa, 32 nĩ ũndũ wa maũndũ mothe moru marĩa andũ a Isiraeli na a
Yahuda mekĩte nĩguo mandakarie–o ene, athamaki ao, anene ao, athĩnjĩri-Yahweh ao, anabii ao,
na andũ a Yahuda hamwe na aikari a Yahrushalayim. 33 Maaikaraga makĩnyonagia mĩgongo yao
handũ ha mothiũ mao; o na gũtuĩka nĩ ndageririe kũmaruta rĩngĩ na rĩngĩ, gũtirĩ o na ũmwe wao
wathikĩrĩirie nĩguo amũkĩre ũtaaro. 34 Ningĩ makĩiga mĩhianano yao ĩrĩ magigi thĩinĩ wa nyũmba
ĩrĩa ĩĩtanĩtio na rĩĩtwa rĩakwa nĩgetha mamĩthahie. 35 Makĩria ma ũguo-rĩ, nĩ maakire kũndũ
gũtũũgĩru kwa Baali Mũkuru-inĩ wa Mũrũ wa Hinomu, nĩgetha mahĩtũkagĩrie ariũ ao na aarĩ ao
mwaki-inĩ makĩrutĩra Moleku magongona, ũndũ ũrĩa niĩ itaamaathĩte na ũtarĩ o na watonya
ngoro-inĩ yakwa gwĩka ũndũ ta ũcio ũrĩ magigi, magĩtũma Yahuda ĩhie.‘

36 ―Nĩ ũndũ ũcio, ũũ nĩguo Yahweh, o we Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga igũrũ rĩgiĩ itũũra rĩrĩ
mũroiga atĩ nĩ rĩkaaneanwo guoko-inĩ kwa mũthamaki wa Babuloni kũgerera rũhiũ rwa njora,
ng‘aragu, o na mũrimũ mũũru, 37 ‗Nĩ ngaamacokanĩrĩria hamwe kuuma mabũrũri-inĩ mothe
marĩa ndamahurunjire nĩ ũndũ wa marakara na mang‘ũrĩ makwa na mathũgũta manene, na nĩ
ngaamacokia gũkũ na ndũme matũũre marĩ na ũgitĩri. 38 Nao nĩ magaatuĩka andũ akwa, na niĩ
nduĩke Kĩhoti wao. 39 Na nĩ ngaatũma magĩe na ngoro ĩmwe na njĩra ĩmwe nĩgetha manjĩtigagĩre
hingo ciothe, nĩguo o ene mone maũndũ mega na ciana ciao iria igooka thutha wao ikoona
maũndũ mega. 40 Na nĩ ngaarĩkanĩra hamwe nao kĩrĩkanĩro gĩa gũtũũra tene na tene, atĩ
ndigaatiga kũmekĩra maũndũ mega; na atĩ nĩ ngaatũma ngoro ciao cinjĩtigagĩre, nĩgetha
matikanandige. 41 Nĩ ngaakena mũno nĩ ũndũ wao na ndĩmekĩre maũndũ mega, na nĩ
ngaamahanda marũme bũrũri-inĩ ũyũ, ngeeka ũguo na ngoro yakwa yothe na muoyo wakwa
wothe.‘‖

42 ―Nĩ gũkorũo Yahweh oigĩte atĩrĩ, ‗O ta ũrĩa ndehithĩirie andũ aya thĩna ũyũ mũnene, no taguo
ngaamarehithĩria maũndũ macio mothe mega ndĩramerĩra. 43 Na mĩgũnda nĩ ĩgaacoka kũgũrũo

1485


rĩngĩ bũrũri-inĩ ũyũ, o na gũtuĩka inyuĩ mũroiga atĩrĩ: ―Nĩ kũndũ kwanangĩku gũtarĩ na mũndũ
kana nyamũ, na nĩ kũneanĩtwo harĩ Akalidei.‖‘

44 ―‗Mĩgũnda nĩ ĩkaagũrũo na mbeca, marũa ma ũgũri nĩ makaandĩkwo na mekĩrũo mũhũũri, na
aira nĩ mageetwo bũrũri-inĩ wa Benjamini, icigo-inĩ iria ithiũrũrũkĩirie Yahrushalayim, matũũra-
inĩ ma Yahuda, matũũra-inĩ ma gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ irĩma, matũũra-inĩ marĩa marĩ kũndũ kĩanda, na
matũũra-inĩ ma mwena wa mũhuro, tondũ nĩ ngaacokia matigari makuo,‘ ũguo nĩguo Yahweh
ekuuga.‖

JEREMIYA 33

1 Kiugo kĩa Yahweh nĩ gĩakinyĩire Jeremiya riita rĩa kerĩ ihinda-inĩ o rĩu aahingĩrĩtwo Nja ya
Arangĩri, akĩrũo atĩrĩ: 2 ―Ũũ nĩguo Yahweh Mũũmbi wa thĩ ekuuga, Yahweh ũrĩa wamĩũmbire
na akĩmĩhanda na akĩmĩrũmia; Yahweh nĩrĩo rĩĩtwa rĩake, 3 ‗Ngaĩra, na niĩ nĩ ngũgwĩtĩka na
ngwĩre ndĩyendeire maũndũ manene na matangĩtuĩrĩka marĩa wee ũtarĩ wamenya.‘‖

4 ―Nĩ gũkorũo ũũ nĩguo Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga igũrũ rĩgiĩ nyũmba cia itũũra rĩrĩ na
nyũmba cia athamaki a Yahuda iria iramomorũo nĩ ũndũ wa hĩba cia kũrigicĩria o na rũhiũ rwa
njora, 5 na igũrũ rĩgiĩ arĩa maroka kũrũa na Akalidei, makaiyũria kũndũ gũkũ ciimba cia andũ
arĩa njũragĩte nĩ ũndũ wa marakara makwa na mang‘ũrĩ makwa, o acio waganu wao ũtũmĩte
hithe ũthiũ wakwa kuuma harĩ itũũra rĩrĩ: 6 ‗Nĩ ngaahonia itũũra rĩrĩ na ndĩrĩhe ũgima mwega wa
mwĩrĩ, na nĩ ngaamahonia na ndĩmahe thayũ mũingĩ o na ũhoro wa ma. 7 Na nĩ ngaacokia andũ
arĩa matahĩtwo a Yahuda na andũ arĩa matahĩtwo a Isiraeli, na nĩ ngaamaaka o ta ũrĩa ndekire
kĩambĩrĩria-inĩ. 8 Na nĩ ngaamatheria kuumana na mahĩtia mothe ma mehia mao marĩa
manjĩhĩirie, na ndĩmohere mahĩtia mothe ma mehia mao o na mahĩtia mao mothe marĩa
mahĩtĩirie. 9 Na itũũra rĩu rĩgaatuĩka rĩĩtwa rĩa gĩkeno, rũgooco, o na ũthaka harĩ niĩ mbere ya
ndũrĩrĩ ciothe cia thĩ iria ikaaigua ũhoro wa maũndũ mothe mega marĩa ngaamarehera. Na nĩ
ikaamaka na cinaine tondũ wa maũndũ mothe mega na thayũ ũrĩa ngaarehera itũũra rĩu.‘‖

10 ―Ũũ nĩguo Yahweh ekuuga: ‗Kũndũ gũkũ kũrĩa mugaga atĩ nĩ kwanangĩku gũtarĩ na mũndũ
kana mahiũ, thĩinĩ wa matũũra ma Yahuda, na barabara-inĩ cia Yahrushalayim iria itiganĩirio,
gũtarĩ na mũndũ kana mũikari o na kana mahiũ, nĩ gũkaaiguĩka rĩngĩ 11 mũgambo wa gĩkeno na
mũgambo wa gũcanjamũka, mũgambo wa mũhikania na mũgambo wa mũhiki, mũgambo wa arĩa
makoiga atĩrĩ: ―Cokeriai Yahweh mũnene wa ita ngatho, tondũ Yahweh nĩ mwega; tha ciake
itũũraga tene na tene!‖‘

―‗Nĩ makaarehe magongona ma gũcokia ngatho thĩinĩ wa nyũmba ya Yahweh, nĩ gũkorũo nĩ
ngaacokia andũ arĩa matahĩtwo a bũrũri ũcio, o ta ũrĩa kwarĩ kĩambĩrĩria-inĩ,‘ ũguo nĩguo
Yahweh ekuuga.‖

1486




12 ―Ũũ nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga: ‗Thĩinĩ wa kũndũ gũkũ kwanangĩku, gũtarĩ na
mũndũ kana mahiũ, na matũũra-inĩ makuo mothe, nĩ gũgaakorũo na kũndũ gwa kũrĩithia rĩngĩ
kũrĩa arĩithi mangĩhurũkia ndũũru ciao.‘

13 ―‗Matũũra-inĩ ma gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ irĩma, matũũra-inĩ marĩa marĩ kũndũ kĩanda, matũũra-inĩ
ma mwena wa mũhuro, bũrũri-inĩ wa Benjamini, icigo-inĩ iria ithiũrũrũkĩirie Yahrushalayim, na
matũũra-inĩ ma Yahuda, ndũũru nĩ ikaahĩtũkĩra rĩngĩ rungu rwa moko ma mũndũ ũrĩa ũcitaraga,‘
ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.‖

14 ―‗Oneei atĩ, matukũ nĩ maroka,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, ‗rĩrĩa ngaahingia kĩĩranĩro kĩega
kĩrĩa njĩranĩire kĩgiĩ nyũmba ya Isiraeli na nyũmba ya Yahuda. 15 Matukũ-inĩ macio, na ihinda-
inĩ rĩu nĩ ngaarahũrĩra Daudi thuuna ya ũthingu, nake nĩ ageekaga maũndũ na kĩhooto na ũthingu
thĩinĩ wa bũrũri. 16 Matukũ-inĩ macio, Yahuda nĩ ĩkaahonokio na Yahrushalayim ĩgaaikaraga ĩrĩ
na ũgitĩri. Na ũũ nĩguo itũũra rĩu rĩgeetagwo: Yahweh Nĩwe Ũthingu Witũ.‘‖

17 ―Nĩ gũkorũo ũũ nĩguo Yahweh ekuuga: ―Gũtirĩ hĩndĩ gũkaaga mũndũ wa rũciaro rwa Daudi
wa gũikarĩra gĩtĩ kĩa ũnene kĩa nyũmba ya Isiraeli, 18 o na gũtirĩ hĩndĩ gũkaaga mũndũ wa
kũrũgama mbere yakwa kuuma harĩ athĩnjĩri-Yahweh Alawii wa kũrutaga magongona magima
ma njino, gũcina magongona ma mũtu, na kũruta magongona.‘‖

19 Na kiugo kĩa Yahweh gĩgĩkinyĩra Jeremiya o rĩngĩ akĩrũo atĩrĩ: 20 ―Ũũ nĩguo Yahweh ekuuga,
‗Angĩkorũo no mũhote gũthũkia kĩrĩkanĩro gĩakwa kĩgiĩ mũthenya na kĩrĩkanĩro gĩakwa kĩgiĩ
ũtukũ, nĩguo mũthenya na ũtukũ itigokage hĩndĩ ĩrĩa yagĩrĩire, 21 hĩndĩ ĩyo norĩo kĩrĩkanĩro
gĩakwa na ndungata yakwa Daudi kĩngĩthũkio, nĩguo age gũkorũo na mũrũwe ũrathana arĩ
mũthamaki gĩtĩ-inĩ gĩake kĩa ũnene, na noguo o na kĩrĩkanĩro gĩakwa na athĩnjĩri-Yahweh Alawii,
o acio ndungata ciakwa. 22 O ta ũrĩa mbũtũ ya igũrũ ĩtangĩtarĩka na mũthanga wa iria-inĩ
ũtangĩthimĩka, ũguo noguo ngaingĩhia mbeũ ya Daudi ndungata yakwa na Alawii arĩa
mandungatagĩra.‘‖

23 Na kiugo kĩa Yahweh gĩgĩkinyĩra Jeremiya o rĩngĩ akĩrũo atĩrĩ: 24 ―Kaĩ ũtaiguĩte ũrĩa andũ
aya maroiga, ‗Yahweh nĩ akaarega mbarĩ iria igĩrĩ aathuurire‘? Ningĩ matiheaga andũ akwa gĩtĩo,
na matimonaga matariĩ ta rũrĩrĩ rĩngĩ.

25 ―Ũũ nĩguo Yahweh ekuuga: ‗O ta ũrĩa na ma ndathondekire kĩrĩkanĩro gĩakwa kĩgiĩ mũthenya
na ũtukũ, ngĩthondeka mawatho ma igũrũ na thĩ, 26 ũguo noguo gũtarĩ hĩndĩ ngaarega mbeũ ya
Jakubu na ya Daudi ndungata yakwa, atĩ nĩguo ndikarute kuuma harĩ mbeũ yake andũ a
gwathaga njiarũa cia Iburahimu, Isaaka, na Jakubu. Nĩ gũkorũo nĩ ngaacokanĩrĩria andũ ao arĩa
matahĩtwo ndĩmacokie na ndĩmaiguĩre tha.‘‖

1487





JEREMIYA 34

1 Gĩkĩ nĩkĩo kiugo kĩrĩa gĩakinyĩire Jeremiya kuuma kũrĩ Yahweh, rĩrĩa Mũthamaki
Nebukadineza wa Babuloni na mbũtũ yake yothe na mothamaki mothe ma thĩ marĩa maathagwo
nĩwe hamwe na ikundi ciothe cia andũ maarũaga na Yahrushalayim na matũũra makuo mothe:

2 ―Ũũ nĩguo Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga, ‗Thiĩ ũkaarie na Mũthamaki Zedekia wa Yahuda
ũmwĩre atĩrĩ: ―Ũũ nĩguo Yahweh ekuuga, ‗Nĩ ngaaneana itũũra rĩrĩ guoko-inĩ kwa mũthamaki wa
Babuloni, na nĩ akaarĩcina na mwaki. 3 Nawe ndũgethara kuuma guoko-inĩ gwake, tondũ hatarĩ
nganja nĩ ũkaanyitwo na ũtwarũo kũrĩ we. Na nĩ ũkonana na mũthamaki wa Babuloni maitho
kwa maitho, nake nĩ akaaria nawe ũthiũ kwa ũthiũ, na nĩ ũgaatwarũo Babuloni.‘ 4 No rĩrĩ, ta
thikĩrĩria kiugo kĩa Yahweh, wee Mũthamaki Zedekia wa Yahuda, ‗Ũũ nĩguo Yahweh ekuuga
ũhoro-inĩ waku: ―Ndũkooragwo na rũhiũ rwa njora. 5 Ũgaakua gĩkuũ gĩa thayũ, na nĩ magaacina
mahuti manungi wega nĩ ũndũ waku o ta ũrĩa maacinire nĩ ũndũ wa maithe maku, athamaki a
tene arĩa maarĩ mbere yaku, na nĩ magaagũcakaĩra moige atĩrĩ, ‗Wũi mwathi witũ!‘ nĩ gũkorũo
‗nĩ njarĩtie kiugo kĩu,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.‖‘‖‘‖

6 Nake Jeremiya ũcio mũnabii akĩĩra Mũthamaki Zedekia wa Yahuda ciugo icio ciothe arĩ kũu
Yahrushalayim, 7 rĩrĩa mbũtũ cia mũthamaki wa Babuloni ciarũaga na Yahrushalayim na
matũũra mothe ma Yahuda marĩa maatigarĩte, ikarũa na Lakishi na Azeka; nĩ gũkorũo macio
nomo matũũra marĩ na ũgitĩri marĩa maatigarĩte harĩ matũũra ma Yahuda.

8 Gĩkĩ nĩkĩo kiugo kĩrĩa gĩakinyĩire Jeremiya kuuma kũrĩ Yahweh thutha wa Mũthamaki Zedekia
kũrĩkanĩra kĩrĩkanĩro hamwe na andũ othe thĩinĩ wa Yahrushalayim nĩguo amamenyithie ũhoro
wa kũrekererio, 9 atĩ o mũndũ arekererie Ahibirania arĩa maarĩ ngombo ciake, arũme o na andũ-
a-nja, nĩgetha gũtikagĩe mũndũ ũkũiga Mũyahudi ũrĩa ũngĩ arĩ ngombo yake. 10 Nĩ ũndũ ũcio
anene othe na andũ othe magĩathĩka. Nĩ maaingĩrĩte thĩinĩ wa kĩrĩkanĩro kĩu atĩ o mũndũ
arekererie ngombo ciake cia arũme na cia andũ-a-nja na atige gũciiga irĩ ngombo rĩngĩ. Nao
magĩathĩka na magĩcirekereria ithiĩ. 11 No rĩrĩ, thutha-inĩ nĩ maacokirie ngombo cia arũme na cia
andũ-a-nja iria maarekereirie, na magĩcitua ngombo o rĩngĩ. 12 Nĩ ũndũ ũcio kiugo kĩa Yahweh
gĩgĩkinyĩra Jeremiya kuuma kũrĩ Yahweh akĩrũo atĩrĩ:

13 ―Ũũ nĩguo Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga, ‗Nĩ ndarĩkanĩire kĩrĩkanĩro hamwe na maithe
manyu ma tene mũthenya ũrĩa ndamarutire bũrũri wa Misiri, ngĩmaruta nyũmba-inĩ ya ũkombo,
ngĩmeera: 14 ―Mũthia-inĩ wa mĩaka mũgwanja, o ũmwe wanyu agĩrĩire kũrekereria mũrũ wa ithe
Mũhibirania, o ũcio weendeirio na ũgũtungatĩire mĩaka ĩtandatũ; no mũhaka ũmũrekererie.‖ No
maithe manyu ma tene matiathikĩrĩirie o na kana makĩndegera matũ mao. 15 Na ica ikuhĩ inyuĩ
ene nĩ mwĩrĩga kũgarũrũka mũgeka ũndũ ũrĩa nyonaga wagĩrĩire na njĩra ya kũmenyithania
ũhoro wa kũrekererio harĩ andũ arĩa angĩ, na mũrarĩkanĩra kĩrĩkanĩro mbere yakwa thĩinĩ wa
nyũmba ĩrĩa ĩĩtanĩtio na rĩĩtwa rĩakwa. 16 No mũracokire mũragarũrũka na mũrathahia rĩĩtwa

1488



rĩakwa na njĩra ya gũcokia ngombo cianyu cia arũme na cia andũ-a-nja iria mũrarekereirie
kũringana na wendi wacio, na mũracitua ngombo o rĩngĩ.‘

17 ―Nĩ ũndũ ũcio, ũũ nĩguo Yahweh ekuuga: ‗Inyuĩ nĩ mwagĩte kũnjathĩkĩra igũrũ rĩgiĩ
kũmenyithania ũhoro wa kũrekererio, o mũndũ harĩ mũrũ wa ithe na harĩ mũndũ ũrĩa ũngĩ. Nĩ
ũndũ ũcio rĩu nĩ ngũmũmenyithia ũhoro wa kũrekererio,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga,
‗ndĩmũrekererie nĩguo mũũragwo na rũhiũ rwa njora, mũrimũ mũũru, na ng‘aragu, na nĩ
ngaatũma mũtuĩke kĩndũ gĩa kũguoyohia harĩ mothamaki mothe ma thĩ. 18 Na ũndũ ũyũ nĩguo
ũgaakora andũ arĩa maagire kũhingia kĩrĩkanĩro gĩakwa, makĩaga gwĩka kũringana na ciugo cia
kĩrĩkanĩro kĩrĩa maarĩkanĩire mbere yakwa rĩrĩa maatinanirie njaũ icunjĩ igĩrĩ na makĩgera
gatagatĩ-inĩ gacio cierĩ, 19 na nĩo anene a Yahuda, anene a Yahrushalayim, anene a kwa
mũthamaki, athĩnjĩri-Yahweh, na andũ othe a bũrũri arĩa maagerire gatagatĩ-inĩ ka icunjĩ icio
igĩrĩ cia njaũ: 20 Nĩ ngaamaneana harĩ thũ ciao na harĩ arĩa macaragia ũrĩa mekũmaruta muoyo,
na ciimba ciao igaatuĩka irio cia nyoni cia rĩera-inĩ na cia nyamũ cia gũkũ thĩ. 21 Na nĩ
ngaaneana Mũthamaki Zedekia wa Yahuda hamwe na anene ake guoko-inĩ gwa thũ ciao na
guoko-inĩ kwa arĩa macaragia ũrĩa mekũmaruta muoyo na guoko-inĩ kwa mbũtũ cia mũthamaki
wa Babuloni, o icio iramweherera.‘

22 ―‗Nĩ ngaaruta watho,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, ‗na nĩ ngaacicokia itũũra-inĩ rĩrĩ, na nĩ
ikaarũa narĩo na cirĩĩgwatĩre na irĩcine na mwaki; namo matũũra ma Yahuda ngaamatua kũndũ
kwanangĩku, na gũtirĩ mũndũ ũgaaikara kuo.‘‖

JEREMIYA 35

1 Gĩkĩ nĩkĩo kiugo kĩrĩa gĩakinyĩire Jeremiya kuuma kũrĩ Yahweh matukũ-inĩ ma Jehoiakimu
mũrũ wa Josia, mũthamaki wa Yahuda akĩrũo atĩrĩ: 2 ―Thiĩ kũrĩ nyũmba ya Arekabu warie nao
na ũmarehe nyũmba-inĩ ya Yahweh, ũmatonyie rumu-inĩ ĩmwe ya kũrĩĩra; ũcoke ũmahe ndibei
manyue.‖

3 Nĩ ũndũ ũcio, ngĩoya Jaazania mũrũ wa Jeremiya mũrũ wa Habazinia, ariũ a ithe, ariũ ake othe,
na nyũmba yothe ya Arekabu 4 ngĩmatwara nyũmba-inĩ ya Yahweh. Ngĩmatonyia rumu-inĩ ya
kũrĩĩra ya ariũ a Hanani mũrũ wa Igidalia, mũndũ wa Kĩhoti, ĩrĩa yariganĩtie na rumu ya kũrĩĩra
ya anene ĩrĩa yarĩ igũrũ rĩa rumu ya kũrĩĩra ya Maaseia mũrũ wa Shalumu ũrĩa warĩ mũikaria wa
mũrango. 5 Ngĩcoka ngĩiga mbakũri na ikombe ciyũire ndibei mbere ya andũ acio a nyũmba ya
Arekabu ngĩmeera atĩrĩ: ―Nyuai ndibei.‖

6 Ĩndĩ o makiuga: ―Tũtikũnyua ndibei, tondũ Jehonadabu mũrũ wa Rekabu ithe witũ wa tene nĩ
aatũheire watho ũyũ, ‗Mũtikananyue ndibei inyuĩ ene o na kana ariũ anyu. 7 Na mũtikanake
nyũmba, kana mũhande mbeũ, o na kana mũhande kana mwĩgĩĩre na mũgũnda wa mĩthabibũ.

1489




Handũ ha ũguo-rĩ, mwagĩrĩirũo gũtũũra hema-inĩ hingo ciothe, nĩgetha mũtũũre ihinda iraya
bũrũri-inĩ ũrĩa mũikaraga mũrĩ ageni.‘ 8 Na kwoguo tũthiaga na mbere gwathĩkĩra mũgambo wa
Jehonadabu mũrũ wa Rekabu ithe witũ wa tene maũndũ-inĩ mothe marĩa aatwathire, na njĩra ya
kwaga kũnyua ndibei o na hanini—ithuĩ, aka aitũ, ariũ aitũ, na aarĩ aitũ. 9 Ningĩ tũtiakaga
nyũmba cia gũikara, o na tũtikoragwo na mĩgũnda ya mĩthabibũ kana mĩgũnda kana mbeũ. 10
Tũthiaga na mbere gũtũũra hema-inĩ na tũgathĩkĩra maũndũ marĩa mothe Jehonadabu ithe witũ
wa tene aatwathire. 11 No rĩrĩa Mũthamaki Nebukadineza wa Babuloni ookire gũũkĩrĩra bũrũri,
twoigire atĩrĩ, ‗Ũkai tũthiĩ Yahrushalayim nĩguo tũũrĩre mbũtũ ya Akalidei na mbũtũ ya Asiria,‘
na rĩu tũikaraga Yahrushalayim.‖

12 Nakĩo kiugo kĩa Yahweh gĩgĩkinyĩra Jeremiya akĩrũo atĩrĩ: 13 ―Ũũ nĩguo Yahweh mũnene wa
ita, o we Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga, ‗Thiĩ wĩre andũ a Yahuda na aikari a Yahrushalayim ũũ: ―Na
githĩ mũtieragwo rĩngĩ na rĩngĩ mwathĩkĩre ciugo ciakwa?‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga. 14
―Jehonadabu mũrũ wa Rekabu nĩ aathire andũ a rũciaro rwake matikananyue ndibei, na nĩ
mathĩkĩire ciugo ciake na njĩra ya kwaga kũmĩnyua nginya ũmũthĩ ũyũ, na kwoguo magathĩkĩra
watho wa ithe wao wa tene. No rĩrĩ, niĩ njaragia na inyuĩ rĩngĩ na rĩngĩ, no mũtinjathĩkagĩra. 15
Ningĩ ndaikaraga ngĩtũmaga ndungata ciakwa ciothe anabii kũrĩ inyuĩ, ngamatũma rĩngĩ na rĩngĩ,
ngoiga atĩrĩ, ‗Garũrũkai o ũmwe wanyu, mũtigane na njĩra cianyu njũru, na mwĩke maũndũ
marĩa magĩrĩire! Mũtikarũmĩrĩre ihoti ingĩ kana mũcitungatĩre. Na nĩ mũgũthiĩ na mbere gũikara
bũrũri-inĩ ũrĩa ndamũheire na ngĩhe maithe manyu ma tene.‘ Ĩndĩ mũtiategire gũtũ kwanyu na
mũtiathikĩrĩirie. 16 Andũ a rũciaro rwa Jehonadabu mũrũ wa Rekabu nĩ mathĩkĩire watho ũrĩa
ithe wao wa tene aamaheire, no andũ aya matithikagĩrĩria.‖‘‖

17 ―Nĩ ũndũ ũcio, ũũ nĩguo Yahweh Kĩhoti mũnene wa ita, o we Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga: ‗Nĩ
ngaarehithĩria Yahuda na aikari othe a Yahrushalayim ũũru wothe ũrĩa ndamerĩte nĩ
ngaamarehera, tondũ nĩ njarĩtie nao, ĩndĩ makarega gũthikĩrĩria, na ndaikaraga ngĩmetaga, no
makarega kũnjĩtĩka.‘‖

18 Nake Jeremiya akĩĩra andũ a nyũmba ya Arekabu atĩrĩ: ―Ũũ nĩguo Yahweh mũnene wa ita, o
we Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga, ‗Tondũ nĩ mwathĩkĩire watho wa Jehonadabu ithe wanyu wa tene
na no mũthiaga na mbere kũrũmĩrĩra mawatho make mothe, mũgeka o ta ũrĩa aamwathire-rĩ, 19
ũũ nĩguo Yahweh mũnene wa ita, o we Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga: ―Gũtirĩ hĩndĩ gũkaaga mũndũ
wa rũciaro rwa Jehonadabu mũrũ wa Rekabu wa gũtungataga mbere yakwa.‖‘‖

JEREMIYA 36

1 Na rĩrĩ, mwaka-inĩ wa kana wa Jehoiakimu mũrũ wa Josia, mũthamaki wa Yahuda, kiugo gĩkĩ
nĩ gĩakinyĩire Jeremiya kuuma kũrĩ Yahweh akĩrũo atĩrĩ: 2 ―Oya gĩkũnjo wandĩke thĩinĩ wakĩo
ciugo iria ciothe ngwĩrĩte ikoniĩ Isiraeli na Yahuda o hamwe na ndũrĩrĩ ciothe, kuuma mũthenya

1490




wa mbere ũrĩa ndaririe nawe matukũ-inĩ ma Josia o nginya ũmũthĩ ũyũ. 3 Kwahoteka andũ a
nyũmba ya Yahuda maigua ũhoro wa ũũru ũrĩa wothe bangĩte kũmarehera, nĩ mekũgarũrũka
matigane na mĩthiĩre yao mĩũru, nĩguo ndĩmohere mahĩtia mao o na mehia mao.‖

4 Jeremiya agĩgĩta Baruku mũrũ wa Neria, na Jeremiya akĩmwĩra ciugo ciothe iria Yahweh
aamwĩrĩte, nake Baruku agĩciandĩka gĩkũnjo-inĩ kĩu. 5 Jeremiya agĩcoka agĩatha Baruku
akĩmwĩra atĩrĩ: ―Niĩ ndĩ mũhingĩre na ndingĩhota gũtonya nyũmba ya Yahweh. 6 Nĩ ũndũ ũcio,
wee nĩwe ũgaatonya na ũthome wanĩrĩire ciugo cia Yahweh iria irĩ gĩkũnjo-inĩ kĩu waandĩkire
ngĩkwĩraga ũrĩa ũkwandĩka. Ũcithome andũ makĩiguaga thĩinĩ wa nyũmba ya Yahweh mũthenya
wa kwĩhinga; kwoguo ũgaacithomera andũ othe a Yahuda arĩa mokaga moimĩte matũũra-inĩ
mao. 7 Kwahoteka ihoya rĩao rĩa kwenda gwĩtĩkĩrĩka nĩ rĩgaakinyĩra Yahweh, na magarũrũke, o
mũndũ atigane na mĩthiĩre yake mĩũru, nĩ gũkorũo Yahweh nĩ atuĩrĩire andũ aya marakara
manene o na mang‘ũrĩ.‖

8 Nĩ ũndũ ũcio, Baruku mũrũ wa Neria agĩka maũndũ mothe marĩa Jeremiya ũcio mũnabii
aamwathĩte; agĩthoma ciugo cia Yahweh kuuma gĩkũnjo-inĩ kĩu arĩ nyũmba-inĩ ya Yahweh.

9 Na rĩrĩ, mwaka-inĩ wa gatano wa Jehoiakimu mũrũ wa Josia, mũthamaki wa Yahuda, mweri-
inĩ wa kenda, andũ othe thĩinĩ wa Yahrushalayim na andũ othe arĩa mookĩte Yahrushalayim
moimĩte matũũra-inĩ ma Yahuda, makĩanĩrĩra atĩ mehinge mbere ya Yahweh. 10 Baruku agĩcoka
agĩthoma ciugo cia Jeremiya anĩrĩire kuuma gĩkũnjo-inĩ arĩ nyũmba-inĩ ya Yahweh, kanyũmba-
inĩ ka Gemaria mũrũ wa Shafani ũrĩa mwandĩki, karĩa kaarĩ nja ya mwena wa rũgongo, itonyero-
inĩ rĩa kĩhingo kĩrĩa kĩerũ kĩa nyũmba ya Yahweh, andũ othe makĩiguaga.

11 Rĩrĩa Mikaia mũrũ wa Gemaria mũrũ wa Shafani aaiguire ciugo icio ciothe cia Yahweh
kuuma gĩkũnjo-inĩ kĩu,12 agĩikũrũka nyũmba-inĩ ya mũthamaki, agĩthiĩ kanyũmba-inĩ ka
mwandĩki. Anene othe maaikarĩte thĩ hau: Elishama ũrĩa mwandĩki, Delaia mũrũ wa Shemaia,
Elinathani mũrũ wa Akibori, Gemaria mũrũ wa Shafani, Zedekia mũrũ wa Hanania, o na anene
arĩa angĩ othe. 13 Mikaia akĩmeera ciugo iria ciothe aaiguĩte rĩrĩa Baruku aathomaga kuuma
gĩkũnjo-inĩ andũ othe makĩiguaga.

14 Nao anene acio othe magĩtũma Jehudi mũrũ wa Nethania mũrũ wa Shelemia mũrũ wa Kushi
kũrĩ Baruku makĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũka na gĩkũnjo kĩu ũthomire andũ othe makĩiguaga.‖ Baruku
mũrũ wa Neria akĩnyita gĩkũnjo kĩu na guoko gwake na agĩtonya kũrĩ o. 15 Makĩmwĩra atĩrĩ: ―Ta
ikara thĩ ũtũthomere wanĩrĩire.‖ Kwoguo Baruku akĩmathomera gĩkũnjo kĩu.

16 Na rĩrĩ, thutha wa kũigua ciugo icio ciothe, makĩrorana mamakĩte, na makĩĩra Baruku atĩrĩ:
―No mũhaka twĩre mũthamaki ciugo icio ciothe.‖ 17 Ningĩ makĩũria Baruku atĩrĩ: ―Ta twĩre
waandĩkire ciugo icio ciothe atĩa. Hihi waandĩkaga Jeremiya agĩkwĩraga ũrĩa ũkwandĩka?‖ 18
Baruku akĩmacokeria akĩmeera atĩrĩ: ―Nĩwe wanjĩraga ciugo icio ciothe, na niĩ ngaciandĩka na
rangi gĩkũnjo-inĩ gĩkĩ.‖ 19 Anene acio makĩĩra Baruku atĩrĩ: ―Thiĩi mwĩhithe, wee o hamwe na
Jeremiya, na mũtikareke mũndũ amenye kũrĩa mũrĩ.‖

1491


20 Magĩcoka magĩthiĩ kũrĩ mũthamaki, kũu nja, na makĩiga gĩkũnjo kĩu kanyũmba-inĩ ka
Elishama ũrĩa mwandĩki, na makĩĩra mũthamaki maũndũ mothe marĩa maaiguĩte.

21 Nĩ ũndũ ũcio, mũthamaki agĩtũma Jehudi athiĩ akagĩre gĩkũnjo kĩu, nake agĩkĩrehe kuuma
kanyũmba-inĩ ka Elishama ũrĩa mwandĩki. Jehudi akĩambĩrĩria gũgĩthoma mũthamaki akĩiguaga
o hamwe na anene othe arĩa maarũgamĩte harĩ mũthamaki. 22 Mũthamaki aaikarĩte thĩ nyũmba-
inĩ ya hĩndĩ ya heho, mweri-inĩ wa kenda, na mbere yake haarĩ na riiko rĩarĩ na mwaki
waakanaga. 23 Thutha wa Jehudi gũthoma icigo ithatũ kana inya, mũthamaki aatinagia gĩcunjĩ
kĩu na kahiũ ka mwandĩki na agagĩikia mwaki-inĩ ũcio waakanaga thĩinĩ wa riiko, o nginya
gĩkũnjo kĩu gĩothe gĩgĩikio mwaki-inĩ ũcio warĩ riiko-inĩ rĩu. 24 Na matiaiguire guoya;
mũthamaki o na kana ndungata ciake ciothe iria ciaiguire ciugo icio ciothe, gũtirĩ watembũrire
nguo yake. 25 O na gũtuĩka Elinathani, Delaia, na Gemaria nĩ maathaithire mũthamaki ndagacine
gĩkũnjo kĩu, ndaamathikĩrĩirie. 26 Makĩria ma ũguo, mũthamaki agĩatha Jerameeli mũrũ wa
mũthamaki, Seraia mũrũ wa Azirieli, na Shelemia mũrũ wa Abideeli manyite Baruku ũcio
mwandĩki o hamwe na mũnabii Jeremiya, no Yahweh akĩmahitha.

27 Nakĩo kiugo kĩa Yahweh gĩgĩkinyĩra Jeremiya o rĩngĩ thutha wa mũthamaki gũcina gĩkũnjo
kĩu kĩarĩ na ciugo iria Baruku aandĩkĩte akĩĩragwo nĩ Jeremiya, akĩrũo atĩrĩ: 28 ―Oya gĩkũnjo
kĩngĩ na wandĩke thĩinĩ wakĩo ciugo o iria ciarĩ gĩkũnjo-inĩ kĩa mbere, kĩrĩa Mũthamaki
Jehoiakimu wa Yahuda aacinire. 29 Ningĩ uuge ũũ kwerekera Mũthamaki Jehoiakimu wa
Yahuda, ‗Yahweh ekuuga atĩrĩ: ―Nĩ ũcinĩte gĩkũnjo kĩu na ũkoiga ũũ, ―Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte wandĩke
thĩinĩ wakĩo ũkoiga: ―Mũthamaki wa Babuloni hatarĩ nganja nĩ agooka na anange bũrũri ũyũ na
aniine andũ o na nyamũ thĩinĩ waguo‖?‘ 30 Nĩ ũndũ ũcio, ũũ nĩguo Yahweh ekuuga igũrũ rĩgiĩ
Mũthamaki Jehoiakimu wa Yahuda, ‗Ndagaakorũo na mũndũ wa gũikarĩra gĩtĩ kĩa ũnene kĩa
Daudi na kĩimba gĩake gĩkaanĩkĩrũo riũa mũthenya na kĩhĩe nĩ mbaa ũtukũ. 31 Nĩ
ngaamũciirithia, we hamwe na njiarũa ciake na ndungata ciake nĩ ũndũ wa mahĩtia mao, na nĩ
ngaamarehera thĩna ũrĩa wothe ndoigire nĩ ngaamarehera o na ndehere aikari a Yahrushalayim na
andũ a Yahuda, no matiathikĩrĩirie.‘‖‘‖

32 Jeremiya agĩkĩoya gĩkũnjo kĩngĩ akĩnengera Baruku mũrũ wa Neria, ũcio mwandĩki, nake
akĩrũo ũrĩa ekwandĩka nĩ Jeremiya, akĩandĩka thĩinĩ wakĩo ciugo ciothe iria ciarĩ gĩkũnjo-inĩ kĩrĩa
Mũthamaki Jehoiakimu wa Yahuda aacinĩte na mwaki. Na ciugo ingĩ nyingĩ ta icio ikĩongererũo.

JEREMIYA 37

1 Na rĩrĩ, Mũthamaki Zedekia mũrũ wa Josia akĩambĩrĩria gwathana ithenya rĩa Konia mũrũ wa
Jehoiakimu, tondũ Mũthamaki Nebukadineza wa Babuloni nĩ aamũtuire mũthamaki bũrũri-inĩ
wa Yahuda. 2 Ĩndĩ we na ndungata ciake na andũ a bũrũri matiathikĩrĩirie ciugo iria Yahweh
ooigĩte kũgerera mũnabii Jeremiya.

1492




3 Nake Mũthamaki Zedekia agĩtũma Jehukali mũrũ wa Shelemia na Zefania mũrũ wa Maaseia
ũrĩa mũthĩnjĩri-Yahweh mathiĩ kũrĩ Jeremiya ũcio mũnabii mamwĩre atĩrĩ: ―Twagũthaitha
ũtũhoere kũrĩ Yahweh Kĩhoti witũ.‖ 4 Jeremiya aathiaga gatagatĩ-inĩ ka andũ arĩ na wĩyathi
tondũ hĩndĩ ĩyo matiamũikĩtie njera. 5 Na rĩrĩ, mbũtũ ya Firauni nĩ yoimagarĩte kuuma Misiri,
nao Akalidei arĩa maarigicĩirie Yahrushalayim makĩigua ũhoro wayo. Nĩ ũndũ ũcio makĩehera
Yahrushalayim magĩtiga kũmĩũkĩrĩra. 6 Nakĩo kiugo kĩa Yahweh gĩgĩkinyĩra mũnabii Jeremiya
akĩrũo ũũ: 7 ―Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli oigĩte atĩrĩ, ‗Ũũ nĩguo wagĩrĩirũo kwĩra mũthamaki wa
Yahuda, o ũcio ũgũtũmĩte kũrĩ niĩ ũtuĩrie ũhoro harĩ niĩ: ―Atĩrĩrĩ, mbũtũ ya Firauni ĩyo ĩroka
gũgũteithia nĩ ĩgaacoka kwao bũrũri-inĩ wa Misiri. 8 Nao Akalidei nĩ magaacoka na marũe na
itũũra rĩrĩ na marĩĩgwatĩre na marĩcine na mwaki.‖ 9 Ũũ nĩguo Yahweh ekuuga: ―Mũtikeheenie
muuge atĩrĩ, ‗Hatarĩ nganja Akalidei nĩ makehera matige gũtũũkĩrĩra,‘ nĩ gũkorũo matikehera. 10
O na mũngĩhũũra mbũtũ yothe ya Akalidei acio mararũa na inyuĩ gũtigare o andũ ao arĩa
matihangĩtio, o na hĩndĩ ĩyo no marahũke kuuma hema-inĩ ciao na macine itũũra rĩrĩ na
mwaki.‖‘‖

11 Rĩrĩa mbũtũ ya Akalidei yeeherire ĩgĩtiga gũũkĩrĩra Yahrushalayim nĩ ũndũ wa mbũtũ ya
Firauni, 12 Jeremiya akiuma Yahrushalayim agĩthiĩ bũrũri wa Benjamini nĩguo akaamũkĩre igai
rĩake kũu gatagatĩ-inĩ ka andũ ao. 13 No rĩrĩa aakinyire Kĩhingo-inĩ kĩa Benjamini, mũnene wa
arangĩri ũrĩa wetagwo Iriya mũrũ wa Shelemia mũrũ wa Hanania, akĩnyita Jeremiya ũcio
mũnabii akĩmwĩra atĩrĩ: ―Wee nĩ gũthiĩ ũrathiĩ kwĩneana kũrĩ Akalidei!‖ 14 Nake Jeremiya
akĩmwĩra atĩrĩ: ―Aca ũguo tiguo kũrĩ! Niĩ ndirathiĩ kwĩneana kũrĩ Akalidei.‖ No
ndaamũthikĩrĩirie. Nĩ ũndũ ũcio Iriya akĩnyita Jeremiya na akĩmũtwara kũrĩ anene. 15 Nao anene
acio makĩrakara mũno nĩ ũndũ wa Jeremiya, makĩmũhũũra na makĩmuoha nyũmba-inĩ ya
Jehonathani ũrĩa mwandĩki, ĩrĩa yatuĩtwo njera. 16 Jeremiya agĩikio njera, rumu-inĩ iria ciarĩ kũu
rungu, na agĩikara kũu thikũ nyingĩ.

17 Nake Mũthamaki Zedekia akĩmũtũmanĩra, na mũthamaki akĩmũhoya ũhoro na hitho nyũmba-
inĩ yake. Akĩmũũria atĩrĩ, ―Hihi nĩ harĩ kiugo o gĩothe kiumĩte kũrĩ Yahweh?‖ Jeremiya
akĩmwĩra, ―Nĩ harĩ!‖ Agĩcoka akĩmwĩra, ―Nĩ ũkaaneanwo guoko-inĩ kwa mũthamaki wa
Babuloni!‖

18 Ningĩ Jeremiya akĩĩra Mũthamaki Zedekia atĩrĩ: ―Nĩ atĩa njĩkĩte ngakwĩhĩria o na ngehĩria
ndungata ciaku na andũ aya, ũgatũma mũnjikie njera? 19 Marĩ ha anabii anyu arĩa maamũrathĩire
ũhoro makĩmwĩra, ‗Mũthamaki wa Babuloni ndakamũũkĩrĩra kana okĩrĩre bũrũri ũyũ‘? 20 Rĩu ta
thikĩrĩria, wee mũthamaki mwathi wakwa. Ndakũhoya ũigue ihoya rĩakwa rĩa kwenda
gwĩtĩkĩrĩka. Ndũkanjokie nyũmba-inĩ ya Jehonathani ũrĩa mwandĩki, nĩgetha ndigakuĩre kuo.‖ 21
Nĩ ũndũ ũcio Mũthamaki Zedekia agĩathana atĩ Jeremiya ahingĩrũo kũu Nja ya Arangĩri, na
aaheagwo mũgate o mũthenya ũrutĩtwo barabara-inĩ ya arugi mĩgate nginya rĩrĩa mĩgate yothe
ĩrĩa yarĩ itũũra-inĩ yathirire. Na Jeremiya agĩikara kũu Nja ya Arangĩri.

1493



JEREMIYA 38

1 Na rĩrĩ, Shefatia mũrũ wa Matani, Gedalia mũrũ wa Pashuru, Jukali mũrũ wa Shelemia, na
Pashuru mũrũ wa Malikiya nĩ maaiguire ciugo iria Jeremiya eeraga andũ othe akoiga: 2 ―Ũũ
nĩguo Yahweh oigĩte, ‗Mũndũ ũrĩa ũgũtigwo thĩinĩ wa itũũra rĩrĩ nĩ akooragwo na rũhiũ rwa
njora, oragwo nĩ ng‘aragu, o na mũrimũ mũũru. No mũndũ ũrĩa ũkwĩneana kũrĩ Akalidei nĩ
agaathiĩ na mbere gũtũũra muoyo, na nĩ akeenyitĩra muoyo wake ta arĩ kũũtaha aũtahĩte na
atũũre. 3 Yahweh oigĩte atĩrĩ, ‗Hatarĩ nganja itũũra rĩrĩ nĩ rĩkaaneanwo kũrĩ mbũtũ ya mũthamaki
wa Babuloni, nake nĩ akaarĩĩgwatĩra.‘‖

4 Nao anene makĩĩra mũthamaki atĩrĩ: ―Reke mũndũ ũyũ oragwo, tondũ nĩ arekĩra guoya thigari
iria itigarĩte itũũra-inĩ rĩrĩ, o hamwe na andũ arĩa angĩ othe, na njĩra ya kũmeera ciugo ta icio.
Tondũ mũndũ ũyũ ndacaragia ũrĩa andũ aya mekũgĩa na thayũ, no amacaragĩria ũũru.‖ 5 Nake
mũthamaki Zedekia akĩmeera ũũ: ―, Ũcio arĩ moko-inĩ manyu, tondũ gũtirĩ ũndũ mũthamaki
angĩka amũgirĩrĩrie.‖

6 Kwoguo makĩoya Jeremiya makĩmũikia irima-inĩ rĩa Malikiya mũrũ wa mũthamaki, rĩrĩa rĩarĩ
kũu Nja ya Arangĩri. Magĩikũrũkia Jeremiya na mĩkwa. Irima rĩu rĩtiarĩ na maĩ, no mũtondo, na
Jeremiya akĩambĩrĩria kũrikĩra mũtondo-inĩ ũcio.

7 Nake Ebedi-meleku ũrĩa Mũethiopia, ũrĩa warĩ mũnene nyũmba-inĩ ya mũthamaki akĩigua atĩ
nĩ maaikĩtie Jeremiya irima-inĩ. Hĩndĩ ĩyo mũthamaki aaikarĩte thĩ Kĩhingo-inĩ kĩa Benjamini, 8
kwoguo Ebedi-meleku akiuma nyũmba-inĩ ya mũthamaki na akĩaria na mũthamaki akĩmwĩra
atĩrĩ: 9 ―Atĩrĩrĩ wee mũthamaki mwathi wakwa, ũndũ ũrĩa andũ aya mekĩte mũnabii Jeremiya nĩ
mũũru mũno! Mamũikĩtie irima-inĩ, na nĩ egũkuĩra kuo nĩ ng‘aragu, tondũ gũtirĩ mũgate ũtigarĩte
thĩinĩ wa itũũra.‖

10 Nake mũthamaki agĩatha Ebedi-meleku ũcio Mũethiopia akĩmwĩra: ―Oya andũ 30 kuuma
gũkũ mũthiĩ mũrute Jeremiya ũcio mũnabii irima-inĩ atanakua.‖ 11 Nĩ ũndũ ũcio Ebedi-meleku
akĩoya andũ acio na magĩthiĩ nyũmba-inĩ ya mũthamaki rungu rwa harĩa haaigagwo kĩgĩna, na
makĩoya ndangari na nguo imwe ndarũkangu kuuma hau na magĩciharũrũkia na mĩkwa kũrĩ
Jeremiya irima-inĩ. 12 Ebedi-meleku ũcio Mũethiopia agĩcoka akĩĩra Jeremiya ũũ: ―Ĩkĩra
ndangari na nguo icio gatagatĩ ka njegeke ciaku na mĩkwa ĩyo.‖ Nake Jeremiya agĩka ũguo, 13
magĩkĩguucia Jeremiya na mĩkwa na makĩmũruta irima-inĩ. Na Jeremiya agĩthiĩ na mbere
gũikara kũu Nja ya Arangĩri.

14 Mũthamaki Zedekia agĩtũmanĩra mũnabii Jeremiya athiĩ kũrĩ we itonyero-inĩ rĩa gatatũ, rĩrĩa
rĩrĩ nyũmba-inĩ ya Yahweh, na mũthamaki akĩĩra Jeremiya ũũ: ―Harĩ ũndũ ndĩrenda gũkũũria.
Ndũkahithe ũndũ o na ũrĩkũ.‖ 15 Jeremiya akĩĩra Zedekia atĩrĩ: ―Ingĩkwĩra, hatarĩ nganja nĩ
ũkũnjũraga. Na ingĩgũtaara, ndũgũthikĩrĩria.‖ 16 Kwoguo Mũthamaki Zedekia akĩĩhĩta kũrĩ

1494



Jeremiya na hitho akĩmwĩra: ―O ta ũrĩa Yahweh atũũraga muoyo, o ũcio ũtũheete muoyo ũyũ,
ndigũkũũraga, na ndigũkũneana kũrĩ andũ aya maracaria ũrĩa megũkũruta muoyo.‖

17 Nake Jeremiya akĩĩra Zedekia atĩrĩ: ―Ũũ nĩguo Yahweh, Kĩhoti mũnene wa ita, o we Kĩhoti
wa Isiraeli ekuuga, ‗Angĩkorũo nĩ ũkwĩneana kũrĩ anene a mũthamaki wa Babuloni, ndũkoorũo
nĩ muoyo waku, na itũũra rĩrĩ rĩtigaacinwo na mwaki, na wee na andũ a nyũmba yaku nĩ
mũkaahonoka. 18 No waga kwĩneana kũrĩ anene a mũthamaki wa Babuloni, itũũra rĩrĩ nĩ
rĩkaaneanwo kũrĩ Akalidei, na nĩ makaarĩcina na mwaki, na ndũgeethara kuuma guoko-inĩ
kwao.‘‖

19 Nake Mũthamaki Zedekia akĩĩra Jeremiya atĩrĩ: ―Nĩ ndĩretigĩra Ayahudi arĩa mathiĩte
makeneana kũrĩ Akalidei, tondũ ingĩneanwo kũrĩ o, mahota kũnjĩka ũũru.‖ 20 No Jeremiya
akiuga ũũ: ―Ndũkaaneanwo kũrĩ o. Ndagũthaitha wathĩkĩre mũgambo wa Yahweh wĩgiĩ ũhoro
ũrĩa ndĩrakũhe, na maũndũ maku nĩ megũthiĩ wega, na nĩ ũgũthiĩ na mbere gũtũũra muoyo. 21
No warega kwĩneana, ũndũ ũyũ nĩguo Yahweh anguũrĩirie: 22 Atĩrĩ, andũ-a-nja othe arĩa
matigarĩte nyũmba-inĩ ya mũthamaki wa Yahuda nĩ gũtwarũo maratwarũo kũrĩ anene a
mũthamaki wa Babuloni, na maroiga atĩrĩ,

‗Andũ arĩa wehokete nĩ makũheenetie na magagũtooria.

Nĩ matũmĩte kũgũrũ gwaku kũrikĩre mũtondo-inĩ.

Rĩu nĩ mahũndũkĩte makora.‘

23 Na maratwarĩra Akalidei atumia aku othe na ariũ aku, na ndũgeethara kuuma guoko-inĩ kwao,
no nĩ ũkaanyitwo nĩ mũthamaki wa Babuloni, na itũũra rĩrĩ nĩ rĩgaacinwo na mwaki nĩ ũndũ
waku.‖

24 Zedekia agĩcoka akĩĩra Jeremiya ũũ: ―Ndũkareke mũndũ o na ũrĩkũ amenye ũhoro wĩgiĩ
maũndũ macio, nĩgetha ndũgakue. 25 Na anene mangĩigua atĩ nĩ njarĩtie nawe na moke makwĩre
atĩrĩ, ‗Twĩre maũndũ marĩa ũreerire mũthamaki. Ndũgatũhithe ũndũ o na ũrĩkũ, na tũtigũkũũraga.
Mũthamaki arakwĩrire atĩa?‘ 26 Ũmeere atĩrĩ, ‗ndĩrahoyaga mũthamaki atĩ ndakanjokie nyũmba-
inĩ ya Jehonathani ndigakuĩre kuo.‘‖

27 Thutha wa ihinda anene othe magĩthiĩ kũrĩ Jeremiya na makĩmũhoya ũhoro. Nake akĩmeera
maũndũ mothe marĩa mũthamaki aamwathĩte oige. Na kwoguo matiamwĩrire ũndũ ũngĩ, tondũ
gũtirĩ mũndũ waiguĩte ndeereti ĩyo. 28 Jeremiya aaikarire kũu Nja ya Arangĩri nginya mũthenya
ũrĩa Yahrushalayim yatahirũo; aarĩ o kũu rĩrĩa Yahrushalayim yatahirũo.

1495





JEREMIYA 39

1 Mwaka-inĩ wa kenda wa Mũthamaki Zedekia wa Yahuda, mweri-inĩ wa ikũmi, Mũthamaki
Nebukadineza wa Babuloni arĩ hamwe na mbũtũ yake yothe nĩ mookire Yahrushalayim na
makĩmĩrigicĩria.

2 Mwaka-inĩ wa 11 wa Zedekia, mweri-inĩ wa kana, mũthenya wa kenda wa mweri ũcio,
magĩtũrĩkia rũthingo rwa itũũra. 3 Nao anene othe a mũthamaki wa Babuloni magĩtonya na
magĩikara thĩ Kĩhingo-inĩ gĩa Gatagatĩ, nao nĩ Nerigali-sharezeru ũrĩa Samugari, Nebo-
sarisekimu ũrĩa Rabisarisi, Nerigali-sharezeru ũrĩa Rabimagu, o hamwe na anene arĩa angĩ othe a
mũthamaki wa Babuloni.

4 Rĩrĩa Mũthamaki Zedekia wa Yahuda o hamwe na thigari ciothe maamonire, makĩũra,
makiuma itũũra-inĩ rĩu ũtukũ magereire njĩra ya mũgũnda wa mũthamaki, makĩgerera kĩhingo-inĩ
kĩrĩa kĩarĩ gatagatĩ ga thingo iria igĩrĩ, na magĩthiĩ merekeire njĩra-inĩ ya Araba. 5 No mbũtũ ya
Akalidei ĩkĩmateng‘eria, na ĩgĩkinyĩra Zedekia werũ-inĩ mwaraganu wa Jeriko. Ĩkĩmũnyita na
ĩkĩmũtwara kũrĩ Mũthamaki Nebukadineza wa Babuloni kũu Ribila bũrũri-inĩ wa Hamathu, kũrĩa
aamũtuĩrĩire. 6 Mũthamaki ũcio wa Babuloni agĩathana ariũ a Zedekia moragĩrũo kũu Ribila
akĩĩyonagĩra, na mũthamaki wa Babuloni agĩathana andũ othe arĩa maarĩ igweta a Yahuda
moragwo. 7 Agĩcoka agĩtumumaria maitho ma Zedekia, thutha ũcio akĩmuoha na bĩngũ cia
gĩcango nĩguo amũtware Babuloni.

8 Akalidei magĩcoka magĩcina nyũmba ya mũthamaki na nyũmba cia andũ acio angĩ, na
makĩmomora thingo cia Yahrushalayim. 9 Nebuzaradani ũrĩa warĩ mũnene wa arangĩri akĩoya
andũ arĩa angĩ maatigarĩte itũũra-inĩ rĩu, arĩa maathiĩte makeneana kũrĩ we, na mũndũ ũngĩ o
wothe watigarĩte, akĩmatwara ithamĩrio Babuloni.

10 No Nebuzaradani mũnene ũcio wa arangĩri nĩ aatigire andũ amwe arĩa maarĩ athĩni mũno, arĩa
mataarĩ kĩndũ ona kĩmwe bũrũri-inĩ wa Yahuda. Mũthenya o ro ũcio ningĩ akĩmahe mĩgũnda ya
mĩthabibũ na mĩgũnda ya kũrĩma mamĩrutagĩre wĩra.

11 Nake Mũthamaki Nebukadineza wa Babuloni agĩatha Nebuzaradani mũnene ũcio wa arangĩri
ũhoro-inĩ wĩgiĩ Jeremiya akĩmwĩra atĩrĩ: 12 ―Muoe na ũmũmenyagĩrĩre; ndũkamwĩke ũũru, na
ũmũheage kĩndũ o gĩothe angĩkũhoya.‖

13 Nĩ ũndũ ũcio, Nebuzaradani mũnene wa arangĩri, Nebushazibani ũrĩa Rabisarisi, Nerigali-
sharezeru ũrĩa Rabimagu, o hamwe na anene othe a mũthamaki wa Babuloni magĩtũmana 14
makiuga Jeremiya arutwo kũu Nja ya Arangĩri na makĩmũneana kũrĩ Gedalia mũrũ wa Ahikamu
mũrũ wa Shafani nĩguo atwarũo nyũmba-inĩ yake. Nĩ ũndũ ũcio agĩtũũra gatagatĩ-inĩ ka andũ.

15 Hĩndĩ ĩrĩa Jeremiya aahingĩrĩtwo kũu Nja ya Arangĩri, kiugo kĩa Yahweh nĩ kĩamũkinyĩire
akĩrũo atĩrĩ: 16 ―Thiĩ wĩre Ebedi-meleku ũrĩa Mũethiopia atĩrĩ, ‗Ũũ nĩguo Yahweh mũnene wa

1496



ita, o we Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga: ―Nĩ ngũhingia ciugo ciakwa ciĩgiĩ itũũra rĩrĩ ndĩrĩrehere ũũru
no ti maũndũ mega, na mũthenya ũcio nĩ ũkoona ũndũ ũcio ũgĩkĩka.‖‘

17 ―‗No wee nĩ ngaakũhonokia mũthenya ũcio,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, ‗na ndũkaaneanwo
kũrĩ andũ acio wĩtigĩrĩte.‘

18 ―‗Nĩ gũkorũo hatarĩ nganja nĩ ngaakũhonokia, na ndũkooragwo na rũhiũ rwa njora. Nĩ
ũkenyitĩra muoyo waku ta arĩ kũũtaha ũũtahĩte, tondũ nĩ ũnjĩĩhokete,‘ ũguo nĩguo Yahweh
ekuuga.‖

JEREMIYA 40

1 Gĩkĩ nĩkĩo kiugo kĩrĩa gĩakinyĩire Jeremiya kuuma kũrĩ Yahweh thutha wa Nebuzaradani
mũnene wa arangĩri kũmũrekereria oime Rama. Aamũtwarĩte kuo ohetwo na bĩngũ, na aarĩ
gatagatĩ-inĩ ka andũ othe a Yahrushalayim na a Yahuda arĩa maatwaragwo ithamĩrio Babuloni. 2
Mũnene ũcio wa arangĩri akĩoya Jeremiya akĩmwĩra atĩrĩ: ―Yahweh Kĩhoti waku nĩ ooigĩte atĩ nĩ
angĩkarehe ũũru ũyũ kũndũ gũkũ, 3 na Yahweh nĩ aũrehete o ta ũrĩa ooigĩte, tondũ nĩ mwehĩirie
Yahweh na mũtiathĩkĩire mũgambo wake. Nĩkĩo ũndũ ũyũ ũmũkorete. 4 Rĩu ũmũthĩ nĩ
ndakuohora bĩngũ iria ciuma moko-inĩ maku. Angĩkorũo nĩ ũkuona arĩ wega tũthiĩ nawe
Babuloni, no tũthiĩ, na nĩ ndĩrĩkũmenyagĩrĩra. No angĩkorũo ndũkwenda tũthiĩ nawe Babuloni, no
ũtigwo. Onee, bũrũri ũyũ wothe ũrĩ mbere yaku. No ũthiĩ kũrĩa ũkwenda gũthiĩ.‖

5 Na rĩrĩ, Jeremiya atanagarũrũka athiĩ, Nebuzaradani akĩmwĩra atĩrĩ: ―Coka kũrĩ Gedalia mũrũ
wa Ahikamu mũrũ wa Shafani, ũrĩa ũthuurĩtwo nĩ mũthamaki wa Babuloni arũgamĩrĩre matũũra
ma Yahuda, na ũikare nake gatagatĩ-inĩ ka andũ; kana ũthiĩ kũrĩa ũkwenda.‖

Mũnene ũcio wa arangĩri agĩcoka akĩmũhe irio na kĩheo na akĩmũreka athiĩ. 6 Nĩ ũndũ ũcio
Jeremiya agĩthiĩ kũrĩ Gedalia mũrũ wa Ahikamu kũu Mizipa na agĩikara nake gatagatĩ-inĩ ka
andũ arĩa maatigĩtwo bũrũri-inĩ.

7 Thutha wa ihinda anene othe a mbũtũ arĩa maarĩ kũndũ guothe bũrũri-inĩ hamwe na andũ ao
makĩigua atĩ mũthamaki wa Babuloni nĩ aathuurĩte Gedalia mũrũ wa Ahikamu arũgamĩrĩre
bũrũri, na atĩ nĩ aamũthuurĩte arũgamĩrĩre arũme, andũ-a-nja, o na ciana kuuma harĩ andũ athĩni a
bũrũri arĩa mataatwarĩtwo ithamĩrio Babuloni. 8 Nĩ ũndũ ũcio magĩthiĩ kũrĩ Gedalia kũu Mizipa.
Nao maarĩ Ishumaeli mũrũ wa Nethania, Johanani na Jonathani ariũ a Karea, Seraia mũrũ wa
Tanihumethu, ariũ a Efai ũrĩa Mũnetofathi, na Jezania mũrũ wa Mũmaakathi, hamwe na andũ ao.
9 Nake Gedalia mũrũ wa Ahikamu mũrũ wa Shafani akĩĩhĩta mwĩhĩtwa harĩ o na harĩ andũ acio
ao akĩmeera atĩrĩ: ―Mũtigetigĩre gũtungatĩra Akalidei. Tũũrai thĩinĩ wa bũrũri na mũtungatĩre
mũthamaki wa Babuloni, na maũndũ manyu nĩ megũthiĩ wega. 10 No niĩ ngũikara gũkũ Mizipa
nĩguo ndĩmũrũgamĩrĩre harĩ Akalidei arĩa marĩũkaga kũrĩ ithuĩ. No inyuĩ-rĩ, cokanĩrĩriai ndibei,

1497




matunda ma hĩndĩ ya ũrugarĩ, na maguta, mũciige ndigithũ-inĩ cianyu cia kũiga mũthithũ na
mũikare matũũra-inĩ marĩa mwĩgwatĩire.‖

11 Na Ayahudi othe arĩa maarĩ Moabi, Amoni, na Edomu, o hamwe na arĩa maarĩ mabũrũri-inĩ
macio mangĩ mothe, o nao makĩigua atĩ mũthamaki wa Babuloni nĩ eetĩkĩrĩte andũ arĩa
maatigarĩte maikare thĩinĩ wa Yahuda na atĩ nĩ aathuurĩte Gedalia mũrũ wa Ahikamu mũrũ wa
Shafani amarũgamĩrĩre. 12 Nĩ ũndũ ũcio Ayahudi othe makĩambĩrĩria gũcoka kuuma kũndũ
guothe kũrĩa maahurunjũkĩte, na magĩthiĩ bũrũri-inĩ wa Yahuda kũrĩ Gedalia kũu Mizipa. Nao
magĩcokanĩrĩria ndibei nyingĩ mũno na matunda maingĩ mũno ma hĩndĩ ya ũrugarĩ.

13 Johanani mũrũ wa Karea na anene othe a mbũtũ arĩa maarĩ kũndũ guothe bũrũri-inĩ magĩthiĩ
kũrĩ Gedalia kũu Mizipa. 14 Makĩmwĩra atĩrĩ: ―Hihi nĩ ũĩ atĩ Baalisi mũthamaki wa Aamoni nĩ
atũmĩte Ishumaeli mũrũ wa Nethania oke akũũrage?‖ No Gedalia mũrũ wa Ahikamu
ndaametĩkirie.

15 Na rĩrĩ, Johanani mũrũ wa Karea akĩĩra Gedalia na hitho kũu Mizipa atĩrĩ: ―Ndĩrenda gũthiĩ
kũũraga Ishumaeli mũrũ wa Nethania, na gũtirĩ mũndũ ũkũmenya. Nĩ kĩĩ kĩngĩtũma akũũrage, na
nĩ kĩĩ kĩngĩtũma andũ othe a Yahuda arĩa mecokanĩrĩirie harĩ wee mahurunjũke, nao andũ arĩa
matigarĩte a Yahuda mathire?‖ 16 No Gedalia mũrũ wa Ahikamu akĩĩra Johanani mũrũ wa Karea
atĩrĩ: ―Ndũgeke ũguo, nĩ gũkorũo ũndũ ũcio ũroiga wĩgiĩ Ishumaeli nĩ wa maheeni.‖

JEREMIYA 41

1 Na rĩrĩ, mweri-inĩ wa mũgwanja, Ishumaeli mũrũ wa Nethania mũrũ wa Elishama, ũrĩa warĩ
wa rũciaro rwa ũthamaki na ũmwe wa anene a mũthamaki, nĩ aathiire Mizipa kũrĩ Gedalia mũrũ
wa Ahikamu arĩ hamwe na arũme angĩ ikũmi. Rĩrĩa maarĩanagĩra irio hamwe kũu Mizipa, 2
Ishumaeli mũrũ wa Nethania na arũme acio ikũmi maarĩ hamwe nake magĩũkĩra na makĩũraga
Gedalia mũrũ wa Ahikamu mũrũ wa Shafani na rũhiũ rwa njora. Agĩkĩũraga mũndũ ũrĩa
wathuurĩtwo nĩ mũthamaki wa Babuloni arũgamagĩrĩre bũrũri. 3 Ningĩ Ishumaeli akĩũraga
Ayahudi othe arĩa maarĩ na Gedalia kũu Mizipa, o hamwe na thigari cia Akalidei iria ciarĩ kũu.

4 Mũthenya wa kerĩ thutha wa Gedalia kũũragwo, ũndũ ũcio ũtanamenyeka nĩ mũndũ o na
ũrĩkũ, 5 gũgĩũka andũ 80 kuuma Shekemu, kuuma Shilo, na kuuma Samaria. Nderu ciao ciarĩ
nyenje, nguo ciao ciarĩ ndembũre, nĩ meetemangĩte, na maarĩ na magongona ma mũtu na ũbani
guoko-inĩ kwao cia gũtwara nyũmba-inĩ ya Yahweh. 6 Nake Ishumaeli mũrũ wa Nethania
akiuma Mizipa athiĩ akamatũnge, agĩthiĩ akĩrĩraga. Rĩrĩa aacemanirie nao, akĩmeera atĩrĩ: ―Ũkai
kũrĩ Gedalia mũrũ wa Ahikamu.‖ 7 No rĩrĩa maaingĩrire itũũra-inĩ, Ishumaeli mũrũ wa Nethania
na arũme arĩa maarĩ nake makĩmoraga na makĩmaikia irima-inĩ.

1498




8 No andũ ikũmi gatagatĩ-inĩ kao makĩĩra Ishumaeli ũũ: ―Ndũgatũũrage, nĩ gũkorũo nĩ tũhithĩte
mĩthithũ ya ngano, cairi, maguta, na ũũkĩ mĩgũnda-inĩ.‖ Kwoguo ndaamoragire hamwe na ariũ a
ithe wao. 9 Ishumaeli agĩgĩikia ciimba ciothe cia andũ arĩa ooragĩte irima-inĩ inene, rĩrĩa
mũthamaki Asa aathondekete nĩ ũndũ wa Mũthamaki Baasha wa Isiraeli. Irima rĩu nĩrĩo
Ishumaeli mũrũ wa Nethania aaiyũririe andũ acio mooragĩtwo.

10 Ishumaeli agĩtaha andũ acio angĩ othe kũu Mizipa, o hamwe na aarĩ a mũthamaki na andũ
othe arĩa maatigarĩte Mizipa, arĩa Nebuzaradani mũnene wa arangĩri aaigĩte rungu rwa Gedalia
mũrũ wa Ahikamu. Ishumaeli mũrũ wa Nethania akĩmataha na akiumagara nĩguo aringe athiĩ
kũrĩ Aamoni.

11 Rĩrĩa Johanani mũrũ wa Karea na anene othe a mbũtũ arĩa maarĩ hamwe nake maaiguire
maũndũ mothe moru marĩa Ishumaeli mũrũ wa Nethania eekĩte, 12 makĩoya arũme othe na
magĩthiĩ kũrũa na Ishumaeli mũrũ wa Nethania, na makĩmũkora Gibeoni hakuhĩ na maĩ marĩa
maingĩ.

13 Andũ othe arĩa maarĩ na Ishumaeli nĩ maakenire rĩrĩa moonire Johanani mũrũ wa Karea na
anene othe a mbũtũ arĩa maarĩ hamwe nake. 14 Andũ othe arĩa Ishumaeli aatahĩte kuuma Mizipa
magĩkĩhũndũka na magĩcoka hamwe na Johanani mũrũ wa Karea. 15 No Ishumaeli mũrũ wa
Nethania na arũme ake anana makĩũra nĩ ũndũ wa Johanani na magĩthiĩ kũrĩ Aamoni.

16 Johanani mũrũ wa Karea na anene othe a mbũtũ arĩa maarĩ hamwe nake makĩoya andũ acio
othe maatigarĩte kuuma Mizipa, o acio maahonoketie kuuma harĩ Ishumaeli mũrũ wa Nethania
thutha wake kũũraga Gedalia mũrũ wa Ahikamu. Makĩoya arũme acio, thigari, andũ-a-nja, ciana,
na anene a kwa mũthamaki makĩmacokia kuuma Gibeoni. 17 Magĩgĩthiĩ na magĩikara handũ ha
kũraarĩrĩra ha Kimuhamu hakuhĩ na Bethilehemu, marĩ na muoroto wa gũthiĩ Misiri 18 tondũ wa
Akalidei. Nĩ gũkorũo nĩ maametigagĩra, tondũ Ishumaeli mũrũ wa Nethania nĩ ooragĩte Gedalia
mũrũ wa Ahikamu, ũrĩa wathuurĩtwo nĩ mũthamaki wa Babuloni arũgamagĩrĩre bũrũri.

JEREMIYA 42

1 Na rĩrĩ, anene othe a mbũtũ, na Johanani mũrũ wa Karea, Jezania mũrũ wa Hoshaia, hamwe na
andũ othe, kuuma ũrĩa mũnini nginya ũrĩa mũnene, magĩthiĩ 2 na makĩĩra mũnabii Jeremiya
atĩrĩ: ―Twagũthaitha ũigue ihoya ritũ rĩa kwenda gwĩtĩkĩrĩka, na ũtũhoere kũrĩ Yahweh Kĩhoti
waku, nĩ ũndũ wa andũ aya othe matigarĩte, nĩ gũkorũo no andũ anini tu matigarĩte gatagatĩ-inĩ
ka andũ aingĩ, o ta ũrĩa ũrona. 3 Yahweh Kĩhoti waku arotwĩra njĩra ĩrĩa twagĩrĩirũo kũgera na
ũndũ ũrĩa twagĩrĩirũo gwĩka.‖

1499




4 Jeremiya ũcio mũnabii akĩmeera atĩrĩ: ―Nĩ ndamũigua, na nĩ ngũhoya Yahweh Kĩhoti wanyu
kũringana na ithaithana rĩanyu; na kiugo gĩothe kĩrĩa Yahweh ekũmũcokeria, nĩ ngũmwĩra. Gũtirĩ
kiugo o na kĩmwe ngwaga kũmwĩra.‖

5 Nao makĩĩra Jeremiya ũũ: ―Yahweh arotuĩka mũira wa ma na wa kwĩhokeka atũũkĩrĩre
tũngĩaga gwĩka ta ũrĩa Yahweh Kĩhoti waku egũtwĩra kũgerera harĩ wee. 6 O na angĩkorũo nĩ
ũndũ mwega kana mũũru, nĩ tũgwathĩkĩra mũgambo wa Yahweh Kĩhoti witũ, o ũcio tũragũtũma
kũrĩ we, nĩgetha maũndũ maitũ mathiĩ wega nĩ ũndũ wa gwathĩkĩra mũgambo wa Yahweh Kĩhoti
witũ.‖

7 Na rĩrĩ, thutha wa thikũ ikũmi kiugo kĩa Yahweh nĩ gĩakinyĩire Jeremiya. 8 Nĩ ũndũ ũcio agĩta
Johanani mũrũ wa Karea na anene othe a mbũtũ arĩa maarĩ hamwe nake o na andũ othe, kuuma
ũrĩa mũnini nginya ũrĩa mũnene. 9 Akĩmeera atĩrĩ: ―Ũũ nĩguo Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli
ekuuga, o ũcio mwandũmire kũrĩ we ngatware ihoya rĩanyu rĩa kwenda gwĩtĩkĩrĩka: 10
‗Mũngĩikara bũrũri-inĩ ũyũ, nĩ ngũmwaka na ndikamũmomora, na nĩ ngũmũhanda na
ndikamũmunya, nĩ gũkorũo nĩ ngwĩricũkwo nĩ ũndũ wa thĩna ũrĩa ndĩmũreheire. 11 Mũtikaigue
guoya nĩ ũndũ wa mũthamaki wa Babuloni, ũcio mwĩtigĩrĩte.‘

―‗Mũtikaigue guoya nĩ ũndũ wake,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, ‗nĩ gũkorũo ndĩ hamwe na
inyuĩ, nĩguo ndĩmũhonokie na ndĩmũteithũre kuuma guoko-inĩ gwake. 12 Na nĩ ngaamũiguĩra
tha, nake nĩ akaamũiguĩra tha na amũcokie bũrũri-inĩ wanyu.

13 ―‗No mũngiuga atĩrĩ, ―Aca, tũtigũikara bũrũri-inĩ ũyũ!‖ Na mwage gwathĩkĩra mũgambo wa
Yahweh Kĩhoti wanyu 14 muuge ũũ, ―Aca, ithuĩ tũgũthiĩ bũrũri wa Misiri, kũrĩa tũtakona
mbaara kana tũigue mũgambo wa coro kana tũhũte nĩ ũndũ wa kwaga mũgate; kũu nĩkuo
tũgatũũra,‖ 15 kĩiguei kiugo kĩa Yahweh, inyuĩ matigari ma Yahuda. Ũũ nĩguo Yahweh mũnene
wa ita, o we Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga: ―Angĩkorũo nĩ mũtuĩte biũ atĩ nĩ mũgũthiĩ Misiri na
mũthiĩ mũgatũũre kuo, 16 rũhiũ rwa njora rũu mwĩtigĩrĩte nĩ rũkaamũkinyĩra kũu bũrũri-inĩ wa
Misiri, na ng‘aragu ĩyo mwĩtigĩrĩte nĩ ĩkaamũrũmĩrĩra kũu Misiri, na kũu nĩkuo mũgaakuĩra. 17
Na andũ othe arĩa matuĩte itua rĩa gũthiĩ Misiri magatũũre kuo makooragwo na rũhiũ rwa njora,
ng‘aragu, na mũrimũ mũũru. Gũtirĩ o na ũmwe wao ũkaahonoka kana orĩre ũũru ũrĩa
ngaamarehera.‖‘

18 ―Nĩ gũkorũo ũũ nĩguo Yahweh mũnene wa ita, o we Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga: ‗O ta ũrĩa
marakara makwa na mang‘ũrĩ makwa maaitĩrĩirio aikari a Yahrushalayim, ũguo noguo
mũgaitĩrĩrio mang‘ũrĩ makwa mũngĩgathiĩ Misiri, na mũgaatuĩka kĩrumi, kĩndũ gĩa kũguoyohia,
kĩndũ gĩa kwagĩrũo kĩene, na kĩndũ gĩa kũnyũrũrio, na kũndũ gũkũ mũtigaakuona rĩngĩ.‘

19 ―Yahweh nĩ arĩtie ũhoro wa kũmũũkĩrĩra, inyuĩ matigari ma Yahuda. Mũtigathiĩ Misiri.
Menyai na ma atĩ nĩ ndamũhe mũkaana ũmũthĩ 20 atĩ mahĩtia manyu nĩ magaatũma mũũrũo nĩ
mĩoyo yanyu. Nĩ gũkorũo nĩ mwandũmire kũrĩ Yahweh Kĩhoti wanyu mũkiuga atĩrĩ, ‗Tũhoere
kũrĩ Yahweh Kĩhoti witũ, na ũtwĩre maũndũ mothe marĩa Yahweh Kĩhoti witũ ekuuga, na ithuĩ
nĩ tũkũmeka.‘ 21 Na nĩ ndamwĩra ũmũthĩ, no inyuĩ nĩ mũregete gwathĩkĩra mũgambo wa

1500


Yahweh Kĩhoti wanyu, o na gwĩka ũndũ o na ũmwe ũrĩa aandũmire ndĩmwĩre. 22 Nĩ ũndũ ũcio,
menyai na ma atĩ mũkooragwo na rũhiũ rwa njora, ng‘aragu, na mũrimũ mũũru mũrĩ kũndũ kũu
mũrerirĩria gũthiĩ gũtũũra.‖

JEREMIYA 43

1 Hĩndĩ ĩrĩa Jeremiya aarĩkirie kwĩra andũ othe ciugo icio ciothe cioimĩte kũrĩ Yahweh Kĩhoti
wao, kiugo o gĩothe kĩrĩa Yahweh Kĩhoti wao aamũtũmĩte ameere, 2 Azaria mũrũ wa Hoshaia,
Johanani mũrũ wa Karea, o hamwe na andũ othe arĩa maarĩ na mwĩĩkĩrĩro makĩĩra Jeremiya atĩrĩ:
―Ũndũ ũcio ũroiga nĩ wa maheeni! Yahweh Kĩhoti witũ ndagũtũmĩte ũtwĩre ũũ, ‗Mũtikae gũthiĩ
Misiri gũtũũra kuo.‘ 3 No Baruku mũrũ wa Neria nĩwe ũragũcogera ũtũneane kũrĩ Akalidei,
nĩguo tũũragwo nĩo kana matũtware ithamĩrio Babuloni.‖

4 Nĩ ũndũ ũcio Johanani mũrũ wa Karea na anene othe a mbũtũ o hamwe na andũ othe makĩrega
gwathĩkĩra mũgambo wa Yahweh wa gũikara bũrũri-inĩ wa Yahuda. 5 Handũ ha ũguo, Johanani
mũrũ wa Karea na anene othe a mbũtũ makĩoya andũ arĩa maatigarĩte a Yahuda, o acio
maacokete nĩguo maikare bũrũri-inĩ wa Yahuda kuuma mabũrũri-inĩ mothe kũrĩa
maahurunjĩtwo. 6 Makĩoya arũme, atumia, ciana, aarĩ a mũthamaki, na mũndũ o wothe ũrĩa
Nebuzaradani mũnene wa arangĩri aatigĩire Gedalia mũrũ wa Ahikamu mũrũ wa Shafani, o
hamwe na Jeremiya ũcio mũnabii na Baruku mũrũ wa Neria. 7 Na magĩthiĩ bũrũri-inĩ wa Misiri,
tondũ matiathĩkĩire mũgambo wa Yahweh, magĩthiĩ o nginya Tahapanihesi.

8 Nakĩo kiugo kĩa Yahweh gĩgĩkinyĩra Jeremiya kũu Tahapanihesi akĩrũo atĩrĩ: 9 ―Oya mahiga
manene guoko-inĩ gwaku, na ũmahithe na rĩũmba hau harĩtwo maturubarĩ itonyero-inĩ rĩa
nyũmba ya Firauni kũu Tahapanihesi arũme Ayahudi makwĩroreire. 10 Ũcoke ũmeere atĩrĩ, ‗Ũũ
nĩguo Yahweh mũnene wa ita, o we Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga: ―Nĩ ngũtũmanĩra Nebukadineza
mũthamaki wa Babuloni, o ũcio ndungata yakwa, na nĩ ngaaiga gĩtĩ gĩake kĩa ũnene igũrũ rĩa
mahiga macio ndahitha, nake nĩ agaatambũrũkia hema yake ya ũthamaki igũrũ rĩamo. 11 Na nĩ
agooka na ahũũre bũrũri wa Misiri. Mũndũ o wothe wathĩrĩirũo mũrimũ wa kũrehe gĩkuũ,
oragwo nĩ mũrimũ wa kũrehe gĩkuũ, na mũndũ o wothe wathĩrĩirũo gũtahwo, atahwo, na mũndũ
o wothe wathĩrĩirũo rũhiũ rwa njora, oragwo na rũhiũ rwa njora. 12 Na nĩ ngaacina nyũmba cia
ihoti cia Misiri na mwaki, na nĩ agaacicina na atahe ihoti icio. Akeehumba bũrũri wa Misiri o ta
ũrĩa mũrĩithi ehumbaga nguo yake, na akooima kuo arĩ na thayũ. 13 Na nĩ akoinanga itugĩ cia
Bethi-shemeshi ituĩke tũcunjĩ bũrũri-inĩ wa Misiri, na acine nyũmba cia ihoti cia Misiri na
mwaki.‖‘‖

1501






JEREMIYA 44

1 Gĩkĩ nĩkĩo kiugo kĩrĩa gĩakinyĩire Jeremiya kĩgiĩ Ayahudi othe arĩa maaikaraga bũrũri-inĩ wa
Misiri, arĩa maaikaraga Migidoli, Tahapanihesi, Nofu, na bũrũri wa Patherosi, akĩrũo atĩrĩ: 2
―Yahweh mũnene wa ita, o we Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga atĩrĩ, ‗Nĩ mweyoneire thĩna wothe ũrĩa
ndarehithĩirie Yahrushalayim na ngĩrehithĩria matũũra mothe ma Yahuda, na ũmũthĩ ũyũ nĩ
manangĩku na gũtirĩ mũndũ ũikaraga kuo. 3 Na nĩ tondũ wa maũndũ moru marĩa meekire nĩguo
mandakarie na njĩra ya gũthiĩ kũrutĩra ihoti ingĩ iria matoĩ magongona na gũcitungatĩra, iria inyuĩ
mũtoĩ o na kana maithe manyu ma tene. 4 Ndaikaraga ngĩtũmaga ndungata ciakwa ciothe anabii
kũrĩ inyuĩ, ngamatũma rĩngĩ na rĩngĩ, ngoiga ũũ: ―Ndamũthaitha mũtigeke ũndũ ũyũ ũrĩ magigi,
o ũyũ thũire.‖ 5 Ĩndĩ matiathikĩrĩirie kana magĩtega gũtũ nĩguo matigane na waganu wao matige
kũrutagĩra ihoti ingĩ magongona. 6 Nĩ ũndũ ũcio, mang‘ũrĩ na marakara makwa magĩitũrũrũo na
magĩakana matũũra-inĩ ma Yahuda na barabara-inĩ cia Yahrushalayim, nakuo gũgĩtuĩka kũndũ
kwanangĩku na gũtiganĩrie, o ta ũrĩa gũtariĩ ũmũthĩ.‘

7 ―Na rĩu ũũ nĩguo Yahweh Kĩhoti mũnene wa ita, o we Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga, ‗Nĩ kĩĩ
kĩratũma mwĩreherere ũũru mũnene ũguo, mũtũme mũndũrũme wothe o na mũndũ-wa-nja,
mwana na gakenge mathire thĩinĩ wa Yahuda, mwage mũndũ ũgũtigara? 8 Nĩ kĩĩ kĩratũma
mũndakarie na wĩra wa moko manyu na njĩra ya kũrutĩra ihoti ingĩ magongona bũrũri-inĩ wa
Misiri kũrĩa mũthiĩte gũtũũra? Nĩ mũgaathira na mũtuĩke kĩndũ gĩa kũgwetagwo kĩrumi-inĩ na
gĩa kũnyararũo gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ ciothe cia thĩ. 9 Kaĩ mũriganĩirũo nĩ ciĩko njũru cia maithe
manyu ma tene na ciĩko njũru cia athamaki a Yahuda na ciĩko njũru cia aka ao, o hamwe na ciĩko
cianyu njũru na ciĩko njũru cia aka anyu, iria ciekĩirũo bũrũri-inĩ wa Yahuda na barabara-inĩ cia
Yahrushalayim? 10 Nginyagia ũmũthĩ ũyũ matirĩ menyihia, matirĩ maigua guoya, o na matirĩ
marũmĩrĩra watho wakwa na matuĩro makwa marĩa ndamũheire na ngĩhe maithe manyu ma
tene.‘

11 ―Nĩ ũndũ ũcio, ũũ nĩguo Yahweh mũnene wa ita, o we Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga, ‗Nĩ nduĩte
itua rĩa kũmũrehera thĩna, nyanange Yahuda yothe. 12 Na nĩ ngoya andũ a Yahuda arĩa
matigarĩte o acio meehotorete gũthiĩ bũrũri wa Misiri magatũũre kuo, na othe magaathirĩra
bũrũri-inĩ wa Misiri. Makooragwo na rũhiũ rwa njora na makue nĩ ng‘aragu; kuuma ũrĩa mũnini
nginya ũrĩa mũnene, makooragwo na rũhiũ rwa njora na makue nĩ ng‘aragu. Nao magaatuĩka
kĩrumi, kĩndũ gĩa kũguoyohia, kĩndũ gĩa kwagĩrũo kĩene, na kĩndũ gĩa kũnyũrũrio. 13 Nĩ
ngaaherithia andũ arĩa maikaraga bũrũri-inĩ wa Misiri o ta ũrĩa ndaherithirie Yahrushalayim,
ndĩmaherithie na rũhiũ rwa njora, ng‘aragu, na mũrimũ mũũru. 14 Na andũ a Yahuda arĩa
matigarĩte o acio mathiĩte gũtũũra bũrũri-inĩ wa Misiri matigethara kana mahonoke macoke
bũrũri wa Yahuda. Nĩ makeerirĩria gũcoka magatũũre kuo, no matigaacoka, tiga o andũ anini tu
arĩa magethara.‘‖

1502



15 Na rĩrĩ, athuri othe arĩa maamenyaga atĩ aka ao nĩ maakoretwo makĩrutĩra ihoti ingĩ
magongona na andũ-a-nja othe arĩa maarũgamĩte hau, o acio maarĩ gĩkundi kĩnene, na andũ othe
arĩa maaikaraga bũrũri-inĩ wa Misiri, kũu Patherosi, magĩcokeria Jeremiya makĩmwĩra atĩrĩ: 16
―Tũtigũthikĩrĩria kiugo kĩu watwĩra na rĩĩtwa rĩa Yahweh. 17 Handũ ha ũguo-rĩ, hatarĩ nganja nĩ
tũkũhingia kiugo o gĩothe kĩrĩa tũnua twitũ twarĩtie, gĩa kũrutagĩra Mũndũ-wa-nja Mũthamaki
wa Igũrũ magongona na kũmũitĩra magongona ma ndibei, o ta ũrĩa ithuĩ, maithe maitũ ma tene,
athamaki aitũ, na anene aitũ meekaga matũũra-inĩ ma Yahuda na barabara-inĩ cia Yahrushalayim
rĩrĩa twakoragwo na mũgate wa kũigana na tũkagaacĩra, rĩrĩa tũtonaga ũũru o na ũrĩkũ. 18
Kuuma rĩrĩa twatigire kũrutĩra Mũndũ-wa-nja Mũthamaki wa Igũrũ magongona na kũmũitĩra
magongona ma ndibei, gũtirĩ kĩndũ o na kĩmwe tuonaga na tũũragagwo na rũhiũ rwa njora na
tũgakua nĩ ng‘aragu.‖

19 Nao andũ-a-nja makĩongerera makiuga ũũ: ―Na rĩrĩa twarutagĩra Mũndũ-wa-nja Mũthamaki
wa Igũrũ magongona na tũkamũitĩra magongona ma ndibei-rĩ, hihi twathondekaga keki cia
magongona irĩ na mũhianĩre wake na tũgaita magongona ma ndibei tũtahetwo rũtha nĩ athuri
aitũ?‖

20 Nake Jeremiya akĩarĩria andũ acio othe, athuri na aka ao na andũ othe arĩa maaragia nake
akĩmeera atĩrĩ: 21 ―Magongona marĩa inyuĩ, maithe manyu ma tene, athamaki anyu, anene anyu,
na andũ a bũrũri maarutaga matũũra-inĩ ma Yahuda na barabara-inĩ cia Yahrushalayim—
Yahweh nĩ aamaririkanire na makĩingĩra ngoro-inĩ yake! 22 No Yahweh ndangĩahotire
gũkirĩrĩria rĩngĩ maũndũ moru marĩa mwamenyerete gwĩka na maũndũ marĩa mwekĩte marĩ
magigi, na bũrũri wanyu ũgĩgĩtuĩka kũndũ kwanangĩku, kĩndũ gĩa kũguoyohia na gĩa
kũgwetagwo kĩrumi-inĩ, gũtarĩ na mũndũ wa gũikara kuo, o ta ũrĩa gũtariĩ ũmũthĩ. 23 Tondũ nĩ
mũrutĩte magongona macio na mũkehĩria Yahweh na njĩra ya kwaga gwathĩkĩra mũgambo wa
Yahweh na kũrũmĩrĩra watho wake, matuĩro make, na iririkania ciake nĩkĩo mũkoretwo nĩ ũũru
ũcio, o ta ũrĩa gũtariĩ ũmũthĩ.‖

24 Jeremiya agĩthiĩ na mbere kwĩra andũ acio othe na aka acio othe ũũ: ―Thikĩrĩriai kiugo kĩa
Yahweh, inyuĩ andũ othe a Yahuda arĩa mũrĩ bũrũri-inĩ wa Misiri. 25 Ũũ nĩguo Yahweh mũnene
wa ita, o we Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga, ‗Ũndũ ũrĩa inyuĩ na aka anyu muugĩte na tũnua twanyu,
nĩ mũũhingĩtie na moko manyu, tondũ mwoigire atĩrĩ: ―Hatarĩ nganja nĩ tũkũhingia mĩĩhĩtwa itũ
ya kũrutĩra Mũndũ-wa-nja Mũthamaki wa Igũrũ magongona na kũmũitĩra magongona ma
ndibei.‖ Inyuĩ aka aya hatarĩ nganja nĩ mũkũhingia mĩĩhĩtwa yanyu na mwĩke kũringana na
mĩĩhĩtwa yanyu.‘

26 ―Gĩthikĩrĩriei kiugo kĩa Yahweh, inyuĩ andũ othe a Yahuda arĩa mũrĩ bũrũri-inĩ wa Misiri:
‗―Nĩ ndehĩta na rĩĩtwa rĩakwa mwene, o rĩu inene,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, ―atĩ rĩĩtwa
rĩakwa rĩtigacoka kũgwetwo mwĩhĩtwa-inĩ nĩ mũndũ o na ũrĩkũ wa Yahuda bũrũri-inĩ wothe wa
Misiri akoiga atĩrĩ, ‗O ta ũrĩa Mwathi Yahweh atũũraga muoyo!‘ 27 Rĩu ndĩramarora nĩguo
ndĩmarehere thĩna no ti ũndũ mwega; andũ othe a Yahuda arĩa marĩ bũrũri-inĩ wa Misiri
makaaniinwo na rũhiũ rwa njora, maniinwo nĩ ng‘aragu, nginya mathire biũ. 28 No andũ anini

1503


tu magethara rũhiũ rwa njora na macoke bũrũri wa Yahuda kuuma bũrũri-inĩ wa Misiri. Hĩndĩ
ĩyo andũ othe a Yahuda arĩa matigarĩte, o acio mookire bũrũri-inĩ wa Misiri gũtũũra kuo nĩ
makaamenya nĩ kiugo kĩa ũ kĩhingĩte, nĩ gĩakwa kana nĩ kĩao!‖‘‖

29 Yahweh ekuuga atĩrĩ, ―‗Na gĩkĩ nĩkĩo kĩmenyithia harĩ inyuĩ, gĩa kuonania atĩ nĩ
ngaamũherithia mũrĩ kũndũ gũkũ, nĩgetha mũkaamenya atĩ ciugo ciakwa iria nderanĩire atĩ nĩ
ngaamũrehera thĩna no mũhaka ihinge. 30 Ũũ nĩguo Yahweh ekuuga: ―Nĩ ngaaneana Firauni
Hofira, mũthamaki wa Misiri guoko-inĩ gwa thũ ciake na kwa andũ arĩa macaragia ũrĩa
mekũmũruta muoyo, o ta ũrĩa ndaneanire Mũthamaki Zedekia wa Yahuda guoko-inĩ kwa
Mũthamaki Nebukadineza wa Babuloni, o ũcio warĩ thũ yake na wacaragia ũrĩa ekũmũruta
muoyo.‖‘‖

JEREMIYA 45

1 Gĩkĩ nĩkĩo kiugo kĩrĩa Jeremiya ũrĩa mũnabii eerire Baruku mũrũ wa Neria hĩndĩ ĩrĩa aandĩkire
ibuku-inĩ ciugo iria eeragwo ũrĩa ekwandĩka nĩ Jeremiya mwaka-inĩ wa kana wa Jehoiakimu
mũrũ wa Josia, mũthamaki wa Yahuda:

2 ―Ũũ nĩguo Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga igũrũ rĩaku wee Baruku, 3 ‗Uugĩte atĩrĩ: ―Kaĩ
ndĩ na haaro-ĩ, nĩ gũkorũo Yahweh nĩ ongereire kĩeha harĩ ruo rwakwa! Nĩ nogetio nĩ gũcaya
gwakwa, na ndionete handũ ha kũhurũka.‖‘

4 ―Mwĩre atĩrĩ, ‗Ũũ nĩguo Yahweh oigĩte: ―Taine! Kĩrĩa njakĩte nĩ ngũkĩmomora, na kĩrĩa
handĩte nĩ ngũkĩmunya bũrũri-inĩ wothe. 5 No wee nĩ ũrecarĩria maũndũ manene. Tiga gũcaria
maũndũ ta macio.‖‘

―‗Nĩ gũkorũo ndĩ hakuhĩ kũrehera andũ othe thĩna,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, ‗na kũrĩa
guothe ũgaathiĩ, nĩ ngaakũhe muoyo waku ta arĩ kũũtaha ũũtahĩte.‘‖

JEREMIYA 46

1 Gĩkĩ nĩkĩo kiugo kĩa Yahweh kũrĩ mũnabii Jeremiya gĩkoniĩ ndũrĩrĩ: 2 Ha ũhoro wa Misiri,
igũrũ rĩgiĩ mbũtũ ya Firauni Neko mũthamaki wa Misiri, ũrĩa warĩ hakuhĩ na Rũũĩ rwa Farati na
agĩtoorio nĩ Mũthamaki Nebukadineza wa Babuloni kũu Karikemishi mwaka-inĩ wa kana wa
Jehoiakimu mũrũ wa Josia, mũthamaki wa Yahuda:

3 ―Haarĩriai ngo cianyu iria nini o na iria nene,

1504






Mũthiĩ mbaara-inĩ.

4 Tandĩkai mbarathi na mũcihaice, inyuĩ atwarithia a mbarathi.

Rũgamai handũ hanyu na mwĩkĩre ngũbia cianyu.

Kumuthai matimũ na mwĩhumbe tũgooti twanyu twa cuma.

5 ‗Nĩ kĩĩ kĩratũma nyone marĩ na guoya?

Nĩ gũcoka maracoka na thutha, njamba ciao cia ita nĩ ihehenjetwo.

Nĩ morĩte nĩ ũndũ wa kũmaka, njamba ciao cia ita itirehũgũra.

Kũrĩ na guoya kũndũ guothe,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

6 ‗Arĩa marĩ ihenya matingĩhota kũũra, na njamba cia ita itingĩhota gwĩthara.

Kũu mwena wa rũgongo, hũgũrũrũ-inĩ cia Rũũĩ rwa Farati,

Nĩ mahĩngĩtwo na makagũa.‘

7 Nũũ ũyũ ũroka ambatĩrĩte ta Rũũĩ rwa Misri,

Ta njũũĩ cia maĩ marahũyũka?

8 Misiri yũkaga yambatĩrĩte ta Rũũĩ rwa Misri,

Ta njũũĩ cia maĩ marahũyũka,

Ĩkoiga atĩrĩ, ‗Nĩ ngwambata thiĩ ngahumbĩre thĩ.

Nĩ ngwananga itũũra na arĩa maikaraga thĩinĩ warĩo.‘

9 Ambatai, inyuĩ mbarathi ici!

Teng‘erai mũno, inyuĩ ngaari cia mbarathi!

Njamba cia ita nĩ ciumagare,

Kushi na Puti, o acio moĩ kũhũthĩra ngo,

Na Aludimu, o acio moĩ kũhũthĩra na gũkũnja ũta.

10 ―Mũthenya ũcio nĩ wa Mwathi, Yahweh mũnene wa ita, mũthenya wa kwĩrĩhĩria nĩguo
erĩhĩrie harĩ thũ ciake. Naruo rũhiũ rwa njora nĩ rũgaatambura na rũhũne o na rũnyue thakame
yacio rũnyotoke, nĩ gũkorũo Mwathi, Yahweh mũnene wa ita, nĩ arutĩte igongona bũrũri-inĩ wa
mwena wa rũgongo hakuhĩ na Rũũĩ rwa Farati.

1505


11 Ambata ũthiĩ Gileadi ũkagĩre balisamu,

Wee mũirĩtu gathirange wa Misiri.

Ũingĩhĩtie ndawa ciaku o tũhũ,

Nĩ gũkorũo ndũngĩona kĩhonia.

12 Ndũrĩrĩ nĩ ciiguĩte ũrĩa ũconorithĩtio,

Na kĩrĩro gĩaku kĩiyũrĩte bũrũri-inĩ.

Nĩ gũkorũo njamba ĩmwe ya ita ĩhĩngagwo nĩ ĩrĩa ĩngĩ,

Na cierĩ ikagũa thĩ hamwe.‖

13 Gĩkĩ nĩkĩo kiugo kĩrĩa Yahweh eerire Jeremiya ũcio mũnabii gĩkoniĩ gũka kwa Mũthamaki
Nebukadineza wa Babuloni nĩguo ahũũre bũrũri wa Misiri:

14 ―Anĩrĩrai kũu Misiri, menyithaniai kũu Migidoli.

Menyithaniai kũu Nofu na Tahapanihesi.

Muuge atĩrĩ, ‗Rũgamai handũ hanyu na mwĩhaarĩrie,

Tondũ rũhiũ rwa njora nĩ rũkũniinana kũrĩa guothe kũmũrigicĩirie.

15 Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte andũ anyu arĩa marĩ hinya mahaatwo mehere?

Matiarũgamire mehandĩte,

Tondũ Yahweh nĩ amatindĩkĩte makagũa thĩ.

16 Marahĩngwo na makagũa marĩ aingĩ mũno.

O ũmwe arera ũrĩa ũngĩ atĩrĩ:

―Ũkĩra! Nĩ tũcokei kũrĩ andũ aitũ bũrũri-inĩ witũ

Nĩ ũndũ wa rũhiũ rwa njora rũrĩa rũtarĩ tha.‖‘

17 Marĩ kũu moigĩte atĩrĩ,

‗Firauni mũthamaki wa Misiri nĩ inegene rĩa tũhũ tu

Na nĩ arekete mweke ũũrĩre.‘

18 Mũthamaki ũrĩa wĩtagwo Yahweh mũnene wa ita ekuuga atĩrĩ, ‗O ta ũrĩa niĩ ndũũraga
muoyo,

1506


We nĩ agooka ta Taboru gatagatĩ-inĩ ka irĩma

Ningĩ o ta Karimeli hakuhĩ na iria.

19 Haarĩria mũrigo waku wa gũthiĩ ithamĩrio,

Wee mũirĩtu ũyũ ũikaraga Misiri.

Tondũ Nofu gũgaatuĩka kũndũ gwa kũguoyohia;

Gũgaacinwo na mwaki gũtigwo gũtarĩ mũndũ wa gũikara kuo.

20 Misiri ĩtariĩ ta mori njega,

Ĩndĩ nĩ ĩgookĩrĩrũo nĩ mwanangĩko kuuma mwena wa rũgongo.

21 O na thigari ciakuo cia mũcara iria irĩ thĩinĩ wakuo itariĩ ta njaũ norie,

Ĩndĩ o nacio nĩ igarũrũkĩte ikora irĩ hamwe.

Itingĩahotire kũrũgama ciĩhandĩte,

Tondũ mũthenya wacio wa ũũru nĩ ũcikorete,

Ihinda rĩacio rĩa ituĩro.‘

22 ‗Mũgambo wa Misiri ũtariĩ ta wa nyoka ĩgĩthiĩ,

Nĩ gũkorũo makaamĩũkĩrĩra na hinya marĩ na mathanwa,

O ta andũ maratema

mĩtĩ.

23 Magaatema mĩtĩ ya mũtitũ wakuo, o ũcio woonekaga ta ũtangĩingĩrĩka,‘ ũguo nĩguo Yahweh
ekuuga.

‗Nĩ gũkorũo nĩ aingĩ gũkĩra ngigĩ na matingĩtarĩka.

24 Mwarĩ wa Misiri nĩ agaaconorithio.

Akaaneanwo kũrĩ andũ a mwena wa rũgongo.‘

25 ―Yahweh mũnene wa ita, o we Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga atĩrĩ: ‗Rĩu nĩ ngwerekeria meciria
harĩ Amoni itũũra-inĩ rĩa No, harĩ Firauni, Misiri, ihoti ciakuo, o na athamaki a kuo,
ndĩmerekerie harĩ Firauni na arĩa othe mamwĩhokete.‘

1507


26 ―‗Na nĩ ngaamaneana kũrĩ arĩa maracaria ũrĩa mekũmaruta muoyo, ndĩmaneane kũrĩ
Mũthamaki Nebukadineza wa Babuloni hamwe na ndungata ciake. No thutha-inĩ nĩ gũgaatũũrũo
o ta mahinda-inĩ ma tene,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

27 ‗No wee Jakubu ndungata yakwa-rĩ, ndũgetigĩre,

Na ndũkamake, wee Isiraeli.

Nĩ gũkorũo nĩ ngaakũhonokia ngũrute kũndũ kũraya

Na ndute andũ a mbeũ yaku bũrũri ũrĩa maatahirũo magĩtwarũo.

Jakubu nĩ agaacoka na akorũo na thayũ na ategũthĩnio,

Gũtarĩ na mũndũ wa gũtũma maigue guoya.

28 Nĩ ũndũ ũcio ndũgetigĩre, wee Jakubu ndungata yakwa, nĩ gũkorũo ndĩ hamwe nawe,‘ ũguo
nĩguo Yahweh ekuuga.

‗Nĩ ngaaniina ndũrĩrĩ ciothe kũrĩa ndakũhurunjire,

No rĩrĩ, wee ndigaakũniina.

Nĩ ngaakũrũnga na gĩkĩro kĩrĩa kĩagĩrĩire,

No ndikaaga gũkũherithia.‘‖

JEREMIYA 47

1 Gĩkĩ nĩkĩo kiugo kĩa Yahweh kũrĩ mũnabii Jeremiya gĩkoniĩ Afilisti, Firauni atanahũũra Gaza.
2 Yahweh oigĩte ũũ:

―Tarora woone! Maĩ nĩ maroka moimĩte mwena wa rũgongo.

Magaatuĩka karũũĩ kaiyũru mũno.

Na nĩ makaahumbĩra bũrũri na indo ciothe iria irĩ thĩinĩ waguo,

Itũũra o na andũ arĩa maikaraga thĩinĩ warĩo.

Andũ nĩ magaakaya,

Na andũ othe arĩa maikaraga bũrũri-inĩ nĩ makaarĩra.

3 Rĩrĩa gũkaiguĩka mũkubio wa mahũngũ ma mbarathi ciake cia njamba,

1508




Kũiguĩke mũrurumo wa ngaari ciake cia mbaara

Na inegene rĩa magũrũ ma ngaari ciake,

Maithe o na matikehũgũra marore ariũ ao,

Tondũ moko mao nĩ makoorũo nĩ hinya,

4 Nĩ gũkorũo mũthenya ũrĩa ũroka nĩ ũkaaniina Afilisti othe;

Nĩ ũkeeheria kuuma Turo na Sidoni matigari mothe ma arĩa mamateithagia.

Tondũ Yahweh nĩ akaaniina Afilisti,

Arĩa matigarĩte kuuma gĩcigĩrĩra-inĩ gĩa Kafitori.

5 Andũ a Gaza nĩ makaagĩa kĩhara.

Ashikeloni nĩ nyũnũhe ĩgakirio.

Wee ũtigarĩte mũkuru-inĩ wao mwaraganu,

Hihi ũgũtũũra wĩtemengaga nginya rĩ?

6 Atĩrĩrĩ wee rũhiũ rwa njora rwa Yahweh!

Hihi ũgũikara ũtakirĩte nginya rĩ?

Coka njora-inĩ yaku.

Hurũka na ũkire ki.

7 Rũngĩgĩkira atĩa

na Yahweh nĩwe ũrwathĩte?

Ashikeloni na gĩcũa-inĩ,

Kũu nĩkuo arwathĩte rũũkĩrĩre.‖

JEREMIYA 48

1 Ha ũhoro wĩgiĩ Moabi, ũũ nĩguo Yahweh mũnene wa ita, o we Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga:

―Kaĩ Nebo ĩrĩ na haaro-ĩ, nĩ gũkorũo nĩ yanangĩtwo!

1509




Kiriathaimu nĩ ĩconorithĩtio na ĩgatahwo.

Rĩũrĩro rĩrĩa irũmu nĩ rĩconorithĩtio na rĩgathũkangio.

2 Matigaathagĩrĩria Moabi rĩngĩ.

Kũu Heshiboni nĩ mabangĩte njama ya kũmũgũithia makoiga:

‗Ũkai, rekei tũmũniine atige gũtuĩka rũrĩrĩ.‘

O nawe Madimeni, ikara ũkirĩte,

Nĩ gũkorũo rũhiũ rwa njora nĩ rũkũrũmĩrĩire.

3 Kũrĩ na mũgambo wa kĩrĩro kuuma Horonaimu,

Mũgambo wa mwanangĩko na igwa inene.

4 Moabi nĩ anangĩtwo.

Ciana ciake nĩ irarĩra.

5 Kũu mwambato-inĩ wa Luhithu andũ marĩraga mategũtigithĩria o makĩambataga.

Na magĩikũrũka kuuma Horonaimu makaigua kĩrĩro kĩa mĩtangĩko nĩ ũndũ wa mwanangĩko ũcio.

6 Ũrai, mwĩtharei mũhonokie mĩoyo yanyu!

No mũhaka mũhaane ta mũtĩ wa mũthengera ũrĩ werũ-inĩ.

7 Tondũ wee wĩhokete mawĩra maku na mĩthithũ yaku,

O nawe nĩ ũgaatahwo.

Nayo Kemoshu nĩ ĩgaathiĩ ithamĩrio,

O hamwe na athĩnjĩri-ihoti ayo na anene ayo.

8 Mũniinani nĩ agooka matũũra-inĩ mothe,

Na gũtirĩ itũũra rĩkaahonoka.

Mũkuru nĩ ũgaathira,

Na bũrũri ũrĩa mwaraganu nĩ ũkaaniinwo, o ta ũrĩa Yahweh oigĩte.

9 Ĩkĩrĩrai Moabi rũũri,

Nĩ gũkorũo rĩrĩa akaanangĩka nĩ akoora,

1510


Namo matũũra make magaatuĩka kĩndũ gĩa kũguoyohia,

Na gũtirĩ mũndũ ũgaaikara kuo.

10 Kũnyitwo nĩ kĩrumi nĩ mũndũ ũrĩa ũrutaga wĩra wa Yahweh o ũguo atekũmaka!

Kũnyitwo nĩ kĩrumi nĩ mũndũ ũrĩa ũgiragĩrĩria rũhiũ rwake rwa njora gũitithia thakame!

11 Amoabi matũire mategũthĩnio kuuma marĩ o anyinyi,

O ta ndibei ĩrĩa ĩĩkeerete ĩkarika kĩnyita.

Matirĩ monorio kuuma nyũngũ-inĩ ĩmwe nginya ĩrĩa ĩngĩ,

Na matirĩ maathiĩ ithamĩrio.

Nĩkĩo mũcamo wao ũtũire ũrĩ o ũrĩa,

Naguo mũtararĩko wao ndũrĩ wacenjia.

12 ―‗Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, matukũ nĩ maroka,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, ‗rĩrĩa ngaatũma andũ
mathiĩ mamang‘aũranie. Makaamang‘aũrania na monorie nyũngũ ciao macitige irĩ theri, na
morage ndigithũ ciao iria nene ituĩke tũcunjĩ. 13 Nao Amoabi nĩ magaaconoka nĩ ũndũ wa
Kemoshu, o ta ũrĩa nyũmba ya Isiraeli ĩconokaga nĩ ũndũ wa Betheli, o ĩyo yarĩ mwĩhoko wao.

14 Mwakĩhota atĩa kuuga ũũ: ―Ithuĩ tũrĩ njamba cia ita irĩ hinya, nĩ twĩhaarĩirie nĩ ũndũ wa
mbaara‖?‘

15 ‗Moabi nĩ yanangĩtwo,

Matũũra makuo nĩ matharĩkĩirũo,

Nao anake a kuo arĩa ega biũ nĩ moragĩtwo,‘

Ũguo nĩguo Mũthamaki ekuuga, o ũcio wĩtagwo Yahweh mũnene wa ita.

16 Amoabi nĩ megũkorũo nĩ thĩna ica ikuhĩ,

Na mwanangĩko wao ũroka na ihenya.

17 Arĩa othe mamathiũrũrũkĩirie nĩ makaamaiguĩra tha,

Arĩa othe moĩ rĩĩtwa rĩao.

Meerei atĩrĩ: ‗Kaĩ rũthanju rũrĩa rũnene nĩ ruunangĩtwo-ĩ, o rũthanju rũu rwa ũthaka!‘

18 Ikũrũka wehere riri-inĩ waku,

Na ũikare thĩ ũnyotiĩ, wee mwarĩ ũyũ ũikaraga Diboni,

1511


Nĩ gũkorũo mũniinani wa Moabi nĩ okĩte gũgũũkĩrĩra,

Na nĩ ekwananga kũndũ gwaku kũrĩa kũrĩ na ũgitĩri.

19 Rũgama mũkĩra-inĩ wa njĩra wĩrorere, wee mũikari wa Aroeru.

Ũria mũndũrũme ũrĩa ũrora na mũndũ-wa-nja ũrĩa ũrethara atĩrĩ, ‗Kaĩ gwathiĩ atĩa?‘

20 Moabi nĩ ĩconorithĩtio na ĩkanyitwo nĩ guoya.

Cakayai na mũrĩre.

Anĩrĩrai kũu Arinoni atĩ Moabi nĩ yanangĩtwo!

21 ―Ituĩro nĩ rĩkinyĩrĩire bũrũri ũrĩa mwaraganu, rĩgakinyĩrĩra Holoni, Jahazu na Mefaathu; 22
rĩgakinyĩrĩra Diboni, Nebo, na Bethi-dibilathaimu; 23 rĩgakinyĩrĩra Kiriathaimu, Bethi-gamuli,
na Bethi-meoni; 24 rĩgakinyĩrĩra Keriothu na Bozira; na rĩgakinyĩrĩra matũũra mothe ma bũrũri
wa Moabi, marĩa marĩ kũraya o na marĩa marĩ gũkuhĩ.

25 ‗Hinya wa Moabi nĩ ũtinĩtio;

Guoko gwake nĩ kuunĩtwo,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

26 ‗Mũhei njohi anyue arĩĩo, nĩ gũkorũo nĩ etũũgĩrĩtie mbere ya Yahweh.

Moabi egaragaragia matahĩko-inĩ make,

Na atuĩkĩte kĩndũ gĩa kũnyũrũrio.

27 Na githĩ Isiraeli ndaarĩ kĩndũ gĩa kũnyũrũrio harĩ wee?

Hihi aarutirũo gatagatĩ-inĩ ka aici,

Atĩ nĩguo ũmũinagĩrie mũtwe na ũkaaria maũndũ ma kũmũũkĩrĩra?

28 Umai matũũra-inĩ mũikarage ndũmba-inĩ ya ihiga, inyuĩ aikari a Moabi,

Na mũhaane ta ndutura ĩrĩa yakaga gĩtara mĩena-inĩ ya ngurunga.‘‖

29 ―Nĩ tũiguĩte ũhoro wa mwĩtĩo wa Moabi, we nĩ mwĩĩkĩrĩri mũno

Tũkaigua ũhoro wa mwĩgaatho wake, mwĩtĩo wake, mwĩĩkĩrĩro wake, o na mwĩtũũgĩrio wa
ngoro yake.‖

30 ―‗Nĩ njũĩ mang‘ũrĩ make,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga,

‗No mĩario yake ya tũhũ gũtirĩ ũndũ ĩkaahingia.

Gũtirĩ ũndũ mageeka.

1512


31 Na nĩkĩo ngaacakaya nĩ ũndũ wa Moabi,

Nĩ ngaarĩra nĩ ũndũ wa Moabi guothe

Na njakae nĩ ũndũ wa andũ a Kiri-heresi.

32 Nĩ ngaarĩra nĩ ũndũ waku, wee mũthabibũ wa Sibima,

Na kĩrĩro kĩnene gũkĩra kĩa Jazeru.

Thuuna ciaku iria iratherema nĩ iringĩte iria.

Nĩ ikinyĩte iria-inĩ, igakinya Jazeru.

Matunda maku ma hĩndĩ ya ũrugarĩ o na magetha maku ma thabibũ

Nĩ maikũrũkĩirũo nĩ mũniinani.

33 Gĩkeno na gũcanjamũka nĩ cieheretio kuuma mũgũnda-inĩ wa matunda

Na kuuma bũrũri-inĩ wa Moabi.

Nĩ ndũmĩte ndibei ĩtige gũtherera kuuma kĩhihĩro-inĩ kĩa ndibei.

Gũtirĩ mũndũ ũrĩhihaga thabibũ akĩanagĩrĩra nĩ gũkena.

Mbugĩrĩrio ĩrĩa ĩrĩiguĩkaga nĩ mbugĩrĩrio ngũrani.‘‖

34 ―‗Kũrĩ na kĩrĩro Heshiboni kĩraiguĩka o nginya Eleale.

Maranĩrĩra mũgambo ũkaiguĩka nginya Jahazu,

Kuuma Zoaru nginya Horonaimu na nginya Egilathu-shelishiya.

O na maĩ ma Nimurimu nĩ makaanangĩka.

35 Yahweh ekuuga ũũ, ‗Kũu Moabi nĩ ngaaniina

Mũndũ ũrĩa ũrehaga igongona handũ harĩa hatũũgĩru

Na mũndũ ũrĩa ũrutagĩra hoti yake magongona.

36 Nĩkĩo ngoro yakwa ĩkaarĩrĩra Moabi o ta mũtũrirũ,

Na ngoro yakwa ĩrĩrĩre andũ a Kiri-heresi o ta mũtũrirũ.

Nĩ gũkorũo ũtonga ũrĩa agĩĩte naguo nĩ ũgaathira.

37 Nĩ gũkorũo mĩtwe yothe ĩrĩ na kĩhara,

1513


Na nderu ciothe nĩ nyenje.

Moko mothe nĩ matemange,

Na njohero-inĩ ciao marĩ na nguo cia makũnia!‘‖

38 ―‗Igũrũ rĩa nyũmba ciothe kũu Moabi

Na ihaaro-inĩ ciakuo ciothe cia mũingĩ,

Gũtirĩ ũndũ ũngĩ tiga kĩrĩro.

Nĩ gũkorũo nĩ nyanangĩte Moabi

O ta ndigithũ ĩtetwo,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

39 ‗Kaĩ nĩ anyitĩtwo nĩ guoya-ĩ! Cakayai!

Kaĩ Moabi nĩ acokete na thutha nĩ ũndũ wa thoni-ĩ!

Moabi nĩ atuĩkĩte kĩndũ gĩa kũnyũrũrio,

Kĩndũ gĩa gwĩtigĩrũo harĩ arĩa othe mamũrigicĩirie.‘‖

40 ―Nĩ gũkorũo ũũ nĩguo Yahweh ekuuga:

‗Atĩrĩrĩ, o ta ũrĩa nderi ĩikũrũkaga ĩtambũrũkĩtie mathagu,

Noguo agaatambũrũkia mathagu make igũrũ rĩa Moabi.

41 Taũni nĩ igaatahwo,

Nayo mĩĩgitio yake yoywo.

Mũthenya ũcio, ngoro ya njamba cia ita cia Moabi

Ĩkaahaana o ta ngoro ya mũtumia ũragĩa mwana.‘‖

42 ―‗Na Moabi nĩ akaaniinwo atige gũtuĩka rũrĩrĩ,

Tondũ nĩ etũũgĩrĩtie mbere ya Yahweh.

43 Guoya na irima na mũtego irĩ mbere yaku,

Wee mũikari wa Moabi,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

44 ‗Mũndũ wothe ũkoora nĩ ũndũ wa guoya akaagũa irima-inĩ,

Na mũndũ wothe ũkoima irima-inĩ akaanyitwo nĩ mũtego.‘

1514


‗Nĩ gũkorũo nĩ ngaarehera Moabi mwaka wa kũherithio,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

45 ‗Kĩĩruru-inĩ kĩa Heshiboni, arĩa marora marũgamĩte matarĩ na hinya.

Nĩ gũkorũo mwaki nĩ ũkooima Heshiboni

Naruo rũrĩrĩmbĩ ruume Sihoni.

Rũgaacina Moabi thiithi-inĩ

Na rũcine ruototia rwa ariũ a ngũĩ.‘

46 ‗Kaĩ wee Moabi ũrĩ na haaro-ĩ!

Andũ a Kemoshu nĩ maniinĩtwo.

Nĩ gũkorũo ariũ aku nĩ matahĩtwo,

Na airĩtu aku nĩ matwarĩtwo ithamĩrio.

47 No ihinda-inĩ rĩa mũthia rĩa matukũ macio nĩ ngaacokanĩrĩria andũ a Moabi arĩa matahĩtwo,‘
ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

‗Ũcio nĩguo mũthia wa ituĩro rĩa Moabi.‘‖

JEREMIYA 49

1 Ha ũhoro wĩgiĩ Aamoni, ũũ nĩguo Yahweh ekuuga:

―Kaĩ Isiraeli atarĩ na ariũ?

Kaĩ atarĩ na wa kũmũgaya?

Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte Malikamu egwatĩre Gadi?

Na nĩ kĩĩ gĩtũmĩte andũ ake maikare matũũra-inĩ ma Isiraeli?‖

2 ―‗Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, matukũ nĩ maroka,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga,

‗Rĩrĩa ngaatũma kũiguĩke kĩmenyithia kĩa mbaara kwerekera Rab kwa Aamoni.

Gũgaatuĩka karĩma gatiganĩrie,

Na taũni ciakuo iria ithiũrũrũkĩirie nĩ igaacinwo na mwaki.‘

1515




‗Na Isiraeli nĩ akeegwatĩra bũrũri wa arĩa meegwatĩire bũrũri wake, ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

3 ‗Cakaya, wee Heshiboni, tondũ Ai nĩ kwanangĩtwo!

Rĩrai, inyuĩ taũni iria ithiũrũrũkĩirie Raba.

Mwĩhumbei nguo cia makũnia.

Cakayai na mũũrũre ciugũ-inĩ cia mahiga,

Nĩ gũkorũo Malikamu nĩ agaatwarũo ithamĩrio,

Hamwe na athĩnjĩri-ihoti ake na anene ake.

4 Nĩ kĩĩ gĩtũmaga wĩrahe nĩ ũndũ wa mĩkuru,

Nĩ ũndũ wa kũndũ gwaku kwaraganu na kũnoru, wee mwarĩ ũyũ mũregenyũki,

O wee wĩhokaga mĩthithũ yaku

Na ũkoiga: ―Nũũ ũngĩnjũkĩrĩra?‖‘‖

5 Mwathi, Yahweh mũnene wa ita ekuuga atĩrĩ, ―Nĩ ngaakũrehera kĩndũ gĩa gũtũma ũigue
guoya,

Kuuma harĩ arĩa othe magũthiũrũrũkĩirie.

Nĩ mũkaahurunjwo na mĩena yothe,

Na gũtirĩ mũndũ ũgaacokanĩrĩria arĩa makoora.‖

6 ―‗No thutha-inĩ nĩ ngaacokanĩrĩria Aamoni arĩa magaatahwo,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.‖

7 Ha ũhoro wĩgiĩ Edomu, ũũ nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga:

―Kaĩ gũtarĩ ũũgĩ ũtigarĩte Temani?

Kaĩ ũtaaro mwega ũthirĩte harĩ arĩa makoragwo na ũtaũku?

Ũũgĩ wao-rĩ, kaĩ ũbuthĩte?

8 Ũrai, mũcoke na thutha!

Thiĩi mũgaikare kũndũ kũrĩa kũriku, inyuĩ aikari a Dedani!

Nĩ gũkorũo nĩ ngaarehera Esau ũũru

rĩrĩa ihinda rĩa kwerekeria meciria makwa harĩ we rĩgaakinya.

1516


 9 Agethi a thabibũ mangĩũka kũrĩ wee-rĩ,

Githĩ to matige imwe na thutha cia kũhaara?

Aici mangĩũka ũtukũ,

Mangĩrehe mwanangĩko o ũrĩa mekwenda.

10 No niĩ ngaatiga Esau atarĩ kĩndũ.

Nĩ ngaaguũria kũndũ gwake gwa kwĩhitha,

Nĩgetha ndakehithe.

Ciana ciake na ariũ a ithe na andũ arĩa mamũrigicĩirie nĩ makaanangwo othe,

Nake ndagaakorũo ho rĩngĩ.

11 Ndigĩra ciana ciaku iria itarĩ maithe,

Na nĩ ngũcitũũria muoyo,

Na aka aku a ndigwa nĩ mekũnjĩhoka.‖

12 Nĩ gũkorũo ũũ nĩguo Yahweh ekuuga: ―Atĩrĩrĩ, angĩkorũo arĩa matatuĩrĩirũo kũnyuĩra
gĩkombe kĩu no mũhaka makĩnyuĩre-rĩ, hihi wee nĩ wagĩrĩire kwaga kũherithio o na hanini?
Ndũkaaga kũherithio, nĩ gũkorũo no mũhaka ũgaakĩnyuĩra.‖

13 ―Tondũ nĩ ndĩĩhĩtĩte na niĩ mwene atĩ Bozira gũgaatuĩka kĩndũ gĩa kũguoyohia, kĩndũ gĩa
kũnyũrũrio, mwanangĩko, na kĩrumi; na matũũra makuo mothe magaatũũra marĩ kũndũ
kwanangĩku,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

14 Nĩ njiguĩte ũhoro kuuma kũrĩ Yahweh,

Nĩ harĩ mũrekio ũtũmĩtwo kũrĩ ndũrĩrĩ akoige atĩrĩ:

―Mwĩcokanĩrĩriei hamwe mũthiĩ mũmũũkĩrĩre;

Mwĩhaarĩriei nĩ ũndũ wa mbaara.‖

15 ―Tondũ rĩrĩ, nĩ ndũmĩte ũnyihe gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ,

Ngatũma ũnyararũo nĩ andũ.

16 Guoya ũrĩa wee ũtũmĩte kũgĩe nĩ ũkũheenetie,

Ũkaheenio nĩ mwĩtĩo wa ngoro yaku,

O wee ũikaraga mĩĩgitio-inĩ ya ndũmba ya ihiga,

1517


Ũgaikara karĩma-inĩ karĩa karaihu biũ.

O na gũtuĩka wakĩte gĩtara gĩaku igũrũ mũno ta nderi,

Nĩ ngaakũharũrũkia kuuma kũu,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

17 ―Na no mũhaka Edomu gũgaatuĩka kĩndũ gĩa kũguoyohia. Mũndũ wothe ũkaahĩtũkĩra kuo
akeerorera amakĩte na ahuuhe mĩrũri nĩ ũndũ wa mahũũra makuo mothe. 18 O ta ũrĩa Sodomu
na Gomora na taũni iria ciathiũrũrũkĩirie ciang‘aũranirio,‖ Yahweh ekuuga atĩrĩ, ―gũtirĩ mũndũ
ũgaatũũra kuo, na gũtirĩ mũndũ ũgaaikara kuo.

19 ―Oneei, nĩ kũrĩ mũndũ ũgookĩrĩra kũndũ gwa kũrĩithia kũrĩa kũgitĩirũo, o ta mũrũthi uumĩte
ihinga-inĩ ndumanu hakuhĩ na Jorodani, no thutha wa kahinda kanini nĩ ngaatũma ore atigane
nake. Na nĩ ngaamũra mũndũ mũthuure igũrũ rĩake. Tondũ rĩrĩ, nũũ ũhaana ta niĩ, na nũũ
ũngĩngararia? Nĩ mũrĩithi ũrĩkũ ũngĩrũgama mbere yakwa? 20 Nĩ ũndũ ũcio, iguai inyuĩ andũ
aya, itua rĩrĩa Yahweh atuĩrĩire Edomu na ũndũ ũrĩa ecirĩtie wa gũũkĩrĩra aikari a Temani:

Hatarĩ nganja tũũri twa rũũru nĩ tũgaakururio.

Nĩ agaatũma kũndũ kũrĩa tũikaraga gũtuĩke kũndũ gũtiganĩrie nĩ ũndũ wao.

21 Thĩ nĩ ĩthingithĩte nĩ ũndũ wa mũgambo wa kũgũa kwao.

Kwĩ na kĩrĩro kĩnene!

Mũgambo nĩ ũiguĩkĩte o nginya Iria-inĩ Itune.

22 Ta mwĩrorerei muone, nĩ akaambata na aikũrũke o ta nderi,

Na nĩ agaatambũrũkia mathagu make igũrũ rĩa Bozira.

Mũthenya ũcio ngoro ya njamba cia ita cia Edomu

Ĩkaahaana ta ngoro ya mũtumia ũragĩa mwana.‖

23 Ha ũhoro wĩgiĩ Dameski:

―Hamathu na Aripadi nĩ maconorithĩtio,

Tondũ nĩ maiguĩte ũhoro mũũru.

Nĩ morĩtwo nĩ hinya nĩ ũndũ wa guoya.

Kũrĩ na mĩtangĩko iria-inĩ na rĩtingĩhoorerio.

24 Dameski ndarĩ na ũmĩrĩru.

Nĩ agarũrũkĩte akora, ĩndĩ guoya nĩ ũmũnyitĩte.

1518


Nĩ anyitĩtwo nĩ mĩtangĩko na ruo,

O ta mũtumia ũragĩa mwana.

25 Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte itũũra rĩrĩa rĩgaathagĩrĩrio rĩage gũtiganĩrio,

O yo taũni ĩrĩa ĩrehaga gĩkeno?

26 Nĩ gũkorũo anake a kuo makaagũa ihaaro-inĩ ciakuo cia mũingĩ,

Na thigari ciothe nĩ igaathira mũthenya ũcio,‖ ũguo nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga.

27 ―Nĩ ngaacina rũthingo rwa Dameski na mwaki,

Naguo nĩ ũgaacina mũthiringo wa Beni-hadadi.‖

28 Ha ũhoro wĩgiĩ Kedari na mothamaki ma Hazoru, marĩa Mũthamaki Nebukadineza wa
Babuloni aahũũrire, ũũ nĩguo Yahweh ekuuga:

―Arahũkai, mũthiĩ Kedari,

Na mũniine ariũ a mwena wa Irathĩro.

29 Hema ciao na ndũũru ciao nĩ ikooywo,

O hamwe na itambaya ciao cia hema na indo ciao ciothe.

Ngamĩra ciao nĩ igaakuuo,

Na nĩ makaamakaĩra moige atĩrĩ, ‗Kũrĩ na guoya kũndũ guothe!‘‖

30 ―Ũrai, mũthiĩ kũndũ kũraihu!

Thiĩi mũgaikare kũndũ kũrĩa kũriku, inyuĩ aikari a Hazoru,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

―Tondũ Mũthamaki Nebukadineza wa Babuloni nĩ athugundĩte ũndũ wa kũmũũkĩrĩra,

Na nĩ agĩĩte na mũbango wa kũmũũkĩrĩra.‖

31 ―Arahũkai, mũthiĩ mũgokĩrĩre rũrĩrĩ rũrĩa rũkoragwo na thayũ,

O rũu rũtũũraga na ũgitĩri!‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

―Rũtikoragwo na mĩrango kana mĩgamba; andũ a kuo maikaraga marĩ oiki.

32 Nĩ magaatunywo ngamĩra ciao,

Namo mahiũ macio mao maingĩ matahwo.

1519


Nĩ ngaamahurunja huho-inĩ ciothe,

O acio menjaga njuĩrĩ ciao thikĩrĩrio-inĩ,

Na ngaarehe mwanangĩko wao kuuma mĩena yothe,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

33 ―Nakuo Hazoru gũgaatuĩka kĩmamo kĩa ngui cia gĩthaka,

Gũtũũre kũrĩ kũndũ gũtiganĩrie.

Gũtirĩ mũndũ ũgaatũũra kuo,

Na gũtirĩ mũndũ ũgaaikara kuo.‖

34 Gĩkĩ nĩkĩo kiugo kĩa Yahweh kĩrĩa gĩakinyĩire mũnabii Jeremiya gĩkoniĩ Elamu, kĩambĩrĩria-
inĩ kĩa wathani wa Mũthamaki Zedekia wa Yahuda: 35 ―Ũũ nĩguo Yahweh mũnene wa ita
ekuuga, ‗Nĩ ngoinanga ũta wa Elamu, o ũcio kĩhumo kĩa hinya wao. 36 Nĩ ngaarehithĩria Elamu
huho iria inya kuuma mĩena ĩrĩa ĩna ya igũrũ, na nĩ ngaamahurunja huho-inĩ icio ciothe. Gũtirĩ
rũrĩrĩ o na rũmwe andũ acio mahurunjĩtwo a Elamu matagaathiĩ.‘‖

37 ―Nĩ ngaahehenja Aelamu mbere ya thũ ciao na mbere ya arĩa macaragia ũrĩa mekũmaruta
muoyo; na nĩ ngaamarehithĩria mwanangĩko wakwa, marakara makwa mahiũ,‖ ũguo nĩguo
Yahweh ekuuga. ―Na nĩ ngaatũma rũhiũ rwa njora rũmarũmĩrĩre o nginya ndĩmaniine.‖

38 ―Na nĩ ngaaiga gĩtĩ gĩakwa kĩa ũnene kũu Elamu, na thĩinĩ wakuo nyanange mũthamaki na
anene,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

39 ―No ihinda-inĩ rĩa mũthia rĩa matukũ macio, nĩ ngaacokanĩrĩria andũ a Elamu arĩa
matahĩtwo,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

JEREMIYA 50

1 Gĩkĩ nĩkĩo kiugo kĩrĩa Yahweh aaririe gĩkoniĩ Babuloni, gĩkoniĩ bũrũri wa Akalidei, kũgerera
harĩ Jeremiya ũcio mũnabii:

2 ―Menyithaniai ũhoro wakĩo gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ na mũkĩhunjie.

Handai kĩmenyithia na mũhunjie ũhoro wakĩo.

Mũtikahithe ũndũ o na ũrĩkũ!

Muuge atĩrĩ, ‗Babuloni nĩ ĩtahĩtwo.

1520




Beli nĩ ĩconorithĩtio.

Merodaki nĩ anyitĩtwo nĩ guoya.

Mĩhianano yake nĩ ĩconorithĩtio.

Mĩhianano yake ĩrĩa ĩrĩ magigi nĩ ĩnyitĩtwo nĩ guoya.‘

3 Tondũ rũrĩrĩ nĩ rũũkĩte kuuma mwena wa rũgongo rũkamũũkĩrĩra.

Rũgatũma bũrũri wake ũtuĩke kĩndũ gĩa kũguoyohia;

Gũtirĩ mũndũ ũraikara thĩinĩ waguo.

Andũ nĩ morĩte o na nyamũ;

Nĩ morĩte magathiĩ o hamwe na nyamũ.‖

4 Yahweh oigĩte atĩrĩ, ―Matukũ-inĩ macio na hĩndĩ ĩyo-rĩ, andũ a Isiraeli na andũ a Yahuda nĩ
magaacokanĩrĩra hamwe.

Makaarĩra o magĩthiaga, na marĩ hamwe nĩ magaacaria Yahweh Kĩhoti wao. 5 Nĩ makoorĩrĩria
njĩra ya gũthiĩ Zayuni, mothiũ mao merekeirio nakuo, moige atĩrĩ, ‗Ũkai twĩgwatanie na Yahweh
tũrĩkanĩre nake kĩrĩkanĩro gĩa gũtũũra tene na tene na gĩtakaariganĩra.‘ 6 Andũ akwa matuĩkĩte
rũũru rwa ng‘ondu ciũrĩte. Arĩithi ao nĩ maatũmire more njĩra. Maamatwarire kũndũ kũraihu
irĩma-inĩ, kũrĩa morũraga kuuma kĩrĩma-inĩ nginya karĩma-inĩ. Nĩ mariganĩirũo nĩ kũndũ kwao
gwa kũhurũka. 7 Arĩa othe mamonaga nĩ mamatamburaga, na thũ ciao ciugaga atĩrĩ, ‗Ithuĩ tũtirĩ
na mahĩtia, nĩ gũkorũo nĩ meehĩirie Yahweh, makĩhĩria Yahweh, o we gĩikaro kĩa ũthingu na
kĩĩrĩgĩrĩro kĩa maithe mao ma tene.‘‖

8 ―Ũrai muume Babuloni,

Umai bũrũri wa Akalidei,

Na mũtuĩke ta nyamũ iria itongoragia mbere ya rũũru.

9 Tondũ nĩ ngaarahũra na ndehithĩrie Babuloni

Kĩrĩndĩ kĩa ndũrĩrĩ irĩ hinya kuuma bũrũri wa mwena wa rũgongo.

Nĩ gĩgooka kũmũũkĩrĩra kĩĩbangĩte ta mbũtũ cia mbaara;

Agaatahwo kuuma kũu.

Mĩguĩ yakĩo ĩtariĩ ta mĩguĩ ya njamba ya ita

Ĩrĩa ĩtũmaga mũndũ orũo nĩ ciana;

1521


Ndĩhũndũkaga ĩtarĩ na moimĩrĩro.

10 Kalidei gũgaatuĩka kĩndũ gĩa gũtahwo.

Arĩa othe magaataha indo kuo nĩ makaaiganĩra biũ,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

11 ―Tondũ nĩ mwakenaga na mũgacanjamũka

rĩrĩa mwatahaga igai rĩakwa.

Nĩ gũkorũo mwaikaraga mũgĩtũhaga o ta mori ĩrĩ nyeki-inĩ,

Na mũgaikara mũkĩanagia ta mbarathi cia njamba.

12 Maitũguo nĩ aconorithĩtio.

Ũrĩa wamũciarire nĩ aconokete.

Atĩrĩrĩ, ũcio wamũciarire nĩwe mũnini mũno gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ,

Atariĩ ta kũndũ kũũmũ gũtarĩ maĩ na o ta werũ.

13 Nĩ ũndũ wa marakara ma Yahweh, gũtirĩ hĩndĩ agaaikarũo rĩngĩ;

Agaatuĩka kũndũ gũtiganĩrie biũ.

Ũrĩa wothe ũkaahĩtũkagĩra hakuhĩ na Babuloni

nĩ akeerorera amakĩte

Na ahuuhe mĩrũri nĩ ũndũ wa mahũũra make mothe.

14 Ũkai mũũkĩrĩre Babuloni kuuma mĩena yothe mwĩbangĩte ta mbũtũ cia mbaara,

Inyuĩ arĩa othe mũrakũnja ũta.

Mũrathei, mũtigatigie mũguĩ o na ũmwe,

Tondũ nĩ Yahweh ehĩirie.

15 Ugĩrĩriai mbugĩrĩrio ya mbaara mũmũũkĩrĩre na mĩena yothe.

Nĩ eneanĩte.

Itugĩ ciake nĩ igũĩte, thingo ciake nĩ imomokete,

Tondũ nĩ Yahweh ũrerĩhĩria.

Mwĩrĩhĩriei harĩ we.

1522


Mwĩkei o ta ũrĩa ekĩte.

16 Niinai mũhandi thĩinĩ wa Babuloni

Na ũrĩa ũhũthagĩra rũhiũ rwa kũgetha hĩndĩ ya magetha.

Nĩ ũndũ wa rũhiũ rwa njora rũrĩa rũtarĩ tha, o mũndũ agaacoka kũrĩ andũ ao,

O mũndũ akoora athiĩ bũrũri wake mwene.

17 ―Andũ a Isiraeli matariĩ ta ng‘ondu ihurunjũkĩte. Mĩrũthi nĩ ĩmahurunjĩte. Maambire
magĩtamburũo nĩ mũthamaki wa Ashuri; nake Mũthamaki Nebukadineza wa Babuloni
agĩthũgũna mahĩndĩ mao. 18 ―Nĩ ũndũ ũcio, ũũ nĩguo Yahweh Kĩhoti mũnene wa ita, o we
Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga: ―Ngeeka mũthamaki wa Babuloni o na bũrũri wake o ta ũrĩa ndekire
mũthamaki wa Ashuri. 19 Na nĩ ngaacokia Isiraeli ũrĩithio-inĩ wake, na akaarĩaga kũu Karimeli
na Bashani, na nĩ akaarĩaga akahũna irĩma-inĩ cia Efiraimu na cia Gileadi.‘‖

20 Yahweh oigĩte atĩrĩ, ―Matukũ-inĩ macio na hĩndĩ ĩyo-rĩ,

Mahĩtia ma Isiraeli nĩ magaacario,

No gũtirĩ makoneka,

Na mehia ma Yahuda matikoneka,

Nĩ gũkorũo nĩ ngoohera arĩa ngaareka matigare.‖

21 ―Ambata ũũkĩrĩre bũrũri wa Merathaimu na ũũkĩrĩre aikari a Pekodi.

Reke moragwo na manangwo biũ,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

―Ĩka ũrĩa wothe ngwathĩte wĩke.

22 Kũrĩ na mũgambo wa mbaara bũrũri-inĩ,

Mũgambo wa mwanangĩko mũnene.

23 Kaĩ kĩbũi kĩrĩa kĩhũũraga thĩ yothe nĩ kĩgũithĩtio na gĩkoinangwo-ĩ!

Kaĩ Babuloni nĩ ĩtuĩkĩte kĩndũ gĩa kũguoyohia harĩ ndũrĩrĩ-ĩ!

24 Nĩ ngũigĩire mũtego, wee Babuloni na ũkanyitwo,

Na ndwamenyire ũndũ ũcio.

Nĩ wakorirũo na ũgĩtahwo,

Tondũ wee nĩ wareganire na Yahweh.

1523


25 Yahweh nĩ ahingũrĩte harĩa aigaga indo ciake cia mbaara,

Na akaruta matharaita ma marakara make.

Tondũ Mwathi, Yahweh mũnene wa ita arĩ na wĩra

Bũrũri-inĩ wa Akalidei.

26 Mũũkĩrĩrei kuuma kũndũ kũraya.

Hingũrai makũmbĩ make.

Mũcokanĩrĩriei o ta hĩba cia ngano.

Mũniinei biũ.

Aroaga mũndũ o na ũmwe ũgũtigara.

27 Ũragai tũtegwa twake tuothe;

Rekei tũikũrũke tũthiĩ tũgathĩnjwo.

Kaĩ marĩ na haaro-ĩ, tondũ mũthenya wao nĩ mũkinyu,

Ihinda rĩao rĩa ituĩro!

28 Kũrĩ na mũgambo wa andũ arĩa marora,

Arĩa marethara kuuma bũrũri wa Babuloni,

Nĩguo makamenyithanie Zayuni ũhoro wa kwĩrĩhĩria kwa Yahweh Kĩhoti witũ,

Ũrĩa arerĩhĩria nĩ ũndũ wa hekarũ yake.

29 Tũmanĩrai aikia a mĩguĩ mokĩrĩre Babuloni,

Arĩa othe marakũnja ũta.

Ambai hema mũmũrigicĩrie; mũtikareke mũndũ o na ũmwe ore.

Mũrĩhei kũringana na ciĩko ciake.

Mwĩkei o ta ũrĩa ekĩte.

Tondũ nĩ eyambararĩtie mbere ya Yahweh,

Mbere ya Ũrĩa Mwamũre wa Isiraeli.

30 Nĩ ũndũ ũcio anake ake nĩ makaagũa ihaaro-inĩ ciake cia mũingĩ,

1524


Na thigari ciake ciothe nĩ igaathira mũthenya ũcio,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

31 ―Takĩone, nĩ ngũgũũkĩrĩra, wee mũremi ũyũ!‖ Ũguo nĩguo Mwathi, Yahweh mũnene wa ita
ekuuga,

―Tondũ mũthenya waku no mũhaka ũkinye, ihinda rĩrĩa ngaagũciirithia.

32 Nĩ ũkaahĩngwo na ũgũe, wee mũremi ũyũ,

Gũtarĩ na mũndũ wa gũgũũkĩria.

Na nĩ ngaacina matũũra maku na mwaki,

Naguo nĩ ũgaacina indo ciothe iria igũthiũrũrũkĩirie.‖

33 Ũũ nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga:

―Andũ a Isiraeli na Yahuda nĩ mahinyĩrĩirio,

Na arĩa othe maamatahire nĩ maregete nao.

Nĩ maregete kũmarekereria mathiĩ.

34 No Mũkũũri wao arĩ hinya.

Rĩĩtwa rĩake nĩ Yahweh mũnene wa ita.

Hatarĩ nganja nĩ akaamatetera cira-inĩ wao,

Nĩgetha atũme bũrũri ũhurũke

Na arehere aikari a Babuloni mĩtangĩko.‖

35 ―Kũrĩ na rũhiũ rwa njora rwa gũũkĩrĩra Akalidei,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga,

―Rwa gũũkĩrĩra aikari a Babuloni na anene a kuo na andũ a kuo arĩa ogĩ.

36 Kũrĩ na rũhiũ rwa njora rwa gũũkĩrĩra andũ arĩa maragia ndeto cia tũhũ, nao nĩ mageeka
maũndũ ma ũrimũ.

Kũrĩ na rũhiũ rwa njora rwa gũũkĩrĩra njamba ciakuo cia ita, na nĩ ikaanyitwo nĩ guoya.

37 Kũrĩ na rũhiũ rwa njora rwa gũũkĩrĩra mbarathi ciao na ngaari ciao cia mbaara,

Na rwa gũũkĩrĩra andũ othe a kũngĩ arĩa maikaraga kuo,

Nao makaahaana o ta andũ-a-nja.

Kũrĩ na rũhiũ rwa njora rwa gũũkĩrĩra mĩthithũ yakuo, nayo nĩ ĩgaatahwo.

1525


38 Kũrĩ na mwanangĩko igũrũ rĩa maĩ makuo, namo nĩ makaahũa.

Tondũ nĩ bũrũri wa mĩhianano ya gwacũhio,

Na tondũ wa cioneki ciao cia kũmakania, maikaraga magĩkaga maũndũ ta agũrũki.

39 Nĩ ũndũ ũcio, nyamũ cia werũ-inĩ igaikaranagia na nyamũ iria igambaga,

Na kũu nĩkuo nyaga igaatũũra.

Gũtigaikarũo nĩ andũ rĩngĩ,

Kana gũtuĩke kũndũ gwa gũtũũrũo nĩ andũ njiarũa-inĩ ciothe.‖

40 Yahweh oigĩte atĩrĩ, ―O ta ũrĩa Kĩhoti aang‘aũranirie Sodomu na Gomora na taũni iria
ciathiũrũrũkĩirie, gũtirĩ mũndũ ũgaatũũra kuo, na gũtirĩ mũndũ ũgaaikara kuo.

41 Taikiai maitho mwĩyonere! andũ nĩ maroka moimĩte mwena wa rũgongo;

Rũrĩrĩ rũrĩ hinya na athamaki marĩ hinya nĩ makaarahũrũo

Kuuma icigo-inĩ iria irĩ kũraya mũno thĩinĩ wa thĩ.

42 Manyitĩte ũta na itimũ.

Matirĩ tha na matigaacayanĩra o na hanini.

Mũgambo wao ũtariĩ ta wa iria rĩrahũyũka,

magĩtwarithia mbarathi ciao.

Mebangĩte ta mbũtũ cia mbaara, o ta arĩ mũndũ ũmwe nĩguo magũũkĩrĩre, wee mwarĩ wa
Babuloni.

43 Mũthamaki wa Babuloni nĩ aiguĩte ũhoro wao,

Na moko make nĩ morĩtwo nĩ hinya.

Nĩ anyitĩtwo nĩ mĩtangĩko,

Akanyitwo nĩ ruo ta rwa mũtumia akĩgĩa mwana.

44 ―Oneei, nĩ kũrĩ mũndũ ũgookĩrĩra kũndũ gwa kũrĩithia kũrĩa kũgitĩirũo, o ta mũrũthi uumĩte
ihinga-inĩ ndumanu hakuhĩ na Jorodani, no thutha wa kahinda kanini nĩ ngaatũma more matigane
nake. Na nĩ ngaamũra mũndũ mũthuure igũrũ rĩake. Tondũ rĩrĩ, nũũ ũhaana ta niĩ, na nũũ
ũngĩngararia? Nĩ mũrĩithi ũrĩkũ ũngĩrũgama mbere yakwa? 45 Nĩ ũndũ ũcio, iguai inyuĩ andũ
aya, itua rĩrĩa Yahweh atuĩrĩire Babuloni, na ũndũ ũrĩa ecirĩtie wa gũũkĩrĩra bũrũri wa Akalidei.

1526


Hatarĩ nganja tũũri twa rũũru nĩ tũgaakururio.

Nĩ agaatũma kũndũ kũrĩa tũikaraga gũtuĩke kũndũ gũtiganĩrie nĩ ũndũ wao.

46 Rĩrĩa gũkaiguĩka mũgambo wa Babuloni ĩgĩtahwo, thĩ nĩ ĩgaathingitha,

Na kĩrĩro nĩ gĩkaaiguĩka gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ.‖

JEREMIYA 51

1 Yahweh ekuuga atĩrĩ:

―Toneei! Nĩ ngwarahuka njũkĩrĩre Babuloni

Njũkĩrĩre Babuloni o hamwe na aikari a Lebi-kamai arĩa manjũkagĩrĩra, ndariĩ ta ruhuho
rũkũniinana

2 Nĩ ngaatũma andũ makahurunje Babuloni o ta ũrĩa rũhuho rũũmbũraga mahuti,

Na nĩ makaamũhurunja na matige bũrũri wake ũtarĩ kĩndũ;

Makaamũũkĩrĩra kuuma mĩena yothe mũthenya ũcio wa thĩna.

3 Mũikia wa mĩguĩ ndagakũnje ũta wake.

Na mũndũ o na ũrĩkũ ndakarũgame arĩ na kagooti gake ga cuma.

Mũtigacaĩre anake ake.

Anangai mbũtũ yake yothe.

4 Nao makaagũa thĩ moragĩtwo kũu bũrũri-inĩ wa Akalidei,

Mathecetwo makagurario kũu barabara-inĩ ciake.

5 Nĩ gũkorũo Isiraeli na Yahuda matitigĩtwo nĩ Kĩhoti wao, Yahweh mũnene wa ita, magatuĩka
ta atumia a ndigwa.

No bũrũri wao ũiyũrĩte mahĩtia maitho-inĩ ma Ũrĩa Mwamũre wa Isiraeli.

6 Ũrai muume Babuloni,

Mwĩthare nĩ ũndũ wa mĩoyo yanyu.

Mũtikaniinwo tondũ wa mahĩtia make.

1527




Nĩ gũkorũo nĩ ihinda rĩa Yahweh rĩa kwĩrĩhĩria.

Ararĩha Babuloni nĩ ũndũ wa maũndũ marĩa ekĩte.

7 Babuloni akoretwo arĩ gĩkombe gĩa thahabu guoko-inĩ kwa Yahweh;

Nĩ atũmĩte thĩ yothe ĩrĩĩo.

Ndũrĩrĩ nĩ inyuĩte ndibei yake;

Nĩkĩo ndũrĩrĩ igũrũkĩte.

8 Babuloni nĩ agũĩte o rĩmwe na akoinĩkanga.

Mũcakaĩrei!

Rehei balisamu nĩ ũndũ wa ruo rwake; kwahoteka nĩ ekũhona.‖

9 ―Twageririe kũhonia Babuloni, no ndangĩahonire.

Mũtigei tũthiĩ, o mũndũ athiĩ bũrũri-inĩ wake.

Nĩ gũkorũo ituĩro rĩake nĩ rĩkinyĩte igũrũ;

Rĩrĩ igũrũ matu-inĩ.

10 Yahweh nĩ atũmĩte tuone ũthingu witu.

Ũkai, nĩ tũmenyithanie wĩra wa Yahweh Kĩhoti witũ thĩinĩ wa Zayuni.‖

11 ―Kumuthai mĩguĩ; oyai ngo.

Yahweh nĩ arahũrĩte roho wa athamaki a Amedia

Tondũ nĩ abangĩte kwananga Babuloni.

Nĩ gũkorũo Yahweh nĩ ekwĩrĩhĩria, erĩhĩrie nĩ ũndũ wa hekarũ yake.

12 Handai kĩmenyithia gĩa tharĩkĩro kwerekera thingo cia Babuloni.

Ongererai ũgitĩri, igai arangĩri.

Haarĩriai andũ a kwĩhitha nĩguo matharĩkĩre.

Nĩ gũkorũo Yahweh nĩ athondekete mũbango,

Na nĩ ekũhingia ũndũ ũrĩa oigĩte wĩgiĩ gũũkĩrĩra aikari a Babuloni.‖

13 ―Wee ũyũ ũikaraga maĩ-inĩ maingĩ,

1528


O wee ũrĩ na mĩthithũ mĩingĩ,

Ithirĩro rĩaku nĩ ikinyu, mũthia wa uumithio ũrĩa wonaga.

14 Yahweh mũnene wa ita nĩ ehĩtĩte nake we mwene akoiga,

‗Nĩ ngaakũiyũria andũ, aingĩ ta ngigĩ,

Na nĩ makaanĩrĩra nĩ ũndũ wa gũkũhoota.‘

15 Nĩwe Mũũmbi wa thĩ kũgerera hinya wake,

O we wahandire bũrũri ũrĩa ũrĩ maciaro kũgerera ũũgĩ wake

Na nowe watambũrũkirie igũrũ kũgerera ũtaũku wake.

16 Rĩrĩa atũma mũgambo wake ũiguĩke,

Maĩ marĩa marĩ igũrũ nĩ marurumaga,

Na agatũma matu mambate kuuma ituri cia thĩ.

Atũmaga kũgĩe rũheni hamwe na mbura,

Na akarehe rũhuho kuuma thitoo-inĩ ciake.

17 Mũndũ wothe ekaga maũndũ atarĩ na wĩcirio na atarĩ na ũmenyo.

Mũturi o wothe wa cuma nĩ agaaconorithio nĩ ũndũ wa mũhianano ũcio wa gwacũhio;

Nĩ gũkorũo mũhianano wake wa cuma nĩ wa maheeni,

Na mĩhianano ĩyo ndĩkoragwo na roho thĩinĩ wayo.

18 Mĩhianano ĩyo nĩ ya maheeni, nĩ wĩra wa kũnyararũo.

Rĩrĩa mũthenya wayo wa ituĩro ũgaakinya, nĩ ĩgaathira.

19 Ũcio Igai rĩa Jakubu ndahaana ta indo icio,

Tondũ nĩwe wombire indo ciothe,

O na Isiraeli nĩwe rũthanju rwa igai rĩake.

Rĩĩtwa rĩake nĩ Yahweh mũnene wa ita.‖

20 ―Wee nĩwe njũgũma yakwa ya mbaara, itharaita rĩa mbaara,

Nĩ gũkorũo nĩ ngaakũhũthĩra kũhehenja ndũrĩrĩ.

1529


Nĩ ngaakũhũthĩra kwananga mothamaki.

21 Nĩ ngaakũhũthĩra kũhehenja mbarathi o na mũtwarithia wayo.

Nĩ ngaakũhũthĩra kũhehenja ngaari ya mbaara o na mũtwarithia wayo.

22 Nĩ ngaakũhũthĩra kũhehenja mũndũrũme o na mũndũ-wa-nja.

Nĩ ngaakũhũthĩra kũhehenja mũthuri mũkũrũ o na kahĩĩ.

Nĩ ngaakũhũthĩra kũhehenja mwanake o na mũirĩtu.

23 Nĩ ngaakũhũthĩra kũhehenja mũrĩithi o na rũũru rwake.

Nĩ ngaakũhũthĩra kũhehenja mũrĩmi o na gĩkundi gĩake kĩa nyamũ.

Nĩ ngaakũhũthĩra kũhehenja mangavana o na atongoria.

24 Na nĩ ngaaherithia Babuloni o hamwe na aikari othe a Kalidei

Nĩ ũndũ wa maũndũ mothe moru marĩa mekĩte kũu Zayuni mũkĩĩyonagĩra,‖ ũguo nĩguo Yahweh
ekuuga.

25 ―Nĩ ngaagũũkĩrĩra, wee kĩrĩma gĩkĩ gĩa kwananga,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga,

―O wee wanangaga thĩ yothe.

Nĩ ngaatambũrũkia guoko gwakwa ngũũkĩrĩre na ngũgaragarie ũharũrũke kuuma ndũmba-inĩ cia
mahiga

Na ndũme ũtuĩke kĩrĩma gĩcinĩtwo na mwaki.‖

26 ―Andũ matikoya ihiga rĩa kona kana ihiga rĩa mũthingi kuuma harĩ wee,

Tondũ ũgaatuĩka kũndũ gũtiganĩrie tene na tene,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

27 ―Handai kĩmenyithia bũrũri-inĩ.

Huuhai coro gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ.

Thuurai ndũrĩrĩ imũũkĩrĩre.

Ĩtai mothamaki ma Ararati, Mini, na Ashikenazu mamũũkĩrĩre.

Mũigĩrei mũnene wa mbũtũ nĩguo amũũkĩrĩre.

Tũmai mbarathi ciambate itariĩ o ta ngigĩ nyingĩ.

28 Thuurai ndũrĩrĩ imũũkĩrĩre,

1530


Athamaki a Media, mangavana a kuo na atongoria a kuo othe

O hamwe na mabũrũri mothe marĩa mathagwo nĩo.

29 Thĩ nĩ ĩgaathingitha na ĩinaine,

Nĩ gũkorũo meciria ma Yahweh megiĩ Babuloni nĩ makaahingio

Ma gũtũma Babuloni ĩtuĩke kĩndũ gĩa kũguoyohia, gũtarĩ na mũndũ wa gũikara kuo.

30 Njamba cia ita cia Babuloni nĩ itigĩte kũrũa.

Cikarĩte thĩ mĩĩgitio-inĩ yacio.

Hinya wacio nĩ ũthirĩte.

Ihaanĩte o ta andũ-a-nja.

Mĩciĩ yake nĩ ĩcinĩtwo na mwaki.

Mĩgamba yake nĩ yunangĩtwo.

31 Mũrekio ũmwe ateng‘eraga agacemania na mũrekio ũngĩ,

Na mũtũmwo ũmwe agacemania na mũtũmwo ũngĩ,

Makahe mũthamaki wa Babuloni ũhoro atĩ itũũra rĩake nĩ rĩtahĩtwo na mĩena yothe,

32 Atĩ kũndũ gwa kũringĩra nĩ kwĩgwatĩirũo,

Atĩ tũtarũ twa marura nĩ tũcinĩtwo na mwaki,

Na atĩ thigari nĩ cinyitĩtwo nĩ guoya.‖

33 Nĩ gũkorũo ũũ nĩguo Yahweh mũnene wa ita, o we Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga:

―Mwarĩ wa Babuloni atariĩ ta kĩhuuhĩro.

Rĩrĩ nĩ ihinda rĩa kũmũrangĩrĩria thĩ.

Ihinda rĩake rĩa kũgethwo rĩrĩ hakuhĩ mũno.‖

34 ―Mũthamaki Nebukadineza wa Babuloni nĩ andamburĩte;

Nĩ atũmĩte ndukanĩrũo.

Atũmĩte haane o ta nyũngũ ĩtarĩ kĩndũ.

Nĩ ameretie o ta ndamathia;

1531


Aiyũrĩtie nda yake indo ciakwa iria njega.

Nĩ athambĩtie akanjeheria.

35 ‗Maũndũ ma ũhinya marĩa njĩkĩtwo o na magekwo mwĩrĩ wakwa marocokerera Babuloni!‘
Ũguo nĩguo mũikari wa Zayuni ekuuga.

‗Nayo thakame yakwa ĩrocokerera aikari a Kalidei!‘ ũguo nĩguo Yahrushalayim ĩkuuga.‖

36 Nĩ ũndũ ũcio, ũũ nĩguo Yahweh ekuuga:

―Nĩ ngaagũtetera cira-inĩ waku,

Na nĩ ngaakũrĩhĩria.

Ngaatũma iria rĩake rĩhũe o na ndũme ithima ciake iniare.

37 Na Babuloni ĩgaatuĩka hĩba cia mahiga,

Kĩmamo kĩa ngui cia gĩthaka,

Kĩndũ gĩa kũguoyohia o na gĩa kũhuuhĩrũo mĩrũri,

Gũtarĩ na mũndũ wa gũikara kuo.

38 Othe marĩ hamwe makaaruruma o ta mĩrũthi mĩthĩ.

Makaararama o ta twana twa mũrũthi.‖

39 ―Rĩrĩa makaanyitwo nĩ thuti, nĩ ngaamahaarĩrĩria iruga na ndũme marĩĩo,

Nĩguo makene mũno;

Thutha ũcio nĩ magaakoma toro wa ihinda iraya,

Na matigaacoka gũũkĩra,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

40 ―Ngaamaikũrũkia ta tũgondu tũrathiĩ gũthĩnjwo,

O ta ndũrũme irĩ hamwe na mbũri.‖

41 ―Hĩ, kaĩ Sheshaka nĩ ĩtahĩtwo-ĩ,

Kaĩ itũũra rĩrĩa rĩragaathagĩrĩrio nĩ thĩ yothe nĩ rĩtahĩtwo-ĩ!

Kaĩ Babuloni nĩ ĩtuĩkĩte kĩndũ gĩa kũguoyohia gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ-ĩ!

42 Iria nĩ rĩambatĩte rĩkahumbĩra Babuloni.

1532


Nĩ ĩhumbĩrĩtwo nĩ makũmbĩ ma rĩo maingĩ.

43 Matũũra makuo nĩ matuĩkĩte kĩndũ gĩa kũguoyohia, magatuĩka bũrũri mũmũ o na werũ.

Bũrũri gũtarĩ mũndũ ũgaatũũra kuo na gũtarĩ mũndũ ũkaahĩtũkĩra kuo.

44 Nĩ ngeerekeria meciria makwa harĩ Beli kũu Babuloni,

Na nĩ ngaaruta kĩrĩa ameretie kiume kanua-inĩ gake.

Ndũrĩrĩ itigaacoka gũthiĩ kũrĩ we rĩngĩ,

Naruo rũthingo rwa Babuloni nĩ rũkaagũa.

45 Umai thĩinĩ wake, inyuĩ andũ akwa!

Mwĩtharei nĩ ũndũ wa mĩoyo yanyu mweherere marakara mahiũ ma Yahweh!

46 Mũtikanorũo nĩ hinya ngoro kana mwĩtigĩre ũhoro ũrĩa mũkaigua bũrũri-inĩ.

Mwaka-inĩ ũmwe nĩ gũkaarehwo ũhoro,

Naguo mwaka ũrĩa ũkaarũmĩrĩra kũrehwo ũhoro ũngĩ,

Wa maũndũ ma ũhinya thĩinĩ wa bũrũri na wa mũtongoria gũũkĩrĩra mũtongoria.

47 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, matukũ nĩ maroka

Rĩrĩa ngeerekeria meciria makwa harĩ mĩhianano ya gwacũhio ya Babuloni.

Bũrũri wake wothe nĩ ũgaaconorithio,

Na andũ a kuo othe arĩa makooragwo nĩ makaagũa kuo.

48 Igũrũ na thĩ o hamwe na kĩrĩa gĩothe kĩrĩ thĩinĩ wacio

Nĩ ikaanĩrĩra nĩ gũkena nĩ ũndũ wa Babuloni,

Nĩ gũkorũo aniinani nĩ magooka kuo moimĩte mwena wa rũgongo,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

49 ―Babuloni to andũ arĩa moragĩtwo a Isiraeli ĩtũmĩte magũe

Ĩndĩ o na andũ arĩa moragĩtwo a thĩ yothe nĩ magũĩte kũu Babuloni.

50 Inyuĩ mwĩtharĩte rũhiũ rwa njora, thiĩi o na mbere na mũtikarũgame!

Ririkanai Yahweh mũrĩ kũndũ kũraya,

Na mũririkane Yahrushalayim ngoro-inĩ cianyu.‖

1533


51 ―Nĩ tũconorithĩtio, nĩ gũkorũo nĩ tũiguĩte inyũrũri.

Mothiũ maitũ nĩ mahumbĩrĩtwo nĩ thoni,

Nĩ gũkorũo andũ a kũngĩ nĩ mokĩrĩire kũndũ kũrĩa kwamũre kwa nyũmba ya Yahweh.‖

52 ―Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, matukũ nĩ maroka,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga,

―Rĩrĩa ngeerekeria meciria makwa harĩ mĩhianano yakuo ya gwacũhio,

Na andũ arĩa magaakorũo magurarĩtio kũndũ guothe bũrũri-inĩ ũcio nĩ magaacaya.‖

53 ―O na Babuloni ĩngĩambata ĩkinye igũrũ,

O na ĩngĩĩkĩra hinya mĩĩgitio yakuo ĩrĩa mĩraihu na igũrũ,

Arĩa makaamĩniina nĩ magooka kuuma kũrĩ niĩ,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

54 ―Ta thikĩrĩriai, kũrĩ na kĩrĩro kĩroima Babuloni,

Mũgambo wa mwanangĩko mũnene kuuma bũrũri-inĩ wa Akalidei,

55 Nĩ gũkorũo Yahweh nĩ akaananga Babuloni,

Nĩ agaakiria mũgambo wakuo mũnene,

Na makũmbĩ mao makaahũyũka o ta maĩ maingĩ.

Mũrurumo wa mũgambo wao nĩ ũkaaiguĩka.

56 Nĩ gũkorũo mũniinani nĩ agooka Babuloni;

Njamba ciakuo cia ita nĩ igaatahwo,

Mota ma cio nĩ makoinangwo,

Nĩ gũkorũo Yahweh nĩ Kĩhoti ũherithanagia.

Hatarĩ nganja nĩ akeerĩhĩria.

57 Nĩ ngaatũma anene a kuo na andũ a kuo arĩa ogĩ manyue marĩĩo,

O hamwe na mangavana a kuo na atongoria a kuo na njamba ciakuo cia ita,

Na nĩ magaakoma toro wa ihinda iraya,

Na matigaacoka gũũkĩra,‖ ũguo nĩguo Mũthamaki ekuuga, o ũcio wĩtagwo Yahweh mũnene wa
ita.

1534


58 Ũũ nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga:

―Rũthingo rwa Babuloni, o na rũrĩ rwariĩ, nĩ rũkaamomorũo biũ,

Na ihingo ciakuo, o na irĩ ndaya, nĩ igaacinwo na mwaki.

Ikundi cia andũ ikeenogia o tũhũ;

Ndũrĩrĩ nĩ ikeenogia, no kwĩnogia gwacio nĩ mwaki gũgaakĩrĩria.‖

59 Gĩkĩ nĩkĩo kiugo kĩrĩa Jeremiya ũrĩa mũnabii aaheanire agĩatha Seraia mũrũ wa Neria mũrũ
wa Mahaseia, hĩndĩ ĩrĩa maathiire Babuloni na mũthamaki Zedekia wa Yahuda mwaka-inĩ wa
kana wa wathani wake; Seraia aarĩ mũrũgamĩrĩri wa indo cia mũthamaki. 60 Jeremiya akĩandĩka
thĩinĩ wa ibuku rĩmwe ũũru ũrĩa wothe ũngĩakorire Babuloni, ciugo icio ciothe ciandĩkĩtwo ciĩgiĩ
gũũkĩrĩrũo kwa Babuloni. 61 Ningĩ Jeremiya akĩĩra Seraia atĩrĩ: ―Rĩrĩa ũgaathiĩ Babuloni na
ũmĩone, ũgaatigĩrĩra nĩ wathoma ciugo icio ciothe wanĩrĩire. 62 Ũcoke uuge ũũ, ‗Atĩrĩrĩ
Yahweh, wee nĩ uugĩte atĩ kũndũ gũkũ nĩ gũkaanangwo gũtigwo gũtarĩ na mũndũ wa gũikara
kuo, gũtigwo gũtarĩ mũndũ kana nyamũ, na atĩ gũgaatuĩka kũndũ gũtiganĩrie tene na tene.‘ 63
Na warĩkia gũthoma ibuku rĩrĩ, ũrĩoherere ihiga na ũrĩikie thĩinĩ wa rũũĩ rwa Farati gatagatĩ. 64
Ũcoke uuge atĩrĩ, ―Ũguo nĩguo Babuloni ĩkaarikĩra na ndĩkoimĩra rĩngĩ tondũ wa thĩna ũrĩa
ngaamĩrehera; na aikari a kuo nĩ makoorũo nĩ hinya.‘‖

Ũcio nĩguo mũthia wa ciugo cia Jeremiya.

JEREMIYA 52

1 Zedekia aarĩ na mĩaka 21 rĩrĩa aatuĩkire mũthamaki, na aathanire Yahrushalayim mĩaka 11.
Nyina eetagwo Hamutali mwarĩ wa Jeremiya wa kuuma Libina. 2 Nake agĩthiĩ na mbere gwĩka
maũndũ moru maitho-inĩ ma Yahweh, kũringana na maũndũ mothe marĩa Jehoiakimu eekĩte. 3
Tondũ wa marakara ma Yahweh, nĩkĩo maũndũ maya meekĩkire thĩinĩ wa Yahrushalayim na
thĩinĩ wa Yahuda, nginya akĩmaingata mehere maitho-inĩ make. Nake Zedekia akĩremera
mũthamaki wa Babuloni. 4 Mwaka-inĩ wa kenda wa wathani wa Zedekia, mweri-inĩ wa ikũmi,
mũthenya wa ikũmi wa mweri ũcio, Mũthamaki Nebukadineza wa Babuloni nĩ aathiire na mbũtũ
yake yothe gũũkĩrĩra Yahrushalayim. Makĩamba hema nĩguo matharĩkĩre itũũra rĩu na magĩaka
rũthingo rwa kũrĩrigicĩria. 5 Na itũũra rĩu rĩgĩikara rĩrĩ irigicĩrie nginya mwaka wa 11 wa
Mũthamaki Zedekia.

6 Mweri-inĩ wa kana, mũthenya wa kenda wa mweri ũcio, ng‘aragu yarĩ nene mũno thĩinĩ wa
itũũra, na gũtiarĩ na irio cia kũrĩo nĩ andũ a bũrũri. 7 Marigĩrĩrio-inĩ, rũthingo rwa itũũra
rũgĩtũrĩkio, na thigari ciothe ikĩũra kuuma itũũra-inĩ ũtukũ igereire kĩhingo-inĩ kĩrĩa kĩarĩ gatagatĩ
ga thingo iria igĩrĩ hakuhĩ na mũgũnda wa mũthamaki, hĩndĩ ĩyo Akalidei maarigicĩirie itũũra; na

1535




igĩthiĩ cierekeire njĩra-inĩ ya Araba. 8 No mbũtũ ya Akalidei ĩgĩteng‘eria mũthamaki, na
ĩgĩkinyĩra Zedekia werũ-inĩ mwaraganu wa Jeriko, nacio thigari ciake ciothe ikĩhurunjũka kuuma
harĩ we. 9 Mbũtũ ĩyo ĩkĩnyita mũthamaki na ĩkĩmũtwara kũrĩ mũthamaki wa Babuloni kũu
Ribila bũrũri-inĩ wa Hamathu, nake akĩmũtuĩra. 10 Na mũthamaki wa Babuloni akĩũraga ariũ a
Zedekia akĩĩyonagĩra na maitho make, ningĩ akĩũraga anene othe a Yahuda kũu Ribila. 11
Mũthamaki wa Babuloni agĩcoka agĩtumumaria maitho ma Zedekia, akĩmuoha na bĩngũ cia
gĩcango, akĩmũtwara Babuloni, na akĩmũikia njera nginya mũthenya ũrĩa aakuire.

12 Mweri-inĩ wa gatano, mũthenya wa ikũmi wa mweri ũcio, ũguo nĩ kuuga, mwaka wa 19 wa
Mũthamaki Nebukadineza mũthamaki wa Babuloni, Nebuzaradani ũrĩa warĩ mũnene wa arangĩri,
na watungataga mũthamaki wa Babuloni, akĩingĩra Yahrushalayim. 13 Agĩcina nyũmba ya
Yahweh, nyũmba ya mũthamaki, na nyũmba cia Yahrushalayim ciothe; ningĩ agĩcina nyũmba o
yothe nene. 14 Nacio thingo iria ciathiũrũrũkĩirie Yahrushalayim ikĩmomorũo nĩ mbũtũ yothe ya
Akalidei ĩrĩa yarĩ hamwe na mũnene wa arangĩri.

15 Nebuzaradani ũcio mũnene wa arangĩri akĩoya andũ amwe athĩni na andũ acio angĩ arĩa
maatigarĩte itũũra-inĩ akĩmatwara ithamĩrio. Ningĩ akĩoya andũ arĩa maathiĩte makeneana kũrĩ
mũthamaki wa Babuloni o hamwe na mabundi acio angĩ arĩa maarĩ njorua. 16 No Nebuzaradani
mũnene ũcio wa arangĩri nĩ aatigire andũ amwe arĩa maarĩ athĩni mũno thĩinĩ wa bũrũri nĩgetha
marutage wĩra mĩgũnda-inĩ ya mĩthabibũ na marutithagio wĩra wa kũhinyĩrĩrio.

17 Nao Akalidei makiunanga itugĩ cia gĩcango cia nyũmba ya Yahweh na tũkaari na Karia ga
gĩcango, iria ciarĩ thĩinĩ wa nyũmba ya Yahweh, na magĩkuua gĩcango kĩu gĩothe magĩgĩtwara
Babuloni. 18 Ningĩ makĩoya ndoo, icakũri, magathĩ ma kũhoria ndambĩ, mbakũri, ikombe, na
indo ciothe cia gĩcango iria ciahũthagĩrũo ũtungata-inĩ wa hekarũ. Magĩcioya magĩthiĩ nacio.

19 Nĩngĩ thĩiniĩ wa ikombe na ngĩo cia makara, na mbakũri iria nene, na nyũngũ, na mĩtĩ ya
matawa, na iciko na mbakũri iria nyinyi-rĩ, mũnene wa arangĩri agĩĩthiĩra na iria ciarĩ cia thahabu
theri, kana o betha theri, we mwene.

20 Ha ũhoro wa itugĩ iria igĩrĩ, Karia, ndegwa ikũmi na igĩrĩ cia gĩcango iria ciarĩ rungu rwa
Karia kau, na tũkaari, o icio Mũthamaki Suleimani aathondekete nĩ ũndũ wa nyũmba ya
Yahweh, gĩcango kĩa indo icio ciothe kĩarĩ kĩingĩ ũndũ gĩtangĩathimĩkire.

21 Ha ũhoro wĩgiĩ itugĩ icio, o gĩtugĩ kĩarĩ kĩa mĩkono 18 kũraiha na igũrũ, na rũrigi rwa
gũthima rwa mĩkono 12 nĩ rũngĩagĩthiũrũrũkĩirie; ũtungu wakĩo waiganaine na wariĩ wa ciara
inya, na kĩarĩ na irima gatagatĩ. 22 Na kĩongo kĩrĩa kĩarĩ igũrũ rĩakĩo kĩarĩ gĩa gĩcango; na ũraihu
wa kĩongo kĩmwe warĩ mĩkono ĩtano; nayo neti hamwe na makomamanga marĩa
maathiũrũrũkĩirie kĩongo kĩu, ciothe ciarĩ cia gĩcango. Gĩtugĩ gĩa kerĩ gĩatariĩ o ta kĩu kĩngĩ,
nginya makomamanga. 23 Kwarĩ na makomamanga 96 mĩena-inĩ; makomamanga mothe marĩa
maathiũrũrũkĩirie neti ĩyo maarĩ 100.

1536


24 Mũnene ũcio wa arangĩri ningĩ akĩoya Seraia mũnene wa athĩnjĩri-Yahweh, Zefania
mũthĩnjĩri-Yahweh wa kerĩ, na aikaria atatũ a mĩrango. 25 Na akĩoya kuuma itũũra-inĩ mũnene
ũmwe wa kwa mũthamaki ũrĩa warũgamĩrĩire thigari, arata mũgwanja a hakuhĩ a mũthamaki arĩa
moonekire itũũra-inĩ, o hamwe na mwandĩki wa mũnene wa mbũtũ, ũrĩa wacokanagĩrĩria andũ a
bũrũri nĩ ũndũ wa mbaara, na andũ 60 kuuma harĩ andũ arĩa mataarĩ igweta arĩa moonekire
itũũra-inĩ. 26 Nebuzaradani mũnene wa arangĩri akĩmoya na akĩmatwara kũrĩ mũthamaki wa
Babuloni kũu Ribila. 27 Nake mũthamaki wa Babuloni akĩmoragĩra kũu Ribila bũrũri-inĩ wa
Hamathu. Andũ a Yahuda magĩgĩtwarũo ithamĩrio makĩehera bũrũri-inĩ wao.

28 Aya nĩo andũ arĩa Nebukadineza aatwarire ithamĩrio: mwaka-inĩ wa mũgwanja, Ayahudi
3,023.

29 Mwaka wa 18 wa Nebukadineza, andũ 832 makĩoywo kuuma Yahrushalayim.

30 Mwaka wa 23 wa Nebukadineza, Nebuzaradani mũnene wa arangĩri agĩtwara Ayahudi
ithamĩrio, andũ 745.

Andũ othe arĩa maatwarirũo ithamĩrio maarĩ 4,600.

31 Naguo mwaka wa 37 kuuma rĩrĩa Mũthamaki Jehoiakini wa Yahuda aatwarirũo ithamĩrio,
mweri wa 12, mũthenya wa 25 wa mweri ũcio, mwaka ũrĩa Mũthamaki Evili-merodaki wa
Babuloni aatuĩkire mũthamaki, nĩ aarekereirie Mũthamaki Jehoiakini wa Yahuda na akĩmũruta
njera.32 Akĩmwarĩria na njĩra ya ũtugi na akĩiga gĩtĩ gĩake kĩa ũnene igũrũ gũkĩra itĩ cia ũnene
cia athamaki arĩa angĩ maarĩ hamwe nake kũu Babuloni. 33 Nĩ ũndũ ũcio Jehoiakini akĩruta
nguo ciake cia njera, na aarĩaga kuuma metha-inĩ ya mũthamaki matukũ mothe ma ũtũũro wake.
34 Aaheagwo irio kuuma kũrĩ mũthamaki wa Babuloni o mũthenya, matukũ mothe ma ũtũũro
wake nginya mũthenya ũrĩa aakuire.

MACAKAYA 1

א [Aleph]

1 Kaĩ itũũra rĩrĩa rĩraiyũrĩte andũ rĩu nĩ rĩtigĩtwo rĩrĩ riki-ĩ!

O rĩu rĩrakoragwo na andũ aingĩ gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ, kaĩ nĩ rĩhaanĩte o ta mũtumia wa ndigwa-
ĩ!

Kaĩ ũcio ũrarĩ mwarĩ wa mũthamaki gatagatĩ-inĩ ka icigo cia bũrũri nĩ arutithĩtio wĩra wa
ũkombo-ĩ!

ב [Beth]

1537




 2 Arĩraga mũno ũtukũ, na maithori make makahumbĩra makai make.

Endwa ake othe gũtirĩ o na ũmwe ũrĩ ho amũũmĩrĩrie.

Arata ake othe nĩ mamũkunyanĩire; nĩ matuĩkĩte thũ ciake.

ג [Gimel]

3 Yahuda nĩ atwarĩtwo ithamĩrio rungu rwa mĩnyamaro na ũkombo mũritũ.

Arĩikaraga gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ; ndarĩ na handũ ha kũhurũka.

Arĩa othe mamũnyariraga nĩ mamũkinyĩire arĩ ihinda-inĩ rĩake rĩa mĩtangĩko.

ד [Daleth]

4 Njĩra cia gũthiĩ Zayuni nĩ iracakaya, tondũ gũtirĩ mũndũ ũrathiĩ gĩathĩ-inĩ.

Ihingo ciake ciothe nĩ ndiganĩrie; athĩnjĩri-Yahweh ake nĩ gũcaya maracaya.

Airĩtu ake marĩ na kĩeha, nake arĩ na ruo rũnene.

ה [He]

5 Arĩa mamũũkagĩrĩra rĩu matuĩkĩte mwathi wake; thũ ciake itirĩ na mĩtangĩko.

Tondũ Yahweh nĩ atũmĩte anyitwo nĩ kĩeha nĩ ũndũ wa mehia make maingĩ.

Ciana ciake nĩ itahĩtwo nĩ ũrĩa ũmũũkagĩrĩra.

ו [Waw]

6 Riri wothe nĩ wehereire mwarĩ wa Zayuni.

Anene ake matariĩ ta thwariga itarĩ na ũrĩithio,

Na marathiĩ manogereire mbere ya ũrĩa ũramathingata.

ז [Zayin]

7 Matukũ-inĩ marĩa Yahrushalayim arĩ na mĩnyamaro na atarĩ na kũndũ gwa gũikara, nĩ
aririkanaga

Indo ciothe cia goro iria aarĩ nacio matukũ-inĩ ma tene.

Rĩrĩa andũ ake maagũire guoko-inĩ gwa thũ na ndaarĩ na wa kũmũteithia,

Thũ ciamuonire igĩtheka tondũ wa kũgũa gwake.

1538


ח [Heth]

8 Yahrushalayim nĩ ehĩtie na njĩra nene.

Nĩkĩo atuĩkĩte kĩndũ kĩmene.

Arĩa othe maamũheete gĩtĩo rĩu mamuonaga atariĩ ta kĩndũ gĩa kũnyararũo, tondũ nĩ monete
njaga yake.

We mwene akayaga na akahũgũka nĩ ũndũ wa thoni.

ט [Teth]

9 Thahu wake ũrĩ nguo-inĩ ciake.

We ndeeciririe ũhoro wĩgiĩ ihinda rĩake rĩa thutha.

Kũgũa gwake kwarĩ gwa kũmakania; ndarĩ na mũndũ wa kũmũhooreria.

Wũũiii Yahweh, ona mĩnyamaro yakwa, tondũ thũ nĩ ĩĩtũũgĩrĩtie.

י [Yod]

10 Thũ nĩ ĩigĩrĩire moko mayo igũrũ rĩa mĩthithũ yake yothe.

Tondũ nĩ eyoneire ndũrĩrĩ ikĩingĩra handũ hake harĩa hamũre,

O icio waathanire atĩ itiagĩrĩirũo kũingĩra thĩinĩ wa kĩũngano gĩaku.

כ [Kaph]

11 Andũ ake othe nĩ gũcaya maracaya; nĩ mũgate maracaria.

Nĩ makũũranĩtie indo ciao cia goro na kĩndũ gĩa kũrĩa, nogetha matũũre muoyo.

Wũũiii Yahweh, ta rora wone atĩ nduĩkĩte ta kĩndũ kĩ magigi.

ל [Lamed]

12 Kaĩ mũrona ta atarĩ ũndũ mũnene inyuĩ arĩa othe mũrahĩtũka njĩra-inĩ?

Rorai muone!

Hihi nĩ harĩ ruo rũngĩ rũtariĩ ta ruo rũrĩa ndaiguire,

Rũrĩa Yahweh aatũmire njigue mũthenya wa marakara make mahiũ?

מ [Mem]

1539


13 Nĩ atũmĩte mwaki thĩinĩ wa mahĩndĩ makwa kuuma igũrũ, na akamahoota mothe.

Nĩ ambĩire magũrũ makwa neti; nĩ atũmĩte njoke na thutha kĩa hinya.

Atũmĩte nduĩke mũndũ mũtiganĩrie.

Mũthenya wothe ndindaga njũrĩtwo nĩ hinya.

נ [Nun]

14 Mehia makwa mohetwo o ta icoki, makohanio hamwe nĩ guoko gwake.

Maigĩrĩirũo ngingo-inĩ yakwa, na hinya wakwa nĩ ũthirĩte.

Yahweh nĩ aneanĩte guoko-inĩ kwa arĩa itangĩhota gwĩtiiria.

ס [Samekh]

15 Yahweh nĩ eheretie andũ othe arĩa marĩ hinya thĩinĩ wakwa.

Nĩ anjĩtĩire kĩrĩndĩ kĩa andũ nĩguo mahehenje anake akwa.

Yahweh nĩ arangĩrĩirie mũirĩtu gathirange wa Yahuda kĩhihĩro-inĩ kĩa ndibei.

ע [Ayin]

16 Ndĩrarĩra nĩ ũndũ wa maũndũ macio; maitho makwa maranyũrũrũkia maithori.

Tondũ mũndũ ũrĩa ũngĩnyũmĩrĩria na aahoorerie, arĩ kũraya mũno na niĩ.

Ariũ akwa nĩ matiganĩirio, nĩ gũkorũo thũ nĩ ĩhootanĩte.

פ [Pe]

17 Zayuni nĩ atambũrũkĩtie moko make; ndarĩ na mũndũ wa kũmũũmĩrĩria.

Yahweh nĩ aheete thũ ciothe iria ithiũrũrũkĩirie Jakubu watho wa kũmũũkĩrĩra.

Yahrushalayim ĩtuĩkĩte kĩndũ kĩmene harĩ o.

צ [Tsade]

18 Yahweh nĩ mũthingu, nĩ gũkorũo niĩ nĩ kũremera nemeire mawatho make.

Thikĩrĩriai inyuĩ ikundi ciothe cia andũ, na muone ruo rwakwa.

Airĩtu akwa o na anake akwa nĩ matahĩtwo.

ק [Qoph]

1540


19 Nĩ ngaĩire endwa akwa, ĩndĩ o nĩ mangunyanĩire.

Thĩinĩ wa itũũra athĩnjĩri-Yahweh akwa na athuri akwa nĩ mathirĩte,

Magĩcaria irio nĩguo matũũre muoyo.

ר [Resh]

20 Rora wee Yahweh, tondũ ndĩ na mĩtangĩko mĩnene.

Mara makwa marĩ na ruo.

Ngoro yakwa ĩrĩ na mĩtangĩko, tondũ ngoretwo ndĩ mũremi biũ.

Kũu nja rũhiũ rwa njora nĩ rũũragĩte ciana ciakwa; thĩinĩ wa nyũmba gũtariĩ ta gĩkuũ.

ש [Shin]

21 Andũ nĩ maiguĩte gũcaya gwakwa; ndirĩ na mũndũ wa kũnyũmĩrĩria.

Thũ ciakwa ciothe nĩ ciiguĩte ũhoro wa thĩna wakwa.

Nĩ ikenete tondũ wee nĩ waũrehire.

Ĩndĩ nĩ ũkaarehe mũthenya ũrĩa wamenyithanirie, rĩrĩa o nao makaahaana o ta niĩ.

ת [Taw]

22 Ũũru wao wothe nĩ ũũke mbere yaku, na ũromaherithia na njĩra nene,

O ta ũrĩa ũũherithĩtie na njĩra nene nĩ ũndũ wa mehia makwa mothe.

Tondũ mĩcayo yakwa nĩ mĩingĩ, na ngoro yakwa nĩ ndwaru.

MACAKAYA 2

א [Aleph]

1 Kaĩ Yahweh nĩ ahumbĩrĩte mwarĩ wa Zayuni na itu rĩa marakara make-ĩ!

Nĩ agũithĩtie ũthaka wa Isiraeli kuuma igũrũ akaũharũrũkia thĩ.

Ndaririkanĩte gaturũa ka magũrũ make mũthenya wa marakara make.

ב [Beth]

1541




 2 Yahweh nĩ ameretie ciikaro ciothe cia Jakubu ategũcicaĩra.

Nĩ amomorete kũndũ kũrĩa kũrĩ na ũgitĩri kwa mwarĩ wa Yahuda nĩ ũndũ wa marakara make.

Nĩ agũithĩtie na agaconorithia ũthamaki o na anene ake.

ג [Gimel]

3 Nĩ atinĩtie hinya wothe wa Isiraeli nĩ ũndũ wa marakara make mahiũ.

Eeheririe guoko gwake kwa ũrĩo hĩndĩ ĩrĩa thũ yakuhĩrĩirie,

Na thĩinĩ wa Jakubu aaikaraga agĩakanaga ta mwaki ũrĩa wacinire indo ciothe iria
ciaũthiũrũrũkĩirie.

ד [Daleth]

4 Nĩ ahaarĩirie ũta wake o ta thũ; guoko gwake kwa ũrĩo nĩ kwĩhaarĩirie o ta arĩ thũ;

Aaikaraga akĩũragaga arĩa othe meeriragĩrio nĩ maitho.

Na agĩitũrũra mang‘ũrĩ make o ta mwaki thĩinĩ wa hema ya mwarĩ wa Zayuni.

ה [He]

5 Yahweh nĩ atuĩkĩte o ta thũ;

Nĩ ameretie Isiraeli.

Nĩ ameretie nyũmba ciake ciothe iria ndaya na igũrũ;

Nĩ anangĩte kũndũ gwakuo guothe kũrĩa kũrĩ na ũgitĩri.

Na harĩ mwarĩ wa Yahuda agatũma kĩrĩro na macakaya cingĩhe.

ו [Waw]

6 Nĩ ekĩte gĩthũnũ gĩake maũndũ ma ũhinya, o ta kanyũmba karĩ mũgũnda-inĩ.

Nĩ aniinĩte gĩathĩ gĩake.

Yahweh nĩ atũmĩte gĩathĩ o na thabatũ iriganĩre thĩinĩ wa Zayuni,

Na nĩ anyararĩte mũthamaki o na mũthĩnjĩri-Yahweh nĩ ũndũ wa marakara make mahiũ.

ז [Zayin]

7 Yahweh nĩ aregete kĩgongona gĩake;

1542


Nĩ atiganĩirie handũ hake harĩa hamũre.

Nĩ aneanĩte thingo cia nyũmba cia Zayuni iria ndaya na igũrũ irĩ na ũgitĩri guoko-inĩ gwa thũ.

Nĩ cianĩrĩire na mũgambo mũnene irĩ thĩinĩ wa nyũmba ya Yahweh, o ta arĩ mũthenya wa gĩathĩ.

ח [Heth]

8 Yahweh nĩ atuĩte itua rĩa kwananga rũthingo rwa mwarĩ wa Zayuni.

Nĩ atambũrũkĩtie rũrigi rwa gũthima.

Ndagirĩrĩirie guoko gwake gũtikarehe mwanangĩko.

Na nĩ atũmĩte rũirigo na rũthingo icakae.

Nĩ ciagithĩtio hinya irĩ hamwe.

ט [Teth]

9 Ihingo ciake nĩ irikĩrĩte na thĩ.

Nĩ anangĩte na akoinanga mĩgamba yake.

Athamaki ake o na anene ake marĩ gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ.

Gũtirĩ na watho; o na anabii ake mationaga cioneki kuuma kũrĩ Yahweh.

י [Yod]

10 Athuri a mwarĩ wa Zayuni maikarĩte thĩ makirĩte.

Nĩ mehurĩirie rũkũngũ mĩtwe-inĩ yao na makehumba nguo cia makũnia.

Airĩtu gathirange a Yahrushalayim nĩ mainamĩtie mĩtwe yao thĩ.

כ [Kaph]

11 Maitho makwa nĩ manogete nĩ ũndũ wa gũita maithori.

Mara makwa marĩ na ruo.

Ini rĩakwa rĩitĩtwo thĩ nĩ ũndũ wa kũgũa kwa mwarĩ wa andũ akwa,

Nĩ ũndũ wa ciana na tũkenge tũrĩa tũraringĩkĩra ihaaro-inĩ cia mũingĩ cia taũni.

ל [Lamed]

12 Cikaraga ikĩũragia manyina atĩrĩ, ―Ngano na ndibei irĩ kũ?‖

1543


O ikĩringĩkaga ta mũndũ ũgurarĩtio ihaaro-inĩ cia mũingĩ cia itũũra,

Muoyo wacio ũgĩthiraga irĩ moko-inĩ ma manyina.

מ [Mem]

13 Nĩ kĩĩ ingĩhũthĩra kĩrĩ ta mũira,

Kana ingĩkũhaanania na kĩĩ, wee mwarĩ wa Yahrushalayim?

Ingĩkũringithania na kĩĩ, nĩguo ngũũmĩrĩrie, wee mũirĩtu gathirange wa Zayuni?

Nĩ gũkorũo nguraro yaku nĩ nene o ta iria. Nũũ ũngĩhota gũkũhonia?

נ [Nun]

14 Cioneki iria anabii aku maakuonagĩra ciarĩ cia maheeni na cia tũhũ,

Na matiaguũririe mahĩtia maku nĩguo magirĩrĩrie ndũgatahwo,

No maaikaraga magĩkuonagĩra cioneki cia maheeni na cia kũhĩtithia.

ס [Samekh]

15 Andũ arĩa othe marahĩtũkĩra barabara-inĩ makũhũũragĩra hĩ na kĩnyũrũri.

Mahuuhaga mĩrũri magegete na makainia mĩtwe yao nĩ ũndũ wa mwarĩ wa Yahrushalayim
makoiga atĩrĩ:

―Ĩ rĩrĩ nĩrĩo itũũra rĩrĩa andũ mooigaga, ‗Ũthaka warĩo nĩ mũkinyanĩru, na nĩrĩo gĩkeno gĩa thĩ
yothe‘?‖

פ [Pe]

16 Thũ ciaku ciothe nĩ ciathamĩtie kanua nĩ ũndũ waku.

Ihuuhaga mĩrũri na ikahagarania magego ikoiga ũũ: ―Nĩ tũmũmeretie.

Ũyũ nĩguo mũthenya ũrĩa tũtũire twetereire! Nĩ mũkinyu, na nĩ tũwonete!‖

ע [Ayin]

17 Yahweh nĩ ekĩte ũndũ ũrĩa aabangĩte; nĩ ahingĩtie uuge wake,

Ũrĩa aathanire tene.

Amomorete ategũcaĩra.

Nĩ atũmĩte thũ ĩgũthekerere; nĩ atũũgĩrĩtie hinya wa arĩa magũũkagĩrĩra.

1544


צ [Tsade]

18 Ngoro ya andũ nĩ ĩkaĩire Yahweh, wee rũthingo rũrũ rwa mwarĩ wa Zayuni.

Maithori nĩ manyũrũrũke o ta karũũĩ mũthenya na ũtukũ.

Ndũkahurũke, ndũkareke riitho rĩaku rĩhurũke.

ק [Qoph]

19 Arahũka! Anĩrĩra na mũgambo mũnene ũtukũ, kĩambĩrĩria-inĩ kĩa matuanĩra ma ũtukũ.

Itũrũra ngoro yaku ta maĩ mbere ya ũthiũ wa Yahweh.

Mwambararĩrie moko nĩ ũndũ wa mĩoyo ya ciana ciaku

O icio iraringĩkĩra kona-inĩ ciothe cia barabara nĩ ũndũ wa ng‘aragu.

ר [Resh]

20 Ta rora wee Yahweh, ũrore mũndũ ũrĩa wee ũherithĩtie na njĩra nene ũguo.

Hihi andũ-a-nja nĩ magĩrĩirũo gũthiĩ na mbere kũrĩa rũciaro rwao ene, ciana ciao iria maciarĩte irĩ
na ũgima mwega wa mwĩrĩ,

Kana hihi athĩnjĩri-Yahweh na anabii nĩ magĩrĩirũo kũũragĩrũo handũ harĩa hamũre ha Yahweh?

ש [Shin]

21 Kamwana kanini o na mũthuri mũkũrũ makomete thĩ marĩ akuũ barabara-inĩ.

Airĩtu akwa o na anake akwa nĩ moragĩtwo na rũhiũ rwa njora,

Nĩ ũũraganĩte mũthenya-inĩ waku wa marakara; ũthĩnjanĩte ũtegũcayanĩra.

ת [Taw]

22 Wĩtĩte maũndũ ma kũrehe guoya kuuma mĩena yothe, o ta ũrĩa wĩtanaga mũthenya wa gĩathĩ.

Mũthenya wa mang‘ũrĩ ma Yahweh, gũtirĩ mũndũ wetharire kana akĩhonoka;

Arĩa ndaciarire na ngĩrera, nĩ maniinĩtwo nĩ thũ.

1545





MACAKAYA 3

א [Aleph]

1 Nĩ niĩ mũndũ ũrĩa wonete mĩnyamaro nĩ ũndũ wa rũthanju rwa mang‘ũrĩ make.

2 Nĩ anyingatĩte na atũmaga thiĩre nduma-inĩ, no ti ũtheri-inĩ.

3 Ti itherũ, arehaga guoko gwake kũnjũkĩrĩre rĩngĩ na rĩngĩ mũthenya wothe.

ב [Beth]

4 Atũmĩte nyama cia mwĩrĩ wakwa na ngothi yakwa ithire;

Nĩ oinangĩte mahĩndĩ makwa.

5 Nĩ andigicĩirie; athiũrũrũkĩirie na thumu mũrũrũ na thĩna.

6 Anjikarĩtie thĩ kĩa hinya kũndũ kũrĩ na nduma, ta andũ maakuire tene.

ג [Gimel]

7 Nĩ andigicĩirie na rũthingo, nĩgetha ndikae kũũra;

Nĩ anjohete na bĩngũ nditũ cia gĩcango.

8 Na rĩrĩa ndarĩra mũno ngĩhoya ũteithio, nĩ aregaga kũigua ihoya rĩakwa.

9 Nĩ ahingĩte njĩra ciakwa na mahiga maicũhie;

Nĩ atũmĩte njĩra ciakwa ciogome.

ד [Daleth]

10 Anjohagia nĩguo aatharĩkĩre ta nduba, o ta mũrũthi wĩhithĩte.

11 Nĩ anjeheretie njĩra-inĩ kĩa hinya na akandambura tũcunjĩ;

Atũmĩte ngire ihooru.

12 Nĩ ahaarĩirie ũta wake, na akanjiga nduĩke kĩndũ gĩa kũrathwo na mũguĩ.

ה [He]

13 Athecete higo ciakwa na mĩguĩ ya thiaka wake.

1546



14 Nduĩkĩte kĩndũ gĩa gũthekererũo nĩ ikundi ciothe cia andũ, makanyũrũria na rwĩmbo rwao
mũthenya wothe.

15 Anjiyũrĩtie maũndũ marũrũ na agatũma njikare ngĩnyuaga mũmera mũrũrũ.

ו [Waw]

16 Oinangaga magego makwa na kagoto;

Atũmaga nyinamĩrĩre mũhu-inĩ.

17 Wee nĩ ũnjagithagia thayũ; nĩ ndiganĩirũo nĩ maũndũ marĩa mega.

18 Nĩ ũndũ ũcio njugaga atĩrĩ: ―Riri wakwa nĩ ũthirĩte, o hamwe na kĩĩrĩgĩrĩro gĩakwa harĩ
Yahweh.‖

ז [Zayin]

19 Ririkana mĩnyamaro yakwa na atĩ ndirĩ na kũndũ gwa gũikara, ũririkane mũmera mũrũrũ na
thumu mũrũrũ.

20 Hatarĩ nganja nĩ ũkaaririkana na ũinamĩrĩre nĩguo ũndeithie.

21 Nĩ ndirikanaga ũndũ ũcio ngoro-inĩ yakwa; nĩkĩo nguonania mwerekera wa gweterera.

ח [Heth]

22 Tondũ wa tha cia Yahweh nĩkĩo tũtathirĩte,

Nĩ gũkorũo gũcaĩra gwake gũtithiraga.

23 Ikoragwo irĩ njerũ rũcinĩ o rũcinĩ; wĩhokeku waku nĩ mũingĩ.

24 Niĩ njugĩte atĩrĩ, ―Yahweh nĩwe igai rĩakwa, nĩkĩo nguonania mwerekera wa kũmweterera.‖

ט [Teth]

25 Yahweh nĩ mwega harĩ mũndũ ũrĩa ũigaga kĩĩrĩgĩrĩro gĩake harĩ we, harĩ mũndũ ũrĩa ũikaraga
akĩmũcaragia.

26 Nĩ wega mũndũ gweterera ũhonokio wa Yahweh akirĩte.

27 Nĩ wega mũndũ gũkuua icoki rĩrĩa arĩ mwĩthĩ.

י [Yod]

28 Nĩ aikare arĩ wiki na aikare akirĩte rĩrĩa Yahweh aramũigĩrĩra icoki rĩu.

29 Nĩ aturumithie kanua gake tĩri-inĩ; no gũkorũo nĩ harĩ kĩĩrĩgĩrĩro.

1547


30 Nĩ aneane ikai rĩake kũrĩ mũndũ ũrĩa ũramũgũtha; nĩ anyũrũrio nginya aiganie.

כ [Kaph]

31 Nĩ gũkorũo Yahweh ndegũtũũra atũtiganĩirie tene na tene.

32 O na gũtuĩka nĩ arehete kĩeha, nĩ akoonania tha kũringana na ũrĩa matha make maingĩhĩte.

33 Tondũ ngoro-inĩ yake ndendete kũnyamaria na kũrehera ariũ a andũ kĩeha.

ל [Lamed]

34 Mũndũ kũhehenja na makinya make arĩa othe mohetwo thĩinĩ wa thĩ,

35 Kũima mũndũ kĩhooto mbere ya Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno,

36 Kũhinyĩrĩria mũndũ cira-inĩ wake

—Yahweh ndakiragĩrĩria maũndũ ta macio.

מ [Mem]

37 Gũkĩrĩ ũguo-rĩ, nũũ ũngĩkĩhota kuuga ũndũ na wĩkĩke tiga Yahweh athanire wĩkĩke?

38 Kanua ka Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno

Gatiumaga maũndũ moru na maũndũ mega ihinda-inĩ o rĩmwe.

39 Nĩ kĩĩ kĩngĩgĩtũma mũndũ ũrĩ muoyo atete nĩ ũndũ wa moimĩrĩro ma mehia make?

נ [Nun]

40 Nĩ tũthuthuriei na tũtuĩrie mĩthiĩre itũ, na tũcokerere Yahweh.

41 Nĩ twambararie ngoro citũ hamwe na moko maitũ kũrĩ El ũrĩa ũrĩ igũrũ tuuge atĩrĩ:

42 ―Nĩ tũhĩtĩtie na tũkarema, nawe ndũtuoheire.

ס [Samekh]

43 Nĩ ũtũgirĩrĩirie ũrĩ na marakara nĩguo tũtigagũkuhĩrĩrie;

Ũtũthingatĩte na ũgatũũraga ũtegũtũcaĩra.

44 Nĩ ũigĩte itu rĩa kũgirĩrĩria ũkuhĩrĩrio, nĩgetha ihoya ritũ rĩtigagũkinyĩre.

45 Ũtũmaga tũhaane ta makũrũro na o ta gĩko gatagatĩ-inĩ ka ikundi cia andũ.‖

פ [Pe]

1548


46 Thũ citũ ciothe itwathamagĩria tũnua twacio.

47 Tũiguaga guoya na tũkona mogwati hĩndĩ ciothe, o hamwe na mwanangĩko na nguraro.

48 Tũrũũĩ twa maĩ tũthereraga kuuma maitho-inĩ makwa nĩ ũndũ wa nguraro ya mwarĩ wa andũ
akwa.

ע [Ayin]

49 Maitho makwa maitaga maithori mategũtigithĩria, matitigithagĩria,

50 O nginya rĩrĩa Yahweh akaarora arĩ igũrũ one.

51 Maitho makwa nĩ matũmĩte ngorũo na kĩeha nĩ ũndũ wa airĩtu othe a itũũra rĩakwa.

צ [Tsade]

52 Hĩtagwo nĩ thũ ciakwa ta nyoni hatarĩ gĩtũmi.

53 Nĩ cinjikĩtie irima-inĩ ndĩ muoyo ikahingĩra kuo na ihiga.

54 Maĩ maathereraga igũrũ rĩa mũtwe wakwa, na niĩ ngiuga: ―Nĩ ndathira!‖

ק [Qoph]

55 Ndakaĩire rĩĩtwa rĩaku, wee Yahweh, ndĩ kũndũ kũrĩa kũriku irima-inĩ.

56 Igua mũgambo wakwa; ndũkahinge gũtũ gwaku wage kũigua kĩrĩro gĩakwa gĩa kũhoya
ũteithio, gĩa kũũmĩrĩrio.

57 Nĩ wanguhĩrĩirie mũthenya ũrĩa ndagũkaĩire. Ũkĩnjĩra atĩrĩ: ―Ndũgetigĩre.‖

ר [Resh]

58 Wee Yahweh nĩ ũteteire cira wakwa, nĩ ũkũũrĩte muoyo wakwa.

59 Wee Yahweh nĩ wonete ũũru ũrĩa njĩkĩtwo; ndagũthaitha ũndeithie kuona kĩhooto.

60 Nĩ wonete kwĩrĩhĩria kwao guothe, ũkona njama ciao ciothe cia kũnjũkĩrĩra.

ש [Sin] kana [Shin]

61 Nĩ ũiguĩte inyũrũri ciao, wee Yahweh, ũkaigua njama ciao ciothe cia kũnjũkĩrĩra,

62 Ũkaigua mĩromo ya arĩa manjũkagĩrĩra hamwe na ũrĩa maheehanagĩrĩra igũrũ rĩakwa
mũthenya wothe.

63 Ta marore; rĩrĩa maikarĩte thĩ kana rĩrĩa marũgamĩte, no kũũnyũrũria manyũrũragia nyĩmbo-
inĩ ciao!

1549


ת [Taw]

64 Wee Yahweh nĩ ũkaamarĩha kũringana na ciĩko ciao.

65 Ũgaatũma momie ngoro, ũndũ ũcio ũtuĩke kĩrumi gĩaku harĩ o.

66 Ũkaamathingata ũrĩ na marakara na ũmaniine mehere mũhuro wa igũrũ rĩa Yahweh.

MACAKAYA 4

א [Aleph]

1 Kaĩ thahabu ĩrĩa ĩkengaga nĩ ĩtigĩte gũkenga-ĩ, o yo thahabu ĩrĩa njega!

Mahiga marĩa maamũre-rĩ,

kaĩ nĩ mahurunjũkĩte kona-inĩ ciothe cia barabara-ĩ!

ב [Beth]

2 Ha ũhoro wa ariũ a Zayuni arĩa atĩĩku, o acio maakoragwo marĩ a goro o ta thahabu ĩrĩa therie,

Kaĩ nĩ matuĩkĩte o ta ndigithũ cia rĩũmba-ĩ,

Wĩra wa moko ma mũũmbi wa nyũngũ!

ג [Gimel]

3 O na ngui cia gĩthaka nĩ ciongithagia twana twacio,

No mwarĩ wa andũ akwa atuĩkĩte mũndũ ũtarĩ tha, o ta nyaga cia werũ-inĩ.

ד [Daleth]

4 Rũrĩmĩ rwa gakenge karĩa karonga rũnyitanĩte na karakara nĩ ũndũ wa kũnyota.

Ciana ihoyaga mũgate, no gũtirĩ mũndũ ũciheaga.

ה [He]

5 Andũ arĩa maarĩaga irio njega, rĩu makomete barabara-inĩ mahũtiĩ.

Arĩa maarerirũo makĩĩhumbaga nguo ndune, rĩu mahĩmbĩirie hĩba cia mũhu.

ו [Waw]

1550




 6 Iherithia rĩa mwarĩ wa andũ akwa nĩ inene gũkĩra iherithia rĩa mehia ma Sodomu,

Ĩrĩa yang‘aũranirio o rĩmwe, gũtarĩ na guoko gwa kũmĩteithia.

ז [Zayin]

7 Anaziri ake maarĩ atheru gũkĩra mbarabu, meerũhĩte gũkĩra iria.

Maarĩ atune gũkĩra ruru; maatariĩ ta tũhiga tũkumuthe twa safia.

ח [Heth]

8 Rĩu mairĩte gũkĩra mũrarĩ;

Matimenyekaga marĩ barabara-inĩ.

Ngothi yao yũmanĩrĩire igũrũ rĩa mahĩndĩ mao; ĩniarĩte o ta mũtĩ mũũmũ.

ט [Teth]

9 Nĩ kaba arĩa moragĩtwo na rũhiũ rwa njora gũkĩra arĩa moragĩtwo nĩ ng‘aragu,

O acio morĩtwo nĩ hinya, arĩa mathecetwo nĩ ũndũ wa kwaga irio kuuma mũgũnda-inĩ.

י [Yod]

10 Moko ma atumia arĩa acayanĩri nĩ matherũkĩtie ciana ciao ene.

Cituĩkĩte irio ciao cia gũcakaya hĩndĩ ya mwanangĩko wa mwarĩ wa andũ akwa.

כ [Kaph]

11 Yahweh nĩ onanĩtie mang‘ũrĩ make;

Nĩ aitũrũrĩte marakara make mahiũ.

Na nĩ akagia mwaki Zayuni ũrĩa ũcinaga mĩthingi yakuo.

ל [Lamed]

12 Athamaki a thĩ na aikari othe a bũrũri ũrĩa ũrĩ maciaro matietĩkagia

Atĩ mũniinani, o ũcio warĩ thũ nĩ angĩaingĩrire ihingo cia Yahrushalayim.

מ [Mem]

13 Ũndũ ũcio wekĩkire tondũ wa mehia ma anabii a kuo, o na mahĩtia ma athĩnjĩri-Yahweh a
kuo,

1551


Arĩa maaitaga thakame ya andũ athingu thĩinĩ wakuo.

נ [Nun]

14 Morũraga barabara-inĩ ta atumumu.

Nĩ methahĩtie na thakame,

Ũũ atĩ gũtirĩ mũndũ ũngĩgeria kũhutia nguo ciao.

ס [Samekh]

15 Andũ managĩrĩra makameera. ―Thiĩi! Inyuĩ mũrĩ na thahu! Thiĩi! Thiĩi biũ! Mũtigatũhutie!‖

Nĩ gũkorũo matirĩ na gwa gũikara na nĩ kũũrũra morũraga.

Andũ moigaga ũũ gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ: ―Matingĩikara gũkũ hamwe na ithuĩ.

פ [Pe]

16 Ũthiũ wa Yahweh nĩ ũmahurunjĩte;

Gũtirĩ hĩndĩ ĩngĩ agaakenio nĩo.

Andũ matirĩheaga athĩnjĩri-Yahweh gĩtĩo, na matirĩtĩaga athuri.‖

ע [Ayin]

17 O na rĩu maitho maitũ nĩ morĩtwo nĩ hinya nĩ ũndũ wa gũcaria ũteithio na tũtiwone.

Twacaririe ũteithio rĩngĩ na rĩngĩ rũrĩrĩ-inĩ rũtangĩahotire gũtũhonokia.

צ [Tsade]

18 Maatũhĩtaga ikinya gwa ikinya ũũ atĩ tũtingĩahotire kũgerera ihaaro-inĩ citũ cia mũingĩ.

Mũico witũ nĩ ũkuhĩrĩirie; matukũ maitũ nĩ mathiru, tondũ mũico witũ nĩ mũkinyu.

ק [Qoph]

19 Acio maatũthingataga maarĩ na ihenya gũkĩra nderi cia rĩera-inĩ.

Maatũteng‘eririe irĩma-inĩ; maatuohirie werũ-inĩ nĩguo matũtharĩkĩre.

ר [Resh]

20 Ũrĩa mũitĩrĩrie maguta wa Yahweh, o ũcio mĩhũmũ ya maniũrũ maitũ, nĩ anyitĩirũo irima-inĩ
rĩao inene,

1552


O ũcio twoigaga ũhoro wake atĩrĩ: ―Tũrĩikaraga rungu rwa kĩĩruru gĩake gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ.‖

ש [Sin]

21 Kena na ũcanjamũke, wee mwarĩ wa Edomu, o wee ũikaraga bũrũri-inĩ wa Uzu.

Ĩndĩ o nawe nĩ ũkaanengerũo gĩkombe, na nĩ ũkaanyua ũrĩĩo na ũguũrie njaga yaku.

ת [Taw]

22 Iherithia rĩa mahĩtia maku nĩ rĩkinyĩte mũthia, wee mwarĩ wa Zayuni.

Ndagaakuoya rĩngĩ agũtware ithamĩrio.

No nĩ akeerekeria meciria make harĩ mahĩtia maku, wee mwarĩ wa Edomu.

Nĩ akaaguũria mehia maku.

MACAKAYA 5

1 Wũũii Yahweh, ririkana maũndũ marĩa matũkorete.

Rora wone gĩconoko gitũ.

2 Igai ritũ nĩ rĩneanĩtwo kũrĩ ageni, nacio nyũmba citũ ikaneanwo kũrĩ andũ a kũngĩ.

3 Tũtuĩkĩte ciana cia ngoriai itarĩ na ithe; manyina maitũ nao matariĩ ta atumia a ndigwa.

4 Tũrĩhaga nĩguo tũnyue maĩ maitũ ene, nacio ngũ citũ nĩ kwenderio twendagĩrio.

5 Arĩa maratũthingata marĩ ngingo-inĩ citũ;

Tũrĩ anogu, no tũtiheagwo ũhurũko.

6 Tũtambũrũkagĩria Misiri na Ashuri guoko gwitũ, nĩguo tuone mũgate wa kũigana wa kũrĩa.

7 Maithe maitũ ma tene marĩa meehirie matirĩ ho, no nĩ ithuĩ tũrakuua mehia mao.

8 Ndungata rĩu nĩcio itwathaga; gũtirĩ na mũndũ wa gũtũthara kuuma guoko-inĩ gwacio.

9 Tũingĩragia muoyo witũ ũgwati-inĩ nĩguo tuone mũgate witũ, tondũ wa rũhiũ rwa njora rwa
werũ-inĩ.

10 Ngothi citũ ciirĩte o ta o ta rũgĩo tondũ wa kũhũta.

1553




11 Nĩ magwatĩte andũ-a-nja arĩa marĩ Zayuni kĩahinya, o na airĩtu gathirange thĩinĩ wa matũũra
ma Yahuda.

12 Anene maacuuririo na guoko kwao, nao athuri matiaheirũo gĩtĩo.

13 Anake aitũ nĩo matũmagwo gĩthĩi, natuo tũmwana tũhĩngagwo tũkuuĩte mĩrigo ya ngũ.

14 Athuri nĩ meherete kĩhingo-inĩ gĩa itũũra; anake nĩ matigĩte kũinaga nyĩmbo ciao.

15 Gĩkeno nĩ gĩthirĩte ngoro-inĩ citũ; gũthũngũtha gwitũ gũtuĩkĩte macakaya.

16 Thũmbĩ nĩ ĩgũĩte kuuma mũtwe-inĩ witũ. Kaĩ tũrĩ na haaro-ĩ, nĩ gũkorũo nĩ twĩhĩtie!

17 Nĩ ũndũ ũcio, ngoro citũ nĩ hinyaru,

Na tondũ wa maũndũ macio, maitho maitũ nĩ morĩtwo nĩ hinya,

18 Tondũ wa Kĩrĩma gĩa Zayuni, kĩrĩa gĩtiganĩirio; mbwe rĩu nĩcio ciũrũraga kuo.

19 No wee Yahweh-rĩ, ũtũũraga ũikarĩire gĩtĩ kĩa ũnene tene na tene.

Gĩtĩ gĩaku kĩa ũnene nĩ kĩa nginya njiarũa na njiarũa.

20 Nĩ kĩĩ gĩtũmaga ũriganĩrũo nĩ ithuĩ tene na tene na ũgatũtiganĩria ihinda inene ũguo?

21 Rĩu Yahweh, tũcokie harĩ wee, na nĩ tũgũgũcokerera twĩyendeire.

Rindũra matukũ maitũ torĩa wekaga matukũ-inĩ marĩa ma tene.

22 No rĩrĩ, wee nĩ ũtũregete biũ.

Ũikaraga ũtũrakarĩire mũno.

EZEKIELI 1

1 Mwaka-inĩ wa 30, mũthenya wa gatano wa mweri wa kana, hĩndĩ ĩrĩa ndarĩ hakuhĩ na rũũĩ rwa
Kebari hamwe na andũ arĩa maatwarĩtwo ithamĩrio, igũrũ nĩ rĩahingũkire na ngĩambĩrĩria kuona
cioneki cia Kĩhoti. 2 Mũthenya wa gatano wa mweri ũcio—ũguo nĩ kuuga, mwaka wa gatano
kuuma rĩrĩa Mũthamaki Jehoiakini aatwarirũo ithamĩrio— 3 kiugo kĩa Yahweh nĩ gĩakinyĩire
imwe kwa imwe Ezekieli mũrũ wa Buzi ũrĩa mũthĩnjĩri-Yahweh , arĩ hakuhĩ na rũũĩ rwa Kebari
bũrũri-inĩ wa Akalidei. Guoko kwa Yahweh gũgĩũka igũrũ rĩake arĩ kũu.

4 Na rĩrĩa ndarorire, ngĩona kĩhuhũkanio kĩnene mũno kiumĩte mwena wa rũgongo, na kwarĩ na
itu inene na mwaki wamenũkaga ũthiũrũrũkĩirio nĩ ũtheri mũkengu, na hau gatagatĩ ka mwaki

1554




ũcio haarĩ na kĩndũ kĩahaanaga ta cuma ĩrahenia. 5 Mwaki-inĩ ũcio nĩ haarĩ na indo ciahaanaga ta
ciũmbe inya irĩ muoyo, na o kĩũmbe kĩarĩ na mũhianĩre ta wa mũndũ. 6 O kĩmwe gĩacio kĩarĩ na
mothiũ mana na mathagu mana. 7 Magũrũ ma cio maarĩ marũngarũ, na makinya ma magũrũ ma
cio maatariĩ ta ma gacaũ, na maahenagia o ta gĩcango gĩkumuthĩtwo. 8 Ciarĩ na moko ta ma
mũndũ rungu rwa mathagu ma cio mĩena yothe ĩna, na ciothe inya ciarĩ na mothiũ na mathagu. 9
Mathagu ma cio nĩ maahutanĩtie. Ningĩ itiagarũrũkaga igĩthiĩ; ciothe ciathiaga irũngĩrĩirie na
mbere.

10 Mũhianĩre wa mothiũ ma cio watariĩ ũũ: O kĩũmbe harĩ icio inya kĩarĩ na ũthiũ wa mũndũ, na
mwena wa ũrĩo kĩarĩ na ũthiũ wa mũrũthi, mwena wa ũmotho ũthiũ wa ndegwa, na o kĩmwe harĩ
icio inya kĩarĩ na ũthiũ wa nderi. 11 Ũguo nĩguo mothiũ ma cio maatariĩ. Mathagu ma cio
maatambũrũkĩte na igũrũ. O kĩũmbe kĩarĩ na mathagu merĩ maahutanĩtie, na mathagu merĩ
maahumbĩrĩte mwĩrĩ wakĩo.

12 O kĩũmbe gĩathiaga kĩrũngĩrĩirie na mbere, na ciathiaga kũrĩa guothe roho wacitongoragia
ithiĩ. Itiagarũrũkaga igĩthiĩ. 13 Na ciũmbe icio irĩ muoyo ciarĩ na mũhianĩre wa makara
marakana, na kwarĩ na kĩndũ kĩahaanaga ta icinga cia mwaki mũkengu ciathiaga na mbere na
igacoka thutha gatagatĩ-inĩ ga ciũmbe icio irĩ muoyo, na rũheni nĩ rwahenũkaga kuuma mwaki-
inĩ ũcio. 14 Na rĩrĩa ciũmbe icio irĩ muoyo ciathiaga na mbere na igacoka na thutha, mũthiĩre
wacio watariĩ ta mĩhenũko ya rũheni.

15 Rĩrĩa nderoragĩra ciũmbe icio irĩ muoyo, nĩ ndonire kũgũrũ kwa ngaari gũkinyĩte thĩ mwena-
inĩ wa o kĩmwe gĩa ciũmbe icio irĩ muoyo ciarĩ na mothiũ mana. 16 Magũrũ macio na ũrĩa
maathondeketwo, moonekaga makĩhenia ta ihiga rĩa krisolito, na mothe mana nĩ maahaanaine.
Mũhianĩre na mũthondekere wamo woonekaga ta o kũgũrũ kwaharũkĩte thĩinĩ wa kũngĩ. 17 Na
magĩthiĩ-rĩ, maathiaga mwena o wothe harĩ mĩena yothe ĩna matekũgarũrũka magĩthiĩ. 18 Mĩbara
yamo yaraihĩte na igũrũ mũno ũũ atĩ yarĩ ya kũgegania, na mĩbara ya magũrũ macio mothe mana
yaiyũire maitho kũndũ guothe. 19 Ciũmbe icio irĩ muoyo ingĩathiire, magũrũ macio
maatwaranaga nacio, na ciũmbe icio irĩ muoyo ingĩambatire na igũrũ kuuma thĩ, magũrũ macio o
namo nĩ maambataga. 20 Ciathiaga kũrĩa roho wacitongoragia ithiĩ, kũrĩa guothe roho wathiaga.
Magũrũ macio maambataga na igũrũ hamwe nacio, tondũ roho ũrĩa watongoragia ciũmbe icio irĩ
muoyo noguo warĩ thĩinĩ wa magũrũ macio. 21 Rĩrĩa ciũmbe icio ciathiĩ, o namo magũrũ
magathiĩ; na hĩndĩ ĩrĩa ciarũgama, o namo makarũgama; na rĩrĩa ciambata na igũrũ kuuma thĩ,
magũrũ macio makambata hamwe nacio, tondũ roho ũrĩa watongoragia ciũmbe icio irĩ muoyo
noguo warĩ thĩinĩ wa magũrũ macio.

22 Igũrũ rĩa mĩtwe ya ciũmbe icio irĩ muoyo kwarĩ na kĩndũ gĩatariĩ ta mũtambũrũko wakengaga
ta mbarabu ya magegania, na watambũrũkĩte igũrũ rĩa mĩtwe yacio. 23 Rungu rwa mũtambũrũko
ũcio, mathagu ma cio nĩ maatambũrũkĩte na igũrũ, rĩmwe rĩerekeire harĩ rĩu rĩngĩ. O kĩũmbe kĩarĩ
na mathagu merĩ ma kũhumbĩra mwena ũmwe wa mwĩrĩ wakĩo na merĩ ma kũhumbĩra mwena
ũcio ũngĩ. 24 Rĩrĩa ndaiguire mũgambo wa mathagu ma cio, warĩ ta mũrurumo wa maĩ maingĩ

1555


magĩtherera, ta mũgambo wa El Shaddai. Rĩrĩa ciathiĩ, mũgambo wacio warĩ ta wa mbũtũ. Na
rĩrĩa ciarũgama, ciacokagia mathagu ma cio na thĩ.

25 Ningĩ nĩ kwaiguĩkaga mũgambo igũrũ rĩa mũtambũrũko ũcio warĩ igũrũ rĩa mĩtwe yacio.
(Ciarũgama, ciacokagia mathagu ma cio na thĩ.) 26 Na igũrũ rĩa mũtambũrũko ũrĩa warĩ igũrũ rĩa
mĩtwe yacio kwarĩ na kĩndũ gĩatariĩ ta ihiga rĩa safia, na kĩahaanaga ta gĩtĩ kĩa ũnene. Igũrũ rĩa
gĩtĩ kĩu kĩa ũnene kwarĩ na kĩndũ kĩarĩ na mũhianĩre ta wa mũndũ. 27 Kuuma harĩa hoonekaga ta
arĩ ho njohero yake gũthiĩ na igũrũ, ngĩona kĩndũ gĩatariĩ ta cuma ĩrahenia ĩrĩa yahaanaga mwaki
ũrahenia; na kuuma njohero-inĩ yake gũcoka na thĩ, ngĩona kĩndũ kĩahaanaga mwaki. Na
aathiũrũrũkĩirio nĩ ũtheri mũkengu 28 watariĩ ta wa mũkũnga-mbura ũrĩ itu-inĩ gũkiura. Ũguo
nĩguo ũtheri ũcio wamũthiũrũrũkĩirie wahaanaga. Watariĩ ta riri wa Yahweh. Rĩrĩa ndawonire,
ngĩĩgũithia ngĩturumithia ũthiũ thĩ na ngĩambĩrĩria kũigua mũgambo wa mũndũ akĩaria.

EZEKIELI 2

1 Nake akĩnjĩra atĩrĩ: ―Mũrũ wa mũndũ, rũgama na magũrũ maku nĩguo njarie nawe.‖ 2 Rĩrĩa
aanjarĩirie, roho ũgĩũka thĩinĩ wakwa na ũgĩtũma ndũgame na magũrũ makwa nĩguo njigue Ũcio
waaragia na niĩ.

3 Agĩcoka akĩnjĩra atĩrĩ: ―Mũrũ wa mũndũ, nĩ ngũgũtũma kũrĩ andũ a Isiraeli, kũrĩ rũrĩrĩ rũremi
rũrĩa rũnemeire. Acio o hamwe na maithe mao ma tene matũire magararĩte watho wakwa o
nginya ũmũthĩ. 4 Ndĩragũtũma kũrĩ ariũ acio aremi na momĩtie ngoro, nawe no mũhaka ũmeere
atĩrĩ, ‗Yahweh Mũthamaki oigĩte ũũ.‘ 5 Nao, o na mangĩthikĩrĩria kana marege gũthikĩrĩria—nĩ
gũkorũo o nĩ nyũmba nemi—hatarĩ nganja nĩ makaamenya atĩ nĩ kwarĩ na mũnabii gatagatĩ-inĩ
kao.

6 ―No wee mũrũ wa mũndũ-rĩ, ndũkametigĩre, na ndũgetigĩre ciugo ciao, o na gũtuĩka
ũthiũrũrũkĩirio nĩ mĩigua na cong'e na ũgaikara gatagatĩ-inĩ ga tũng‘aurũ. Ndũgetigĩre ciugo ciao,
na ndũkamakio nĩ mothiũ mao, nĩ gũkorũo o nĩ nyũmba nemi. 7 No mũhaka ũmeere ciugo
ciakwa, kana nĩ megũthikĩrĩria kana matigũthikĩrĩria, tondũ o nĩ andũ aremi.

8 ―No wee mũrũ wa mũndũ-rĩ, thikĩrĩria ũrĩa ndĩrakwĩra. Ndũgatuĩke mũremi ta nyũmba ĩno
nemi. Athamia kanua ũrĩe kĩrĩa ngũkũhe.‖

9 Na rĩrĩa ndarorire, ngĩona guoko gũtambũrũkĩtio harĩ niĩ, na ngĩona kũnyitĩte gĩkũnjo kĩandĩke.
10 Rĩrĩa aagĩtambũrũkirie mbere yakwa, ngĩona kĩandĩkĩtwo mwena wa mbere na wa thutha. Na
kĩandĩkĩtwo nyĩmbo cia macakaya, na kĩeha o na kĩrĩro.

1556






EZEKIELI 3

1 Agĩcoka akĩnjĩra atĩrĩ: ―Mũrũ wa mũndũ, rĩa kĩrĩa kĩrĩ mbere yaku. Rĩa gĩkũnjo gĩkĩ, ũcoke
ũthiĩ ũkaarĩrie nyũmba ya Isiraeli.‖

2 Ngĩathamia kanua, nake akĩhe gĩkũnjo kĩu ndĩkĩrĩe. 3 Agĩcoka akĩnjĩra atĩrĩ: ―Mũrũ wa mũndũ,
rĩa gĩkũnjo gĩkĩ ndĩrakũhe, ũiyũrie nda yaku nakĩo.‖ Nĩ ũndũ ũcio ngĩambĩrĩria gũkĩrĩa, na kĩarĩ
na cama ta ũũkĩ kĩrĩ kanua-inĩ gakwa.

4 Ningĩ akĩnjĩra atĩrĩ: ―Mũrũ wa mũndũ, thiĩ kũrĩ nyũmba ya Isiraeli ũmahe ciugo ciakwa. 5
Tondũ ndũratũmwo kũrĩ andũ maragia rũthiomi rũtarataũkĩka kana mwarĩrie ũtoĩkaine, no
ũratũmwo kũrĩ nyũmba ya Isiraeli. 6 Ndũratũmwo kũrĩ ikundi nyingĩ cia andũ iria ciaragia
rũthiomi rũtarataũkĩka kana mwarĩrie ũtoĩkaine, iria ũtangĩtaũkĩrũo nĩ ciugo ciacio. Ingĩgũtũma
kũrĩ cio, no igũthikĩrĩrie. 7 No nyũmba ya Isiraeli nĩ mekũrega gũgũthikĩrĩria, tondũ matirenda
gũũthikĩrĩria. Andũ othe a nyũmba ya Isiraeli nĩ momĩtie ciongo na makomia ngoro. 8 Tainee! Nĩ
ndũmĩte ũthiũ waku ũũme o ta mothiũ mao na thiithi waku ũũme o ta mathiithi mao. 9 Nĩ
ndũmĩte thiithi waku ũhaane arimathi, na ũũme gũkĩra nyaigĩ. Ndũkametigĩre o na kana ũmakio
nĩ mothiũ mao, nĩ gũkorũo o nĩ nyũmba nemi.‖

10 Agĩcoka akĩnjĩra atĩrĩ: ―Mũrũ wa mũndũ, thikĩrĩria ciugo ciakwa ciothe iria ngũkwĩra, na
ũciige ngoro-inĩ yaku. 11 Thiĩ kũrĩ andũ anyu arĩa marĩ ithamĩrio ũmaarĩrie. Ũmeere atĩrĩ, ‗Ũũ
nĩguo Mũthamaki Yahweh oigĩte!‘ o na mangĩthikĩrĩria kana marege gũthikĩrĩria.‖

12 Hĩndĩ ĩyo roho ũkĩnguua, na thutha wakwa ngĩigua mũgambo ũrĩ na mũrurumo mũnene
ũkiuga ũũ: ―Riri wa Yahweh ũrogoocwo gĩikaro-inĩ gĩake!‖ 13 Nĩ haarĩ na mũgambo wa
mathagu ma ciũmbe iria irĩ muoyo makĩhutania, na mũgambo wa magũrũ ma ngaari marĩa maarĩ
mwena-inĩ wacio, na mũgambo warĩ na mũrurumo mũnene. 14 Na roho ũkĩnguua na ũkĩnjoya,
na niĩ ngĩthiĩ ndĩ na marũrũ na marakara manene ngoro-inĩ, na guoko kwa Yahweh kwarĩ na
hinya igũrũ rĩakwa. 15 Ngĩthiĩ kũrĩ andũ acio maarĩ ithamĩrio Teli-abibu, arĩa maaikaraga hakuhĩ
na rũũĩ rwa Kebari, na ngĩikara kũu maaikaraga; ngĩikarania nao thikũ mũgwanja ndĩ na kĩmako
kĩnene.

16 Thutha wa thikũ mũgwanja kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra ngĩrũo atĩrĩ:

17 ―Mũrũ wa mũndũ, nĩ ngwamũrĩte ũtuĩke mũrangĩri wa nyũmba ya Isiraeli; na rĩrĩa waigua
kiugo kuuma kanua-inĩ gakwa, no mũhaka ũmaheage mũkaana ũcio uumĩte kũrĩ niĩ. 18 Hĩndĩ ĩrĩa
ndera mũndũ mwaganu ũũ, ‗Hatarĩ nganja nĩ ũgũkua,‘ nawe wage kũmũhe mũkaana, na wage
kwaria nĩguo ũhe mũndũ ũcio mwaganu mũkaana atigane na mĩthiĩre yake mĩũru nĩgetha atũũre
muoyo, nĩ agaakua nĩ ũndũ wa mehia make tondũ nĩ mwaganu, no nĩ ngaakũũria thakame
yake.19 No ũngĩhe mũndũ mwaganu mũkaana na age kũgarũrĩra atigane na waganu ũcio wake
na mĩthiĩre yake mĩũru, nĩ agaakua nĩ ũndũ wa mehia make, no wee nĩ ũkaahonokia muoyo

1557



waku. 20 No mũndũ mũthingu angĩtigana na ũthingu wake eke ũndũ mũũru, nĩ ngaiga mũhĩnga
mbere yake na nĩ agaakua. Angĩkorũo ndwamũheire mũkaana, nĩ agaakua nĩ ũndũ wa mehia
make na ciĩko ciake cia ũthingu itikaaririkanwo, no nĩ ngaakũũria thakame yake. 21 No
angĩkorũo nĩ ũheete mũndũ ũcio mũthingu mũkaana nĩguo ndakehie, na age kwĩhia, nĩ agaatũũra
muoyo tondũ nĩ aathikĩrĩirie mũkaana, nawe nĩ ũgaakorũo ũhonoketie muoyo waku.‖

22 Guoko kwa Yahweh gũgĩũka igũrũ rĩakwa ndĩ kũu, nake akĩnjĩra atĩrĩ: ―Ũkĩra ũthiĩ kĩeni-inĩ,
na nĩ ngũkwarĩria wĩ kũu.‖ 23 Nĩ ũndũ ũcio ngĩũkĩra ngĩthiĩ kĩeni-inĩ, na kũu kwarĩ na riri wa
Yahweh, o ta riri ũrĩa ndonete ndĩ rũũĩ-inĩ rwa Kebari, ngĩĩgũithia ngĩturumithia ũthiũ thĩ. 24
Hĩndĩ ĩyo roho ũkĩingĩra thĩinĩ wakwa na ũgĩtũma ndũgame na magũrũ makwa, nake akĩnjarĩria
akĩnjĩra atĩrĩ:

―Thiĩ wĩhingĩre thĩinĩ wa nyũmba yaku. 25 Nawe mũrũ wa mũndũ-rĩ, nĩ megũgwĩkĩra mĩkanda
na makuohe nayo nĩguo ndũkahote gũthiaga gatagatĩ-inĩ kao. 26 Na nĩ ngaatũma rũrĩmĩ rwaku
rũnyitane na karakara yaku, na ũtuĩke bubu, ũremwo kũmarũnga, tondũ o nĩ nyũmba nemi. 27
No rĩrĩa ngaakwarĩria nĩ ngaahingũra kanua gaku, na no mũhaka ũkaameera atĩrĩ, ‗Ũũ nĩguo
Mũthamaki Yahweh oigĩte.‘ Wa gũthikĩrĩria nĩ athikĩrĩrie, na wa kũrega gũthikĩrĩria nĩ arege,
tondũ o nĩ nyũmba nemi.

EZEKIELI 4

1 ―Nawe mũrũ wa mũndũ-rĩ, oya iturubarĩ ũrĩige mbere yaku. Ũconge itũũra rĩa Yahrushalayim
igũrũ rĩarĩo. 2 Na ũrĩrigicĩrie, wake rũthingo rwa kũrĩrigicĩria, ũthondeke hĩba ya kũrĩrigicĩria,
wake kambĩ cĩrĩthiũrũrũkĩirie, na ũrĩthiũrũrũkĩrie na mĩgogo mĩtungu ya kũrĩmomora. 3 Ningĩ
woe rũgĩo rwa kĩgera na ũrũige rũtuĩke rũthingo rwa kĩgera gatagatĩ gaku na itũũra rĩu. Ũcoke
werekerie ũthiũ waku harĩ rĩo, na nĩ rĩkũrigicĩrio; nawe ũrĩrigicĩrie. Ũndũ ũcio ũgũtuĩka
kĩmenyithia harĩ nyũmba ya Isiraeli.

4 ―Ningĩ ũkome na mwena waku wa ũmotho na wĩigĩrĩre mahĩtia ma nyũmba ya Isiraeli.
Ũgũkuua mahĩtia mao ihinda rĩa thikũ iria ũgũkorũo ũkomete na mwena. 5 Na nĩ ngũgũtuĩra
thikũ 390, iria iringaine na mĩaka ya mahĩtia mao, na nĩ ũgũkuua mahĩtia ma nyũmba ya Isiraeli.
6 Na no mũhaka ũrĩkie thikũ icio.

―Ũcoke ũkome riita rĩa kerĩ, ũkome na mwena waku wa ũrĩo, na ũgũkuua mahĩtia ma nyũmba ya
Yahuda ihinda rĩa thikũ 40. O thikũ ĩkĩrũgamĩrĩra mwaka ũmwe, o thikũ mwaka ũmwe, na rĩu
nĩrĩo ihinda rĩrĩa ngũheete. 7 Na werekerie ũthiũ waku harĩ itũũra rĩu rĩrigicĩrie rĩa
Yahrushalayim guoko gwaku gũtarĩ kũhumbĩre, na no mũhaka ũrathe ũhoro ũrĩgiĩ.

8 ―Na rĩrĩ, nĩ ngũkuoha na mĩkwa nĩgetha ndũkahote kwĩgarũra kuuma mwena ũmwe gũthiĩ ũcio
ũngĩ, o nginya rĩrĩa ũgaakorũo ũrĩkĩtie thikũ ciaku cia kũrĩrigicĩria.

1558




9 ―Na woe ngano, cairi, noe, ndengũ, mwere, na guthemethu ũciĩkĩre mbakũri-inĩ ĩmwe
wĩthondekere mũgate nacio. Ũkũrĩa mũgate ũcio ihinda rĩa thikũ 390 iria ũgũkoma na mwena. 10
Ũrĩthimaga na ũkarĩa cekeri 20 cia irio o mũthenya. Na ũrĩcirĩaga mahinda marĩa matuĩtwo.

11 ―Namo maĩ marĩa ũrĩnyuaga nĩ gũthimwo marĩthimagwo, gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ithathatũ kĩa
hini. Ũrĩmanyuaga mahinda marĩa matuĩtwo.

12 ―Ũrĩrĩaga mũgate ũcio o ta ũrĩa ũngĩrĩa mũgate wa cairi; ũkũũruga makĩĩyonagĩra ũkĩhũthĩra
mwaki wakĩtio na mai momũ ma andũ.‖ 13 Yahweh agĩcoka akiuga atĩrĩ: ―Ũguo nĩguo andũ a
Isiraeli makaarĩaga mũgate wao ũrĩ na thahu, marĩ gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ kũrĩa ngaamahurunja.‖

14 Na niĩ ngiuga atĩrĩ: ―Aca, Mũthamaki Yahweh! Kuuma ndĩ mũnyinyi nginya rĩu, ndirĩ
ndethahia na njĩra ya kũrĩa nyama cia nyamũ yonetwo ĩrĩ nguũ kana ĩtamburĩtwo, na gũtirĩ
nyama ĩrĩ thahu ĩrĩ yaingĩra kanua gakwa.‖

15 Nĩ ũndũ ũcio akĩnjĩra ũũ: ―Hĩĩ! Nĩ ngũgwĩtĩkĩria ũhũthĩre mai ma ng‘ombe handũ ha ma andũ,
na nĩmo ũgwakia namo mwaki wa kũruga mũgate waku.‖ 16 Agĩcoka akĩnjĩra atĩrĩ: ―Mũrũ wa
mũndũ, nĩ ngũniina irio kũu Yahrushalayim, na makaarĩaga mũgate wao na gĩthimi matangĩkĩte
mũno, na makanyua maĩ na gĩthimi marĩ na kĩeha kĩnene. 17 Ũndũ ũcio ũgeekĩka nĩgetha maga
mũgate na maĩ, makarorana marĩ na kĩmako na mahinyĩrĩrĩke nĩ ũndũ wa mehia mao.

EZEKIELI 5

1 ―Nawe mũrũ wa mũndũ-rĩ, oya rũhiũ rũũgĩ rwa njora ũrũhũthĩre ta rwenji rwa mwenjani.
Wĩenje mũtwe o na nderu, ũcoke woe ratiri ũthime na ũgayanie njuĩrĩ ĩyo icunjĩ ithatũ. 2 Na
matukũ ma kũrigicĩrio mathira, ũcine gĩcunjĩ kĩmwe kĩayo na mwaki thĩinĩ wa itũũra rĩu. Ũcoke
woe gĩcunjĩ gĩa kerĩ ũgĩtinangĩrie na kahiũ kũndũ guothe gũthiũrũrũka itũũra rĩu, na gĩcunjĩ kĩu
kĩngĩ gĩa gatatũ ũkĩrekererie gĩthiĩ na rũhuho, na nĩ ngaacomora rũhiũ rwa njora ndĩmaingatithie.

3 ―Ningĩ no mũhaka woe tũcuĩrĩ tũigana ũna harĩ gĩcunjĩ kĩu ũtũkũnjanĩrie na mĩkũnjo ya nguo
yaku. 4 Na woe tũcuĩrĩ tũngĩ ũtũikie mwaki-inĩ ũtũcine tũhĩe biũ. Naguo mwaki nĩ ũkuuma hau
ũthereme kũrĩ nyũmba yothe ya Isiraeli.

5 ―Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ‗Ĩno nĩ Yahrushalayim. Ndĩmĩigĩte gatagatĩ ka ndũrĩrĩ,
ĩthiũrũrũkĩirio nĩ mabũrũri. 6 No nĩ ĩregete gwathĩkĩra matuĩro makwa ma cira o na mawatho
makwa, ĩgeka maũndũ moru gũkĩra ndũrĩrĩ na mabũrũri marĩa mamĩthiũrũrũkĩirie. Nĩ gũkorũo nĩ
maregete matuĩro makwa ma cira, na matirũmagĩrĩra mawatho makwa.‘

7 ―Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ‗Tondũ nĩ ũtuĩkĩte mũremi gũkĩra ndũrĩrĩ
ciothe iria igũthiũrũrũkĩirie na ndũrũmĩrĩire mawatho makwa kana ũkahingia matuĩro makwa ma
cira, no ithenya rĩa ũguo ũrũmĩrĩire matuĩro ma cira ma ndũrĩrĩ iria igũthiũrũrũkĩirie-rĩ, 8

1559




Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ―Nĩ ngagũũkĩrĩra, wee itũũra rĩrĩ, na niĩ mwene nĩ ngaahingia
ituĩro rĩakwa thĩinĩ waku ndũrĩrĩ ikĩonaga. 9 Thĩinĩ waku nĩ ngeeka maũndũ itarĩ ndeka rĩngĩ, na
itageka rĩngĩ, nĩ ũndũ wa ciĩko ciaku ciothe iria irĩ magigi.

10 ―‗―Nĩ ũndũ ũcio, thĩinĩ waku maithe nĩ makaarĩa ariũ ao, nao ariũ nĩ makaarĩa maithe, na nĩ
ngaahingia ituĩro rĩakwa thĩinĩ waku, nao arĩa magaatigara gatagatĩ-inĩ gaku ndĩmahurunje na
mĩena yothe.‖‘

11 ―Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ‗Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, o ta ũrĩa niĩ ndũũraga muoyo, tondũ nĩ
ũthahĩtie handũ hakwa harĩa hamũre kũgerera mĩhianano yaku yothe ĩrĩ magigi na ciĩko ciaku
ciothe irĩ magigi, o na niĩ nĩ ngaakũrega; riitho rĩakwa rĩtigaakũiguĩra tha, na ndigaagũcaĩra.12
Gĩcunjĩ gĩa ithatũ kĩa andũ aku gĩgaakua nĩ ũndũ wa mũrimũ mũũru kana kĩniinwo nĩ ng‘aragu.
Nakĩo gĩcunjĩ kĩngĩ gĩa ithatũ nĩ gĩkooragwo na rũhiũ rwa njora kũndũ guothe kũrĩa
gũgũthiũrũrũkĩirie. Na kĩu kĩngĩ gĩa ithatũ ndĩkĩhurunje gĩthiĩ mĩena yothe, na nĩ ngaacomora
rũhiũ rwa njora ndĩmaingatithie. 13 Hĩndĩ ĩyo marakara makwa nĩ magaathira, na mang‘ũrĩ
makwa kũmerekera manyihe, na nĩ ngaiganĩra. Na rĩrĩa ngaakorũo ndĩkĩtie kũmaitũrũrĩra
mang‘ũrĩ makwa, nĩ makaamenya atĩ niĩ, Yahweh, nĩ ngakinyanĩria ũndũ ũyũ na kĩyo gakwa.

14 ―‗Nĩ ngaakwananga biũ na ngũtue kĩndũ gĩa kũnyũrũrio harĩ ndũrĩrĩ iria igũthiũrũrũkĩirie na
maitho-inĩ ma mũndũ wothe ũrahĩtũka.15 Hĩndĩ ĩrĩa ngaahingia ituĩro rĩakwa ndĩ na marakara na
mang‘ũrĩ, na ngũherithie ndĩ na mathũgũta manene, ũgaatuĩka kĩndũ gĩa kũnyũrũrio na
kũnyararũo, ũtuĩke mũkaana na kĩndũ gĩa kũguoyohia harĩ ndũrĩrĩ iria igũthiũrũrũkĩirie. Niĩ
Yahweh, nĩ niĩ njugĩte ũguo.

16 ―‗Nĩ ngaamatũmĩra mĩguĩ mĩũru ya ng‘aragu ĩmaniine. Mĩguĩ ĩrĩa ngaatũma nĩ ĩgaakwananga.
Na nĩ ngaatũma ng‘aragu ĩyo ĩkorũo ĩrĩ nene harĩ wee na njĩra ya kũniina irio ciaku. 17 Nĩ
ngaakũrehera ng‘aragu na nyamũ njũru cia gĩthaka, na nĩ ikooraga ciana ciaku. Nĩ ũgaatoorio nĩ
mũrimũ mũũru na ũiti wa thakame, na nĩ ngaakũrehera rũhiũ rwa njora rũgũũkĩrĩre. Niĩ Yahweh,
nĩ niĩ njugĩte ũguo.‘‖

EZEKIELI 6

1 Kiugo kĩa Yahweh nĩ kĩanginyĩire o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 2 ―Mũrũ wa mũndũ, erekeria ũthiũ waku
irĩma-inĩ cia Isiraeli na ũcirathĩre ũhoro wa gũciũkĩrĩra. 3 Ũciĩre atĩrĩ, ‗Inyuĩ irĩma cia Isiraeli,
iguai kiugo kĩa Mũthamaki Yahweh: Ũũ nĩguo Mũthamaki Yahweh arera irĩma, ithũngũri,
tũrũũĩ, na mĩkuru: ―Ta mwĩyonerei! Niĩ, o niĩ nĩniĩ ngaarehe rũhiũ rwa njora rũmũũkĩrĩre, na nĩ
ngaananga kũndũ kwanyu kũrĩa gũtũũgĩru! 4 Igongona cianyu nĩ ikaamomorũo, indo cianyu cia
gũcinĩra ũbumba ciunangwo, na andũ anyu arĩa magaakorũo moragĩtwo ndĩmaikie mbere ya
mĩhianano ĩyo yanyu ĩrĩ magigi. 5 Nĩ ngaaikia ciimba cia andũ a Isiraeli mbere ya mĩhianano ĩyo

1560




yao ĩrĩ magigi, na nĩ ngaahurunja mahĩndĩ manyu kũndũ guothe igongona-inĩ cianyu. 6 Kũrĩa
guothe mũtũũraga-rĩ, matũũra makuo nĩ makaaniinwo nakuo kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru kũmomorũo
na gũikare kwanangĩtwo.

Igongona cianyu nĩ ikaamomorũo na ithũkangio, mĩhianano ĩyo yanyu ĩrĩ magigi ĩniinwo, indo
cianyu cia gũcinĩra ũbumba ciunangwo, na mawĩra manyu maniinwo. 7 Na arĩa magaakorũo
moragĩtwo makaagũa gatagatĩ-inĩ kanyu, na nĩ mũkaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh.

8 ―‗―No nĩ ngaareka kũgĩe na matigari, nĩ gũkorũo amwe anyu nĩ makaahonoka kũũragwo na
rũhiũ rwa njora gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ hĩndĩ ĩrĩa mũkaahurunjũka kũndũ guothe mabũrũri-inĩ. 9
Na arĩa makaahonoka nĩ makaandirikana marĩ ndũrĩrĩ-inĩ kũrĩa magaatwarũo ithamĩrio. Nĩ
makaamenya atĩ nĩ matũmĩte ngĩe na kĩeha nĩ ũndũ wa ngoro ciao kwaga kwĩhokeka
ikandiganĩria, na nĩ ũndũ wa maitho mao marĩa meriragĩria mĩhianano yao ĩrĩ magigi. Nĩ
magaaconoka na mathũũre maũndũ mothe moru na marĩ magigi marĩa mekĩte. 10 Nĩ
makaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh na atĩ mĩkaana ĩrĩa ndamaheire ya kũmarehera thĩna ũyũ
ndĩarĩ ya tũhũ.‖‘

11 ―Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ‗Hũũra hĩ na ũhũrithie makinya maku thĩ na ũcakae nĩ ũndũ
wa maũndũ mothe moru na marĩ magigi marĩa mekĩtwo nĩ nyũmba ya Isiraeli, nĩ gũkorũo
makooragwo na rũhiũ rwa njora, ng‘aragu, na mũrimũ mũũru. 12 Mũndũ ũrĩ kũraya akooragwo
nĩ mũrimũ mũũru, nake ũrĩa ũrĩ gũkuhĩ oragwo nĩ rũhiũ rwa njora, na mũndũ o wothe
ũkaahonoka maũndũ macio atigare, akooragwo nĩ ng‘aragu, na nĩ ngaamaitũrũrĩra mang‘ũrĩ
makwa biũ. 13 Na nĩ mũkaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh rĩrĩa andũ ao arĩa moragĩtwo
magaakorũo magũĩte gatagatĩ-inĩ ka mĩhianano yao ĩrĩ magigi, kũndũ guothe igongona-inĩ ciao,
tũrĩma-inĩ tuothe tũrĩa tũraihu, tũcũmbĩrĩ-inĩ tuothe twa irĩma, rungu rwa mĩtĩ yothe ĩrĩa mĩruru,
na rungu rwa honge cia mĩgandi mĩtungu kũrĩa maarutagĩra magongona maranunga wega nĩguo
makenie mĩhianano ĩyo yao yothe ĩrĩ magigi. 14 Nĩ ngaatambũrũkia guoko gwakwa ndĩmokĩrĩre
na ndũme bũrũri ũcio ũtuĩke kũndũ gũtiganĩrie, na kũrĩa guothe matũũraga gũgaakorũo
gũtiganĩirio gũkĩra werũ ũrĩa ũkuhĩrĩirie Dibila. Na nĩ makaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh.‘‖

EZEKIELI 7

1 Kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 2 ―Nawe mũrũ wa mũndũ-rĩ, Mũthamaki
Yahweh ekwĩra bũrũri wa Isiraeli ũũ: ‗Ithirĩro! Ithirĩro nĩ rĩkinyĩrĩire ituri iria inya cia bũrũri ũyũ.
3 Rĩu ithirĩro nĩ rĩgũkinyĩrĩire, na nĩ ngaaitũrũra marakara makwa magũũkĩrĩre, na nĩ ngaagũtuĩra
kũringana na njĩra ciaku na ngũciirithie nĩ ũndũ wa ciĩko ciaku ciothe irĩ magigi. 4 Riitho rĩakwa
rĩtigaakũiguĩra tha; na ndigaagũcaĩra, nĩ gũkorũo nĩ ngaatũma wone moimĩrĩro ma njĩra ciaku
mwene, na ũnyamarĩke nĩ ũndũ wa ciĩko ciaku irĩ magigi. Na nĩ mũkaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ
Yahweh.‘

1561




5 ―Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ‗Oneei! nĩ harĩ thĩna ũroka, thĩna ũtarĩ wonwo. 6 Ithirĩro nĩ
rĩroka; ithirĩro rĩu nĩ rĩgũka; rĩkwarahũka rĩgũũkĩrĩre. Tarora wone! Nĩ rĩroka. 7 Ihinda rĩaku nĩ
ikinyu, wee ũikaraga bũrũri ũyũ. Ihinda nĩ rĩroka, naguo mũthenya ũrĩ hakuhĩ. Kũrĩ na guoya
mũnene no ti inegene rĩa gĩkeno irĩma-inĩ.

8 ―‗Ica ikuhĩ nĩ ngũgũitũrũrĩra mathũgũta makwa, na ngũitũrũrĩre biũ marakara makwa, na nĩ
ngaagũtuĩra kũringana na njĩra ciaku na ngũciirithie nĩ ũndũ wa ciĩko ciaku ciothe irĩ magigi. 9
Riitho rĩakwa rĩtigaakũiguĩra tha; na ndigaagũcaĩra. Nĩ ngaatũma wone moimĩrĩro ma njĩra ciaku
mwene, na ũnyamarĩke nĩ ũndũ wa ciĩko ciaku irĩ magigi. Na nĩ mũkaamenya atĩ niĩ Yahweh, nĩ
niĩ ndĩramũhũũra.

10 ―‗Oneei! Mũthenya nĩguo ũyũ! Na rĩrĩ, nĩ ũroka! Ihinda rĩaku nĩ ikinyu; rũthanju nĩ
rũcanũkĩte, naguo mwĩtĩo ũgathundũka. 11 Ũhinya nĩ ũkũrĩte ũgatuĩka rũthanju rwa waganu.
Gũtirĩ o na ũmwe wao ũgaatigara, o na kana ũtonga wao kana irĩndĩ ciao kana igweta rĩao. 12
Ihinda nĩ rĩgooka, naguo mũthenya ũkinye. Mũgũri nĩ atige gũkena, nake mwendia nĩ atige
gũcakaya, tondũ kĩrĩndĩ kĩao gĩothe nĩ gĩũkĩrĩirũo nĩ mang‘ũrĩ.13 Nĩ gũkorũo mwendia
ndagaacoka kũrĩ kĩrĩa kĩendetio o na angĩaga kũũragwo, tondũ kĩoneki kĩu gĩkoniĩ kĩrĩndĩ gĩothe.
Gũtirĩ o na ũmwe wao ũgaacoka, na tondũ wa mehia make, gũtirĩ o na ũmwe wao ũkaahonokia
muoyo wake.

14 ―‗Nĩ mahuuhĩte karumbeta, na andũ othe nĩ mehaarĩirie, no gũtirĩ mũndũ ũrathiĩ mbaara-inĩ,
tondũ mang‘ũrĩ makwa mokĩrĩire kĩrĩndĩ gĩothe. 15 Rũhiũ rwa njora rũrĩ nja, naguo mũrimũ
mũũru na ng‘aragu irĩ thĩinĩ. Mũndũ o wothe ũrĩ mĩgũnda-inĩ akooragwo na rũhiũ rwa njora,
nayo ng‘aragu na mũrimũ mũũru iniine arĩa marĩ thĩinĩ wa itũũra. 16 Andũ ao arĩa makaahonoka
matigare magaathiĩ irĩma-inĩ, na o mũndũ acaye ta ndutura cia mĩkuru-inĩ nĩ ũndũ wa mehia
make. 17 Moko mao mothe nĩ makaaregera morĩtwo nĩ hinya, na maru mao mothe mataate maĩ.
18 Nĩ mehumbĩte nguo cia makũnia, na makanyitwo nĩ kĩmako. Andũ othe nĩ magaaconorithio,
na mĩtwe yothe ĩgĩe kĩhara.

19 ―‗Magaaikia betha ciao njĩra-inĩ, na mathũũre thahabu ciao. Betha ciao o na thahabu ciao
itikaahota kũmahonokia mũthenya wa marakara ma Yahweh. Matikaigania, kana maiyũrie nda
ciao, tondũ nĩ ituĩkĩte mũhĩnga igatũma mehie. 20 Maarĩ na mwĩtĩo nĩ ũndũ wa ũgemu wa
mathaga mao, na nĩ maamahũthĩrire gũthondeka indo ciao irĩ magigi, mĩhianano yao ĩrĩ magigi.
Nĩkĩo ngaatũma macithũũre. 21 Nĩ ngaacineana kũrĩ andũ a kũngĩ ciiywo na kũrĩ andũ arĩa aganu
a thĩ macitahe, na nĩ magaacithahia.

22 ―‗Nĩ ngaahũgũra ũthiũ wakwa kuuma kũrĩ o, na nĩ magaathahia handũ hakwa harĩa hahithe,
na atunyani nĩ makaaingĩra ho mahathahie.

23 ―‗Thondeka mũnyororo, tondũ bũrũri ũiyũire ũiti wa thakame ũtarĩ wa kĩhooto na itũũra
rĩkaiyũra ũhinya. 24 Nĩ ngaarehe ndũrĩrĩ iria njũru biũ, na nĩ ikeegwatĩra nyũmba ciao, na nĩ
ngaaniina mwĩtĩo wa arĩa marĩ hinya, na kũndũ kwao kũrĩa kwamũre nĩ gũgaathahio. 25 Rĩrĩa
kwanangwo gũgooka-rĩ, magaacaria thayũ, no matikawona.

1562


 26 Thĩna ũkaarũmĩrĩrũo nĩ ũngĩ, naguo ũhoro mũũru ũrũmĩrĩrũo nĩ ũngĩ, na andũ magaacaria
kĩoneki kuuma kũrĩ mũnabii, no watho nĩ ũgaathira harĩ mũthĩnjĩri-Yahweh, nao athuri
matigaakorũo na ũtaaro wa kũheana. 27 Mũthamaki nĩ agaacakaya, nake mũtongoria anyitwo nĩ
kĩeha, namo moko ma andũ a bũrũri mainaine nĩ ũndũ wa guoya. Nĩ ngaameka kũringana na
njĩra ciao, na ndĩmatuĩre o ta ũrĩa matuanĩire. Na nĩ makaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh.‘‖

EZEKIELI 8

1 Na mwaka wa gatandatũ, mweri wa gatandatũ, mũthenya wa gatano wa mweri ũcio, rĩrĩa
ndaikarĩte thĩ thĩinĩ wa nyũmba yakwa, nao athuri a Yahuda maaikarĩte thĩ mbere yakwa, guoko
kwa Mũthamaki Yahweh nĩ kwanyitire ndĩ hau. 2 Na rĩrĩa ndarorire, ngĩona mũndũ warĩ na
mũhianĩre ta wa mwaki; na haarĩ na mwaki kuuma harĩa hoonekaga ta arĩ ho njohero yake
gũcoka na thĩ, na kuuma njohero-inĩ yake gũthiĩ na igũrũ oonekaga akengete, o ta cuma ĩrahenia.
3 Agĩcoka agĩtambũrũkia kĩrĩa kĩoonekaga ta arĩ guoko na akĩnyita tũcuĩrĩ twa kĩongo gĩakwa, na
roho ũkĩnguua ndĩ gatagatĩ ga thĩ na igũrũ ũkĩndwara Yahrushalayim kũgerera cioneki kuuma
kũrĩ Kĩhoti, ũkĩnginyia mũromo-inĩ wa kĩhingo gĩa thĩinĩ kĩrĩa kĩarorete mwena wa rũgongo,
harĩa mũhianano wa ũiru ũrĩa ũrehaga ũiru warũngiĩ. 4 Na rĩrĩ, kũu kwarĩ na riri wa Kĩhoti wa
Isiraeli, o ta mũhianĩre ũrĩa ndonete mũkuru-inĩ mwaraganu.

5 Hĩndĩ ĩyo akĩnjĩra atĩrĩ: ―Mũrũ wa mũndũ, ta rora mwena wa rũgongo.‖ Nĩ ũndũ ũcio ngĩrora
mwena wa rũgongo, na hau mwena wa rũgongo wa kĩhingo gĩa kĩgongona, haarĩ na mũhianano
wa ũiru itonyero-inĩ. 6 Na akĩnjĩra atĩrĩ: ―Mũrũ wa mũndũ, hihi nĩ ũrona maũndũ moru mũno na
marĩ magigi marĩa marekwo nĩ nyũmba ya Isiraeli gũkũ, maũndũ maratũma thiĩ haraya na handũ
hakwa harĩa hamũre? No nĩ ũkuona maũndũ marĩ magigi na moru o na makĩria.‖

7 Agĩcoka akĩndwara mũromo-inĩ wa nja ya hekarũ, na rĩrĩa ndarorire, ngĩona irima rũthingo-inĩ.
8 Nake akĩnjĩra atĩrĩ: ―Mũrũ wa mũndũ, aramia irima rĩu rĩrĩ rũthingo-inĩ.‖ Nĩ ũndũ ũcio
ngĩaramia irima rĩu rĩarĩ rũthingo-inĩ, ngĩona handũ ha gũtonyera. 9 Ningĩ akĩnjĩra ũũ: ―Tonya
thĩinĩ wone maũndũ moru na marĩ magigi marĩa andũ acio mareka kuo.‖ 10 Ngĩgĩtonya kuo na
ngĩrora, ngĩona mĩcongo ya mĩthemba yothe ya ciũmbe iria itambaga thĩ, na nyamũ iria irĩ
magigi na mĩhianano yothe ĩrĩ magigi ya nyũmba ya Isiraeli; yacongetwo gũthiũrũrũka rũthingo
ruothe. 11 Na athuri 70 a nyũmba ya Isiraeli maarũgamĩte mbere yayo, na Jaazania mũrũ wa
Shafani aarũgamĩte hamwe nao. O ũmwe wao aanyitĩte rũgĩo rwa gũcinĩra ũbumba, na kwarĩ na
itu rĩanungaga wega rĩa ũbumba rĩaambataga na igũrũ. 12 Akĩnjĩra atĩrĩ: ―Mũrũ wa mũndũ, hihi
nĩ ũrona maũndũ marĩa athuri a nyũmba ya Isiraeli marekĩra nduma-inĩ, o mũndũ arĩ rumu-inĩ cia
thĩinĩ kũrĩa aigĩte mĩhianano yake? Nĩ gũkorũo maroiga ũũ, ‗Yahweh ndaratuona, Yahweh nĩ
eherete bũrũri-inĩ.‘‖

1563




13 Agĩcoka akĩnjĩra atĩrĩ: ―Nĩ ũkuona maũndũ marĩ magigi na moru makĩria marĩa mareka.‖ 14
Kwoguo akĩndwara mũromo-inĩ wa kĩhingo kĩa mwena wa rũgongo kĩa nyũmba ya Yahweh, na
hau ngĩona andũ-a-nja maikarĩte thĩ makĩrĩrĩra hoti ya Tamuzu.

15 Ningĩ akĩnjĩra atĩrĩ: ―Hihi nĩ ũrona maũndũ maya, wee mũrũ wa mũndũ? Nĩ ũkuona maũndũ
marĩ magigi na moru o na gũkĩra maya.‖ 16 Nĩ ũndũ ũcio, akĩndwara nja ĩrĩa nini ya nyũmba ya
Yahweh. Hau mũromo-inĩ wa hekarũ ya Yahweh, gatagatĩ ga gĩthaku na kĩgongona, haarĩ na
arũme ta 25 mahũgũkĩire hekarũ ya Yahweh na mothiũ mao maarorete mwena wa irathĩro;
maainamagĩrĩra riũa mwena wa irathĩro.

17 Agĩcoka akĩnjĩra atĩrĩ: ―Mũrũ wa mũndũ, hihi nĩ ũrona maũndũ maya? Hihi nĩ ũndũ mũnini
harĩ nyũmba ya Yahuda gwĩka maũndũ maya marĩ magigi, makaiyũria bũrũri na ũhinya, na
magaikara makĩndakaragia? Nĩ gũikia maraikia rũhonge iniũrũ-inĩ rĩao. 18 Nĩ ũndũ ũcio, nĩ
ngoya ikinya ndĩ na mathũgũta. Riitho rĩakwa rĩtikaamaiguĩra tha; na ndikaamacaĩra. O na
mangĩkarĩrĩra matũ-inĩ makwa maanĩrĩire, ndikaamaigua.‖

EZEKIELI 9

1 Agĩcoka akĩanĩrĩra na mũgambo mũnene matũ-inĩ makwa akiuga atĩrĩ: ―Ĩta andũ arĩa
mekũherithia itũũra rĩrĩ, o ũmwe wao anyitĩte itharaita rĩake rĩa kwananga!‖

2 Ngĩona andũ atandatũ moimĩte na kũrĩa kĩhingo kĩa rũgongo kĩarĩ, kĩrĩa kĩarorete mwena wa
rũgongo, o ũmwe wao anyitĩte itharaita rĩake rĩa kwananga; na haarĩ na mũndũ ũmwe gatagatĩ-
inĩ kao wehumbĩte nguo ya gatani, na njohero-inĩ aarĩ na rũhĩa rwa mwandĩki rwa gwĩkĩra rangi,
na makĩingĩra makĩrũgama hakuhĩ na kĩgongona gĩa gĩcango.

3 Naguo riri wa Kĩhoti wa Isiraeli ũkiuma harĩa warĩ igũrũ rĩa akerubi ũgĩthiĩ mũrango-inĩ wa
nyũmba ĩyo, na akĩambĩrĩria kwarĩria mũndũ ũcio wehumbĩte nguo ya gatani, o ũcio warĩ na
rũhĩa rwa mwandĩki njohero-inĩ rwa gwĩkĩra rangi. 4 Yahweh akĩmwĩra atĩrĩ: ―Tuĩkanĩria itũũra-
inĩ, ũtuĩkanĩrie Yahrushalayim, na wĩkĩre rũũri mathiithi-inĩ ma andũ arĩa maracaya na
magacakaya nĩ ũndũ wa maũndũ mothe marĩ magigi marĩa marekwo itũũra-inĩ rĩu.‖

5 Nao acio angĩ akĩmeera ũũ ngĩiguaga: ―Mũrũmĩrĩrei mũtuĩkanĩrie itũũra rĩrĩ mũũrage andũ.
Mũtigetĩkĩrie riitho rĩanyu rĩigue tha, na mũtikamacaĩre. 6 Mũũrage biũ mũthuri mũkũrũ,
mwanake, mũirĩtu gathirange, mwana mũnini, na atumia. No mũtigakuhĩrĩrie mũndũ o wothe ũrĩ
na rũũri rũu. Na mwagĩrĩirũo kwambĩrĩria na handũ hakwa harĩa hamũre.‖ Nĩ ũndũ ũcio
makĩambĩrĩria na athuri arĩa maarĩ mbere ya nyũmba ĩyo. 7 Agĩcoka akĩmeera atĩrĩ: ―Thahiai
nyũmba ĩyo na mũiyũrie nja ciayo ciimba cia arĩa moragĩtwo. Thiĩi!‖ Nĩ ũndũ ũcio makiumagara
na makĩũraga andũ itũũra-inĩ.

1564




8 No niĩ ndatigarire hĩndĩ ĩyo maamoragaga, na ngĩĩgũithia ngĩturumithia ũthiũ thĩ ngĩanĩrĩra
ngiuga ũũ: ―Hĩ, atĩrĩrĩ wee Mũthamaki Yahweh! Hihi ũkũniina arĩa othe matigarĩte thĩinĩ wa
Isiraeli ũgĩitũrũra mathũgũta maku harĩ Yahrushalayim?‖

9 Nĩ ũndũ ũcio akĩnjĩra atĩrĩ: ―Mehia ma nyũmba ya Isiraeli na Yahuda nĩ maingĩ mũno. Bũrũri
ũiyũire ũiti wa thakame, narĩo itũũra rĩkaiyũra ungumania. Nĩ gũkorũo moigaga atĩrĩ, ‗Yahweh
nĩatiganĩirie bũrũri, na Yahweh ndarona.‘ 10 No niĩ-rĩ, riitho rĩakwa rĩtikaamaiguĩra tha; na
ndikaamacaĩra. Ngaamarehera moimĩrĩro ma njĩra yao igũrũ rĩa mũtwe wao ene.‖

11 Ngĩcoka ngĩona mũndũ ũcio wehumbĩte nguo ya gatani, na warĩ na rũhĩa rwa mwandĩki
njohero-inĩ rwa gwĩkĩra rangi agĩcokia ũhoro, akiuga ũũ: ―Nĩ ndeka o ta ũrĩa ũkũnjathĩte.‖

EZEKIELI 10

1 Na rĩrĩa ndarorire, ngĩona kĩndũ gĩatariĩ ta ihiga rĩa safia igũrũ rĩa mũtambũrũko ũrĩa warĩ igũrũ
rĩa mĩtwe ya akerubi acio, na mũhianĩre wakĩo wahaanaga ta gĩtĩ kĩa ũnene. 2 Nake akĩĩra mũndũ
ũcio wehumbĩte nguo ya gatani atĩrĩ: ―Tonya gatagatĩ-inĩ ka magũrũ macio marathiũrũrũka,
rungu rwa akerubi, ũiyũrie moko maku makara marakana kuuma gatagatĩ-inĩ ka akerubi acio,
ũcoke ũmaikie igũrũ rĩa itũũra rĩu.‖ Nĩ ũndũ ũcio, agĩtonya o ndĩroreire.

3 Nao akerubi acio maarũgamĩte mwena wa ũrĩo wa nyũmba hĩndĩ ĩrĩa mũndũ ũcio aatonyire, na
itu rĩkĩiyũra nja ĩrĩa nini. 4 Naguo riri wa Yahweh ũkĩambata kuuma harĩ akerubi acio ũgĩthiĩ
mũrango-inĩ wa nyũmba ĩyo, na o kahora nyũmba ĩyo ĩkĩiyũra itu, nayo nja ĩkĩiyũra ũtheri wa riri
wa Yahweh. 5 Na mũgambo wa mathagu ma akerubi nĩ waiguĩkaga nja ĩrĩa nene, o ta mũgambo
wa El Shaddai hĩndĩ ĩrĩa ekwaria.

6 Agĩcoka agĩatha mũndũ ũcio wehumbĩte nguo ya gatani akĩmwĩra ũũ: ―Oya mwaki kuuma
gatagatĩ-inĩ ka magũrũ macio marathiũrũrũka, kuuma gatagatĩ-inĩ ka akerubi,‖ nake agĩtonya na
akĩrũgama hakuhĩ na kũgũrũ kũmwe kwa macio. 7 Kerubi ũmwe wa acio agĩtambũrũkia guoko
mwaki-inĩ ũrĩa warĩ gatagatĩ-inĩ ka akerubi acio. Agĩtahia mwaki na akĩwĩkĩra moko-inĩ meerĩ
ma mũndũ ũcio wehumbĩte nguo ya gatani, nake akĩwoya na akiuma. 8 Akerubi acio maarĩ na
kĩndũ kĩarĩ na mũhianĩre ta wa moko ma andũ rungu rwa mathagu mao.

9 Na rĩrĩa ndarorire, ngĩona magũrũ mana ma ngaari mwena-inĩ wa akerubi acio, kũgũrũ kũmwe
mwena-inĩ wa o kerubi, na magũrũ macio moonekaga makĩhenia ta ihiga rĩa krisolito. 10 Na ha
ũhoro wa mũhianĩre wamo, mothe mana nĩ maahaanaine, na moonekaga ta o kũgũrũ kwaharũkĩte
thĩinĩ wa kũngĩ. 11 Na magĩthiĩ, maathiaga mwena o wothe harĩ mĩena yothe ĩna
matekũgarũrũka, tondũ maathiaga na kũrĩa mũtwe warora matekũgarũrũka. 12 Mĩĩrĩ yao yothe,
mĩgongo yao, moko mao, mathagu mao, na magũrũ, o macio maarĩ mĩena-inĩ yao othe ana,

1565





maaiyũire maitho kũndũ guothe. 13 Na ha ũhoro wa magũrũ macio-rĩ, ngĩigua mũgambo
wanĩrĩra ũkĩmeera ũũ, ―Magũrũ marĩa marathiũrũrũka, ambatai!‖

14 O ũmwe wao aarĩ na mothiũ mana. Ũthiũ wa mbere warĩ ũthiũ wa kerubi, wa kerĩ warĩ ũthiũ
wa mũndũ, wa gatatũ warĩ ũthiũ wa mũrũthi, na wa kana warĩ ũthiũ wa nderi.

15 Na akerubi acio nĩ maambataga na igũrũ—na no o ciũmbe irĩ muoyo iria ndonete rĩrĩa ndarĩ
rũũĩ-inĩ rwa Kebari— 16 na akerubi acio mathiĩ, magũrũ macio maatwaranaga nao; na akerubi
acio maambararia mathagu mombũke na igũrũ, magũrũ macio matiagarũrũkaga kana makoima
mĩena-inĩ yao. 17 Hĩndĩ ĩrĩa maarũgama, o namo makarũgama; na rĩrĩa maambata na igũrũ, o
namo makambata hamwe nao, tondũ roho ũrĩa watongoragia ciũmbe icio irĩ muoyo warĩ thĩinĩ
wamo.

18 Naguo riri wa Yahweh ũkĩehera mũrango-inĩ wa nyũmba ĩyo na ũgĩthiĩ ũgĩikara igũrũ rĩa
akerubi acio. 19 Nao akerubi acio makĩambararia mathagu mao makiuma thĩ makĩambata na
igũrũ o ndĩroreire. Magũrũ macio o namo makĩambata hamwe nao hĩndĩ ĩyo maathiaga. Magĩthiĩ
makĩrũgama mũromo-inĩ wa kĩhingo kĩa mwena wa irathĩro kĩa nyũmba ya Yahweh, naguo riri
wa Kĩhoti wa Isiraeli warĩ igũrũ rĩao.

20 Ciũmbe icio irĩ muoyo nocio ndonete rungu rwa Kĩhoti wa Isiraeli rĩrĩa ndarĩ rũũĩ-inĩ rwa
Kebari, na kwoguo ngĩmenya atĩ maarĩ akerubi. 21 Othe ana maarĩ na mothiũ mana, mathagu
mana, na kĩndũ kĩarĩ na mũhianĩre ta wa moko ma andũ rungu rwa mathagu mao. 22 Na
mũhianĩre wa mothiũ mao watariĩ ta mothiũ marĩa ndonete rĩrĩa ndarĩ rũũĩ-inĩ rwa Kebari. O
ũmwe wao aathiaga arũngĩrĩirie na mbere.

EZEKIELI 11

1 Ningĩ roho ũkĩnjoya na igũrũ ũkĩndwara kĩhingo-inĩ kĩa mwena wa irathĩro kĩa nyũmba ya
Yahweh, kĩhingo kĩrĩa kĩrorete irathĩro. Na hau itonyero-inĩ rĩa kĩhingo kĩu ngĩona arũme 25, na
gatagatĩ-inĩ kao haarĩ Jaazania mũrũ wa Azuri na Pelatia mũrũ wa Benaia, arĩa maarĩ anene a
andũ. 2 Nake akĩnjĩra atĩrĩ: ―Mũrũ wa mũndũ, aya nĩo arũme arĩa marabanga maũndũ moru na
makaheana motaaro mahĩtanu thĩinĩ wa itũũra rĩrĩ. 3 Maroiga atĩrĩ, ‗Githĩ rĩrĩ ti rĩo ihinda rĩa
gwaka nyũmba? Itũũra nĩrĩo nyũngũ ya kũrugĩra, na ithuĩ nĩ ithuĩ nyama.‘

4 ―Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, ratha ũhoro wa kũmokĩrĩra. Marathĩre, mũrũ wa mũndũ.‖

5 Hĩndĩ ĩyo roho wa Yahweh ũgĩũka igũrũ rĩakwa, akĩnjĩra ũũ: ―Uga atĩrĩ, ‗Yahweh oigĩte ũũ:
―Ũndũ ũcio muugĩte nĩ wa ma, inyuĩ andũ a nyũmba ya Isiraeli, na nĩ njũĩ ũrĩa mũreciria. 6 Nĩ
mũtũmĩte andũ aingĩ makue thĩinĩ wa itũũra rĩrĩ, na mũgatũma barabara ciarĩo ciyũre andũ
akuũ.‖‘‖ 7 ―Nĩ ũndũ ũcio Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ‗Ciimba iria mũhurunjĩte thĩinĩ wa

1566




itũũra rĩrĩ nĩcio nyama, na itũũra rĩrĩ nĩrĩo nyũngũ ya kũrugĩra. No inyuĩ nĩ mũkeherio thĩinĩ
warĩo.‘‖

8 ―Mwathi Yahweh oigĩte ũũ: ‗Inyuĩ nĩ mwĩtigĩrĩte rũhiũ rwa njora, na rũhiũ rũu rwa njora nĩruo
ngaamũrehera rũmũũkĩrĩre. 9 Nĩ ngaamũruta thĩinĩ wa itũũra rĩrĩ ndĩmũneane moko-inĩ ma andũ
a kũngĩ na ndĩmũherithie. 10 Mũkooragwo na rũhiũ rwa njora. Ngaamũherithĩria mũhaka-inĩ wa
Isiraeli, na nĩ mũkaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh. 11 Itũũra rĩrĩ rĩtigatuĩka nyũngũ ya kũrugĩra
harĩ inyuĩ, na inyuĩ mũtigaakorũo mũrĩ nyama thĩinĩ warĩo; ngaamũherithĩria mũhaka-inĩ wa
Isiraeli, 12 na nĩ mũkaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh. Nĩ gũkorũo mũtiarũmĩrĩire mawatho makwa
na mũtiahingirie matuĩro makwa, no mwekire kũringana na matuĩro ma ndũrĩrĩ iria
imũthiũrũrũkĩirie.‘‖

13 Rĩrĩa ndarĩkirie kũratha, Pelatia mũrũ wa Benaia agĩkua, na niĩ ngĩĩgũithia ngĩturumithia ũthiũ
thĩ na ngĩanĩrĩra na mũgambo mũnene ngiuga ũũ: ―Hĩ, atĩrĩrĩ wee Mũthamaki Yahweh! Hihi nĩ
ũkũniina arĩa matigarĩte thĩinĩ wa Isiraeli?‖

14 Kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 15 ―Mũrũ wa mũndũ, ariũ a ithe wanyu, o
acio marĩ na kĩhooto gĩa gũcokia igai rĩanyu, hamwe na nyũmba yothe ya Isiraeli, merĩtwo ũũ nĩ
aikari a Yahrushalayim: ‗Ikarai haraihu na Yahweh. Bũrũri ũyũ nĩ witũ; nĩ tũheetwo ũtuĩke
witũ.‘ 16 Nĩ ũndũ ũcio meere atĩrĩ: ‗Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ―O na gũtuĩka nĩ
ndĩmatwarĩte kũndũ kũraya gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ na ngamahurunja mabũrũri-inĩ mangĩ, gwa
kahinda kanini nĩ ngaatuĩka handũ hamũre harĩ o marĩ mabũrũri-inĩ macio mathiĩte.‖‘

17 ―Nĩ ũndũ ũcio meere atĩrĩ: Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ―Ningĩ nĩ ngaamũngania kuuma
harĩ ikundi icio cia andũ na ndĩmũcokanĩrĩrie kuuma mabũrũri-inĩ marĩa mũhurunjũkĩte, na nĩ
ngaamũhe bũrũri wa Isiraeli. 18 Na nĩ magaacoka kuo na meherie indo ciothe irĩ magigi kuo, o
na mĩtugo yothe ĩrĩ magigi. 19 Ningĩ nĩ ngaamahe ngoro ĩrĩ na ũrũmwe, na njĩkĩre roho mwerũ
thĩinĩ wao; na nĩ ngeeheria ngoro ĩyo nyũmũ ta ihiga kuuma mĩĩrĩ-inĩ yao ndĩmahe ngoro njororo
ta nyama, 20 nĩgetha marũmagĩrĩre mawatho makwa na makarũmia matuĩro makwa o na
makamathĩkĩra. Hĩndĩ ĩyo nĩ magaatuĩka andũ akwa, na niĩ nĩ ngaatuĩka Kĩhoti wao.‖‘

21 ―‗―No arĩa matuĩte na ngoro ciao gũthiĩ na mbere na maũndũ mao marĩ magigi na mĩtugo yao
ĩrĩ magigi-rĩ, nĩ ngaamarehera moimĩrĩro ma njĩra yao igũrũ rĩa mũtwe wao,‖ ũguo nĩguo Mwathi
Yahweh oigĩte.‘‖

22 Hĩndĩ ĩyo akerubi makĩambararia mathagu mao, na magũrũ ma ngaari maarĩ hakuhĩ nao,
naguo riri wa Kĩhoti wa Isiraeli warĩ igũrũ rĩao. 23 Ningĩ riri ũcio wa Yahweh ũkĩambata kuuma
itũũra-inĩ rĩu ũgĩthiĩ igũrũ rĩa kĩrĩma kĩrĩa kĩarĩ mwena wa irathĩro wa itũũra rĩu. 24 Roho
ũgĩcoka ũkĩnjoya na igũrũ kũgerera kĩoneki kĩoimanĩte na roho wa Kĩhoti, ũkĩndwara kũrĩ andũ
arĩa maatwarĩtwo ithamĩrio bũrũri wa Kalidei. Kĩoneki kĩu ndonete gĩgĩcoka gĩkĩnjeherera. 25 Na
ngĩambĩrĩria kwĩra andũ acio maatwarĩtwo ithamĩrio maũndũ mothe marĩa Yahweh aanyonetie.

1567



EZEKIELI 12

1 Kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 2 ―Mũrũ wa mũndũ, ũratũũra thĩinĩ wa
nyũmba nemi. Makoragwo na maitho ma kuona, no mationaga, na matũ ma kũigua, no
matiiguaga, nĩ gũkorũo o nĩ nyũmba nemi. 3 No wee mũrũ wa mũndũ-rĩ, haarĩria mĩrigo yaku ya
gũthiĩ ithamĩrio. Thutha ũcio, ũthiĩ ithamĩrio kũrĩ mũthenya o makĩĩyonagĩra. Uume mũciĩ ũthiĩ
ithamĩrio kũndũ kũngĩ o makĩĩyonagĩra. Kwahoteka nĩ megũtaũkĩrũo nĩ ũndũ ũcio, o na gũtuĩka
o nĩ nyũmba nemi. 4 Kũrĩ mũthenya o makĩĩyonagĩra, ũrute mĩrigo ĩyo yaku ya gũthiĩ ithamĩrio
nja, na hwaĩ-inĩ o makĩĩyonagĩra, ũthiĩ ta mũndũ watwarũo ithamĩrio.

5 ―Ningĩ ũthegethe irima rũthingo-inĩ o makĩĩyonagĩra, na ũrutĩre indo ciaku ho. 6 Na o
makĩĩyonagĩra, ũigĩrĩre indo ciaku kĩande ũciumie kũrĩ na nduma. Ningĩ ũhumbĩre ũthiũ waku
nĩguo ndũkone thĩ, nĩ gũkorũo nĩ ngũgũtua kĩmenyithia harĩ nyũmba ya Isiraeli.‖

7 Na niĩ ngĩka o ta ũguo ndathĩtwo. Kũrĩ mũthenya, ngĩruta mĩrigo yakwa ta ya gũthiĩ ithamĩrio
nja, na hwaĩ-inĩ ngĩthegetha irima rũthingo-inĩ na guoko. Rĩrĩa kwagĩire nduma, ngĩoya indo
ciakwa ngĩcikuua na kĩande o makĩĩyonagĩra.

8 Rũcinĩ kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 9 ―Mũrũ wa mũndũ, na githĩ andũ a
nyũmba ya Isiraeli, o ĩyo nemi, matirakũũririe, ‗Nĩ kĩĩ ũreka?‘ 10 Meere atĩrĩ, ‗Mũthamaki
Yahweh oigĩte ũũ: ―Ndũmĩrĩri ĩno ĩgiĩ mũtongoria ũrĩa ũrĩ thĩinĩ wa Yahrushalayim o hamwe na
nyũmba yothe ya Isiraeli itũũra-inĩ rĩu.‖‘

11 ―Ũmeere atĩrĩ, ‗Niĩ ndĩ kĩmenyithia harĩ inyuĩ. O ta ũguo njĩkĩte, noguo o nao mageekwo. Nĩ
magaatahwo matwarũo ithamĩrio. 12 Mũtongoria ũrĩa ũrĩ gatagatĩ-inĩ kao agaakuua indo ciake na
kĩande na oime kũrĩ na nduma. Agaathegetha irima rũthingo-inĩ na agererie indo ciake ho. Ningĩ
nĩ akaahumbĩra ũthiũ wake nĩguo ndakone thĩ.‘ 13 Nĩ ngaamũikĩria neti yakwa, na nĩ akaanyitwo
nĩ neti ĩyo yakwa ya gũtega. Thutha ũcio nĩ ngaamũtwara Babuloni, bũrũri wa Akalidei, no
ndakaawona; na kũu nĩkuo agaakuĩra. 14 Nao andũ arĩa othe mamũthiũrũrũkĩirie, arĩa
mamũteithagĩrĩria o hamwe na thigari ciake, nĩ ngaamahurunja na mĩena yothe; na nĩ
ngaacomora rũhiũ rwa njora ndĩmaingatithie. 15 Na nĩ makaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh rĩrĩa
ngaamaharaganĩria ndũrĩrĩ-inĩ na ndĩmahurunje mabũrũri-inĩ. 16 No nĩ ngaahonokia amwe ao
kuumana na rũhiũ rwa njora, ng‘aragu, na mũrimũ mũũru, nĩguo makaaheana ũhoro wa mĩtugo
yao ĩrĩ magigi kũrĩ ndũrĩrĩ cia kũrĩa magaathiĩ; na nĩ makaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh.‖

17 Na kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 18 ―Mũrũ wa mũndũ, wagĩrĩirũo kũrĩa
mũgate waku ũkĩinainaga na ũnyue maĩ maku ũrĩ na kĩmako na mĩtangĩko. 19 Ĩra andũ a bũrũri
ũcio atĩrĩ, ‗Mũthamaki Yahweh arera aikari a Yahrushalayim thĩinĩ wa bũrũri wa Isiraeli ũũ:
―Makaarĩaga mũgate wao marĩ na mĩtangĩko na makanyua maĩ mao marĩ na kĩeha kĩnene, nĩ
gũkorũo bũrũri wao nĩ ũgaatuĩka kũndũ gũtiganĩrie biũ tondũ wa ũhinya wa arĩa othe matũũraga

1568



kuo. 20 Matũũra marĩa maikaragwo nĩ makaanangwo, na bũrũri ũcio ũtuĩke kũndũ kwanangĩku;
na nĩ mũkaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh.‖‘‖

21 Na kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 22 ―Mũrũ wa mũndũ, nĩ thimo ĩrĩkũ
ĩyo mũkoragwo nayo thĩinĩ wa Isiraeli, ĩyo yugaga, ‗Matukũ mahĩtũkaga, na gũtirĩ kĩoneki
kĩhingaga‘? 23 Nĩ ũndũ ũcio meere atĩrĩ, ‗Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ―Nĩ ngaatũma thimo
ĩyo ĩthire, na matikamĩgweta rĩngĩ ĩrĩ thimo thĩinĩ wa Isiraeli.‖‘ No ũmeere atĩrĩ, ‗Matukũ nĩ
makuhĩrĩirie, na cioneki ciothe nĩ ikaahinga.‘ 24 Nĩ gũkorũo gũtikaagĩa kĩoneki kĩa maheeni
rĩngĩ kana ũragũri wa kũheenania thĩinĩ wa nyũmba ya Isiraeli. 25 ‗―Nĩ gũkorũo niĩ Yahweh nĩ
niĩ ngaaria. Kiugo o gĩothe ngoiga nĩ gĩkaahingio gĩtegũcererũo. Matukũ-inĩ manyu, inyuĩ
nyũmba ĩno nemi, nĩ ngoigaga kiugo na ngakĩhingia,‖ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh oigĩte.‘‖

26 Kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 27 ―Mũrũ wa mũndũ, andũ a Isiraeli
maroiga ũũ, ‗Kĩoneki kĩu arona nĩ kĩa ihinda iraya kuuma rĩu, na araratha ũhoro wa ihinda iraya
rĩgooka.‘ 28 Nĩ ũndũ ũcio meere atĩrĩ, ‗Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ―‗Gũtirĩ kiugo o na kĩmwe
gĩakwa gĩgaacererũo; ũndũ o wothe ngoiga nĩ ũkaahingio,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh
oigĩte.‖‘‖

EZEKIELI 13

1 Na kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 2 ―Mũrũ wa mũndũ, ratha ũhoro wa
gũũkĩrĩra anabii a Isiraeli, wĩre arĩa metungagĩra morathi mao ũũ, ‗Iguai kiugo kĩa Yahweh. 3
Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ―Kaĩ anabii arĩa akĩgu marĩ na haaro-ĩ, o acio marũmagĩrĩra roho
wao ene o na gũtarĩ kĩoneki monete! 4 Wee Isiraeli, anabii aku mahaanĩte ta mbwe irĩ kũndũ
kwanangĩku. 5 Mũtigaathiĩ kũrĩa kũmomokete thingo-inĩ cia mahiga mũgaciake rĩngĩ nĩ ũndũ wa
nyũmba ya Isiraeli, nĩgetha andũ a Isiraeli makaahota gwĩtiiria mbaara-inĩ hĩndĩ ya mũthenya wa
Yahweh.‖ 6 ―Nĩ monete cioneki cia maheeni na makaratha ũhoro ũtarĩ wa ma, o acio moigaga
atĩrĩ, ‗Gĩkĩ nĩkĩo kiugo kĩa Yahweh,‘ na hĩndĩ ĩyo Yahweh we mwene ndamatũmĩte, na
mageterera kuona kiugo kĩao gĩkĩhinga. 7 Na githĩ ti kĩoneki kĩa maheeni mũkoragwo muonete o
na mũkaratha ũhoro ũtarĩ wa ma rĩrĩa mũkuuga atĩrĩ, ‗Gĩkĩ nĩkĩo kiugo kĩa Yahweh,‘ na hĩndĩ ĩyo
gũtirĩ ũndũ niĩ njugĩte?‖‘

8 ―‗Nĩ ũndũ ũcio, Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ―‗Tondũ nĩ mwarĩtie ũhoro ũtarĩ wa ma na
cioneki cianyu nĩ cia maheeni-rĩ, nĩ ngũmũũkĩrĩra,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh oigĩte.‖ 9
Guoko gwakwa nĩ gũũkĩrĩire anabii arĩa monaga cioneki cia maheeni na makaratha ũhoro ũtarĩ
wa ma. Matigaakorũo gatagatĩ-inĩ ka arata akwa a hakuhĩ; o na matikaandĩkwo ibuku-inĩ rĩa
nyũmba ya Isiraeli; ningĩ matigaacoka bũrũri-inĩ wa Isiraeli; na nĩ mũkaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ
Mũthamaki Yahweh. 10 Gĩtũmi kĩa maũndũ macio mothe nĩ tondũ nĩ mahĩtithĩtie andũ akwa

1569




makoiga atĩrĩ, ―Kũrĩ na thayũ!‖ na hĩndĩ ĩyo gũtirĩ na thayũ. Na rĩrĩa gwakwo rũthingo rũtarĩ na
hinya rwa kũhakania, makarũhaka coka.‘

11 ―Ĩra acio mahakaga rũthingo coka atĩ nĩ rũkaagũa. Mbura nene nĩ ĩgooka, mbura ya mbembe
nĩ ĩkooira, na ihuhũkanio nene nĩ ikaarũmomora. 12 Na rũthingo rũu rwagũa nĩ mũkoorio atĩrĩ:
‗Coka ũrĩa mwahakĩte ũkĩrĩ ha?‘

13 Nĩ ũndũ ũcio, Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ‗Nĩ ngaatũma kũgĩe ihuhũkanio nene nĩ ũndũ wa
mang‘ũrĩ makwa, na kuure mbura nene nĩ ũndũ wa ũrĩa ndakarĩte, na kũgĩe mbura ya mbembe
ĩrehe mwanangĩko nĩ ũndũ wa mathũgũta makwa. 14 Nĩ ngaamomora rũthingo rũu mũhakĩte
coka na ndĩrũharaganie rũgũe thĩ, na mũthingi waruo ũguũrio. Rĩrĩa itũũra rĩrĩ rĩkaanangwo,
mũgaathirĩra thĩinĩ warĩo; na nĩ mũkaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh.‘

15 ―‗Rĩrĩa ngaaitũrũra biũ mang‘ũrĩ makwa harĩ rũthingo rũu na harĩ arĩa maarũhakire coka, nĩ
ngaamwĩra atĩrĩ: ―Rũthingo rũu rũtirĩ ho, o nao arĩa maarũhakire coka matirĩ ho. 16 Anabii a
Isiraeli matirĩ ho rĩngĩ, o acio marathagĩra Yahrushalayim ũhoro na makamĩonera cioneki cia
thayũ, o na gũtarĩ thayũ,‖‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh oigĩte.

17 ―No wee mũrũ wa mũndũ-rĩ, erekeria ũthiũ waku harĩ airĩtu a andũ anyu arĩa metungagĩra
morathi mao, na ũrathe ũhoro wa kũmokĩrĩra. 18 Ũmeere atĩrĩ, ‗Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ:
―Kaĩ mũrĩ na haaro-ĩ, inyuĩ andũ-a-nja arĩa mũtumaga tũmĩkwa twa moko mothe na
mũgathondeka itambaya cia kuohwo mĩtwe ya andũ a mĩthemba yothe nĩguo mũtege mĩoyo ya
andũ! Hihi mũtegaga mĩoyo ya andũ akwa na mũkageria kũhonokia mĩoyo yanyu? 19 Hihi
mũkũnjambithia harĩ andũ akwa nĩ ũndũ wa ngundi cigana ũna cia cairi na cienyũ cia mĩgate,
mũkooraga arĩa matagĩrĩire kũũragwo na mũkahonokia arĩa matagĩrĩire gũtũũra muoyo, na
mũgekaga ũguo na njĩra ya kũheenia andũ akwa arĩa mathikagĩrĩria maheeni manyu?‖‘

20 ―Nĩ ũndũ ũcio, Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ―Nĩ ngookĩrĩra tũmĩkwa twanyu, inyuĩ aka aya,
o tũu mũhũthagĩra gũtega andũ ta marĩ nyoni, na nĩ ngaatua tũmĩkwa tũu kuuma moko-inĩ manyu
na ndekererie acio mũratega ta nyoni. 21 Nĩ ngaatembũranga itambaya cianyu na honokie andũ
akwa kuuma guoko-inĩ kwanyu, na matigaacoka gũtuĩka kĩndũ kĩanyu gĩa gũtega rĩngĩ; na nĩ
mũkaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh. 22 Nĩ gũkorũo nĩ mũtũmĩte mũndũ ũrĩa mũthingu orũo nĩ
hinya nĩ ũndũ wa maheeni manyu o na gũtuĩka niĩ ndiareheire mũndũ ũcio mĩtangĩko, na nĩ
mwĩkĩrĩte hinya moko ma ũrĩa mwaganu nĩgetha ndagatigane na mĩthiĩre yake mĩũru, atũũre
muoyo. 23 Nĩ ũndũ ũcio, inyuĩ andũ-a-nja mũtigaacoka kuona cioneki cia maheeni kana
mũragũrie; na nĩ ngaahonokia andũ akwa kuuma guoko-inĩ kwanyu, na nĩ mũkaamenya atĩ niĩ nĩ
niĩ Yahweh.‘‖

1570





EZEKIELI 14

1 Na rĩrĩ, athuri amwe a Isiraeli magĩũka na magĩikara thĩ mbere yakwa. 2 Nakĩo kiugo kĩa
Yahweh gĩkĩnginyĩra ngĩrũo atĩrĩ: 3 ―Mũrũ wa mũndũ, athuri aya nĩ matuĩte itua rĩa kũrũmĩrĩra
mĩhianano ĩyo yao ĩrĩ magigi, na nĩ maigĩte mũhĩnga ũratũma andũ mehie. Hihi nĩ njagĩrĩirũo
kũreka matuĩrie ũhoro harĩ niĩ? 4 Maarĩrie ũmeere atĩrĩ, ‗Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ―Mũndũ
o wothe wa isiraeli angĩtua itua ngoro-inĩ rĩa kũrũmĩrĩra mĩhianano yake ĩrĩ magigi na aige
mũhĩnga ũratũma andũ mehie, acoke athiĩ agatuĩrie ũhoro harĩ mũnabii-rĩ, niĩ Yahweh,
ngaamũcokeria ũrĩa kwagĩrĩire kũringana na ũingĩ wa mĩhianano ĩyo yake ĩrĩ magigi. 5 Nĩ
gũkorũo nĩ ngaatũma ngoro cia andũ a nyũmba ya Isiraeli inyitwo nĩ guoya tondũ othe nĩ
mandiganĩirie makarũmĩrĩra mĩhianano yao ĩrĩ magigi.‖‘

6 ―Nĩ ũndũ ũcio ĩra nyũmba ya Isiraeli atĩrĩ, ‗Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ―Njokererai na
mũtigane na mĩhianano ĩyo yanyu ĩrĩ magigi, na mũhũgũre mothiũ manyu mũtigane na mĩtugo
yanyu yothe ĩrĩ magigi. 7 Tondũ mũndũ wa Isiraeli o wothe kana mũgeni ũikaraga Isiraeli
angĩnjeherera na atue itua rĩa kũrũmĩrĩra mĩhianano yake ĩrĩ magigi na aige mũhĩnga ũratũma
andũ mehie, acoke athiĩ kũrĩ mũnabii wakwa agatuĩrie ũhoro, niĩ Yahweh, niĩ mwene nĩ niĩ
ngaamũcokeria. 8 Nĩ ngeerekeria ũthiũ wakwa harĩ mũndũ ũcio ndĩmũũkĩrĩre na ndũme atuĩke
mũkaana harĩ andũ arĩa angĩ, na ndũme atuĩke wa kũgwetagwo na thimo, na nĩ ngaamũniina
ndĩmweherie harĩ andũ akwa; na nĩ mũkaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh.‖‘

9 ―‗No mũnabii angĩkaheeneka na aheane macokio, niĩ Yahweh, nĩ niĩ ngaakorũo
ndĩmũheenereirie. Hĩndĩ ĩyo nĩ ngaatambũrũkia guoko gwakwa kũmũũkĩrĩre na ndĩmũniine ehere
thĩinĩ wa andũ akwa Isiraeli. 10 No mũhaka makaaherithio nĩ ũndũ wa mahĩtia mao; mahĩtia ma
mũtuĩria wa ũhoro magaakorũo marĩ ũndũ ũmwe na mahĩtia ma mũnabii ũcio, 11 nĩguo andũ a
nyũmba ya Isiraeli matige kũhĩtia njĩra makanjeherera na matige gwĩthahia na mehia mao mothe.
Na nĩ magaatuĩka andũ akwa, na niĩ nĩ ngaatuĩka Kĩhoti wao,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh
oigĩte.‖

12 Na kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 13 ―Mũrũ wa mũndũ, bũrũri
ũngĩnjĩhĩria na njĩra ya kwagarara watho na rũtũrĩko-rĩ, nĩ ngaatambũrũkia guoko gwakwa
ndĩũkĩrĩre na niine irio ciaguo, na nĩ ngaatũma kũgĩe ng‘aragu na niine andũ o hamwe na nyamũ
iria irĩ bũrũri ũcio.‖ 14 ―‗O na athuri aya atatũ—Nuhu, Danieli, na Ayubu—mangĩkorũo thĩinĩ
wa bũrũri ũcio, mangĩhonokia o mĩoyo yao tu nĩ ũndũ wa ũthingu wao,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki
Yahweh oigĩte.‖

15 ―‗Kana ingĩtũma nyamũ njũru cia gĩthaka igerere bũrũri-inĩ ũcio iniine andũ thĩinĩ waguo na
ũtuĩke kũndũ kwanangĩku gũtarĩ mũndũ ũragerera kuo nĩ ũndũ wa nyamũ icio cia gĩthaka,‘ 16
Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ‗O ta ũrĩa niĩ ndũũraga muoyo, o na athuri acio atatũ mangĩkorũo
thĩinĩ wa bũrũri ũcio, matingĩhonokia ariũ ao o na kana aarĩ ao; mangĩhonokia o mĩoyo yao tu, na
bũrũri ũcio ũtuĩke kũndũ gũtiganĩrie.‘‖

1571



17 ―‗Kana ingĩrehe rũhiũ rwa njora rũũkĩrĩre bũrũri ũcio njuge atĩrĩ: ―Reke rũhiũ rwa njora
rũhĩtũkĩre thĩinĩ wa bũrũri ũyũ,‖ na rũniine andũ o hamwe na nyamũ thĩinĩ waguo, 18 o na athuri
acio atatũ mangĩkorũo thĩinĩ wa bũrũri ũcio, o ta ũrĩa niĩ ndũũraga muoyo, matingĩhonokia ariũ
ao o na kana aarĩ ao; mangĩhonokia o mĩoyo yao tu,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh oigĩte.‖

19 ―‗Kana ingĩrehe mũrimũ mũũru bũrũri-inĩ ũcio na njitũrũre mathũgũta makwa na njĩra ya
gũita thakame nĩguo niine andũ o hamwe na nyamũ thĩinĩ waguo, 20 o na Nuhu, Danieli, na
Ayubu mangĩkorũo thĩinĩ waguo, o ta ũrĩa niĩ ndũũraga muoyo, matingĩhonokia ariũ ao o na
kana aarĩ ao; mangĩhonokia o mĩoyo yao tu nĩ ũndũ wa ũthingu wao,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki
Yahweh oigĩte.‖

21 ―Nĩ ũndũ Mũthamaki Yahweh oigĩte atĩrĩ: ‗Ũguo nĩguo gũkaahaanĩka rĩrĩa ngokĩrĩra andũ
ndĩmaherithie na maũndũ macio mana—rũhiũ rwa njora, ng‘aragu, nyamũ njũru ya gĩthaka, na
mũrimũ mũũru—nĩguo niine andũ o hamwe na nyamũ thĩinĩ wa Yahrushalayim. 22 O na kũrĩ
ũguo, amwe arĩa magaatigara nĩ makaahonoka na marutwo kuo, ariũ anyu na aarĩ anyu. Nĩ
magooka kũrĩ inyuĩ, na rĩrĩa mũkona njĩra ciao na mĩtugo yao, hatarĩ nganja nĩ mũkaaigua
mũmĩrĩirio kuumana na maũndũ moru marĩa ngaakorũo ndeheire Yahrushalayim, marĩa mothe
ngaakorũo ndĩmĩkĩte.‘‖

23 ―‗Nĩ mũkomĩrĩrio nĩo rĩrĩa mũkona njĩra ciao na mĩtugo yao, na nĩ mũkaamenya atĩ maũndũ
macio ndekire itũũra rĩu ndiamekire hatarĩ gĩtũmi,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh oigĩte.‖

EZEKIELI 15

1 Na rĩrĩ, kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 2 ―Mũrũ wa mũndũ, nĩ na njĩra
ĩrĩkũ mũthabibũ ũkĩrĩte mũtĩ ũngĩ o wothe kana rũhonge harĩ mĩtĩ ya gĩthaka? 3 Hihi gĩkĩngĩ
kĩrutĩtwo harĩ guo no kĩhũthĩrũo kũruta wĩra? Kana hihi andũ nĩ mathondekaga tũhocio twa
gũcuuria indo kuumana naguo? 4 Inee! Ũikagio riiko ũrĩ rũkũ, naguo mwaki ũkaũcina mĩthia
yerĩ na ũgacura gatagatĩ. Hihi no ũcoke kũhũthĩrũo harĩ wĩra o wothe? 5 O na rĩrĩa warĩ mũgima
ndũngĩahũthĩrirũo harĩ ũndũ o wothe. Ũngĩkĩhũthĩrũo atĩa rĩrĩa wacinwo na mwaki na wacura?‖

6 ―Nĩ ũndũ ũcio, Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ‗O ta mũthabibũ gatagatĩ-inĩ ka mĩtĩ ya gĩthaka,
ũria heanĩte ũrĩ ngũ cia mwaki, ũguo noguo ngeeka aikari a Yahrushalayim. 7 Nĩ njerekeirie
ũthiũ wakwa harĩ o ndĩmokĩrĩre. Nĩ metharĩte kuuma mwaki-inĩ, ĩndĩ mwaki nĩ ũkaamacina. Na
nĩ mũkaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh hĩndĩ ĩrĩa ngeerekeria ũthiũ wakwa harĩ o ndĩmokĩrĩre.‘‖

8 ―‗Na nĩ ngaatũma bũrũri ũtuĩke kũndũ gũtiganĩrie tondũ nĩmagararĩte Watho,‘ ũguo nĩguo
Mũthamaki Yahweh oigĩte.‖

1572





EZEKIELI 16

1 Kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 2 ―Mũrũ wa mũndũ, menyithia
Yahrushalayim ũhoro wa mĩtugo ĩyo yake ĩrĩ magigi. 3 Uuge atĩrĩ, ‗Mũthamaki Yahweh arera
Yahrushalayim ũũ: ―Kĩhumo gĩaku o na gũciarũo gwaku ciarĩ thĩinĩ wa bũrũri wa Mũkanaani.
Thoguo aarĩ Mũamori, nake maitũguo aarĩ Mũhiti. 4 Ha ũhoro wĩgiĩ gũciarũo gwaku, mũthenya
ũrĩa waciarirũo, rũrĩra rwaku rũtiatinirio, ndwathambirio na maĩ nĩguo ũthere, ndwahakirũo
cumbĩ, o na ndwathairũo na nguo. 5 Gũtirĩ mũndũ wakũiguĩrĩire tha ũndũ angĩagwĩkĩire ũndũ o
na ũmwe wa macio. Gũtirĩ mũndũ wagũcaĩire. Ithenya rĩa ũguo, waikirio kũndũ werũ-inĩ tondũ
wamenirũo o mũthenya ũrĩa waciarirũo.

6 ―‗―Rĩrĩa ndahĩtũkaga, nĩ ndakuonire ũkĩĩgaragaria thakame-inĩ yaku, na hĩndĩ ĩyo wakomete
hau thakame-inĩ yaku ngiuga ũũ: ‗Tũũra muoyo!‘ Ũkomete o hau thakame-inĩ yaku ngĩkwĩra
atĩrĩ: ‗Tũũra muoyo!‘ 7 Ngĩgũtua kĩrĩndĩ kĩnene mũno, o ta mĩmera ĩgĩcanũka mũgũnda-inĩ,
nawe ũkĩneneha, ũgĩkũra, na ũkĩĩhumba mathaga marĩa mega biũ. Nyondo ciaku nacio ikĩgĩa
hinya, na njuĩrĩ yaku ĩkĩneneha; no warĩ o njaga na ndwarĩ na nguo.‖‘

8 ―‗Rĩrĩa ndahĩtũkaga ngĩkuona, nĩ ndonire atĩ nĩ ũgimarĩte ũndũ ũngĩonio wendo. Nĩ ũndũ ũcio
ngĩtambũrũkia nguo yakwa igũrũ rĩaku na ngĩhumbĩra njaga yaku, ngĩĩhĩta mwĩhĩtwa na tũkĩgĩa
kĩrĩkanĩro nawe, na ũgĩtuĩka wakwa,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh oigĩte. 9 ‗Ningĩ
ngĩgũthambia na maĩ, ngĩkũhuura thakame, na ngĩkũhaka maguta. 10 Ngĩcoka ngĩkũhumba nguo
ĩgemetio na ngĩkũhe iratũ njega cia ngothi, ngĩgũthaya na gatani ĩrĩa njega, na ngĩkũhumba nguo
cia goro. 11 Ngĩkũgemia na mathaga na ngĩgwĩkĩra bangiri moko na mũgathĩ ngingo. 12 Ningĩ
ngĩgwĩkĩra gĩcũhĩ iniũrũ na mindira matũ o na thũmbĩ thaka mũtwe. 13 Na ũgĩthiĩ na mbere
kwĩgemia na thahabu na betha, nacio nguo ciaku ciarĩ cia gatani ĩrĩa njega, ngora cia goro, na
nguo ng‘emie. Warĩaga mũtu ũrĩa mũhinyu, ũũkĩ, na maguta, na ũgĩthakara mũno, o na
ũgĩthegea ũgĩtuĩka ũthamaki.‘‖

14 ―Igweta rĩaku rĩkĩambĩrĩria kũhunja ndũrĩrĩ-inĩ tondũ wa ũthaka waku, nĩ gũkorũo ũthaka ũcio
warĩ mũkinyanĩru nĩ ũndũ wa riri ũrĩa ndakũheete,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh oigĩte.‖

15 ―‗No ũkĩambĩrĩria kwĩhoka ũthaka waku, na ũgĩtuĩka mũmaraya nĩ ũndũ wa igweta rĩaku.
Ũkĩingĩhia ciĩko ciaku cia ũmaraya harĩ mwĩhĩtũkĩri o wothe, na ũthaka waku ũgĩtuĩka wake. 16
Ũkĩoya nguo imwe ciaku na ũgĩthondeka kũndũ gũtũũgĩru na gũthaka kũrĩa wahũũragĩra
ũmaraya—maũndũ ta macio matiagĩrĩire gwĩkĩka, o na matiagĩrĩire gũgeekĩka o na rĩ. 17 Ningĩ
ũkĩoya mathaga macio maku mathaka maathondeketwo na thahabu na betha iria ndakũheete,
ũgĩĩthondekera mĩhianano ya arũme na ũkĩhũũra ũmaraya nayo. 18 Na ũkĩoya nguo ciaku iria
ng‘emie ũkĩhumbĩra mĩhianano ĩyo, na ũkĩmĩrutĩra maguta makwa o na ũbumba wakwa. 19
Naguo mũgate ũrĩa ndakũheete—ũrĩa wathondeketwo na mũtu mũhinyu, maguta, na ũũkĩ, iria
ndakũheete cia kũrĩa—o naguo ũkĩrutĩra mĩhianano ĩyo ũrĩ mũtararĩko mwega. Ũguo nĩguo
gwekĩkire,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh oigĩte.‖

1573



20 ―‗Ũkĩoya ariũ aku na aarĩ aku arĩa wanjiarĩire, ũkĩmaruta igongona kũrĩ mĩhianano ĩyo nĩguo
matamburũo—kaĩ ciĩko ciaku cia ũmaraya wonire ta arĩ kaũndũ nini?

21 Wathĩnjire ariũ akwa, na ũkĩmaruta magongona na njĩra ya kũmahĩtũkĩria mwaki-inĩ. 22
Hĩndĩ ĩyo wekaga maũndũ macio mothe marĩ magigi na ũkahũũra ũmaraya, ndwaririkanaga
matukũ maku ma ũnyinyi rĩrĩa warĩ njaga na ũtaarĩ nguo, na wegaragaragia thakame-inĩ yaku. 23
Kaĩ ũrĩ na haaro-ĩ, ũrĩ na haaro nĩ ũndũ wa maũndũ marĩa mothe moru wĩkĩte,‘ ũguo nĩguo
Mũthamaki Yahweh oigĩte. 24 ‗Weyakĩire karĩma na ũgĩĩthondekera handũ hatũũgĩru kĩhaaro-inĩ
gĩothe kĩa mũingĩ. 25 Weyakĩire kũndũ gũtũũgĩru handũ harĩa harĩ igweta mũno barabara-inĩ
ciothe, ũgĩtũma ũthaka waku ũtuĩke kĩndũ kĩrĩ magigi na njĩra ya kwĩheana harĩ mwĩhĩtũkĩri o
wothe, na ũkĩingĩhia ciĩko ciaku cia ũmaraya. 26 Wahũũrire ũmaraya na ariũ a Misiri, o acio
mũriganĩtie nao na marĩ thuti nene, na ũkĩndakaria nĩ ũndũ wa ciĩko ciaku nyingĩ cia ũmaraya. 27
Rĩu nĩ ngũtambũrũkia guoko gwakwa gũgũũkĩrĩre na nyihie irio ciaku na ngũneane kũrĩ aka arĩa
magũthũire nĩguo magwĩke ũrĩa mekwenda, o acio airĩtu a Afilisti, arĩa marakarĩtio mũno nĩ
mĩtugo yaku ya ũũra-thoni.

28 ―‗Na tondũ ndwaiganirie, wacokire ũkĩhũũra ũmaraya na ariũ a Ashuri, no o na thutha wa
kũhũũra ũmaraya nao, o narĩo ndwaiganirie. 29 Nĩ ũndũ ũcio ũkĩingĩhia ũmaraya waku nginya
bũrũri wa onjorithia na kũrĩ Akalidei, ĩndĩ o na hĩndĩ ĩyo ndwaiganirie. 30 Kaĩ ngoro yaku ĩrĩ
hũthũ atĩa?,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh oigĩte, ‗hĩndĩ ĩyo wekaga maũndũ macio mothe,
ũgeka o ta mũmaraya mũtũrĩku mũno!‘ 31 ‗No hĩndĩ ĩyo weyakĩire karĩma handũ harĩa harĩ
igweta mũno barabara-inĩ ciothe na ũkĩĩyakĩra handũ hatũũgĩru kĩhaaro-inĩ gĩothe kĩa mũingĩ,
ndwatariĩ ta mũmaraya, tondũ nĩ waregire marĩhi. 32 Wee ũrĩ mũka mũtharia ũrĩa woyaga ageni
ithenya rĩa mũthuri wake mwene! 33 Andũ nĩo maheaga arĩa othe mahũũraga ũmaraya iheo, no
wee nĩwe ũheanaga iheo kũrĩ arĩa othe makwĩriragĩria, na ũkamahaka nĩguo moke kũrĩ wee
kuuma kũndũ guothe nĩgetha mahũũre ũmaraya. 34 Wee wĩkaga mũgarũ na aka arĩa angĩ
mahũũraga ũmaraya. Gũtirĩ mũndũ ũhũũraga ũmaraya ta ũcio waku! Ũrĩhaga arĩa angĩ, nao
matikũrĩhaga. Ũmaraya ũcio waku nĩ mũgarũ.‘

35 ―Nĩ ũndũ ũcio wee mũmaraya ũyũ-rĩ, igua kiugo kĩa Yahweh. 36 Mũthamaki Yahweh oigĩte
ũũ: ‗Tondũ nĩ wonanĩtie ũrĩa ũingĩhĩtie thuti, na njaga yaku ĩkaguũrio ũkĩhũũra ũmaraya na
endwa aku o hamwe na mĩhianano ĩyo yaku ĩrĩ magigi, o ĩyo warutĩire thakame ya ariũ aku-rĩ, 37
nĩ ngaacokanĩrĩria endwa aku othe acio wanakenia, othe arĩa weendete na arĩa othe wathũire. Nĩ
ngaamacokanĩrĩria kuuma kũndũ guothe na ndĩmaguũrĩrie njaga yaku, na nĩ magaakuona ũrĩ
njaga biũ.

38 ―‗Ningĩ nĩ ngaakũherithia na matuĩro marĩa magĩrĩire aka arĩa matharagia o hamwe na arĩa
maitaga thakame, na ndũme thakame yaku ĩitwo nĩ ũndũ wa mathũgũta na ũiru. 39 Nĩ
ngaakũneana guoko-inĩ kwao, na nĩ makaamomora tũrĩma twaku, na matharie kũndũ gwaku
kũrĩa gũtũũgĩru; ningĩ nĩ magaakũruta nguo na moe mathaga maku mathaka magũtige ũrĩ njaga
na ũtarĩ nguo. 40 Nĩ makaarehe kĩrĩndĩ gĩgũũkĩrĩre, na makũhũũre na mahiga na magũthĩnje na
hiũ ciao cia njora. 41 Nĩ magaacina nyũmba ciaku na mwaki na makũhingĩrie ituĩro ũkĩĩroragĩrũo

1574


nĩ andũ-a-nja aingĩ; na nĩ ngaaniina ũmaraya waku, na nĩ ũgaatiga kũheana marĩhi. 42 Mathũgũta
makwa gũkwerekera nĩ makaanyiha na marakara makwa makweherere; na niĩ nĩ ngaahoorera na
ndigaacoka kũigua ndĩ mũrakaru rĩngĩ.‘

43 ―‗Tondũ ndwaririkanire matukũ maku ma ũnyinyi na nĩ ũndakarĩtie na njĩra ya gwĩka maũndũ
macio mothe-rĩ, rĩu nĩ ngũkũrehera moimĩrĩro ma njĩra ciaku igũrũ rĩa mũtwe waku mwene,‘
ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh ekuuga, ‗na nĩ ũgaatiga maũndũ ma ũũra-thoni marĩa wĩkaga o
na mĩtugo yaku yothe ĩrĩ magigi.

44 ―‗Na rĩrĩ, mũndũ wothe ũhũthagĩra thimo akaahũthagĩra thimo ĩno ũhoro-inĩ waku: ―O ta ũrĩa
nyina ahaana, noguo mwarĩ ahaana!‖ 45 Wee ũrĩ mwarĩ wa maitũguo, o ũcio wanyararire
mũthuriwe na ciana ciake. Ningĩ ũrĩ wa nyina ũmwe na aarĩ a nyũkwa, arĩa maanyararire athuri
ao na ciana ciao. Maitũguo aarĩ Mũhiti, nake thoguo aarĩ Mũamori.‘‖

46 ―‗Mwarĩ wa nyũkwa ũrĩa mũkũrũ nĩ Samaria, ũrĩa ũikaraga mwena waku wa rũgongo hamwe
na airĩtu ake, nake mwarĩ wa nyũkwa ũrĩa mũnini, o ũcio ũikaraga mwena waku wa mũhuro, nĩ
Sodomu hamwe na airĩtu ake. 47 Wee to kũrũmĩrĩra warũmĩrĩire njĩra ciao na ũgĩka kũringana na
mĩtugo yao ĩrĩ magigi, no thutha wa ihinda inini mĩtugo yaku nĩ yatuĩkĩte mĩũru o na gũkĩra yao.‘
48 Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ‗O ta ũrĩa niĩ ndũũraga muoyo, mwarĩ wa nyũkwa Sodomu
hamwe na airĩtu ake matiĩkĩte maũndũ ta marĩa wee na airĩtu aku mwĩkĩte. 49 Rĩu kĩone! Maya
nĩmo mahĩtia ma mwarĩ wa nyũkwa Sodomu: We na airĩtu ake maarĩ etĩi na maarĩ na irio nyingĩ
o hamwe na thayũ mategũtangĩka; no matiateithirie arĩa maanyamarĩkaga na athĩni. 50 Maathiire
na mbere gwĩtĩa na gwĩka mĩtugo ĩrĩ magigi maitho-inĩ makwa, kwoguo ngĩona arĩ wega
ndĩmeherie.

51 ―‗Samaria o na ndeekire nuthu ya mehia marĩa wee wekire. Wathiaga o na mbere kũingĩhia
mĩtugo yaku ĩrĩ magigi o na kũmakĩra, ũũ atĩ aarĩ a nyũkwa moonekaga ta marĩ athingu nĩ ũndũ
wa mĩtugo yaku yothe ĩrĩ magigi. 52 Rĩu no mũhaka ũconorithio tondũ wonanĩtie ta mĩtugo ya
aarĩ a nyũkwa ĩrĩ mĩagĩrĩru. Nĩ ũndũ wa mehia maku ma gwĩka maũndũ marĩ magigi kũmakĩra, o
nĩ athingu gũgũkĩra. Nĩ ũndũ ũcio, rĩu nĩ ũkũigua thoni na ũconoke tondũ wa gũtũma aarĩ a
nyũkwa moneke ta marĩ athingu.‘

53 ―‗Na nĩ ngaacokanĩrĩria andũ ao arĩa manyitĩtwo mĩgwate, andũ arĩa manyitĩtwo mĩgwate a
Sodomu na airĩtu ake hamwe na arĩa manyitĩtwo mĩgwate a Samaria na airĩtu ake; ningĩ nĩ
ngaacokanĩrĩria andũ aku arĩa maanyitĩtwo mĩgwate hamwe nao, 54 nĩgetha ũconorithio; na nĩ
ũkaaigua ũconokete nĩ ũndũ wa maũndũ marĩa wĩkĩte ũgatũma maigue momĩrĩirio. 55 Aarĩ a
nyũkwa, nĩo Sodomu na airĩtu ake, nĩ magaacoka ũrĩa maatariĩ, nake Samaria hamwe na airĩtu
ake nĩ magaacoka ũrĩa maatariĩ, nawe hamwe na airĩtu aku nĩ mũgaacoka ũrĩa mwatariĩ. 56 O na
ndũngĩagwetire mwarĩ wa nyũkwa Sodomu mũthenya ũcio warĩ na mwĩtĩo, 57 waganu waku
ũtanaguũrio. Rĩu airĩtu a Siria hamwe na andũ arĩa mariganĩtie nao nĩ makũnyũrũragia, nao airĩtu
a Afilisti, arĩa magũthiũrũrũkĩirie magakũnyarara. 58 Nĩ ũkoona moimĩrĩro ma mĩtugo yaku ya
ũũra-thoni na ciĩko ciaku irĩ magigi,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.‖

1575


59 ―Nĩ gũkorũo Mũthamaki Yahweh oigĩte atĩrĩ: ‗Ngaagwĩka o ta ũrĩa wĩkĩte, tondũ nĩ wagĩte
gũtĩa mwĩhĩtwa na njĩra ya kwaga kũhingia kĩrĩkanĩro gĩakwa. 60 No niĩ mwene nĩ ngaaririkana
kĩrĩkanĩro kĩrĩa twarĩkanĩire nawe matukũ-inĩ maku ma ũnyinyi, na thondeke kĩrĩkanĩro hamwe
nawe gĩa gũtũũra. 61 Nĩ ũkaaririkana mĩtugo yaku na ũconoke ũkĩnyita ũgeni aarĩ a nyũkwa arĩa
akũrũ gũgũkĩra o hamwe na arĩa anini gũgũkĩra, na nĩ ngaakũhe matuĩke airĩtu aku, no ti tondũ
wa kĩrĩkanĩro gĩaku.‘

62 ―‗Na niĩ mwene nĩ ngaathondeka kĩrĩkanĩro hamwe nawe; na nĩ ũkaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ
Yahweh. 63 Hĩndĩ ĩyo nĩ ũkaaririkana na ũconoke mũno nginya ũremwo gũtumũra kanua nĩ
ũndũ wa thoni, rĩrĩa ngaahumbĩra mehia maku o na wĩkĩte maũndũ macio mothe,‘ ũguo nĩguo
Mũthamaki Yahweh oigĩte.‖

EZEKIELI 17

1 Kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 2 ―Mũrũ wa mũndũ, gwatania ndaĩ na
ũtaarĩrie thimo ĩgiĩ nyũmba ya Isiraeli. 3 Uuge atĩrĩ, ‗Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ―Nderi ĩrĩa
nene ĩrĩ mathagu manene, njoya ndaihu, na ĩiyũire macoya marĩ na marangi maingĩ nĩ yokire
Lebanoni ĩkĩoya gacũmbĩrĩ ka mũtarakwa. 4 Ĩkiuna thuuna ya igũrũ biũ ya gacũmbĩrĩ kau,
ĩkĩmĩtwara bũrũri wa onjorithia na ĩkĩmĩiga itũũra-inĩ rĩa onjorithia.5 Ĩgĩcoka ĩkĩoya mbegũ ĩmwe
ya bũrũri ĩkĩmĩiga mũgũnda-inĩ mũnoru. Ĩkĩmĩhanda o ta mũtĩ ũrĩa ũkũraga hakuhĩ na maĩ
maingĩ. 6 Nayo ĩkĩmera, ĩgĩtuĩka mũthabibũ mũkuhĩ ũtheremete, mathangũ maguo
magĩcokanĩrĩra na thĩinĩ, nayo mĩri yaguo ĩgĩthiĩ na thĩ rungu rwayo. Nĩ ũndũ ũcio, ĩgĩtuĩka
mũthabibũ na ĩkĩruta thuuna na honge.

7 ―‗―Na hagĩũka nderi ĩngĩ nene yarĩ na mathagu manene na njoya nene. Naguo mũthabibũ ũcio
ũkĩerekeria mĩri yaguo harĩ nderi ĩyo ũrĩ na wendi mũnene, kũraya na mũgũnda ũrĩa wahandĩtwo,
na ũkĩerekeria mathangũ maguo harĩ nderi ĩyo nĩguo ĩũhe maĩ. 8 Nĩ wahandĩtwo mũgũnda-inĩ
mwega hakuhĩ na maĩ maingĩ nĩguo ũrute honge, ũgĩe na maciaro, na ũtuĩke mũthabibũ
mũnene.‖‘

9 ―Uuge atĩrĩ, ‗Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ―Hihi nĩ ũgaatherema? Githĩ mĩri yaguo
ndĩkombororio na maciaro maguo mabuthe na thuuna ciaguo ihoohe? Ũkooma biũ ũũ atĩ
ndũkaabatara guoko kũrĩ na hinya kana andũ aingĩ kũũmunya na mĩri. 10 O na gũtuĩka nĩ
ũhandĩtwo, hihi nĩ ũgaatherema? Githĩ ndũkooma biũ wahurutwo nĩ rũhuho rwa mwena wa
irathĩro? Ũkoomĩra mũgũnda-inĩ ũrĩa wamereire.‖‘‖

11 Na kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 12 ―Ĩra andũ a nyũmba ĩyo nemi ũũ,
‗Kaĩ mũtarataũkĩrũo nĩ ũrĩa maũndũ macio moigĩte?‘ Meere atĩrĩ, ‗Mũthamaki wa Babuloni
ookire Yahrushalayim akĩoya mũthamaki wakuo na anene a kuo agĩcoka nao Babuloni. 13 Ningĩ

1576




nĩ ooire mũndũ ũmwe wa mbeũ ya mũthamaki na akĩrĩkanĩra kĩrĩkanĩro hamwe nake na
akĩmwĩhĩtithia. Agĩcoka agĩkuua andũ a bũrũri ũcio arĩa maarĩ igweta, 14 nĩgetha ũthamaki ũcio
wage hinya, na ũremwo nĩ kwĩhanda, no ũtũũre tu nĩ ũndũ wa gwathĩkĩra kĩrĩkanĩro kĩu gĩake. 15
No marigĩrĩrio-inĩ mũthamaki ũcio akĩmũremera na njĩra ya gũtũma atũmwo ake mathiĩ Misiri
makamũgĩrĩre mbarathi na mbũtũ nene ya mbaara. Hihi nĩ ekũgaacĩra? Hihi ũcio ũreka maũndũ
macio nĩ egwĩthema kũherithio? Hihi no age kũhingia kĩrĩkanĩro na ahonoke?‘

16 Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ―‗―O ta ũrĩa niĩ ndũũraga muoyo, agaakuĩra Babuloni kũrĩa
mũthamaki ũrĩa wamũtuire mũthamaki atũũraga, o ũcio aanyararire mwĩhĩtwa wake na akĩaga
kũhingia kĩrĩkanĩro gĩake. 17 Na mbũtũ nene na thigari nyingĩ cia Firauni itigaateithia mbaara-inĩ
rĩrĩa hĩba cia kũrigicĩria igaathondekwo na thingo cia kũrigicĩria ciakwo nĩguo mĩoyo mĩingĩ
ĩniinwo. 18 Nĩ anyararĩte mwĩhĩtwa na akaga kũhingia kĩrĩkanĩro. O na gũtuĩka nĩ eehĩtire, nĩ
ekĩte maũndũ macio mothe, na ndakaahonoka.‖‘

19 ―‗Nĩ ũndũ ũcio, Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ―O ta ũrĩa niĩ ndũũraga muoyo, nĩ
ngaamũrehera igũrũ rĩa mũtwe wake moimĩrĩro ma kũnyarara mwĩhĩtwa wakwa na kwaga
kũhingia kĩrĩkanĩro gĩakwa. 20 Nĩ ngaaikia neti yakwa igũrũ rĩake, na nĩ akaanyitwo nĩ neti ĩyo
yakwa ya gũtega. Ngaamũtwara Babuloni ndĩmũciirithĩrie kuo tondũ wa kwaga gũkorũo arĩ
mwĩhokeku harĩ niĩ. 21 Nacio thigari ciake ciothe iria ikoora nĩ ikooragwo na rũhiũ rwa njora,
nacio iria igaatigara ihurunjũke mĩena yothe. Hĩndĩ ĩyo nĩ mũkaamenya atĩ niĩ mwene, Yahweh,
nĩ njarĩtie.‖‘

22 ―‗Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ―Nĩ ngoya thuuna kuuma gacũmbĩrĩ ka mũtarakwa
mũtũũgĩru na ndĩmĩhande, nĩ ngaatua gathuuna kororo kuuma gacũmbĩrĩ ka honge ciaguo, na niĩ
mwene ndĩkahande igũrũ rĩa kĩrĩma kĩraihu na gĩtũũgĩru. 23 Ngaakahanda igũrũ rĩa kĩrĩma
kĩraihu kĩa Isiraeli; na honge ciako nĩ igaakũra, na nĩ gakaagĩa maciaro na gatuĩke mũtarakwa
mũnene. Na nyoni cia mĩthemba yothe nĩ igaaka rungu rwaguo na itũũre kĩĩruru-inĩ kĩa
mathangũ maguo. 24 Na mĩtĩ yothe ya gĩthaka nĩ ĩkaamenya atĩ niĩ mwene, Yahweh, nĩ niĩ
nyihĩtie mũtĩ ũrĩa mũraihu na nganenehia mũtĩ ũrĩa mũkuhĩ; nĩ niĩ nyũmĩtie mũtĩ ũrĩa mũruru na
ngatũma mũtĩ ũrĩa mũũmũ ũrute kĩro. Niĩ mwene, Yahweh, nĩ njarĩtie na ngeka ũguo.‖‘‖

EZEKIELI 18

1 Na kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 2 ―Thimo ĩno mũgwetaga thĩinĩ wa
bũrũri wa Isiraeli yugaga atĩa, ‗Maithe ma ciana nĩ marĩte thabibũ ngagatu, no magego ma ciana
makaigua thithi‘?

1577




3 Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ, ―‗O ta ũrĩa niĩ ndũũraga muoyo, mũtigaacoka kũgweta thimo
ĩyo thĩinĩ wa Isiraeli. 4 Toonei! Mĩoyo yothe nĩ yakwa. Muoyo wa ithe o na muoyo wa mũriũ,
yothe nĩ yakwa. Mũndũ ũrĩa wĩhagia nĩwe ũgaakua.

5 ―‗Ĩ angĩkorũo mũndũ nĩ mũthingu na ekaga maũndũ ma kĩhooto na marĩa magĩrĩire. 6 Ndarĩaga
magongona marutĩirũo mĩhianano irĩma-inĩ igũrũ; ndehokaga mĩhianano ĩrĩ magigi ya nyũmba
ya Isiraeli; ndathahagia mũka wa mũndũ ũrĩa ũngĩ kana agakoma na mũtumia ũrĩ ihinda-inĩ rĩa
mweri; 7 ndahinyagĩrĩria mũndũ o na ũrĩkũ, no nĩ acokagĩria mũndũ ũrĩa ũrĩ na thiirĩ wake kĩndũ
gĩake gĩa kũrũgamĩrĩra thiirĩ; ndatunyaga mũndũ o na ũrĩkũ, no nĩ aheaga ũrĩa mũhũtu irio ciake
mwene nake ũrĩa ũrĩ njaga akamũhumbĩra na nguo; 8 ndakombanagĩra nĩguo etie maciaro kana
one uumithio, no nĩ ethemaga gwĩka ũndũ ũtarĩ wa kĩhooto; nĩ atuithanagia cira na kĩhooto kĩa
ma gatagatĩ ka mũndũ na ũrĩa ũngĩ; 9 na atũũraga arũmagĩrĩra mawatho makwa na agathĩkĩra
matuĩro makwa ma cira nĩguo ekage maũndũ na wĩhokeku. Mũndũ ũcio nĩ mũthingu na hatarĩ
nganja nĩ agaatũũra muoyo,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh ekuuga.

10 ―‗No mũndũ ũcio angĩgĩa mũriũ mũtunyani kana mũũragani kana wĩkaga ũndũ o wothe wa
macio mangĩ 11 (o na gũtuĩka ithe ndekĩte ũndũ o na ũmwe wa macio)—mũriũ ũcio nĩ arĩaga
magongona marutĩirũo mĩhianano irĩma-inĩ igũrũ, nĩ athahagia mũka wa mũndũ ũrĩa ũngĩ, 12 nĩ
ahinyagĩrĩria abatari na athĩni, agatunya andũ indo ciao, ndacokagia kĩrĩa oete gĩa kũrũgamĩrĩra
thiirĩ, nĩ ehokaga mĩhianano ĩrĩ magigi, nĩ ekaga maũndũ marĩ magigi, 13 akombanagĩra nĩguo
etie maciaro na one uumithio—mũriũ ũcio ndagaatũũra muoyo. No mũhaka akooragwo nĩ ũndũ
wa maũndũ macio mothe marĩ magigi ekĩte. Thakame yake mwene nĩ ĩkaamũcokerera.

14 ―‗Ĩ angĩkorũo mũndũ arĩ na mũriũ wonaga mehia mothe marĩa ithe ekaga, na o na gũtuĩka nĩ
amonaga, we ndekaga maũndũ ta macio. 15 Ndarĩaga magongona marutĩirũo mĩhianano irĩma-
inĩ igũrũ; ndehokaga mĩhianano ĩrĩ magigi ya nyũmba ya Isiraeli; ndathahagia mũka wa mũndũ
ũrĩa ũngĩ; 16 ndahinyagĩrĩria mũndũ o na ũrĩkũ; ndaregaga na kĩrĩa oete gĩa kũrũgamĩrĩra thiirĩ;
ndatunyaga andũ indo ciao; nĩ aheaga ũrĩa mũhũtu irio ciake mwene nake ũrĩa ũrĩ njaga
akamũhumbĩra na nguo; 17 nĩ ethemaga kũhinyĩrĩria mũthĩni; ndakombanagĩra nĩguo etie
maciaro kana one uumithio; nĩ athĩkagĩra matuĩro makwa ma cira na akarũmĩrĩra mawatho
makwa. Mũndũ ũcio ndagaakua nĩ ũndũ wa mahĩtia ma ithe. Hatarĩ nganja nĩ agaatũũra muoyo.
18 No tondũ ithe nĩ ekĩte maũndũ ma ungumania, agatunya mũrũ wa ithe, na ageka andũ ake
maũndũ moru, nĩ agaakua nĩ ũndũ wa mahĩtia make.

19 ―‗No nĩ mũkoria atĩrĩ: ―Mũriũ araga gũcokererũo nĩ mahĩtia ma ithe nĩkĩ?‖ Hatarĩ nganja
mũriũ ũcio nĩ agaatũũra muoyo tondũ nĩ ekĩte maũndũ ma kĩhooto na ma ũthingu, nĩ arũmĩrĩire
mawatho makwa mothe na akamathĩkĩra. 20 Mũndũ ũrĩa wĩhagia nĩwe ũgaakua. Mũriũ
ndagaacokererũo nĩ mahĩtia ma ithe, na ithe ndagaacokererũo nĩ mahĩtia ma mũriũ. Mũndũ
mũthingu agaatuĩrũo kũringana na ũthingu wake arĩ wiki, na mũndũ mwaganu atuĩrũo kũringana
na waganu wake arĩ wiki.

1578


21 ―‗Mũndũ mwaganu angĩtigana na mehia marĩa mothe ekĩte na arũmĩrĩre mawatho makwa na
eke maũndũ ma kĩhooto na ma ũthingu, hatarĩ nganja nĩ agaatũũra muoyo. Ndagaakua. 22 Gũtirĩ
ihĩtia o na rĩmwe rĩa marĩa ekĩte rĩkaaririkanwo. Nĩ agaatũũra muoyo nĩ ũndũ wa gwĩka maũndũ
ma ũthingu.‘

23 ―‗Kaĩ ngenagio o na hanini nĩ gĩkuũ kĩa mũndũ mwaganu?‘ Ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh
ekũũria. ‗Githĩ ti kwenda ingĩenda agarũrũke atigane na mĩthiĩre yake nĩguo atũũre muoyo?‘

24 ―‗No mũndũ mũthingu angĩtigana na ũthingu wake eke ũndũ mũũru, ageka maũndũ mothe
marĩ magigi marĩa andũ aganu mekaga-rĩ, hihi nĩ agaatũũra muoyo? Gũtirĩ gĩĩko o na kĩmwe kĩa
ũthingu eekire gĩkaaririkanwo. Nĩ agaakua nĩ ũndũ wa kwagarara Watho na nĩ ũndũ wa mehia
marĩa ekĩte.

25 ―‗No nĩ mũkoiga atĩrĩ: ―Njĩra ya Yahweh anga ndĩiganaine ki!‖ Ta thikĩrĩriai inyuĩ nyũmba ya
Isiraeli! Hihi nĩ njĩra yakwa ĩtarĩ ya kĩhooto? Githĩ ti njĩra cianyu itarĩ cia kĩhooto?

26 ―‗Mũndũ mũthingu angĩtigana na ũthingu wake eke ũndũ mũũru acoke akue nĩ ũndũ waguo-
rĩ, agaakua nĩ ũndũ wa ũũru wake mwene.

27 ―‗Nake mũndũ mwaganu angĩtigana na waganu ũrĩa ekĩte na ambĩrĩrie gwĩka maũndũ
maringaine na Watho na ma ũthingu, nĩ akaahonokia muoyo wake mwene. 28 Rĩrĩa ataũkĩrũo na
atigana na mehia marĩa mothe ekĩte, hatarĩ nganja nĩ agaatũũra muoyo. Ndagaakua.

29 ―‗No nyũmba ya Isiraeli nĩ ĩkoiga atĩrĩ: ―Njĩra ya Yahweh ti ya kĩhooto.‖ Hihi kũna nĩ njĩra
ciakwa itarĩ cia kĩhooto, inyuĩ nyũmba ya Isiraeli? Githĩ ti njĩra cianyu itarĩ cia kĩhooto?‘

30 ―‗Nĩ ũndũ ũcio, ngaatuĩra o ũmwe wanyu kũringana na njĩra ciake, inyuĩ nyũmba ya Isiraeli,‘
ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh ekuuga. ‗Garũrũkai, ĩni, mũgarũrũke biũ mũtigane na mehia
manyu mothe nĩguo matigatuĩke mũhĩnga harĩ inyuĩ matũme mũkorũo na mahĩtia. 31 Tiganai na
mehia mothe marĩa mwĩkĩte na mũgĩe na ngoro njerũ na roho mwerũ, tondũ rĩrĩ, mũgũgĩkua nĩkĩ
inyuĩ andũ a nyũmba ya Isiraeli?‘

32 ―‗Niĩ ndikenagio o na hanini nĩ gĩkuũ kĩa mũndũ o na ũrĩkũ,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh
ekuuga. ‗Nĩ ũndũ ũcio, garũrũkai nĩgetha mũtũũre muoyo.‘‖

EZEKIELI 19

1 ―No mũhaka ũine rwĩmbo rwa macakaya rũkoniĩ atongoria a Isiraeli 2 uuge atĩrĩ,

‗Maitũguo aatariĩ ta kĩĩ? Ta mũrũthi wa mũgoma gatagatĩ-inĩ ka mĩrũthi.

Aakomire gatagatĩ-inĩ ka mĩrũthi mĩthĩ na akĩrera ciana ciake.

1579




 3 Akĩrera mwana wake ũmwe, agĩtuĩka mũrũthi mwĩthĩ ũrĩ na hinya.

Ũkĩmenya gũtambura kĩrĩa wanyita,

O na ũgĩtambura andũ.

4 Ndũrĩrĩ ikĩigua ũhoro waguo na ikĩũnyitĩra irima-inĩ rĩacio,

Ikĩũtwara bũrũri wa Misiri iwĩkĩrĩte ihocio.

5 Nyina agĩeterera, na mũthia-inĩ akĩona atĩ hatiarĩ na kĩĩrĩgĩrĩro kĩa mũrũthi ũcio gũcoka.

Kwoguo akĩoya mwana ũngĩ wake na akĩmũtua mũrũthi mwĩthĩ ũrĩ na hinya.

6 O naguo ũgĩcangacanga gatagatĩ ka mĩrũthi na ũgĩtuĩka mũrũthi mwĩthĩ ũrĩ na hinya.

Ũkĩmenya gũtambura kĩrĩa wanyita, na ũgĩtambura nginya andũ.

7 Ũgĩcangacanga nyũmba-inĩ ciao iria ndaya na igũrũ irĩ na ũgitĩri na ũkĩananga matũũra mao,

Bũrũri ũcio mũtiganĩrie ũkĩiyũra mũgambo wa mũraramo waguo.

8 Ndũrĩrĩ cia kuuma icigo iria ciathiũrũrũkĩirie ikĩũũkĩrĩra nĩguo iwambĩre neti yacio,

Naguo ũkĩnyitĩrũo irima-inĩ rĩacio.

9 Ikĩwĩkĩra ihocio na ikĩũikia kĩaga-inĩ na ikĩũtwara kũrĩ mũthamaki wa Babuloni.

Ikĩũhingĩra kũu, nĩguo mũgambo waguo ndũkanaiguĩke rĩngĩ irĩma-inĩ cia Isiraeli.

10 Maitũguo aatariĩ ta mũthabibũ thakame-inĩ yaku, ũhandĩtwo hakuhĩ na maĩ maingĩ.

Ũkĩgĩa na maciaro na ũkĩiyũra honge nĩ ũndũ wa maĩ macio maingĩ.

11 Ũkĩgĩa honge irĩ na hinya, ingĩagĩrĩire gũtuĩka mĩthĩgi ya athani.

Ũgĩkũra na ũkĩraiha gũkĩra mĩtĩ ĩrĩa ĩngĩ,

Na ũkĩambĩrĩria kuoneka nĩ ũndũ wa ũraihu waguo na tondũ wa mathangũ maguo maingĩ.

12 No ũkĩmunywo nĩ ũndũ wa marakara na ũgĩteo thĩ,

Na rũhuho rwa mwena wa irathĩro rũkĩũmia maciaro maguo.

Honge ciaguo iria irĩ hinya ikiunangwo na ikĩũma, na igĩcinwo nĩ mwaki.

13 Rĩu ũhandĩtwo werũ-inĩ,

Bũrũri-inĩ ũtarĩ maĩ na mũng‘aru.

1580


14 Naguo mwaki ũgĩtherema uumĩte honge-inĩ ciaguo ũgĩcina thuuna ciaguo na maciaro maguo,

Na gũtirĩ rũhonge rũrĩ na hinya rwatigirũo rũngĩatuĩkire mũthĩgi wa gwathana.

―‗Rũu nĩ rwĩmbo rwa macakaya, na nĩ rũgaatuĩka rwĩmbo rwa macakaya.‘‖

EZEKIELI 20

1 Na rĩrĩ, mwaka-inĩ wa mũgwanja, mweri wa gatano, mũthenya wa ikũmi wa mweri ũcio, athuri
amwe a Isiraeli nĩ mookire na magĩikara thĩ mbere yakwa nĩguo matuĩrie ũhoro harĩ Yahweh. 2
Nakĩo kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra ngĩrũo atĩrĩ: 3 ―Mũrũ wa mũndũ, aria na athuri acio a
Isiraeli ũmeere ũũ, ‗Mũthamaki Yahweh oigĩte atĩrĩ: ―Hihi mũũkĩte gũtuĩria ũhoro harĩ niĩ? ‗O ta
ũrĩa niĩ ndũũraga muoyo, ndikũmũhe ũhoro ũcio mũũkĩte gũtuĩria,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki
Yahweh oigĩte.‖‘

4 ―Hihi nĩ wĩhaarĩirie kũmatuĩra? Hihi nĩ wĩhaarĩirie kũmatuĩra, wee mũrũ wa mũndũ?
Mamenyithie maũndũ marĩ magigi marĩa maithe mao ma tene meekire. 5 Ũmeere atĩrĩ,
‗Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ―Mũthenya ũrĩa ndathuurire Isiraeli-rĩ, ningĩ nĩ ndehĩtire harĩ
mbeũ ya nyũmba ya Jakubu, na ngĩĩmenyithania harĩ o bũrũri-inĩ wa Misiri. Ti itherũ, nĩ
ndehĩtire harĩ o ngiuga atĩrĩ, ‗Niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti wanyu.‘ 6 Mũthenya ũcio nĩ ndehĩtire atĩ
nĩ ingĩkamaruta bũrũri wa Misiri ndĩmatware bũrũri ũrĩa ndatuĩrĩtie nĩ ũndũ wao, bũrũri ũiyũire
iria na ũũkĩ. Nĩguo warĩ bũrũri ũrĩa mũthaka mũno harĩ mabũrũri marĩa mangĩ mothe. 7 Ngĩcoka
ngĩmeera atĩrĩ, ‗No mũhaka o ũmwe wanyu ate indo irĩ magigi iria irĩ mbere ya maitho manyu;
mũtigethahie na mĩhianano ĩrĩ magigi ya Misiri. Niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti wanyu.‘

8 ―‗―No nĩ maanemeire na makĩrega gũũthikĩrĩria. Matiateire indo irĩ magigi iria ciarĩ mbere yao,
na matiatiganĩirie mĩhianano ĩrĩ magigi ya Misiri. Nĩ ũndũ ũcio ngiuga atĩ nĩ ngwerekeria
mathũgũta makwa harĩ o, na ndĩmaitũrũrĩre marakara makwa biũ bũrũri-inĩ wa Misiri. 9 No nĩ
ndoire ikinya nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩakwa nĩgetha rĩtigathahio mbere ya ndũrĩrĩ iria maaikaraga
gatagatĩ-inĩ gacio. Nĩ gũkorũo nĩ ndemenyithanĩtie harĩ o mbere ya ndũrĩrĩ icio rĩrĩa ndamarutire
bũrũri wa Misiri. 10 Nĩ ũndũ ũcio ngĩmaruta bũrũri wa Misiri ngĩmatwara werũ-inĩ.

11 ―‗―Ngĩcoka ngĩmahe mawatho makwa na ngĩmamenyithia matuĩro makwa ma cira, nĩgetha
mũndũ ũrĩa ũkũmarũmĩrĩra atũũre muoyo nĩ ũndũ wamo. 12 Ningĩ ngĩmahe thabatũ ciakwa
nĩguo ituĩke kĩmenyithia gatagatĩ gakwa nao, nĩgetha mamenye atĩ niĩ, Yahweh, nĩ niĩ
ndĩramaamũra.

13 ―‗―No andũ a nyũmba ya Isiraeli nĩ maanemeire kũu werũ-inĩ. Matiarũmĩrĩire mawatho
makwa, na nĩ maaregire matuĩro makwa ma cira marĩa matũmaga mũndũ atũũre muoyo
angĩmarũmĩrĩra. Nĩ maathahirie thabatũ ciakwa biũ. Nĩ ũndũ ũcio ngiuga atĩ nĩ ngũmaitũrũrĩra

1581




mang‘ũrĩ makwa kũu werũ-inĩ nĩgetha ndĩmaniine. 14 Nĩ ndoire ikinya nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩakwa
mwene nĩgetha rĩtigathahio mbere ya ndũrĩrĩ iria cioonire ngĩmaruta kuo. 15 Ningĩ ngĩĩhĩta harĩ o
kũu werũ-inĩ ngĩmeera atĩ ndikaamatwara bũrũri ũrĩa ndamaheete—bũrũri ũiyũire iria na ũũkĩ,
bũrũri ũrĩa warĩ mũthaka mũno harĩ mabũrũri marĩa mangĩ mothe— 16 nĩ gũkorũo nĩ maaregire
matuĩro makwa ma cira, matiarũmĩrĩire mawatho makwa, na nĩ maathahirie thabatũ ciakwa,
tondũ ngoro ciao ciarũmagĩrĩra mĩhianano yao ĩrĩ magigi.

17 ―‗―No nĩ ndamaiguĩrĩire tha ngĩaga kũmaananga; ndiamaniinĩire kũu werũ-inĩ. 18 Ngĩra ariũ
ao kũu werũ-inĩ atĩrĩ, ‗Mũtikarũmĩrĩre mawatho ma maithe manyu ma tene kana mwathĩkĩre
matuĩro mao o na kana mwĩthahie na mĩhianano yao ĩrĩ magigi. 19 Niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti
wanyu. Rũmagĩrĩrai mawatho makwa, mwathĩkĩre matuĩro makwa ma cira, na mũmahingagie. 20
Na mwamũrage thabatũ ciakwa, nacio igũtuĩka kĩmenyithia gatagatĩ gakwa na inyuĩ nĩgetha
mũmenye atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti wanyu.‘

21 ―‗―No ariũ acio makĩambĩrĩria kũnemera. Matiarũmĩrĩire mawatho makwa, na matiarũmirie
kana makĩhingia matuĩro makwa ma cira marĩa matũmaga mũndũ atũũre muoyo angĩmarũmĩrĩra.
Nĩ maathahirie thabatũ ciakwa. Nĩ ũndũ ũcio ngiuga atĩ nĩ ngwerekeria mathũgũta makwa harĩ o
na ndĩmaitũrũrĩre marakara makwa biũ kũu werũ-inĩ. 22 No nĩ ndegirĩrĩirie na ngĩoya ikinya nĩ
ũndũ wa rĩĩtwa rĩakwa mwene nĩgetha rĩtigathahio mbere ya ndũrĩrĩ iria cioonire ngĩmaruta kuo.
23 Ningĩ nĩ ndehĩtire harĩ o kũu werũ-inĩ atĩ nĩ ngaamahurunja ndũrĩrĩ-inĩ na ndĩmaharaganĩrie
mabũrũri-inĩ mangĩ, 24 tondũ matiahingirie matuĩro makwa ma cira na nĩ maaregire mawatho
makwa, nĩ maathahirie thabatũ ciakwa, na makĩrũmĩrĩra mĩhianano ĩrĩ magigi ya maithe mao ma
tene. 25 Ningĩ nĩ ndametĩkĩririe marũmĩrĩre mawatho mataarĩ mega na matuĩro ma cira marĩa
matangĩatũmire matũũre muoyo. 26 Ngĩreka mathahio nĩ magongona mao ene—rĩrĩa
maahĩtũkagĩria mwana wothe wa irigithathi mwaki-inĩ—nĩguo ndũme matiganĩrio, nĩgetha
mamenye atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh.‖‘

27 ―Nĩ ũndũ ũcio, aria na andũ a nyũmba ya Isiraeli, wee mũrũ wa mũndũ ũmeere atĩrĩ,
‗Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ―Ũguo noguo maithe manyu ma tene maanumire na njĩra ya
gũkorũo magararĩte watho wakwa.

28 Ndamatwarire bũrũri ũrĩa ndehĩtĩte atĩ nĩ ngaamahe. Na rĩrĩa moonire tũrĩma tuothe tũrĩa
tũraihu na mĩtĩ yothe ĩrĩa ĩrĩ mathangũ maingĩ, makĩambĩrĩria kũruta magongona mao na maruta
mao marĩa maandakaririe. Makĩrutĩra mĩtararĩko mĩega ya magongona mao kuo na magĩita
magongona mao ma ndibei kuo. 29 Nĩ ũndũ ũcio ngĩmoria atĩrĩ, ‗Gĩtũmi kĩa handũ hau hatũũgĩru
mũthiaga nĩ kĩrĩkũ? (Hetagwo Bama nginya ũmũthĩ ũyũ.)‘‖‘

30 ―Rĩu ĩra andũ a nyũmba ya Isiraeli atĩrĩ, ‗Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ―Hihi mũrethahia o ta
ũrĩa maithe manyu ma tene meekire na njĩra ya kũrũmĩrĩra mĩhianano yao ĩrĩ magigi mũkahũũra
ũmaraya nayo? 31 Hihi no mũrethahia nginya ũmũthĩ ũyũ na njĩra ya kũrutĩra mĩhianano yanyu
yothe ĩrĩ magigi magongona, mũkahĩtũkĩria ariũ anyu mwaki-inĩ? Hihi no ndĩmũhe ũhoro ũcio
mũkĩte gũtuĩria, inyuĩ andũ a nyũmba ya Isiraeli?‖‘

1582


Mũthamaki Yahweh oigĩte atĩrĩ, ―‗O ta ũrĩa ndũũraga muoyo, ndikũmũhe ũhoro ũcio mũũkĩte
gũtuĩria. 32 Na ũndũ ũrĩa mũkoragwo naguo meciria-inĩ rĩrĩa mwoiga atĩ, ―Ithuĩ tũkwenda
gũtuĩka ta ndũrĩrĩ, ta mbarĩ cia mabũrũri marĩa mangĩ, arĩa mathathayagia mĩtĩ na mahiga,‖ gũtirĩ
hĩndĩ ũndũ ũcio ũgeekĩka.‘‖

33 Mũthamaki Yahweh oigĩte atĩrĩ, ―‗O ta ũrĩa niĩ ndũũraga muoyo, ngaathana ndĩ mũthamaki
igũrũ rĩanyu ndĩ na guoko kũrĩ hinya, guoko gũtambũrũkie, na njitũrũre mathũgũta. 34 Nĩ
ngaamũruta ikundi-inĩ cia andũ na ndĩmũcokanĩrĩrie hamwe kuuma mabũrũri-inĩ marĩa
mũhurunjũkĩte ndĩ na guoko kũrĩ hinya, guoko gũtambũrũkie, na njitũrũre mathũgũta. 35 Nĩ
ngaamũrehe werũ-inĩ wa ikundi cia andũ na kũu nĩkuo ngaamũciirithia tũkĩonanaga ũthiũ kwa
ũthiũ.

36 Mũthamaki Yahweh ekuuga atĩrĩ, ―‗O ta ũrĩa ndaciirithirie maithe manyu ma tene werũ-inĩ
wa bũrũri wa Misiri, ũguo noguo ngaamũciirithia. 37 Nĩ ngaatũma mũhĩtũkĩre rungu rwa
rũthanju rwa mũrĩithi na ndũme mũkorũo rungu rwa kĩrĩkanĩro. 38 No nĩ ngeeheria aremi
gatagatĩ-inĩ kanyu na njeherie arĩa manjĩhagĩria. Nĩ gũkorũo nĩ ngaamaruta bũrũri ũrĩa matũũraga
marĩ ageni, no matigaatonya bũrũri wa Isiraeli; na nĩ mũkaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh.‘

39 ―Ha ũhoro wanyu inyuĩ andũ a nyũmba ya Isiraeli, Mũthamaki Yahweh ekuuga ũũ: ‗O mũndũ
nĩ athiĩ agatungatĩre mĩhianano yake ĩrĩ magigi. No thutha-inĩ mwaga gũũthikĩrĩria, mũtikaahota
rĩngĩ gũthahia rĩĩtwa rĩakwa rĩamũre kũgerera magongona manyu na mĩhianano yanyu ĩrĩ
magigi.‘

40 Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ―‗Nĩ gũkorũo kĩrĩma-inĩ gĩakwa kĩamũre, kĩrĩma kĩraihu kĩa
Isiraeli, nĩkuo nyũmba yothe ya Isiraeli, andũ othe, makaandungatagĩra bũrũri-inĩ ũcio. Nĩ
ngaakenagio nĩo marĩ kũu, na nĩ ngaabataraga mĩhothi yanyu na maciaro ma mbere ma maruta
manyu, indo cianyu ciothe iria nyamũre. 41 Nĩ ũndũ wa mũtararĩko ũcio mwega nĩ ngaakenagio
nĩ inyuĩ rĩrĩa ngaamũruta kũrĩ ikundi cia andũ na ndĩmũcokanĩrĩrie hamwe kuuma mabũrũri-inĩ
marĩa mũhurunjũkĩire; na nĩ ngatuo mwamũre gatagatĩ-inĩ kanyu mbere ya maitho ma ndũrĩrĩ iria
itetĩkĩtie.‘

42 ―‗Na nĩ mũkaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh rĩrĩa ngaamũtwara bũrũri-inĩ wa Isiraeli, bũrũri
ũrĩa ndehĩtire ngiuga nĩ ngaaũhe maithe manyu ma tene. 43 Na mũrĩ kũu nĩ mũkaaririkana
mĩthiĩre yanyu na ciĩko cianyu ciothe iria mwethahirie nacio, na nĩ mũkemena nĩ ũndũ wa
maũndũ mothe moru marĩa mwekire. 44 Hĩndĩ ĩyo nĩrĩo mũkaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh rĩrĩa
ngaamuoera ikinya nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩakwa, no ti kũringana na mĩthiĩre yanyu ya waganu kana
kũringana na maũndũ manyu ma ungumania, inyuĩ nyũmba ya Isiraeli,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki
Yahweh oigĩte.‖

45 Na kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 46 ―Mũrũ wa mũndũ, erekeria ũthiũ
waku mwena wa mũhuro na ũhunjĩrie mwena ũcio wa mũhuro na ũrathĩre mũtitũ ũrĩa ũrĩ mwena
wa mũhuro. 47 Wĩre mũtitũ wa mwena wa mũhuro atĩrĩ, ‗Igua kiugo kĩa Yahweh. Ũũ nĩguo
Mũthamaki Yahweh ekuuga: ―Nĩ ngaakia mwaki thĩinĩ waku na nĩ ũgaacina mũtĩ o wothe

1583


mũruru na mũtĩ o wothe mũũmũ thĩinĩ waku. Rũrĩrĩmbĩ rũrĩa rũgaakana rũtikaahorio na mothiũ
mothe nĩ magaacinwo nĩguo, kuuma mwena wa mũhuro nginya wa rũgongo. 48 Na andũ othe nĩ
makoona atĩ niĩ mwene, Yahweh, nĩ niĩ ndĩwakĩtie, na ndũkaahorio.‖‘‖

49 Na niĩ ngiuga: ―Hĩ, atĩrĩrĩ wee Mũthamaki Yahweh! Ũũ nĩguo maroiga kũnjerekera, ‗Githĩ to
kũgwatania aragwatania ndaĩ?‘‖

EZEKIELI 21

1 Kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 2 ―Mũrũ wa mũndũ, erekeria ũthiũ waku
harĩ Yahrushalayim, ũhunjie ũhoro wa gũũkĩrĩrũo gwa kũndũ kũrĩa kwamũre na ũrathe ũhoro wa
gũũkĩrĩrũo kwa bũrũri wa Isiraeli. 3 Wĩre bũrũri wa Isiraeli atĩrĩ, ‗Ũũ nĩguo Yahweh oigĩte: ―Nĩ
ngũgũũkĩrĩra, na nĩ ngaacomora rũhiũ rwakwa rwa njora kuuma njora-inĩ yaruo niine andũ arĩa
athingu na arĩa aganu thĩinĩ waku. 4 Tondũ nĩ ngaaniina arĩa athingu na arĩa aganu thĩinĩ waku,
rũhiũ rwakwa rwa njora nĩ rũgaacomorũo kuuma njora-inĩ yaruo rũũkĩrĩre andũ othe kuuma
mwena wa mũhuro nginya wa rũgongo. 5 Andũ othe nĩ makaamenya atĩ niĩ mwene, Yahweh, nĩ
njomorete rũhiũ rwakwa rwa njora kuuma njora-inĩ yaruo. Rũtigaacokio rĩngĩ.‖‘

6 ―Nawe mũrũ wa mũndũ-rĩ, caya ũkĩinainaga, caya ũrĩ mbere yao ũiyũirũo nĩ kĩeha. 7 Na
mangĩkũũria atĩrĩ, ‗Ũracaya nĩkĩ?‘ ũmacokerie ũũ, ‗Nĩ ũndũ wa ndũmĩrĩri.‘ Tondũ hatarĩ nganja
nĩ ĩgooka, na ngoro ciothe nĩ igaatweka nĩ ũndũ wa guoya, na moko mothe maregere morĩtwo nĩ
hinya, na roho o wothe ũgĩe na ihooru na iru o rĩothe rĩinaine rĩremetwo nĩ kũrugama ta rĩ na
maĩ. Mũthamaki Yahweh oigĩte atĩrĩ, ‗Hatarĩ nganja nĩ ĩgooka, na ũndũ ũcio nĩ ũgeekĩka.‘‖

8 Kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 9 ―Mũrũ wa mũndũ, ratha uuge ũũ,
‗Yahweh oigĩte atĩrĩ: ―Uga ũũ, ‗Rũhiũ rwa njora! Rũhiũ rwa njora nĩ rũnoore, na nĩ
rũkumuthĩtwo. 10 Rũnooretwo nĩguo rũũragane na njĩra nene; rũkumuthĩtwo nĩguo rũhenie ta
rũheni.‘‖‘‖

―Githĩ tũtikĩagĩrĩirũo gũkena?‖

―‗Hihi nĩ rũkũrega mũthĩgi wa mũrũ wakwa ta ũrĩa rwĩkaga mĩtĩ yothe?

11 ―‗Rũneanĩtwo nĩguo rũkumuthwo na rũnyitwo na guoko. Rũhiũ rũu rwa njora rũnooretwo na
rũgakumuthwo, nĩguo rũneanwo guoko-inĩ kwa mũũragani.

12 ―‗Mũrũ wa mũndũ, rĩra na ũcakae nĩ gũkorũo nĩ rũũkĩrĩire andũ akwa; nĩ rũũkĩrĩire atongoria
othe a Isiraeli. Acio makooragwo na rũhiũ rwa njora hamwe na andũ akwa. Nĩ ũndũ ũcio wĩringe
kĩero ũrĩ na kĩeha. 13 Nĩ gũkorũo ũthuthuria nĩ wĩkĩtwo, na hihi gũgaathiĩ atĩa rũhiũ rũu rwa
njora rũngĩkarega mũthĩgi ũcio? Ndũgaakorũo ho rĩngĩ,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh oigĩte.

1584




14 ―Nawe mũrũ wa mũndũ-rĩ, ratha na ũhũũre hĩ ũgĩcokagĩra ‗Rũhiũ rwa njora!‘ maita matatũ.
Rũu nĩ rũhiũ rwa njora rwa arĩa moragĩtwo, rũhiũ rwa njora rwa kũũragana na njĩra nene rũrĩa
rũmathiũrũrũkĩirie. 15 Ngoro ciao nĩ igaatweka nĩ ũndũ wa guoya na andũ aingĩ magũe ihingo-
inĩ cia itũũra rĩao; nĩ ngaatũma moragwo na rũhiũ rwa njora. Rũhenagia ta rũheni na
rũkumuthĩtwo nĩguo rũũragane! 16 Tema mwena wa ũrĩo! Ũhiũke mwena wa ũmotho! Ũteme
kũrĩa guothe mũthia waku wa gũtema werekerio! 17 O na niĩ nĩ ngaahũũra hĩ na niine mathũgũta
makwa. Niĩ mwene, Yahweh, nĩ njarĩtie.‖

18 Na kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 19 ―Ha ũhoro waku wee mũrũ wa
mũndũ-rĩ, tema njĩra igĩrĩ iria rũhiũ rwa njora rwa mũthamaki wa Babuloni rũkaagera. Cierĩ
ciagĩrĩirũo kuuma bũrũri-inĩ o ũmwe na kĩbaũ kĩhandwo harĩa njĩra ĩyo yahũkanĩire kwerekera
matũũra macio merĩ. 20 Wagĩrĩire gũtema njĩra ĩmwe ĩrĩa rũhiũ rũu rwa njora rũkaagera rũgĩthiĩ
gũũkĩrĩra Raba kwa Aamoni, na njĩra ĩyo ĩngĩ rũgĩthiĩ gũũkĩrĩra Yahrushalayim, itũũra rĩrĩ na
ũgitĩri thĩinĩ wa Yahuda. 21 Nĩ gũkorũo mũthamaki wa Babuloni akaarũgama njĩra-inĩ ĩyo, harĩa
njĩra icio cierĩ ciahũkanĩire nĩguo aragũrie. Akaainainia mĩguĩ. Agaatuĩria maũndũ kuuma kũrĩ
mĩhianano yake; athuthurie ini. 22 Ũragũri ũrĩa ũrĩ guoko-inĩ gwake kwa ũrĩo werekeirio
Yahrushalayim, nĩguo athondeke mĩgogo mĩtungu ya kũmomora itũũra rĩu, athane andũ
moragwo, kũgĩe na mbugĩrĩrio ya mbaara, athondeke mĩgogo mĩtungu ya kũmomora ihingo,
athondeke hĩba ya kũrigicĩria, na ake rũthingo rwa kũrigicĩria. 23 No arĩa meehĩtĩte mwĩhĩtwa
harĩ o makoona ũragũri ũcio ta ũrĩ wa maheeni. No nĩ akaaririkana mahĩtia mao na amanyite
mĩgwate.

24 ―Nĩ ũndũ ũcio Mũthamaki Yahweh oigĩte atĩrĩ: ‗Mũtũmĩte mehia manyu maririkanwo na njĩra
ya kũguũria mahĩtia manyu na mũkareka mehia manyu monwo ciĩko-inĩ cianyu ciothe. Rĩu tondũ
nĩ mũririkanĩtwo-rĩ, nĩ mũkaanyitwo mĩgwate.‘

25 ―No wee mũtongoria mwaganu wa Isiraeli, o wee mũtihie biũ, mũthenya waku nĩ mũkinyu,
ihinda rĩa iherithia rĩaku rĩa mũthia. 26 Mũthamaki Yahweh oigĩte atĩrĩ: ‗Ruta kĩremba na ũrute
thũmbĩ. Maũndũ matigũikara rĩngĩ ũrĩa matũũraga. Tũũgĩria ũrĩa mũnini na ũnyihie ũrĩa
mũtũũgĩru. 27 Ng'aũrania! Ng'aũrania! Ngũrĩng'aũrania rĩthire biũ, naguo wathani waku
ndũgatuĩka wa mũndũ ũngĩ o na ũũ nginya rĩrĩa ũrĩa ũrĩ na kĩhooto gĩa kĩĩwatho agooka, na nĩ
ngaũneana kũrĩ we.‘

28 ―Nawe mũrũ wa mũndũ, ratha uuge atĩrĩ, ‗Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ ũhoro-inĩ wĩgiĩ
Aamoni na irumi ciao.‘ Uuge atĩrĩ, ‗Rũhiũ rwa njora! Rũhiũ rwa njora nĩ rũcomoretwo nĩguo
rũũragane; nĩ rũkumuthĩtwo nĩguo rũniinane na rũhenie ta rũheni. 29 O na gũtuĩka kũrĩ na
cioneki cia maheeni na ũragũri wa maheeni ũgũkoniĩ, ũkaaigĩrĩrũo igũrũ rĩa arĩa moragĩtwo,
andũ aganu arĩa makinyĩrĩirũo nĩ mũthenya wao, ihinda rĩa iherithia rĩao rĩa mũthia. 30 Rũcokie
thĩinĩ wa njora yaruo. Ngaagũtuĩra ũrĩ kũndũ kũrĩa wombĩirũo, bũrũri-inĩ ũrĩa woimire. 31 Nĩ
ngaagũitũrũrĩra marakara makwa. Ngaakũhuuhĩra mwaki wa mathũgũta makwa, na ngũneane
kũrĩ andũ matarĩ tha, arĩa mohĩgĩrĩire maũndũ-inĩ ma kũniinana. 32 Ũgaatuĩka ngũ cia gwakia

1585


mwaki ũcio; thakame yaku mwene nĩ ĩgaaitangwo bũrũri-inĩ, na ndũkaaririkanwo rĩngĩ, nĩ
gũkorũo niĩ mwene, Yahweh, nĩ njarĩtie.‘‖

EZEKIELI 22

1 Na kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 2 ―Wee mũrũ wa mũndũ-rĩ, hihi nĩ
wĩhaarĩirie kũmenyithania ituĩro harĩ itũũra rĩu rĩrĩ na mahĩtia ma ũiti wa thakame o na
kũrĩmenyithia maũndũ ma rĩo mothe marĩa marĩ magigi? 3 Ũrĩĩre atĩrĩ, ‗Mũthamaki Yahweh
oigĩte ũũ: ―Wee itũũra rĩrĩ rĩitithagia thakame thĩinĩ warĩo, ihinda rĩaku nĩ rĩroka, o wee
ũthondekaga mĩhianano ĩrĩ magigi nĩguo wĩthahie, 4 ũiti waku wa thakame nĩ ũtũmĩte ũkorũo na
mahĩtia, na mĩhianano yaku ĩrĩ magigi ĩgatũma ũkorũo ũtarĩ mwamũre. Nĩ ũtũmĩte mũthia wa
matukũ maku ũkinye na ihenya, na mũthia wa mĩaka yaku nĩ mũkinyu. Nĩkĩo ngaatũma ũtuĩke
kĩndũ gĩa kũnyũrũrio harĩ ndũrĩrĩ na ũtuĩke kĩndũ gĩa gũthekererũo mabũrũri-inĩ mothe. 5
Mabũrũri marĩa magũkuhĩrĩirie o na marĩa makũraihĩrĩirie nĩ magaakũnyũrũria, o wee ũrĩ na
rĩĩtwa rĩtarĩ rĩamũre na ũiyũirũo nĩ ngũĩ. 6 Oneei! Mũtongoria o wothe wa Isiraeli thĩinĩ waku
ahũthagĩra ũnene wake gũitithia thakame. 7 Thĩinĩ waku andũ nĩ manyararaga maithe na
manyina. Nĩ mahinyagĩrĩria mũgeni, na makanyamaria mwana wa ngoriai na mũtumia wa
ndigwa.‖‘‖

8 ―‗Nĩ mũnyararaga kũndũ gwakwa kũrĩa kwamũre, na mũgathahia thabatũ ciakwa. 9 Thĩinĩ
waku kũrĩ na andũ macambanagia makĩenda gũita thakame. Thĩinĩ waku andũ nĩ marĩagĩra
magongona irĩma-inĩ na mageka mĩtugo ya ũũra-thoni gatagatĩ-inĩ gaku. 10 Thĩinĩ waku andũ
matiheaga ũrĩrĩ wa maithe mao gĩtĩo, na nĩ makomaga na mũtumia ũtarĩ mũtheru ihinda-inĩ rĩake
rĩa mweri. 11 Thĩinĩ waku mũndũ ũmwe ekaga maũndũ marĩ magigi na mũka wa mũndũ ũngĩ,
ũngĩ agathahia mũka wa mũrũwe na mĩtugo ya ũũra-thoni, ũngĩ nake agakoma na mwarĩ wa ithe.
12 Thĩinĩ waku andũ nĩ moyaga ihaki nĩguo maite thakame. Ũkombanagĩra mbeca nĩguo wĩtie
maciaro kana wone uumithio, na ũgatunya arĩa mũriganĩtie nao mbeca. Ti itherũ nĩ ũriganĩirũo nĩ
niĩ biũ,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh oigĩte.

13 ―‗Ĩĩni, nĩ hũũrithanĩtie hĩ nĩ ũndũ wa kũrakario nĩ uumithio ũcio ũtarĩ wa kĩhooto ũgĩĩte naguo
na nĩ ũndũ wa ciĩko cia ũiti wa thakame iria irĩ gatagatĩ-inĩ gaku. 14 Hihi ũmĩrĩru waku nĩ
ũgeetiiria na moko maku maikare marĩ o na hinya matukũ-inĩ marĩa ngaakuoera ikinya? Niĩ
mwene, Yahweh, nĩ njarĩtie, na nĩ ngoya ikinya. 15 Nĩ ngaakũhurunja ndũrĩrĩ-inĩ na
ngũharaganĩrie mabũrũri-inĩ, na nĩ ngaaniina maũndũ macio maku matarĩ maamũre. 16 Ningĩ nĩ
ũgaaconorithio mbere ya ndũrĩrĩ, na nĩ ũkaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh.‘‖

17 Na kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 18 ―Mũrũ wa mũndũ, harĩ niĩ nyũmba
ya Isiraeli ĩtuĩkĩte ta gĩko. Othe nĩ gĩcango, ibati, kĩgera, na ngocorai irĩ riiko. Matuĩkĩte gĩko
kĩrĩa gĩtigaraga betha yatherio.

1586




19 ―Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ‗Tondũ inyuothe nĩ mũtuĩkĩte o ta gĩko, nĩ
ngũmũcokanĩrĩria hamwe thĩinĩ wa Yahrushalayim. 20 O ta ũrĩa betha, gĩcango, kĩgera, ngocorai,
na ibati icokanagĩrĩrio thĩinĩ wa riiko nĩguo ihuuhĩrĩrio mwaki itweke, noguo ngaamũcokanĩrĩria
hamwe ndĩ na marakara o na mathũgũta, na nĩ ngaamũhuuhĩrĩria ndũme mũtweke. 21
Ngaamũcokanĩrĩria na ndĩmũhuuhĩrĩrie na mwaki wa mathũgũta makwa, na inyuĩ mũtwekio mũrĩ
thĩinĩ wa itũũra rĩu. 22 O ta ũrĩa betha ĩtwekagio thĩinĩ wa riiko, noguo mũgaatwekio mũrĩ thĩinĩ
wa itũũra rĩu; na nĩ mũkaamenya atĩ niĩ mwene, Yahweh, nĩ ndĩmũitũrũrĩire mathũgũta makwa.‘‖

23 Na kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 24 ―Mũrũ wa mũndũ, ĩra itũũra rĩu
atĩrĩ, ‗Wee ũrĩ bũrũri ũtagaatherio kana uurĩrũo nĩ mbura mũthenya wa marakara. 25 Anabii a rĩo
nĩ mabangĩte njama thĩinĩ warĩo, o ta mũrũthi ũkũrarama ũgĩtambura kĩrĩa wanyita. Nĩ
maratambura andũ. Makaiya mĩthithũ na indo ingĩ cia goro. Nĩ matũmĩte atumia aingĩ thĩinĩ
warĩo matuĩke a ndigwa. 26 athĩnjĩri-Yahweh a rĩo nĩ magararĩte watho wakwa, na nĩ mathahagia
kũndũ gwakwa kũrĩa kwamũre. Matikũũranaga kĩndũ kĩrĩa kĩamũre na kĩrĩa gĩtarĩ kĩamũre, na
matimenyithanagia indo iria irĩ thahu na iria itarĩ thahu, na nĩ maregaga kũrũmĩrĩra thabatũ
ciakwa, na niĩ ngaaga kũheo gĩtĩo gatagatĩ-inĩ kao. 27 Anene a rĩo matariĩ ta njũi igĩtambura kĩrĩa
cianyita; maitaga thakame na makoraga andũ nĩguo magĩe na uumithio ũtarĩ wa kĩhooto. 28 No
anabii a rĩo nĩ mahakĩte ciĩko ciao coka magacihumbĩra. Monaga cioneki cia maheeni na
makaheana ũragũri wa maheeni, makoiga atĩrĩ: ―Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ,‖ na hĩndĩ ĩyo
Yahweh we mwene ndarĩtie. 29 Andũ a bũrũri ũcio nĩ matunyanĩte o na makaiya, nĩ
mahinyĩrĩirie abatari na athĩni, na magatunya mũgeni na makamũima kĩhooto.‘

30 ―‗Ndacaragia mũndũ gatagatĩ-inĩ kao ũngĩcokereria rũthingo rwa ihiga kana arũgame mbere
yakwa mwanya-inĩ agitĩre bũrũri ũcio nĩguo ndũkaanangwo, no ndionire o na ũmwe. 31 Nĩ ũndũ
ũcio, nĩ ngaamaitũrũrĩra marakara makwa na ndĩmaniine na mwaki wa mathũgũta makwa. Nĩ
ngaamarehera moimĩrĩro ma njĩra yao igũrũ rĩa mũtwe wao ene,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki
Yahweh ekuuga.‖

EZEKIELI 23

1 Kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 2 ―Mũrũ wa mũndũ, kwarĩ na andũ-a-nja
erĩ maarĩ airĩtu a nyina ũmwe. 3 Maatuĩkire ahũũri maraya bũrũri-inĩ wa Misiri; makĩhũũra
ũmaraya kuuma marĩ o anyinyi. Kũu nĩkuo nyondo ciao ciahutĩirio nĩ arũme nayo mĩthia ya
ũgathirange wao ĩgĩtihĩrio kuo. 4 Ũrĩa mũkũrũ eetagwo Ohola, nake mwarĩ wa nyina eetagwo
Oholiba. Maatuĩkire akwa na magĩciara anake o na airĩtu. Ha ũhoro wa marĩĩtwa mao-rĩ, Ohola
nĩ Samaria, nake Oholiba nĩ Yahrushalayim.

5 ―Ohola aambĩrĩirie kũhũũra ũmaraya arĩ o wakwa. Nĩ eerirĩirie endwa ake arĩa mamwendete
mũno, nĩo Aashuri arĩa maariganĩtie nake. 6 Maarĩ mangavana meehumbĩte nguo cia rangi wa

1587




mburuu na atongoria, na othe maarĩ anake a kwĩrirĩrio mahaicĩte mbarathi ciao. 7 Agĩthiĩ na
mbere kũhũũra ũmaraya na ariũ arĩa othe atĩĩku a Ashuri, na agĩĩthahia we mwene na mĩhianano
ĩrĩ magigi ya arĩa eeriragĩria. 8 Ndaatiganire na ũmaraya ũrĩa aahũũraga arĩ Misiri, tondũ nĩ
maakomete nake arĩ mũnyinyi, na makĩhambata gĩthũri gĩake arĩ o gathirange na magĩkĩrĩrĩria
kũhũũra ũmaraya nake. 9 Nĩ ũndũ ũcio ngĩmũneana guoko-inĩ kwa endwa ake arĩa mamwendete
mũno, na nĩo ariũ a Ashuri acio eeriragĩria. 10 Nao makĩguũria njaga yake na makĩoya anake na
airĩtu ake, na makĩmũũraga na rũhiũ rwa njora. Nake akĩgĩa ngumo njũru gatagatĩ-inĩ ka atumia
na makĩmũherithia.

11 ―Rĩrĩa mwarĩ wa nyina Oholiba oonire ũguo, merirĩria make makĩingĩha o na makĩria, na
ũmaraya wake ũgĩtuĩka mũũru gũkĩra wa mwarĩ wa nyina. 12 Akĩĩrirĩria ariũ a Ashuri arĩa
maariganĩtie nake, arĩa maarĩ mangavana na atongoria meehumbĩte nguo irĩ na riri na maahaicĩte
mbarathi, na othe maarĩ anake a kwĩrirĩrio. 13 Rĩrĩa eethahirie, ngĩona atĩ eerĩ maarũmĩrĩire njĩra
o ĩmwe. 14 No nĩ aathiire na mbere kũingĩhia ciĩko ciake cia ũmaraya. Akĩona mĩcongo ya
arũme rũthingo-inĩ, mĩcongo ya Akalidei ĩcongetwo na ĩkahakwo rangi mũtune, 15 meyohete
mĩcibi njohero, mekĩrĩte iremba icunjurĩte mĩtwe-inĩ yao, matariĩ ta njamba cia ita, na othe
maarũgamĩrĩire Ababuloni arĩa maaciarĩirũo bũrũri wa Akalidei. 16 Akĩambĩrĩria kũmerirĩria o
rĩo amona, na agĩtũma atũmwo kũrĩ o bũrũri-inĩ wa Kalidei. 17 Kwoguo ariũ a Babuloni
makĩambĩrĩria gũthiaga ũrĩrĩ-inĩ wake wa kuonanĩria wendo, na magĩkoma nake makĩmũthahia.
Thutha wa gũthahio nĩo, agĩtigana nao na akĩmamena.

18 ―Rĩrĩa aathiire na mbere kũhũũra ũmaraya atekũhitha na kũguũria njaga yake, nĩ
ndamũtiganĩirie nĩ ũndũ wa kũnjiria ngoro, o ta ũrĩa ndatiganĩirie mwarĩ wa nyina nĩ ũndũ wa
kũnjiria ngoro. 19 Nake agĩthiĩ na mbere kũingĩhia ciĩko ciake cia ũmaraya, akĩĩririkanagia
matukũ make ma ũnyinyi rĩrĩa aahũũraga ũmaraya bũrũri-inĩ wa Misiri. 20 Aamerirĩirie ta
thuriya cia arũme arĩa ciĩga ciao cia ũciari ihaana ta cia ndigiri na maitaga hinya o ta mbarathi.
21 Nĩ werirĩirie mĩtugo yaku ya ũũra-thoni ĩrĩa wekaga ũrĩ mũnyinyi thĩinĩ wa Misiri rĩrĩa
maahambataga gĩthũri gĩaku, magakũhutia nyondo cia ũnyinyi waku.

22 ―Nĩ ũndũ ũcio, Mũthamaki Yahweh arakwĩra atĩrĩ wee Oholiba: ‗Nĩ ngaacogera endwa aku
arĩa watiganĩirie na ũkĩmamena, na nĩ ngaatũma magũũkĩrĩre kuuma mĩena yothe, 23 ariũ a
Babuloni na Akalidei othe, arũme a kuuma Pekodi na Shoa na Koa, hamwe na ariũ othe a
Ashuri. Othe nĩ anake a kwĩrirĩrio, mangavana na atongoria, njamba cia ita na andũ athuure, othe
mahaicĩte mbarathi. 24 Nĩ magaagũtharĩkĩra na ngaari nene cia mbaara, hamwe na mbũtũ nene
ya thigari irĩ na ngo nene na ingĩ nini hamwe na ngũbia. Nĩ makebanga kũndũ gũtiganĩte
magũthiũrũrũkĩrie na nĩ ngaameera magũtuĩre cira, nao nĩ magaagũtuĩra kũringana na ũrĩa
makoona kwagĩrĩire. 25 Nĩ ngaaitũrũra marakara makwa magũũkĩrĩre, nao nĩ magaakũherithia nĩ
ũndũ wa mathũgũta mao. Nĩ magaagũtinia maniũrũ na matũ, nao arĩa magaatigara thĩinĩ waku
moragwo na rũhiũ rwa njora. Nĩ makoya anake aku o na airĩtu, nao arĩa magaatigara thĩinĩ waku
maniinwo na mwaki. 26 Nĩ magaakwaũra nguo ciothe na moe mathaga maku marĩa mathaka. 27
Nĩ ngaatũma mĩtugo yaku ya ũũra-thoni ĩkinye mũthia, hamwe na ũmaraya waku ũrĩa
waambĩrĩirie ũrĩ bũrũri wa Misiri. Nĩ ũgaatiga kũmarora, na ndũgaacoka kũririkana Misiri rĩngĩ.‘

1588


28 ―Nĩ gũkorũo Mũthamaki Yahweh oigĩte atĩrĩ: ‗Ndĩ hakuhĩ gũkũneana kũrĩ andũ arĩa ũthũire,
arĩa watiganire nao na ũkĩmamena. 29 Nĩ magaagwĩka maũndũ marĩ na rũmena na magũtunye
indo iria ciothe ũnogeire magũtige ũrĩ njaga na ũtarĩ nguo. Njaga ya waganu waku na mĩtugo
yaku ya ũũra-thoni hamwe na ũmaraya waku nĩ ikaaguũrio. 30 Ũgeekwo maũndũ macio tondũ nĩ
warũmĩrĩire ndũrĩrĩ ta mũmaraya, nĩ gũkorũo nĩ wethahirie na mĩhianano yao ĩrĩ magigi. 31 Nĩ
ũrũmĩrĩire mĩthiĩre ya mwarĩ wa nyũkwa, na nĩ ngaakũnengera gĩkombe gĩake ũnyite na guoko
gwaku.‘

32 ―Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ:

‗Nĩ ũkaanyuĩra gĩkombe kĩa mwarĩ wa nyũkwa, o kĩu kĩriku na kĩariĩ,

Na nĩ ũgaatuĩka kĩndũ gĩa gũthekererũo na kũnyũrũrio, tondũ gĩkombe kĩu nĩ kĩiyũru.

33 Nĩ ũgaatoorio nĩ ũrĩĩu na kĩeha,

Gĩkombe kĩa guoya na ihooru,

Gĩkombe kĩa mwarĩ wa nyũkwa Samaria.

34 No mũhaka ũgaakĩnyuĩra na ũkĩinĩkĩrĩrie na ũthũgũne icere ciakĩo

Ũcoke ũtarũre nyondo ciaku ũcimunyanie.

―Nĩ gũkorũo niĩ mwene nĩ njarĩtie,‖ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh oigĩte.‘

35 ―Nĩ ũndũ ũcio, Mũthamaki Yahweh oigĩte atĩrĩ: ‗Tondũ nĩ ũriganĩirũo nĩ niĩ na ũkandiganĩria
biũ, nĩ ũkoona moimĩrĩro ma mĩtugo yaku ya ũũra-thoni na ciĩko ciaku cia ũmaraya.‘‖

36 Yahweh agĩcoka akĩnjĩra atĩrĩ: ―Mũrũ wa mũndũ, hihi nĩ ũgũtuĩra Ohola na Oholiba na
ũmamenyithie mĩtugo yao ĩrĩ magigi? 37 Nĩ matharĩtie, na moko mao marĩ na thakame. Nĩ
matharĩtie na mĩhianano yao ĩrĩ magigi, na ariũ ao o acio maanjiarĩire, makamahĩtũkĩria mwaki-
inĩ matuĩke irio cia mĩhianano yao. 38 Makĩria ma ũguo, maya nĩmo maũndũ marĩa manjĩkĩte: Nĩ
maathahirie handũ hakwa harĩa hamũre mũthenya ũcio, na makĩnyarara thabatũ ciakwa. 39
Thutha wa gũthĩnja ariũ ao matuĩke magongona ma kũrutĩrũo mĩhianano yao ĩrĩ magigi, magĩũka
handũ hakwa harĩa hamũre nĩgetha mahathahie mũthenya o ro ũcio. Ũguo nĩguo meekire thĩinĩ
wa nyũmba yakwa. 40 O na nĩ maatũmanire arũme moke kuuma kũndũ kũraihu. Rĩrĩa mookaga,
ũgĩĩthamba na ũkĩĩhaka rangi maitho na ũkĩĩgemia na mathaga. 41 Na ũgĩikara thĩ gĩtĩ-inĩ kĩarĩ na
riri na mbere yakĩo haarĩ na metha, ĩrĩa waigĩrĩire ũbumba wakwa na maguta makwa. 42 Na kũu
gũkĩiguĩka inegene rĩa kĩrĩndĩ kĩa andũ mataramaka, na gatagatĩ-inĩ kao kwarĩ na arĩĩu
maarehetwo kuuma werũ-inĩ. Magĩĩkĩra bangiri moko-inĩ ma andũ-a-nja na makĩmahumba
thũmbĩ thaka mĩtwe-inĩ yao.

43 ―Ngĩcoka ngiuga ũũ ũhoro-inĩ wĩgiĩ mũndũ-mũka ũrĩa waniinĩtwo hinya nĩ ũtharia: ‗Rĩu nĩ
egũthiĩ na mbere kũhũũra ũmaraya.‘ 44 Nĩ ũndũ ũcio magĩkĩrĩrĩria gũthiĩ kũrĩ we, o ta ũrĩa

1589


mũndũ athiaga kũrĩ mũmaraya. Ũguo nĩguo maathiaga kũrĩ Ohola na Oholiba, aka acio maarĩ na
mĩtugo ya ũũra-thoni. 45 No arũme arĩa athingu nĩ makaamũtuĩra ituĩro rĩrĩa rĩagĩrĩire nĩ ũndũ wa
gũtharia na gũita thakame; nĩ gũkorũo aka acio nĩ itharia, na marĩ na thakame moko-inĩ mao.

46 ―Tondũ Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ‗Nĩ gũkaarehwo mbũtũ ĩmokĩrĩre nĩguo matuĩke kĩndũ
gĩa kũguoyohia na kĩndũ gĩa gũtahwo. 47 Mbũtũ ĩyo nĩ ĩkaamahũũra na mahiga na ĩmatemange
na hiũ cia njora. Nĩ ĩkooraga anake na airĩtu ao na ĩcine nyũmba ciao na mwaki. 48 Nĩ ngaaniina
mĩtugo ya ũũra-thoni bũrũri-inĩ, na andũ-a-nja othe nĩ makeeruta na ũndũ ũcio nĩguo
matikanegerekanie na mĩtugo yanyu ya ũũra-thoni. 49 Na nĩ ĩkaamũrehera moimĩrĩro ma mĩtugo
yanyu ya ũũra-thoni na ma mehia marĩa mwĩkĩte na mĩhianano yanyu ĩrĩ magigi; na nĩ
mũkaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Mũthamaki Yahweh.‘‖

EZEKIELI 24

1 Kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ mwaka-inĩ wa kenda, mweri wa ikũmi, mũthenya wa
ikũmi wa mweri ũcio ngĩrũo atĩrĩ: 2 ―Mũrũ wa mũndũ, andĩka tarĩki cia mũthenya ũyũ, o ũyũ wa
ũmũthĩ. Mũthenya ũyũ nĩguo mũthamaki wa Babuloni ambĩrĩirie gũtharĩkĩra Yahrushalayim. 3
Na ũtaarĩrie thimo ĩkoniĩ nyũmba ĩno nemi, ũmeere atĩrĩ:

―Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ:

―Hagĩra nyũngũ ya kũrugĩra, ũmĩigĩrĩre mwaki-inĩ na ũmĩĩkĩre maĩ.

4 Ĩkĩra icunjĩ cia nyama thĩinĩ wayo, icunjĩ ciothe iria njega,

Kĩero na kĩande; ũmĩiyũrie mahĩndĩ marĩa mega.

5 Oya ng‘ondu ĩrĩa njega biũ thĩinĩ wa rũũru na ũbange ngũ gũthiũrũrũka rungu rwa nyũngũ ĩyo.

Therũkia icunjĩ icio, na ũruge mahĩndĩ marĩa marĩ thĩinĩ wayo.‖‘

6 ―Nĩ ũndũ ũcio, Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ:

‗Kaĩ itũũra rĩrĩa rĩitithagia thakame rĩrĩ na haaro-ĩ, nyũngũ ĩyo ya kũrugĩra ĩrĩ na gutu, na gutu
ũcio ndũrutĩtwo!

Mĩonorie gĩcunjĩ o gĩcunjĩ; ndũgacicukĩre mĩtĩ.

7 Nĩ gũkorũo thakame ĩyo rĩaitire ĩrĩ o thĩinĩ warĩo; rĩamĩitire igũrũ rĩa rwaro rwa ihiga itheri.

Rĩtiamĩitire thĩ nĩguo rĩmĩhumbĩre na rũkũngũ.

8 Nĩgetha njarahũre marakara ma kwĩrĩhĩria,

1590




Njitĩte thakame yarĩo igũrũ rĩa rwaro rwa ihiga itheri,

Nĩguo ndĩkahumbĩrũo.‘

9 ―Nĩ ũndũ ũcio, Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ:

‗Kaĩ itũũra rĩrĩa rĩitithagia thakame rĩrĩ na haaro-ĩ!

Ngũiganĩrĩra hĩba ndaya na igũrũ ya ngũ.

10 Iganĩrĩra ngũ icio na wakie mwaki,

Therũkia nyama icio biũ, ũite thubu wacio, na ũreke mahĩndĩ macure.

11 Igĩrĩra nyũngũ ĩyo ĩtarĩ kĩndũ makara-inĩ ĩhiũhe

Nĩguo gĩcango kĩayo kĩhiũhe nginya gĩtunĩhe.

Gĩko kĩayo nĩ gĩgũtweka thĩinĩ wayo, na gutu wayo ũhĩe.

12 Nĩ wĩra mũritũ na wa mĩnoga,

Tondũ gutu ũrĩa mũingĩ ndũroima.

Mĩikie mwaki-inĩ na gutu wayo!‘

13 ―‗Gĩko gĩaku kĩoimanire na mĩtugo yaku ya ũũra-thoni. Ndageririe gũgũtheria no ndwatherire
kuumana na gĩko gĩaku. Gũtirĩ hĩndĩ ũgaathera o nginya rĩrĩa mathũgũta makwa gũkwerekera
makaanyihanyiha. 14 Niĩ mwene, Yahweh, nĩ njarĩtie. Ũndũ ũcio nĩ ũgeekĩka. Ngeeka ũguo
itekwĩgirĩrĩria, itekũringwo nĩ tha, na itekwĩrira. Magaagũtuĩra kũringana na njĩra ciaku na
maũndũ marĩa wĩkaga,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh oigĩte.‖

15 Na kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 16 ―Mũrũ wa mũndũ, ndĩ hakuhĩ
kweheria mwendwa waku na igũtha o rĩmwe. Ndwagĩrĩire gũcakaya; o na kana kũrĩra kana gũita
maithori. 17 Cakaya ũkirĩte, na ndũgeke maũndũ marĩa mekagwo ma gũcakaĩra arĩa makuĩte.
Wĩyohe kĩremba gĩaku na wĩkĩre iratũ ciaku. Ndũkehumbĩre kanua na ndũkarĩe mũgate wa
kũreherũo nĩ andũ angĩ.‖

18 Na rũcinĩ ngĩarĩria andũ, nake mũtumia wakwa agĩkua hwaĩ-inĩ. Naruo rũcinĩ rũrũ rũngĩ ngĩka
o ta ũrĩa ndathĩtwo. 19 Nao andũ maanjũragia atĩrĩ: ―Kaĩ ũtaratwĩra ũrĩa maũndũ maya ũreka
matũkoniĩ?‖ 20 Ngĩmacokeria ngĩmeera atĩrĩ: ―Kiugo kĩa Yahweh nĩ kĩnginyĩire ngerũo atĩrĩ, 21
‗Ĩra nyũmba ya Isiraeli ũũ: ―Mũthamaki Yahweh oigĩte atĩrĩ, ‗Ndĩ hakuhĩ gũthahia handũ hakwa
harĩa hamũre, o ho kĩhumo kĩa mwĩraho wanyu mũnene, o hau mwendete na heriragĩrio nĩ ngoro
cianyu. Anake na airĩtu anyu arĩa mwatigire makooragwo na rũhiũ rwa njora. 22 Hĩndĩ ĩyo nĩ
mũgeeka o ta ũrĩa njĩkĩte. Mũtikehumbĩra kanua na mũtikaarĩa mũgate wa kũreherũo nĩ andũ
angĩ. 23 Mũgaakorũo mwĩyohete iremba cianyu mĩtwe na mwĩkĩrĩte iratũ cianyu magũrũ.

1591


Mũtigaacakaya kana mũrĩre. Handũ ha ũguo, mũgaathira nĩ ũndũ wa mahĩtia manyu, na nĩ
mũkaagĩo nĩ kĩeha kĩnene ngoro mũndũ na ũrĩa ũngĩ. 24 Ezekieli nĩ atuĩkĩte kĩmenyithia harĩ
inyuĩ. Na o ta ũrĩa ekĩte, ũguo noguo mũgeeka. Rĩrĩa maũndũ macio mageekĩka, nĩ mũkaamenya
atĩ niĩ nĩ niĩ Mũthamaki Yahweh.‘‖‘‖

25 ―Na ha ũhoro waku wee mũrũ wa mũndũ-rĩ, mũthenya ũrĩa ngaamatunya handũ hao harĩa
hairigĩre, handũ hathaka harĩa hamarehagĩra gĩkeno, o hau mendete, harĩa ngoro ciao ciĩriragĩria,
o hamwe na anake na airĩtu ao-rĩ, 26 nĩ ũkaareherũo ũhoro nĩ mũndũ ũrĩa ũgaakorũo etharĩte. 27
Mũthenya ũcio nĩ ũgaatumũra kanua warĩrie mũndũ ũcio wĩtharĩte, na ndũgaacoka gũkorũo ũrĩ
bubu rĩngĩ. Ũgaatuĩka kĩmenyithia harĩ o, na nĩ makaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh.‖

EZEKIELI 25

1 Kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 2 ―Mũrũ wa mũndũ, erekeria ũthiũ waku
harĩ Aamoni, ũrathe ũhoro wa kũmokĩrĩra. 3 Uuge ũũ ũhoro-inĩ wĩgiĩ Aamoni, ‗Iguai kiugo kĩa
Mũthamaki Yahweh. Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ―Tondũ nĩ woigire ‗Aha!‘ kwerekera handũ
hakwa harĩa hamũre rĩrĩa haathahirio, na kwerekera bũrũri wa Isiraeli rĩrĩa watuĩkire kũndũ
gũtiganĩrie, na kwerekera nyũmba ya Yahuda rĩrĩa maatwarirũo ithamĩrio-rĩ, 4 nĩ ndĩrakũneana
kũrĩ andũ a mwena wa Irathĩro ũtuĩke kĩndũ kĩao. Nao nĩ magaaka kambĩ ciao thĩinĩ waku na
mambe hema gatagatĩ-inĩ gaku. Makaarĩaga maciaro maku, na makanyua iria rĩaku. 5 Nĩ
ngaatũma Raba gũtuĩke kũndũ gwa kũrĩithio ngamĩra,

naguo bũrũri wa Aamoni ũtuĩke kũndũ gwa kũhurũkwo nĩ ndũũru; na nĩ mũkaamenya atĩ niĩ nĩ
niĩ Yahweh.‖‘‖

6 ―Nĩ gũkorũo Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ‗Tondũ nĩ wahũũrire hĩ na ũkĩringithia magũrũ
maku na ũgĩkenerera bũrũri wa Isiraeli ũrĩ na kĩnyũrũri kĩnene-rĩ, 7 nĩ ngaatambũrũkia guoko
gwakwa ngũũkĩrĩre ngũneane kũrĩ ndũrĩrĩ nĩguo ũtuĩke kĩndũ gĩa gũtahwo. Nĩ ngaakũniina
ngweherie kũrĩ ikundi cia andũ na ngwanange wehere mabũrũri-inĩ. Nĩ ngaakũniina, na nĩ
ũkaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh.‘

8 ―Mũthamaki Yahweh oigĩte atĩrĩ: ‗Tondũ Moabi na Seiru moigĩte ũũ, ―Ineei! nyũmba ya
Yahuda ĩtariĩ o ta ndũrĩrĩ iria ingĩ!‖ 9 Nĩ ngũtũma matũũra marĩa marĩ mũhaka-inĩ wa Moabi
mage ũgitĩri, o hamwe na matũũra makuo marĩa mathaka, na nĩmo Bethi-jeshimothu, Baali-
meoni, o na Kiriathaimu. 10 Nĩ ngaaneana Amoabi o hamwe na Aamoni matuĩke indo cia andũ a
mwena wa Irathĩro, nĩguo Aamoni matikanacoke kũririkanwo ndũrĩrĩ-inĩ. 11 Na nĩ ngaatuĩra
Moabi, na nĩ makaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh.‘

12 ―Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ‗Andũ a Edomu nĩ merĩhĩirie harĩ nyũmba ya Yahuda, na
makagĩa na ihĩtia inene nĩ ũndũ wa kwĩrĩhĩria; 13 nĩ ũndũ ũcio, Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ:

1592




―Ningĩ nĩ ngaatambũrũkia guoko gwakwa njũkĩrĩre Edomu na niine andũ a kuo o hamwe na
mahiũ, na nĩ ngaatũma gũtuĩke kũndũ gũtiganĩrie. Kuuma Temani o nginya Dedani, nĩ
makooragwo na rũhiũ rwa njora. 14 ‗Nĩ ngeerĩhĩria harĩ Edomu kũgerera guoko kwa andũ akwa
Isiraeli. Nao nĩ magaaitũrũra marakara na mathũgũta makwa harĩ Edomu, nĩguo mone ũrĩa niĩ
ndĩĩrĩhagĩria,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh oigĩte.‖‘

15 ―Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ‗Afilisti nĩ merutanĩirie kwĩrĩhĩria na kũrehe mwanangĩko
marĩ na ũũru ngoro-inĩ tondũ wa rũthũũro rwao rũnene. 16 Nĩ ũndũ ũcio, Mũthamaki Yahweh
oigĩte ũũ: ―Nĩ ngaatambũrũkia guoko gwakwa njũkĩrĩre Afilisti, na nĩ ngaaniina Akerethi na
nyanange aikari a gĩcũa-inĩ arĩa matigarĩte.17 Nĩ ngaamarehera maũndũ manene ma kwĩrĩhĩria
ndĩmaherithie ndĩ na marakara, na nĩ makaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh ndamarehera maũndũ
macio ma kwĩrĩhĩria.‖‘‖

EZEKIELI 26

1 Na rĩrĩ, mwaka-inĩ wa 11, mũthenya wa mbere wa mweri, kiugo kĩa Yahweh nĩ kĩanginyĩire
ngĩrũo atĩrĩ: 2 ―Mũrũ wa mũndũ, itũũra rĩa Turo riugĩte ũũ igũrũ rĩgiĩ Yahrushalayim, ‗Aha!
Kĩhingo gĩa gũtonyerũo nĩ ikundi cia andũ nĩ kiunange! Indo ciothe irĩũkaga kũrĩ niĩ, na rĩu nĩ
ngũtonga tondũ itũũra rĩu nĩ rĩanange‘; 3 nĩ ũndũ ũcio, Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ‗Nĩ
ngũgũũkĩrĩra, wee Turo, na nĩ ngaarehe ndũrĩrĩ nyingĩ igũũkĩrĩre, o ta ũrĩa iria rĩikagia makũmbĩ
ma rĩo na igũrũ. 4 Nĩ ikaananga thingo cia Turo na imomore nyũmba ciayo iria ndaya na igũrũ,
na nĩ ngaakũrũra tĩri ndũme kũhaane ta rwaro rwa ihiga itheri rĩrahenia. 5 Gũgaatuĩka kũndũ gwa
kwanĩkagwo neti cia gũtega gatagatĩ-inĩ ka iria.‘

―‗Nĩ gũkorũo niĩ mwene nĩ njarĩtie,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh oigĩte, ‗na gũgaatuĩka
kũndũ gwa gũtahwo nĩ ndũrĩrĩ. 6 Namo matũũra makuo marĩa marĩ mĩgũnda-inĩ nĩ makaaniinwo
na rũhiũ rwa njora, na andũ nĩ makaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh.‘

7 ―Nĩ gũkorũo Mũthamaki Yahweh oigĩte atĩrĩ: ‗Nĩ ngaatũma Mũthamaki Nebukadineza wa
Babuloni okĩrĩre Turo oimĩte mwena wa rũgongo; we nĩ mũthamaki wa athamaki, na arĩ na
mbarathi, ngaari cia mbaara, thigari ihaicĩte mbarathi, na mbũtũ nene ya thigari. 8 Nake nĩ
akaananga matũũra maku marĩa marĩ mĩgũnda-inĩ akĩhũthĩra rũhiũ rwa njora, na nĩ agaaka
rũthingo rwa gũthiũrũrũkĩria itũũra na athondeke hĩba ya kũrigicĩria o na ngo nene agũũkĩrĩre. 9
Akaamomora thingo ciaku akĩhũthĩra mũgogo wake mũtungu, na ahũthĩre mathanwa make
kũmomora nyũmba ciaku iria ndaya na igũrũ. 10 Mbarathi ciake igaakorũo irĩ nyingĩ ũũ atĩ
rũkũngũ rwacio nĩ rũgaakũhumbĩra, na mũgambo wa thigari iria ihaicĩte mbarathi, magũrũ ma
ngaari, na ngaari cia mbarathi nĩ ũgaatũma thingo ciaku cienyenyeke rĩrĩa akaaingĩra ihingo-inĩ
ciaku, ta arũme maratharĩkĩra itũũra rĩmomokete thingo. 11 Mahũngũ ma mbarathi ciake nĩ
makaarangĩrĩria barabara ciaku; nĩ akooraga andũ aku na rũhiũ rwa njora, nacio itugĩ ciaku iria

1593




irĩ hinya igũe thĩ. 12 Nĩ magaataha ũtonga waku o na indo ciaku cia wonjoria, mamomore thingo
ciaku hamwe na nyũmba ciaku iria njega; macoke maikie mahiga maku maĩ-inĩ hamwe na mbaũ
o na tĩri waku.‘

13 ―‗Na nĩ ngaatũma inegene rĩa nyĩmbo ciaku rĩkinye mũthia, na mũgambo wa inanda ciaku cia
mũgeeto ndũgaacoka kũiguĩka rĩngĩ. 14 Ningĩ nĩ ngaatũma ũhaane ta rwaro rwa ihiga itheri
rĩrahenia, na ũtuĩke kũndũ gwa kwanĩkagwo neti cia gũtega. Ndũgaacoka gwakwo rĩngĩ, nĩ
gũkorũo niĩ mwene, Yahweh, nĩ njarĩtie,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh oigĩte.

15 ―Mũthamaki Yahweh arera Turo atĩrĩ: ‗Rĩrĩa mũgambo wa kũgũa gwaku ũkaaiguĩka, nao arĩa
magaakorũo makĩũragwo macaye, o na kũgĩe njũragano nene thĩinĩ waku-rĩ, githĩ icigĩrĩra
itigaathingitha? 16 Anene othe a iria-inĩ makooima itĩ-inĩ ciao cia ũnene na marute kanjũ ciao
hamwe na nguo ciao iria ng‘emie, na nĩ makaanyitwo nĩ kĩmako. Magaaikara thĩ tĩri-inĩ
makĩinainaga na makwĩrorere magegete. 17 Na nĩ makaaina rwĩmbo rwa gũgũcakaĩra makwĩre
atĩrĩ:

―Kaĩ nĩ wanangĩkĩte-ĩ, wee ũratũũragwo nĩ andũ moimĩte iria-inĩ, o wee itũũra rĩrĩ igweta;

Wee na aikari aku mwarĩ na ũhoti mũnene iria-inĩ,

Mũgatũma aikari othe a thĩ manyitwo nĩ guoya!

18 Icigĩrĩra nĩ igaathingitha mũthenya ũrĩa ũkaagũa,

Icigĩrĩra cia iria-inĩ nĩ igaatangĩka rĩrĩa ũgaathira.‖‘

19 ―Nĩ gũkorũo Mũthamaki Yahweh oigĩte atĩrĩ: ‗Rĩrĩa ngaakwananga ũhaane ta matũũra marĩa
mataikaragwo, rĩrĩa ngaakũrehera maĩ marahũyũka na ũhumbĩrũo nĩ maĩ maingĩ, 20 nĩ
ngaagũikũrũkia hamwe na arĩa magaaikũrũka hamwe nawe irima-inĩ kũrĩ arĩa maakuire tene; nĩ
ngaatũma ũtũũre kũndũ kũrĩ thĩ biũ, ta kũrĩa kwanangirũo tene, hamwe na arĩa maikũrũkaga
irima-inĩ, nĩgetha ndũkanatũũrũo. Njoke ndũme bũrũri wa arĩa marĩ muoyo ũgĩe riri.

21 ―‗Nĩ ngaatũma ũnyitwo nĩ guoya o rĩmwe, na ndũgaakorũo ho rĩngĩ. Magaagũcaria, no
ndũgaacoka kuoneka rĩngĩ,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh oigĩte.‖

EZEKIELI 27

1 Kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 2 ―Nawe mũrũ wa mũndũ-rĩ, ina rwĩmbo
rwa gũcakaĩra itũũra rĩa Turo, 3 wĩre Turo atĩrĩ,

‗Wee ũikaraga njĩra-inĩ cia gũtonya iria-inĩ,

1594




O wee ũhũũraga biacara na ikundi cia andũ a icigĩrĩra nyingĩ,

Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ:

―Wee Turo, wee mwene uugĩte atĩrĩ: ‗Ũthaka wakwa nĩ mũkinyanĩru.‘

4 Matũũra maku marĩ iria-inĩ gatagatĩ,

Nao aaki aku nĩ matũmĩte ũthaka waku ũkinyanĩre.

5 Maathondekire mbaũ ciaku ciothe na mĩtĩ ya mĩthengera kuuma Seniri,

Na makĩgĩra mũtarakwa Lebanoni nĩguo magũthondekere gĩtugĩ gĩa gũcuuria taama.

6 Magĩgũthondekera mĩiko makĩhũthĩra mĩgandi ya Bashani,

Naguo mwena waku wa mbere wathondeketwo na mĩthithinda ya kuuma icigĩrĩra cia Kitimu
ĩgemetio na mĩguongo.

7 Taama waku wathondeketwo na gatani ya kuuma Misiri ĩgemetio na marangi maingĩ,

Nacio itambaya iria ciahumbĩrĩte mwena wa igũrũ ciathondeketwo na ndigi cia rangi wa mburuu
na cia papũ kuuma icigĩrĩra cia Elishahu.

8 Aikari a Sidoni na Arivadi nĩo maagũtwarithagia.

Nao andũ aku arĩa ogĩ, wee Turo, nĩo maarĩ aruti aku a wĩra.

9 Andũ arĩa marĩ na ũmenyeru na ogĩ a kuuma Gebali nĩo maathingaga mĩanya yaku.

Meri ciothe cia iria-inĩ o hamwe na aruti wĩra a cio mookaga harĩ wee kũhũũra biacara.

10 Andũ a Perisia, Ludu, na Puti maarĩ mbũtũ-inĩ yaku, nĩo maarĩ arũme aku a mbaara.

Maacuuragia ngo ciao o na ngũbia ciao thĩinĩ waku, na nĩ maakũrehagĩra riri.

11 Andũ a Arivadi arĩa maarĩ mbũtũ-inĩ yaku maarũgamaga mathiũrũrũkĩirie thingo ciaku,

Nao arũme marĩ na ũcamba nĩo maarangagĩra nyũmba ciaku iria ndaya na igũrũ.

Maacuuragia ngo gũthiũrũrũka thingo-inĩ ciaku ciothe

Na magĩtũma ũthaka waku ũkinyanĩre.

12 ―‗―Andũ a Tarishishi nĩ maahũũraga biacara nawe tondũ wa ũtonga waku mũingĩ.
Maakũũranagia indo ciaku na betha, kĩgera, ibati, na ngocorai. 13 Nao andũ a Javani, Tubali, na
Mesheki nĩ maahũũraga biacara nawe, magakũũranagia indo ciaku na ngombo o hamwe na indo
cia gĩcango. 14 Andũ a nyũmba ya Togarima nĩ maakũũranagia indo ciaku na mbarathi na

1595


nyũmbũ. 15 Andũ a Dedani nĩ maahũũraga biacara nawe; nĩ waandĩkĩte ahũũri biacara kuuma
icigĩrĩra nyingĩ; nao maakũrĩhaga na mĩguongo na mbaũ njirũ cia mĩthaitĩ. 16 Andũ a Edomu nĩ
maahũũraga biacara nawe tondũ indo ciaku ciarĩ nyingĩ. Maakũũranagia indo ciaku na tũhiga twa
takuisi, ndigi cia papũ, itambaya ng‘emie, ngora njega, , na tũhiga twa rubi na kooro ya iria-inĩ.

17 ―‗―Andũ a Yahuda o hamwe na bũrũri wa Isiraeli nĩ maahũũraga biacara nawe;
magakũũranagia indo ciaku na ngano ya kuuma Minithu, irio iria njega, ũũkĩ, maguta, na
balisamu.

18 ―‗―Andũ a Dameski nĩ maahũũraga biacara nawe tondũ warĩ na indo nyingĩ na ũtonga mũingĩ,
magakũũrania indo ciaku na ndibei ya kuuma Helibona na guoya wa ng‘ondu kuuma Zaharu.19
Andũ a Vedani na Javani kuuma Uzali maarehaga kĩgera kĩrĩa gĩture, mwĩnũ, na karamathi nĩguo
makũũranie na indo ciaku. 20 Andũ a Dedani nĩo maakwendagĩria matandĩko ma mbarathi. 21
Waandĩkĩte Aarabu na atongoria othe a Kedari, arĩa maarĩ ahũũri biacara a tũgondu, ndũrũme, na
mbũri. 22 Ahũũri biacara a Sheba na Raama nĩ maahũũraga biacara nawe; maakũrehagĩra
mĩthemba yothe ya indo iranunga wega, mahiga ma goro, na thahabu nĩguo makũũranie na indo
ciaku. 23 Andũ a Harani, Kane, Edeni, ahũũri biacara a Sheba, Ashuru, na Kilimadi nĩ
maahũũraga biacara nawe. 24 Thĩinĩ wa thoko ciaku nĩ meendagia ngora thaka, tũbuuti
tũtumĩtwo na itambaya cia mburuu igemetio, mĩgeka ya marangi maingĩ, na ciothe cioohagwo
wega na mĩkwa.

25 Meri cia Tarishishi nĩcio ciagũkuuagĩra indo ciaku cia biacara,

Nawe ũkĩiyũra na ũgĩkĩrĩrĩria o kũu iria-inĩ gatagatĩ.

26 Arĩa magũtwarithagia magũtwarĩte iria-inĩ kũrĩa kũriku;

Naruo rũhuho rwa mwena wa irathĩro rũgagũthũkangia ũrĩ o kũu iria-inĩ gatagatĩ.

27 Ũtonga waku, indo ciaku cia biacara, aruti wĩra aku, na arĩa magũtwarithagia,

Arĩa mathingaga mĩanya yaku, ahũũri biacara aku,na arũme othe a mbaara

Kĩrĩndĩ gĩothe kĩrĩa kĩrĩ thĩinĩ waku

Othe makaarikĩra iria-inĩ gatagatĩ mũthenya ũrĩa ũkaagũa.

28 Rĩrĩa arĩa magũtwarithagia magaakaya, mabũrũri ma gĩcũa-inĩ nĩ magaathingitha.

29 Arĩa othe matwarithagia meri na mĩiko, na aruti wĩra a meri

Makooima meri-inĩ ciao marũgame thĩ nyũmũ.

30 Makaanĩrĩra marĩre nĩ ũndũ waku marĩ na ruo.

Nĩ makeikĩria tĩri mĩtwe-inĩ yao na megaragarie mũhu-inĩ.

1596


31 Makeyenja magĩe kĩhara na mehumbe nguo cia makũnia;

Makaarĩra nĩ ũndũ waku marĩ na ruo magĩkayaga mũno.

32 Na nĩ makaaina rwĩmbo magĩcakaya moige ũũ ũhoro-inĩ waku:

‗Nũũ ũtariĩ ta Turo, o ũcio rĩu ũkirĩte arĩ iria-inĩ gatagatĩ?

33 Hĩndĩ ĩrĩa indo ciaku ciokaga ciumĩte iria-inĩ, nĩ wahũnagia ikundi nyingĩ cia andũ.

Ũtonga waku mũingĩ na indo ciaku cia biacara nĩ ciatongagia athamaki a thĩ.

34 Rĩu nĩ ũthũkangĩtio ũrĩ iria-inĩ kũrĩa kũriku,

Na indo ciaku ciothe cia biacara o hamwe na andũ aku makarikĩra hamwe nawe.

35 Aikari othe a icigĩrĩra magaakũrora magegete,

Nao athamaki ao mainaine nĩ guoya, na mothiũ mao matangĩke.

36 Ahũũri biacara a ndũrĩrĩ nĩ makaahuuha mĩrũri nĩ ũndũ wa maũndũ marĩa mekĩkĩte harĩ wee.

Mũthia waku ũgaakorũo ũrĩ wa narua na mũũru mũno,

Na ndũgaacoka gũkorũo kuo rĩngĩ mahinda mothe.‘‖‘‖

EZEKIELI 28

1 Kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 2 ―Mũrũ wa mũndũ, ĩra mũtongoria wa
Turo ũũ, ‗Mũthamaki Yahweh oigĩte atĩrĩ:

―Tondũ ngoro yaku nĩ ĩyambararĩtie-rĩ, wee uugaga ũũ, ‗Niĩ ndĩ El.

Njikaragĩra gĩtĩ kĩa ũnene kĩa El thĩinĩ wa iria gatagatĩ.‘

No wee ũrĩ o mũndũ tu, ndũrĩ El,

O na gũtuĩka thĩinĩ wa ngoro yaku wĩyonaga ũrĩ kĩhoti.

3 Hĩĩĩ! Kaĩ wee ũrĩ mũũgĩ gũkĩra Danieli?

Gũtirĩ hitho o na ĩmwe ũngĩhithĩrwo.

4 Nĩ wĩgĩrĩire na ũtonga nĩ ũndũ wa ũũgĩ na ũtaũku waku,

1597




Na ũthiaga na mbere kwĩigĩra thahabu na betha mĩthithũ-inĩ yaku.

5 Ũũgĩ waku wĩgiĩ biacara nĩ watũmire ũgĩe na ũtonga mũingĩ,

Na ngoro yaku ĩgĩkũria mwĩtĩo nĩ ũndũ wa ũtonga ũcio waku.‖‘

6 ―‗Nĩ ũndũ ũcio, Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ:

―Tondũ thĩinĩ wa ngoro yaku wĩtuaga ũrĩ EL-rĩ,

7 Nĩ ngaarehe andũ a kũngĩ magũũkĩrĩre, andũ arĩa matarĩ tha o na hanini thĩinĩ wa ndũrĩrĩ,

Na nĩ magaacomora hiũ ciao cia njora mokĩrĩre indo njega iria ũgĩĩte nacio nĩ ũndũ wa ũũgĩ
waku

Na mathũkie riri waku mũnene.

8 Nĩ magaagũikũrũkia irima-inĩ,

Na ũgaakua gĩkuũ kĩa ũhinya ũrĩ iria-inĩ gatagatĩ.

9 Hihi mũndũ ũrĩa ũgaakũũraga no ũkaamwĩra, ‗Niĩ ndĩ Kĩhoti‘?

Ũgaakorũo ũrĩ o mũndũ tu, no ti El, ũrĩ moko-inĩ ma arĩa magaakũniina.‖‘

10 ‗Ũgaakua gĩkuũ kĩa andũ arĩa matarĩ aruu ũrĩ moko-inĩ ma andũ a kũngĩ,

Nĩ gũkorũo niĩ mwene nĩ njarĩtie,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh oigĩte.‖

11 Na kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 12 ―Mũrũ wa mũndũ, ina rwĩmbo rwa
gũcakaya rũkoniĩ mũthamaki wa Turo ũmwĩre ũũ: ‗Mũthamaki Yahweh oigĩte atĩrĩ:

―Wee warĩ kĩonereria kĩa ũkinyanĩru,

Warĩ na ũũgĩ mũingĩ na ũthaka mũkinyanĩru.

13 Wee warĩ thĩinĩ wa Edeni, mũgũnda wa Kĩhoti,

Wagemetio na tũhiga tuothe twa goro

—Rubi, topazi, na njathibi; krisolito, onigithi, na jadi; safia, takuisi na emeradi;

Na tũnyamũ twa kũnyita tũhiga tũu twarĩ twa thahabu.

Twahaarĩirio mũthenya ũrĩa wombirũo.

14 Ndagũthuurire ũtuĩke kerubi ũrĩa mũitĩrĩrie maguta wa kũgitanĩra.

Warĩ igũrũ rĩa kĩrĩma kĩamũre gĩa Kĩhoti, na wathiaga ũgereire mahiga-inĩ ma mwaki.

1598


15 Ndwarĩ na ũcuke njĩra-inĩ ciaku kuuma mũthenya ũrĩa wombirũo

O nginya rĩrĩa maũndũ matarĩ ma ũthingu moonekire thĩinĩ waku.

16 Nĩ ũndũ wa biacara ciaku nyingĩ,

Nĩ waiyũrirũo nĩ ũhinya, na ũkĩambĩrĩria kwĩhia.

Nĩ ũndũ ũcio nĩ ngaakweheria kĩrĩma-inĩ gĩa Kĩhoti ta mũndũ ũrĩ na thahu na ngwanange,

Wee kerubi ũyũ wa kũgitanĩra, na ngweherie mahiga-inĩ ma mwaki.

17 Ngoro yaku yakũririe mwĩtĩo nĩ ũndũ wa ũthaka waku.

Wathũkirie ũũgĩ waku nĩ ũndũ wa riri waku mũnene.

Nĩ ngaakũgũithia thĩ.

Ndũme ũtuĩke kĩndũ gĩa kwĩrorerũo nĩ athamaki.

18 Nĩ ũthahĩtie kũndũ gwaku kũrĩa kwamũre nĩ ũndũ wa ihĩtia rĩaku inene na biacara itarĩ cia
kĩhooto.

Nĩ ngaatũma mwaki uume thĩinĩ waku ũkũniine.

Ndũme ũtuĩke ta mũhu thĩinĩ wa thĩ mbere ya arĩa othe makwĩroragĩra.

19 Arĩa othe makũũĩ gatagatĩ-inĩ ka ikundi cia andũ magaakwĩrorera magegete.

Mũthia waku ũgaakorũo ũrĩ wa narua na mũũru mũno,

Na ndũgaacoka gũkorũo kuo rĩngĩ mahinda mothe.‖‘‖

20 Na kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 21 ―Mũrũ wa mũndũ, erekeria ũthiũ
waku harĩ itũũra rĩa Sidoni, na ũrathe ũhoro wa kũrĩũkĩrĩra. 22 Uuge ũũ, ‗Mũthamaki Yahweh
oigĩte atĩrĩ:

―Nĩ ngaagũũkĩrĩra wee Sidoni, na ngoocwo thĩinĩ waku;

Nao andũ nĩ makaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh, ndarĩkia kũrehe ituĩro thĩinĩ wa itũũra rĩu na
nduwo mwamũre kũgerera harĩ rĩo.

23 Nĩ ngaatũma kũgĩe mũrimũ mũũru thĩinĩ warĩo na thakame ĩtherere barabara-inĩ ciarĩo.

Arĩa makooragwo makaagũa thĩinĩ wa itũũra rĩu hĩndĩ ĩrĩa rĩgookĩrĩrũo na rũhiũ rwa njora kuuma
mĩena yothe;

Na andũ nĩ makaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh.

1599


24 ―‗―Thutha wa maũndũ macio andũ a nyũmba ya Isiraeli matigaacoka gũthiũrũrũkĩrio nĩ
mĩigua ĩrĩ na ruo, nĩyo andũ arĩa mamanyũrũragia; na andũ nĩ makaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ
Mũthamaki Yahweh.‖‘

25 ―‗Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ―Rĩrĩa ngaacokanĩrĩria rĩngĩ andũ a nyũmba ya Isiraeli
kuuma ikundi-inĩ cia andũ iria maahurunjũkĩire, nĩ ngatuo mwamũre gatagatĩ-inĩ kao maitho-inĩ
ma andũ a ndũrĩrĩ. Na nĩ magaatũũra bũrũri wao ũrĩa ndaheire ndungata yakwa Jakubu. 26
Magaatũũra thĩinĩ waguo marĩ na ũgitĩri na nĩ magaaka nyũmba na mahande mĩgũnda ya
mĩthabibu, na matũũre marĩ na ũgitĩri rĩrĩa ngaaherithia arĩa othe mamathiũrũrũkĩirie, o acio
mamanyũrũragia; na nĩ makaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti wao.‖‘‖

EZEKIELI 29

1 Mwaka-inĩ wa ikũmi, mweri wa ikũmi, mũthenya wa 12 wa mweri ũcio, kiugo kĩa Yahweh nĩ
kĩanginyĩire ngĩrũo atĩrĩ: 2 ―Mũrũ wa mũndũ, erekeria ũthiũ waku kũrĩ Firauni mũthamaki wa
Misiri, ũrathe ũhoro wa kũmũũkĩrĩra na wa gũũkĩrĩra andũ othe a Misiri. 3 Ũmwĩre ũũ:
‗Mũthamaki Yahweh oigĩte atĩrĩ:

―Nĩ ngaagũũkĩrĩra, wee Firauni mũthamaki wa Misiri,

Wee ndamathia ĩrĩa nene ya iria-inĩ ũkomete tũrũũĩ-inĩ twa rũũĩ rwaku rwa Misri,

O wee uugĩte atĩrĩ, ‗Rũũĩ rwa Misri nĩ rwakwa.

Ndarũthondekire rũtuĩke rwakwa.‘

4 No nĩ ngaagwĩkĩra ihocio thĩa-inĩ ciaku na ndũme thamaki cia rũũĩ rwaku rwa Misri
ciĩnyitĩrĩre ngũũcĩ-inĩ ciaku.

Ngaakũguucia ngũrute rũũĩ-inĩ rwaku rwa Misri hamwe na thamaki ciothe cia Misri iria
ciĩnyitĩrĩire ngũũcĩ-inĩ ciaku.

5 Ngaagũtiganĩria werũ-inĩ, wee hamwe na thamaki ciothe cia rũũĩ rwaku rwa Misri.

Ũkaagũa werũ-inĩ na gũtirĩ mũndũ ũgaakuoya kana agũthike.

Ngaakũneana ũtuĩke irio cia nyamũ cia gĩthaka cia gũkũ thĩ na nyoni cia rĩera-inĩ.

6 Aikari othe a Misiri nĩ makaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh,

Nĩ gũkorũo maatariĩ ta ithanjĩ harĩ andũ a nyũmba ya Isiraeli arĩa meenyitagĩrĩra harĩ o.

7 Rĩrĩa maakũnyitire guoko, ũkiunĩkanga

1600




Ũgĩtũma matihaangio kĩande.

Rĩrĩa meenyitĩrĩire harĩ wee, ũkiunĩkanga,

Ũgĩtũma magũrũ mao mainaine.‖

8 ―‗Nĩ ũndũ ũcio, Mũthamaki Yahweh oigĩte atĩrĩ: ―Nĩ ngaakũrehithĩria rũhiũ rwa njora, na niine
andũ na nyamũ thĩinĩ waku. 9 Bũrũri wa Misiri ũgaatuĩka kũndũ gũtiganĩrie na kũndũ
kwanangĩku; na nĩ makaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh, nĩ gũkorũo uugĩte atĩrĩ, ‗Rũũĩ rwa Misri nĩ
rwakwa; nĩ niĩ ndarũthondekire.‘ 10 Nĩ ũndũ ũcio, nĩ ngaagũũkĩrĩra na njũkĩrĩre rũũĩ rwaku rwa
Misri, na ndũme bũrũri wa Misiri wanangĩke na ũkorũo ũrĩ mũũmũ, ũrĩ kũndũ gũtiganĩrie na
kwanangĩku, kuuma Migidoli gũthiĩ Sevene nginya mũhaka-inĩ wa Ethiopia. 11 Gũtirĩ mũndũ
kana mahiũ makaagerera kuo, na gũtigaatũũrũo ihinda rĩa mĩaka 40. 12 Nĩ ngaatũma bũrũri wa
Misiri ũtuĩke kũndũ gũtiganĩrie gũkĩra mabũrũri marĩa mangĩ mothe, na matũũra makuo matuĩke
kũndũ gũtiganĩrie gũkĩra matũũra marĩa mangĩ mothe kwa ihinda rĩa mĩaka 40; na nĩ
ngaahurunja Amisiri ndũrĩrĩ-inĩ na ndĩmaharaganĩrie mabũrũri-inĩ.‖

13 ―‗Nĩ gũkorũo Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ―Thutha wa mĩaka 40 nĩ ngaacokanĩrĩria Amisiri
kuuma ikundi-inĩ cia andũ kũrĩa maahurunjũkĩire ndĩmacokie; 14 nĩ ngaacokia Amisiri arĩa
manyitĩtwo mĩgwate bũrũri-inĩ wa Patherosi, kũrĩa mooimĩte, na marĩ kũu magaatuĩka ũthamaki
mũnini mũno. 15 Ũthamaki wa Misiri ũgaatuĩka mũnini kũrĩ mothamaki marĩa mangĩ na
ndũgaatha mabũrũri marĩa mangĩ rĩngĩ, na ngaamanyihia ũũ atĩ matikaahota gũtooria mabũrũri
marĩa mangĩ. 16 Ndũgaatuĩka rĩngĩ kĩhumo kĩa ũmĩrĩru harĩ nyũmba ya Isiraeli, no ũgaatuĩka o
kĩririkania kĩa mehia mao ma gũcaria ũteithio kũrĩ Amisiri. Na nĩ makaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ
Mũthamaki Yahweh.‖‘‖

17 Na rĩrĩ, mwaka-inĩ wa 27, mweri wa mbere, mũthenya wa mbere wa mweri ũcio, kiugo kĩa
Yahweh nĩ kĩanginyĩire ngĩrũo atĩrĩ: 18 ―Mũrũ wa mũndũ, Mũthamaki Nebukadineza wa
Babuloni nĩ aatũmire mbũtũ yake ĩnoge mũno ĩgĩũkĩrĩra Turo. Mĩtwe yao yothe ĩkĩgĩa kĩhara, na
ciande ciao ciothe igĩcũnũrũo. No gũtirĩ marĩhi we na mbũtũ yake maamũkĩrire nĩ ũndũ wa wĩra
ũrĩa aarutire wa gũũkĩrĩra Turo.

19 ―Nĩ ũndũ ũcio Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ, ‗Rĩu nĩ ngũhe Mũthamaki Nebukadineza wa
Babuloni bũrũri wa Misiri, nake nĩ egũkuua ũtonga wakuo na atahe indo nyingĩ kuuma kuo;
nacio ituĩke marĩhi ma kũrĩha mbũtũ yake.‘

20 ―‗Ngaamũhe bũrũri wa Misiri ũrĩ marĩhi ma wĩra wake ũrĩa aarutire wa gũũkĩrĩra Turo, tondũ
meekire ũguo nĩ ũndũ wakwa,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh oigĩte.

21 ―Mũthenya ũcio nĩ ngaatũma rũhĩa ruumĩre nĩ ũndũ wa nyũmba ya Isiraeli, na nĩ ngaakũhe
mweke wa kwaria thĩinĩ wao; na nĩ makaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh.‖

1601



EZEKIELI 30

1 Na rĩrĩ, kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra rĩngĩ ngĩrwo atĩrĩ 2 ―Mũrũ wa mũndũ, ratha ũhoro uuge
atĩrĩ, ‗Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ:

―Cakayai muuge atĩrĩ, ‗Mũthenya nĩ ũroka!‘

3 Nĩ gũkorũo mũthenya ũcio ũrĩ hakuhĩ, ti itherũ, mũthenya wa Yahweh ũrĩ hakuhĩ.

Ũgaakorũo ũrĩ mũthenya ũiyũire matu, ihinda rĩrĩa rĩtuĩtwo rĩa ndũrĩrĩ.

4 Rũhiũ rwa njora nĩ rũgookĩrĩra Misiri, nayo Ethiopia ĩtoorio nĩ guoya rĩrĩa andũ arĩa
magaakorũo moragĩtwo makaagũa Misiri;

Ũtonga wakuo ũtahwo na mĩthingi yakuo ĩmomorũo.

5 Andũ a Ethiopia, Puti, Ludu, o hamwe na andũ othe a ndũrĩrĩ ingĩ matukanĩte,

Na andũ a Kubu, hamwe na ariũ a bũrũri wa kĩrĩkanĩro,

Othe makaaniinwo na rũhiũ rwa njora.‖‘

6 Yahweh oigĩte atĩrĩ:

‗Andũ arĩa manyitaga Misiri mbaru o nao nĩ makaaniinwo,

O na hinya ũcio ũtũmaga magĩe na mwĩtĩo nĩ ũkaaniinwo.‘

―‗Kuuma Migidoli nginya Sevene makaaniinwo na rũhiũ rwa njora marĩ thĩinĩ wa bũrũri ũcio,‘
ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh oigĩte. 7 ‗Magaatuĩka bũrũri ũrĩa mũtiganĩrie biũ harĩ marĩa
mangĩ mothe, na matũũra makuo matuĩke matũũra marĩa manangĩku biũ harĩ matũũra marĩa
mangĩ mothe. 8 Na nĩ makaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh rĩrĩa ngaakia mwaki bũrũri-inĩ wa
Misiri, nao arĩa othe mamanyitaga mbaru maanangwo. 9 Mũthenya ũcio nĩ ngaatũma andũ
mathiĩ na meri magatũme andũ a Ethiopia mainaine, o acio meĩhokete o ene; nĩ makaanyitwo nĩ
guoya mũthenya ũcio Misiri ĩgooka kũniinwo, tondũ no mũhaka ũgaakinya.‘

10 ―Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ‗Nĩ ngaahũthĩra Mũthamaki Nebukadineza wa Babuloni
kũniina irĩndĩ cia Misiri. 11 We mwene hamwe na thigari ciake, o icio itarĩ tha o na hanini harĩ
iria ingĩ ciothe cia ndũrĩrĩ, nĩ makaarehwo nĩguo manange bũrũri ũcio. Magaacomora hiũ ciao cia
njora mokĩrĩre Misiri na maiyũrie bũrũri ũcio andũ arĩa magaakorũo moragĩtwo. 12 Nĩ ngaatũma
tũrũũĩ twa Misri tũhũe na nyendie bũrũri ũcio kũrĩ andũ aganu. Nĩ ngaatũma bũrũri ũcio o
hamwe na kĩrĩa gĩothe kĩrĩ thĩinĩ waguo ũtuwo kũndũ gũtiganĩrie kũgerera guoko kwa andũ a
kũngĩ. Niĩ mwene, Yahweh, nĩ njarĩtie.‘

1602



13 ―Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ‗Ningĩ nĩ ngaananga mĩhianano ĩyo ĩrĩ magigi na niine ihoti
icio itarĩ kĩene cia Nofu. Gũtigaacoka kũgĩa na mũtongoria kũu bũrũri wa Misiri, na nĩ ngaatũma
kũgĩe na guoya kũu bũrũri-inĩ wa Misiri. 14 Nĩ ngaatũma Patherosi gũtuĩke kũndũ gũtiganĩrie na
njakie mwaki Zoani o na herithie itũũra rĩa No. 15 Nĩ ngaaitũrũrĩra Sini marakara makwa, o kũu
mwĩgitio wa Misiri, na nyanange kĩrĩndĩ gĩa itũũra rĩa No.

16 Nĩ ngaakia mwaki bũrũri-inĩ wa Misiri; Sini nĩ gũgaatoorio nĩ guoya narĩo itũũra rĩa No
rĩtonywo kĩa hinya, na Nofu gũtharĩkĩrũo mũthenya barigici! 17 Anake a Oni na Pibesethu nĩ
makaaninwo na rũhiũ rwa njora, namo matũũra macio matahwo. 18 Nĩ gũkaagĩa nduma
mũthenya thĩinĩ wa Tehafunehesi rĩrĩa ngoinanga mĩtĩ ya icoki ya Misiri. Hinya ũrĩa ũtũmaga
agĩe na mwĩtĩo nĩ ũgaathira, ahumbĩrũo nĩ matu, na taũni ciake itahwo. 19 Nĩ ngaaherithia Misiri,
na nĩ makaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh.‘‖

20 Na mwaka-inĩ wa 11, mweri wa mbere, mũthenya wa mũgwanja wa mweri ũcio, kiugo kĩa
Yahweh nĩ kĩanginyĩire ngĩrũo atĩrĩ: 21 ―Mũrũ wa mũndũ, nĩ nyunĩte guoko kwa Firauni
mũthamaki wa Misiri; gũtikuohwo atĩ nĩguo kũhone kana gũthaywo nĩguo kũgĩe na hinya ũndũ
kũngĩoya rũhiũ rwa njora.‖

22 ―Nĩ ũndũ ũcio, Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ‗Nĩ ngookĩrĩra Firauni mũthamaki wa Misiri,
na nĩ ngaamuuna moko, nyune guoko kũrĩa kũrĩ na hinya o na kũrĩa kuunĩku, na ndũme rũhiũ
rwa njora rũgũe kuuma guoko-inĩ gwake. 23 Njoke hurunje Amisiri ndũrĩrĩ-inĩ na ndĩmahurunje
mabũrũri-inĩ mangĩ. 24 Na nĩ ngeekĩra moko ma mũthamaki wa Babuloni hinya na
ndĩmũnengere rũhiũ rwakwa rwa njora, na nĩ ngoinanga moko ma Firauni, nake acaĩre hau
mbere yake anĩrĩire o ta mũndũ ũrakua. 25 Nĩ ngeekĩra moko ma mũthamaki wa Babuloni hinya,
no moko ma Firauni nĩ makoorũo nĩ hinya; nao nĩ makaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh rĩrĩa
ngaanengera mũthamaki wa Babuloni rũhiũ rwakwa rwa njora na arũhũthĩre gũũkĩrĩra bũrũri wa
Misiri. 26 Na nĩ ngaahurunja Amisiri ndũrĩrĩ-inĩ na ndĩmaharaganĩrie mabũrũri-inĩ, na nĩ
makaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh.‘‖

EZEKIELI 31

1 Na rĩrĩ, mwaka-inĩ wa 11, mweri wa gatatũ, mũthenya wa mbere wa mweri ũcio, kiugo kĩa
Yahweh nĩ kĩanginyĩire o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 2 ―Mũrũ wa mũndũ, ĩra Firauni mũthamaki wa Misiri
o hamwe na irĩndĩ ciake ũũ,

‗Nĩa mangĩringithanio nawe harĩ ũnene?

3 Kwarĩ na Mũashuri watariĩ ta mũtarakwa wa Lebanoni,

Warĩ na honge thaka ihaana mũtitũ ũrĩ na kĩĩruru, na warĩ mũraya na igũrũ;

1603




Gacũmbĩrĩ kaguo gaakinyĩte matu-inĩ.

4 Maĩ nĩ maatũmire ũnenehe, ithima iria ndiku cia maĩ igĩtũma ũraihe na igũrũ.

Harĩa wahandĩtwo haathiũrũrũkĩirio nĩ tũrũũĩ;

Mĩtaro yatuo yatwaraga maĩ kũrĩ mĩtĩ yothe ya gĩthaka.

5 Nĩkĩo waraihire gũkĩra mĩtĩ ĩrĩa ĩngĩ yothe ya gĩthaka.

Hwang‘a ciaguo ikĩongerereka, na honge ciaguo ikĩraiha

Nĩ ũndũ wa maĩ maingĩ marĩa maarĩ tũrũũĩ-inĩ twaguo.

6 Nyoni ciothe cia rĩera-inĩ ciaakaga itara hwang‘a-inĩ ciaguo,

Nyamũ ciothe cia gĩthaka ciaciaragĩra rungu rwa honge ciaguo,

Na ndũrĩrĩ ciothe iria irĩ andũ aingĩ ciaikaraga kĩĩruru-inĩ kĩaguo.

7 Ũkĩgĩa riri nĩ ũndũ wa ũthaka waguo na ũraihu wa honge ciaguo,

Tondũ mĩri yaguo yaikũrũkĩte na thĩ nginya kũrĩa kũrĩ maĩ maingĩ.

8 Gũtirĩ mũtarakwa ũngĩ watariĩ taguo thĩinĩ wa mũgũnda wa Kĩhoti.

Gũtirĩ mũthengera warĩ na hwang‘a ta ciaguo,

Na gũtirĩ mũraraciĩ warĩ na honge nyingĩ taguo.

Gũtirĩ mũtĩ ũngĩ wathakarĩte taguo thĩinĩ wa mũgũnda wa Kĩhoti.

9 Nĩ niĩ ndaũthakarĩtie, ngĩtũma ũgĩe na mathangũ maingĩ,

Nayo mĩtĩ ĩrĩa ĩngĩ yothe yarĩ Edeni, mũgũnda wa Kĩhoti, nĩ yaũiguagĩra ũiru.‘

10 ―Nĩ ũndũ ũcio, Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ‗Tondũ mũtĩ ũcio nĩ waraihire mũno, ũgĩkinyia
gacũmbĩrĩ kaguo matu-inĩ, nayo ngoro yaguo ĩgĩkũria mwĩtĩo nĩ ũndũ wa ũraihu waguo, 11 nĩ
ngaaũneana kũrĩ mũthamaki ũrĩa ũrĩ hinya mũno wa ndũrĩrĩ. Nake hatarĩ nganja nĩ akaaũherithia,
na niĩ nĩ ngaaũrega nĩ ũndũ wa waganu waguo. 12 Nao andũ a kũngĩ, arĩa matarĩ tha o na hanini
harĩ arĩa angĩ othe a ndũrĩrĩ, nĩ makaaũtema na maũtige irĩma-inĩ, namo mathangũ maguo
maitĩke mĩkuru-inĩ yothe, nacio honge ciaguo igũe ciunĩkangĩre kũu tũrũũĩ-inĩ tuothe twa bũrũri.
Nacio ikundi ciothe cia andũ thĩinĩ wa thĩ ciehere kĩĩruru-inĩ kĩaguo na ciũtiganĩrie. 13 Nyoni
ciothe cia rĩera-inĩ igaaikaraga gĩtina-inĩ kĩaguo, o kĩu kĩgwĩte, na nyamũ ciothe cia gĩthaka
cikarage honge-inĩ ciaguo. 14 Gũgaathiĩ ũguo nĩgetha gũtikanagĩe mũtĩ o wothe ũrĩ hakuhĩ na
maĩ ũkũraiha mũno kana ũkinyie gacũmbĩrĩ kaguo matu-inĩ na gũtikanagĩe mũtĩ o wothe ũrĩ maĩ-

1604


inĩ ũkũraiha na igũrũ ũkinye matu-inĩ. Nĩ gũkorũo yothe nĩ ĩkaaneanwo gĩkuũ-inĩ, ĩthiĩ rungu rwa
thĩ, hamwe na ariũ a andũ, arĩa maikũrũkaga irima-inĩ.‘

15 ―Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ‗Mũthenya ũrĩa ũgaaikũrũka Mbĩrĩra-inĩ nĩ ngaatũma kũgĩe
macakaya. Nĩ ũndũ ũcio, ngaahingĩrĩria maĩ marĩa mariku na hingĩrĩrie tũrũũĩ twaguo nĩgetha
maĩ macio maingĩ matige gũtherera. Ngaatũma Lebanoni kũgĩe nduma nĩ ũndũ waguo, na mĩtĩ
yothe ya gĩthaka nĩ ĩkaahooha. 16 Hĩndĩ ĩrĩa mũgambo wa kũgũa kwaguo ũkaaiguĩka, nĩ
ngaatũma ndũrĩrĩ ithingithe rĩrĩa ngaaũikũrũkia Mbĩrĩra-inĩ hamwe na arĩa othe maikũrũkaga
irima-inĩ, na mĩtĩ yothe ya Edeni, ĩrĩa mĩega biũ ya Lebanoni, ĩrĩa yothe ĩkoragwo maĩ-inĩ, nĩ
ĩkoomĩrĩrio ĩrĩ rungu rwa thĩ. 17 Nĩ maikũrũkĩte Mbĩrĩra-inĩ hamwe nake, kũrĩ arĩa moragĩtwo na
rũhiũ rwa njora, hamwe na arĩa mamũnyitaga mbaru, o acio maaikaraga kĩĩruru-inĩ gĩake thĩinĩ
wa ndũrĩrĩ.‘

18 ―‗Nĩ mũtĩ ũrĩkũ wa Edeni watariĩ tawe ũhoro-inĩ wa ũthaka na ũnene? Ĩndĩ no mũhaka
ũikũrũkio rungu rwa thĩ hamwe na mĩtĩ ya Edeni. Ũgaakoma gatagatĩ-inĩ ka andũ matarĩ aruu, o
acio moragĩtwo na rũhiũ rwa njora. Ũndũ ũcio nĩguo ũgeekĩka harĩ Firauni na irĩndĩ ciake,‘ ũguo
nĩguo Mũthamaki Yahweh oigĩte.‖

EZEKIELI 32

1 Na rĩrĩ, mwaka-inĩ wa 12, mweri wa 12, mũthenya wa mbere wa mweri ũcio, kiugo kĩa
Yahweh nĩ kĩanginyĩire o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 2 ―Mũrũ wa mũndũ, ina rwĩmbo rwa gũcakaĩra
Firauni mũthamaki wa Misiri, ũmwĩre atĩrĩ,

‗Watariĩ ta mũrũthi mwĩthĩ ũrĩ na hinya gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ,

No rĩu nĩ ũkirĩtio.

Watariĩ ta nyamũ ngumĩ ya iria-inĩ ũkĩhũũra maĩ njũũĩ-inĩ ciaku,

Ũkiunjuga maĩ na magũrũ maku na ũgĩtũma njũũĩ igĩe gĩko.‘

3 Mũthamaki Yahweh ekuuga atĩrĩ:

‗Ngaahũthĩra andũ a ndũrĩrĩ nyingĩ gũgũikĩria neti yakwa,

Nao nĩ magaakũũia ũrĩ thĩinĩ wa neti yakwa ya gũtega.

4 Ngaagũtiganĩria igũrũ rĩa thĩ nyũmũ;

Ngũikie werũ-inĩ.

1605




Nĩ ngaatũma nyoni ciothe cia rĩera-inĩ ciũmbe igũrũ rĩaku,

Na ngũneane kũrĩ nyamũ cia gĩthaka cia thĩ yothe nĩguo ihũne.

5 Ngaaikia nyama ciaku irĩma-inĩ

Na njiyũrie mĩkuru na matigari maku.

6 Nĩ ngaaiyũria bũrũri thakame yaku ĩrĩa ĩgaatherera ĩkinye irĩma-inĩ,

Nayo nĩ ĩkaaiyũra tũrũũĩ-inĩ.‘

7 ‗Na rĩrĩa ũgaakorũo ũniinĩtwo, nĩ ngaahumbĩra igũrũ na njĩkĩre njata nduma.

Riũa ngaarĩhumbĩra na matu,

Naguo mweri ndũkaaruta ũtheri waguo.

8 Nĩ ngaatũma imũrĩ ciothe cia igũrũ iria irutaga ũtheri igĩe nduma nĩ ũndũ waku,

Na humbĩre bũrũri waku na nduma,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh oigĩte.

9 ‗Nĩ ngaatũma ngoro cia ikundi nyingĩ cia andũ ithĩnĩke rĩrĩa ngaatwara andũ amwe anyu
ndũrĩrĩ-inĩ ingĩ marĩ mĩgwate,

Ndĩmatware mabũrũri-inĩ marĩa mũtoĩ.

10 Nĩ ngaatũma ikundi nyingĩ cia andũ ihahũke,

Na athamaki ao mainaine marĩ na guoya nĩ ũndũ waku rĩrĩa ngaahiũria rũhiũ rwakwa rwa njora
mbere yao.

Matigaatiga kũinaina, o mũndũ nĩ ũndũ wa muoyo wake,

Mũthenya ũrĩa ũkaagũa.‘

11 Nĩ gũkorũo Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ:

‗Rũhiũ rwa njora rwa mũthamaki wa Babuloni nĩ rũgaagũũkĩrĩra.

12 Nĩ ngaatũma irĩndĩ ciaku cianangwo nĩ hiũ cia njora cia njamba cia ita irĩ hinya,

Ndũrĩrĩ iria itarĩ tha o na hanini, ciothe.

Nĩ ikaahehenja kĩrĩa gĩtũmaga Misiri ĩkorũo na mwĩtĩo, na irĩndĩ ciayo ciothe nĩ ikaaniinwo.

13 Nĩ ngaaniina mahiũ mao mothe hakuhĩ na maĩ mao maingĩ,

Na gũtirĩ kũgũrũ kwa mũndũ kana ihũngũ rĩa nyamũ rĩkaaunjuga maĩ macio rĩngĩ.‘

1606


14 ‗Hĩndĩ ĩyo nĩ ngaatheria maĩ macio mao,

Na ndũme njũũĩ ciao itherere ta maguta,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh ekuuga.

15 ‗Rĩrĩa ngaatũma bũrũri wa Misiri ũtuĩke kũndũ gũtiganĩrie na kwanangĩku, ũkorũo weheretio
kĩrĩa gĩothe kĩiyũire kuo,

Hĩndĩ ĩrĩa ngaaniina aikari a kuo othe,

Nĩrĩo makaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh.

16 Rũu nĩ rwĩmbo rwa macakaya, na no mũhaka andũ makaarũina;

Airĩtu a ndũrĩrĩ nĩ makaarũina.

Makaarũinĩra Misiri na irĩndĩ ciayo ciothe,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh oigĩte.‖

17 Na rĩrĩ, mwaka-inĩ wa 12, mũthenya wa 15 wa mweri, kiugo kĩa Yahweh nĩ kĩanginyĩire
ngĩrũo atĩrĩ: 18 ―Mũrũ wa mũndũ, cakaĩra irĩndĩ cia Misiri na ũmĩharũrũkie rungu rwa thĩ ĩrĩ
hamwe na airĩtu a ndũrĩrĩ iria irĩ hinya, hamwe na arĩa maikũrũkaga irima-inĩ.

19 ―‗Wee-rĩ, ũkĩrĩte ũ harĩ ũthaka? Harũrũka ũgakome hamwe na arĩa matarĩ aruu!‘

20 ―‗Makaagũa hamwe na arĩa moragĩtwo na rũhiũ rwa njora. Nĩ aneanĩtwo oragwo na rũhiũ rwa
njora; mũkururie ũmweherie hamwe na irĩndĩ ciake ciothe.

21 ―‗Kuuma o kũu kũriku thĩinĩ wa Mbĩrĩra, njamba iria irĩ hinya mũno cia ita nĩ ikaamwarĩria
hamwe na arĩa mamũteithagĩrĩria. Hatarĩ nganja nĩ makaaharũrũka na makome o ta andũ matarĩ
aruu, arĩa moragĩtwo na rũhiũ rwa njora. 22 Ashuri na kĩrĩndĩ gĩake gĩothe marĩ kũu.
Athiũrũrũkĩirio nĩ mbĩrĩra ciao, na othe moragĩtwo na rũhiũ rwa njora. 23 Mbĩrĩra ciake irĩ irima-
inĩ kũrĩa kũriku, na kĩrĩndĩ gĩake gĩthiũrũrũkĩirie mbĩrĩra yake, othe moragĩtwo na rũhiũ rwa
njora tondũ nĩ maatũmire kũgĩe na guoya bũrũri-inĩ wa arĩa marĩ muoyo.

24 ―‗Elamu arĩ kũu hamwe na irĩndĩ ciake ciothe mathiũrũrũkĩirie mbĩrĩra yake, othe moragĩtwo
na rũhiũ rwa njora. Maharũrũkĩte kũndũ kũrĩa kũriku matarĩ aruu, o acio maatũmire kũgĩe na
guoya bũrũri-inĩ wa arĩa marĩ muoyo. Rĩu megũconorithio hamwe na arĩa maikũrũkaga irima-inĩ.
25 Mamũthondekeire ũrĩrĩ gatagatĩ-inĩ ka arĩa moragĩtwo, hamwe na irĩndĩ ciake ciothe
ithiũrũrũkĩirie mbĩrĩra ciake. Acio othe ti aruu, moragĩtwo na rũhiũ rwa njora, tondũ nĩ
maatũmire kũgĩe na guoya bũrũri-inĩ wa arĩa marĩ muoyo; na megũconorithio hamwe na arĩa
maikũrũkaga irima-inĩ. Aigĩtwo gatagatĩ-inĩ ka arĩa moragĩtwo.

26 Kũu nĩkuo Mesheki na Tubali hamwe na irĩndĩ ciao ciothe marĩ. Athiũrũrũkĩirio nĩ mbĩrĩra
ciao. Acio othe ti aruu, moragĩtwo na rũhiũ rwa njora, tondũ nĩ maatũmire kũgĩe na guoya
bũrũri-inĩ wa arĩa marĩ muoyo. 27 Githĩ matigaakoma hamwe na njamba cia ita irĩ hinya iria
ciũragĩtwo, o icio itaruĩte na cikũrũkĩte Mbĩrĩra-inĩ irĩ na matharaita ma cio ma mbaara? Hiũ ciao

1607


cia njora magaaciga rungu rwa mĩtwe yao na mahĩndĩ mao o namo maherithio nĩ ũndũ wa mehia
mao, tondũ njamba icio cia ita irĩ hinya nĩ cianyamaririe bũrũri wa arĩa marĩ muoyo. 28 No wee-
rĩ, ũkaaniinĩrũo gatagatĩ-inĩ ka arĩa matarĩ aruu, na ũgaakoma hamwe na arĩa mooragirũo na
rũhiũ rwa njora.

29 ―‗Edomu arĩ kũu, o na athamaki ake na atongoria ake othe, arĩa maakomire hamwe na arĩa
mooragirũo na rũhiũ rwa njora, o na gũtuĩka maarĩ na hinya mũingĩ; acio o nao magaakoma
hamwe na arĩa matarĩ aruu na hamwe na arĩa maikũrũkaga irima-inĩ.

30 ―‗Kũu nĩkuo anene othe a mwena wa rũgongo marĩ, hamwe na andũ a Sidoni othe arĩa
maikũrũkĩte na gĩconoko o na arĩa moragĩtwo, o na gũtuĩka nĩ maatũmaga kũgĩe na guoya nĩ
ũndũ wa hinya wao. Magaakoma matarĩ aruu hamwe na arĩa moragĩtwo na rũhiũ rwa njora na
maikare maconorithĩtio hamwe na arĩa maikũrũkaga irima-inĩ.

31 ―‗Firauni nĩ akoona maũndũ macio mothe na omĩrĩrio nĩ ũndũ wa maũndũ mothe marĩa
meekĩkĩte harĩ irĩndĩ ciake; Firauni na mbũtũ yake yothe makooragwo na rũhiũ rwa njora,‘ ũguo
nĩguo Mũthamaki Yahweh ekuuga.

32 ―‗Firauni na irĩndĩ ciake ciothe makaahurũkio hamwe na arĩa matarĩ aruu, arĩa mooragirũo na
rũhiũ rwa njora, tondũ nĩ aatũmire kũgĩe na guoya bũrũri-inĩ wa arĩa marĩ muoyo,‘ ũguo nĩguo
Mũthamaki Yahweh oigĩte.‖

EZEKIELI 33

1 Na rĩrĩ, kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra ngĩrũo atĩrĩ: 2 ―Mũrũ wa mũndũ, arĩria ariũ a andũ anyu
ũmeere ũũ,

―‗Ingĩrehithĩria bũrũri rũhiũ rwa njora, nao andũ othe a bũrũri ũcio macarie mũndũ mamũtue
mũrangĩri wao-rĩ, 3 nake one rũhiũ rwa njora rũgĩũka gũũkĩrĩra bũrũri na ahuuhe coro ahe andũ
mũkaana, 4 mũndũ angĩigua mũgambo wa coro na age gwathĩkĩra mũkaana ũcio, naruo rũhiũ
rwa njora rũũke na rũmũũrage, thakame yake ĩgaakorũo igũrũ rĩa mũtwe wake mwene. 5 Nĩ
aaiguire mũgambo wa coro, no ndaathĩkĩire mũkaana ũcio. Nĩwe ũgaacokererũo nĩ thakame
yake. Korũo nĩ aathĩkĩire mũkaana, nĩ angĩahonokirie muoyo wake.

6 ―‗No mũrangĩri angĩona rũhiũ rwa njora rũgĩũka na age kũhuuha coro, andũ mage gũkinyĩrũo
nĩ mũkaana, naruo rũhiũ rwa njora rũũke na rũũrage ũmwe wao, mũndũ ũcio nĩ agaakua nĩ ũndũ
wa mehia make, no nĩ ngooria mũrangĩri ũcio thakame ya mũndũ ũcio.‘

7 ―Wee mũrũ wa mũndũ, nĩ ngwamũrĩte ũtuĩke mũrangĩri wa nyũmba ya Isiraeli; na rĩrĩa waigua
kiugo kuuma kanua-inĩ gakwa, no mũhaka ũmaheage mũkaana ũcio uumĩte kũrĩ niĩ. 8 Hĩndĩ ĩrĩa
ndera mũndũ mwaganu ũũ, ‗Wee mũndũ ũyũ mwaganu, hatarĩ nganja nĩ ũgũkua!‘ no wage

1608




kwaria ũhe mũndũ ũcio mwaganu mũkaana nĩguo agarũrĩre mĩthiĩre yake, nĩ agaakua arĩ mũndũ
mwaganu nĩ ũndũ wa mehia make, no nĩ ngaakũũria thakame yake. 9 No ũngĩhe mũndũ
mwaganu mũkaana agarũrĩre njĩra yake, nake arege kũgarũrĩra mĩthiĩre yake, nĩ agaakua nĩ ũndũ
wa mehia make, no wee nĩ ũkaahonokia muoyo waku.

10 ―Nawe mũrũ wa mũndũ-rĩ, ĩra nyũmba ya Isiraeli ũũ, ‗Inyuĩ muugĩte atĩrĩ: ―Ũremi witũ o na
mehia maitũ nĩ matũritũhĩire mũno, magatũma twage hinya; nĩ ũndũ ũcio-rĩ, tũngĩgĩthiĩ na mbere
gũtũũra atĩa?‖‘ 11 Meere atĩrĩ, Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ, ‗O ta ũrĩa niĩ ndũũraga muoyo,
ndikenagio nĩ gĩkuũ kĩa mũndũ mwaganu, no handũ ha ũguo nyendaga mũndũ mwaganu
agarũrĩre njĩra yake athiĩ na mbere gũtũũra muoyo. Garũrĩrai, garũrĩrai mũtigane na njĩra cianyu
njũru, tondũ rĩrĩ, mũgũgĩkua nĩkĩ, inyuĩ nyũmba ya Isiraeli?‘‖

12 ―Nawe mũrũ wa mũndũ-rĩ, ĩra ariũ a andũ anyu ũũ, ‗Ũthingu wa mũndũ mũthingu
ndũkaamũhonokia rĩrĩa akaarema; o na waganu wa mũndũ mwaganu ndũkaahĩngithia mũndũ
ũcio rĩrĩa akaagarũrĩra atigane na waganu wake; o na gũtirĩ mũndũ mũthingu ũkaahota gũthiĩ na
mbere gũtũũra muoyo tondũ wa ũthingu wake mũthenya ũrĩa akeehia. 13 Rĩrĩa ndera mũndũ
mũthingu atĩrĩ: ―Hatarĩ nganja nĩ ũgũtũũra muoyo,‖ nake ehoke ũthingu wake mwene eke
maũndũ moru, gũtirĩ ũndũ o na ũmwe wake wa ũthingu ũkaaririkanwo, no agaakua nĩ ũndũ wa
maũndũ macio moru ekĩte.

14 ―‗Na rĩrĩa ndera mũndũ mwaganu ũũ: ―Hatarĩ nganja nĩ ũgũkua,‖ nake agarũrĩre atigane na
mehia make na eke maũndũ ma kĩhooto na ma ũthingu, 15 na mũndũ ũcio mwaganu acokie kĩrĩa
oete gĩa kũrũgamĩrĩra thiirĩ, na acokie kĩrĩa aiyĩte, na arũmagĩrĩre mawatho marĩa matongoragia
harĩ muoyo na njĩra ya kwaga gwĩka maũndũ moru, hatarĩ nganja nĩ egũthiĩ na mbere gũtũũra
muoyo. Ndegũkua. 16 Gũtirĩ rĩhia o na rĩmwe rĩa marĩa eekĩte rĩkaaririkanwo. Hatarĩ nganja nĩ
egũthiĩ na mbere gũtũũra muoyo nĩ ũndũ wa gwĩka maũndũ maringanĩte na Watho na
marũngĩrĩru.‘

17 ―No andũ anyu moigĩte atĩrĩ, ‗Njĩra ya Yahweh ndĩiganaine,‘ ĩndĩ njĩra yao nĩyo ĩtarĩ ya
kĩhooto.

18 ―Mũndũ mũthingu angĩtigana na ũthingu wake eke ũndũ mũũru, no mũhaka akue nĩ ũndũ
waguo. 19 No rĩrĩa mũndũ mwaganu atigana na waganu wake na eka maũndũ marĩa maringaine
na Watho na marũngĩrĩru, nĩ agaatũũra muoyo nĩ ũndũ wa gwĩka ũguo.

20 ―No inyuĩ muugĩte atĩrĩ, ‗Njĩra ya Yahweh ndĩiganaine.‘ Ngaatuĩra o ũmwe wanyu kũringana
na njĩra ciake, inyuĩ nyũmba ya Isiraeli.‖

21 Na rĩrĩ, mwaka-inĩ wa 12, mweri wa ikũmi, mũthenya wa gatano wa mweri ũcio tũrĩ
ithamĩrio, mũndũ ũmwe wetharĩte kuuma Yahrushalayim nĩ ookire kũrĩ niĩ akĩnjĩra atĩrĩ: ―Itũũra
nĩ rĩanange!‖

1609


22 Na kũrĩ hwaĩ-inĩ mũndũ ũcio wetharĩte atanoka kũrĩ niĩ, guoko kwa Yahweh nĩ gwokĩte igũrũ
rĩakwa, nake nĩ aahingũrĩte kanua gakwa mũndũ ũcio atanoka kũrĩ niĩ rũcinĩ. Kwoguo kanua
gakwa gakĩhingũrũo na ngĩhota kwaria rĩngĩ.

23 Na kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra ngĩrũo atĩrĩ: 24 ―Mũrũ wa mũndũ, aikari a kũndũ gũkũ
kwanangĩku maroiga ũũ igũrũ rĩgiĩ bũrũri wa Isiraeli, ‗Iburahimu aarĩ mũndũ ũmwe tu, no nĩ
eegwatĩire bũrũri ũyũ. No ithuĩ tũrĩ aingĩ; hatarĩ nganja nĩ tũheetwo bũrũri ũyũ ũtuĩke igai ritũ.‘

25 ―Nĩ ũndũ ũcio meere atĩrĩ, ‗Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ―Mũrĩanagĩria nyama na thakame,
mũkahoya mĩhianano ĩyo yanyu ĩrĩ magigi, na mũgaita thakame. Mũngĩkĩgaya bũrũri ũyũ atĩa?
26 Mwĩhokaga rũhiũ rwanyu rwa njora, mũgeka maũndũ marĩ magigi, na o ũmwe wanyu nĩ
athahĩtie mũka wa mũndũ ũrĩa ũngĩ. Mũngĩkĩgaya bũrũri ũyũ atĩa?‖‘

27 ―Ũũ nĩguo wagĩrĩirũo kũmeera, ‗Mũthamaki Yahweh oigĩte atĩrĩ: ―O ta ũrĩa niĩ ndũũraga
muoyo, andũ acio maikaraga kũndũ kũu kwanangĩku makooragwo na rũhiũ rwa njora; nao arĩa
marĩ werũ-inĩ ndĩmaneane kũrĩ nyamũ cia gĩthaka matuĩke irio ciacio; nao arĩa marĩ thĩinĩ wa
mĩĩgitio na ngurunga-inĩ magaakua nĩ ũndũ wa mũrimũ. 28 Nĩ ngaatũma bũrũri ũcio ũtuĩke
kũndũ gũtiganĩrie na kwanangĩku biũ, na mwĩtĩo ũcio waguo mũnene nĩ ũgaathira, nacio irĩma
cia Isiraeli nĩ igaatiganĩrio, kwage mũndũ o na ũmwe ũgaatuĩkanagĩria kuo. 29 Na nĩ
makaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh rĩrĩa ngaatũma bũrũri ũcio ũtuĩke kũndũ gũtiganĩrie na
kwanangĩku biũ nĩ ũndũ wa maũndũ mothe marĩ magigi marĩa mekĩte.‖‘

30 ―Nawe mũrũ wa mũndũ-rĩ, andũ anyu nĩ mararanĩria ũhoro waku marĩ thingo-inĩ na mĩrango-
inĩ ya nyũmba ciao. Marerana ũũ, o mũndũ akera mũrũ wa ithe, ‗Ũka tũigue kiugo kĩrĩa kiumĩte
harĩ Yahweh.‘ 31 Nĩ megũka maikare thĩ mbere yaku marĩ andũ akwa; na nĩ mekũigua ciugo
ciaku, no matigwĩka ũrĩa ciugĩte. Nĩ gũkorũo makwĩraga ciugo cia gũgũkenia na tũnua twao, no
ngoro ciao ikorokagĩra uumithio wa ũcumĩkĩri. 32 Atĩrĩrĩ, ũkoragwo ũtariĩ ta rwĩmbo rwa wendo
harĩ o, rũinĩtwo na mũgambo mũthaka na rũkahũũrũo wega na kĩnanda kĩa ndigi. Nĩ mekũigua
ciugo ciaku, no gũtirĩ o na ũmwe wao ũgwĩka ũrĩa ciugĩte. 33 Na hĩndĩ ĩrĩa maũndũ macio
makaahinga—na nĩ makaahinga—nĩ makaamenya atĩ nĩ kwarĩ na mũnabii gatagatĩ-inĩ kao.‖

EZEKIELI 34

1 Kiugo kĩa Yahweh nĩ kĩanginyĩire o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 2 ―Mũrũ wa mũndũ, ratha ũhoro wa
gũũkĩrĩra arĩithi a Isiraeli. Ratha ũhoro wĩre arĩithi acio ũũ, ‗Mũthamaki Yahweh ekuuga atĩrĩ:
―Kaĩ arĩithi a Isiraeli marĩ na haaro-ĩ, o acio merĩithagia o ene! Githĩ arĩithi matiagĩrĩirũo
kũrĩithagia rũũru? 3 Inyuĩ mũrĩaga maguta ma ng‘ondu, mũkehumba guoya wacio, na
mũgathĩnja ĩrĩa noru biũ thĩiniĩ wacio, no mũtirĩithagia rũũru. 4 Ng‘ondu iria itarĩ hinya
mũticiĩkagĩra hinya kana mũkahonia iria ndwaru kana mũkoha iria igurarĩtio kana mũgacokia iria

1610




cieherete rũũru-inĩ o na kana mũgacaria iria ciũrĩte; handũ ha ũguo, mũciathaga mũtarĩ na tha na
mũgacihinyĩrĩria. 5 Nĩkĩo ciahurunjũkire tondũ itiarĩ na mũrĩithi; ciahurunjũkire igĩtuĩka irio cia
nyamũ o yothe ya gĩthaka. 6 Ng‘ondu ciakwa ciorũraga irĩma-inĩ ciothe na karĩma-inĩ o gothe
karaihu; ng‘ondu ciakwa ciahurunjũkĩte kũndũ guothe thĩinĩ wa thĩ, na gũtirĩ mũndũ wacicaragia
kana akorĩrĩria harĩa irĩ.

7 ―‗―Nĩ ũndũ ũcio, iguai kiugo kĩa Yahweh inyuĩ arĩithi: 8 ‗―O ta ũrĩa niĩ ndũũraga muoyo,‖
ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh ekuuga, ―tondũ ng‘ondu ciakwa nĩ ituĩkĩte kĩndũ gĩa kũhĩtwo nĩ
nyamũ, igatuĩka irio cia nyamũ o yothe ya gĩthaka tondũ gũtiarĩ na mũrĩithi, nao arĩithi akwa
matiacaririe ng‘ondu ciakwa; handũ ha ũguo nĩ kwĩrĩithia meerĩithagia na matiarĩithirie ng‘ondu
ciakwa,‖‘ 9 iguai kiugo kĩa Yahweh inyuĩ arĩithi. 10 Mũthamaki Yahweh ekuuga atĩrĩ: ‗Nĩ
ngũũkĩrĩra arĩithi, na ndĩmorie ng‘ondu ciakwa, na nĩ ngaamatigithia wĩra wa kũrĩithia ng‘ondu
ciakwa, na arĩithi acio matigaacoka kwĩrĩithia o ene. Nĩ ngaahonokia ng‘ondu ciakwa kuuma
tũnua-inĩ twao na itigaacoka gũtuĩka irio ciao.‘‖

11 ―‗Nĩ gũkorũo Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ―Ineei, niĩ mwene nĩ ngaacaria ng‘ondu ciakwa,
na nĩ ngaacirũmbũiya. 12 Ngaarũmbũiya ng‘ondu ciakwa o ta mũrĩithi wonete ng‘ondu ciake iria
ciahurunjũkĩte na agacirĩithia. Ngaacihonokia kuuma kũrĩa guothe ciahurunjũkĩire mũthenya wa
matu na nduma ndumanu. 13 Ngaaciruta ikundi-inĩ cia andũ na ndĩcicokanĩrĩrie hamwe kuuma
mabũrũri-inĩ ndĩcicokie bũrũri-inĩ wacio na ndĩcirĩithie irĩma-inĩ cia Isiraeli, hakuhĩ na tũrũũĩ na
ciikaro-inĩ ciothe cia bũrũri. 14 Ngaacirĩithia kũndũ kũrĩ na ũrĩithio mwega, na bũrũri ũrĩa
ikaarĩaga ũgaakorũo ũrĩ irĩma-inĩ iria ndaya cia Isiraeli. Ikaarahaga kũu kũrĩ na ũrĩithio mwega
na ikaarĩaga kũndũ kũrĩa kwega irĩma-inĩ cia Isiraeli.‖

15 ―‗―Niĩ mwene nĩ ngaarĩithia ng‘ondu ciakwa, na niĩ mwene nĩ ngaatũma ciarahe,‖ ũguo nĩguo
Mũthamaki Yahweh oigĩte. 16 ―Nĩ ngaacaria ĩrĩa yũrĩte, njokie ĩrĩa yeherete rũũru-inĩ, njohe ĩrĩa
ĩgurarĩtio, nayo ĩrĩa ĩtarĩ hinya ndĩmĩĩkĩre hinya; no nĩ ngaaniina ĩrĩa noru na ĩrĩa ĩrĩ na hinya.
Ngaamĩrĩithia na ituĩro.‖

17 ―‗Na inyuĩ ng‘ondu ciakwa-rĩ, Mũthamaki Yahweh ekuuga ũũ: ―Ndĩ hakuhĩ gũtuithania cira
gatagatĩ ka ng‘ondu ĩmwe na ĩrĩa ĩngĩ, nduithanie cira gatagatĩ ka ndũrũme na thenge. 18 Kaĩ
mũtaiganĩtwo nĩ kũrĩaga ũrĩithio ũrĩa mwega biũ? No mũhaka mũrangĩrĩrie ũrĩithio ũcio ũngĩ
wanyu na makinya manyu? Na thutha wa kũnyua maĩ marĩa makembu biũ-rĩ, no mũhaka
munjuge maĩ macio na magũrũ manyu mũgatũma magĩe gĩko? 19 Hihi no nginya ng‘ondu
ciakwa irĩe ũrĩithio ũrĩa mũrangĩrĩirie na makinya manyu na inyue maĩ marĩa munjugĩte na
magũrũ manyu mũgatũma magĩe gĩko?‖

20 ―‗Nĩ ũndũ ũcio, Mũthamaki Yahweh ekuuga ũũ: ―Ta Oneei! Niĩ mwene nĩ ngaatuithania cira
gatagatĩ ka ng‘ondu ĩrĩa noru na ĩrĩa hĩnju, 21 nĩ gũkorũo mwacitindĩkaga na mwena o na ciande
cianyu, nacio iria ndwaru mũgacitindĩka na hĩa cianyu nginya mũgĩcihurunja kũndũ kũraya. 22
Na nĩ ngaahonokia ng‘ondu ciakwa, na itigaacoka gũtuĩka kĩndũ gĩa kũhĩtwo nĩ nyamũ; ningĩ nĩ
ngaatuithania cira gatagatĩ ka ng‘ondu ĩmwe na ĩrĩa ĩngĩ. 23 Nĩ ngaarahũra mũrĩithi ũmwe igũrũ

1611


rĩacio, na nĩwe Daudi ndungata yakwa, nake nĩ agaacirĩithia. We mwene nĩ agaacirĩithia na
atuĩke mũrĩithi wacio. 24 Na niĩ Yahweh nĩ ngaatuĩka Kĩhoti wacio, nake Daudi ndungata yakwa
atuĩke mũtongoria gatagatĩ-inĩ gacio. Niĩ mwene, Yahweh, nĩ njarĩtie.

25 ―‗―Na nĩ ngaarĩkanĩra kĩrĩkanĩro gĩa thayũ hamwe nacio, na njeherie nyamũ njũru cia gĩthaka
thĩinĩ wa bũrũri, nĩgetha cikarage irĩ na ũgitĩri werũ-inĩ na ciarahage ihinga-inĩ. 26 Nĩ ngaatũma
ituĩke kĩrathimo, o nakuo kũndũ kũrĩa gũthiũrũrũkĩirie karĩma gakwa gũtuĩke kĩrathimo, na nĩ
ngoiragia mbura ihinda rĩrĩa rĩagĩrĩire. Irathimo igaaikũrũkaga o ta mbura. 27 Mĩtĩ ya mũgũnda
nĩ ĩkaarutaga maciaro mayo, na tĩri nĩ ũkaaruta maciaro maguo, nacio igaaikaraga bũrũri-inĩ irĩ
na thayũ. Na nĩ ikaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh rĩrĩa ngoinanga mĩtĩ yacio ya icoki na
ndĩcihonokie kuuma harĩ arĩa maacituĩte ngombo. 28 Itigaacoka gũtuĩka kĩndũ gĩa kũhĩtwo nĩ
ndũrĩrĩ, nacio nyamũ cia gĩthaka cia gũkũ thĩ itigaacoka gũcitambura, na igaaikaraga na thayũ
gũtarĩ mũndũ ũgũtũma cigue guoya.

29 ―‗―Nĩ ngaacithondekera mũgũnda ũrĩ igweta, na itigaacoka gũkua nĩ ng‘aragu bũrũri-inĩ, kana
gũconorithio nĩ ndũrĩrĩ. 30 ‗Nacio nĩ ikaamenya atĩ niĩ Yahweh Kĩhoti wacio ndĩ hamwe nacio,
na atĩ ng‘ondu icio, o cio nyũmba ya Isiraeli, nĩ andũ akwa,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh
oigĩte.‖‘

31 ―‗Na inyuĩ ng‘ondu ciakwa, o inyuĩ ng‘ondu iria nũmbũyagia-rĩ, inyuĩ mũrĩ andũ, na niĩ ndĩ
Kĩhoti wanyu,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh oigĩte.‖

EZEKIELI 35

1 Na rĩrĩ, kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 2 ―Mũrũ wa mũndũ, erekeria ũthiũ
waku harĩ gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ irĩma gĩa Seiru ũrathe ũhoro wa gũgĩũkĩrĩra. 3 Ũkĩre atĩrĩ, ‗Mũthamaki
Yahweh oigĩte ũũ: ―Nĩ ngaagũũkĩrĩra wee gĩcigo gĩkĩ kĩrĩ irĩma gĩa Seiru, na ndambũrũkie guoko
gwakwa ngũũkĩrĩre ndũme ũtuĩke kũndũ gũtiganĩrie na kwanangĩku. 4 Nĩ ngaatũma matũũra
maku manangĩke, nawe ũgaatuĩka kũndũ gũtiganĩrie na kwanangĩku; na nĩ ũkaamenya atĩ niĩ nĩ
niĩ Yahweh. 5 Nĩ gũkorũo nĩ woonanirie rũthũũro rũnene, na ũkĩneana andũ a Isiraeli moragwo
na rũhiũ rwa njora rĩrĩa maarĩ na thĩna, hĩndĩ ya iherithia rĩao rĩa mũico.‖‘

6 Mũthamaki Yahweh ekuuga atĩrĩ, ―‗Nĩ ũndũ ũcio, o ta ũrĩa niĩ ndũũraga muoyo, nĩ
ngaagũthagathaga nĩgetha ũitwo thakame, naguo ũiti wa thakame nĩ ũgaagũthingataga. Tondũ
wee nĩ thakame wamenete-rĩ, nĩ ũgaathingatwo nĩ ũiti wa thakame. 7 Ngaatũma gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ
irĩma gĩa Seiru gĩtuĩke kũndũ gũtiganĩrie na kwanangĩku, na njũrage mũndũ o wothe ũrahĩtũkĩra
kuo na mũndũ o wothe ũracokera kuo. 8 Ngaaiyũria irĩma ciakĩo andũ arĩa moragĩtwo; nao arĩa
moragĩtwo na rũhiũ rwa njora makaagũa tũrĩma-inĩ, mĩkuru-inĩ, na tũrũũĩ-inĩ twaku tuothe. 9

1612




Ngaatũma ũtũũre ũrĩ kũndũ kwanangĩku tene na tene, na matũũra maku matigaatũũrũo; na nĩ
ũkaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh.‘

10 ―Nĩ gũkorũo woigire ũũ, ‗Ndũrĩrĩ ici cierĩ na mabũrũri maya merĩ megũtuĩka makwa, na
tũgũciĩgwatĩra o cierĩ,‘ o na gũtuĩka Yahweh we mwene aarĩ gatagatĩ-inĩ kao, 11 Mũthamaki
Yahweh oigĩte atĩrĩ, ‗nĩ ũndũ ũcio, o ta ũrĩa niĩ ndũũraga muoyo, ngaagwĩka maũndũ maringaine
na marakara na ũiru ũrĩa warĩ naguo kũmerekera ũrĩ na rũmena; na nĩ ngemenyithania harĩ o rĩrĩa
ngaakorũo ngĩgũtuĩra cira. 12 Hĩndĩ ĩyo nĩ ũkaamenya atĩ niĩ mwene, Yahweh, nĩ njiguĩte
maũndũ matarĩ ma gĩtĩo marĩa waaririe kwerekera irĩma cia Isiraeli rĩrĩa woigire atĩrĩ, ―Nĩ
itiganĩirio na ikaneanwo harĩ ithuĩ nĩguo tũcitambure.‖ 13 Na ũkĩaria na mwĩtĩo kũnjerekera, na
ũkĩingĩhia ciugo cia kũnjũkĩrĩra. Gũtirĩ ũndũ itaiguire.‘

14 ―Mũthamaki Yahweh ekuuga atĩrĩ: ‗Thĩ yothe nĩ ĩgaakena rĩrĩa ngaagũtua kũndũ gũtiganĩrie
na kwanangĩku. 15 O ta ũrĩa wakenire rĩrĩa igai rĩa nyũmba ya Isiraeli rĩatiganĩirio, ũguo noguo o
na niĩ ngaagwĩka. Ũgaatuĩka kũndũ gũtiganĩrie, wee gĩcigo gĩkĩ kĩrĩ irĩma gĩa Seiru, o na Edomu
guothe; na nĩ makaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh.‘‖

EZEKIELI 36

1 ―Nawe mũrũ wa mũndũ-rĩ, ratha ũhoro ũkoniĩ irĩma cia Isiraeli uuge atĩrĩ, ‗Inyuĩ irĩma cia
Isiraeli, iguai kiugo kĩa Yahweh. 2 Mũthamaki Yahweh oigĩte atĩrĩ: ―Thũ yugĩte ũũ igũrũ rĩanyu,
‗Aha! O na kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru gwa tene nĩ gũtuĩkĩte gwitũ!‘‖‘

3 ―Nĩ ũndũ ũcio, ratha ũhoro uuge atĩrĩ, ‗Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ―Tondũ nĩ
mamwanangĩte na makamũtharĩkĩra kuuma mĩena yothe, nĩguo mwĩgwatĩrũo nĩ arĩa matigarĩte a
ndũrĩrĩ, na andũ maikare makĩaragia ũhoro wanyu makĩmũcambagia-rĩ, 4 inyuĩ irĩma cia Isiraeli,
iguai kiugo kĩa Mũthamaki Yahweh! Ũũ nĩguo Mũthamaki Yahweh arera irĩma na ithũngũri,
tũrũũĩ na mĩkuru, kũndũ kwanangĩku kũrĩa gwatiganĩirio, na matũũra marĩa maatiganĩirio, o
macio maatahirũo na makĩnyũrũrio nĩ andũ arĩa maatigarire a ndũrĩrĩ iria imathiũrũrũkĩirie; 5
Mũthamaki Yahweh arameera atĩrĩ: ‗Kũgerera mwaki wa kĩyo gĩakwa nĩ ngwaria ũhoro wa
gũũkĩrĩra arĩa maatigarire a ndũrĩrĩ na Edomu yothe, o acio makenaga mũno marĩ na kĩnyũrũri
kĩnene makiugaga atĩ bũrũri ũcio wakwa nĩ wao, nĩguo maũtunyane na maiye ũrĩithio wakuo.‘‖‘

6 ―Nĩ ũndũ ũcio, ratha ũhoro ũkoniĩ bũrũri wa Isiraeli, na wĩre irĩma na ithũngũri, tũrũũĩ na
mĩkuru atĩrĩ, ‗Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ―Oneei! Ngwaria ndĩ na kĩyo na mang‘ũrĩ, tondũ nĩ
mũconorithĩtio nĩ ndũrĩrĩ.‖‘

7 ―Nĩ ũndũ ũcio, Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ‗Niĩ mwene nĩ ndoya guoko gwakwa na igũrũ
ndehĩta atĩ ndũrĩrĩ iria ithiũrũrũkĩirie o nacio nĩ igaaconorithio. 8 No inyuĩ irĩma cia Isiraeli, nĩ
mũkaaruta honge na mũgĩe maciaro nĩ ũndũ wa andũ akwa Isiraeli, tondũ ica ikuhĩ nĩ megũcoka.

1613




9 Nĩ gũkorũo ndĩ hamwe na inyuĩ, na nĩ ngaamũcokerera, na nĩ mũkaarĩmwo na mũhandwo
mbeũ. 10 Nĩ ngaaingĩhia andũ anyu—nyũmba yothe ya Isiraeli, yothe biũ—namo matũũra macio
nĩ magaaikarũo, nakuo kũndũ kũrĩa kwanangĩku nĩ gũgaakwo rĩngĩ. 11 Ti itherũ, nĩ ngaaingĩhia
andũ anyu o na mahiũ manyu; makaaingĩha na maciarane. Na nĩ ngaatũma mũtũũragwo o ta ũrĩa
kwarĩ tene, na nĩ ngaatũma mũgaacĩre o na gũkĩra tene; na nĩ mũkaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ
Yahweh.12 Nĩ ngaatũma andũ—andũ akwa Isiraeli—magerere igũrũ rĩanyu, na nĩ
makaamwĩgwatĩra. Mũgaatuĩka igai rĩao, na gũtirĩ hĩndĩ ĩngĩ mũgaatũma maikare matarĩ na
ciana.‘‖

13 ―Mũthamaki Yahweh oigĩte atĩrĩ: ‗Tondũ nĩ maramwĩra ũũ, ―Inyuĩ mũrĩ bũrũri ũrĩa
ũtamburaga andũ, o na ũgatunya ndũrĩrĩ cianyu ciana,‖‘ 14 ‗nĩ ũndũ ũcio, mũtigaatambura andũ
rĩngĩ o na kana mũtũme ndũrĩrĩ cianyu ciikare itarĩ na ciana,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh
ekuuga. 15 ‗Ndikaareka mũrumwo rĩngĩ nĩ ndũrĩrĩ o na kana mũnyũrũrio nĩ andũ, na inyuĩ
mũtigaacoka gũtũma ndũrĩrĩ cianyu ihĩngĩke,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh ekuuga.‖

16 Na rĩrĩ, kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 17 ―Mũrũ wa mũndũ, rĩrĩa andũ a
nyũmba ya Isiraeli maaikaraga bũrũri wao-rĩ, nĩ maatũmire ũgĩe thahu nĩ ũndũ wa njĩra ciao na
ciĩko ciao. Niĩ ndonaga njĩra ciao itariĩ ta thahu ũrĩa mũndũ-wa-nja agĩaga naguo ihinda-inĩ rĩake
rĩa mweri. 18 Kwoguo ngĩmaitũrũrĩra mang‘ũrĩ makwa tondũ wa thakame ĩrĩa maaitĩte bũrũri-inĩ
na tondũ nĩ maathahĩtie bũrũri ũcio na mĩhianano yao ĩrĩ magigi. 19 Ngĩmahurunja ndũrĩrĩ-inĩ na
ngĩmaharaganĩria mabũrũri-inĩ. Ndamatuĩrĩire kũringana na mĩthiĩre yao na kũringana na ciĩko
ciao. 20 No rĩrĩa maathiire ndũrĩrĩ-inĩ icio, andũ nĩ maathahirie rĩĩtwa rĩakwa rĩamũre na njĩra ya
kuuga ũũ igũrũ rĩao, ‗Aya nĩo andũ a Yahweh, ĩndĩ no mũhaka mangĩoimire bũrũri-inĩ wake.‘ 21
Nĩ ũndũ ũcio, nĩ ngaarũmbũiya rĩĩtwa rĩakwa rĩamũre, o rĩu rĩathahirio nĩ andũ a nyũmba ya
Isiraeli ndũrĩrĩ-inĩ kũrĩa maathiire.‖

22 ―Nĩ ũndũ ũcio ĩra nyũmba ya Isiraeli ũũ, ‗Mũthamaki Yahweh oigĩte atĩrĩ: ―Ndikuoya ikinya
nĩ ũndũ wanyu, inyuĩ nyũmba ya Isiraeli, no nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩakwa rĩamũre, o rĩu mwathahirie
ndũrĩrĩ-inĩ kũu mwathiire.‖‘ 23 ‗Hatarĩ nganja nĩ ngaatheria rĩĩtwa rĩakwa inene rĩonagwo rĩrĩ
rĩamũre, rĩrĩa rĩathahirio ndũrĩrĩ-inĩ, o rĩu mwathahirie gatagatĩ-inĩ gacio; nacio ndũrĩrĩ nĩ
ikaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh ndarĩkia kwamũrwo gatagatĩ-inĩ kanyu ikĩĩyonagĩra,‘ ũguo
nĩguo Mũthamaki Yahweh ekuuga. 24 Nĩ ngaamũruta ndũrĩrĩ-inĩ na ndĩmũcokanĩrĩrie hamwe
ndĩmũcokie kuuma mabũrũri-inĩ mothe ndĩmũtware bũrũri-inĩ wanyu. 25 Nĩ
ngaamũminjaminjĩria maĩ matheru, na nĩ mũgaathera; ngaamũtheria thahu wanyu wothe na
ndĩmũtherie kuumana na mĩhianano ĩyo yanyu yothe ĩrĩ magigi. 26 Nĩ ngaamũhe ngoro njerũ na
njĩkĩre roho mwerũ thĩinĩ wanyu. Nĩ ngeeheria ngoro ĩyo nyũmũ ta ihiga kuuma mwĩrĩ-inĩ wanyu
ndĩmũhe ngoro njororo ta nyama. 27 Nĩ ngeekĩra roho wakwa thĩinĩ wanyu, na ndũme
mũrũmagĩrĩre mawatho makwa, na inyuĩ nĩ mũgaathĩkagĩra matuĩro makwa ma cira na
mũkamahingia. 28 Hĩndĩ ĩyo nĩ mũgaatũũra bũrũri-inĩ ũrĩa ndaheire maithe manyu ma tene, na nĩ
mũgaatuĩka andũ akwa, na niĩ nduĩke Kĩhoti wanyu.‘

1614


29 ―‗Nĩ ngaamũhonokia kuumana na thahu wanyu wothe na njĩte ngano ndũme ĩingĩhe, na
ndikaamũrehera ng‘aragu. 30 Nĩ ngaatũma maciaro ma mũtĩ na maciaro ma mũgũnda maingĩhe,
nĩgetha mũtikanaconorithio rĩngĩ ndũrĩrĩ-inĩ nĩ ũndũ wa gũkorũo na ng‘aragu. 31 Hĩndĩ ĩyo nĩ
mũkaaririkana njĩra cianyu njũru na ciĩko cianyu iria itaarĩ njega, na mwĩthũũre nĩ ũndũ wa
mahĩtia manyu na mĩtugo yanyu ĩrĩ magigi. 32 No menyai ũndũ ũyũ: Ndireka ũguo nĩ ũndũ
wanyu,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh ekuuga. ‗Ithenya rĩa ũguo, iguai thoni na mũconoke nĩ
ũndũ wa njĩra cianyu, inyuĩ nyũmba ya Isiraeli.‘

33 ―Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ‗Mũthenya ũrĩa ngaamũtheria kuumana na mahĩtia manyu
mothe, nĩ ngaatũma matũũra manyu maikaragwo, nakuo kũndũ kũrĩa kwanangĩku gwakwo rĩngĩ.
34 Bũrũri mũtiganĩrie ũrĩa warĩ mũtiganĩrie nĩguo wonagwo nĩ mwĩhĩtũkĩri o wothe nĩ
ũkaarĩmwo. 35 Nao andũ nĩ makoiga atĩrĩ: ―Bũrũri ũrĩa warĩ mũtiganĩrie ũtuĩkĩte o ta mũgũnda
wa Edeni, namo matũũra marĩa maarĩ manangĩku, magatiganĩrio na makamomorũo, rĩu marĩ na
ũgitĩri na nĩ maratũũrũo.‖ 36 Nacio ndũrĩrĩ iria itigarĩte, o icio imũthiũrũrũkĩirie nĩ ikaamenya atĩ
niĩ mwene, Yahweh, nĩ njakĩte kũrĩa kwamomoretwo, o na ngahanda kũrĩa gwatiganĩirio. Niĩ
mwene, Yahweh, nĩ njarĩtie na ngeka ũndũ ũcio.‘

37 ―Mũthamaki Yahweh ekuuga ũũ: ‗Ningĩ nĩ ngeetĩkĩria andũ a nyũmba ya Isiraeli manjũrie
ndĩmekĩre ũndũ ũyũ: Nĩ ngaatũma andũ ao maingĩhe o ta rũũru. 38 O ta rũũru rwa arĩa aamũre, ta
rũũru rwa Yahrushalayim hĩndĩ ya ciathĩ ciakuo iria nyamũre, ũguo noguo matũũra marĩa maarĩ
manangĩku makaaiyũra ndũũru cia andũ; na nĩ makaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh.‘‖

EZEKIELI 37

1 Na rĩrĩ, guoko kwa Yahweh kwarĩ igũrũ rĩakwa, na Yahweh akĩnjoya kũgerera roho wake
akĩnjiga gatagatĩ ka mũkuru mwaraganu, na waiyũire mahĩndĩ. 2 Akĩngeria kũrĩa guothe maarĩ,
na ngĩona atĩ kwarĩ na mahĩndĩ maingĩ mũno maaraganĩte mũkuru-inĩ ũcio mwaraganu, na maarĩ
momũ mũno. 3 Akĩnjũria atĩrĩ: ―Mũrũ wa mũndũ, mahĩndĩ maya no macoke muoyo?‖ Na niĩ
ngĩmwĩra ũũ: ―Mũthamaki Yahweh, wee nĩwe ũĩ.‖ 4 Nake akĩnjĩra atĩrĩ: ―Rathĩra mahĩndĩ maya
ũhoro ũmeere ũũ, ‗Inyuĩ mahĩndĩ maya momũ, iguai kiugo kĩa Yahweh:

5 ―‗Mũthamaki Yahweh arera mahĩndĩ maya atĩrĩ: ―Nĩ ngaatũma mĩhũmũ ĩingĩre thĩinĩ wanyu,
na nĩ mũgaacoka muoyo. 6 Nĩ ngaamwĩkĩra mĩkiha na nyama, na ndĩmwĩkĩre ngothi na njĩkĩre
mĩhũmũ thĩinĩ wanyu, na nĩ mũgaacoka muoyo; na nĩ mũkaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh.‖‘‖

7 Na niĩ ngĩratha ũhoro o ta ũrĩa ndathĩtwo. Na rĩrĩa ndarathaga, gũkĩgĩa inegene ta rĩa mũgambo
wa indo irakorogocana, namo mahĩndĩ macio makĩambĩrĩria gũcokanĩrĩra, o ihĩndĩ rĩkĩnyitana na
rĩrĩa rĩagĩrĩire. 8 Ngĩcoka ngĩona mahĩndĩ macio magĩa mĩkiha na nyama, na magĩĩkĩrũo ngothi.
No matiarĩ na mĩhũmũ thĩinĩ wamo.

1615




9 Agĩcoka akĩnjĩra atĩrĩ: ―Mũrũ wa mũndũ, rathĩra rũhuho ũhoro. Rũrathĩre ũhoro ũrwĩre ũũ,
‗Mũthamaki Yahweh oigĩte atĩrĩ: ―Wee rũhuho rũrũ, ũka uumĩte huho-inĩ iria inya ũhurutĩre andũ
aya mooragirũo, nĩgetha macoke muoyo.‖‘‖

10 Na niĩ ngĩratha ũhoro o ta ũrĩa aanjathĩte, nayo mĩhũmũ ĩkĩingĩra thĩinĩ wao, makĩambĩrĩria
gũcoka muoyo na kwĩrũgamia na magũrũ, na maarĩ mbũtũ nene mũno.

11 Agĩcoka akĩnjĩra atĩrĩ: ―Mũrũ wa mũndũ, mahĩndĩ macio nĩ nyũmba yothe ya Isiraeli. Nao
moigaga ũũ, ‗Mahĩndĩ maitũ nĩ momũ, na kĩĩrĩgĩrĩro gitũ nĩ gĩthirĩte. Ithuĩ nĩ tũniinĩtwo biũ.‘ 12
Nĩ ũndũ ũcio, ratha ũhoro ũmeere atĩrĩ, ‗Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ―Nĩ ngaahingũra mbĩrĩra
cianyu na ndĩmwarahũre kuuma mbĩrĩra-inĩ cianyu, inyuĩ andũ akwa, ndĩmũtware bũrũri wa
Isiraeli. 13 Na nĩ mũkaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh rĩrĩa ngaahingũra mbĩrĩra cianyu na
ndĩmwarahũre kuuma mbĩrĩra-inĩ cianyu, inyuĩ andũ akwa.‖‘ 14 ‗Nĩ ngeekĩra roho wakwa thĩinĩ
wanyu na nĩ mũgaacoka muoyo, na nĩ ngaamũtwara bũrũri-inĩ wanyu; na nĩ mũkaamenya atĩ niĩ
mwene, Yahweh, nĩ njarĩtie na ngeka ũndũ ũcio,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.‖

15 Kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 16 ―Nawe mũrũ wa mũndũ-rĩ, oya kamũtĩ
wandĩke ũũ igũrũ rĩako, ‗Gaka nĩ ka Yahuda na andũ a Isiraeli arĩa marĩ hamwe nake.‘ Ũcoke
woe kamũtĩ kangĩ wandĩke ũũ igũrũ rĩako, ‗Gaka nĩ ka Jusufu, kamũtĩ ka Efiraimu, na andũ othe
a nyũmba ya Isiraeli arĩa marĩ hamwe nake.‘ 17 Ũcoke ũnyitanĩrie tũmĩtĩ tũu nĩgetha tũtuĩke
kamũtĩ kamwe tũrĩ guoko-inĩ gwaku.18 Nao andũ anyu mangĩkũũria atĩrĩ, ‗Kaĩ ũtaratwĩra gĩtũmi
kĩa maũndũ maya?‘ 19 ũmeere, ‗Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ―Nĩ ngoya kamũtĩ ka Jusufu
karĩa karĩ guoko-inĩ kwa Efiraimu, hamwe na mĩhĩrĩga ya Isiraeli ĩrĩa ĩrĩ hamwe nake, na nĩ
ngaamanyitithania harĩ kamũtĩ ka Yahuda; na nĩ ngaamatua kamũtĩ kamwe, nao matuĩke kamũtĩ
kamwe marĩ guoko-inĩ gwakwa.‖‘ 20 Tũmĩtĩ tũu ũkwandĩka igũrũ rĩatuo twagĩrĩirũo gũkorũo
guoko-inĩ gwaku nĩguo matuone.

21 ―Ũcoke ũmeere ũũ, ‗Mũthamaki Yahweh oigĩte atĩrĩ: ―Nĩ ngaaruta andũ a Isiraeli gatagatĩ-inĩ
ka ndũrĩrĩ kũrĩa maathiire na nĩ ngaamacokanĩrĩria hamwe kuuma mĩena yothe ndĩmatware
bũrũri-inĩ wao. 22 Ngaamatua rũrĩrĩ rũmwe bũrũri-inĩ ũcio, irĩma-inĩ cia Isiraeli, na othe
magaathagwo nĩ mũthamaki ũmwe, na matigaacoka gũkorũo marĩ ndũrĩrĩ igĩrĩ; ningĩ
matigaacoka gũkorũo magayũkanĩte mothamaki merĩ. 23 Matigaacoka gwĩthahia rĩngĩ na
mĩhianano yao ĩrĩ magigi na mĩtugo yao ĩrĩ magigi o na mehia mao mothe. Nĩ ngaamahonokia
kuuma itũũro-inĩ ciao ciothe, o kuũ mehĩirie na nĩ ngaamatheria. Magaatuĩka andũ akwa, na niĩ
mwene nduĩke Kĩhoti wao.

24 ―‗―Daudi ndungata yakwa nĩwe ũgaatuĩka mũthamaki wao, na othe magaakorũo na mũrĩithi
ũmwe. Nĩ magaathiaga kũringana na matuĩro makwa ma cira na magaathĩkĩra mawatho makwa
biũ. 25 Magaatũũra bũrũri-inĩ ũrĩa ndaheire Jakubu ndungata yakwa, kũrĩa maithe manyu ma
tene maaikaraga, na magaatũũra kuo tene na tene, o ene hamwe na ciana ciao na ciana cia ciana
ciao; nake Daudi ndungata yakwa nĩwe ũgaatuĩka mũtongoria wao tene na tene.

1616


26 ―‗―Na nĩ ngaarĩkanĩra kĩrĩkanĩro gĩa thayũ hamwe nao; gĩgaatuĩka kĩrĩkanĩro gĩa gũtũũra tene
na tene hamwe nao. Nĩ ngaatũma mehande na ndũme maingĩhe na njige handũ hakwa harĩa
hamũre gatagatĩ-inĩ kao tene na tene. 27 Hema yakwa ĩgaakorũo hamwe nao, na niĩ nĩ ngaatuĩka
Kĩhoti wao, nao matuĩke andũ akwa. 28 Nacio ndũrĩrĩ nĩ ikaamenya atĩ niĩ Yahweh, nĩ niĩ
ndĩratheria Isiraeli ngamamũra, rĩrĩa handũ hakwa harĩa hamũre hagaatũũra gatagatĩ-inĩ kao tene
na tene. ‖‘‖

EZEKIELI 38

1 Na rĩrĩ, kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 2 ―Mũrũ wa mũndũ, erekeria ũthiũ
waku harĩ Gogu wa bũrũri wa Magogu, mũtongoria ũrĩa mũnene wa Mesheki na Tubali, ũrathe
ũhoro wa kũmũũkĩrĩra. 3 Uuge atĩrĩ, ‗Mũthamaki Yahweh oigĩte atĩrĩ: ―Wee Gogu, nĩ
ngaagũũkĩrĩra, o wee mũtongoria ũrĩa mũnene wa Mesheki na Tubali. 4 Ngaakũhũgũra na
ngwĩkĩre ihocio thĩa-inĩ ciaku njoke ngũrute nja ũrĩ hamwe na mbũtũ yaku yothe, mbarathi na
atwarithia a cio, othe mahumbĩtwo riri, marĩ kĩrĩndĩ kĩnene na marĩ na ngo nene o na nini, na
othe meyohete hiũ cia njora; 5 marĩ hamwe na Perisia, Ethiopia na Puti, othe marĩ na ngo na
ngũbia; 6 o na Gomeri na thigari ciakuo ciothe, na nyũmba ya Togarima kuuma kũndũ kũraya
mũno mwena wa rũgongo hamwe na thigari ciayo ciothe—ikundi nyingĩ cia andũ irĩ hamwe
nawe.

7 ―‗―Ikara wĩhaarĩirie, mwĩthagathagei, wee na mbũtũ ciaku iria irĩ hamwe nawe, na nĩwe
ũgũtuĩka mũtongoria wao.

8 ―‗―Thutha wa matukũ maingĩ nĩ ũkaarũmbũiyo. Na ihinda-inĩ rĩa mũthia rĩa mĩaka ĩyo nĩ
ũgaatharĩkĩra bũrũri ũrĩa andũ a kuo maacokirio na makĩhonokio kuumana na rũhiũ rwa njora,
magĩcokanĩrĩrio kuuma ikundi-inĩ nyingĩ cia andũ magĩtwarũo irĩma-inĩ cia Isiraeli, iria
ciatũũraga cianangĩkĩte. Aikari a bũrũri ũcio maacokirio kuuma ikundi-inĩ cia andũ, na othe
maikaraga na thayũ. 9 Ũkaamatharĩkĩra o ta kĩhuhũkanio, na ũhumbĩre bũrũri ũcio o ta matu,
wee hamwe na thigari ciaku ciothe na ikundi nyingĩ cia andũ iria irĩ hamwe nawe.‖‘

10 ―Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ‗Mũthenya ũcio nĩ ũkaagĩa na meciria ngoro-inĩ yaku, na
ũthugunde ũndũ mũũru. 11 Ũkoiga ũũ: ―Nĩ ngũtharĩkĩra bũrũri ũcio ũrĩ na matũũra matarĩ
mairigĩre. Ngũtharĩkĩra arĩa maikaraga marĩ na ũgitĩri, matarĩ na ũndũ ũramathĩnia, arĩa othe
maikaraga matũũra matarĩ magitĩre na thingo, mĩgamba, kana ihingo.‖ 12 Ũgeeka ũguo nĩgetha

ũtahe o na ũtunyane indo, ũtharĩkĩre kũndũ kũrĩa kwanangĩku, o kũu gũikaragwo rĩu, na
ũtharĩkĩre andũ arĩa maacokanĩrĩirio kuuma ndũrĩrĩ-inĩ, o acio maregĩĩra ũtonga o na indo, na
maikaraga gatagatĩ ga thĩ.

1617




13 ―‗Sheba na Dedani,ahũũri biacara a Tarishishi hamwe na njamba ciao cia ita magaakũũria
atĩrĩ: ―Hihi muoroto waku wa gũtharĩkĩra nĩ gũtaha na gũtunyana indo nyingĩ? Hihi ũcokanĩrĩirie
mbũtũ ciaku nĩguo ũkuue betha na thahabu, wĩyoere ũtonga na indo, na ũtahe indo nyingĩ biũ?‖‘

14 ―Nĩ ũndũ ũcio, ratha ũhoro wee mũrũ wa mũndũ, wĩre Gogu atĩrĩ: ‗Mũthamaki Yahweh oigĩte
ũũ: ―Mũthenya ũcio andũ akwa Isiraeli magaakorũo maikarĩte marĩ na ũgitĩri-rĩ, githĩ
ndũkaamenya? 15 Nĩ ũgooka uumĩte handũ haku, uumĩte kũndũ kũraya mũno mwena wa
rũgongo, wee o hamwe na ikundi nyingĩ cia andũ iria irĩ hamwe nawe, ciothe ihaicĩte mbarathi,
irĩ kĩrĩndĩ kĩnene, mbũtũ nene. 16 Ũgookĩrĩra andũ akwa Isiraeli ũtariĩ o ta matu mahumbĩrĩte
bũrũri. Ihinda-inĩ rĩa mũthia rĩa matukũ macio nĩ ngaatũma wee Gogu ũũkĩrĩre bũrũri wakwa
nĩguo menyeke nĩ ndũrĩrĩ rĩrĩa ngeyonania ũrĩa ndĩ mwamũre kũgerera harĩ wee ikĩĩyonagĩra.‖‘

17 ―Mũthamaki Yahweh ekuuga atĩrĩ: ‗Na githĩ wee tiwe ndaririe ũhoro waku matukũ-inĩ ma
tene kũgerera ndungata ciakwa anabii a Isiraeli, arĩa maarathire ihinda rĩa mĩaka mĩingĩ atĩ nĩ
ũngĩkaarehwo ũmokĩrĩre?‘

18 ―‗Mũthenya ũrĩa Gogu agaatharĩkĩra bũrũri wa Isiraeli, mang‘ũrĩ makwa manene nĩ
makaarahũka,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh oigĩte. 19 ‗Nĩ ngaaria ndĩ na marakara matariĩ o
ta mwaki; na mũthenya ũcio nĩ gũkaagĩa gĩthingithia kĩnene bũrũri-inĩ wa Isiraeli. 20 Thamaki
cia iria-inĩ, nyoni cia rĩera-inĩ, nyamũ cia gĩthaka, nyamũ ciothe iria itambaga thĩ, na andũ othe
thĩinĩ wa thĩ nĩ makaainaina nĩ ũndũ wakwa, irĩma nĩ ikaagũa, o nacio iharũrũka igũe, na thingo
ciothe imomoke igũe thĩ.‘

21 ―‗Nĩ ngaarehe rũhiũ rwa njora rũũkĩrĩre Gogu kũu irĩma-inĩ ciakwa ciothe,‘ ũguo nĩguo
Mũthamaki Yahweh oigĩte. ‗O mũndũ nĩ agookĩrĩra mũrũ wa ithe na rũhiũ rwake rwa njora. 22
Nĩ ngaamũtuĩra cira ndĩmũrehere mũrimũ mũũru na ũiti wa thakame; ngaatũma we mwene
hamwe na thigari ciake na ikundi nyingĩ cia andũ iria irĩ hamwe nake moirĩrũo nĩ mbura nene
mũno na mbura ya mbembe na mwaki na ũbiriti. 23 Na nĩ ngeegoocithia, na ndĩyonanie ũrĩa ndĩ
mwamũre na ndĩĩmenyithanie mbere ya maitho ma ndũrĩrĩ nyingĩ; nacio nĩ ikaamenya atĩ niĩ nĩ
niĩ Yahweh.‘

EZEKIELI 39

1 ―Rĩu-rĩ mũrũ wa mũndũ, ratha ũhoro wa gũũkĩrĩra Gogu ũmwĩre ũũ, ‗Mũthamaki Yahweh
oigĩte atĩrĩ: ―Nĩ ngaagũũkĩrĩra, wee Gogu, mũtongoria ũrĩa mũnene wa Mesheki na Tubali. 2 Nĩ
ngaakũhũgũra na ngũtongorie ndũme uume kũndũ kũraya mũno mwena wa rũgongo na ngũtware
irĩma-inĩ cia Isiraeli. 3 Nĩ ngaagũtha ũta waku ũgũe kuuma guoko-inĩ gwaku kwa ũmotho na
ndũme mĩguĩ yaku ĩgũe kuuma guoko-inĩ gwaku kwa ũrĩo. 4 Ũkaagũa irĩma-inĩ cia Isiraeli, wee

1618




na thigari ciaku ciothe na ikundi cia andũ iria igaakorũo hamwe nawe. Nĩ ngaakũneana kũrĩ
nyoni cia mĩthemba yothe iria irĩaga nyama na kũrĩ nyamũ cia gĩthaka ũtuĩke irio ciacio.‖‘

5 ―‗Ũkaagũa werũ-inĩ, nĩ gũkorũo niĩ mwene nĩ njarĩtie,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh oigĩte.

6 ―‗Na nĩ ngaarehithĩria Magogu mwaki o hamwe na arĩa othe maikaraga icigĩrĩra-inĩ marĩ na
thayũ, na nĩ makaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh. 7 Ningĩ nĩ ngaatũma rĩĩtwa rĩakwa rĩamũre
rĩmenyeke gatagatĩ-inĩ ka andũ akwa Isiraeli, na ndikaareka rĩĩtwa rĩakwa rĩamũre rĩthahio rĩngĩ;
nacio ndũrĩrĩ nĩ ikaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh, Ũrĩa Mwamũre thĩinĩ wa Isiraeli.‘

8 ―‗Ta kĩonere! Ũndũ ũcio nĩ ũroka, na nĩ ũkaahinga,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh oigĩte.
‗Ũcio nĩguo mũthenya ũrĩa njarĩtie ũhoro waguo. 9 Aikari a matũũra ma Isiraeli nĩ makoimagara
na maakie mwaki makĩhũthĩra matharaita, mahũthĩre ngo nene na nini, ũta na mĩguĩ, njũgũma na
matimũ. Makaahũthĩra indo icio gwakia mwaki ihinda rĩa mĩaka mũgwanja. 10 Matikabatara
kũngania ngũ werũ-inĩ kana mĩtitũ-inĩ nĩ gũkorũo makaahũthĩra matharaita macio gwakia
mwaki.‘

―‗Nĩ magaataha indo kuuma kũrĩ arĩa maamatahĩte na matunye arĩa maamatunyĩte,‘ ũguo nĩguo
Mũthamaki Yahweh oigĩte.

11 ―‗Mũthenya ũcio nĩ ngaahe Gogu handũ ha gũthikwo kũu thĩinĩ wa Isiraeli, mũkuru-inĩ ũrĩa
ũgeragwo nĩ andũ arĩa mathiaga mwena wa irathĩro wa iria, nayo njĩra ya arĩa matuĩkanagĩria
kuo ĩhingwo. Kũu nĩkuo magaathika Gogu na irĩndĩ ciake ciothe, na magaagwĩta Mũkuru wa
Hamoni-Gogu. 12 Andũ a nyũmba ya Isiraeli makaahũthĩra mĩeri mũgwanja kũmathika nĩgetha
matherie bũrũri ũcio. 13 Andũ othe a bũrũri ũcio nĩ makaanyitanĩra kũmathika, na ũndũ ũcio nĩ
ũgaatũma magĩe ngumo mũthenya ũrĩa ngeegoocithia,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh oigĩte.

14 ―‗Andũ nĩ makaaheo wĩra wa gũtuĩkanagĩria bũrũri ũcio hingo ciothe na gũthika mĩĩrĩ ĩrĩa
ĩtigarĩte igũrũ rĩa thĩ, nĩgetha bũrũri ũcio ũtherio. Magaathiĩ na mbere gũcaria ihinda rĩa mĩeri
mũgwanja. 15 Arĩa magaatuĩkanagĩria bũrũri mangĩkona ihĩndĩ rĩa mũndũ, makaaigaga rũũri
hakuhĩ narĩo. Nao arĩa maheetwo wĩra wa gũthika makarĩthika Mũkuru-inĩ wa Hamoni-Gogu. 16
Ningĩ kũu nĩ gũgaakorũo na itũũra rĩtagwo Hamona. Na nĩ magaatheria bũrũri ũcio.‘

17 ―Nawe mũrũ wa mũndũ-rĩ, Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ‗Ĩra nyoni cia mĩthemba yothe na
nyamũ ciothe cia gĩthaka atĩrĩ, ―Mwĩcokanĩrĩriei hamwe mũũke. Thiũrũrũkĩriai igongona rĩakwa
rĩrĩa ndĩramũhaarĩrĩria, igongona inene mũno irĩma-inĩ cia Isiraeli. Mũkũrĩa nyama na mũnyue
thakame. 18 Mũkũrĩa nyama cia andũ arĩa marĩ hinya na mũnyue thakame ya atongoria a thĩ,
mũrĩe ndũrũme, tũgondu, mbũri, na ndegwa, nyamũ ciothe iria norie cia Bashani. 19 Mũkũrĩa
maguta mũhũne na mũnyue thakame nginya mũrĩĩo nĩ ũndũ wa igongona rĩrĩa
ndĩramũhaarĩrĩria.‖‘

1619


20 ―‗Metha-inĩ yakwa mũkũrĩa nginya mũhũne nyama cia mbarathi na cia arĩa matwarithagia
ngaari cia mbarathi, arĩa marĩ hinya na njamba cia ita cia mĩthemba yothe,‘ ũguo nĩguo
Mũthamaki Yahweh oigĩte.

21 ―‗Nĩ ngonania riri wakwa gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ, na ndũrĩrĩ ciothe nĩ ikoona ituĩro rĩrĩa
nduanĩire, na hinya ũrĩa nyonanĩtie gatagatĩ-inĩ gacio. 22 Kuuma mũthenya ũcio gũthiĩ na mbere,
andũ a nyũmba ya Isiraeli nĩ makaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti wao. 23 Nacio ndũrĩrĩ nĩ
ikaamenya atĩ andũ a nyũmba ya Isiraeli maatwarirũo ithamĩrio nĩ ũndũ wa mehia mao ene,
tondũ matiarĩ ehokeku harĩ niĩ. Nĩ ũndũ ũcio ngĩmahitha ũthiũ wakwa na ngĩmaneana kũrĩ thũ
ciao, na othe makĩhũũrũo na rũhiũ rwa njora. 24 Ndamekire maũndũ maringaine na thahu wao na
mehia mao, na ngĩmahitha ũthiũ wakwa.‘

25 ―Nĩ ũndũ ũcio, Mũthamaki Yahweh ekuuga ũũ: ‗Nĩ ngũcokereria andũ a Jakubu arĩa
matahĩtwo na njiguĩre nyũmba yothe ya Isiraeli tha; na nĩ ngũrũĩrĩra na kĩyo rĩĩtwa rĩakwa
rĩamũre. 26 Thutha wa gũconorithio nĩ ũndũ wa gũkorũo magararĩte Watho wakwa, nĩ
magaaikara na thayũ bũrũri-inĩ wao, gũtarĩ mũndũ ũgũtũma maigue guoya. 27 Rĩrĩa ngaamaruta
ikundi-inĩ cia andũ na ndĩmacokanĩrĩrie kuuma mabũrũri-inĩ ma thũ ciao, ningĩ nĩ ngeyonania
harĩ o ũrĩa ndĩ mwamũre ndũrĩrĩ nyingĩ ikĩĩyonagĩra.‘

28 ―‗Nĩ makaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti wao rĩrĩa ngaamacokia bũrũri-inĩ wao kuuma
ndũrĩrĩ-inĩ iria maatwarĩtwo ithamĩrio, na gũtirĩ o na ũmwe wao ngaatiga. 29 Ndikaamahitha
ũthiũ wakwa rĩngĩ, nĩ gũkorũo nĩ ngaaitĩrĩria nyũmba ya Isiraeli roho wakwa,‘ ũguo nĩguo
Mũthamaki Yahweh oigĩte.‖

EZEKIELI 40

1 Na rĩrĩ, mwaka-inĩ wa 25 tũrĩ ithamĩrio, kĩambĩrĩria-inĩ kĩa mwaka ũcio, mũthenya wa ikũmi
wa mweri, mwaka wa 14 kuuma rĩrĩa itũũra rĩagũire, guoko kwa Yahweh kwarĩ igũrũ rĩakwa,
nake akĩndwara thĩinĩ wa itũũra rĩu. 2 Kũgerera cioneki kuuma kũrĩ Kĩhoti, akĩndwara bũrũri wa
Isiraeli na akĩnjiga igũrũ rĩa kĩrĩma kĩraihu mũno, na mwena wa mũhuro kwarĩ na mwako
wahaanaga ta itũũra.

3 Rĩrĩa aanginyirie kũu, ngĩona mũndũ warĩ na mũhianĩre ta wa gĩcango. Na guoko-inĩ gwake
aarĩ na mũkanda wa ũguta na ithanjĩ rĩa gũthima, na aarũgamĩte kĩhingo-inĩ. 4 Mũndũ ũcio
akĩnjĩra atĩrĩ: ―Mũrũ wa mũndũ, rora wega, thikĩrĩria na kinyi, na ũrũmbũiye maũndũ mothe
marĩa ngũkuonia, tondũ nĩkĩo warehwo gũkũ. Ĩra andũ a nyũmba ya Isiraeli maũndũ mothe marĩa
ũkuona.‖

1620




5 Ngĩona rũthingo rũthiũrũrũkĩirie nja ya hekarũ. Na guoko-inĩ kwa mũndũ ũcio kwarĩ na ithanjĩ
rĩa gũthima rĩa mĩkono ĩtandatũ (o mũkono wongereirũo wariĩ wa rũhĩ rũmwe). Akĩambĩrĩria
gũthima rũthingo rũu, na wariĩ waruo warĩ ithanjĩ rĩmwe na ũraihu waruo ithanjĩ rĩmwe.

6 Agĩcoka agĩthiĩ kĩhingo-inĩ kĩrĩa kĩarorete mwena wa irathĩro na akĩambata ngathĩ-inĩ ciakĩo.
Rĩrĩa aathimire itonyero rĩa kĩhingo kĩu, wariĩ warĩo warĩ ithanjĩ rĩmwe, na wariĩ wa itonyero rĩu
rĩngĩ o naguo warĩ ithanjĩ rĩmwe. 7 O kanyũmba ka mũrangĩri kaarĩ na ũraihu wa ithanjĩ rĩmwe
na wariĩ wa ithanjĩ rĩmwe, na kuuma kanyũmba kamwe nginya karĩa kangĩ haarĩ na ũraihu wa
mĩkono ĩtano. Na itonyero rĩa kĩhingo kĩrĩa kĩariganĩtie na gĩthaku gĩa kĩhingo kĩrĩa kĩarorete
mwena wa thĩinĩ rĩarĩ ithanjĩ rĩmwe.

8 Agĩcoka agĩthima gĩthaku gĩa kĩhingo kĩrĩa kĩarorete mwena wa thĩinĩ, na kĩarĩ ithanjĩ rĩmwe. 9
Ningĩ agĩthima gĩthaku gĩa kĩhingo, na kĩarĩ mĩkono ĩnana; agĩthima itugĩ ciakĩo cia mĩena-inĩ,
na ciarĩ mĩkono ĩĩrĩ; na gĩthaku gĩa kĩhingo kĩu kĩarĩ mwena ũrĩa warorete na thĩinĩ.

10 O mwena wa kĩhingo kĩu kĩa mwena wa irathĩro warĩ na tũnyũmba tũtatũ twa arangĩri. Tuothe
tũtatũ nĩ twaiganaine, na itugĩ iria ciarĩ mĩena yerĩ nĩ ciaiganaine.

11 Agĩcoka agĩthima wariĩ wa mũromo wa kĩhingo kĩu, na warĩ mĩkono 10; na ũraihu wa
kĩhingo kĩu warĩ mĩkono 13.

12 Gĩcigo kĩrĩa kĩahakanĩtio mwena wa mbere wa tũnyũmba twa arangĩri tũrĩa twarĩ mĩena yerĩ
kĩarĩ mũkono ũmwe. Na o kanyũmba ka mũrangĩri mĩena yerĩ kaarĩ ka mĩkono ĩtandatũ.

13 Ningĩ agĩthima kĩhingo kĩu kuuma igũrũ rĩa kanyũmba kamwe ka mũrangĩri nginya igũrũ rĩa
karĩa kangĩ, na kĩarĩ na wariĩ wa mĩkono 25; na mĩrango yatuo nĩ yaroranĩte. 14 Agĩcoka
agĩthima itugĩ cia mĩena-inĩ, na ciarĩ mĩkono 60 kũraiha na igũrũ, o hamwe na itugĩ cia mĩena-inĩ
iria ciarĩ ihingo-inĩ gũthiũrũrũkĩria nja ĩyo. 15 Kuuma mwena wa mbere wa mũromo wa kĩhingo
nginya mwena wa mbere wa gĩthaku kĩrĩa kĩarĩ mwena wa thĩinĩ wa kĩhingo, haarĩ mĩkono 50.

16 Kwarĩ na ndirica ngunderu tũnyũmba-inĩ twa arangĩri o na thingo-inĩ iria ciahakanĩtie
tũnymba tũu. Mĩena ya thĩinĩ ya ithaku o nayo yarĩ na ndirica o mwena, na itugĩ cia mĩena-inĩ
ciacongetwo mĩhianĩre ya mĩkĩndũ.

17 Agĩcoka akĩndwara thĩinĩ wa nja ĩrĩa nene, na ngĩona rumu cia kũrĩĩra na gacĩra
gaathondeketwo na mahiga gũthiũrũrũkĩria nja ĩyo. Na gacĩra-inĩ kau haarĩ na rumu 30 cia
kũrĩĩra. 18 Wariĩ wa gacĩra kau kaarĩ mwena-inĩ wa ihingo waringaine na ũraihu wa ihingo icio,
na nĩko kaarĩ gacĩra ka mũhuro.

19 Agĩcoka agĩthima wariĩ kuuma mwena wa mbere wa kĩhingo kĩa mũhuro nginya mũhaka-inĩ
wa nja ĩrĩa nini. Na warĩ mĩkono 100 mwena wa irathĩro na mwena wa rũgongo.

20 Nja ĩrĩa nene yarĩ na kĩhingo kĩarorete mwena wa rũgongo, na agĩthima ũraihu na wariĩ
wakĩo. 21 Kwarĩ na tũnyũmba tũtatũ twa arangĩri mĩena yerĩ. Itugĩ ciakĩo cia mĩena-inĩ na

1621


gĩthaku gĩakĩo ciarĩ na ithimi ta cia kĩhingo kĩa mbere. Kĩarĩ na ũraihu wa mĩkono 50 na wariĩ wa
mĩkono 25. 22 Ndirica ciakĩo, gĩthaku gĩakĩo, na mĩcongo yakĩo ya mĩkĩndũ ciaiganaine na cia
kĩhingo kĩa mwena wa irathĩro. Andũ maahaicaga ngathĩ mũgwanja nĩguo makinye harĩ kĩo, na
gĩthaku gĩakĩo kĩarĩ mbere yacio.

23 Nja ĩrĩa nini yarĩ na kĩhingo kĩaroranĩte na kĩhingo kĩa rũgongo, na kĩngĩ kĩaroranĩte na
kĩhingo kĩa irathĩro. Agĩthima ũraihu wa kuuma kĩhingo kĩmwe nginya kĩrĩa kĩngĩ, na warĩ
mĩkono 100.

24 Agĩcoka akĩndwara mwena wa mũhuro, ngĩona kĩhingo mwena ũcio wa mũhuro. Agĩthima
itugĩ ciakĩo cia mĩena-inĩ na gĩthaku gĩakĩo, na ciarĩ na ithimi o ta cia icio ingĩ. 25 Kwarĩ na
ndirica mĩena-inĩ yakĩo o na gĩthaku-inĩ gĩakĩo, o ta ndirica iria ingĩ. Kĩarĩ na ũraihu wa mĩkono
50 na wariĩ wa mĩkono 25. 26 Kwarĩ na ngathĩ mũgwanja cia kwambata harĩ kĩo, na gĩthaku
gĩakĩo kĩarĩ mbere yacio. Na itugĩ cia mĩena-inĩ ciacongetwo mĩhianĩre ya mĩkĩndũ, o mwena
mũcongo ũmwe.

27 Nja ĩrĩa nini yarĩ na kĩhingo kĩarorete mwena wa mũhuro; agĩthima kuuma kĩhingo kĩmwe
nginya kĩrĩa kĩngĩ arorete mwena wa mũhuro, na ũraihu warĩ mĩkono 100. 28 Agĩcoka akĩndwara
thĩinĩ wa nja ĩrĩa nini kũgerera kĩhingo kĩa mwena wa mũhuro; na rĩrĩa aathimire kĩhingo kĩu kĩa
mwena wa mũhuro, nĩ kĩaiganaine na iria ingĩ. 29 Tũnyũmba twakĩo twa arangĩri, itugĩ ciakĩo cia
mĩena-inĩ, na gĩthaku gĩakĩo ciaiganaine na iria ingĩ. Kwarĩ na ndirica mĩena-inĩ yakĩo o na
gĩthaku-inĩ gĩakĩo. Kĩarĩ na ũraihu wa mĩkono 50 na wariĩ wa mĩkono 25. 30 Kwarĩ na ithaku
ciathiũrũrũkĩirie mĩena yothe; ciarĩ na ũraihu wa mĩkono 25 na wariĩ wa mĩkono 5. 31 Gĩthaku
gĩakĩo kĩarorete nja ĩrĩa nene, na kwarĩ na mĩcongo ya mĩkĩndũ itugĩ-inĩ ciakĩo cia mĩena-inĩ, na
haarĩ ngathĩ inyanya cia kwambata harĩ kĩo.

32 Na rĩrĩa aandwarire thĩinĩ wa nja ĩrĩa nini kũgerera mwena wa irathĩro, agĩthima kĩhingo kĩu,
na nĩ kĩaiganaine na iria ingĩ. 33 Tũnyũmba twakĩo twa arangĩri, itugĩ ciakĩo cia mĩena-inĩ, na
gĩthaku gĩakĩo ciaiganaine na iria ingĩ, na kwarĩ na ndirica mĩena-inĩ yakĩo o na gĩthaku-inĩ
gĩakĩo. Kĩarĩ na ũraihu wa mĩkono 50 na wariĩ wa mĩkono 25. 34 Gĩthaku gĩakĩo kĩarorete nja
ĩrĩa nene, na kwarĩ na mĩcongo ya mĩkĩndũ itugĩ-inĩ ciakĩo cierĩ cia mĩena-inĩ, na haarĩ ngathĩ
inyanya cia kwambata harĩ kĩo.

35 Agĩcoka akĩndwara kĩhingo-inĩ kĩa mwena wa rũgongo na agĩgĩthima; kĩaiganaga o ta icio
ingĩ. 36 Tũnyũmba twakĩo twa arangĩri, itugĩ ciakĩo cia mĩena-inĩ, na gĩthaku gĩakĩo ciaiganaine
na iria ingĩ. Kĩarĩ na ndirica mĩena-inĩ yakĩo. Kĩarĩ na ũraihu wa mĩkono 50 na wariĩ wa mĩkono
25. 37 Itugĩ ciakĩo cia mĩena-inĩ ciarorete nja ĩrĩa nene, na kwarĩ na mĩcongo ya mĩkĩndũ itugĩ-inĩ
ciakĩo cierĩ cia mĩena-inĩ, na haarĩ ngathĩ inyanya cia kwambata harĩ kĩo.

38 Haarĩ na rumu ya kũrĩĩra hamwe na mũromo wayo hakuhĩ na itugĩ cia mĩena-inĩ cia ihingo,
harĩa magongona ma njino maathambagĩrio.

1622


39 Kwarĩ na metha igĩrĩ o mwena wa gĩthaku gĩa kĩhingo iria ciathĩnjagĩrũo magongona ma
njino, magongona ma mehia, na magongona ma mahĩtia. 40 Na ũgĩthiĩ kĩhingo-inĩ kĩa mwena wa
rũgongo, haarĩ na metha igĩrĩ mũromo-inĩ ũtanaingĩra. Ningĩ haarĩ na metha igĩrĩ mwena ũcio
ũngĩ wa gĩthaku gĩa kĩhingo. 41 O mwena wa kĩhingo warĩ na metha inya, ciothe ciarĩ metha
inyanya, iria ciathĩnjagĩrũo magongona. 42 Metha icio inya cia igongona rĩa njino
ciathondeketwo na mahiga ma gwacũhio. Ciarĩ cia mũkono ũmwe na nuthu kũraiha, mũkono
ũmwe na nuthu kwarama, na mũkono ũmwe kũraiha na igũrũ. Na nĩcio ciaigagĩrĩrũo indo iria
ciahũthagĩrũo gũthĩnja magongona ma njino na maruta. 43 Kwarĩ na tũhocio twarĩ na wariĩ wa
rũhĩ rũmwe, twahũũrĩirũo thingo-inĩ cia thĩinĩ mĩena yothe; na nyama cia magongona
ciaigagĩrĩrũo metha-inĩ icio.

44 Nja ya kĩhingo gĩa thĩinĩ nĩ kwarĩ rumu cia kũrĩĩra cia aini; ciarĩ nja ĩrĩa nini hakuhĩ na
kĩhingo kĩa rũgongo, irorete mwena wa mũhuro. Rumu ĩngĩ ya kũrĩĩra yarĩ hakuhĩ na kĩhingo kĩa
irathĩro, ĩrorete mwena wa rũgongo.

45 Akĩnjĩra atĩrĩ: ―Rumu ĩno ya kũrĩĩra ĩrorete mwena wa mũhuro nĩ ya athĩnjĩri-Yahweh arĩa
matungataga thĩinĩ wa hekarũ. 46 Rumu ya kũrĩĩra ĩrĩa ĩrorete mwena wa rũgongo nĩ ya athĩnjĩri-
Yahweh arĩa matungataga kĩgongona-inĩ. Nĩo ariũ a Zadoku, na nĩ Alawii arĩa maheetwo wĩra
wa gũkuhĩrĩria Yahweh nĩguo mamũtungatĩre.‖

47 Agĩcoka agĩthima nja ĩrĩa nini. Yaiganaine mĩena yothe ĩna, yarĩ na ũraihu wa mĩkono 100 na
wariĩ wa mĩkono 100. Kĩgongona kĩarĩ mbere ya hekarũ.

48 Agĩcoka akĩndwara gĩthaku-inĩ kĩa hekarũ, agĩthima gĩtugĩ kĩa mwena-inĩ gĩa gĩthaku kĩu, na
kĩarĩ mĩkono ĩtano mwena ũmwe na mĩkono ĩtano mwena ũcio ũngĩ. Wariĩ wa kĩhingo kĩu warĩ
mĩkono ĩtatũ mwena ũmwe na mĩkono ĩtatũ mwena ũcio ũngĩ.

49 Gĩthaku kĩu kĩarĩ na ũraihu wa mĩkono 20 na wariĩ wa mĩkono 11. Andũ maahaicaga ngathĩ
nĩguo makinye harĩ kĩo. Kwarĩ na itugĩ hakuhĩ na ikĩngĩ cia mĩena-inĩ, o mwena gĩtugĩ kĩmwe.

EZEKIELI 41

1 Agĩcoka akĩndwara thĩinĩ wa harĩa hamũre, na agĩthima itugĩ cia mĩena-inĩ; ciarĩ na wariĩ wa
mĩkono ĩtandatũ mwena ũmwe na mĩkono ĩtandatũ mwena ũcio ũngĩ. 2 Mũromo waho warĩ na
wariĩ wa mĩkono ikũmi, na thingo cia mĩena-inĩ cia mũromo ciarĩ cia mĩkono ĩtano mwena ũmwe
na mĩkono ĩtano mwena ũcio ũngĩ. Agĩthima ũraihu waho, na warĩ mĩkono 40, na wariĩ waho
mĩkono 20.

3 Agĩcoka agĩtonya rumu ya thĩinĩ na agĩthima gĩtugĩ kĩa mwena-inĩ kĩa mũromo, na kĩarĩ na
wariĩ wa mĩkono ĩĩrĩ, naguo mũromo warĩ na wariĩ wa mĩkono ĩtandatũ. Thingo cia mĩena-inĩ cia

1623




mũromo ciarĩ cia mĩkono mũgwanja. 4 Agĩcoka agĩthima rumu ĩyo ya thĩinĩ, na yarĩ na ũraihu
wa mĩkono 20 na wariĩ wa mĩkono 20. Na akĩnjĩra atĩrĩ: ―Haha nĩho Harĩa Hamũre Mũno.‖

5 Ningĩ agĩthima rũthingo rwa hekarũ, na rwarĩ na wariĩ wa mĩkono ĩtandatũ. Natuo tũnyũmba
tũrĩa twarĩ mĩena-inĩ gũthiũrũrũkĩria hekarũ twarĩ na wariĩ wa mĩkono ĩna. 6 Tũnyũmba tũu twa
mĩena-inĩ twarĩ twa ngoroba ithatũ, ĩmwe igũrũ rĩa ĩrĩa ĩngĩ, na o ngoroba yarĩ na tũnyũmba 30.
Ningĩ nĩ haarĩ mĩgamba yahũũrĩirũo gũthiũrũrũkĩria rũthingo rwa hekarũ ya gũtiirĩrĩra tũnyũmba
tũu twa mĩena-inĩ, na mĩgamba ĩyo ndĩatonyete rũthingo-inĩ rwa hekarũ yo nyene. 7 Mĩena-inĩ
yerĩ ya hekarũ kwarĩ na ngathĩ ciathiaga ciĩnyogondete ikĩaramaga o ũrĩa ciambataga ithiĩte
tũnyũmba-inĩ twa igũrũ. Wariĩ wa tũnyũmba tũu wathiaga ũkĩongererekaga kuuma ngoroba
ĩmwe nginya ĩrĩa ĩngĩ o ũrĩa mũndũ aambataga kuuma ngoroba ya thĩ nginya ya igũrũ agereire
ngoroba-inĩ ya gatagatĩ.

8 Ningĩ ngĩona atĩ haarĩ na handũ hatũũgĩru gũthiũrũrũka hekarũ yothe, na mĩthingi ya tũnyũmba
twa mĩena-inĩ ĩthimĩtwo o nginya kona-inĩ yarĩ ya ithanjĩ igima rĩa mĩkono ĩtandatũ. 9 Wariĩ wa
rũthingo rwa nja rwa tũnyũmba tũu twa mĩena-inĩ warĩ mĩkono ĩtano. Na kwarĩ na ithenya
rĩatigĩtio nja ya mwako wa tũnyũmba tũu twa mĩena-inĩ ũrĩa warĩ gĩcunjĩ kĩa hekarũ.

10 Gatagatĩ ka hekarũ na rumu cia kũrĩĩra kwarĩ na handũ hataarĩ kĩndũ ha wariĩ wa mĩkono 20 o
mwena. 11 Haarĩ na mũromo gatagatĩ ga tũnyũmba tũu twa mĩena-inĩ na ithenya rĩu rĩatigĩtio
mwena wa rũgongo na mũromo ũngĩ mwena wa mũhuro. Wariĩ wa ithenya rĩu warĩ mĩkono ĩtano
mĩena yothe.

12 Mwako ũrĩa warĩ mwena wa ithũĩro ũrorete handũ hau hataarĩ kĩndũ warĩ na wariĩ wa mĩkono
70, na ũraihu wa mĩkono 90; rũthingo rwa mwako ũcio rwarĩ na wariĩ wa mĩkono ĩtano mĩena
yothe.

13 Agĩthima hekarũ, na yarĩ na ũraihu wa mĩkono 100. Handũ hau hataarĩ kĩndũ, mwako ũcio, na
thingo ciaguo o nacio ciarĩ na ũraihu wa mĩkono 100. 14 Wariĩ wa mwena wa mbere wa hekarũ
ũrĩa warorete irathĩro na handũ hau hataarĩ kĩndũ warĩ mĩkono 100.

15 Agĩthima ũraihu wa mwako ũrĩa warorete handũ hau hataarĩ kĩndũ mwena wa thutha, o
hamwe na ithaku ciaguo cia mĩena yerĩ, na warĩ mĩkono 100.

Ningĩ agĩthima harĩa hamũre, harĩa hamũre mũno, na ithaku cia nja, 16 o hamwe na itonyero,
ndirica iria ciarĩ ngunderu, na ithaku cia kũndũ kũu gũtatũ. Hakuhĩ na itonyero haarĩ buremu cia
mbaũ kuuma thĩ nginya ndirica-inĩ; na ndirica icio nĩ ciahumbĩrĩtwo. 17 Ningĩ agĩthima igũrũ rĩa
mũromo na thĩinĩ wa hekarũ o hamwe na nja na rũthingo ruothe gũthiũrũrũka. 18 Na kwarĩ na
mĩcongo ya akerubi na mĩkĩndũ, o mũkĩndũ gatagatĩ ka akerubi erĩ, na o kerubi aarĩ na mothiũ
merĩ. 19 Mwena ũmwe ũthiũ wa mũndũ warorete mũkĩndũ, naguo mwena ũcio ũngĩ, ũthiũ wa
mũrũthi ũkarora mũkĩndũ. Ciacongetwo ũguo thĩinĩ wa hekarũ yothe. 20 Kuuma thĩ o nginya
igũrũ rĩa mũromo kwarĩ na mĩcongo ya akerubi na mĩkĩndũ rũthingo-inĩ rwa hekarũ.

1624


21 Itugĩ cia mĩrango ya hekarũ nĩ ciaiganaine mĩena yothe. Mbere ya handũ harĩa hamũre haarĩ
na kĩndũ gĩatariĩ ta 22 kĩgongona kĩa mbaũ, na kĩarĩ na ũraihu wa na igũrũ wa mĩkono ĩtatũ na
ũraihu wa mĩkono ĩĩrĩ. Kĩarĩ na ikĩngĩ cia kona, na mwena wakĩo wa thĩ na mĩena yakĩo yaakĩtwo
na mbaũ. Agĩcoka akĩnjĩra atĩrĩ: ―Ĩno nĩyo metha ĩrĩa ĩrĩ mbere ya Yahweh.‖

23 Kwarĩ na mĩrango ĩĩrĩ thĩinĩ wa harĩa hamũre na ĩĩrĩ thĩinĩ wa harĩa hamũre mũno. 24 O
mũrango wathondeketwo na mĩrango ĩĩrĩ yekũnjaga, o mũrango warĩ na mĩrango ĩĩrĩ. 25 Kwarĩ
na mĩcongo ya akerubi na mĩkĩndũ mĩrango-inĩ ya hekarũ, o ta ĩrĩa yarĩ thingo-inĩ. Ningĩ nĩ kwarĩ
na rwembea rwa mbaũ mwena wa mbere wa gĩthaku kĩrĩa kĩarĩ mwena wa nja. 26 Ningĩ nĩ kwarĩ
na ndirica ngunderu na mĩcongo ya mĩkĩndũ mĩena-inĩ yerĩ ya gĩthaku, o hamwe na tũnyũmba-
inĩ twa mĩena twa hekarũ na rwembea-inĩ rũu.

EZEKIELI 42

1 Agĩcoka akĩndongoria akĩndwara mwena wa rũgongo wa nja ĩrĩa nene. Na akĩndwara mwako-
inĩ ũrĩa warĩ na rumu cia kũrĩĩra hakuhĩ na handũ harĩa hataarĩ kĩndũ, rũgongo rwa nyũmba ĩrĩa
yarigainie naguo. 2 Ũraihu wa mwako ũcio mũromo-inĩ wa mwena wa rũgongo warĩ mĩkono 100
na wariĩ waguo warĩ mĩkono 50.

3 Warĩ gatagatĩ ka nja ĩrĩa nini, ĩrĩa yarĩ na wariĩ wa mĩkono 20, na gacĩra karĩa gaathondeketwo
na mahiga ka nja ĩrĩa nene. Ithaku ciaguo nĩ ciaroranĩte na ciarĩ ngoroba ithatũ. 4 Mbere ya rumu
icio cia kũrĩĩra kwarĩ na gacĩra ga thĩinĩ kaarĩ na wariĩ wa mĩkono 10 na ũraihu wa mĩkono 100,
na mĩromo yacio yarĩ mwena wa rũgongo. 5 Rumu cia igũrũ cia kũrĩĩra ciarĩ njeke gũkĩra iria
ciarĩ ngoroba ya thĩ na ya gatagatĩ tondũ ithaku nĩ ciarĩte handũ hanene. 6 Nĩ gũkorũo ciarĩ
ngoroba ithatũ, no itiarĩ na itugĩ ta iria ciekĩrĩtwo nja. Nĩkĩo rumu icio ciarĩ nini gũkĩra iria ciarĩ
ngoroba ya thĩ na ya gatagatĩ.

7 Rũthingo rwa nja rwa ihiga rũrĩa rwarĩ hakuhĩ na rumu cia kũrĩĩra mwena wa nja ĩrĩa nene, o
rũu rwarorete rumu icio ingĩ cia kũrĩĩra rwarĩ na ũraihu wa mĩkono 50. 8 Nĩ gũkorũo ũraihu wa
rumu cia kũrĩĩra iria ciarĩ mwena wa nja ĩrĩa nene warĩ mĩkono 50, no iria ciarorete hekarũ ciarĩ
na ũraihu wa mĩkono 100. 9 Rumu icio cia kũrĩĩra ciarĩ na gacĩra ga gũtonyera mwena wa
irathĩro mũndũ oimĩte nja ĩrĩa nene.

10 Ningĩ nĩ kwarĩ na rumu cia kũrĩĩra mwena wa thĩinĩ wa rũthingo rwa ihiga rwa nja rũrĩa
rwarorete irathĩro, hakuhĩ na handũ harĩa hataarĩ kĩndũ na mwako ũcio. 11 Kwarĩ na gacĩra
mbere ya rumu icio o ta karĩa ka rumu cia mwena wa rũgongo. Ciarĩ na ũraihu na wariĩ
ũiganaine, na mĩromo yacio ya kuumĩra o hamwe na mwakĩre wacio nĩ ciahaanaine. Mĩromo
yacio 12 nĩ yahaanaine na ya rumu iria ciarĩ mwena wa mũhuro. Kwarĩ na mũromo wa kũingĩrĩra
harĩa gacĩra kau kaambĩrĩirie, mbere ya rũthingo rwa ihiga rũrĩa rwarorete mwena wa irathĩro.

1625




13 Agĩcoka akĩnjĩra atĩrĩ: ―Rumu cia kũrĩĩra icio irĩ mwena wa rũgongo na icio irĩ mwena wa
mũhuro hakuhĩ na handũ harĩa hatarĩ kĩndũ nĩ rumu nyamũre kũrĩa athĩnjĩri-Yahweh arĩa
mathiaga mbere ya Yahweh marĩagĩra magongona marĩa Mamũre mũno. Kũu nĩkuo maigaga
magongona marĩa Mamũre mũno, igongona rĩa mũtu, igongona rĩa mehia, na igongona rĩa
mahĩtia, tondũ handũ hau nĩ hamũre. 14 Thutha wa athĩnjĩri-Yahweh kũingĩra, matiagĩrĩirũo
kuuma handũ harĩa hamũre mathiĩ nja ĩrĩa nene matambĩte kũruta nguo iria megũtungataga
nacio, tondũ nguo icio nĩ nyamũre. Magĩrĩirũo kwĩhumba nguo ingĩ nĩgetha mathiĩ kũndũ kũrĩa
andũ arĩa angĩ metĩkĩrĩtio gũthiĩ.‖

15 Rĩrĩa aarĩkirie gũthima mwena wa thĩinĩ wa hekarũ, akĩndongoria na nja kũgerera kĩhingo
kĩrĩa kĩarorete irathĩro, na agĩthima handũ hau hothe.

16 Agĩthima mwena wa irathĩro na ithanjĩ rĩa gũthima. Kũringana na ithanjĩ rĩu rĩa gũthima, warĩ
na ũraihu wa thanjĩ 500 kuuma mwena ũmwe nginya ũrĩa ũngĩ.

17 Agĩthima mwena wa rũgongo, na kũringana na ithanjĩ rĩa gũthima, warĩ na ũraihu wa thanjĩ
500.

18 Agĩthima mwena wa mũhuro, na kũringana na ithanjĩ rĩa gũthima, warĩ na ũraihu wa thanjĩ
500.

19 Ningĩ agĩthiũrũrũka nginya mwena wa ithũĩro. Agĩthima thanjĩ 500 akĩhũthĩra ithanjĩ rĩa
gũthima.

20 Agĩthima handũ hau mĩena yothe ĩna. Haarĩ na rũthingo rwathiũrũrũkĩirie rwarĩ na ũraihu wa
thanjĩ 500 na wariĩ wa thanjĩ 500, rwa kũhakania handũ harĩa hamũre na harĩa hatarĩ hamũre.

EZEKIELI 43

1 Agĩcoka akĩndwara kĩhingo-inĩ kĩrĩa kĩang‘etheire mwena wa irathĩro. 2 Ngĩona riri wa Kĩhoti
wa Isiraeli ũkiuma mwena wa irathĩro, na mũgambo wake watariĩ ta mũrurumo wa maĩ maingĩ
magĩtherera; nayo thĩ ĩkĩhenia nĩ ũndũ wa riri wake. 3 Kĩrĩa ndonire gĩatariĩ ta kĩoneki kĩrĩa
ndonete hĩndĩ ĩrĩa ndokĩte kwananga itũũra rĩu, na kĩahaanaga ta kĩrĩa ndonete hakuhĩ na rũũĩ rwa
Kebari; na niĩ ngĩĩgũithia, ngĩturumithia ũthiũ thĩ.

4 Naguo riri wa Yahweh ũkĩingĩra thĩinĩ wa hekarũ ũgereire kĩhingo kĩrĩa kĩang‘etheire mwena
wa irathĩro. 5 Ngĩcoka ngĩoywo nĩ roho ũkĩndwara nja ĩrĩa nini, na ngĩona atĩ hekarũ yaiyũrĩte
riri wa Yahweh. 6 Na ngĩigua mũndũ ũranjarĩria arĩ thĩinĩ wa hekarũ, na mũndũ ũcio agĩũka
akĩrũgama hakuhĩ na niĩ. 7 Akĩnjĩra atĩrĩ:

1626




―Mũrũ wa mũndũ, gũkũ nĩkuo gĩikaro gĩa gĩtĩ gĩakwa kĩa ũnene na kĩa makinya ma magũrũ
makwa, na nĩkuo ndĩikaraga ndĩ gatagatĩ-inĩ ka andũ a Isiraeli tene na tene. Andũ a nyũmba ya
Isiraeli matigaathahia rĩĩtwa rĩakwa rĩamũre rĩngĩ, o ene hamwe na athamaki ao, kũgerera
ũmaraya wao na ciimba cia athamaki ao maarĩkia gũkua. 8 Rĩrĩa meekĩrire itonyero rĩao hakuhĩ
na itonyero rĩakwa na gĩtugĩ kĩa mũrango wao hakuhĩ na gĩtugĩ kĩa mũrango wakwa, hagatigara o
rũthingo tu gatagatĩ gakwa nao, nĩ maathahirie rĩĩtwa rĩakwa rĩamũre kũgerera maũndũ marĩ
magigi marĩa meekire, na niĩ ngĩmaniina nĩ ũndũ wa marakara makwa. 9 Nĩ maige ũmaraya wao
o hamwe na ciimba cia athamaki ao haraya mũno na niĩ, na niĩ nĩ ngũtũũra hamwe nao tene na
tene.

10 ―Nawe mũrũ wa mũndũ-rĩ, taarĩria nyũmba ya Isiraeli ũhoro wa hekarũ ĩyo, nĩguo maconoke
nĩ ũndũ wa mehia mao, na ũreke mathuthurie mũcoro wayo.11 Mangĩconoka nĩ ũndũ wa maũndũ
marĩa mothe mekĩte, wagĩrĩire kũmataarĩria mũcoro wa hekarũ ĩyo, ũrĩa ĩbangĩtwo, o na njĩra
ciayo cia kuuma na cia kũingĩra. Ũmonie mĩcoro yayo yothe na mawatho mayo, mĩcoro yayo na
mawatho mayo, na wandĩke maũndũ macio makĩĩyonagĩra na maitho mao, nĩguo marũmagĩrĩre
mũcoro wayo wothe na mawatho mayo. 12 Ũyũ nĩguo watho wa hekarũ. Gĩcigo kĩrĩa gĩothe
gĩthiũrũrũkĩirie gacũmbĩrĩ ga kĩrĩma nĩ kĩamũre mũno. Kĩoneei! Ũcio nĩguo watho wa hekarũ.

13 ―Ici nĩcio ithimi cia kĩgongona ithimĩtwo na mĩkono (o mũkono wongereirũo wariĩ wa rũhĩ
rũmwe). Mwena wakĩo wa na thĩ nĩ mũkono ũmwe, na ũrĩ na wariĩ wa mũkono ũmwe.
Ũthiũrũrũkĩirio na mũcibi mũthia-inĩ waguo wa wariĩ wa irata rĩmwe. Ũcio nĩguo mwena wa na
thĩ wa kĩgongona kĩu. 14 Kuuma thĩ nginya gĩcunjĩ kĩa mũhuro kĩrĩa gĩthiũrũrũkĩirie nĩ mĩkono
ĩĩrĩ, na wariĩ wakĩo nĩ mũkono ũmwe. Kuuma gacunjĩ-inĩ kanini karĩa gathiũrũrũkĩirie nginya
gĩcunjĩ kĩrĩa kĩnene gĩthiũrũrũkĩirie nĩ mĩkono ĩna, na wariĩ wakĩo nĩ mũkono ũmwe. 15 Riiko rĩa
kĩgongona rĩrĩ na ũraihu wa na igũrũ wa mĩkono ĩna, na rĩrĩ na hĩa inya ciumĩrĩte mwena wa
igũrũ. 16 Riiko rĩu rĩa kĩgongona nĩ rĩiganaine mĩena yothe ĩna, rĩrĩ na ũraihu wa mĩkono 12 na
wariĩ wa mĩkono 12.

17 Mĩena yothe ĩna ya gĩcunjĩ kĩrĩa gĩthiũrũrũkĩirie ĩrĩ na ũraihu wa mĩkono 14 na wariĩ wa
mĩkono 14; naguo mũcibi ũrĩa ũthiũrũrũkĩirie nĩ wa nuthu mũkono, na mwena wakĩo wa na thĩ nĩ
wa mũkono ũmwe mĩena yothe.

―Na ngathĩ ciakĩo irorete mwena wa irathĩro.‖

18 Agĩcoka akĩnjĩra atĩrĩ, ―Mũrũ wa mũndũ, Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ‗Maya nĩmo maũndũ
marĩa magĩrĩire kũrũmĩrĩrũo rĩrĩa kĩgongona gĩgaakwo, nĩgetha magongona ma njino
marutagĩrũo ho na thakame ĩkaminjaminjwo igũrũ rĩakĩo.‘

19 ―‗Ũkaaneana gategwa gatuĩke igongona rĩa mehia, ũkaneane kũrĩ athĩnjĩri-Yahweh Alawii a
rũciaro rwa Zadoku, arĩa mokaga mbere yakwa kũndungatĩra,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh
oigĩte. 20 ‗Wagĩrĩirũo kuoya thakame ĩmwe ya gategwa kau ũmĩhake hĩa-inĩ icio inya cia
kĩgongona, kona-inĩ inya cia gĩcunjĩ kĩrĩa gĩthiũrũrũkĩirie, na mũcibi-inĩ ũrĩa ũthiũrũrũkĩirie,

1627


nĩgetha ũgĩtherie kuumana na mehia na ũkĩamũre. 21 Ningĩ woe gategwa kau ka igongona rĩa
mehia, ũgacinĩre handũ harĩa hamũrĩtwo hekarũ-inĩ, nja ya handũ harĩa hamũre.

22 Mũthenya wa kerĩ nĩ ũkaaruta thenge ĩtarĩ na kaũgũ ĩtuĩke igongona rĩa mehia; nao nĩ
magaatheria kĩgongona kuumana na mehia o ta ũrĩa maagĩtheretie kuumana na mehia
makĩhũthĩra gategwa kau.‘

23 ―‗Warĩkia gũgĩtheria kuumana na mehia-rĩ, nĩ ũkaaruta gategwa gatarĩ na kaũgũ, na ndũrũme
ĩtarĩ na kaũgũ. 24 Ũgaacitwara mbere ya Yahweh, nao athĩnjĩri-Yahweh maciminjĩrie cumbĩ na
macirute ituĩke igongona rĩa njino rĩa kũrutĩrũo Yahweh. 25 O mũthenya ihinda rĩa thikũ
mũgwanja nĩ ũkaarutaga thenge ĩtuĩke igongona rĩa mehia, o hamwe na gategwa na ndũrũme;
ũkaarutaga nyamũ itarĩ na kaũgũ. 26 Makaaruta igongona rĩa kũhumbĩra mehia nĩ ũndũ wa
kĩgongona ihinda rĩa thikũ mũgwanja, na no mũhaka magĩtherie na meamũrĩre Yahweh. 27
Thikũ icio ciathira, mũthenya wa kanana na thutha ũcio, athĩnjĩri-Yahweh nĩ makaarutaga
magongona manyu ma njino na magongona ma ũiguano igũrũ rĩa kĩgongona; na niĩ nĩ ngaakenio
nĩ inyuĩ,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh oigĩte.‖

EZEKIELI 44

1 Ningĩ akĩnjokia kũgerera njĩra ya kĩhingo kĩa mwena wa nja kĩa handũ harĩa hamũre kĩrĩa
kĩarorete irathĩro, na kĩarĩ kĩhinge. 2 Nake Yahweh akĩnjĩra atĩrĩ: ―Kĩhingo gĩkĩ kĩrĩikaraga kĩrĩ
kĩhinge. Gĩtiagĩrĩire kũhingũrũo, na gũtirĩ mũndũ ũrĩtonyagĩra ho; nĩ gũkorũo Yahweh, Kĩhoti
wa Isiraeli, nĩ atonyeire ho, kwoguo no mũhaka gĩikarage kĩrĩ kĩhinge. 3 No rĩrĩ, mũtongoria nĩ
arĩikaraga thĩ thĩinĩ wakĩo nĩguo arĩe mũgate arĩ mbere ya Yahweh, nĩ gũkorũo we nĩ
mũtongoria. Arĩtonyagĩra gĩthaku-inĩ gĩa kĩhingo kĩu, na akoimĩra o ho.‖

4 Agĩcoka akĩndonyeria kĩhingo kĩa mwena wa rũgongo akĩndwara mwena wa mbere wa hekarũ.
Na rĩrĩa ndarorire, ngĩona atĩ riri wa Yahweh nĩ waiyũrĩte hekarũ ya Yahweh. Nĩ ũndũ ũcio,
ngĩĩgũithia ngĩturumithia ũthiũ thĩ. 5 Nake Yahweh akĩnjĩra atĩrĩ: ―Mũrũ wa mũndũ, rũmbũiya,
ũrore, na ũthikĩrĩrie na kinyi maũndũ mothe marĩa ngũkwĩra megiĩ Maathani na Mawatho ma
hekarũ ya Yahweh. Rũmbũiya mũno njĩra ya gũtonya hekarũ na njĩra ciothe cia kuuma handũ
harĩa hamũre. 6 Ĩra nyũmba ĩyo nemi ya Isiraeli atĩrĩ, ‗Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ―Inyuĩ
nyũmba ya Isiraeli, maũndũ macio manyu marĩ magigi nĩ maiganĩte. 7 Rĩrĩa mwarehe andũ a
kũngĩ arĩa matarĩ aruu ngoro na mwĩrĩ handũ hakwa harĩa hamũre, nĩ mathahagia hekarũ yakwa.
Mũndutagĩra mũgate, maguta na thakame, na hĩndĩ ĩyo kĩrĩkanĩro gĩakwa nĩ gĩthũkie tondũ wa
mĩtugo yanyu yothe ĩrĩ magigi. 8 Mũtimenyagĩrĩra indo ciakwa iria nyamũre. Ithenya rĩa ũguo,
mwĩhokagĩra andũ angĩ kũruta mawĩra thĩinĩ wa handũ hakwa harĩa hamũre.‖‘

1628




9 ―‗Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ―Gũtirĩ mũndũ wa kũngĩ ũikaraga thĩinĩ wa Isiraeli ũtarĩ
mũruu ngoro na mwĩrĩ wagĩrĩirũo gũtonya handũ hakwa harĩa hamũre.‖‘

10 ―‗Na Alawii arĩa maanjehereire rĩrĩa andũ a Isiraeli maandiganĩirie nĩguo marũmĩrĩre
mĩhianano yao ĩrĩ magigi nĩ makoona moimĩrĩro ma mehia mao. 11 No o na kũrĩ ũguo, nĩ
magaatungataga thĩinĩ wa handũ hakwa harĩa hamũre marũgamagĩrĩre ihingo cia hekarũ na
matungatage thĩinĩ wa hekarũ. Nĩ magaathĩnja igongona rĩa njino na marute magongona nĩ ũndũ
wa andũ, na nĩ makaarũgama mbere ya andũ mamatungatĩre. 12 Tondũ nĩ maamatungatagĩra
marĩ mbere ya mĩhianano yao ĩrĩ magigi, magĩtuĩka mũhĩnga magĩtũma nyũmba ya Isiraeli ĩhie,
nĩkĩo gĩtũmĩte njoe guoko gwakwa na igũrũ ngehĩta atĩ nĩ ngũmokĩrĩra, na nĩ makoona moimĩrĩro
ma mehia mao,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh oigĩte. 13 Matikanguhĩrĩria nĩguo
mandungatĩre marĩ athĩnjĩri-Yahweh kana makuhĩrĩrie kĩndũ o na kĩmwe harĩ indo ciakwa iria
nyamũre kana iria nyamũre mũno, na nĩ magaaconorithio nĩ ũndũ wa maũndũ marĩ magigi marĩa
meekire. 14 No nĩ ngaamatua arũgamĩrĩri a mawĩra ma hekarũ, marorage ũtungata wayo na
maũndũ mothe marĩa magĩrĩire gwĩkwo thĩinĩ wayo.‘

15 ―‗Nao athĩnjĩri-Yahweh Alawii, acio ariũ a Zadoku, arĩa maaroraga mawĩra ma handũ hakwa
harĩa hamũre rĩrĩa andũ a Isiraeli maandiganĩirie, nĩ makaanguhĩrĩria nĩguo mandungatĩre, na nĩ
makaarũgama mbere yakwa mandutĩre maguta na thakame,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh
oigĩte. 16 ‗Acio nĩo magaatonya handũ hakwa harĩa hamũre, na nĩ magaakuhĩrĩria metha yakwa
nĩguo mandungatĩre, na nĩ makaaruta mawĩra marĩa ndĩmaheete.

17 ―‗Hĩndĩ ĩrĩa megũtonya ihingo-inĩ cia nja ĩrĩa nini, magĩrĩirũo kwĩhumba nguo cia gatani.
Matiagĩrĩirũo kwĩhumba kĩndũ kĩa guoya wa ng‘ondu rĩrĩa megũtungata ihingo-inĩ cia nja ĩrĩa
nini kana kũu thĩinĩ. 18 Magĩrĩirũo kwĩyoha iremba cia gatani mũtwe, na mekĩre inyatha cia
gatani cia kũhumbĩra njohero ciao. Matiagĩrĩirũo kwĩhumba kĩndũ kĩngĩtũma mathithine. 19
Matanoima mathiĩ nja ĩrĩa nene—nja ĩrĩa nene kũrĩa andũ marĩ—magĩrĩirũo kũruta nguo iria
megũtungataga nacio na maciige rumu-inĩ iria nyamũre cia kũrĩĩra. Macoke mehumbe nguo ingĩ,
nĩguo matigatũme wamũri ũcio ũthiĩ kũrĩ andũ kũgerera nguo ciao. 20 Matiagĩrĩirũo kwenjwo
mĩtwe yao kana mareke njuĩrĩ ya mĩtwe yao ĩraihe. Magĩrĩirũo kũrengerera njuĩrĩ ya mĩtwe yao.
21 athĩnjĩri-Yahweh matiagĩrĩirũo kũnyua ndibei rĩrĩa megũtonya nja ĩrĩa nini. 22 Matiagĩrĩirũo
kũhikia mũtumia wa ndigwa, kana mũka ũtiganĩte na mũthuri wake; no rĩrĩ, no mahikie mũirĩtu
gathirange wa rũciaro rwa Isiraeli kana mũtumia wa ndigwa wa mũthĩnjĩri-Yahweh.‘

23 ―‗Magĩrĩirũo kũruta andũ akwa ngũrani ya kĩndũ kĩamũre na kĩrĩa gĩtarĩ kĩamũre; na
mamarute ngũrani ya indo iria irĩ thahu na iria itarĩ thahu. 24 Nĩ magĩrĩirũo gũtuanagĩra cira; na
matuanagĩre kũringana na matuĩro makwa ma cira. Magĩrĩirũo kũrũmĩrĩra mawatho na maathani
makwa megiĩ ciathĩ ciakwa ciothe na mamũrage thabatũ ciakwa. 25 Matiagĩrĩirũo gũkuhĩrĩria
mũndũ mũkuũ, tondũ nĩ mekũgĩa thahu. O na kũrĩ ũguo, mũndũ no ethahie nĩ ũndũ wa ithe,
nyina, mũrũwe, mwarĩ, mũrũ wa nyina, kana mwarĩ wa nyina ũtarĩ mũhiku. 26 Na thutha wa
mũthĩnjĩri-Yahweh gũtherio, magĩrĩirũo kũreka aniine thikũ mũgwanja. 27 Mũthenya ũrĩa

1629


egũtonya handũ harĩa hamũre, thĩinĩ wa nja ĩrĩa nini, nĩguo atungate thĩinĩ wa harĩa hamũre, nĩ
agĩrĩirũo kũruta igongona rĩake rĩa mehia,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh ekuuga.

28 ―‗Na rĩrĩ nĩrĩo igai rĩao: Niĩ nĩ niĩ igai rĩao. Mũtiagĩrĩirũo kũmahe igai o na rĩrĩkũ thĩinĩ wa
Isiraeli, nĩ gũkorũo niĩ nĩ niĩ igai rĩao. 29 Nĩo marĩrĩaga igongona rĩa mũtu, igongona rĩa mehia,
na igongona rĩa mahĩtia, na kĩndũ o gĩothe kĩrĩa kĩamũrĩtwo thĩinĩ wa Isiraeli gĩgaatuĩka kĩao. 30
Maciaro mothe ma mbere marĩa mega biũ na mĩthemba yothe ya mĩhothi ĩrĩa mũrĩrutaga
ĩrĩkoragwo ĩrĩ ya athĩnjĩri-Yahweh. Na nĩ mwagĩrĩirũo kũheaga athĩnjĩri-Yahweh maciaro ma
mbere ma mũtu wanyu ũrĩa ũtarĩ mũkonyore. Ũndũ ũcio nĩ ũrĩtũmaga mĩciĩ yanyu ĩkorũo na
kĩrathimo. 31 Athĩnjĩri-Yahweh matiagĩrĩirũo kũrĩa nyoni kana nyamũ o yothe yonetwo ĩrĩ nguũ
kana ĩtamburangĩtwo.‘

EZEKIELI 45

1 ―‗Hĩndĩ ĩrĩa mũkaagaya bũrũri ũtuĩke igai-rĩ, nĩ mũkaarutĩra Yahweh gĩcigo kĩamũre thĩinĩ wa
bũrũri ũcio gĩtuĩke mũhothi. Ũraihu wakĩo wagĩrĩire gũkorũo ũrĩ mĩkono 25,000 na wariĩ wa
mĩkono 10,000. Gĩcigo kĩu gĩothe gĩgaakorũo kĩrĩ kĩamũre. 2 Thĩinĩ wakĩo nĩ gũgaakorũo na
gĩcigo kĩiganaine mĩena yothe ĩna kĩrĩ na ũraihu wa mĩkono 500 na wariĩ wa mĩkono 500 kĩa
handũ harĩa hamũre, na o mwena nĩ gĩgaakorũo na kũndũ gwa kũrĩithia kũrĩ na wariĩ wa mĩkono
50.

3 Thĩinĩ wa gĩcigo kĩu mũthime ũraihu wa mĩkono 25,000 na wariĩ wa mĩkono 10,000, na thĩinĩ
wakĩo nĩkuo handũ harĩa hamũre hagaakorũo, kĩndũ kĩamũre mũno. 4 Gĩgaakorũo kĩrĩ gĩcigo
kĩamũre thĩinĩ wa bũrũri nĩ ũndũ wa athĩnjĩri-Yahweh, arĩa matungataga thĩinĩ wa handũ harĩa
hamũre na magakuhĩrĩria Yahweh nĩguo mamũtungatĩre. Kũu nĩkuo nyũmba ciao igaakorũo na
gũgaatuĩka kũndũ kwamũre nĩ ũndũ wa hekarũ.

5 ―‗Ningĩ nĩ gũgaakorũo na gĩcigo kĩrĩ na ũraihu wa mĩkono 25,000 na wariĩ wa mĩkono 10,000
kĩa Alawii arĩa matungataga thĩinĩ wa hekarũ, na nĩ magaakorũo na rumu 20 cia kũrĩĩra irĩ igai
rĩao.

6 ―‗Nĩ mũkaagaya gĩcigo kĩrĩ na ũraihu wa mĩkono 25,000 (kĩringaine na mũhothi ũrĩa
mwamũre) na wariĩ wa mĩkono 5,000 gĩtuĩke gĩa itũũra. Gĩgaakorũo kĩrĩ kĩa nyũmba yothe ya
Isiraeli.

7 ―‗Nake mũtongoria nĩ agaakorũo na gĩcigo mĩena yerĩ ya mũhothi ũrĩa mwamũre na gĩcigo
kĩrĩa kĩgaĩirũo itũũra. Gĩgaakorũo kĩriganĩtie na mũhothi ũrĩa mwamũre na gĩcigo kĩrĩa kĩgaĩirũo
itũũra. Na gĩgaakorũo mwena wa ithũĩro na wa irathĩro. Ũraihu wakĩo kuuma mũhaka wa mwena
wa ithũĩro nginya mũhaka wa mwena wa irathĩro ũgaakorũo ũringaine na wa gĩcigo kĩmwe kĩrĩa
kĩgaĩirũo mĩhĩrĩga. 8 Gĩcigo kĩu nĩkĩo gĩgaatuĩka igai rĩake thĩinĩ wa Isiraeli. Atongoria akwa

1630




matigaacoka kũhinyĩrĩria andũ akwa, na nĩ makaagaĩra andũ a nyũmba ya Isiraeli bũrũri
kũringana na mĩhĩrĩga yao.‘

9 ―Mũthamaki Yahweh oigĩte ũũ: ‗Nĩ mwakĩria njano, inyuĩ atongoria a Isiraeli!‘

―‗Tiganai na maũndũ manyu ma ũhinya na ma kũhinyanĩrĩria, rũmĩrĩrai matua makwa cira-inĩ na
mũgĩage na kĩhooto . Tigai gũtunya andũ akwa indo ciao,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh
oigĩte.

10 ‗Mwagĩrĩirũo kũhũthĩra ratiri cia kĩhoto, gĩthimi kĩrĩa kĩagĩrĩire kĩa eba na gĩthimi kĩrĩa
kĩagĩrĩire kĩa mbathi. 11 Kwagĩrĩire gũkorũo na gĩthimi kĩrĩa gĩtuĩtwo kĩa eba na kĩa mbathi.
Gĩthimi kĩa mbathi kĩagĩrĩire kũiganĩra gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ikũmi kĩa homeri, nakĩo gĩthimi kĩa
eba kĩagĩrĩire kũiganĩra gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ikũmi kĩa homeri. Homeri nĩyo ĩrĩhũthagĩrũo
gũthima. 12 Cekeri ĩmwe yagĩrĩire gũkorũo ĩrĩ gera 20. Nacio cekeri 20 ituranĩirũo na cekeri 25
na igaturanĩrũo na cekeri 15 irĩkoragwo irĩ mane ĩmwe harĩ inyuĩ.‘

13 ―‗Ũyũ nĩguo mũhothi ũrĩa mwagĩrĩirũo kũruta: Gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ithathatũ kĩa eba kuuma
harĩ o homeri ya ngano na gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ithathatũ kĩa eba kuuma harĩ o homeri ya cairi. 14
Gĩcunjĩ kĩrĩa gĩtuĩtwo kĩa maguta kĩrĩthimagwo na gĩthimi kĩa mbathi. Mbathi nĩ gĩcunjĩ kĩmwe
harĩ ikũmi gĩa kori, nacio mbathi ikũmi nĩ homeri ĩmwe, nĩ gũkorũo mbathi ikũmi nĩ ciganaine
na homeri ĩmwe. 15 Na kuuma harĩ rũũru rwa mahiũ ma Isiraeli, kũrĩrutagwo ng‘ondu ĩmwe harĩ
ng‘ondu 200. Icio nĩcio irĩkoragwo irĩ cia igongona rĩa mũtu, igongona rĩa njino, na magongona
ma ũiguano, nĩ ũndũ wa kũhumbĩra mehia ma andũ,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh oigĩte.

16 ―‗Andũ othe thĩinĩ wa bũrũri nĩ marĩrutaga mũhothi ũcio makanengera mũtongoria thĩinĩ wa
Isiraeli. 17 No mũtongoria ũcio nĩwe ũrĩrutaga magongona ma njino, igongona rĩa mũtu, na
igongona rĩa ndibei hĩndĩ ya ciathĩ, tũrũgamo twa mweri, na Thabatũ, hamwe na ciathĩ ciothe iria
ituĩtwo cia nyũmba ya Isiraeli. Nĩwe ũrĩrutaga igongona rĩa mehia, igongona rĩa mũtu, igongona
rĩa njino, na magongona ma ũiguano, nĩ ũndũ wa kũhumbĩra mehia ma nyũmba ya Isiraeli.‘

18 ―Mũthamaki Yahweh ekuuga atĩrĩ: ‗Mweri-inĩ wa mbere, mũthenya wa mbere wa mweri
ũcio, nĩ mũrĩoyaga gategwa gatarĩ na kaũgũ, na mũgatheria handũ harĩa hamũre kuumana na
mehia. 19 Mũthĩnjĩri-Yahweh arĩoyaga thakame ĩmwe ya igongona rĩa mehia akahaka gĩtugĩ-inĩ
kĩa mũrango wa hekarũ, kona-inĩ inya cia gĩcunjĩ kĩrĩa gĩthiũrũrũkĩirie gĩa kĩgongona, na gĩtugĩ-
inĩ gĩa kĩhingo kĩa nja ĩrĩa nini. 20 Ũguo nĩguo mũrĩĩkaga mũthenya wa mũgwanja wa mweri
ũcio nĩ ũndũ wa mũndũ ũngĩkorũo ehĩtie atekwenda kana atekũmenya; na nĩ mũrĩrutaga
igongona rĩa kũhumbĩra mehia nĩ ũndũ wa hekarũ.

21 ―‗Mweri-inĩ wa mbere, mũthenya wa 14 wa mweri ũcio, nĩ mũrĩkũngũyagĩra gĩathĩ kĩa
Bathaka. Mũrĩrĩaga mĩgate ĩtarĩ mĩkĩre ndawa ya kũimbia ihinda rĩa thikũ mũgwanja. 22
Mũthenya ũcio mũtongoria nĩ arĩrutaga gategwa gatuĩke igongona rĩa mehia nĩ ũndũ wake na
tondũ wa andũ othe thĩinĩ wa bũrũri. 23 O mũthenya harĩ thikũ icio mũgwanja cia gĩathĩ nĩ
arĩrutaga tũtegwa mũgwanja tũtarĩ na kaũgũ hamwe na ndũrũme mũgwanja itarĩ na kaũgũ ituĩke

1631


igongona rĩa njino rĩa kũrutĩrũo Yahweh, o na akaruta thenge ĩmwe o mũthenya ĩtuĩke igongona
rĩa mehia. 24 Ningĩ nĩ arĩrutaga igongona rĩa mũtu rĩa eba ĩmwe harĩ o gategwa na eba ĩmwe harĩ
o ndũrũme, hamwe na hini ĩmwe ya maguta harĩ eba.

25 ―‗Mweri-inĩ wa mũgwanja, mũthenya wa 15 wa mweri ũcio, ihinda-inĩ rĩa thikũ mũgwanja
cia gĩathĩ, arĩrutaga indo o ta icio cia igongona rĩa mehia, igongona igima rĩa njino, igongona rĩa
mũtu, na maguta.‘‖

EZEKIELI 46

1 ―Mũthamaki Yahweh ekuuga ũũ: ‗Kĩhingo kĩa nja ĩrĩa nini kĩrĩa kĩrorete irathĩro kĩagĩrĩire
gũikara kĩrĩ kĩhinge thikũ ithathatũ iria irutagwo wĩra, no mũthenya wa Thabatũ na mũthenya wa
karũgamo ka mweri kĩagĩrĩire kũhingũrũo. 2 Mũtongoria arĩtonyagĩra gĩthaku-inĩ gĩa kĩhingo
kĩu, na akarũgama gĩtugĩ-inĩ gĩakĩo. Athĩnjĩri-Yahweh marĩrutaga igongona rĩake rĩa njino na
magongona make ma ũiguano, nake akainamĩrĩra itonyero-inĩ rĩa kĩhingo kĩu agacoka akoima.
No kĩhingo gĩtiagĩrĩire kũhingwo nginya o hwaĩ-inĩ. 3 Andũ a bũrũri ũcio o nao nĩ
marĩinamagĩrĩra mbere ya Yahweh mũromo-inĩ wa kĩhingo kĩu mĩthenya ya Thabatũ na hĩndĩ ya
tũrũgamo twa mweri.

4 ―‗Igongona rĩa njino rĩrĩa mũtongoria arĩrutagĩra Yahweh mũthenya wa Thabatũ nĩ tũtũrũme
tũtandatũ tũtarĩ kaũgũ na ndũrũme ĩmwe ĩtarĩ kaũgũ. 5 Igongona rĩa mũtu rĩrĩkoragwo rĩrĩ eba
ĩmwe nĩ ũndũ wa ndũrũme ĩyo na kĩrĩa angĩhota kũruta nĩ ũndũ wa tũtũrũme tũu, o hamwe na
hini ĩmwe ya maguta harĩ o eba. 6 Naguo mũthenya wa karũgamo ka mweri arĩrutaga gategwa
kamwe kuuma rũũru-inĩ, tũtũrũme tũtandatũ, na ndũrũme ĩmwe; ciothe ciagĩrĩire gũkorũo itarĩ na
kaũgũ. 7 Agĩrĩirũo kũruta igongona rĩa mũtu rĩa eba ĩmwe nĩ ũndũ wa gategwa kau, eba ĩmwe nĩ
ũndũ wa ndũrũme, na kĩrĩa angĩhota kũruta nĩ ũndũ wa tũtũrũme tũu. Ningĩ nĩ agĩrĩirũo kũruta
hini ĩmwe ya maguta harĩ o eba.

8 ―‗Na rĩrĩa mũtongoria aratonya, agĩrĩirũo gũtonyera gĩthaku-inĩ gĩa kĩhingo kĩu, na noho
agĩrĩirũo nĩ kuumĩra. 9 Ningĩ rĩrĩa andũ a bũrũri ũcio megũtonya mbere ya Yahweh hĩndĩ ya
ciathĩ, arĩa marĩtonyagĩra kĩhingo kĩa mwena wa rũgongo nĩguo mathiĩ magathathaiye magĩrĩirũo
kuumĩra kĩhingo kĩa mwena wa mũhuro, nao arĩa marĩtonyagĩra kĩhingo kĩa mwena wa mũhuro
magĩrĩirũo kuumĩra kĩhingo kĩa mwena wa rũgongo. Gũtirĩ mũndũ wagĩrĩirũo kuumĩra kĩhingo
kĩrĩa egũtonyeire, nĩ gũkorũo magĩrĩirũo kuumĩra kĩhingo kĩrĩa kĩroranĩte na kĩrĩa matonyeire. 10
Nake mũtongoria ũrĩa ũrĩ gatagatĩ-inĩ kao, agĩrĩirũo gũtonya rĩrĩa maratonya, na akoima rĩrĩa
maroima. 11 Hĩndĩ ya ciathĩ na ya ikũngũĩro, igongona rĩa mũtu rĩrĩkoragwo rĩrĩ eba ĩmwe nĩ
ũndũ wa gategwa kau, eba ĩmwe nĩ ũndũ wa ndũrũme, na kĩrĩa angĩhota kũruta nĩ ũndũ wa
tũtũrũme tũu, o hamwe na hini ĩmwe ya maguta harĩ o eba.

1632




12 ―‗Mũtongoria angĩrutĩra Yahweh igongona rĩa njino kana magongona ma ũiguano marĩ
magongona ma kwĩyendera, agĩrĩire kũhingũrĩrũo kĩhingo kĩrĩa kĩrorete irathĩro, nake arute
igongona rĩake rĩa njino na magongona ma ũiguano o ta ũrĩa arutaga mũthenya wa Thabatũ. Na
aarĩkia kuuma, kĩhingo kĩagĩrĩire kũhingwo.

13 ―‗O mũthenya wagĩrĩirũo kũrutĩra Yahweh gatũrũme kamwe gatarĩ kaũgũ karĩ mwaka-inĩ
wako wa mbere karĩ igongona rĩa njino. Wagĩrĩirũo gwĩka ũguo rũcinĩ o rũcinĩ. 14 Ningĩ hamwe
nako, o rũcinĩ nĩ wagĩrĩirũo kũrutaga gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ithathatũ kĩa eba kĩrĩ igongona rĩa mũtu,
o hamwe na gĩcunjĩ kĩmwe harĩ ithatũ kĩa hini ya maguta ma kũminjaminjĩria mũtu ũrĩa mũhinyu
kĩrĩ igongona rĩa mũtu rĩa kũrutagĩrũo Yahweh hingo ciothe. Ũcio nĩ watho wa gũtũũra
ũrũmagĩrĩrũo. 15 No mũhaka marutage gatũrũme kau, igongona rĩa mũtu, na maguta o rũcinĩ irĩ
igongona igima rĩa njino rĩa kũrutagwo hingo ciothe.‘

16 ―Mũthamaki Yahweh oigĩte atĩrĩ: ‗Mũtongoria angĩhe ariũ ake othe kĩheo kĩrĩ igai, kĩheo kĩu
gĩgaatuĩka kĩa ariũ ake. Nĩ magaĩte gĩgatuĩka kĩao. 17 No angĩhe ndungata ĩmwe yake kĩheo
kuuma harĩ igai rĩake, gĩgaatuĩka kĩayo o nginya mwaka wa kũrekererio; thutha ũcio
gĩgaacokerio mũtongoria ũcio. Igai rĩa ariũ ake norĩo rĩgaatũũra rĩrĩ rĩao. 18 Mũtongoria
ndagaatunya andũ igai rĩao na njĩra ya kũmaingata mehere indo-inĩ ciao. Agĩrĩirũo kũhe ariũ ake
igai kuuma harĩ indo ciake mwene, nĩguo gũtikanagĩe mũndũ o na ũmwe gatagatĩ-inĩ ka andũ
akwa ũkaaingatwo kuuma indo-inĩ ciake.‘‖

19 Agĩcoka akĩndonyeria njĩra ĩrĩa yarĩ hakuhĩ na kĩhingo gĩa gũthiĩ rumu-inĩ iria nyamũre cia
kũrĩĩra cia athĩnjĩri-Yahweh, iria ciarorete mwena wa rũgongo, na hau ngĩona handũ haarĩ
mũico-inĩ wa mwena wa ithũĩro. 20 Akĩnjĩra atĩrĩ: ―Haha nĩho athĩnjĩri-Yahweh marĩtherũkagĩria
igongona rĩa mahĩtia na igongona rĩa mehia, na nĩho marĩrugagĩra igongona rĩa mũtu, nĩguo
matikoimage na kĩndũ magĩthiĩ nja ĩrĩa nene matigatũme wamũri ũcio ũthiĩ kũrĩ andũ.‖

21 Ningĩ akĩnyumia akĩndwara nja ĩrĩa nene na akĩndongoria ngĩhĩtũkĩra kona-inĩ iria inya cia nja
ĩyo, na ngĩona atĩ haarĩ na nja ĩngĩ o kona-inĩ ya nja ĩyo nene. 22 Kona-inĩ icio inya cia nja ĩyo
haarĩ na nja ingĩ nini, ciarĩ na ũraihu wa mĩkono 40, na wariĩ wa mĩkono 30. Ciothe inya nĩ
ciaiganaine.

23 Kwarĩ na tũrũthingo gũthiũrũrũkĩria mwena wa thĩinĩ wa nja icio inya, na rungu rwa
tũrũthingo tũu nĩ haakĩtwo kũndũ gwa gũtherũkĩria magongona. 24 Agĩcoka akĩnjĩra atĩrĩ: ―Ici
nĩcio nyũmba iria ndungata cia hekarũ itherũkagĩria magongona marĩa marutĩtwo nĩ andũ.‖

1633






EZEKIELI 47

1 Agĩcoka akĩnjokia mũromo-inĩ wa hekarũ, na ngĩona maĩ magĩtherera na mwena wa irathĩro
moimĩte rungu rwa itonyero rĩa hekarũ, nĩ gũkorũo mwena wayo wa mbere warorete irathĩro.
Maĩ macio maathereraga moimĩte rungu rwa mwena wa ũrĩo wa hekarũ, mũhuro wa kĩgongona.

2 Agĩcoka akĩnjerekeria na nja angereirie kĩhingo kĩa mwena wa rũgongo akĩndwara nja na
agĩĩthiũrũrũkia nginya kĩhingo-inĩ kĩrĩa kĩarorete irathĩro, na ngĩona maĩ magĩtherera moimĩte
mwena wa ũrĩo.

3 Hĩndĩ ĩrĩa mũndũ ũcio aathiire erekeire mwena wa irathĩro anyitĩte rũrigi rwa gũthima na
guoko, agĩthima mĩkono 1,000 na akĩngereria maĩ-inĩ macio; naguo ũriku wamo wanginyaga
thũng‘wa-inĩ.

4 Agĩcoka agĩthima mĩkono ĩngĩ 1,000 na akĩngereria maĩ-inĩ macio; naguo ũriku wamo
wanginyaga maru-inĩ.

Agĩthima mĩkono ĩngĩ 1,000 na akĩngereria maĩ-inĩ macio; naguo ũriku wamo wanginyaga
njohero-inĩ.

5 Rĩrĩa aathimire mĩkono ĩngĩ 1,000, rũgĩkorũo rũrĩ rũũĩ itangĩahotire kũringa, nĩ gũkorũo maĩ
maarĩ mariku ũũ atĩ mũndũ no atubĩrire, rwarĩ na maĩ maingĩ ũndũ rũtangĩaringĩkire na magũrũ.

6 Akĩnjũria atĩrĩ: ―Mũrũ wa mũndũ, nĩ wona maũndũ macio?‖

Agĩcoka akĩnjokia nginya hũgũrũrũ-inĩ cia rũũĩ rũu. 7 Hĩndĩ ĩrĩa ndacokire, ngĩona atĩ mĩena-inĩ
yerĩ ya rũũĩ rũu kwarĩ na mĩtĩ mĩingĩ mũno. 8 Agĩcoka akĩnjĩra ũũ: ―Maĩ maya maratherera
merekeire mwena wa irathĩro magacoka magaikũrũka matuĩkanĩirie Araba makaingĩra iria. Rĩrĩa
maingĩra iria-inĩ, maĩ ma iria makaagĩra. 9 Ciũmbe nyingĩ irĩ muoyo nĩ irĩtũũraga kũrĩa guothe
maĩ macio marĩthereraga. Nĩ kũrĩkoragwo na thamaki nyingĩ tondũ maĩ maya nĩ marĩthereraga
kuo. Maĩ ma iria nĩ mekwagĩra na ciũmbe ciothe nĩ irĩtũũraga muoyo kũrĩa guothe rũũĩ
rũratherera.

10 ―Ategi a thamaki makaarũgamaga hũgũrũrũ-inĩ ciarĩo kuuma Eni-gedi o nginya Eni-egilaimu,
kũrĩa gũgaakorũo na kũndũ gwa kwanĩkagwo neti cia gũtega. Gũgaakorũo na thamaki nyingĩ cia
mĩthemba mĩingĩ o ta thamaki cia Iria Rĩrĩa Inene.

11 ―Nĩ rĩgaakorũo na kũndũ gũtondoru na matomboya, no icio itikaagĩra. Igaatigwo irĩ o na
cumbĩ.

12 ―Mĩthemba yothe ya mĩtĩ ya irio nĩ ĩgaakũraga mĩena-inĩ yerĩ ya rũũĩ rũu. Mathangũ mayo
matikoma kana yage gũciara. Ĩkaagĩaga maciaro o mweri, nĩ gũkorũo maĩ mayo mathereraga

1634



kuuma handũ harĩa hamũre. Maciaro mayo magaatuĩka irio, namo mathangũ matuĩke ma
kũhonania.‖

13 Mũthamaki Yahweh ekuuga ũũ: ―Gĩcigo gĩkĩ nĩkĩo mũkaagaya gĩtuĩke igai rĩa mĩhĩrĩga ĩrĩa 12
ya Isiraeli, na Jusufu akaagaĩrũo icunjĩ igĩrĩ. 14 Nĩ mũgaakĩgaya na mũkorũo na icunjĩ ciganaine.
Nĩ ndehĩtire atĩ nĩ ngaahe maithe manyu ma tene bũrũri ũyũ, na rĩu nĩ mũheetwo ũgatuĩka igai
rĩanyu.

15 ―Ũyũ nĩguo mũhaka wa mwena wa rũgongo wa bũrũri ũcio: Uumĩte Iria-inĩ Rĩrĩa Inene
ũgereire njĩra ya Hethiloni werekeire Zedadi, 16 Hamathu, Berotha, na Sibiraimu, ĩrĩa ĩrĩ gatagatĩ
ga gĩcigo kĩa Dameski na kĩa Hamathu, o nginya Hazeri-hatikoni, ĩrĩa ĩrĩ mũhaka-inĩ wa Haurani.
17 Kwoguo mũhaka ũkaambĩrĩria iria-inĩ ũkinye Hazaru-enoni, mũhaka-inĩ wa Dameski mwena
wa rũgongo, na mũhaka wa Hamathu. Ũcio nĩguo mũhaka wa mwena wa rũgongo.

18 ―Naguo wa mwena wa irathĩro ũgaakorũo gatagatĩ ka Haurani na Dameski na ũtwarane na
Rũũĩ rwa Jorodani gatagatĩ ka Gileadi na bũrũri wa Isiraeli. Mwagĩrĩirũo gũthima kuuma
mũhaka-inĩ o nginya iria rĩa mwena wa irathĩro. Ũcio nĩguo mũhaka wa mwena wa irathĩro.

19 ―Mũhaka wa mwena wa mũhuro ũkaambĩrĩria Tamaru ũthiĩ o nginya maĩ-inĩ ma Meribathu-
kadeshi, ũcoke ũthiĩ o nginya Mũkuru-inĩ na Iria-inĩ Rĩrĩa Inene. Ũcio nĩguo mũhaka wa mwena
wa mũhuro.

20 ―Naguo mwena wa ithũĩro nĩ Iria Rĩrĩa Inene, kuuma mũhaka-inĩ nginya handũ hang‘ethanĩire
na Lebo-hamathu. Ũcio nĩguo mũhaka wa mwena wa ithũĩro.‖

21 ―Mwagĩrĩirũo kwĩgayanĩria bũrũri ũcio inyuĩ ene, mũũgayanĩrie mĩhĩrĩga ĩrĩa 12 ya Isiraeli.
22 Mwagĩrĩirũo kũũgayania ũtuĩke igai rĩanyu na mũgaĩre andũ a kũngĩ arĩa maikaraga hamwe
na inyuĩ arĩa magĩĩte na ciana magĩikara gatagatĩ-inĩ kanyu; na magaatuĩka o ta andũ a Isiraeli
arĩa maciarĩirũo bũrũri ũcio. O nao nĩ makaaheo igai hamwe na inyuĩ gatagatĩ-inĩ ka mĩhĩrĩga ya
Isiraeli. 23 Mwagĩrĩirũo kũhe mũndũ wa kũngĩ igai gĩcigo-inĩ kĩa mũhĩrĩga ũrĩa aikaraga,‖ ũguo
nĩguo Mũthamaki Yahweh oigĩte.

EZEKIELI 48

1 ―Maya nĩmo marĩĩtwa ma mĩhĩrĩga ĩyo, kuuma mũhaka-inĩ wa mwena wa rũgongo: Gĩcigo kĩa
Dani gĩgaakorũo njĩra-inĩ ya Hethiloni gũthiĩ Lebo-hamathu nginya Hazaru-enani, mũhaka-inĩ
wa Dameski kĩrorete mwena wa rũgongo, hakuhĩ na Hamathu; na gĩgaakorũo kiumĩte mũhaka-
inĩ wa mwena wa irathĩro nginya mũhaka-inĩ wa mwena wa ithũĩro. 2 Gĩcigo kĩa Asheri
gĩgaakorũo mũhaka-inĩ wa Dani, kuuma mũhaka-inĩ wa mwena wa irathĩro nginya mũhaka-inĩ
wa mwena wa ithũĩro. 3 Gĩcigo kĩa Nafitali gĩgaakorũo mũhaka-inĩ wa Asheri, kuuma mũhaka-

1635




inĩ wa mwena wa irathĩro nginya mũhaka-inĩ wa mwena wa ithũĩro. 4 Gĩcigo kĩa Manase
gĩgaakorũo mũhaka-inĩ wa Nafitali, kuuma mũhaka-inĩ wa mwena wa irathĩro nginya mũhaka-inĩ
wa mwena wa ithũĩro. 5 Gĩcigo kĩa Efiraimu gĩgaakorũo mũhaka-inĩ wa Manase, kuuma
mũhaka-inĩ wa mwena wa irathĩro nginya mũhaka-inĩ wa mwena wa ithũĩro. 6 Gĩcigo kĩa Rubeni
gĩgaakorũo mũhaka-inĩ wa Efiraimu, kuuma mũhaka-inĩ wa mwena wa irathĩro nginya mũhaka-
inĩ wa mwena wa ithũĩro. 7 Gĩcigo kĩa Yahuda gĩgaakorũo mũhaka-inĩ wa Rubeni, kuuma
mũhaka-inĩ wa mwena wa irathĩro nginya mũhaka-inĩ wa mwena wa ithũĩro. 8 Naguo mũhaka-
inĩ wa Yahuda, kuuma mũhaka-inĩ wa mwena wa irathĩro nginya mũhaka-inĩ wa mwena wa
ithũĩro, gĩcigo kĩrĩa mũkaamũra kĩrĩ mũhothi kĩagĩrĩire gũkorũo na wariĩ wa mĩkono 25,000 na
ũraihu wakĩo ũkorũo ũiganaine na wa icigo icio ingĩ igaĩirũo mĩhĩrĩga, kuuma mũhaka-inĩ wa
mwena wa irathĩro nginya mũhaka-inĩ wa mwena wa ithũĩro. Handũ harĩa hamũre hagaakorũo
gatagatĩ-inĩ ga gĩcigo kĩu.

9 ―Gĩcigo kĩrĩa mũkaamũrĩra Yahweh kĩrĩ mũhothi gĩgaakorũo na ũraihu wa mĩkono 25,000 na
wariĩ wa mĩkono 10,000. 10 Kĩu nĩkĩo gĩgaatuĩka mũhothi mwamũre wa athĩnjĩri-Yahweh.
Gĩgaakorũo kĩrĩ kĩa mĩkono 25,000 mwena wa rũgongo, mĩkono 10,000 mwena wa ithũĩro,
mĩkono 10,000 mwena wa irathĩro, na mĩkono 25,000 mwena wa mũhuro. Handũ harĩa hamũre
ha Yahweh hagaakorũo gatagatĩ-inĩ ga gĩcigo kĩu. 11 Gĩgaakorũo kĩrĩ kĩa athĩnjĩri-Yahweh arĩa
mamũrĩtwo harĩ ariũ a Zadoku, arĩa maathire na mbere kũruta mawĩra marĩa ndĩmaheete na
matiandiganĩirie rĩrĩa andũ a Isiraeli na Alawii maandiganĩirie. 12 Nĩ magaakorũo na gĩcunjĩ
thĩinĩ wa gĩcigo kĩu kĩamũrĩtwo kĩrĩ mũhothi gĩgatuĩka kĩndũ kĩamũre mũno, mũhaka-inĩ wa
Alawii.

13 ―Alawii nĩ magaakorũo na gĩcigo kĩriganĩtie na kĩa athĩnjĩri-Yahweh, na gĩgaakorũo na ũraihu
wa mĩkono 25,000 na wariĩ wa mĩkono 10,000. (Ũraihu wakĩo wothe ũgaakorũo ũrĩ mĩkono
25,000 kũraiha, na mĩkono 10,000 kwarama.) 14 Matiagĩrĩirũo kwendia, gũkũũrania, kana
kũneana gĩcunjĩ o na kĩmwe gĩa gĩcigo kĩu kĩega biũ bũrũri-inĩ, tondũ nĩ kĩndũ kĩamũre harĩ
Yahweh.

15 ―Gĩcigo kĩrĩa gĩgaatigara kĩa wariĩ wa mĩkono 5,000 kĩrĩa kĩriganĩtie na mũhaka ũrĩa ũrĩ na
ũraihu wa mĩkono 25,000 gĩkaahũthĩrũo na maũndũ ma itũũra, gĩtuĩke gĩa gwakwo nyũmba na
kũndũ gwa kũrĩithia. Itũũra rĩgaakorũo gatagatĩ gakĩo. 16 Ici nĩcio igaakorũo irĩ ithimi cia itũũra:
Mũhaka wa mwena wa rũgongo ũgaakorũo ũrĩ mĩkono 4,500, wa mwena wa mũhuro mĩkono
4,500, wa mwena wa irathĩro mĩkono 4,500, naguo wa mwena wa ithũĩro mĩkono 4,500. 17
Gĩcigo gĩa kũrĩithia gĩa itũũra gĩgaakorũo kĩrĩ mĩkono 250 mwena wa rũgongo, mĩkono 250
mwena wa mũhuro, mĩkono 250 mwena wa irathĩro, na mĩkono 250 mwena wa ithũĩro.

18 ―Ũraihu wa gĩcigo kĩrĩa gĩgaatigara ũgaakorũo ũiganaine na wa mũhothi ũrĩa mwamũre,
mĩkono 10,000 mwena wa irathĩro na mĩkono 10,000 mwena wa ithũĩro. Ũgaakorũo ũiganaine
na wa mũhothi ũrĩa mwamũre, na maciaro ma gĩcigo kĩu magaatuĩka irio cia arĩa marutaga wĩra
thĩinĩ wa itũũra. 19 Arĩa marutaga wĩra thĩinĩ wa itũũra kuuma mĩhĩrĩga-inĩ yothe ya Isiraeli nĩo
makaarĩmaga kuo.

1636


20 ―Gĩcigo kĩu gĩothe mũkaaneana kĩrĩ mũhothi gĩgaakorũo kĩiganaine mĩena yothe ĩna, mĩkono
25,000. No mũhaka mũgaakĩneana gĩtuĩke mũhothi mwamũre hamwe na gĩcigo gĩa itũũra.

21 ―Gĩcigo kĩrĩa gĩgaatigara mĩena-inĩ yerĩ ya mũhothi ũcio mwamũre na ya gĩcigo gĩa itũũra
gĩgaakorũo kĩrĩ kĩa mũtongoria. Gĩgaakorũo mĩhaka-inĩ ĩrĩa ĩrĩ na ũraihu wa mĩkono 25,000 ĩrĩa
ĩrĩ mwena wa irathĩro na wa ũmotho wa mũhothi ũcio. Gĩgaakorũo kĩiganaine na icigo icio
iriganĩtie nakĩo, na gĩgaatuĩka kĩa mũtongoria. Mũhothi ũcio mwamũre hamwe na handũ harĩa
hamũre ha hekarũ igaakorũo gatagatĩ ga gĩcigo kĩu.

22 ―Gĩcigo kĩa Alawii na kĩa itũũra igaakorũo gatagatĩ ga gĩcigo kĩa mũtongoria. Gĩcigo kĩu kĩa
mũtongoria gĩgaakorũo gatagatĩ ka mũhaka wa Yahuda na wa Benjamini.

23 ―Nayo mĩhĩrĩga ĩrĩa ĩtigarĩte-rĩ, gĩcigo kĩa Benjamini gĩgaakorũo kiumĩte mũhaka-inĩ wa
mwena wa irathĩro nginya mũhaka-inĩ wa mwena wa ithũĩro. 24 Gĩcigo gĩa Simeoni gĩgaakorũo
mũhaka-inĩ wa Benjamini, kuuma mũhaka-inĩ wa mwena wa irathĩro nginya mũhaka-inĩ wa
mwena wa ithũĩro. 25 Gĩcigo kĩa Isakaru gĩgaakorũo mũhaka-inĩ wa Simeoni, kuuma mũhaka-inĩ
wa mwena wa irathĩro nginya mũhaka-inĩ wa mwena wa ithũĩro. 26 Gĩcigo gĩa Zebuluni
gĩgaakorũo mũhaka-inĩ wa Isakaru, kuuma mũhaka-inĩ wa mwena wa irathĩro nginya mũhaka-inĩ
wa mwena wa ithũĩro. 27 Gĩcigo kĩa Gadi gĩgaakorũo mũhaka-inĩ wa Zebuluni, kuuma mũhaka-
inĩ wa mwena wa irathĩro nginya mũhaka-inĩ wa mwena wa ithũĩro. 28 Mũhaka wa mwena wa
mũhuro ũrĩa ũgaakorũo mũhaka-inĩ wa Gadi ũkaambĩrĩria Tamaru ũthiĩ maĩ-inĩ ma Meribathu-
kadeshi, ũkinye Mũkuru-inĩ na ũthiĩ nginya Iria-inĩ Rĩrĩa Inene.

29 ―Ũcio nĩguo bũrũri ũrĩa mũkaagayania ũtuĩke igai rĩa mĩhĩrĩga ya Isiraeli, na icio nĩcio
igaatuĩka icigo ciao,‖ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh oigĩte.

30 ―Ici nĩcio igaatuĩka ihingo cia kuumĩra cia itũũra: Mwena wa rũgongo ũgaakorũo ũrĩ wa
mĩkono 4,500.

31 ―Ihingo cia itũũra igeetanio na mĩhĩrĩga ya Isiraeli. Harĩ ihingo ithatũ cia mwena wa rũgongo-
rĩ, kĩmwe gĩgaatuĩka kĩa Rubeni, kĩngĩ kĩa Yahuda, nakĩo kĩu kĩngĩ kĩa Lawii.

32 ―Mwena wa irathĩro ũgaakorũo na ũraihu wa mĩkono 4,500, na ũgaakorũo na ihingo ithatũ:
kĩmwe kĩa Jusufu, kĩngĩ kĩa Benjamini, na kĩngĩ kĩa Dani.

33 ―Mwena wa mũhuro ũgaakorũo na ũraihu wa mĩkono 4,500, na ũgaakorũo na ihingo ithatũ:
kĩmwe gĩa Simeoni, kĩngĩ kĩa Isakaru, na kĩngĩ kĩa Zebuluni.

34 ―Naguo mwena wa ithũĩro ũgaakorũo na ũraihu wa mĩkono 4,500, na ũgaakorũo na ihingo
ithatũ: kĩmwe kĩa Gadi, kĩngĩ kĩa Asheri, na kĩngĩ kĩa Nafitali.

35 ―Mũthiũrũrũko wa itũũra rĩu ũgaakorũo ũrĩ mĩkono 18,000. Na kuuma mũthenya ũcio itũũra
rĩu rĩgeetagwo Yahweh Arĩ Kuo.‖

1637



DANIELI 1

1 Mwaka-inĩ wa gatatũ wa wathani wa Mũthamaki Jehoiakimu wa Yahuda, Mũthamaki
Nebukadineza wa Babuloni nĩ ookire Yahrushalayim na akĩmĩrigicĩria. 2 Nake Yahweh akĩneana
Mũthamaki Jehoiakimu wa Yahuda guoko-inĩ gwake, hamwe na indo imwe cia nyũmba ya
Kĩhoti, nake agĩcitwara bũrũri wa Shinaru thĩinĩ wa nyũmba ya hoti yake. Akĩiga indo icio harĩa
haaigagwo kĩgĩna kĩa hoti yake.

3 Mũthamaki akĩĩra Ashipenazi, mũtongoria wa anene a nyũmba yake amũrehere andũ a Isiraeli
amwe, na thĩinĩ wao gũkorũo na amwe a rũciaro rwa ũthamaki na rwa andũ arĩa marĩ igweta. 4
Maagĩrĩirũo gũkorũo marĩ andũ ethĩ matarĩ na kawathe, athaka, marĩ na ũũgĩ, ũmenyo, na
ũtaũku, na marĩ na ũhoti wa gũtungata nyũmba-inĩ ya mũthamaki. Aabatiĩ kũmaruta mwandĩkĩre
o na rũthiomi rwa Akalidei. 5 Ningĩ mũthamaki akiuga maheagwo irio o mũthenya kuuma harĩ
irio iria njega cia mũthamaki na ndibei kuuma harĩ ĩrĩa aanyuaga. Maagĩrĩire kũmenyerio ihinda
rĩa mĩaka ĩtatũ, na mũthia-inĩ wa ihinda rĩu maagĩrĩirũo kũingĩra ũtungata-inĩ wa mũthamaki.

6 Gatagatĩ-inĩ kao kwarĩ na amwe a mũhĩrĩga wa Yahuda Danieli, Hananiya, Mishaeli, na
Azariya. 7 Nake mũtongoria wa anene a nyũmba ya mũthamaki akĩmahe marĩĩtwa; akĩhe Danieli
rĩĩtwa Beliteshazaru, Hananiya akĩmwĩta Shadraka, Mishaeli akĩmwĩta Meshaki, nake Azariya
akĩmwĩta Abedinego.

8 No Danieli agĩtua itua ngoro-inĩ yake atĩ ndegwĩthahia na irio icio njega cia mũthamaki kana
ndibei ĩyo mũthamaki aanyuaga. Nĩ ũndũ ũcio akĩũria mũtongoria ũcio wa anene a nyũmba ya
mũthamaki etĩkĩrio ndagethahie na njĩra ĩyo. 9 Nake Kĩhoti agĩtũma mũtongoria ũcio wa anene a
nyũmba ya mũthamaki onie Danieli ũtugi na amũiguĩre tha. 10 No mũtongoria ũcio wa anene a
nyũmba ya mũthamaki akĩĩra Danieli atĩrĩ: ―Nĩ ndĩretigĩra mwathi wakwa mũthamaki, ũrĩa
uugĩte irio iria mũrĩheagwo na ndibei. Ĩ angĩmuona mũhaana ũũru gũkĩra andũ arĩa angĩ ethĩ a
riika rĩanyu? Mwahota gũtũma ngorũo na mahĩtia mbere ya mũthamaki.‖ 11 No Danieli akĩarĩria
mũrori ũrĩa wathuurĩtwo nĩ mũtongoria ũcio wa anene a nyũmba ya mũthamaki arorage Danieli,
Hananiya, Mishaeli, na Azariya akĩmwĩra: 12 ―Ndagũthaitha ũgerie ndungata ciaku ihinda rĩa
thikũ ikũmi, ũreke tũheagwo irio cia mũgũnda cia kũrĩa na maĩ ma kũnyua; 13 ũgaacoka
ũringithanie ũrĩa tũhaana na ũrĩa andũ ethĩ arĩa angĩ mahaana, o acio marĩaga irio iria njega cia
mũthamaki, na wĩke ndungata ciaku kũringana na ũrĩa ũkona.‖

14 Nĩ ũndũ ũcio agĩtĩkĩra ihoya rĩao na akĩmageria ihinda rĩa thikũ ikũmi. 15 Thutha wa thikũ
ikũmi moonekaga magĩrĩte na marĩ na ũgima mwega wa mwĩrĩ gũkĩra andũ ethĩ arĩa angĩ othe
maarĩaga irio njega cia mũthamaki. 16 Kwoguo mũrori ũcio eeheragia irio icio njega iria
maaheagwo o hamwe na ndibei akamahe irio cia mũgũnda. 17 Nake Kĩhoti akĩhe andũ acio ana
ethĩ ũmenyo na ũtaũku wa maũndũ marĩa mothe maandĩke o na ũũgĩ; na Danieli akĩheo ũtaũku
wĩgiĩ cioneki cia mĩthemba yothe o na iroto.

1638



18 Mũthia-inĩ wa ihinda rĩrĩa mũthamaki ooigĩte atĩ matwarũo kũrĩ we, mũtongoria wa anene a
nyũmba ya mũthamaki akĩmatwara mbere ya Nebukadineza. 19 Rĩrĩa mũthamaki aaririe nao,
gũtirĩ mũndũ ũngĩ gĩkundi-inĩ kĩu gĩothe woonekire atariĩ ta Danieli, Hananiya, Mishaeli, na
Azariya; nao magĩthiĩ na mbere gũtungata mbere ya mũthamaki. 20 Ũndũ-inĩ o wothe
wabataraga ũũgĩ na ũtaũku ũrĩa mũthamaki aamoragia igũrũ rĩaguo, oonaga makĩrĩte ago na
aragũri othe arĩa maarĩ kũrĩa guothe aathanaga maita ikũmi. 21 Nake Danieli agĩikara kũu nginya
mwaka wa mbere wa Mũthamaki Kurusu.

DANIELI 2

1 Mwaka-inĩ wa kerĩ wa ũthamaki wake, Nebukadineza nĩ aarotire iroto cigana ũna, na nĩ
aatangĩkaga mũno nginya akorũo nĩ toro. 2 Kwoguo mũthamaki akĩheana watho atĩ ago, aragũri,
arogi, na Akalidei metwo nĩguo meere mũthamaki iroto icio aarotete. Nĩ ũndũ ũcio makĩingĩra na
makĩrũgama mbere ya mũthamaki. 3 Nake mũthamaki akĩmeera atĩrĩ: ―Nĩ ndotete kĩroto, na nĩ
ndĩratangĩka tondũ nĩ ndĩrenda kũmenya ũndũ ũrĩa ndotete.‖ 4 Akalidei magĩcokeria mũthamaki
na rũthiomi rwa Kĩaramu makĩmwĩra ũũ: ―Atĩrĩrĩ mũthamaki, ũrotũũra nginya tene na tene. Ĩra
ndungata ciaku kĩroto kĩu, na nĩ tũgũgũtaarĩria ũrĩa kiugĩte.‖

5 Nake mũthamaki akĩĩra Akalidei acio atĩrĩ: ―Kiugo gĩakwa kĩa mũthia nĩ gĩkĩ: Angĩkorũo
mũtikũnjĩra kĩroto kĩu, o hamwe na ũrĩa kiugĩte, mũgũtinangio tũcunjĩ tũcunjĩ, na nyũmba cianyu
ituwo ciara. 6 No mũngĩnjĩra kĩroto kĩu na ũrĩa kiugĩte, nĩ ngũmũhe iheo na ngerenwa o na gĩtĩo
kĩnene. Kwoguo njĩrai kĩroto kĩu na ũrĩa kiugĩte.‖

7 Nao magĩcokia riita rĩa kerĩ makiuga atĩrĩ: ―Mũthamaki nĩ ere ndungata ciake kĩroto kĩu, na nĩ
tũgũtaarĩria ũrĩa kiugĩte.‖

8 Nake mũthamaki akĩmeera: ―Nĩ ndĩramenya wega atĩ nĩ ihinda mũrenda rĩhĩtũke, tondũ nĩ
mũramenya kiugo gĩakwa kĩa mũthia. 9 Mwaga kũnjĩra kĩroto kĩu, iherithia rĩanyu inyuothe no
rĩmwe. No inyuĩ mũrĩkanĩire kũnjĩra ũndũ wa maheeni na ũtarĩ wa ma nginya rĩrĩa maũndũ
marĩcenjia. Kwoguo njĩrai kĩroto kĩu, na nĩ ngũmenya atĩ no mũhote gũtaarĩria ũrĩa kiugĩte.‖

10 Nao Akalidei acio magĩcokeria mũthamaki makĩmwĩra atĩrĩ: ―Gũtirĩ mũndũ thĩinĩ wa thĩ
ũngĩhota gwĩka ũguo mũthamaki arenda, tondũ gũtirĩ mũthamaki ũrĩ hinya o na kana ngavana ũrĩ
woria mũndũ mũgo kana mũragũri kana Mũkalidei o wothe eke ũndũ ta ũcio. 11 Ũndũ ũcio
mũthamaki arenda wĩkwo nĩ mũritũ, na gũtirĩ mũndũ wĩ muoyo ũngĩhota kwĩra mũthamaki ũndũ
ũcio tiga ihoti, o icio itaikaraga gatagatĩ-inĩ ka andũ.‖

12 Mũthamaki aigua ũguo akĩnyitwo nĩ mang‘ũrĩ manene na agĩathana atĩ andũ arĩa othe ogĩ a
Babuloni manangwo. 13 Rĩrĩa watho ũcio waheanirũo na andũ acio ogĩ maarĩ hakuhĩ kũũragwo,
o na Danieli hamwe na arata ake nĩ maacaririo nĩgetha moragwo.

1639




14 Hĩndĩ ĩyo Danieli na njĩra ya ũũgĩ o akĩĩmenyagĩrĩra, nĩ aaririe na Arioku ũrĩa warĩ mũnene
wa arangĩri a mũthamaki, o ũcio wathiaga kũũraga andũ acio ogĩ a Babuloni. 15 Akĩũria Arioku
ũcio warĩ mũnene wa kwa mũthamaki atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ gĩtũmĩte mũthamaki aheane watho mũrũrũ
ũguo?‖ Nake Arioku akĩmenyithia Danieli ũhoro ũcio. 16 Nĩ ũndũ ũcio Danieli akĩingĩra kũrĩ
mũthamaki na akĩmũũria amũhe ihinda nĩgetha amũtaarĩrie kĩroto kĩu.

17 Danieli agĩcoka agĩthiĩ nyũmba-inĩ yake na akĩĩra arata ake Hananiya, Mishaeli, na Azariya
ũhoro ũcio. 18 Akĩmeera mahoe Kĩhoti wa igũrũ amaiguĩre tha ũhoro-inĩ wĩgiĩ hitho ĩyo, nĩgetha
Danieli na arata ake matikae kwanangwo hamwe na andũ acio angĩ ogĩ a Babuloni.

19 Nayo hitho ĩyo ĩkĩguũrĩrio Danieli thĩinĩ wa kĩoneki ũtukũ. Nĩ ũndũ ũcio, Danieli akĩrathima
Kĩhoti wa igũrũ. 20 Danieli akiuga atĩrĩ:

―Rĩĩtwa rĩa Kĩhoti rĩrorathimwo tene na tene,

Tondũ ũũgĩ na ũhoti nĩ ciake wiki.

21 Nĩ agarũraga mahinda o na imera,

Akeheria athamaki na akahanda athamaki,

Andũ arĩa ogĩ nĩ amaheaga ũũgĩ na arĩa marĩ na ũtaũku akamahe ũmenyo.

22 Nĩ aguũragia maũndũ marĩa marikĩru na marĩa mahithe,

Nĩ amenyaga ũndũ ũrĩa ũrĩ nduma-inĩ,

Na ũtheri ũtũũranagia hamwe nake.

23 Nĩ ndĩragũcokeria ngatho na ngagũkumia, wee Kĩhoti wa maithe maitũ ma tene,

Tondũ nĩ ũũheete ũũgĩ o na hinya.

Na rĩu nĩ ũũmenyithĩtie ũndũ ũrĩa tũkũhoete;

Nĩ ũtũmenyithĩtie ũndũ ũrĩa ũratũma mũthamaki atangĩke.‖

24 Danieli agĩcoka agĩthiĩ kũrĩ Arioku, o ũcio waamũrĩtwo nĩ mũthamaki nĩguo orage andũ arĩa
ogĩ a Babuloni, akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ndũkorage mũndũ o na ũmwe mũũgĩ wa Babuloni. Ndwara
ũnyingĩrie mbere ya mũthamaki, na nĩ ngũtaarĩria mũthamaki kĩroto kĩu.‖

25 O na ihenya Arioku agĩtwara Danieli akĩmũingĩria mbere ya mũthamaki na akĩmwĩra ũũ: ―Nĩ
ndona mũndũ harĩ andũ arĩa maathamĩirio gũkũ kuuma Yahuda ũngĩhota gũtaarĩria mũthamaki
kĩroto kĩu.‖ 26 Mũthamaki akĩũria Danieli o ũcio wetagwo Beliteshazaru atĩrĩ: ―No ũhote kũna
kũũmenyithia kĩroto kĩrĩa ndonire o na ũrĩa kiugĩte?‖ 27 Nake Danieli akĩĩra mũthamaki ũũ:
―Gũtirĩ mũndũ gatagatĩ-inĩ ka andũ arĩa ogĩ, aragũri, ago, kana atuĩria a njata ũngĩhota kwĩra

1640


mũthamaki hitho ĩyo aroria. 28 No igũrũ nĩ kũrĩ Kĩhoti Mũguũria wa hitho, na nĩ amenyithĩtie
Mũthamaki Nebukadineza maũndũ marĩa mageekĩka ihinda-inĩ rĩa mũthia rĩa matukũ. Gĩkĩ nĩkĩo
kĩroto gĩaku, na ici nĩcio cioneki iria ciokire mũtwe-inĩ waku rĩrĩa wakomete ũrĩrĩ-inĩ waku:

29 ―Ũrĩ ũrĩrĩ-inĩ waku, wee mũthamaki, meciria maku nĩ meerekeire maũndũ-inĩ marĩa
mageekĩka ihinda rĩrĩa rĩũkĩte, nake Mũguũria wa hitho nĩ akũmenyithĩtie maũndũ marĩa
mageekĩka. 30 Ĩndĩ niĩ ndinaguũrĩrio hitho ĩyo atĩ tondũ ndĩ na ũũgĩ mũingĩ gũkĩra mũndũ o
wothe ũrĩ muoyo; handũ ha ũguo, nguũrĩirio nĩgetha ndaarĩrie mũthamaki ũrĩa yugĩte nĩguo
ũmenye methugunda marĩa marĩ ngoro-inĩ yaku.

31 ―Wee mũthamaki nĩ kwĩrorera weroragĩra, na ũkĩona mũhianano mũnene. Mũhianano ũcio, o
ũcio warĩ mũnene na wahenagia mũno, warũgamĩte mbere yaku, na mũhianĩre waguo warĩ wa
kũmakania. 32 Mũtwe wa mũhianano ũcio warĩ wa thahabu ĩrĩa njega, gĩthũri na moko maguo
ciarĩ cia betha, nda na ciero ciaguo ciarĩ cia gĩcango, 33 magũrũ maguo maarĩ ma kĩgera, na
makinya maguo maarĩ ma kĩgera gĩtukanĩte na rĩũmba. 34 Ũkĩĩrorera nginya ũkĩona ihiga
rĩkĩrengwo, no ti na moko ma mũndũ, na rĩkĩgũtha mũhianano ũcio makinya-inĩ maguo ma
kĩgera na rĩũmba na rĩkĩmamemenda. 35 Hĩndĩ ĩyo kĩgera kĩu, rĩũmba, gĩcango, betha, na
thahabu, ciothe ikĩmemendwo na ikĩhaana o ta mahuti marĩa mombũragwo kuuma kĩhuuhĩro-inĩ
hĩndĩ ya ũrugarĩ, na rũhuho rũgĩcihuruta ikĩehera ũũ atĩ gũtirĩ kĩndũ gĩacio kĩngĩonekire. No ihiga
rĩu rĩagũthire mũhianano ũcio rĩgĩtuĩka kĩrĩma kĩnene, na rĩkĩiyũra thĩ yothe.

36 ―Kĩu nĩkĩo kĩroto, na rĩu nĩ tũgũtaarĩria mũthamaki ũrĩa kiugĩte. 37 Wee mũthamaki, o wee
mũthamaki wa athamaki, ũrĩa Kĩhoti wa igũrũ aheete ũthamaki, ũhoti, hinya, na riri, 38 o na
akaneana andũ kũrĩa guothe matũũraga guoko-inĩ gwaku, o ũndũ ũmwe na nyamũ cia gĩthaka na
nyoni cia rĩera-inĩ, o wee atuĩte mwathi wacio ciothe—wee nĩwe mũtwe ũcio wa thahabu.

39 ―No thutha waku nĩ gũkaarahũka ũthamaki ũngĩ, ũtagaakorũo na hinya ta waku; gũcoke kũgĩe
ũthamaki ũngĩ wa gatatũ, wa gĩcango, ũrĩa ũgaathana thĩ yothe.

40 ―Ha ũhoro wa ũthamaki wa kana, ũgaakorũo na hinya ta kĩgera. Nĩ gũkorũo o ta ũrĩa kĩgera
kĩmemendaga na gĩkahehenja indo iria ingĩ ciothe, o ta kĩgera kĩrĩa kĩhehenjaga, nĩ
ũkaamemenda na ũhehenje mothamaki macio mothe.

41 ―Ningĩ o ta ũrĩa woonire makinya na twara ithondeketwo na rĩũmba rĩa mũũmbi wa nyũngũ
rĩtukanĩte na kĩgera, ũthamaki ũcio ũgaakorũo ũgayũkanĩte, no gĩcunjĩ kĩmwe kĩa ũthamaki ũcio
gĩgaakorũo kĩũmĩte o ta kĩgera, o ta ũrĩa woonire kĩgera gĩtukanĩte na rĩũmba rĩororo. 42 Na o ta
ũrĩa twara twa makinya twarĩ twa kĩgera gĩtukanĩte na rĩũmba, no taguo ũthamaki ũcio
ũgaakorũo na hinya maũndũ-inĩ mamwe na maũndũ-inĩ mangĩ ũkaga hinya. 43 O ta ũrĩa woonire
kĩgera gĩtukanĩte na rĩũmba rĩororo, icunjĩ ciaguo igaakorũo itukanĩte na andũ; ĩndĩ itikaanyitana,
o ta ũrĩa kĩgera gĩtangĩnyitana na rĩũmba.

44 ―Matukũ-inĩ ma athamaki acio, Kĩhoti wa igũrũ nĩ akaahanda ũthamaki ũrĩa gũtarĩ hĩndĩ
ũkaanangwo. Na ũthamaki ũcio ndũkaaneanwo kũrĩ andũ angĩ. Nĩ ũkaamemenda na ũniine

1641


mothamaki macio mothe, na noguo wiki ũgaatũũra wĩhandĩte tene na tene, 45 o ta ũrĩa woonire
atĩ ihiga nĩ rĩarengirũo kuuma kĩrĩma-inĩ no ti na moko ma mũndũ, narĩo rĩkĩmemenda kĩgera,
gĩcango, rĩũmba, betha, o na thahabu. Kĩhoti ũrĩa Mũnene nĩ amenyithĩtie mũthamaki maũndũ
marĩa mageekĩka ihinda rĩũkĩte. Kĩroto kĩu nĩ kĩa ma, na ũtaũri wakĩo nĩ wa kwĩhokeka.‖

46 Nake mũthamaki Nebukadineza akĩĩgũithia thĩ agĩturumithia ũthiũ wake thĩ mbere ya Danieli
na akĩmũhe gĩtĩo kĩnene. Na akĩruta watho atĩ aheo kĩheo na acinĩrũo ũbumba. 47 Mũthamaki
akĩĩra Danieli atĩrĩ: ―Hatarĩ nganja Kĩhoti waku nĩ Kĩhoti ũkĩrĩte ihoti iria ingĩ ciothe na Mwathi
wa athamaki na Mũguũria wa hitho, tondũ nĩ wahota kũnguũrĩria hitho ĩyo.‖ 48 Ningĩ
mũthamaki agĩtũũgĩria Danieli na akĩmũhe iheo nyingĩ njega, na akĩmũtua mwathi wa gĩcigo
gĩothe kĩa Babuloni na mũtongoria ũrĩa mũnene wa andũ arĩa othe ogĩ a Babuloni. 49 Nake
Danieli akĩhoya mũthamaki athuure Shadraka, Meshaki, na Abedinego marũgamagĩrĩre gĩcigo
kĩu kĩa Babuloni na mũthamaki agĩka ũguo, no Danieli aatungataga nyũmba-inĩ ya mũthamaki.

DANIELI 3

1 Na rĩrĩ, mũthamaki Nebukadineza nĩ aathondekire mũhianano wa thahabu ũrĩa warĩ wa mĩkono
60 kũraiha na igũrũ na mĩkono 6 kwarama. Akĩũhanda werũ-inĩ wa Dura gĩcigo-inĩ kĩa Babuloni.
2 Mũthamaki Nebukadineza agĩcoka agĩtũmana nĩguo atongoria, arori, mangavana, ataarani, aigi
kĩgĩna, atuanĩri cira, aciirithania, o hamwe na arũgamĩrĩri othe a icigo macokanĩrĩrio nĩ ũndũ wa
kũrugũria mũhianano ũcio Mũthamaki Nebukadineza aahandĩte.

3 Nĩ ũndũ ũcio, atongoria, arori, mangavana, ataarani, aigi kĩgĩna, atuanĩri cira, aciirithania, o
hamwe na arũgamĩrĩri othe a icigo magĩcemania nĩ ũndũ wa kũrugũria mũhianano ũcio
Mũthamaki Nebukadineza aahandĩte. Na makĩrũgama mbere ya mũhianano ũcio Nebukadineza
aahandĩte. 4 Nake mũndũ ũrĩa wamenyithanagia ũhoro akĩanĩrĩra akiuga ũũ: ―Inyuĩ ikundi cia
andũ, ndũrĩrĩ, o na andũ a thiomi itiganĩte nĩ mwathĩtwo, 5 atĩ rĩrĩa mũrĩigua mũgambo wa coro,
mũtũrirũ, thethe, kĩnanda gĩa kona ithatũ, kĩnanda kĩa ndigi, mũtũrirũ ũrĩa mwariĩ, na indo ingĩ
cia ũini, no mũhaka mwĩgũithie thĩ mũthathaiye mũhianano ũcio wa thahabu Mũthamaki
Nebukadineza ahandĩte. 6 Mũndũ o wothe ũtekwĩgũithia thĩ athathaiye egũikio o hĩndĩ ĩyo thĩinĩ
wa icua rĩrĩ na mwaki mũnene.‖ 7 Nĩ ũndũ ũcio, hĩndĩ ĩrĩa ikundi ciothe cia andũ ciaiguire
mũgambo wa coro, mũtũrirũ, thethe, kĩnanda gĩa kona ithatũ, kĩnanda kĩa ndigi, mũtũrirũ ũrĩa
mwariĩ, na indo icio ingĩ ciothe cia ũini, ikundi ciothe cia andũ, ndũrĩrĩ, o na andũ a thiomi
itiganĩte makĩĩgũithia thĩ na magĩthathaiya mũhianano ũcio wa thahabu Mũthamaki
Nebukadineza aahandĩte.

8 Hĩndĩ ĩyo Akalidei amwe makĩĩyumĩria na magĩcuuka Ayahudi. 9 Makĩĩra Mũthamaki
Nebukadineza ũũ: ―Atĩrĩrĩ wee mũthamaki, ũrotũũra tene na tene. 10 Wee mũthamaki nĩ ũheanĩte
watho atĩ mũndũ o wothe ũkũigua mũgambo wa coro, mũtũrirũ, thethe, kĩnanda gĩa kona ithatũ,

1642




kĩnanda kĩa ndigi, mũtũrirũ ũrĩa mwariĩ, na indo icio ingĩ ciothe cia ũini agĩrĩirũo kwĩgũithia thĩ
athathaiye mũhianano ũcio wa thahabu; 11 na atĩ mũndũ o wothe ũtekwĩgũithia thĩ athathaiye
agĩrĩire gũikio thĩinĩ wa riiko rĩrĩ na mwaki mũnene.12 No nĩ kũrĩ Ayahudi wathuurire
marũgamagĩrĩre gĩcigo kĩa Babuloni: Shadraka, Meshaki, na Abedinego. Andũ acio
matigwathĩkĩire, wee mũthamaki. Matiratungatĩra ihoti ciaku, na nĩ maregete gũthathaiya
mũhianano ũcio wa thahabu ũhandĩte.‖

13 Nake Nebukadineza, arĩ na mang‘ũrĩ manene, agĩathana atĩ Shadraka, Meshaki, na Abedinego
matwarũo harĩ we. Kwoguo andũ acio magĩtwarũo mbere ya mũthamaki. 14 Nebukadineza
akĩmeera atĩrĩ: ―Hihi nĩ ma inyuĩ Shadraka, Meshaki, na Abedinego atĩ mũtiratungatĩra ihoti
ciakwa na atĩ nĩ mũregete gũthathaiya mũhianano ũcio wa thahabu handĩte? 15 Rĩu-rĩ, mwaigua
mũgambo wa coro, mũtũrirũ, thethe, kĩnanda gĩa kona ithatũ, kĩnanda kĩa ndigi, mũtũrirũ ũrĩa
mwariĩ, na indo icio ingĩ ciothe cia ũini, angĩkorũo nĩ mũgwĩtĩkĩra kwĩgũithia thĩ mũthathaiye
mũhianano ũcio thondekete, nĩ wega. No mũngĩrega gũthathaiya, mũgũikio o hĩndĩ ĩyo thĩinĩ wa
icua rĩrĩ na mwaki mũnene. Na hihi nĩ kĩhoti ũrĩkũ ũngĩhota kũmũhonokia kuuma moko-inĩ
makwa?‖

16 Nao Shadraka, Meshaki, na Abedinego magĩcokeria mũthamaki makĩmwĩra ũũ: ―Atĩrĩrĩ wee
Nebukadineza, ithuĩ tũtirabatara gũgũcokeria ũndũ ũhoro-inĩ ũyũ. 17 Angĩkorũo no mũhaka
gũthiĩ ũguo wee mũthamaki, Kĩhoti witũ ũrĩa tũtungatagĩra no ahote gũtũhonokia atũrute thĩinĩ
wa icua rĩu rĩrĩ na mwaki mũnene, na atũhonokie kuuma guoko-inĩ gwaku. 18 No rĩrĩ, o na
angĩaga gũtũhonokia, menya ũndũ ũyũ wee mũthamaki, atĩ tũtigũtungatĩra ihoti ciaku o na kana
tũthathaiye mũhianano ũcio wa thahabu ũhandĩte.‖

19 Nake Nebukadineza akĩrakara mũno nĩ ũndũ wa Shadraka, Meshaki, na Abedinego nginya
agĩtukia gĩthiithi nĩ ũndũ wao, na agĩathana atĩ icua rĩu rĩongererũo mwaki rĩhiũhe maita
mũgwanja makĩria ma ũrĩa rĩakoragwo. 20 Agĩatha arũme amwe arĩa maarĩ na hinya kuuma harĩ
mbũtũ yake mohe Shadraka, Meshaki, na Abedinego na mamaikie thĩinĩ wa icua rĩu rĩarĩ na
mwaki mũnene.

21 Kwoguo andũ acio makĩohwo o mekĩrĩte tũbuuti twao, nguo, ngũbia, o na nguo iria ingĩ
ciothe, na magĩikio thĩinĩ wa riiko rĩu rĩarĩ na mwaki mũnene. 22 Tondũ watho ũcio wa
mũthamaki warĩ mũrũrũ mũno na icua rĩu rĩarĩ ihiũ mũno, arũme acio maatwarĩte Shadraka,
Meshaki, na Abedinego nĩo mooragirũo nĩ nĩnĩmbĩ cia mwaki ũcio. 23 No andũ acio atatũ,
Shadraka, Meshaki, na Abedinego, maagũire thĩinĩ wa riiko rĩu rĩarĩ na mwaki mũnene o
mohetwo.

24 Nake Mũthamaki Nebukadineza akĩnyitwo nĩ guoya na agĩũkĩra na ihenya akĩũria anene ake
atĩrĩ: ―Na githĩ tũtiohire andũ atatũ na twamaikia mwaki-inĩ?‖ Nao magĩcokeria mũthamaki
makĩmwĩra atĩrĩ: ―Ĩĩ nĩguo, mũthamaki.‖ 25 Akiuga ũũ: ―Toneei! ndĩrona andũ ana magĩthianga
mwaki-inĩ thĩinĩ matarĩ ohe, na gũtirĩ ũndũ mũũru mekĩtwo nĩguo, na mũndũ wa kana atariĩ ta
mũrũ wa Kĩhoti.‖

1643


26 Nebukadineza agĩkuhĩrĩria mũrango wa icua rĩu rĩarĩ na mwaki mũnene akiuga atĩrĩ:
―Shadraka, Meshaki, na Abedinego, inyuĩ ndungata cia Kĩhoti Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno, umai mũũke
haha!‖ Nao Shadraka, Meshaki, na Abedinego makiuma thĩinĩ wa mwaki ũcio. 27 Nao atongoria,
arori, mangavana, na anene a mũthamaki arĩa maarĩ hau makĩona atĩ mwaki ũcio gũtirĩ ũndũ
wekĩte mĩĩrĩ ya andũ acio; gũtirĩ rũcuĩrĩ o na rũmwe rwa mĩtwe yao rwahĩte, o na tũbuuti twao
tũtiacenjetie, na matiarĩ nginya na mũnungo wa mwaki.

28 Nake Nebukadineza akiuga atĩrĩ: ―Kĩhoti wa Shadraka, Meshaki, na Abedinego arorathimwo,
o ũcio ũtũmire mũraika wake na ahonokia ndungata ciake. Nĩ mamwĩhokire na makararia watho
wa mũthamaki na nĩ mekwĩhaarĩirie gũkua handũ ha gũtungatĩra kana gũthathaiya kĩhoti ũngĩ o
tiga Kĩhoti wao ene. 29 Nĩ ũndũ ũcio, nĩ ndaruta watho atĩ andũ a rũrĩrĩ o ruothe kana rũthiomi,
mangĩkaaria ũndũ mũũru wĩgiĩ Kĩhoti wa Shadraka, Meshaki, na Abedinego, magĩrĩirũo
gũtinangio tũcunjĩ tũcunjĩ, na nyũmba ciao ituwo cioro cia mũingĩ; nĩ gũkorũo gũtirĩ Kĩhoti ũngĩ
ũngĩhota kũhonokania ta ũcio.‖

30 Ningĩ mũthamaki agĩtũũgĩria Shadraka, Meshaki, na Abedinego thĩinĩ wa gĩcigo kĩu kĩa
Babuloni.

DANIELI 4

1 ―Kuuma kũrĩ Mũthamaki Nebukadineza, kũrĩ ikundi ciothe cia andũ, ndũrĩrĩ, na andũ a thiomi
itiganĩte arĩa maikaraga thĩ yothe: Thayũ wanyu ũroingĩha! 2 Ndĩ na gĩkeno ngiuga ũhoro wa
imenyithia na maũndũ ma magegania marĩa Kĩhoti Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno anjĩkĩire. 3 Kaĩ
imenyithia ciake nĩ nene-ĩ, namo maũndũ make ma magegania kaĩ nĩ ma hinya-ĩ! Ũthamaki
wake nĩ ũthamaki wa tene na tene, na wathani wake nĩ wa nginya njiarũa na njiarũa.

4 ―Niĩ, Nebukadineza, ndarĩ nyũmba-inĩ yakwa njiganĩire o na ngaacĩrĩte nyũmba-inĩ yakwa ya
ũthamaki. 5 Ngĩona kĩroto gĩatũmire ndĩĩtigĩre. Hĩndĩ ĩyo ndakomete ũrĩrĩ-inĩ wakwa, mbica na
cioneki iria ciokire mũtwe-inĩ wakwa nĩ ciamakirie. 6 Nĩ ũndũ ũcio ngĩathana atĩ andũ arĩa othe
ogĩ a Babuloni marehwo mbere yakwa nĩgetha mandaarĩrie ũrĩa kĩroto kĩu kiugĩte.

7 ―Hĩndĩ ĩyo ago, aragũri, Akalidei, na atuĩria a njata magĩũka. Rĩrĩa ndameerire kĩroto kĩu,
matiahotire kũndaarĩria ũrĩa kiugĩte. 8 Thutha ũcio Danieli agĩũka mbere yakwa, na nowe
wetagwo Beliteshazaru, o ũcio wetanĩtio na rĩĩtwa rĩa hoti yakwa na warĩ na roho wa ihoti iria
nyamũre thĩinĩ wake, na niĩ ngĩmwĩra kĩroto kĩu:

9 ―‗Atĩrĩrĩ wee Beliteshazaru mũnene wa ago, nĩ njũĩ wega atĩ roho wa ihoti iria nyamũre ũrĩ
thĩinĩ waku na atĩ gũtirĩ hitho ĩngĩkorũo ĩrĩ nditũ mũno harĩ wee. Nĩ ũndũ ũcio ndaarĩria cioneki
iria ndonire kĩroto-inĩ gĩakwa hamwe na ũrĩa kiugĩte.

1644




10 ―‗Cioneki-inĩ iria ciokire mũtwe-inĩ wakwa ndĩ ũrĩrĩ-inĩ wakwa, nĩ ndonire mũtĩ ũrĩ gatagatĩ
ga thĩ, na warĩ mũraihu mũno. 11 Mũtĩ ũcio ũkĩneneha na ũkĩgĩa hinya, na gacũmbĩrĩ kaguo
gagĩkinya igũrũ matu-inĩ, na nĩ woonekaga ituri-inĩ cia thĩ yothe. 12 Mathangũ maguo maarĩ
mathaka, na maciaro maguo maarĩ maingĩ, na warĩ na irio cia kũrĩo nĩ ciũmbe ciothe. Nyamũ cia
gĩthaka ciathiaga rungu rwaguo gũcaria kĩĩruru, na nyoni cia rĩera-inĩ ciaikaraga honge-inĩ
ciaguo, na ciũmbe ciothe ciarĩaga irio ciumĩte harĩ guo.

13 ―‗Hĩndĩ ĩyo nderoragĩra cioneki iria ciokire mũtwe-inĩ wakwa ndĩ ũrĩrĩ-inĩ wakwa, nĩ ndonire
mũrangĩri, mũtũmwo mwamũre, agĩikũrũka kuuma igũrũ. 14 Akĩanĩrĩra na mũgambo mũnene
akiuga: ―Temai mũtĩ ũcio, tiniai honge ciaguo, inainiai mathangũ maguo maitĩke, na mũhurunje
maciaro maguo! Nyamũ nĩ ciũre ciehere rungu rwaguo, na nyoni cia rĩera-inĩ ciehere honge-inĩ
ciaguo. 15 Ĩndĩ mũtige gĩthukĩ hamwe na mĩri yakĩo tĩri-inĩ, kĩrĩ na mũrĩnga wa kĩgera na wa
gĩcango, kũu nyeki-inĩ ya gĩthaka. Reke kĩihũgagio nĩ ime rĩa igũrũ, na igai rĩakĩo rĩkorũo
hamwe na nyamũ gatagatĩ-inĩ ka mĩmera ya thĩ. 16 Ngoro yakĩo ĩrocenjio ĩtige gũkorũo ĩrĩ ya
mũndũ, kĩheo ngoro ya nyamũ, na mahinda mũgwanja marohĩtũka igũrũ rĩakĩo. 17 Ũndũ ũcio nĩ
kũgerera watho wa arangĩri, na itua rĩu nĩ kũgerera kiugo kĩa arĩa amũre, nĩgetha andũ arĩa marĩ
muoyo mamenye atĩ Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno nĩ Mwathi ũthamaki-inĩ wa andũ na atĩ aũheanaga kũrĩ
mũndũ o wothe ũrĩa ekwenda, na akaũneana nginya kũrĩ arĩa matarĩ igweta o na hanini gatagatĩ-
inĩ ka andũ.‖

18 ―‗Kĩu nĩkĩo kĩroto kĩrĩa niĩ, Mũthamaki Nebukadineza ndĩrarotire; rĩu wee Beliteshazaru
ndaarĩria ũrĩa kiugĩte, nĩ gũkorũo andũ arĩa angĩ othe ogĩ ũthamaki-inĩ wakwa nĩ maremetwo
kũndaarĩria ũrĩa kiugĩte. Ĩndĩ wee no ũhote gwĩka ũguo, tondũ roho wa ihoti iria nyamũre ũrĩ
thĩinĩ waku.‘

19 ―Hĩndĩ ĩyo Danieli, o ũcio wetagwo Beliteshazaru, agĩikara kwa ihinda amakĩte, na meciria
make makĩambĩrĩria gũtũma etigĩre.

―Nake mũthamaki akĩmwĩra, ‗Wee Beliteshazaru, ndũkareke kĩroto kĩu na ũtaũri wakĩo
ikũmakie.‘

―Beliteshazaru agĩcokia akiuga, ‗Onee mwathi wakwa, kĩroto kĩu kĩroerekerio harĩ andũ arĩa
magũthũire, na ũtaũri wakĩo harĩ thũ ciaku.

20 ―‗Mũtĩ ũcio woonire, o ũcio wanenehire na ũkĩgĩa hinya, na gacũmbĩrĩ kaguo gagĩkinya igũrũ
matu-inĩ na woonekaga thĩinĩ wa thĩ yothe, 21 o ũcio warĩ na mathangũ mathaka, maciaro
maingĩ, na warĩ na irio cia kũrĩo nĩ ciũmbe ciothe, na nyamũ cia gĩthaka ciaikaraga rungu
rwaguo, na nyoni cia rĩera-inĩ igaikara honge-inĩ ciaguo-rĩ, 22 nĩwe wee mũthamaki, tondũ nĩ
ũnenehete na ũkagĩa hinya, na riri waku ũgakinya igũrũ matu-inĩ, na wathani waku ũgakinya
ituri-inĩ cia thĩ.

23 ―‗Ningĩ mũthamaki nĩ oonire mũrangĩri, mũtũmwo mwamũre, agĩikũrũka kuuma igũrũ akiuga
atĩrĩ: ―Temai mũtĩ ũcio na mũwanange, ĩndĩ mũtige gĩthukĩ hamwe na mĩri yakĩo tĩri-inĩ, kĩrĩ na

1645


mũrĩnga wa kĩgera na wa gĩcango, kũu nyeki-inĩ ya gĩthaka. Reke kĩihũgagio nĩ ime rĩa igũrũ, na
igai rĩakĩo rĩkorũo hamwe na nyamũ cia gĩthaka o nginya mahinda mũgwanja mahĩtũke igũrũ
rĩakĩo.‖ 24 Rĩu-rĩ mũthamaki, ũyũ nĩguo ũtaũri; nĩ watho wa Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno na no mũhaka
ũkore mwathi wakwa mũthamaki. 25 Nĩ ũkaaingatwo gatagatĩ-inĩ ka andũ, na gĩikaro gĩaku
gĩgaakoragwo hamwe na nyamũ cia gĩthaka, na nĩ ũkaaheagwo nyeki ũrĩe o ta ndegwa, na nĩ
ũkaaihũgagio nĩ ime rĩa igũrũ, na mahinda mũgwanja nĩ makaahĩtũka igũrũ rĩaku, nginya
ũmenye atĩ Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno nĩ Mwathi ũthamaki-inĩ wa andũ na atĩ aũheanaga kũrĩ mũndũ o
wothe ũrĩa ekwenda.

26 ―‗No tondũ mooigire gĩthukĩ kĩa mũtĩ ũcio gĩtigwo hamwe na mĩri yakĩo, nĩ ũgaacokerio
ũthamaki waku thutha wa kũmenya atĩ Ũrĩa wathanaga arĩ igũrũ. 27 Nĩ ũndũ ũcio, ũtaaro wakwa
ũrotuĩka wa gwĩtĩkĩrĩka harĩ wee mũthamaki. Tigana na mehia maku na njĩra ya gwĩka ũrĩa
kwagĩrĩire, na ũtigane na mahĩtia maku na njĩra ya kũiguĩra arĩa athĩni tha. Ũgaacĩru waku
wahota gũthiĩ na mbere.‘‖

28 Maũndũ macio mothe nĩ maakorire Mũthamaki Nebukadineza.

29 Mĩeri 12 thutha ũcio, aathiangaga igũrũ rĩa nyũmba ya ũthamaki kũu Babuloni. 30
Mũthamaki ooigaga atĩrĩ: ―Githĩ ĩno ti Babuloni Ĩrĩa Nene, itũũra rĩrĩa niĩ mwene njakĩte nĩ ũndũ
wa nyũmba ya ũthamaki kũgerera hinya na ũhoti wakwa na tondũ wa riri wa ũnene wakwa?‖

31 O hĩndĩ ĩyo mũthamaki aaragia, mũgambo ũgĩikũrũka kuuma igũrũ ũkiuga: ―Wee Mũthamaki
Nebukadineza ũrerũo atĩrĩ, ‗Ũthamaki nĩ wehera harĩ wee, 32 na nĩ ũkũingatwo gatagatĩ-inĩ ka
andũ. Gĩikaro gĩaku kĩrĩkoragwo hamwe na nyamũ cia gĩthaka, na ũrĩheagwo nyeki ũrĩage o ta
ndegwa, na mahinda mũgwanja nĩ mekũhĩtũka igũrũ rĩaku, nginya ũmenye atĩ Ũrĩa ũrĩ Igũrũ
Mũno nĩ Mwathi ũthamaki-inĩ wa andũ na atĩ aũheanaga kũrĩ mũndũ o wothe ũrĩa ekwenda.‘‖

33 Hĩndĩ ĩyo kiugo kĩu gĩkĩhinga harĩ Nebukadineza. Akĩingatwo gatagatĩ-inĩ ka andũ na
akĩambĩrĩria kũrĩa nyeki o ta ndegwa, na mwĩrĩ wake ũkĩihũgio nĩ ime rĩa igũrũ, nginya njuĩrĩ
yake ĩkĩraiha o ta mathagu ma nderi na ndwara ciake ikĩhaana ta cia nyoni.

34 ―Mũthia-inĩ wa ihinda rĩu, niĩ Nebukadineza nĩ ndarorire igũrũ, na ngĩcokererũo nĩ ũtaũku
wakwa; na ngĩgooca Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno, na Ũrĩa ũtũũraga tene na tene ngĩmũhe rũgooco na
riri, tondũ wathani wake nĩ wathani wa tene na tene, na ũthamaki wake nĩ wa nginya njiarũa na
njiarũa. 35 Aikari othe a thĩ monagwo matarĩ kĩene, na ekaga kũringana na wendi wake gatagatĩ-
inĩ ka mbũtũ ya igũrũ na aikari a thĩ. Na gũtirĩ mũndũ ũngĩmũgirĩrĩria kana amũũrie atĩrĩ, ‗Nĩ atĩa
ũguo weka?‘

36 ―Hĩndĩ ĩyo ũtaũku wakwa ũkĩnjokerera, na ngĩcokererũo nĩ riri wa ũthamaki wakwa, ũnene
wakwa, o na ũkaru wakwa. Anene akwa na andũ akwa arĩa marĩ igweta makĩambĩrĩria gũka kũrĩ
niĩ kũhoya ũtaaro, na ngĩcokio ũthamaki-inĩ wakwa, o na ngĩongererũo ũnene makĩria.

1646



37 ―Rĩu niĩ Nebukadineza, nĩ ndĩragooca na ngatũũgĩria o na ngakumia Mũthamaki wa igũrũ,
tondũ mawĩra make mothe nĩ ma ma na njĩra ciake nĩ cia matua marũngĩrĩru ma cira, na tondũ arĩ
na ũhoti wa gũconorithia arĩa mathiaga na mwĩtĩo.‖

DANIELI 5

1 Ha ũhoro wĩgiĩ Mũthamaki Belishazaru, nĩ aarugithirie iruga inene nĩ ũndũ wa andũ ake ngiri
ĩmwe arĩa maarĩ igweta, na nĩ kũnyua aanyuaga ndibei arĩ mbere yao. 2 Hĩndĩ ĩyo arĩ mũrĩĩu,
Belishazaru nĩ aarutire watho areherũo indo cia thahabu na cia betha iria ithe Nebukadineza oete
hekarũ-inĩ thĩinĩ wa Yahrushalayim, nĩgetha mũthamaki na andũ ake arĩa maarĩ igweta na thuriya
ciake na aka acio angĩ ake macinyuĩre. 3 Nao makĩrehe indo cia thahabu iria cioetwo kuuma
hekarũ-inĩ ya nyũmba ya Kĩhoti kũu Yahrushalayim, na mũthamaki na andũ ake arĩa maarĩ
igweta, thuriya ciake na aka acio angĩ ake magĩcinyuĩra. 4 Magĩkĩnyua ndibei, na makĩgooca
ihoti cia thahabu na betha, cia gĩcango, cia kĩgera, cia mbaũ, na cia mahiga.

5 Hĩndĩ o ro ĩyo ciara cia guoko kwa mũndũ ikiumĩra na ikĩambĩrĩria kwandĩka rũthingo-inĩ rwa
nyũmba ya mũthamaki hakuhĩ na mũtĩ wa kũigĩrĩrũo matawa, na mũthamaki nĩ oonaga mwena
wa na thutha wa guoko kũu hĩndĩ ĩyo kwandĩkaga. 6 Hĩndĩ ĩyo mũthamaki agĩthita gĩthithi na
meciria make magĩtũma etigĩre, namo magũrũ make makĩinaina na maru make makĩambĩrĩria
kũgũthana.

7 Mũthamaki akĩanĩrĩra akiuga atĩ ago, Akalidei, na atuĩria a njata metwo. Mũthamaki akĩĩra
andũ acio ogĩ a Babuloni ũũ: ―Mũndũ ũrĩa ũgũthoma maandĩko maya na andaarĩrie ũrĩa moigĩte
nĩ ekũhumbwo nguo ya papũ, na ekĩrũo mũgathĩ wa thahabu ngingo, na arĩathanaga arĩ wa gatatũ
ũthamaki-inĩ.‖

8 Nao andũ acio othe ogĩ a mũthamaki magĩkĩingĩra, no matiahotire gũthoma maandĩko macio
kana gũtaarĩria mũthamaki ũrĩa mooigĩte. 9 Nĩ ũndũ ũcio Mũthamaki Belishazaru agĩĩtigĩra
mũno na ũthiũ wake ũgĩthita; nao andũ ake arĩa maarĩ igweta magĩtukanĩrũo.

10 Nake nyina wa mũthamaki akĩingĩra nyũmba ĩyo ya iruga nĩ ũndũ wa ciugo cia mũthamaki na
cia andũ ake arĩa maarĩ igweta. Nyina wa mũthamaki akiuga: ―Atĩrĩrĩ wee mũthamaki, ũrotũũra
tene na tene. Ndũkareke meciria maku matũme wĩtigĩre, kana ũreke ũthiũ waku ũthite. 11
Ũthamaki-inĩ waku nĩ kũrĩ mũndũ ũkoragwo na roho wa Kĩhoti ũrĩa mwamũre. Matukũ-inĩ ma
thoguo, ũmenyo na ũtaũku na ũũgĩ ũtariĩ ta ũũgĩ wa Kĩhoti nĩ woonekire thĩinĩ wake. Nake
thoguo Mũthamaki Nebukadineza akĩmwamũra atuĩke mũnene wa ago, aragũri, Akalidei, na
atuĩria a njata; ũguo nĩguo thoguo eekire, wee mũthamaki. 12 Danieli, o ũcio mũthamaki eetire
Beliteshazaru, aarĩ na roho wa mwanya na ũmenyo na ũtaũku wa gũtaũra iroto, gũtaarĩria thimo,

1647




na gũtuithania maũndũ marĩa maritũ. Rĩu-rĩ, reke Danieli etwo, na nĩ egũgũtaarĩria ũrĩa
maandĩko macio moigĩte.‖

13 Nĩ ũndũ ũcio Danieli akĩrehwo mbere ya mũthamaki. Mũthamaki akĩũria Danieli atĩrĩ: ―Wee
nĩwe Danieli ũmwe wa andũ arĩa maathamĩirio gũkũ kuuma Yahuda, arĩa baba o ũcio warĩ
mũthamaki aarutire Yahuda? 14 Nĩ njiguĩte ũhoro waku atĩ roho wa Kĩhoti ũrĩ thĩinĩ waku na atĩ
ũmenyo na ũtaũku na ũũgĩ wa mwanya nĩ cionekete thĩinĩ waku. 15 Rĩu one, andũ arĩa ogĩ na
aragũri nĩ marehetwo mbere yakwa nĩguo mathome maandĩko maya na mandaarĩrie ũrĩa moigĩte,
no nĩ maremetwo gũtaarĩria ũrĩa ndũmĩrĩri ĩno yugĩte. 16 No nĩ njiguĩte ũhoro waku, atĩ no ũhote
gũtaũra o na gũtuithania maũndũ marĩa maritũ. Rĩu-rĩ, angĩkorũo nĩ ũkũhota gũthoma maandĩko
maya na kũndaarĩria ũrĩa moigĩte, ũkũhumbwo nguo ya papũ, na wĩkĩrũo mũgathĩ wa thahabu
ngingo, na wathanage ũrĩ wa gatatũ ũthamaki-inĩ.‖

17 Nake Danieli akĩĩra mũthamaki atĩrĩ: ―Iheo ciaku no ũikare nacio na ngerenwa ciaku ũhe andũ
angĩ. Ĩndĩ nĩ ngũthomera mũthamaki maandĩko maya na ndĩmũtaarĩrie ũrĩa moigĩte. 18 Ha ũhoro
waku wee mũthamaki-rĩ, Kĩhoti Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno nĩ aaheire thoguo Nebukadineza ũthamaki,
ũnene, gĩtĩo, o na hinya. 19 Nĩ ũndũ wa ũnene ũrĩa aamũheire, ikundi ciothe cia andũ, ndũrĩrĩ, na
andũ a thiomi itiganĩte nĩ maainainaga nĩ guoya marĩ mbere yake. Ooragaga mũndũ o wothe
ekwenda kũũraga, na mũndũ o wothe ekwenda atũũre muoyo akareka atũũre, ningĩ nĩ
aatũũgagĩria kana agaconorithia mũndũ o wothe ũrĩa ekwenda. 20 No rĩrĩa ngoro yake yagĩire na
mwĩtĩo na akĩũmia roho wake, na kwoguo agĩka maũndũ na mwĩĩkĩrĩro, nĩ aagũithirio kuuma
gĩtĩ-inĩ kĩa ũnene kĩa ũthamaki wake, na akĩehererio gĩtĩo gĩake. 21 Akĩingatwo gatagatĩ-inĩ ka
andũ, na ngoro yake ĩgĩtuwo o ta ya nyamũ, na gĩikaro gĩake kĩarĩ hamwe na ndigiri cia gĩthaka.
Aaheagwo nyeki arĩe o ta ndegwa, na mwĩrĩ wake waihũgagio nĩ ime rĩa igũrũ, nginya rĩrĩa
aamenyire atĩ Kĩhoti Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno nĩ Mwathi ũthamaki-inĩ wa andũ na atĩ aũheanaga kũrĩ
mũndũ o wothe ũrĩa ekwenda.

22 ―Ĩndĩ wee Belishazaru mũrũ wake, o na gũtuĩka nĩ ũĩ maũndũ macio mothe, ngoro yaku
ndĩonanĩtie wĩnyihia. 23 Handũ ha ũguo, nĩ gwĩtũũgĩria wĩtũũgĩrĩtie harĩ Mwathi wa igũrũ, na
ũkoiga ũreherũo indo cia nyũmba yake. Nawe hamwe na andũ aku arĩa marĩ igweta, thuriya
ciaku na aka acio angĩ aku mũgacihũthĩra kũnyua ndibei na mũkagooca ihoti cia betha na
thahabu, cia gĩcango, cia kĩgera, cia mbaũ, na cia mahiga, ihoti iria itangĩona na itangĩigua na
itangĩmenya ũndũ. Ĩndĩ ndũgoocithĩtie Kĩhoti ũrĩa ũkoragwo anyitĩte mĩhũmũ yaku o na njĩra
ciaku ciothe guoko-inĩ gwake. 24 Kwoguo Kĩhoti nĩwe ũtũmire guoko kũu, na maandĩko maya
mandĩkwo. 25 Na maya nĩmo maandĩko marĩa mandĩkĩtwo: MENE, MENE, TEKEL, na
UPHARSIN.

26 ―Ciugo icio ciugĩte ũũ: MENE, Kĩhoti nĩ atarĩte matukũ ma ũthamaki waku na agatũma
ũkinye mũthia.

27 ―TEKEL, wee nĩ ũthimĩtwo na ratiri na ũkoneka atĩ nĩ ũtigairie.

28 ―PERES, ũthamaki waku nĩ ũgayanĩtio na ũkaneanwo kũrĩ Amedi na Aperisia.‖

1648


29 Nake Belishazaru agĩathana, nao makĩhumba Danieli nguo ya papũ na makĩmwĩkĩra mũgathĩ
wa thahabu ngingo; na makĩmenyithania ũhoro wake atĩ nĩwe ũrĩathanaga arĩ wa gatatũ
ũthamaki-inĩ.

30 Ũtukũ o ro ũcio, Belishazaru mũthamaki ũcio wa Akalidei akĩũragwo. 31 Nake Dario ũrĩa
Mũmedi agĩtuĩka mũthamaki; aarĩ na mĩaka ta 62.

DANIELI 6

1 Dario nĩ oonire arĩ wega kwamũra atongoria 120 mathanage ũthamaki-inĩ wothe.

2 Maarũgamagĩrĩrũo nĩ anene atatũ, na ũmwe wao aarĩ Danieli; na atongoria acio maatwaraga
ũhoro kũrĩ o, nĩgetha maũndũ ma mũthamaki matigathiĩ ũũru. 3 Na rĩrĩ, Danieli nĩ eekũũranĩte
harĩ anene acio angĩ na atongoria, tondũ aarĩ na roho wa mwanya thĩinĩ wake, na mũthamaki nĩ
eendaga kũmũtũũgĩria igũrũ rĩa ũthamaki wothe.

4 Hĩndĩ ĩyo anene na atongoria magĩcaria ũndũ mangĩthitangĩra Danieli ũhoro-inĩ wĩgiĩ wĩra wa
bũrũri, no mationire ũndũ wa kũmũthitangĩra kana ũndũ o wothe wa ungumania, tondũ aarĩ
mwĩhokeku na thĩinĩ wake gũtiarĩ ihĩtia o rĩothe kana ungumania. 5 Andũ acio magĩkiuga atĩrĩ:
―Tũtikuona ũndũ o wothe wa gũthitangĩra Danieli ũyũ, tiga tũmũthitangĩire ũndũ ũhutanĩtie na
watho wa Kĩhoti wake.‖

6 Nĩ ũndũ ũcio anene acio na atongoria makĩingĩra kũrĩ mũthamaki marĩ gĩkundi, makĩmwĩra ũũ:
―Rĩu Mũthamaki Dario, ũrotũũra tene na tene. 7 Anene othe a mũthamaki, arori, atongoria,
ataarani a mũthamaki, na mangavana nĩ maciirĩte marĩ hamwe nĩguo mathondeke watho wa
ũthamaki na mekĩre mũkaana, atĩ ihinda-inĩ rĩa thikũ 30, mũndũ wothe ũkũhoya ihoti ĩngĩ kana
mũndũ ũngĩ tiga wee, mũthamaki, agĩrĩire gũikio irima-inĩ rĩa mĩrũthi. 8 Rĩu wee mũthamaki,
athana atĩ kũgĩe watho ũcio na ũwĩkĩre thaĩri, nĩgetha ndũkanacenjio, kũringana na watho wa
Amedi na Aperisia, ũrĩa ũtangĩgarũrũo.‖

9 Nĩ ũndũ ũcio Mũthamaki Dario agĩĩkĩra watho ũcio thaĩri o na mũkaana ũcio.

10 No hĩndĩ ĩrĩa Danieli aamenyire atĩ watho ũcio nĩ wekĩrĩtwo thaĩri, agĩthiĩ nyũmba-inĩ yake,
ĩrĩa yarĩ na kanyũmba ka igũrũ kaarĩ na ndirica ciahingũrĩtwo irorete Yahrushalayim. Na o
mũthenya maita matatũ nĩ aaturagia maru akahoya na akagooca arĩ mbere ya Kĩhoti wake, o ta
ũrĩa aamenyerete gwĩka mbere ĩyo. 11 Hĩndĩ ĩyo andũ acio magĩtonya o rĩmwe na magĩkora
Danieli akĩhoya na agĩthaitha Kĩhoti wake amũiguĩre tha.

12 Nĩ ũndũ ũcio magĩthiĩ kũrĩ mũthamaki na makĩmũririkania ũhoro wĩgiĩ mũkaana wa
mũthamaki makĩmwĩra: ―Githĩ ndwĩkĩrĩte thaĩri mũkaana ũronania atĩ ihinda-inĩ rĩa thikũ 30
mũndũ o wothe ũkũhoya hoti ĩngĩ kana mũndũ ũngĩ tiga wee mũthamaki, agĩrĩire gũikio irima-

1649




inĩ rĩa mĩrũthi?‖ Nake mũthamaki agĩcokia akiuga: ―Ũndũ ũcio nĩ ũhandĩtwo wega kũringana na
watho wa Amedi na Aperisia, ũrĩa ũtangĩgarũrũo.‖ 13 O hĩndĩ ĩyo makĩĩra mũthamaki atĩrĩ:
―Danieli, ũmwe wa andũ arĩa maathamĩirio gũkũ kuuma Yahuda, ndagwathĩkĩire wee
mũthamaki, o na kana agathĩkĩra mũkaana ũrĩa wĩkĩrĩte thaĩri, ĩndĩ nĩ ahoyaga o mũthenya maita
matatũ.‖ 14 Rĩrĩa mũthamaki aaiguire ũguo, agĩtangĩka mũno, na akĩgeria gwĩciria ũrĩa
ekũhonokia Danieli; na gũkinyĩria rĩrĩa riũa rĩathũaga nĩ aageretie ũrĩa wothe angĩhota nĩguo
amũhonokie. 15 Thutha-inĩ andũ acio magĩthiĩ kũrĩ mũthamaki marĩ gĩkundi makĩĩra mũthamaki
ũũ: ―Tarora wee mũthamaki, ririkana atĩ watho wa Amedi na Aperisia uugĩte atĩ mũkaana kana
watho o wothe ũtuĩtwo nĩ mũthamaki ndũngĩcenjio.‖

16 Nĩ ũndũ ũcio mũthamaki agĩathana, nao makĩrehe Danieli na makĩmũikia thĩinĩ wa irima rĩa
mĩrũthi. Mũthamaki akĩĩra Danieli atĩrĩ: ―Kĩhoti waku ũrĩa ũtungatagĩra hĩndĩ ciothe nĩ
egũkũhonokia.‖ 17 Narĩo ihiga rĩkĩrehwo na rĩkĩigĩrĩrũo mũromo-inĩ wa irima rĩu, na mũthamaki
akĩrĩĩkĩra mũhũũri na gĩcũhĩ gĩake na gĩcũhĩ kĩa andũ ake arĩa marĩ igweta, nĩgetha gũtikagĩe
ũndũ ũgũcenjio ũhoro-inĩ wĩgiĩ Danieli.

18 Mũthamaki agĩcoka agĩthiĩ nyũmba-inĩ yake ya ũthamaki. Akĩĩhinga kũrĩa ũtukũ wothe na
akĩrega ũndũ o wothe wa gwĩkenia, na akĩũrũo nĩ toro. 19 Na rĩrĩa ũtheri woimĩrire rũcinĩ,
mũthamaki agĩũkĩra na agĩthiĩ irima-inĩ rĩu rĩa mĩrũthi ahiũhĩte. 20 Hĩndĩ ĩrĩa aakuhagĩrĩria irima
rĩu, agĩta Danieli na mũgambo ũrĩ na kĩeha. Mũthamaki akĩũria Danieli ũũ: ―Atĩrĩrĩ Danieli, wee
ndungata ya Kĩhoti ũrĩa ũtũũraga muoyo, hihi Kĩhoti waku ũrĩa ũtungatagĩra hĩndĩ ciothe nĩ
ahotete gũkũhonokia kuuma harĩ mĩrũthi?‖ 21 O rĩmwe Danieli akĩĩra mũthamaki atĩrĩ: ―Wee
mũthamaki, ũrotũũra tene na tene. 22 Kĩhoti wakwa nĩ aratũmire mũraika wake na arahinga
tũnua twa mĩrũthi, na gũtirĩ ũndũ mũũru ĩnjĩkĩte, tondũ nĩ ndĩronirũo itarĩ na mahĩtia mbere yake;
ningĩ hatirĩ ũndũ mũũru ngwĩkĩte, wee mũthamaki.‖

23 Mũthamaki agĩkena mũno, na agĩathana atĩ Danieli arutwo irima-inĩ rĩu. Rĩrĩa Danieli
aarutirũo irima-inĩ, gũtirĩ handũ aagurarĩtio, tondũ nĩ eehokete Kĩhoti wake.

24 Ningĩ mũthamaki agĩathana, nao andũ arĩa maathitangĩte Danieli makĩrehwo, na magĩikio
irima-inĩ rĩu rĩa mĩrũthi, hamwe na ciana ciao na atumia ao. O na matakinyĩte thĩ wa irima rĩu,
mĩrũthi ĩkĩmakĩria hinya na ĩkĩhehenja mahĩndĩ mao mothe.

25 Nake Mũthamaki Dario akĩandĩkĩra ikundi ciothe cia andũ, ndũrĩrĩ, o na andũ a thiomi
itiganĩte arĩa maaikaraga kũndũ guothe thĩinĩ wa thĩ atĩrĩ: ―Mũrogĩa na thayũ mũingĩ! 26 Nĩ
ndaheana watho atĩ kũrĩa guothe ũthamaki wakwa wathanaga, andũ nĩ magĩrĩirũo kũinaina marĩ
na guoya mbere ya Kĩhoti wa Danieli. Tondũ nĩwe Kĩhoti ũrĩa ũtũũraga muoyo na ũtũũraga tene
na tene. Gũtirĩ hĩndĩ ũthamaki wake ũkaanangwo, na wathani wake nĩ wa tene na tene. 27 Nĩ
ateithũranaga, akahonokania, na akonania imenyithia o na ageka maũndũ ma magegania kũrĩa
igũrũ na gũkũ thĩ, tondũ nĩ ahonoketie Danieli kuuma ndwara-inĩ cia mĩrũthi.‖

28 Kwoguo Danieli ũcio akĩgaacĩra ũthamaki-inĩ wa Dario na ũthamaki-inĩ wa Kurusu ũrĩa
Mũperisia.

1650


DANIELI 7

1 Mwaka-inĩ wa mbere wa Mũthamaki Belishazaru wa Babuloni, Danieli nĩ aarotire kĩroto na
akĩona cioneki iria ciokire mũtwe-inĩ wake akomete ũrĩrĩ-inĩ wake. Agĩcoka akĩandĩka kĩroto
kĩu; aandĩkire ũhoro wothe wĩgiĩ maũndũ macio. 2 Danieli akiuga ũũ:

―Nĩ kwĩrorera nderoragĩra cioneki iria ndonire ũtukũ, na rĩrĩ, huho iria inya cia igũrũ
ciahurutanaga igũrũ rĩa iria rĩrĩa inene. 3 Na nyamũ inya nene ikiumĩra kuuma iria-inĩ rĩu, na
gũtirĩ yahaanaine na ĩrĩa ĩngĩ.

4 ―Ya mbere yahaanaga ta mũrũthi, na yarĩ na mathagu ta ma nderi. Ngĩrora nginya mathagu
mayo makĩmunywo, na ĩkĩoywo na igũrũ kuuma thĩ ĩkĩrũgamio na magũrũ merĩ ta mũndũ, na
ĩkĩheo ngoro ya mũndũ.

5 ―Na rĩrĩ, haarĩ na nyamũ ya kerĩ yahaanaga ta nduba. Nĩ yeyoete na igũrũ mwena ũmwe na yarĩ
na mbaru ithatũ kanua-inĩ kayo gatagatĩ ka magego mayo; nayo ĩkĩrũo atĩrĩ, ‗Ũkĩra, ũrĩe nyama
nyingĩ.‘

6 ―Thutha ũcio ngĩthiĩ na mbere kũrora, na rĩrĩ, haarĩ na nyamũ ĩngĩ yahaanaga ta ngarĩ, no
mũgongo-inĩ wayo yarĩ na mathagu mana ta ma nyoni. Na nyamũ ĩyo yarĩ na mĩtwe ĩna, nayo
ĩkĩheo ũhoti wa gwathana.

7 ―Thutha ũcio ngĩthiĩ na mbere kũrora cioneki iria ndonire ũtukũ, na ngĩona nyamũ ya kana,
yarĩ ya kũmakania na ya kũgegania na yarĩ na hinya wa mwanya, ningĩ yarĩ na magego manene
ma kĩgera. Yatamburaga na ĩkahehenja, na kĩrĩa gĩatigara ĩkarangĩrĩria thĩ na magũrũ mayo. Yarĩ
ngũrani na nyamũ icio ingĩ ciothe ciarĩ mbere yayo, na yarĩ na hĩa ikũmi. 8 Rĩrĩa ndeciragia
ũhoro wa hĩa icio, karũhĩa kanini gakiumĩra gatagatĩ-inĩ gacio, na hĩa ithatũ harĩ icio cia mbere
ikĩmunywo ikĩehera mbere yako. Na rĩrĩ, karũhĩa kau karĩ na maitho ta ma mũndũ, na karĩ na
kanua kaaragia maũndũ manene.

9 ―Ngĩthiĩ na mbere kũrora nginya itĩ cia ũnene ikĩigwo handũ-inĩ hacio nake Ũrĩa Ũtũũraga
Kuuma o Tene agĩikara thĩ. Nguo ciake cierũhĩte ta mbarabu na njuĩrĩ ya mũtwe wake yahaanaga
ta guoya mũtheru. Gĩtĩ gĩake kĩa ũnene kĩarĩ nĩnĩmbĩ cia mwaki; magũrũ makĩo maarĩ mwaki
ũrakana. 10 Karũũĩ ka mwaki nĩ gaathereraga koimĩte mbere yake. Ndungata ngiri maita ngiri
nyingĩ nĩ ciamũtungatagĩra, na ingĩ ngiri ikũmi maita ngiri ikũmi ciarũgamĩte mbere yake. Igooti
rĩgĩikara thĩ rĩciirithanie, na mabuku makĩhingũrũo.

11 ―Ngĩthiĩ na mbere kũrora hĩndĩ ĩyo nĩ ũndũ wa mũgambo wa ciugo cia mwĩtĩo iria rũhĩa rũu
rwaaragia; ngĩrora nginya ngĩona nyamũ ĩyo ĩkĩũragwo na mwĩrĩ wayo ũkĩanangwo na
ĩkĩneanwo nĩgetha ĩcinwo na mwaki. 12 No ha ũhoro wa nyamũ icio ingĩ, nĩ ciatunyirũo wathani
wacio, na ũtũũro wacio ũkĩongongererũo ihinda o na kĩmera.

1651



13 ―Ngĩthiĩ na mbere kũrora cioneki iria ndonire ũtukũ, na rĩrĩ, ngĩona mũndũ wahaanaga ta
mũrũ wa mũndũ agĩũka na matu ma igũrũ; na agĩĩtĩkĩrio kũingĩra harĩ Ũrĩa Ũtũũraga Kuuma o
Tene, na agĩtwarũo hakuhĩ Nake. 14 Na akĩheo wathani, gĩtĩo, na ũthamaki, nĩgetha ikundi cia
andũ, ndũrĩrĩ, na andũ a thiomi itiganĩte, othe mamũtungatagĩre. Wathani wake nĩ wathani wa
tene na tene na ndũgaathira, naguo ũthamaki wake ndũkaaniinwo.

15 ―Niĩ Danieli-rĩ, roho wakwa nĩ watangĩkaga thĩinĩ wakwa tondũ cioneki iria ciokire mũtwe-inĩ
wakwa nĩ ciamakirie. 16 Ngĩgĩkuhĩrĩria ũmwe wa acio maarũgamĩte hau nĩguo ndĩmũũrie ũrĩa
maũndũ macio moigĩte kũna. Nake akĩnjokeria na akĩndaarĩria ũrĩa maũndũ macio moigĩte.

17 ―‗Nyamũ icio inya nene-rĩ, nĩ athamaki ana arĩa makaarũgama thĩinĩ wa thĩ. 18 Ĩndĩ arĩa
aamũre a Ũrĩa Mũnene Makĩria nĩ makaamũkĩra ũthamaki, na ũthamaki ũcio ũgaatuĩka wao tene
na tene, ti itherũ, ũgaatuĩka wao tene na tene.‘

19 ―Ningĩ nĩ ndendaga kũmenya ũhoro wĩgiĩ nyamũ ĩyo ya kana, ĩrĩa yarĩ ngũrani na icio ingĩ
ciothe; yarĩ ya kũmakania mũno, na yarĩ na magego ma kĩgera na ndwara cia gĩcango, na nĩ
yatamburaga na ĩkahehenja, na kĩrĩa gĩatigara ĩkarangĩrĩria thĩ na magũrũ mayo; 20 o na ũhoro
wĩgiĩ hĩa ikũmi iria ciarĩ mũtwe-inĩ wayo, na rũhĩa rũu rũngĩ ruoimĩrire na hĩa ithatũ ikĩgũa
ikĩehera mbere yaruo, o rũu rwarĩ na maitho na kanua kaaragia na mwĩtĩo na ruonekaga rũrĩ
rũnene gũkĩra icio ingĩ.

21 ―Ngĩthiĩ na mbere kũrora rũhĩa rũu rũgĩtharĩkĩra arĩa aamũre, na nĩ rwamatooragia, 22 nginya
rĩrĩa Ũrĩa Ũtũũraga Kuuma o Tene ookire na itua rĩega rĩgĩtuwo kwerekera acio aamũre a Ũrĩa
Mũnene Makĩria na ihinda rĩrĩa rĩatuĩtwo rĩgĩkinya rĩa acio aamũre kwĩgwatĩra ũthamaki.

23 ―Aanjĩrire atĩrĩ: ‗Ha ũhoro wĩgiĩ nyamũ ya kana, nĩ harĩ ũthamaki wa kana ũgaakorũo kuo
thĩinĩ wa thĩ. Ũgaakorũo ũrĩ ngũrani na mothamaki macio mangĩ mothe, na nĩ ũgaatambura thĩ
yothe na ũmĩrangĩrĩrie thĩ o na ũmĩhehenje. 24 Ha ũhoro wĩgiĩ hĩa icio ikũmi, athamaki ikũmi nĩ
makaarahũka kuuma ũthamaki-inĩ ũcio; ningĩ ũngĩ nĩ agaacoka arahũke thutha wao, na
agaakorũo arĩ ngũrani na acio a mbere, na nĩ agaaconorithia athamaki atatũ. 25 Nĩ akaaria
maũndũ manene ma kũregana na Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno, na nĩ agaathiĩ na mbere kũherithia arĩa
aamũre a Ũrĩa Mũnene Makĩria. Nĩ akaageria kũgarũra mahinda na watho, na nĩ makaaneanwo
guoko-inĩ gwake kwa ihinda, mahinda, na nuthu ihinda. 26 No Igooti nĩ rĩaikarire thĩ
rĩciirithanie, na rĩkĩmũtunya wathani wake, nĩgetha aniinwo na anangwo biũ.

27 ―‗Naguo ũthamaki na wathani na riri wa mothamaki marĩa maarĩ mũhuro wa igũrũ rĩothe
ikĩneanwo kũrĩ andũ arĩa aamũre a Ũrĩa Mũnene Makĩria. Ũthamaki wao nĩ ũthamaki wa tene na
tene, na mothamaki mothe nĩ makaamatungatĩra na mamathĩkĩre.‘

28 ―Ũcio nĩguo mũthia wa ũhoro ũcio. Niĩ Danieli-rĩ, meciria makwa nĩ maatũmire make mũno,
nginya ngĩthita gĩthiithi; no nĩ ndaigire ũhoro ũcio ngoro-inĩ yakwa.‖

1652



DANIELI 8

1 Mwaka-inĩ wa gatatũ wa wathani wa Mũthamaki Belishazaru, niĩ Danieli nĩ ndonire kĩoneki,
thutha wa kĩrĩa ndonete mbere ĩyo. 2 Ngĩona kĩoneki, na hĩndĩ ĩyo nderoragĩra ndarĩ Shushani
nyũmba-inĩ ya mũthamaki, ĩrĩa ĩrĩ gĩcigo-inĩ kĩa Elamu; ngĩĩrorera kĩoneki kĩu, na ndarĩ hakuhĩ
na karũũĩ ka Ulai. 3 Rĩrĩa ndatiirire maitho, ngĩona ndũrũme ĩrũgamĩte mbere ya karũũĩ kau, na
yarĩ na hĩa igĩrĩ. Hĩa icio igĩrĩ ciarĩ ndaihu, no rũmwe rwarĩ rũraihu gũkĩra rũu rũngĩ, na rũu
rũraihu rwoimĩrire thutha-inĩ. 4 Ngĩona ndũrũme ĩyo ĩkĩguthũka mwena wa ithũĩro na wa
rũgongo na wa mũhuro, na gũtirĩ nyamũ ya gĩthaka ĩngĩahotire kũrũgama mbere yayo, na gũtirĩ
mũndũ ũngĩahotire gũteithũrana kuuma harĩ hinya wayo. Yekaga ũrĩa ĩkwenda na ĩgetũũgĩria.

5 O ngĩthiaga na mbere kwĩrorera, ngĩona thenge ĩgĩũka kuuma mwena wa ithũĩro ĩtuĩkanĩirie thĩ
yothe ĩtekũhutia thĩ. Na thenge ĩyo yarĩ na rũhĩa rũnene gatagatĩ ka maitho mayo. 6 Yokaga
yerekeire kũrĩ ndũrũme ĩyo yarĩ na hĩa igĩrĩ, o ĩyo ndonete ĩrũgamĩte mbere ya karũũĩ;
yateng‘eraga ĩmĩerekeire ĩrĩ na mang‘ũrĩ manene.

7 Ngĩona ĩgĩkuhĩrĩria ndũrũme ĩyo, na yarĩ na marũrũ manene kũmĩerekera. Ĩkĩgũtha ndũrũme
ĩyo ĩkĩmĩgũithia na ĩkiuna hĩa ciayo igĩrĩ, na ndũrũme ĩyo ĩkĩaga hinya wa kũmĩĩtiiria. Ĩkĩgũithia
ndũrũme ĩyo thĩ na ĩkĩmĩrangĩrĩria, na gũtiarĩ na mũndũ wa kũmĩteithũra kuuma harĩ hinya wayo.

8 Nayo thenge ĩyo ĩgĩĩtũũgĩria mũno, ĩndĩ rĩrĩa yagĩire na hinya, rũhĩa rũu rũnene rũkiunĩka;
thutha ũcio hĩa inya nene ikiumĩra handũ ha rũhĩa rũu, cierekeire kũrĩ huho iria inya cia igũrũ.

9 Kuuma harĩ rũmwe rwacio hakiumĩra rũhĩa rũngĩ rũnini, na rũkĩneneha mũno kwerekera
mwena wa mũhuro na mwena wa irathĩro na kwerekera Bũrũri Ũrĩa Mũthaka. 10 Rũkĩneneha
mũno nginya rũgĩkinyĩra mbũtũ ya igũrũ, na rũgĩtũma mbũtũ imwe o na njata imwe igũe thĩ, na
rũgĩcirangĩrĩria. 11 Rũgĩĩtũũgĩria nginya harĩ Mũnene wa mbũtũ, na akĩehererio igongona rĩa
hingo ciothe, naho handũ hake hamũre harĩa aathondekete hakĩgũithio thĩ. 12 Nĩ ũndũ wa mehia,
mbũtũ ĩkĩneanwo kũrĩ rũhĩa rũu, o hamwe na igongona rĩa hingo ciothe; naruo rũgĩikara
rũkĩgũithagia ũhoro wa ma gũkũ thĩ, na rũkĩoya ikinya na rũkĩgaacĩra.

13 Na niĩ ngĩigua ũmwe wa arĩa amũre akĩaria, na ũngĩ mwamũre akĩũria ũcio waaragia atĩrĩ:
―Kĩoneki kĩu kĩa igongona rĩa hingo ciothe na kĩa mehia marĩa marehaga mwanangĩko na gĩa
kũreka handũ harĩa hamũre o na mbũtũ irangĩrĩrio gĩgũthiĩ na mbere nginya rĩ?‖ 14 Nake akĩnjĩra
atĩrĩ: ―Nginya rĩrĩa mahwaĩ-inĩ na marũcinĩ 2,300 magaathira; na hatarĩ nganja handũ harĩa
hamũre nĩ hagaacokio ũrĩa hagĩrĩire.‖

15 Hĩndĩ ĩyo niĩ Danieli nderoragĩra kĩoneki kĩu ngĩgeragia gũtaũkĩrũo ũrĩa kiugĩte-rĩ, o rĩmwe
ngĩona mũhianĩre ta wa mũndũ arũgamĩte mbere yakwa. 16 Ngĩcoka ngĩigua mũgambo wa
mũndũ gatagatĩ-inĩ ka Ulai, nake akĩanĩrĩra akiuga: ―Gaburieli, teithia mũndũ ũcio ataũkĩrũo nĩ
maũndũ marĩa ona.‖ 17 Kwoguo agĩũka hakuhĩ na harĩa ndarũgamĩte, no rĩrĩa ookire ngĩĩtigĩra

1653



mũno nginya ngĩĩgũithia ngĩturumithia ũthiũ thĩ. Akĩnjĩra ũũ: ―Wee mũrũ wa mũndũ, menya atĩ
kĩoneki kĩu nĩ kĩa ihinda rĩa mũthia.‖ 18 No hĩndĩ ĩyo aaragia na niĩ, ngĩnyitwo nĩ toro mũnene o
ndurumithĩtie ũthiũ thĩ. Nake akĩhutia akĩnjũkĩria na akĩndũgamia o harĩa ndarũgamĩte. 19
Agĩcoka akiuga atĩrĩ: ―Nĩ ngũtũma ũmenye maũndũ marĩa mageekĩka ihinda-inĩ rĩa mũthia rĩa
gũitũrũra mang‘ũrĩ, tondũ kĩoneki kĩu nĩ kĩa ihinda rĩrĩa rĩtuĩtwo rĩa mũthia.

20 ―Ndũrũme ĩyo wonire ĩrĩ na hĩa igĩrĩ ĩrũgamĩrĩire athamaki a Media na Perisia. 21 Thenge ĩyo
ĩrĩ na maguoya ĩrũgamĩrĩire mũthamaki wa Ngiriki; na rũhĩa rũnene rũrĩa ruuma gatagatĩ ka
maitho mayo rũrũgamĩrĩire mũthamaki wa mbere. 22 Ha ũhoro wa rũhĩa rũrĩa ruunĩkire, na
handũ haruo kwoimĩra hĩa ingĩ inya, mothamaki mana kuuma bũrũri-inĩ wake nĩ makaarũgama,
ĩndĩ matigaakorũo na hinya ta wake.

23 ―Na ihinda-inĩ rĩa mũthia rĩa ũthamaki wao, rĩrĩa ehia magaakorũo mehĩtie biũ, nĩ
gũkaarũgama mũthamaki ũrĩ na gĩthiithi gĩa kũmakania na ũtaũkagĩrũo nĩ ciugo cia wara. 24 Nĩ
akaagĩa na hinya mũingĩ, no ti kũgerera hinya wake mwene. Nĩ akaananga na njĩra nene, na nĩ
akaagaacĩra na maũndũ marĩa ageeka magĩrĩre. Nĩ akaananga andũ marĩ hinya, o na andũ arĩa
aamũre. 25 Na nĩ ũndũ wa wara wake nĩ akaahũthĩra maheeni nĩguo agaacĩre; na thĩinĩ wa ngoro
yake nĩ ageetũũgĩria; na ihinda-inĩ rĩa ũgitĩri nĩ akaananga andũ aingĩ. O na nĩ akaarũgama
okĩrĩre Mũnene wa anene, ĩndĩ nĩ akoinangwo no ti na guoko kwa mũndũ.

26 ―Ũhoro ũrĩa ũheanirũo kĩoneki-inĩ wĩgiĩ mahwaĩ-inĩ na marũcinĩ nĩ wa ma, ĩndĩ no mũhaka
ũige kĩoneki kĩu kĩrĩ hitho, tondũ gĩkoniĩ ihinda rĩa matukũ maingĩ kuuma rĩu.‖

27 Ha ũhoro wakwa niĩ Danieli, ndaiguire nogete na ngĩrũara thikũ cigana ũna. Ngĩcoka ngĩũkĩra
na ngĩthiĩ na mbere kũruta wĩra wa mũthamaki; no nĩ ndamakirio nĩ ũndũ ũcio ndonete, na gũtirĩ
mũndũ ũngĩahotire gũtaũkĩrũo nĩguo.

DANIELI 9

1 Mwaka-inĩ wa mbere wa Dario mũrũ wa Ahasuerusu—wa rũciaro rwa Amedi ũrĩa watuĩtwo
mũthamaki wa ũthamaki wa Akalidei— 2 mwaka-inĩ wa mbere wa wathani wake, niĩ Danieli, nĩ
ndataũkĩirũo kũgerera mabuku mũigana wa mĩaka ĩrĩa ĩgwetetwo thĩinĩ wa kiugo kĩa Yahweh
kũrĩ Jeremiya ũrĩa mũnabii, ĩrĩa Yahrushalayim ĩngĩaikarire ĩrĩ ndiganĩrie, nayo nĩ mĩaka 70.

3 Nĩ ũndũ ũcio, ngĩerekeria ũthiũ wakwa kũrĩ Yahweh Kĩhoti, ngĩmũthaitha mahoya-inĩ, o na
ngĩĩhinga kũrĩa na ngĩĩhumba nguo ya ikũnia na ngĩĩhurĩria mũhu. 4 Ngĩhoya Yahweh Kĩhoti
wakwa na ngiumbũra mehia maitũ ngiuga atĩrĩ:

―Wee Yahweh Kĩhoti, o wee El mũnene na wa magegania, ũrĩa ũhingagia kĩrĩkanĩro gĩake na
akonania tha ciake harĩ arĩa mamwendete na makahingia maathani make, 5 nĩ twĩhĩtie na tũgeka

1654




maũndũ moru o na tũgeka maũndũ ma waganu na tũkarema; nĩ tũtiganĩte na maathani maku o na
matuĩro maku. 6 Tũtithikĩrĩirie ndungata ciaku anabii, o acio maaririe thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩaku,
makĩarĩria athamaki aitũ, anene aitũ, maithe maitũ ma tene, na andũ othe a bũrũri. 7 Ũthingu nĩ
waku wee Yahweh, no ithuĩ tũhumbĩrĩtwo nĩ thoni o ta ũrĩa gũtariĩ ũmũthĩ, ithuĩ andũ a Yahuda,
aikari a Yahrushalayim, na andũ a Isiraeli othe, arĩa marĩ gũkuhĩ o na arĩa marĩ kũraya,
mabũrũri-inĩ mothe kũrĩa wamahurunjire tondũ wa mahĩtia mao ma kwagarara Watho marĩa
makũhĩtĩirie.

8 ―Wũũii Yahweh, ithuĩ tũhumbĩrĩtwo nĩ thoni, o na athamaki aitũ, anene aitũ, na maithe maitũ
ma tene, tondũ nĩ tũkwĩhĩirie. 9 Yahweh Kĩhoti witũ nĩwe mwene tha o na wohanĩri, nĩ gũkorũo
ithuĩ nĩ tũmũremeire. 10 Tũtiathĩkĩire mũgambo wa Yahweh Kĩhoti witũ na njĩra ya kũrũmĩrĩra
mawatho make marĩa aatũheire kũgerera ndungata ciake anabii. 11 Andũ othe a Isiraeli nĩ
magararĩte Watho waku na makahũgũka na njĩra ya kwaga gwathĩkĩra mũgambo waku, na
kwoguo ũgĩtũitũrũrĩra kĩrumi na mwĩhĩtwa ũrĩa wehĩtĩtwo na ũkandĩkwo thĩinĩ wa Watho wa
Musa ndungata ya Kĩhoti, nĩ gũkorũo nĩ tũkwĩhĩirie. 12 Nĩ ahingĩtie ciugo ciake iria aaririe igũrũ
ritũ na igũrũ rĩa athani arĩa maatwathaga, na njĩra ya gũtũrehera thĩna mũnene; gũtirĩ ũndũ ũrĩ
wekwo mũhuro wa igũrũ rĩothe ta ũrĩa wekirũo Yahrushalayim.13 O ta ũrĩa kwandĩkĩtwo thĩinĩ
wa Watho wa Musa, thĩna ũyũ wothe nĩ ũtũkorete, no tũtithaithĩte Yahweh Kĩhoti witũ atũiguĩre
tha na njĩra ya kũgarũrũka tũtigane na mahĩtia maitũ o na kuonania ũtaũku harĩ ũhoro waku wa
ma.

14 ―Nĩ ũndũ ũcio, Yahweh aaikaraga akĩroraga na marigĩrĩrio-inĩ agĩtũrehera thĩna, nĩ gũkorũo
Yahweh Kĩhoti witũ nĩ mũthingu maũndũ-inĩ mothe marĩa ekĩte; no ithuĩ tũtiathĩkĩire mũgambo
wake.

15 ―Rĩu Yahweh Kĩhoti witũ-rĩ, o wee warutire andũ aku bũrũri-inĩ wa Misiri kũgerera guoko
kũrĩ hinya na ũgĩĩthondekera rĩĩtwa nginya ũmũthĩ ũyũ, nĩ twĩhĩtie na tũgeka maũndũ ma
waganu. 16 Rĩu Yahweh, twagũthaitha, kũringana na ciĩko ciaku ciothe cia ũthingu, reke
marakara maku na mang‘ũrĩ maku meherere Yahrushalayim itũũra rĩaku, kĩrĩma gĩaku kĩrĩa
kĩamũre; tondũ Yahrushalayim o hamwe na andũ aku matuĩkĩte kĩndũ gĩa kũnyũrũrio nĩ andũ
othe arĩa matũthiũrũrũkĩirie, tondũ wa mehia maitũ na mahĩtia ma maithe maitũ ma tene. 17 Rĩu
Kĩhoti witũ-rĩ, ta thikĩrĩria mahoya ma ndungata yaku o na mathaithana mayo, na ũtũme ũthiũ
waku warĩre handũ haku harĩa hamũre o hau hatiganĩirio, nĩ ũndũ waku mwene, wee Yahweh. 18
Tega gũtũ gwaku, wee Kĩhoti wakwa ũigue! Hingũra maitho maku wone ũrĩa tũtiganĩirio o
hamwe na itũũra rĩrĩa rĩĩtanĩtio na rĩĩtwa rĩaku; nĩ gũkorũo tũtiragũthaitha tondũ wa ciĩko citũ cia
ũthingu no nĩ tondũ wa tha ciaku nyingĩ. 19 Wũũii Yahweh, thikĩrĩria. Wũũii Yahweh, tuohere.
Wũũii Yahweh, tega gũtũ na woe ikinya! Ndũkahũthĩrĩrie, nĩ ũndũ waku mwene, wee Kĩhoti
wakwa, nĩ gũkorũo itũũra rĩaku nĩ rĩĩtanĩtio na rĩĩtwa rĩaku mwene o hamwe na andũ aku.‖

20 O hĩndĩ ĩyo ndaragia ngĩhoyaga na ngiumbũraga mehia makwa, o hamwe na mehia ma andũ
akwa Isiraeli o na ngahoya gwĩtĩkĩrĩka mbere ya Yahweh Kĩhoti wakwa nĩ ũndũ wa kĩrĩma kĩrĩa
kĩamũre gĩa Kĩhoti wakwa, 21 o hĩndĩ ĩyo ndaragia ngĩhoya, Gaburieli, mũndũ ũrĩa ndonete

1655


mbere ĩyo thĩinĩ wa kĩoneki, agĩũka kũrĩ niĩ rĩrĩa ndarĩ mũnogu mũno ihinda-inĩ rĩrĩa igongona rĩa
hwaĩ-inĩ rĩarutagwo. 22 Na akĩhe ũtaũku, akĩnjĩra atĩrĩ:

―Tarora wone wee Danieli, rĩu ndoka gũkũhe ũũgĩ na ũtaũku. 23 Rĩrĩa wambĩrĩirie mathaithana
maku, ndũmĩrĩri nĩ ĩtũmanirũo, na nĩ ndoka gũkũmenyithia, nĩ gũkorũo ũrĩ mũndũ wendetwo
mũno. Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, wĩcũranie ũhoro ũcio na ũtaũkĩrũo nĩ kĩoneki kĩu.

24 ―Kũrĩ na ihinda rĩa ciumia 70 rĩtuĩtwo nĩ ũndũ wa andũ aku o na itũũra rĩaku rĩrĩa rĩamũre,
nĩguo maũndũ ma kwagarara Watho meherio, mehia maniinwo, naguo ũhoro wa waganu
ũhoroherio, kũrehwo ũthingu wa tene na tene, kĩoneki kĩu o na ũrathi ũcio ciĩkĩrũo mũhũũri, na
Harĩa Hamũre Mũno haitĩrĩrio maguta. 25 Nĩ wagĩrĩirũo kũmenya na ũtaũkĩrũo atĩ kuuma rĩrĩa
gũkaaheanwo kiugo gĩa gũcokereria Yahrushalayim na kũmĩaka rĩngĩ o nginya gũka kwa
Messiyah ũrĩa Mũtongoria, gũgaakorũo na ciumia 7, ningĩ ciumia 62. Itũũra rĩu nĩ rĩgaacokererio
na rĩakwo rĩngĩ, rĩrĩ na kĩhaaro kĩa mũingĩ na mũtaro mũnene, no ũndũ ũcio ũgeekĩka ihinda rĩa
mĩtangĩko.

26 ―Na thutha wa ciumia icio 62, Messiyah nĩ akooragwo, atigwo atarĩ na kĩndũ.

―Nao andũ a mũtongoria ũrĩa ũgooka nĩ makaananga itũũra rĩu o na handũ harĩa hamũre. Na
marigĩrĩrio ma handũ hau magaakorũo matariĩ ta mũiyũro. Na nĩ gũgaakorũo na mbaara o nginya
mũthia; ũndũ ũrĩa ũtuĩtwo nĩ atĩ nĩ gũgaakorũo na mwanangĩko.

27 ―Na nĩ agaatũma kĩrĩkanĩro kĩrute wĩra harĩ andũ aingĩ ihinda-inĩ rĩa kiumia kĩmwe; na kiumia
kĩu kĩrĩ gatagatĩ, nĩ agaatũma magongona na maruta matige gũcoka kũrutwo.

―Na ithagu-inĩ rĩa maũndũ marĩa marĩ thahu nĩ gũgaakorũo ũrĩa ũrehaga mwanangĩko; na nginya
hĩndĩ ya kũniinwo ĩkinye, ũndũ ũrĩa watuirũo nĩ ũgaaitũrũrũo nginya igũrũ rĩa ũrĩa ũikaraga
atiganĩirio.‖

DANIELI 10

1 Mwaka-inĩ wa gatatũ wa Mũthamaki Kurusu wa Perisia, Danieli, o ũcio wetagwo
Beliteshazaru nĩ aaguũrĩirio maũndũ; na ndũmĩrĩri ĩyo yarĩ ya ma, na yakoniĩ njũkanĩrĩro nene.
Na nĩ aataũkĩirũo nĩ ndũmĩrĩri ĩyo na akĩheo ũtaũku wĩgiĩ maũndũ marĩa oonete.

2 Matukũ-inĩ macio, niĩ Danieli ndakoretwo ngĩcakaya ihinda rĩa ciumia ithatũ ng‘ima. 3
Ndiarĩire irio njega, na gũtirĩ nyama kana ndibei yaingĩrire kanua gakwa, na ndiehakire maguta
ihinda rĩa ciumia ithatũ ng‘ima. 4 Mũthenya wa 24 wa mweri wa mbere, rĩrĩa ndarĩ hũgũrũrũ-inĩ
cia rũũĩ rũrĩa rũnene rwa Tigirisi, 5 nĩ ndatiirire maitho na ngĩona mũndũ wehumbĩte nguo ya
gatani, na njohero-inĩ yake aarĩ na mũcibi wa thahabu ya kuuma Ufazu. 6 Mwĩrĩ wake watariĩ ta
ihiga rĩa krisolito, ũthiũ wake wahaanaga ta rũheni, maitho make maatariĩ ta imũrĩ cia mwaki,

1656




moko na magũrũ make maahaanaga ta gĩcango gĩkumuthĩtwo, na mũgambo wa ciugo ciake
watariĩ ta mũgambo wa kĩrĩndĩ. 7 Niĩ Danieli no niĩ ndonire kĩoneki kĩu; andũ arĩa twarĩ nao
mationire kĩoneki kĩu. Ĩndĩ nĩ maanyitirũo nĩ guoya mũnene, na makĩũra makĩĩhitha.

8 Na niĩ ngĩtigwo ndĩ wiki, na rĩrĩa ndonire kĩoneki kĩu kĩa magegania, ndatigirũo itarĩ na hinya
thĩinĩ wakwa, na ngĩthita gĩthiithi biũ o na ngĩũrũo nĩ hinya wothe. 9 Ngĩcoka ngĩigua mũgambo
wake akĩaria; no rĩrĩa ndaiguire akĩaria, ngĩkoma toro mũnene ndurumithĩtie ũthiũ thĩ. 10 Na rĩrĩ,
ngĩhutio nĩ guoko, na gũkĩnyinainia ngĩũkĩra ngĩturia maru ndĩnyitĩrĩire na moko. 11 Agĩcoka
akĩnjĩra atĩrĩ:

―Wee Danieli mũndũ wendetwo mũno, tega gũtũ ũigue ciugo iria ndĩrenda gũkwĩra. Rũgama
harĩa ũkũrũgamĩte, tondũ ndũmĩtwo kũrĩ wee.‖

Rĩrĩa aanjĩrire ũguo, ngĩrũgama ngĩinainaga.

12 Ningĩ akĩnjĩra atĩrĩ: ―Ndũgetigĩre, wee Danieli. Ciugo ciaku nĩ ciiguĩtwo kuuma o mũthenya
wa mbere rĩrĩa werekeirie ngoro yaku harĩ ũtaũku na kwĩnyihĩria Kĩhoti waku, na nĩ ndoka nĩ
ũndũ wa ciugo ciaku. 13 No nĩ ndagirĩrĩirio nĩ mũnene wa ũthamaki wa Perisia ihinda rĩa thikũ
21. Ĩndĩ Mikaeli, ũmwe wa anene arĩa atĩĩku mũno, agĩũka kũndeithia; na niĩ ngĩikara kũu
hamwe na athamaki a Perisia. 14 Ndoka gũgũteithia ũtaũkĩrũo nĩ maũndũ marĩa magaakora andũ
anyu ihinda-inĩ rĩa mũthia rĩa matukũ, tondũ kĩoneki kĩu nĩ kĩa matukũ marĩa magooka.‖

15 Rĩrĩa aanjĩrire ciugo icio, ngĩinamia ũthiũ wakwa thĩ na ngĩremwo nĩ kwaria. 16 Nake ũngĩ
wahaanaga ta mũndũ akĩhutia mĩromo yakwa, na niĩ ngĩtumũra kanua ngĩra ũcio warũgamĩte
mbere yakwa atĩrĩ: ―Mwathi wakwa, nĩ ndĩrainaina nĩ ũndũ wa kĩoneki kĩu, na ndirĩ na hinya. 17
Ndungata ya mwathi wakwa ĩngĩkĩhota atĩa kwaria na mwathi wakwa? Nĩ gũkorũo rĩu ndirĩ na
hinya, na gũtirĩ mĩhũmũ ĩtigarĩte thĩinĩ wakwa.‖

18 Ngĩhutio rĩngĩ nĩ ũcio wahaanaga ta mũndũ na akĩnjĩkĩra hinya. 19 Agĩcoka akĩnjĩra atĩrĩ:
―Ndũgetigĩre, wee mũndũ wendetwo mũno. Ũrogĩa na thayũ. Wĩhe hinya, wĩhe hinya.‖ Na niĩ
ngĩigua ndagĩa na hinya hĩndĩ ĩyo aanjaragĩria na ngĩmwĩra atĩrĩ: ―Reke mwathi wakwa arie, nĩ
gũkorũo nĩ wanjĩkĩra hinya.‖

20 Nake akĩnjĩra atĩrĩ: ―Hihi nĩ ũĩ kĩrĩa gĩtũmĩte njũke kũrĩ wee? Rĩu nĩ ngũcoka ngarũe na
mũnene wa Perisia. Ndarĩkia gũthiĩ, mũnene wa Ngiriki nĩ egũka. 21 No rĩrĩ, nĩ ngũkwĩra
maũndũ marĩa mandĩkĩtwo maandĩko-inĩ ma ũhoro wa ma. Gũtirĩ ũngĩ ũndeithagia na njĩra nene
maũndũ-inĩ maya tiga Mikaeli mũnene wanyu.

1657






DANIELI 11

1 ―Na niĩ-rĩ, mwaka-inĩ wa mbere wa Dario ũrĩa Mũmedi, nĩ ndarũgamire nĩguo ndĩmwĩkĩre
hinya na ndĩmũteithie. 2 Ũhoro ũrĩa ngũkwĩra rĩu nĩ wa ma:

―Atĩrĩrĩ, athamaki angĩ atatũ nĩ makaarũgama ũthamaki-inĩ wa Perisia, na wa kana nĩ
agaacokanĩrĩria ũtonga mũingĩ gũkĩra acio angĩ othe. Na rĩrĩa akaagĩa na hinya nĩ ũndũ wa
ũtonga ũcio wake, nĩ akaarahũra indo ciothe okĩrĩre ũthamaki wa Ngiriki.

3 ―Na mũthamaki ũrĩ hinya nĩ akaarũgama na athane na hinya mũingĩ na ekage ũrĩa ekwenda. 4
No rĩrĩa agaakorũo arũgamĩte, ũthamaki wake nĩ ũkaaniinwo na ũgayanio kwerekera huho iria
inya cia igũrũ, no ti kũrĩ njiarũa ciake, na mothamaki macio matigaakorũo na hinya ta ũrĩa
aathanaga naguo; tondũ ũthamaki wake nĩ ũkaamunywo na ũthiĩ kũrĩ andũ angĩ.

5 ―Nake mũthamaki wa mwena wa mũhuro nĩ akaagĩa na hinya, ũguo nĩ kuuga, ũmwe wa anene
ake; no nĩ harĩ ũngĩ ũkaamũtooria na athane na hinya mũingĩ, ũkĩrĩte ũrĩa mũthamaki ũcio
aathanaga naguo.

6 ―Thutha wa mĩaka ĩigana ũna nĩ makaagĩa na ngwatanĩro, na mwarĩ wa mũthamaki wa mwena
wa mũhuro nĩ agaathiĩ kũrĩ mũthamaki wa mwena wa rũgongo nĩguo magĩe na kĩrĩkanĩro. Ĩndĩ
mwarĩ ũcio ndagaatũũria hinya wa guoko gwake; na mũthamaki ũcio o nake ndakaarũgama, o na
kana hinya wake; na mwarĩ ũcio nĩ akaaneanwo, we hamwe na andũ arĩa makaamũtwara, ũrĩa
wamũciarire, o na ũrĩa ũgaatũmaga akorũo na hinya mahinda-inĩ macio. 7 Na mũndũ kuuma
thuuna-inĩ ya mĩri yake nĩ akaarũgama ithenya rĩa ũcio warĩ mbere yake, na nĩ agaathiĩ kũrĩ
mbũtũ na okĩrĩre handũ harĩa hairigĩre ha mũthamaki wa mwena wa rũgongo na amoere ikinya
na atooranie. 8 Ningĩ nĩ akooya ihoti ciao, mĩhianano yao ya cuma, indo ciao cia kwĩrirĩrio cia
betha na cia thahabu, athiĩ nacio Misiri o hamwe na andũ matahĩtwo. Kwa ihinda rĩa mĩaka
ĩigana ũna nĩ agaatigana na mũthamaki wa mwena wa rũgongo, 9 ũrĩa ũgookĩrĩra ũthamaki wa
mũthamaki wa mwena wa mũhuro, no nĩ agaacoka bũrũri wake mwene.

10 ―Nao ariũ ake-rĩ, nĩ makeehaarĩria nĩ ũndũ wa mbaara na macokanĩrĩrie mbũtũ nene mũno.
We hatarĩ nganja agaathiĩ ahaatĩte o ta mũiyũro. No nĩ akaahũndũka, na arũe mbaara o nginya
akinye handũ hake harĩa hairigĩre.

11 ―Nake mũthamaki wa mwena wa mũhuro nĩ akaanyitwo nĩ marũrũ na athiĩ akarũe nake, ũguo
nĩ kuuga, akarũe na mũthamaki wa mwena wa rũgongo; na nĩ agaacokanĩrĩria kĩrĩndĩ kĩnene, no
kĩrĩndĩ kĩu nĩ gĩkaaneanwo moko-inĩ ma mũthamaki ũcio. 12 Na kĩrĩndĩ kĩu nĩ gĩgaatahwo.
Ngoro yake nĩ ĩgeetũũgĩria, na nĩ agaatũma andũ ngiri makũmi maingĩ magũe; no ndakaahũthĩra
ũhoti wake mũnene.

13 ―Na mũthamaki wa mwena wa rũgongo nĩ agaacoka na acokanĩrĩrie kĩrĩndĩ kĩnene gũkĩra
kĩrĩa kĩa mbere; na mũthia-inĩ wa mahinda macio, thutha wa mĩaka ĩigana ũna, hatarĩ nganja nĩ

1658



agaathiĩ na mbũtũ nene o na indo nyingĩ. 14 Mahinda-inĩ macio andũ aingĩ nĩ makaarũgama
mokĩrĩre mũthamaki wa mwena wa mũhuro.

―Na andũ arĩa mekaga maũndũ ma ũhinya gatagatĩ-inĩ ka andũ anyu nĩ makaagucĩrĩrio na
magerie gũtũma kĩoneki kĩhinge; no nĩ makaahĩngwo.

15 ―Na mũthamaki wa mwena wa rũgongo nĩ agaathiĩ na athondeke hĩba ya kũrigicĩria na atahe
itũũra rĩrĩ na ũgitĩri. Na mbũtũ cia mwena wa mũhuro itigeetiiria, o na kana arũme ake arĩa
athuuranĩre; na matigaakorũo na hinya wa gwĩtiiria. 16 Ũrĩa ũgooka kũmũũkĩrĩra ageeka o ũrĩa
ekwenda, na gũtirĩ mũndũ ũkaarũgama mbere yake. Akaarũgama Bũrũri-inĩ Ũrĩa Mũthaka, na nĩ
agaakorũo na ũhoti wa kũniinana guoko-inĩ gwake. 17 Agaakorũo ehotorete gũthiĩ na hinya
wothe wa ũthamaki wake, na nĩ gũkaarĩkanĩrũo kĩrĩkanĩro hamwe nake; nake nĩ akooya ikinya.
Na ha ũhoro wĩgiĩ mwarĩ wa atumia, mũthamaki ũcio nĩ ageetĩkĩrio amũniine. Na mwarĩ ũcio
ndakaarũgama, na ndagaathiĩ na mbere gũkorũo arĩ wake. 18 Akaahũgũra ũthiũ wake erekere
mabũrũri ma gĩcũa-inĩ na etahĩre mabũrũri maingĩ. Na mũnene ũmwe wa mbũtũ nĩ akaaniina
kĩnyũrũri kĩrĩa kiumaga harĩ ũcio, nĩ ũndũ wake mwene, na kĩnyũrũri kĩu gĩake nĩ gĩgaathira.
Agaatũma gĩcoke kũrĩ ũcio. 19 Thutha ũcio nĩ akaahũgũra ũthiũ wake erekere kũndũ kũrĩa
kũirigĩre bũrũri-inĩ wake mwene, nake nĩ akaahĩngwo na agũe, na ndakoneka.

20 ―Na ithenya rĩake nĩ gũkaarũgama ũngĩ ũgaatũma mũndũ wa gwĩtia igooti atuĩkanĩrie kũndũ
guothe ũthamaki-inĩ ũcio ũrĩ riri, no thutha wa thikũ nini nĩ akoinangwo, no ti na marakara kana
mbaara.

21 ―Na ithenya rĩake nĩ gũkaarũgama mũndũ ũgaakorũo arĩ mũnyarare, na matikamũnengera
ũnene wa ũthamaki; nake nĩ agooka ihinda-inĩ rĩa ũgitĩri na egwatĩre ũthamaki na njĩra ya wara.
22 Na mbũtũ cia mũiyũro nĩ ikaahaatwo ciehere nĩ ũndũ wake, na nĩ ikoinangwo; o na
Mũtongoria wa kĩrĩkanĩro nĩ akoinangwo. 23 Na tondũ wa ngwatanĩro ĩrĩa magaakorũo nayo
hamwe nake, agaathiĩ o na mbere kũheenania na arahũke na agĩe hinya kũgerera harĩ rũrĩrĩ
rũnini. 24 Ihinda-inĩ rĩa ũgitĩri nĩ agaathiĩ kũndũ kũrĩa kwega mũno gĩcigo-inĩ kĩu na eke maũndũ
marĩa maithe make o na maithe mao matarĩ meka. Nĩ akaagaĩra andũ indo na amagaĩre indo cia
gũtahwo na cia gũtunyanwo; na nĩ akaabanga njama cia gũũkĩrĩra kũndũ kũrĩa kũrĩ na ũgitĩri,
ĩndĩ ageeka ũguo ihinda o inini.

25 ―Na nĩ akaarahũra hinya wake na ngoro yake okĩrĩre mũthamaki wa mwena wa mũhuro arĩ na
mbũtũ nene, na mũthamaki wa mwena wa mũhuro nĩ akeehaarĩria nĩ ũndũ wa mbaara arĩ na
mbũtũ nene mũno na ĩrĩ hinya. Nake ndakaarũgama, tondũ nĩ makaabanga njama cia
kũmũũkĩrĩra. 26 Na arĩa marĩaga irio ciake njega nĩ magaatũma agũe.

―Nayo mbũtũ yake nĩ ĩkaahaatwo yehere, na andũ aingĩ nĩ makaagũa thĩ moragĩtwo.

27 ―Ha ũhoro wa athamaki acio erĩ, ngoro ciao ikeeriragĩria gwĩka o maũndũ moru, na nĩ
magaaikara thĩ metha-inĩ ĩmwe makĩĩrana ndeto cia maheeni. No gũtirĩ ũndũ ũkaagaacĩra, tondũ
mũthia nĩ wa ihinda rĩrĩa rĩtuĩtwo.

1659


28 ―Na nĩ agaacoka bũrũri-inĩ wake arĩ na indo nyingĩ mũno, na ngoro yake nĩ ĩgookĩrĩra
kĩrĩkanĩro kĩrĩa kĩamũre. Nĩ akooya ikinya na acoke bũrũri-inĩ wake.

29 ―Ihinda rĩrĩa rĩtuĩtwo rĩakinya nĩ agaacoka na athiĩ agookĩrĩre mwena wa mũhuro. No riita rĩrĩ
maũndũ matigaakorũo matariĩ ta hau kabere, 30 tondũ meri cia Kitimu nĩ ikaamũũkĩrĩra, na nĩ
akaanyihio.

―Nake nĩ agaacoka na aitũrũre mang‘ũrĩ make harĩ kĩrĩkanĩro kĩrĩa kĩamũre na oe ikinya; ningĩ nĩ
agaacoka na erekerie meciria make harĩ arĩa magaatiganĩria kĩrĩkanĩro kĩrĩa kĩamũre. 31 Na
mbũtũ nĩ ikaarũgama, ciumĩte harĩ we; na nĩ igaathahia handũ harĩa hamũre, handũ harĩa
hairigĩre, na cieherie igongona rĩa hingo ciothe.

―Na nĩ makaarũgamia kĩndũ kĩrĩa kĩrĩ thahu kĩrehaga mwanangĩko.

32 ―Na arĩa mekaga maũndũ ma waganu kwerekera kĩrĩkanĩro kĩu nĩ agaatũma maregenyũke
kũgerera ciugo njororo. No andũ arĩa moĩ Kĩhoti wao nĩ magaatooria na moe ikinya. 33 Na arĩa
marĩ na ũtaũku gatagatĩ-inĩ ka andũ nĩ magaateithia andũ aingĩ magĩe na ũtaũku. Na nĩ
makaahĩngithio na rũhiũ rwa njora na rũrĩrĩmbĩ, o na gũtahwo na gũtunywo, ihinda rĩa thikũ
cigana ũna. 34 No rĩrĩa makaahĩngithio, nĩ makaaheo ũteithio mũnini; na andũ aingĩ nĩ
makaanyitanĩra nao kũgerera ciugo njororo. 35 Na amwe a arĩa marĩ na ũtaũku nĩ
makaahĩngithio, nĩgetha wĩra wa gũtheria ũrutwo nĩ ũndũ wao na wĩra wa gũthambia na
kwerũhia ũrutwo nginya ihinda rĩa mũthia; tondũ nĩ wa ihinda rĩrĩa rĩtuĩtwo.

36 ―Mũthamaki ũcio ageeka o ta ũrĩa ekwenda, na nĩ ageetũũgĩria na enenehie igũrũ rĩa El
ciothe; na nĩ akaaria maũndũ ma kũmakania kwerekera El ũrĩa ũkĩrĩte ihoti iria ingĩ ciothe. Na nĩ
akaagaacĩra nginya rĩrĩa mang‘ũrĩ magaathira; tondũ ũndũ ũrĩa ũtuĩtwo no mũhaka ũkaahinga. 37
Ndakaarũmbũiya Kĩhoti wa maithe make o na hanini; o na ndakaarũmbũiya merirĩria ma atumia
o na kana Eloah ĩngĩ o yothe, no nĩ akeenenehia igũrũ rĩa andũ othe. 38 Handũ ha ũguo
akaagoocithia Eloah ya kũndũ kũrĩa kũirigĩre; akaagoocithia Eloah ĩtoĩkaine nĩ maithe make, eke
ũguo kũgerera thahabu na betha na mahiga ma goro na indo cia kwĩrirĩrio. 39 Nĩ akooya ikinya
okĩrĩre mĩĩgitio ĩrĩa ĩrĩ na ũgitĩri mũno, arĩ hamwe na Eloah ng‘eni. Andũ arĩa mamũheete gĩtĩo nĩ
akaamatũũgĩria na njĩra nene, na amatue a gwathanaga gatagatĩ-inĩ ka andũ aingĩ; nacio icigo cia
bũrũri acigayanie acineane na thogora.

40 ―Ihinda-inĩ rĩa mũthia, mũthamaki wa mwena wa mũhuro nĩ agaatindĩkana nake, na
mũthamaki wa mwena wa rũgongo nĩ akaamũũkĩrĩra na ngaari cia mbarathi na atwarithia a
mbarathi na meri nyingĩ; na nĩ akaaingĩra mabũrũri-inĩ na ahaatane o ta mũiyũro. 41 Ningĩ nĩ
akaingĩra Bũrũri-inĩ Ũrĩa Mũthaka, na mabũrũri maingĩ nĩ makaahĩngithio. Ĩndĩ mabũrũri maya
nĩmo makaahonoka kuuma guoko-inĩ gwake: Edomu na Moabi na gĩcunjĩ kĩrĩa kĩa bata kĩa
Aamoni. 42 Nake agaaikara agĩikagia guoko gwake okĩrĩre mabũrũri; na ha ũhoro wĩgiĩ bũrũri
wa Misiri, ndũkaahonoka. 43 Na nĩ agaathana igũrũ rĩa mĩthithũ ĩrĩa mĩhithe ya thahabu na betha
na igũrũ rĩa indo ciothe cia kwĩrirĩrio cia Misiri. Nao andũ a Libia na a Ethiopia magaakorũo
makinya-inĩ make.

1660


44 ―Ĩndĩ mohoro kuuma mwena wa irathĩro na mwena wa rũgongo nĩ magaatũma atangĩke, na nĩ
akoimagara arĩ na marakara manene nĩguo aniine na anange andũ aingĩ. 45 Na nĩ akaahanda
hema ciake cia ũthamaki gatagatĩ ka iria rĩrĩa inene na kĩrĩma kĩrĩa kĩamũre kĩa Bũrũri Ũrĩa
Mũthaka; nake nĩ agaakinya mũthia, na ndagaakorũo na wa kũmũteithia.

DANIELI 12

1 ―Na rĩrĩ, hĩndĩ ĩyo, Mikaeli nĩ akaarũgama, o we mũnene ũrĩa ũrũgamaga nĩ ũndũ wa andũ
anyu. Na nĩ gũkaagĩa ihinda rĩa mĩtangĩko rĩtarĩ rĩoneka kuuma rĩrĩa kwagĩire na rũrĩrĩ o nginya
hĩndĩ ĩyo. Na ihinda-inĩ rĩu, andũ anyu nĩ makaahonoka, mũndũ o wothe ũgaakorũo andĩkĩtwo
ibuku-inĩ. 2 Na andũ aingĩ harĩ arĩa makomete rũkũngũ-inĩ rwa thĩ nĩ magookĩra, amwe mokĩre
maheo muoyo wa tene na tene nao angĩ mokĩre maconorithio na matũũre mamenetwo tene na
tene.

3 ―Andũ arĩa marĩ na ũũgĩ magaakenga o ta mũtambũrũko wa igũrũ, nao arĩa marehaga andũ
aingĩ harĩ ũthingu macangarare o ta njata, tene na tene.

4 ―Wee Danieli-rĩ, hingĩra ciugo icio, na ũhinge ibuku rĩu na mũhũri o nginya ihinda rĩa mũthia.
Andũ aingĩ nĩ magaathiĩ kũndũ na kũndũ, naguo ũmenyo nĩ ũkaaingĩha.‖

5 Na niĩ Danieli ngĩrora na ngĩona angĩ erĩ marũgamĩte hau, ũmwe rũteere-inĩ rũmwe rwa karũũĩ
na ũcio ũngĩ rũteere-inĩ rũu rũngĩ rwa karũũĩ. 6 Ũmwe wao akĩũria mũndũ ũrĩa wehumbĩte nguo
ya gatani, o ũcio warĩ igũrũ rĩa maĩ ma karũũĩ kau atĩrĩ: ―Maũndũ macio ma magegania
megũikara ihinda rĩigana atĩa magĩgaakinya mũthia?‖ 7 Ngĩcoka ngĩigua mũndũ ũcio wehumbĩte
nguo ya gatani, o ũcio warĩ igũrũ rĩa maĩ ma karũũĩ kau akĩĩhĩta na Ũrĩa ũtũũraga muoyo tene na
tene, ambararĩtie guoko gwake kwa ũrĩo na guoko gwake kwa ũmotho na igũrũ akiuga ũũ:
―Megũikara ihinda rĩrĩa rĩtuĩtwo, mahinda marĩa matuĩtwo, na nuthu ihinda. Rĩrĩa hinya wa andũ
arĩa amũre ũkaarĩka kũhehenjwo tũcunjĩ tũcunjĩ-rĩ, maũndũ macio mothe nĩ magaakinya
mũthia.‖

8 Niĩ-rĩ, nĩ ndaiguire, no ndiataũkĩirũo; nĩ ũndũ ũcio ngĩũria atĩrĩ: ―Wee mwathi wakwa,
marigĩrĩrio ma maũndũ macio magaakorũo marĩ marĩkũ?‖

9 Nake akĩnjĩra atĩrĩ: ―Wee Danieli wĩthiĩre, tondũ ciugo icio ciagĩrĩire gũikara irĩ hitho na
ihingĩtwo o nginya ihinda rĩa mũthia. 10 Andũ aingĩ nĩ magaatherio na meerũhio na maikare ta
makumuthĩtwo magathera. Nao andũ arĩa aganu nĩ mageeka maũndũ ma waganu, na gũtirĩ
mũndũ mwaganu ũgaataũkĩrũo; no andũ arĩa oogĩ nĩ magaataũkĩrũo.

11 ―Na kuuma hĩndĩ ĩrĩa igongona rĩa hingo ciothe rĩkeeherio na kĩndũ kĩrĩa kĩrĩ thahu kĩrĩa
kĩrehaga mwanangĩko kĩrũgamio, gũgaakorũo na thikũ 1,290.

1661




12 ―Kũrathimwo nĩ mũndũ ũrĩa ũgũikara atanyĩte na akinyĩrie mũthia wa thikũ 1,335!

13 ―No wee-rĩ, thiĩ na mbere o nginya mũthia. Nĩ ũkaahurũka, no nĩ ũkaarũgama nĩguo
wamũkĩre igai rĩaku mũthia-inĩ wa matukũ macio.‖

HOSEA 1

1 Gĩkĩ nĩkĩo kiugo kĩa Yahweh kĩrĩa gĩakinyĩire Hosea mũrũ wa Beeri matukũ-inĩ ma Uzia,
Jothamu, Ahazu, na Hezekia, arĩa maarĩ athamaki a Yahuda, na matukũ-inĩ ma Jeroboamu mũrũ
wa Joashu, mũthamaki wa Isiraeli. 2 Rĩrĩa Yahweh aambĩrĩirie kwaria kiugo gĩake kũgerera
Hosea, Yahweh eerire Hosea atĩrĩ: ―Thiĩ, ũhikie mũtumia wa ũmaraya na ũgĩe ciana cia ũmaraya,
tondũ kũgerera ũmaraya, bũrũri nĩ ũgarũrũkĩte biũ ũgatiga kũrũmĩrĩra Yahweh.‖

3 Nĩ ũndũ ũcio agĩthiĩ na akĩhikia Gomeri mwarĩ wa Dibilaimu, nake akĩoha nda na akĩmũciarĩra
mwana wa kahĩĩ.

4 Nake Yahweh akĩmwĩra atĩrĩ: ―Mwĩte Jezireeli, nĩ gũkorũo thutha wa ihinda inini nĩ
ngaaciirithia nyũmba ya Yahu nĩ ũndũ wa ciĩko cia ũiti wa thakame cia Jezireeli, na nĩ ngaaniina
ũthamaki wa nyũmba ya Isiraeli. 5 Mũthenya ũcio nĩ ngoinanga ũta wa Isiraeli Mũkuru-inĩ wa
Jezireeli.‖

6 Mũtumia ũcio akĩoha nda rĩngĩ na agĩciara mwana wa kairĩtu. Nake Kĩhoti akĩĩra Hosea atĩrĩ:
―Mwĩte Lo-ruhama, nĩ gũkorũo ndigũcoka kũiguĩra nyũmba ya Isiraeli tha, tondũ hatarĩ nganja
nĩ ngaamaingata. 7 No nĩ ngaaiguĩra nyũmba ya Yahuda tha, na nĩ ngaamahonokia kũgerera
hinya wa Yahweh Kĩhoti wao; ndikaamahonokia kũgerera ũta kana rũhiũ rwa njora kana mbaara
kana mbarathi kana atwarithia a mbarathi.‖

8 Thutha wa gũtigithia Lo-ruhama kuonga, mũtumia ũcio akĩoha nda na agĩciara mwana wa
kahĩĩ. 9 Nake Kĩhoti akiuga atĩrĩ: ―Mwĩte Lo-ammi, tondũ inyuĩ mũtirĩ andũ akwa na ndigaatuĩka
Kĩhoti wanyu.‖

1662









10 ―Na mũigana wa andũ a Isiraeli ũgaatuĩka ta mũthanga wa iria-inĩ, ũrĩa ũtangĩthimĩka kana
ũtarĩke. Na kũndũ kũrĩa meerirũo atĩrĩ, ‗Inyuĩ mũtirĩ andũ akwa,‘ nĩ makeerũo atĩrĩ, ‗Mũrĩ ariũ a
El ũrĩa ũtũũraga muoyo.‘ 11 Nao andũ a Yahuda na a Isiraeli nĩ magaacokanĩrĩrio hamwe marĩ
na ũrũmwe na nĩ mageethuurĩra mũtongoria ũmwe na moime bũrũri-inĩ, tondũ mũthenya wa
Jezireeli ũgaakorũo ũrĩ mũnene.

HOSEA 2

1 ―Ĩrai ariũ a ithe wanyu atĩrĩ, ‗Inyuĩ mũrĩ andũ akwa!‘

Nao aarĩ a ithe wanyu mũmeere, ‗Inyuĩ mũrĩ andũ-a-nja arĩa maiguĩrĩirũo tha!‘

2 Thitangai maitũguo; mũthitangei,

Nĩ gũkorũo we ti mũtumia wakwa na niĩ ndirĩ mũthuri wake.

Agĩrĩirũo kweheria ũmaraya ũmweherere

Na eherie ũtharia gatagatĩ-inĩ ka nyondo ciake,

3 Kwaga ũguo nĩ ngaamũruta nguo atigwo njaga na ndũme ahaane o ta ũrĩa aahaanaga
mũthenya ũrĩa aaciarirũo,

Ndũme ahaane o ta werũ,

Ahaane ta bũrũri ũtarĩ maĩ,

1663













Na ndũme akue nĩ ũndũ wa kũnyota.

4 Na ciana ciake ndigaaciguĩra tha,

Tondũ nĩ ciana cia ũmaraya.

5 Tondũ nyina wao nĩ ahũũrĩte ũmaraya.

Ũcio wagĩire nda yao nĩ ekĩte maũndũ ma gũconorithia, tondũ ooigire atĩrĩ,

‗Nĩ ngũrũmĩrĩra endwa akwa arĩa manyendete mũno,

O acio maheaga mũgate wakwa na maĩ makwa,

Guoya wakwa wa ngʼondu na gatani yakwa, maguta makwa o na kĩndũ gĩakwa gĩa kũnyua.‘

6 Nĩ ũndũ ũcio nĩ ngaahinga njĩra yaku na rũgiri rwa mĩigua;

Na nĩ ngaaka rũthingo rwa ihiga rwa kũmũgirĩrĩria,

Nĩgetha ndakone njĩra ciake.

7 Nĩ agaatengʼeria endwa ake arĩa mamwendete mũno, no ndakaamakinyĩra;

Nĩ akaamacaria, no ndakaamona.

1664














Nake nĩ akoiga atĩrĩ, ‗Ngũcoka kũrĩ mũthuri wakwa wa mbere,

Tondũ nĩ ndaikarĩte wega hĩndĩ ĩo gũkĩra ũrĩa ndariĩ rĩu.‘

8 Ndaigana kũmenya atĩ nĩ niĩ ndamũheete ngano, ndibei ya mũhihano, na maguta,

Na nĩ niĩ ndamũheete betha nyingĩ

Na thahabu, iria maahũthagĩra ũthathaiya-inĩ wa Baali.

9 ‗Nĩ ũndũ ũcio, nĩ ngaacoka na njoe ngano yakwa ihinda rĩayo rĩakinya

Na njoe ndibei yakwa ya mũhihano hĩndĩ ya kĩmera kĩayo,

Na ndĩmũtunye guoya wakwa wa ngʼondu na gatani yakwa iria ciarĩ cia kũhumbĩra njaga yake.

10 Nĩ ngaaguũria ciĩga ciake cia ũciari akĩĩroragĩrũo nĩ endwa ake arĩa mamwendete mũno,

Na gũtirĩ mũndũ ũkaamũhonokia kuuma guoko-inĩ gwakwa.

11 Nĩ ngaaniina gĩkeno gĩake gĩothe,

Niine ciathĩ ciake, tũrũgamo twake twa mweri, thabatũ ciake, na ciathĩ ciake ciothe iria nyamũre.

1665















12 Nĩ ngaathũkangia mĩthabibũ yake na mĩkũyũ yake, o ĩyo ooigire ũũ ũhoro wayo:

―Ĩno nĩyo marĩhi makwa, marĩa ndaheirũo nĩ endwa akwa arĩa manyendete mũno‖;

Nĩ ngaatũma ĩtuĩke mũtitũ,

Nacio nyamũ cia gĩthaka nĩ ikaamĩtambura.

13 Nĩ ngaamũciirithia nĩ ũndũ wa matukũ marĩa aarutagĩra Baali magongona,

Rĩrĩa eegemagia na icũhĩ na mathaga make na agatengʼerania na endwa ake arĩa mamwendete
mũno,

Na akĩriganĩrũo nĩ niĩ,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

14 ‗Nĩ ũndũ ũcio, nĩ ngaamũthaitha,

Ngaamũtongoria ndĩmũtware werũ-inĩ,

Na nĩ ngaaria nginyĩre ngoro yake.

15 Nĩ ngaamũcokeria mĩgũnda yake ya mĩthabibũ kuuma hĩndĩ ĩyo gũthiĩ na mbere,

Na ndĩmũnengere Mũkuru wa Akori ũtuĩke kĩhingo gĩa kĩĩrĩgĩrĩro;

1666














Nĩ akaanjokeria arĩ kũu o ta ũrĩa eekaga matukũ-inĩ make ma ũnyinyi,

O ta mũthenya ũrĩa ooimire bũrũri wa Misiri.‘

16 Yahweh ekuuga atĩrĩ, ‗Na mũthenya ũcio,

Nĩ ũkaanjĩta Ishi, na ndũgaacoka kũnjĩta Baali.‘

17 ‗Nĩ ngeeheria marĩĩtwa ma Baali kanua-inĩ gake,

Na ndĩgaacoka kũririkanwo na marĩĩtwa mayo.

18 Mũthenya ũcio nĩ ngaarĩkanĩra kĩrĩkanĩro na nyamũ cia gĩthaka nĩ ũndũ wao,

Na ndĩkanĩre na nyoni cia rĩera-inĩ na ciũmbe iria itambaga thĩ;

Nĩ ngeeheria ũta na rũhiũ rwa njora na mbaara thĩinĩ wa bũrũri,

Na nĩ ngaatũma makomage marĩ na ũgitĩri.

19 Nĩ ngaakuoya ũtuĩke mũhiki wakwa tene na tene;

Na nĩ ngaatigĩrĩra atĩ nĩ ndagwĩkĩra maũndũ ma ũthingu na maringaine na matua makwa ma cira,

Ma wendo wa ũtugi na ma tha.

1667














20 Nĩ ngaakũria nĩgetha ũtuĩke mũhiki wakwa ndĩna wĩhokeku,

Nawe hatarĩ nganja nĩ ũkaamenya Yahweh.‘

21 ‗Mũthenya ũcio nĩ ngaacokia ũhoro,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga,

‗Nĩ ngaacokeria igũrũ,

Narĩo igũrũ nĩ rĩgaacokeria thĩ;

22 Thĩ nayo nĩ ĩgaacokeria ngano na ndibei ya mũhihano o na maguta;

Nacio nĩ igaacokeria Jezireeli.

23 Nĩ ngaamũhanda thĩ o ta mbeũ nĩ ũndũ wakwa,

Na ũcio ũtaaiguĩrĩirũo tha nĩ ngaamũiguĩra tha;

Andũ arĩa mataarĩ akwa ngaameera ũũ: ―Inyuĩ mũrĩ andũ akwa,‖

Nao nĩ makoiga atĩrĩ: ―Wee nĩwe Kĩhoti wakwa.‖‘‖

HOSEA 3

1 Yahweh agĩcoka akĩnjĩra atĩrĩ: ―Thiĩ o rĩngĩ wende mũka ũcio wendetwo nĩ mũndũrũme ũngĩ, o
ũcio wĩkaga ũtharia, o ta ũrĩa Yahweh endete andũ a Isiraeli o na makĩgarũrũkagĩra ihoti ingĩ na
makenda keki cia thabibũ nyũmithie.‖

1668













2 Nĩ ũndũ ũcio, ngĩmũgũra na icunjĩ 15 cia betha na gĩthimi kĩmwe na nuthu kĩa homeri ya cairi.
3 Na niĩ ngĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũgũikara ũrĩ wakwa matukũ maingĩ. Ndũkahũũre ũmaraya, na
ndũgakome na mũndũrũme ũngĩ, na niĩ ndirĩkomaga nawe.‖

4 Nĩ gũkorũo kwa ihinda iraya andũ a Isiraeli megũikara matarĩ na mũthamaki, mũnene,
igongona, matarĩ na gĩtugĩ, na matarĩ na ebodi na mĩhianano ya terafimu. 5 Thutha-inĩ andũ a
Isiraeli nĩ magaacoka na macarie Yahweh Kĩhoti wao na Daudi mũthamaki wao, na nĩ magaathiĩ
makĩinainaga harĩ Yahweh na harĩ wega wake ihinda-inĩ rĩa mũthia rĩa matukũ macio.

HOSEA 4

1 Thikĩrĩriai kiugo kĩa Yahweh, inyuĩ andũ a Isiraeli,

Nĩ gũkorũo Yahweh arĩ na cira na aikari a bũrũri,

Tondũ gũtirĩ na ũhoro wa ma kana tha kana ũmenyo wĩgiĩ Kĩhoti thĩinĩ wa bũrũri.

2 Mĩĩhĩtwa ya maheeni, kwaria maheeni na ũũragani

Na ũici na ũtharia nĩ itheremete mũno,

Na gĩĩko kĩmwe kĩa ũiti wa thakame kĩrũmagĩrĩrũo nĩ gĩĩko kĩngĩ kĩa ũiti wa thakame.

3 Nĩkĩo bũrũri ũgaacakaya

Na aikari othe arĩa marĩ thĩinĩ waguo nĩ makoorũo nĩ hinya;

1669













Nyamũ cia gĩthaka na nyoni cia rĩera-inĩ,

O na thamaki cia iria-inĩ, nĩ igaathira.

4 ―No rĩrĩ, mũndũ o wothe ndakamaciirithie kana amarũnge,

Tondũ andũ anyu matariĩ ta andũ arĩa maciirithagia mũthĩnjĩri-Yahweh.

5 Nĩ ũndũ ũcio, nĩ ũkaahĩngwo mũthenya barigici,

Na ũkĩhĩngwo, mũnabii o nake nĩ akaahĩngwo, ta arĩ ũtukũ.

Na nĩ ngaakiria maitũguo.

6 Andũ akwa nĩ magaakirio, nĩ gũkorũo gũtirĩ na ũmenyo.

Tondũ nĩ ũregete ũmenyo,

Na niĩ nĩ ngaakũrega ũtige gũtungata ũrĩ mũthĩnjĩri-Yahweh wakwa;

Ningĩ tondũ nĩ ũriganĩirũo nĩ Watho wa Kĩhoti waku,

Niĩ mwene nĩ ngaariganĩrũo nĩ ariũ aku.

1670















 7 O ũrĩa moongererekaga, noguo maanjĩhagĩria makĩria.

Nĩ ngaagarũra riri wao ũtuĩke gĩconoko.

8 Marĩaga kuumana na mehia ma andũ akwa,

Na magakorokera mahĩtia mao.

9 Ũrĩa gũgaathiĩ harĩ andũ acio noguo gũgaathiĩ harĩ mũthĩnjĩri-Yahweh;

Nĩ ngaamaciirithia nĩ ũndũ wa njĩra ciao,

Na nĩ ngaamarehithĩria moimĩrĩro ma ciĩko ciao.

10 Nĩ makaarĩa no matikaahũna.

Nĩ makaahũũra ũmaraya, no matikaingĩha,

Tondũ nĩ matigĩte gwĩciria ũhoro wa Yahweh.

11 Ũmaraya na ndibei, na ndibei ya mũhihano

Nĩ cieheragia wendi wa gwĩka maũndũ marĩa magĩrĩire.

12 Andũ akwa macaragia ũhoro kuuma kũrĩ mĩhianano yao ya mbaũ,

1671














Mageka ũrĩa rũthanju rwao rũkũmeera meke;

Tondũ roho wa ũmaraya nĩ ũtũmaga mahĩtie njĩra,

Na kũgerera ũmaraya wao makarega gwathĩkĩra Kĩhoti wao.

13 Marutagĩra magongona irĩma igũrũ,

Na magatogia magongona tũrĩma igũrũ,

Rungu rwa mĩtĩ ya mĩgandi na mĩribina na mũtĩ o wothe mũnene,

Tondũ kĩĩruru kĩayo nĩ kĩega.

Nĩkĩo aarĩ anyu mahũũraga ũmaraya

Na aka a ariũ anyu mageka ũtharia.

14 Ndigaaciirithia aarĩ anyu nĩ ũndũ wa ũmaraya wao,

O na aka a ariũ anyu nĩ ũndũ wa ũtharia wao.

Tondũ nao arũme mathiaga na maraya

1672















Na makaruta magongona hamwe na maraya ma hekarũ;

Andũ ta acio matarĩ na ũtaũku nĩ makaaniinwo.

15 O na gũtuĩka nĩ ũrahũũra ũmaraya, wee Isiraeli,

Yahuda aroaga kwĩhia.

Mũtigathiĩ Giligali kana mũthiĩ Bethi-aveni,

Na mũtikehĩte muuge atĩrĩ, ‗O ta ũrĩa Yahweh atũũraga muoyo!‘

16 Tondũ Isiraeli nĩ atuĩkĩte mũremi, o ta ngʼombe nemi.

Hihi Yahweh rĩu nĩ ekũmarĩithia o ta gatũrũme kũndũ kũrĩ na wariĩ?

17 Efiraimu nĩ anyitanĩte na mĩhianano.

Tigana nake!

18 Rĩrĩa njohi yao yathira,

Mahũũraga ũmaraya.

Na athani ake nĩ mendete gĩconoko mũno.

1673














19 Rũhuho nĩ rũkaamũkũnja na mathagu maruo,

Na nĩ magaaconoka nĩ ũndũ wa magongona mao.‖

HOSEA 5

1 ―Iguai ũhoro ũyũ, inyuĩ athĩnjĩri-Yahweh,

Tegai matũ, inyuĩ nyũmba ya Isiraeli,

Thikĩrĩriai, inyuĩ nyũmba ya mũthamaki,

Nĩ gũkorũo ituĩro nĩ inyuĩ rĩkoniĩ;

Tondũ inyuĩ mũrĩ mũtego kũu Mizipa

Na neti yambĩtwo kũu Taboru.

2 Na andũ arĩa aremi nĩ marikĩire mũno harĩ ũũragani,

Na nĩ ndĩramahe mũkaana othe.

3 Nĩ njũĩ Efiraimu,

1674















Na Isiraeli ndĩhithĩtwo kuuma harĩ niĩ.

Nĩ gũkorũo rĩu, wee Efiraimu, nĩ ũhũũrĩte ũmaraya;

Isiraeli nĩ ĩĩthahĩtie.

4 Ciĩko ciao itimetĩkagĩria macokerere Kĩhoti wao,

Tondũ kũrĩ na roho wa ũmaraya gatagatĩ-inĩ kao;

Na matiũĩ Yahweh.

5 Mwĩtĩo wa Isiraeli nĩ ũrutĩte ũira mũũru ũmũkoniĩ;

Isiraeli na Efiraimu nĩ mahĩngĩtwo nĩ mahĩtia mao,

Na Yahuda nĩ ahĩngĩtwo hamwe nao.

6 Maathire gũcaria Yahweh marĩ na rũũru rwao rwa ngʼondu na rwa ngʼombe,

No matiamuonire.

Nĩ aamehereire.

7 Nĩ makunyanĩire Yahweh,

1675














Tondũ nĩ maciarĩte ciana ngʼeni.

Rĩu mweri nĩ ũkũmatambura hamwe na igai rĩao.

8 Huuhai coro kũu Gibea, mũhuuhe karumbeta kũu Rama!

Ugĩrĩriai mbugĩrĩrio ya mbaara kũu Bethi-aveni—thutha waku, wee Benjamini!

9 Wee Efiraimu, nĩ ũgaatuĩka kĩndũ gĩa kũguoyohia mũthenya wa kũherithio.

Nĩ menyithanĩtie ũrĩa gũkaahaanĩka gatagatĩ-inĩ ka mĩhĩrĩga ya Isiraeli.

10 Anene a Yahuda matariĩ ta andũ arĩa mathaamagia mũhaka.

Nĩ ngaamaitĩrĩria mangʼũrĩ makwa ta maĩ.

11 Efiraimu nĩ mũhinyĩrĩrie, akahehenjwo nĩ ituĩro,

Nĩ gũkorũo nĩ eehotorete kũrũmĩrĩra thũ yake.

12 Nĩ ũndũ ũcio niĩ ndatariĩ ta memenyi harĩ Efiraimu

Na ngahaana ta ũbuthu harĩ nyũmba ya Yahuda.

1676















13 Rĩrĩa Efiraimu oonire mũrimũ wake, na Yahuda akĩona kĩronda gĩake,

Efiraimu aathiire Ashuri na agĩtũmana kũrĩ mũthamaki mũnene.

No ndaahotire kũmũhonia inyuĩ,

Na ndaahonirie kĩronda kĩanyu.

14 Nĩ gũkorũo ngaahaana ta mũrũthi mwĩthĩ harĩ Efiraimu,

Na haane ta mũrũthi ũrĩ hinya harĩ nyũmba ya Yahuda.

Niĩ mwene nĩ ngaamatambura tũcunjĩ tũcunjĩ njoke ndĩthiĩre;

Nĩ ngaamataha, na gũtirĩ mũndũ ũkaamahonokia.

15 Nĩ ngaathiĩ na njoke handũ hakwa nginya mone moimĩrĩro ma mahĩtia mao,

Nao nĩ magaacaria ũthiũ wakwa.

Rĩrĩa magaakorũo na mĩtangĩko, nĩ makaanjetha.‖

1 ―Ũkai, nĩ tũcokerere Yahweh,

HOSEA 6

1677














Nĩ gũkorũo nĩ atũtamburĩte tũcunjĩ tũcunjĩ, no nĩ egũtũhonia.

Nĩ aatũgũthire, no nĩ ekuoha ironda citũ.

2 Nĩ egũtwĩkĩra hinya thutha wa thikũ igĩrĩ.

Mũthenya wa gatatũ nĩ agaatwarahũra,

Na nĩ tũgaatũũra muoyo tũrĩ mbere yake.

3 Nĩ tũkũmenya, nĩ tũkwĩrutanĩria mũno kũmenya Yahweh.

Kuumagara gwake nĩ gwa kwĩhokeka o ta rũcinĩ;

Egũũka kũrĩ ithuĩ o ta mbura ĩgĩitĩka,

O ta mbura ya kũrigĩrĩria ĩrĩa ĩihũgagia thĩ.‖

4 ―Ngũgwĩka atĩa, wee Efiraimu?

Ngũgwĩka atĩa, wee Yahuda?

Nĩ gũkorũo wega waku ũtariĩ ta matu ma rũcinĩ,

O ta ime rĩrĩa rĩthiraga o na ihenya.

1678














 5 Nĩkĩo ngaamatemanga kũgerera harĩ anabii;

Nĩ ngaamoraga na ciugo cia kanua gakwa.

Na matuĩro marĩa ũtuĩrĩirũo magaacangarara o ta ũtheri.

6 Nĩ gũkorũo niĩ ngenagio nĩ tha, no ti igongona,

Na ngakenio nĩ ũmenyo wĩgiĩ Kĩhoti gũkĩra magongona ma njino.

7 Ĩndĩ o, o ta andũ, nĩ mathũkĩtie kĩrĩkanĩro.

Nĩ matigĩte kwĩhokeka harĩ niĩ marĩ kũu.

8 Gileadi nĩ taũni ya andũ arĩa mekaga maũndũ moru,

Ĩhumbĩrĩtwo nĩ makinya marĩ na thakame.

9 Thiritũ ya athĩnjĩri-Yahweh nĩ ta ikundi cia atunyani ciohetie mũndũ.

Moraganaga njĩra-inĩ kũu Shekemu,

Tondũ mĩtugo yao nĩ ya thoni.

1679















10 Nĩ nyonete ũndũ mũũru mũno thĩinĩ wa nyũmba ya Isiraeli.

Efiraimu nĩ ahũũraga ũmaraya kũu;

Isiraeli nĩ ĩĩthahĩtie.

11 Makĩria ma ũguo, wee Yahuda, ihinda rĩa magetha nĩ rĩtuĩtwo nĩ ũndũ waku,

Hĩndĩ ĩrĩa ngaacokanĩrĩria andũ akwa arĩa matahĩtwo ndĩmacokie.‖

HOSEA 7

1 ―Rĩrĩa ndageria kũhonia Isiraeli,

Mahĩtia ma Efiraimu nĩ maguũragio,

O hamwe na waganu wa Samaria.

Nĩ gũkorũo mamenyerete maheeni;

Aici matuaga nyũmba makaingĩra, nacio ikundi cia atunyani igatharĩkĩra nja.

2 No matiugaga ngoro-inĩ ciao atĩ nĩ ngaaririkana waganu wao wothe.

Rĩu ciĩko ciao nĩ imarigicĩirie;

1680














Ciĩko icio irĩ mbere ya ũthiũ wakwa.

3 Makenagia mũthamaki na waganu wao,

Na magakenia anene na maheeni mao.

4 Othe nĩ itharia,

Makanaga ta riiko rĩakĩtio nĩ mũrugi wa mĩgate,

Ũrĩa ũtigaga gwakĩrĩria mwaki thutha wa gũkima mũtu nginya rĩrĩa ũrĩimba.

5 Mũthenya wa mũthamaki witũ-rĩ, anene nĩ marũarĩte

—Nĩ marakarĩte nĩ ũndũ wa ndibei.

Nĩ atambũrũkĩirie anyũrũrania guoko gwake.

6 Nĩ gũkorũo makuhagĩrĩria marĩ na ngoro irakana ta riiko.

Mũrugi wa mĩgate akomaga ũtukũ wothe;

Rũcinĩ riiko rĩakanaga ta mwaki ũrarĩrĩmbũka.

1681















 7 Othe nĩ ahiũ ta riiko,

Na nĩ matamburaga athani ao.

Athamaki ao othe nĩ magũĩte;

Gũtirĩ o na ũmwe gatagatĩ-inĩ kao ũngayagĩra.

8 Efiraimu nĩ atukanaga na ndũrĩrĩ.

Efiraimu ahaana ta keki ĩtigĩtwo ĩtarĩ ngarũre.

9 Ageni nĩ marĩĩte hinya wake, no we ndamenyaga.

Na njuĩrĩ ciake irĩ na mbuĩ, no we ndonaga.

10 Mwĩtĩo wa Isiraeli nĩ ũrutĩte ũira mũũru ũmũkoniĩ,

O na kũrĩ ũguo wothe, maticokereire Yahweh Kĩhoti wao,

O na matimũcarĩtie.

11 Efiraimu atariĩ ta ndutura ngĩgu, ĩtarĩ na wĩcirio.

Nĩ makaĩire Misiri; nĩ mathiĩte Ashuri.

1682














12 Kũrĩa guothe megũthiĩ, nĩ ngaatambũrũkia neti yakwa igũrũ rĩao.

Ngaamaharũrũkia ta nyoni cia rĩera-inĩ.

Nĩ ngaamaherithia kũringana na mũkaana ũrĩa waheirũo kĩrĩndĩ kĩao.

13 Kaĩ marĩ na haaro-ĩ, tondũ nĩ morĩte makanjeherera!

Mwanangĩko ũromakora, tondũ nĩ manjĩhĩirie!

Nĩ ndehaarĩirie kũmakũũra, no nĩ marĩtie maheeni igũrũ rĩakwa.

14 Matiangaĩire kuuma ngoro-inĩ ciao nĩguo ndĩmateithie,

O na gũtuĩka maaikaraga makĩrĩraga marĩ marĩrĩ-inĩ mao.

Meetemengaga nĩguo mone ngano na ndibei ya mũhihano;

Nĩ manjũkagĩrĩra.

15 O na gũtuĩka nĩ ndamarũngire na ngĩmekĩra hinya moko,

Nĩ manjũkagĩrĩra, makabanga kũnjĩka ũũru.

1683















16 Nĩ maacenjirie mĩthiĩre, no ti harĩ ũndũ mũtũũgĩru makĩria;

O ta ũta mũregeru, matiarĩ a kwĩhokwo.

Anene ao makooragwo na rũhiũ rwa njora nĩ ũndũ wa nĩmĩ ciao nemi.

Nĩ ũndũ ũcio nĩ magaatuĩka kĩndũ gĩa kũnyũrũrio bũrũri-inĩ wa Misiri.‖

HOSEA 8

1 ―Ĩkĩra coro kanua-inĩ gaku!

Thũ ĩroka ta nderi gũũkĩrĩra nyũmba ya Yahweh,

Nĩ gũkorũo nĩ mathũkĩtie kĩrĩkanĩro gĩakwa na makagarara watho wakwa.

2 Mangayagĩra makoiga atĩrĩ, ‗Kĩhoti wakwa, ithuĩ Isiraeli nĩ tũkũũĩ!‘

3 Isiraeli nĩ aregete ũndũ ũrĩa mwega.

Arothingatwo nĩ thũ.

4 Nĩ mathuurĩte athamaki, no ti kũgerera harĩ niĩ.

Nĩ mathuurĩte anene, no niĩ ndiametĩkĩrire.

1684














Mathondekete mĩhianano makĩhũthĩra betha na thahabu ciao,

Makerehera mwanangĩko.

5 Njaũ yaku nĩ ĩregetwo, wee Samaria.

Marakara makwa nĩ marakana kũmerekera.

Hihi megũtũũra maremetwo nĩ gũikara matarĩ ũcuke nginya rĩ?

6 Nĩ gũkorũo yumĩte Isiraeli.

Yathondekirũo nĩ bundi, nayo ti Kĩhoti;

Njaũ ĩyo ya Samaria ĩgaathũkangio ĩtuĩke tũcunjĩ.

7 Nĩ gũkorũo marahanda rũhuho,

Na makaagetha kĩhuhũkanio.

Gũtirĩ mũmera wa ngano ũgĩaga ngano ĩngĩgethwo;

Kĩrĩa gĩothe gĩthundũkaga gĩtirutaga mũtu.

1685















Na kĩngĩruta, andũ a kũngĩ nĩo makaaũmeria.

8 Isiraeli nĩ makaamerio.

Rĩu marĩkoragwo gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ,

Mahaana o ta kĩndũ gĩtangĩendeka.

9 Nĩ gũkorũo nĩ mambatĩte magathiĩ Ashuri, o ta ndigiri ya gĩthaka ĩrĩ iki.

Efiraimu nĩ arĩhĩte andũ matuĩke endwa ake.

10 O na gũtuĩka marĩhaga endwa acio kuuma gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ,

Rĩu nĩ ngũmacokanĩrĩria;

Nĩ mekwambĩrĩria kũnyarirĩka nĩ ũndũ wa mũrigo ũrĩa maigĩrĩirũo nĩ mũthamaki na anene.

11 Tondũ Efiraimu nĩ akĩte igongona nyingĩ na ũndũ ũcio ũgatũma ehie.

Ciatuĩkire igongona ciake cia kwĩhia.

12 Nĩ ndamwandĩkĩire maũndũ maingĩ ma watho wakwa,

No moonirũo mahaana ta kĩndũ kĩgeni.

1686














13 Mandutagĩra magongona marĩ iheo, na makarĩa nyama icio,

No Yahweh ndakenagio nĩmo.

Rĩu nĩ ekũririkana mahĩtia mao na amaherithie nĩ ũndũ wa mehia mao.

Nĩ magarũrũkĩte magacoka Misiri.

14 Isiraeli nĩ ariganĩirũo nĩ Mũũmbi wake na nĩ akĩte hekarũ,

Nake Yahuda nĩ aingĩhĩtie matũũra make marĩa marĩ na ũgitĩri.

No nĩ ngaatũma mwaki ũthiĩ matũũra-inĩ macio make,

Na nĩ ũgaacina nyũmba iria ndaya na igũrũ cia o itũũra.‖

HOSEA 9

1 ―Ndũgakene, wee Isiraeli,

Ndũgakũngũĩre ta ikundi cia andũ.

Tondũ kũgerera ũmaraya nĩ ũtiganĩte na Kĩhoti waku.

1687















Nĩ wendete mũcara wa ũmaraya ũrĩa wamũkagĩra kĩhuuhĩro-inĩ o gĩothe kĩa ngano.

2 Ĩndĩ kĩhuuhĩro o na kĩhihĩro kĩa ndibei itirĩmahũnagia,

Na ndarĩkoragwo na ndibei ya mũhihano.

3 Matigaathiĩ na mbere gũtũũra bũrũri-inĩ wa Yahweh;

Handũ ha ũguo, andũ a Efiraimu magaacoka Misiri,

Na nĩ makaarĩa indo iria irĩ thahu marĩ Ashuri.

4 Matigaacoka gũitĩra Yahweh magongona ma ndibei;

Magongona mao matirĩmũkenagia.

Matariĩ ta mũgate wa macakaya;

Andũ arĩa othe marĩũrĩaga nĩ marĩĩthahagia.

Tondũ mũgate wao nĩ wao oiki;

Ndũkaarehwo nyũmba-inĩ ya Yahweh.

5 Hihi mũgeeka atĩa mũthenya wa gũcemania,

1688














Mũthenya wa gĩathĩ kĩa Yahweh?

6 Tondũ rĩrĩ, nĩ makoora nĩ ũndũ wa mwanangĩko.

Misiri nĩ ĩkaamacokanĩrĩria hamwe, nayo Memufisi ĩmathike.

Thabai nĩ ũkeegwatĩra indo ciao cia goro cia betha,

Na hema-inĩ ciao gũgaakorũo na ihinga cia mĩigua.

7 Matukũ ma ituĩro nĩ magaakinya,

Matukũ ma kũherithio nĩ magaakinya,

Na andũ a Isiraeli nĩ makaamenya.

Mũnabii wao agaakorũo arĩ mũkĩgu, na mũndũ ũrĩa uugaga arĩ na roho agaatuĩka mũgũrũki;

Tondũ mahĩtia manyu nĩ maingĩ, nĩ mũmenetwo mũno.‖

8 Mũrangĩri wa Efiraimu aakoragwo hamwe na Kĩhoti wakwa.

No njĩra ciothe cia anabii ake rĩu itariĩ ta mĩtego ya mũtegi wa nyoni;

Kũrĩ na rũmena thĩinĩ wa nyũmba ya Kĩhoti wake.

1689














 9 Nĩ marikĩire mũno ũũru-inĩ, o ta matukũ-inĩ ma Gibea.

Nĩ akaaririkana mahĩtia mao na amaherithie nĩ ũndũ wa mehia mao.

10 ―O ta thabibũ irĩ werũ-inĩ, nĩ ndonire Isiraeli.

O ta ngũyũ cia mbere iria ciambaga kwĩruha cia mũtĩ wa mũkũyũ, nĩ ndonire maithe manyu ma
tene.

No nĩ maathiire kũrĩ Baali ya Peori;

Makĩĩyamũrĩra kĩndũ kĩrĩa gĩa gĩconoko,

Na magĩtuĩka kĩndũ kĩrĩ magigi o ta kĩndũ kĩu mendete.

11 Riri wa Efiraimu ũmbũkaga ũgathiĩ o ta nyoni;

Gũtirĩ gũciara, gũtirĩ kũgĩa nda, na gũtirĩ kuoha nda.

12 O na mangĩrera ciana,

Nĩ ngaatũma morũo nĩcio nginya kwage mũndũ ũgũtigara;

Rĩrĩa ngaamatiganĩria-rĩ, kaĩ nĩ magaakorũo na haaro-ĩ!

1690














13 Efiraimu, ahandĩtwo kũndũ gwa kũrĩithia, aatariĩ ta Turo harĩ niĩ;

Rĩu Efiraimu no mũhaka arute ciana ciake ithiĩ ikooragwo.‖

14 Atĩrĩrĩ Yahweh, mahe kĩrĩa wagĩrĩirũo kũmahe;

Ũmahe nda ĩrĩa ĩhunaga na nyondo itarĩ iria.

15 ―Waganu wao wothe wekĩirũo Giligali, tondũ marĩ kũu nĩ ndamathũrire.

Tondũ wa ciĩko ciao njũru nĩ ngaamaingata moime nyũmba-inĩ yakwa.

Ndigaacoka kũmenda rĩngĩ;

Anene ao othe nĩ aremi.

16 Efiraimu nĩ akaahũũrũo.

Mũri wao nĩ ũkooma, na matikaaruta maciaro.

O na mangĩgaaciara ciana, nĩ ngooraga rũciaro rũu rwao mendete.‖

17 Kĩhoti wakwa nĩ akaamarega,

1691















Nĩ gũkorũo nĩ maregete kũmũthikĩrĩria,

Na magaatuĩka andũ a kũũrũra gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ.

HOSEA 10

1 ―Isiraeli nĩ mũthabibũ mũũru ũrĩa ũrutaga maciaro maguo.

O ũrĩa maciaro make maingĩhaga, noguo ongagĩrĩra igongona ciake;

O ũrĩa bũrũri wake ũrutaga maciaro mega, noguo itugĩ ciake cia kũhoywo igĩaga riri.

2 Ngoro yao ĩrĩ na ũhinga;

Rĩu nĩ mekuonwo marĩ na mahĩtia.

Nĩ harĩ ũrĩa ũkooinanga igongona ciao na anange itugĩ ciao.

3 Rĩu nĩ mekuuga atĩrĩ, ‗Tũtirĩ na mũthamaki, nĩ gũkorũo tũtiĩtigĩrĩte Yahweh.

Na hihi nĩ atĩa mũthamaki angĩtwĩkĩra?‘

4 Maragia ciugo cia tũhũ, makehĩta mĩĩhĩtwa ya maheeni, na makagĩa na irĩkanĩro;

Nĩ ũndũ ũcio ituĩro rĩrĩa riumagĩra, rĩtariĩ ta mĩmera ĩrĩ thumu ĩmerete mĩtaro-inĩ ya mũgũnda.

1692














 5 Aikari a Samaria nĩ makaamaka nĩ ũndũ wa mũhianano wa njaũ wa Bethi-aveni.

Andũ aguo nĩ makaaũcakaĩra,

O hamwe na athĩnjĩri-ihoti a hoti ngʼeni arĩa maakenaga nĩ ũndũ waguo na riri waguo,

Nĩ gũkorũo nĩ ũkaameherera ũtwarũo ithamĩrio.

6 Ũgaatwarũo Ashuri ũtuĩke kĩheo kĩa mũthamaki mũnene.

Efiraimu nĩ agaaconorithio,

Na Isiraeli nĩ ĩgaaconoka nĩ ũndũ wa ũtaaro ũrĩa yarũmĩrĩire.

7 Hatarĩ nganja Samaria na mũthamaki wakuo nĩ makaaniinwo,

O ta karũhonge gakohokete karĩ igũrũ rĩa maĩ.

8 Kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru kwa Bethi-aveni, o kuo mehia ma Isiraeli, nĩ gũkaaniinwo.

Mĩigua na ria nĩ ikaamera igongona-inĩ ciao.

Andũ makeera irĩma atĩrĩ, ‗Tũhumbĩrei!‘

1693















O na tũthũngũri matwĩre atĩrĩ, ‗Tũgwĩrei!‘

9 Kuuma matukũ-inĩ ma Gibea ũtũũrĩte wĩhagia, wee Isiraeli.

Nĩ makĩrĩrĩirie marĩ kũu.

Mbaara ndĩakinyĩire andũ arĩa matarĩ athingu kũu Gibea.

10 Ningĩ nĩ ngaamaherithia rĩrĩa ngenda.

Na ikundi cia andũ nĩ igaacokanĩrĩra imokĩrĩre,

Rĩrĩa makoohererũo mehia mao merĩ.

11 Efiraimu aarĩ mori ĩmenyeretio ĩrĩa yeendete kũhũũra ngano,

Na kwoguo ndiigana kuoherera icoki ngingo-inĩ yake thaka.

Rĩu nĩ ngũtũma mũndũ atwarithie Efiraimu.

Yahuda nĩ agaacimba; Jakubu nĩ akaamũhũũrĩra hianyũ.

12 Mwĩhandĩrei mbeũ kũringana na ũthingu na mũgethe na tha.

Mwĩcimbĩrei mũgũnda ũtarĩ mũrĩme

1694














Rĩrĩa kũrĩ na ihinda rĩa gũcaria Yahweh,

Nginya rĩrĩa agooka na amũrute kũringana na ũthingu.

13 No inyuĩ mũcimbĩte waganu,

Mũgethete maũndũ matarĩ ma ũthingu,

Na nĩ mũrĩĩte maciaro ma maheeni;

Nĩ gũkorũo mwĩhokete njĩra yanyu ene,

Mũkehoka njamba cianyu nyingĩ cia ita.

14 Mbugĩrĩrio ya mbaara nĩ ĩgookĩrĩra andũ aku,

Na matũũra maku marĩa marĩ na ũgitĩri nĩ makaanangwo mothe,

O ta mwanangĩko ũrĩa warehirũo nĩ Shalimani wa nyũmba ya Arabeli,

Mũthenya wa mbaara rĩrĩa manyina ma twana maabacanirio magĩtuĩka tũcunjĩ hamwe na twana
twao.

15 Ũguo nĩguo ũgeekwo, wee Betheli, nĩ ũndũ wa waganu waku mũingĩ.

1695














Ti itherũ, mũthamaki wa Isiraeli akaaniinwo rũcinĩ gũgĩkĩa.‖

HOSEA 11

1 ―Rĩrĩa Isiraeli aarĩ kamwana, nĩ ndamwendete,

Na nĩ ndetire mũrũ wakwa kuuma Misiri.

2 O ũrĩa maakĩragĩrĩria kũmeta,

Noguo maathiaga kũraya nao.

Magĩgĩthiĩ na mbere kũrutĩra Baali magongona

Na kũrutĩra mĩhianano ya gwacũhio magongona.

3 Ĩndĩ nĩ niĩ ndarutire Efiraimu gwĩtwara, ndĩmanyitĩte na moko makwa;

Na matiamenyire atĩ nĩ niĩ ndamahonetie.

4 Ndaikaraga ngĩmagucagia na mĩkwa ya andũ, ngamagucia na mĩhĩndo ya wendo;

Na harĩ o ndatariĩ ta mũndũ ũreheria icoki thĩa-inĩ ciao,

1696















Na nĩ ndatugaga o ũmwe wao na nyama.

5 Matigaacoka bũrũri-inĩ wa Misiri, no Ashuri nĩyo ĩgaatuĩka mũthamaki wao,

Tondũ nĩ maaregire kũnjokerera.

6 Na rũhiũ rwa njora nĩ rũkaabĩrĩrĩka rũũkĩrĩre matũũra mao

Na rwanange mĩgamba yao na rũmatambure nĩ ũndũ wa njama ciao.

7 Andũ akwa mehotorete kũregenyũka mandiganĩrie.

O na gũtuĩka nĩ maametire mokĩre na igũrũ, gũtirĩ mũndũ ũũkĩraga.

8 Ingĩkĩhota atĩa gũgũtiganĩria, wee Efiraimu?

Ingĩkĩhota atĩa gũkũneana, wee Isiraeli?

Ingĩkĩhota atĩa gũgwĩka ta Adima?

Ingĩkĩhota atĩa gũgũtua ta Zeboimu?

Ngoro yakwa nĩ ĩgarũrũkĩte;

Na hĩndĩ o ĩyo ũcayanĩri wakwa ũkarahũrũo.

1697














 9 Ndigaaitũrũra marakara makwa mahiũ.

Ndikaananga Efiraimu rĩngĩ,

Nĩ gũkorũo niĩ ndĩ El no ndirĩ mũndũ,

O niĩ Ũrĩa Mwamũre gatagatĩ-inĩ kanyu;

Na ndigooka harĩ inyuĩ ndĩ na mangʼũrĩ.

10 Nĩ makaarũmĩrĩra Yahweh, nake nĩ akaararama ta mũrũthi;

Rĩrĩa akaararama, ariũ ake magooka makĩinainaga kuuma mwena wa ithũĩro.

11 Makaainaina o ta nyoni makiuma Misiri,

Mainaine o ta ndutura makiuma bũrũri wa Ashuri;

Na nĩ ngaatũma maikarage nyũmba-inĩ ciao,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

12 ―Efiraimu andigicĩirie na maheeni,

Nayo nyũmba ya Isiraeli ĩkandigicĩria na maũndũ matarĩ ma ma.

1698















Ĩndĩ Yahuda no athanaga e hamwe na El,

Na nĩ mwĩhokeku harĩ arĩa amũre.‖

HOSEA 12

1 ―Efiraimu arĩaga rũhuho.

Ahanyũkagia rũhuho rwa mwena wa irathĩro mũthenya wothe.

Nĩ aingĩhagia maheeni na maũndũ ma ũhinya.

Marĩkanagĩra kĩrĩkanĩro na Ashuri na magatwara maguta Misiri.

2 Yahweh arĩ na cira na Yahuda;

Nĩ akaaherithia Jakubu kũringana na mĩthiĩre yake,

Na nĩ akaamũrĩha kũringana na ciĩko ciake.

3 Nĩ aanyitire mũrũ wa nyina ndiira arĩ thĩinĩ wa nda ya nyina,

Na akĩgiana na Kĩhoti akĩhũthĩra hinya wake.

4 Aaikarire akĩgianaga na mũraika na agĩtooria.

Akĩrĩra na akĩmũthaitha amũrathime.‖

1699













Kĩhoti aamũkorire Betheli, na kũu nĩkuo aaririe na ithuĩ,

5 Yahweh Kĩhoti mũnene wa ita,

Yahweh nĩrĩo rĩĩtwa rĩake rĩa kĩririkano.

6 ―Nĩ ũndũ ũcio, cokerera Kĩhoti waku,

Tũũria tha o na matua ma cira marũngĩrĩru,

Na hingo ciothe wĩrĩgagĩrĩre Kĩhoti waku.

7 No guoko-inĩ kwa mũhũũri biacara kũrĩ na ratiri cia maheeni;

Nĩ endete gũtunyana.

8 Efiraimu aikaraga akiugaga atĩrĩ, ‗Hatarĩ nganja nĩ ndongete;

Nĩ ngĩĩte na indo nyingĩ.

Na harĩ wĩra wakwa wothe wa mĩnoga, matingĩona ũndũ o wothe mũũru kana mehia.‘

9 No niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti waku kuuma rĩrĩa warĩ bũrũri-inĩ wa Misiri.

Nĩ ngaatũma ũtũũrage thĩinĩ wa hema o rĩngĩ

O ta matukũ-inĩ ma ihinda rĩrĩa rĩtuĩtwo.

1700













10 Nĩ ndarĩirie anabii,

Ngĩingĩhia cioneki ciao,

Na ngĩaria na ngerekano kũgerera kũrĩ anabii acio.

11 Thĩinĩ wa Gileadi nĩ gũkoretwo na maheeni o na maũndũ matarĩ ma ma.

Thĩinĩ wa Giligali nĩ marutĩte ndegwa magongona,

Na igongona ciao itariĩ ta hĩba cia mahiga irĩ mĩtaro-inĩ ya mũgũnda.

12 Jakubu nĩ oorire agĩthiĩ gĩcigo-inĩ kĩa Aramu;

Isiraeli aatungatire kũu nĩguo agĩe na mũka,

Na akĩrangĩra ngʼondu nĩguo agĩe na mũka.

13 Yahweh aarutire Isiraeli kuuma Misiri akĩhũthĩra mũnabii,

Na akĩmũgitĩra akĩhũthĩra mũnabii.

14 Efiraimu nĩ arakarĩtie Kĩhoti mũno;

1701















Mahĩtia make ma ũiti wa thakame megũikara igũrũ rĩake;

Mwathi wake nĩ akaamũrĩha nĩ ũndũ wa gĩconoko kĩrĩa aamũreheire.‖

HOSEA 13

1 ―Efiraimu aaragia, andũ makainaina;

Aarĩ mũtĩĩku thĩinĩ wa Isiraeli.

No nĩ aagĩire na mahĩtia ũhoro-inĩ wĩgiĩ Baali na agĩkua.

2 Rĩu nĩ kuongerera mongagĩrĩra mehia mao

Na magathondeka mĩhianano ya cuma makĩhũthĩra betha ciao;

Mathondekaga mĩhianano na njĩra ya ũũgĩ, yothe ĩrĩ wĩra wa mabundi.

Moigaga ũũ ũhoro-inĩ wayo, ‗Andũ arĩa marutaga magongona nĩ mamumunye njaũ icio.‘

3 Nĩ ũndũ ũcio magaatuĩka ta matu ma rũcinĩ,

Ta ime rĩrĩa rĩthiraga tene,

Ta mahuti marĩa mombũragwo nĩ kĩhuhũkanio kuuma kĩhuuhĩro-inĩ,

1702














Na matuĩke ta ndogo ĩrĩa yumagĩra mũtũrirũ-inĩ ũrĩ nyũmba igũrũ.

4 No niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti waku kuuma rĩrĩa warĩ bũrũri-inĩ wa Misiri;

Gũtirĩ Kĩhoti ũngĩ woĩ tiga niĩ,

Na gũtirĩ mũhonokia ũngĩ tiga niĩ.

5 Nĩ ndakũĩ ũrĩ werũ-inĩ, bũrũri-inĩ ũrĩa ũtoiraga mbura.

6 Kũndũ kwao gwa kũrĩithia nĩ gwatũmire mahũne,

Makĩhũna nacio ngoro ciao ikĩgĩa mwĩtĩo.

Nĩ ũndũ ũcio makĩriganĩrũo nĩ niĩ.

7 Ngaahaana ta mũrũthi mwĩthĩ harĩ o,

Haane ta ngarĩ yohetie njĩra-inĩ.

8 Ngaamoimĩrĩra ta nduba yũrĩtwo nĩ twana twayo,

Na nĩ ngaatarũra gĩthũri kĩao.

1703















Ngaamatambura ta mũrũthi marĩ kũu;

Nyamũ ya gĩthaka nĩ ĩkaamatinangia tũcunjĩ tũcunjĩ.

9 Nĩ ĩgaakwananga, wee Isiraeli,

Tondũ nĩ wanjũkĩrĩire, ũgĩũkĩrĩra mũteithia waku.

10 Mũthamaki waku akĩrĩ ha, nĩgetha akũhonokie matũũra-inĩ maku mothe,

O na athani aku, arĩa woigire atĩrĩ ũhoro-inĩ wao,

‗Ta he mũthamaki na ũhe anene‘?

11 Ndakũheire mũthamaki ndĩ na marakara,

Na nĩ ngaamweheria ndĩ na mangʼũrĩ.

12 Mahĩtia ma Efiraimu nĩ mohetwo;

Mehia make nĩ maigĩtwo.

13 Nĩ akaanyitwo nĩ ruo ta rwa mũndũ-wa-nja akĩgĩa mwana.

Ĩndĩ we nĩ mwana ũtarĩ mũũgĩ;

1704














Ndeyumagĩria rĩrĩa ihinda rĩa gũciarũo rĩakinya.

14 Nĩ ngaamakũũra kuuma harĩ hinya wa Mbĩrĩra;

Nĩ ngaamahonokia kuuma gĩkuũ-inĩ.

Mboora ciaku irĩ ha, wee Gĩkuũ?

Ũhoti waku wa kwananga ũrĩ ha, wee Mbĩrĩra?

Ũcayanĩri nĩ ũkũhithwo kuuma maitho-inĩ makwa.

15 O na angĩgaacĩra gatagatĩ-inĩ ka mathanjĩ,

Rũhuho rwa mwena wa irathĩro nĩ rũgooka, o ruo rũhuho rwa Yahweh,

Rũũke ruumĩte werũ-inĩ, nĩgetha rũhũithie gĩthima gĩake na rũniarithie itherũkĩro rĩake.

Ũcio nĩ agaataha kũrĩa kĩgĩna kĩigagwo oe indo ciake ciothe cia goro.

16 Samaria nĩ akooneka atĩ arĩ na mahĩtia, tondũ nĩ aremeire Kĩhoti wake.

Makooragwo na rũhiũ rwa njora,

1705















Ciana ciao ikaabacanio ituĩke tũcunjĩ,

Na atumia ao arĩa marĩ na nda matarũrũo nda ciao.‖

HOSEA 14

1 ―Cokerera Yahweh Kĩhoti waku, wee Isiraeli,

Nĩ gũkorũo nĩ ũhĩngĩkĩte nĩ ũndũ wa mahĩtia maku.

2 Cokerera Yahweh na ciugo ici,

Ũmwĩre atĩrĩ, ‗Tuohere mahĩtia maitũ na wĩtĩkĩre ũndũ ũrĩa mwega,

Na ithuĩ nĩ tũgũkũrutĩra igongona rĩa gũkũgooca rĩa mĩromo itũ

o ta ũrĩa tũngĩkũrutĩra tũtegwa.

3 Ashuri ndĩgaatũhonokia.

Tũtigũtwarithia mbarathi,

Na tũtigũcoka kwĩra wĩra wa moko maitũ atĩrĩ, ―Wee ũrĩ Kĩhoti witũ!‖

Tondũ wee nĩwe wonanagia tha kũrĩ mwana wa ngoriai.‘

1706














 4 Nĩ ngaamahonia matigane na ũregenyũki wao.

Nĩ ngaamenda ndĩyendeire,

Tondũ marakara makwa nĩ mamwehereire.

5 Ngaatuĩka ta ime harĩ Isiraeli;

Agaacanũka o ta ihũa rĩa itoka

Na atware mĩri yake na thĩ o ta mĩtĩ ya Lebanoni.

6 Honge ciake nĩ igaatherema,

Riri wake ũgaakorũo ũtariĩ ta wa mũtĩ wa mũtamaiyũ,

Na mũtararĩko wake ũkorũo ũtariĩ ta wa Lebanoni.

7 Nĩ magaatũũra rĩngĩ kĩĩruru-inĩ gĩake.

Nĩ makaahanda ngano na marute kĩro o ta mũthabibũ.

Ngumo yake ĩgaakorũo ĩtariĩ ta ndibei ya Lebanoni.

8 Efiraimu nĩ akooria atĩrĩ, ‗Ndĩ na ũhoro ũrĩkũ ũngĩ na mĩhianano?‘

1707














Nĩ ndamũigua na ndamũbaara ũrĩa atariĩ.

Ngaakorũo ndariĩ ta mũtĩ mũruru wa mũthengera.

Maciaro maku makoimaga harĩ niĩ.‖

9 Hihi nũũ ũrĩ na ũũgĩ? Nĩ agĩtaũkĩrũo nĩ maũndũ macio.

Nĩ ũrĩkũ mũbarĩrĩri? Nĩ akĩmamenye.

Nĩ gũkorũo njĩra cia Yahweh nĩ nũngĩrĩru,

Na andũ arĩa athingu nĩ marĩgeraga thĩinĩ wacio;

No andũ arĩa agarari Watho nĩ marĩhĩngagwo njĩra-inĩ icio makagũa.

JOELI 1

1 Gĩkĩ nĩkĩo kiugo kĩa Yahweh kĩrĩa gĩakinyĩire Joeli mũrũ wa Pethueli:

2 ―Thikĩrĩriai ũhoro ũyũ, inyuĩ athuri,

Na mũtege matũ, inyuĩ aikari othe a bũrũri.

1708















Hihi nĩ kũrĩ gwekĩka ũndũ ta ũyũ matukũ-inĩ manyu

Kana matukũ-inĩ ma maithe manyu ma tene?

3 Ĩrai ariũ anyu ũhoro ũcio,

Nao ariũ anyu meere ariũ ao,

Nao ariũ ao makeera rũciaro rũrĩa rũgooka.

4 Kĩrĩa gĩatigirio nĩ ngigĩ iria itamburaga, nĩ kĩrĩtwo nĩ ngigĩ iria ithiaga irĩ gĩkundi;

Na kĩrĩa gĩatigirio nĩ ngigĩ iria ithiaga irĩ gĩkundi, nĩ kĩrĩtwo nĩ ngigĩ iria itarĩ mathagu;

Na kĩrĩa gĩatigirio nĩ ngigĩ iria itarĩ mathagu, nĩ kĩrĩtwo nĩ ngigĩ iria irĩ mũkoroko.

5 Arahũkai, inyuĩ arĩĩu, na mũrĩre!

Cakayai inyuothe arĩa mũnyuaga ndibei,

Tondũ ndibei ĩrĩa ĩrĩ cama nĩ yeheretio kuuma tũnua-inĩ twanyu.

6 Tondũ nĩ kũrĩ rũrĩrĩ rũkĩte bũrũri-inĩ wakwa, rũrĩrĩ rũrĩ hinya na rũtangĩtarĩka.

Magego maruo nĩ ta magego ma mũrũthi, nacio thĩa ciaruo nĩ ta cia mũrũthi.

1709














 7 Nĩ rwanangĩte mũthabibũ wakwa na rũgatũma mũtĩ wakwa wa mũkũyũ ũtuĩke gĩthukĩ,

Rũũnũrĩte biũ ũgatigwo ũtheri na rũkaũte,

Rũgatiga honge ciaguo irĩ cia rangi mwerũ.

8 Cakayai o ta ũrĩa mũirĩtu gathirange ekaga ehumbĩte nguo ya ikũnia akĩrĩrĩra mũthuri wa wĩthĩ
wake.

9 Magongona ma mũtu na magongona ma ndibei nĩ mathirĩte thĩinĩ wa nyũmba ya Yahweh;

Athĩnjĩri-Yahweh, o acio ndungata cia Yahweh, nĩ gũcakaya maracakaya.

10 Mũgũnda nĩ ũthũkangĩtio, nayo thĩ nĩ gũcakaya ĩracakaya;

Nĩ gũkorũo ngano nĩ ĩthũkangĩtio, ndibei ya mũhihano nĩ ĩniarĩte, namo maguta nĩ mathirĩte.

11 Arĩmi nĩ mamakĩte, arĩmi a thabibũ nĩ maracakaya,

Tondũ wa ngano na cairi;

Nĩ gũkorũo magetha ma mũgũnda nĩ mathũkangĩte.

12 Mũthabibũ nĩ ũũmĩte,

1710














Mũkũyũ nĩ ũhoohete.

Mũkomamanga, mũkĩndũ, na mũtĩ wa ĩpũ,

Mĩtĩ yothe ya mũgũnda nĩ yũmĩte;

Nĩ gũkorũo gĩkeno nĩ kĩgarũrũkĩte gĩgatuĩka gĩconoko gatagatĩ-inĩ ka andũ.

13 Mwĩhumbei nguo cia makũnia na mũcakae inyuĩ athĩnjĩri-Yahweh;

Rĩrai, inyuĩ mũtungataga kĩgongona-inĩ.

Tonyai na mũraare mwĩhumbĩte nguo cia makũnia, inyuĩ ndungata cia Kĩhoti wakwa;

Nĩ gũkorũo magongona ma mũtu na magongona ma ndibei nĩ matigĩte gũtwarũo thĩinĩ wa
nyũmba ya Kĩhoti wanyu.

14 Anĩrĩrai ihinda rĩa kwĩhinga; ĩtai kĩgomano kĩamũre.

Cokanĩrĩriai athuri, hamwe na aikari othe a bũrũri,

Moke thĩinĩ wa nyũmba ya Yahweh Kĩhoti wanyu, na mũkaĩre Yahweh amũteithie.

15 Kaĩ kũrĩ na haaro nĩ ũndũ wa mũthenya ũcio-ĩ!

1711














Nĩ gũkorũo mũthenya wa Yahweh ũrĩ hakuhĩ,

Na ũgooka o ta mwanangĩko kuuma kũrĩ El Shaddai!

16 Na githĩ irio itieheretio tũkĩĩyonagĩra na maitho maitũ,

Na gĩkeno na gũcanjamũka ikeherio kuuma nyũmba-inĩ ya Kĩhoti witũ?

17 Mbeũ nĩ ihoohete rungu rwa icakũri ciao.

Makũmbĩ nĩ matiganĩirio.

Makũmbĩ nĩ mamomoretwo, nĩ gũkorũo ngano nĩ yũmĩte.

18 Nginya mahiũ nĩ maracaya!

Ndũũru cia ngʼombe irorũra itukanĩirũo, nĩ gũkorũo itirĩ na ũrĩithio!

Nacio ndũũru cia ngʼondu nĩ irathĩnĩka.

19 Wee Yahweh nĩwe ngũkaĩra;

Nĩ gũkorũo mwaki nĩ wanangĩte ũrĩithio wa werũ-inĩ,

1712















Na rũrĩrĩmbĩ nĩ rũcinĩte mĩtĩ yothe ya gĩthaka.

20 O na nyamũ cia gĩthaka nĩ ikwanagĩria,

Tondũ tũrũũĩ twa maĩ nĩ tũhũĩte

Na mwaki nĩ wanangĩte ũrĩithio wa werũ-inĩ.‖

JOELI 2

1 ―Huuhai coro kũu Zayuni!

Ugĩrĩriai mbugĩrĩrio ya mbaara kĩrĩma-inĩ gĩakwa kĩrĩa kĩamũre.

Aikari othe a bũrũri nĩ mainaine,

Nĩ gũkorũo mũthenya wa Yahweh nĩ ũroka! Ũrĩ hakuhĩ!

2 Nĩ mũthenya mũtumanu na mũthimbu,

Mũthenya wa matu na nduma ndumanu,

Ta ũtheri wa rũcinĩ gũgĩkĩa ũgĩtherema irĩma-inĩ.

Kũrĩ na gĩkundi kĩa andũ aingĩ na marĩ hinya;

1713














Gũtirĩ kwagĩa kĩngĩ ta kĩo hau kabere,

Na gũtikaagĩa kĩngĩ ta kĩo

Mĩaka-inĩ ya njiarũa ciothe.

3 Mbere yakĩo kũrĩ na mwaki ũraniina,

Na thutha wakĩo rũrĩrĩmbĩ rũracina.

Bũrũri ũrĩa ũrĩ mbere yakĩo ũhaana ta mũgũnda wa Edeni,

No thutha wakĩo kũrĩ na werũ mũtiganĩrie,

Na gũtirĩ kĩndũ kĩngĩhonoka.

4 Mũhianĩre wakĩo nĩ ta mũhianĩre wa mbarathi,

Na matengʼeraga ta mbarathi cia mbaara.

5 Mũgambo wao nĩ ta wa ngaari cia mbarathi makĩrũga tũcũmbĩrĩ-inĩ twa irĩma,

O ta gũtũratũrĩka kwa mwaki ũrarĩrĩmbũka ũrĩa ũcinaga mahuti.

1714















Nĩ ta gĩkundi kĩa andũ marĩ hinya mebangĩte nĩ ũndũ wa mbaara.

6 Ikundi cia andũ nĩ igaatangĩka nĩ ũndũ wao.

Mothiũ mothe nĩ magaathita.

7 Matharĩkagĩra ta njamba cia ita,

Mahaicaga rũthingo ta thigari,

O ũmwe wao athiagĩra njĩra-inĩ yake mwene,

Na matieheraga njĩra-inĩ ciao.

8 Matitindĩkanaga;

O mũndũ athiagĩra njĩra-inĩ yake arũngĩrĩirie.

Amwe mangĩgũithio nĩ matharaita,

Acio angĩ matieheraga ikundi-inĩ ciao.

9 Mahanyũkaga thĩinĩ wa itũũra, magatengʼera rũthingo igũrũ.

Mahaicaga igũrũ rĩa nyũmba, makaingĩrĩra ndirica-inĩ ta mũici.

1715














10 Bũrũri nĩ ũrainaina mbere yao, narĩo igũrũ rĩgathingitha.

Riũa na mweri nĩ igĩĩte nduma,

Nacio njata itirĩ na ũtheri wacio.

11 Yahweh nĩ akaanĩrĩra na mũgambo mũnene mbere ya mbũtũ yake, tondũ thigari ciake nĩ
nyingĩ mũno.

Nĩ gũkorũo ũrĩa ũrahingia kiugo Gĩake nĩ arĩ hinya;

Tondũ mũthenya wa Yahweh nĩ mũnene na wa kũmakania mũno.

Nũũ ũngĩhota kũwĩtiiria?‖

12 ―Ĩndĩ o na rĩu, njokererai na ngoro cianyu ciothe,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga,

―Mũkĩĩhingaga kũrĩa na mũkĩrĩraga o na mũgĩcakayaga.

13 Tembũrai ngoro cianyu, no ti nguo cianyu,

Na mũcokerere Yahweh Kĩhoti wanyu,

Nĩ gũkorũo nĩ mũcayanĩri na mũigua tha, ndahiũhaga kũrakara na aiyũirũo nĩ ũtugi,

1716














Nake nĩ ekwĩricũkwo ũũru ũcio.

14 Nũũ ũĩ kana nĩ ekũgarũrũka ericũkwo

Na amũtigĩre kĩrathimo,

Igongona rĩa mũtu na igongona rĩa ndibei nĩ ũndũ wa Yahweh Kĩhoti wanyu?

15 Huuhai coro kũu Zayuni!

Anĩrĩrai ihinda rĩa kwĩhinga; ĩtai kĩgomano kĩamũre.

16 Cokanĩrĩriai andũ; amũrĩrai Yahweh kĩũngano.

Cokanĩrĩriai athuri arĩa akũrũ; cokanĩrĩriai ciana na tũkenge tũrĩa tũronga.

Mũhikania nĩ oime kanyũmba-inĩ gake ga thĩinĩ, nake mũhiki oime kanyũmba-inĩ gake.

17 Gatagatĩ ga gĩthaku na kĩgongona

Athĩnjĩri-Yahweh arĩa matungatagĩra Yahweh nĩ marĩre na moige atĩrĩ:

‗Iguĩra andũ aku tha, wee Yahweh;

1717















Ndũgatũme igai rĩaku rĩtuĩke kĩndũ gĩa kũnyararũo,

Na njĩra ya kũreka ndũrĩrĩ imaathage.

Nĩ kĩĩ kĩngĩgĩtũma ikundi cia andũ ciũrie atĩrĩ, ―Kĩhoti wao arĩ ha?‖‘

18 Nake Yahweh nĩ agaakorũo na kĩyo nĩ ũndũ wa bũrũri wake

Na acaĩre andũ ake.

19 Yahweh nĩ agaacokeria andũ ake ameere atĩrĩ:

‗Nĩ ngũmũtũmĩra ngano na ndibei ya mũhihano na maguta,

Na inyuĩ nĩ mũkũhũna biũ;

Ndigacoka gũtũma mũtuĩke kĩndũ gĩa kũnyũrũrio gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ.

20 Nĩ ngaaingata mũndũ wa mwena wa rũgongo athiĩ kũraihu mũno na inyuĩ;

Ngaamũhurunja athiĩ bũrũri-inĩ mũũmũ, bũrũri mũtiganĩrie na mwanangĩku,

Na thigari ciake iria itongoragia ndĩcihurunje kwerekera iria rĩa mwena wa irathĩro

Nacio iria ithiaga irĩ thutha ndĩcihurunje kwerekera iria rĩa mwena wa ithũĩro.

1718














Mũnungo mũũru kuuma harĩ we nĩ ũkaambata,

Kĩheera kiumĩte harĩ we gĩgaaikara gĩkĩambataga;

Nĩ gũkorũo Kĩhoti nĩ ageeka maũndũ manene.‘

21 Ndũgetigĩre, wee bũrũri,

Kena na ũcanjamũke, nĩ gũkorũo Yahweh nĩ ageeka maũndũ manene.

22 Mũtigetigĩre, inyuĩ nyamũ cia gĩthaka,

Nĩ gũkorũo ũrĩithio wa werũ-inĩ nĩ ũkaarura,

Nayo mĩtĩ nĩ ĩkaaruta maciaro;

Mũtĩ wa mũkũyũ hamwe na mũthabibũ no mũhaka ĩkaaruta maciaro mayo biũ.

23 Inyuĩ ariũ a Zayuni, kenai na mũcanjamũke nĩ ũndũ wa Yahweh Kĩhoti wanyu;

Tondũ nĩ akaamũhe mbura ya mbere mũigana ũrĩa wagĩrĩire,

Na nĩ akaamũtũmĩra mbura nene,

1719















Mbura ya mbere na mbura ya kũrigĩrĩria, o ta hau kabere.

24 Ihuuhĩro igaakorũo ciyũire ngano theru,

Nacio ihihĩro ciyũre ndibei ya mũhihano na maguta.

25 Na nĩ ngaamũrĩha nĩ ũndũ wa mĩaka

ĩrĩa mĩmera yanyu ĩrĩĩtwo nĩ ngigĩ iria ithiaga irĩ gĩkundi, ngigĩ iria itarĩ mathagu, ngigĩ iria irĩ
mũkoroko, na ngigĩ iria itamburaga,

O icio mbũtũ yakwa nene ĩrĩa ndatũmire gatagatĩ-inĩ kanyu.

26 Hatarĩ nganja nĩ mũkaarĩa na mũhũne,

Na nĩ mũgaakumia rĩĩtwa rĩa Yahweh Kĩhoti wanyu,

O ũcio wĩkĩte maũndũ ma magegania nĩ ũndũ wanyu;

Andũ akwa matigaacoka gũconorithio rĩngĩ.

27 Na nĩ mũkaamenya atĩ ndĩ thĩinĩ wa Isiraeli

Na atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti wanyu—gũtirĩ ũngĩ!

Andũ akwa matigaacoka gũconorithio rĩngĩ.

1720













28 Thutha ũcio nĩ ngaaitĩrĩria andũ a mĩthemba yothe roho wakwa,

Na ariũ anyu na aarĩ anyu nĩ makaaratha mohoro,

Athuri anyu arĩa akũrũ nĩ makaarota iroto,

Nao anake anyu nĩ makoona cioneki.

29 O na ngombo ciakwa cia arũme na cia andũ-a-nja

Nĩ ngaaciitĩrĩria roho wakwa matukũ-inĩ macio.

30 Na nĩ ngoonania maũndũ ma magegania igũrũ na thĩ.

Gũgaakorũo na thakame na mwaki na itugĩ cia ndogo.

31 Riũa nĩ rĩkaagarũrũo rĩtuĩke nduma na mweri ũtuĩke thakame

Mũthenya ũrĩa mũnene na wa kũmakania wa Yahweh ũtanakinya.

32 Na mũndũ o wothe ũkayagĩra rĩĩtwa rĩa Yahweh nĩ akaahonokio;

Tondũ igũrũ rĩa Kĩrĩma gĩa Zayuni na thĩinĩ wa Yahrushalayim nĩ gũgaakorũo na arĩa
makaahonoka, o ta ũrĩa Yahweh oigĩte,

1721














Arĩa magaatigara, o acio Yahweh etaga.‖

JOELI 3

1 ―Na rĩrĩ, matukũ-inĩ macio na ihinda-inĩ rĩu,

Rĩrĩa ngaacokia andũ arĩa matahĩtwo a Yahuda na Yahrushalayim,

2 Nĩ ngaacokanĩrĩria ndũrĩrĩ ciothe hamwe

Na ndĩciikũrũkie ndĩcitware Mũkuru-inĩ wa Jehoshafatu.

Nĩ ngaaciciirithia irĩ kũu

Nĩ ũndũ wa andũ akwa na igai rĩakwa Isiraeli,

Tondũ nĩ maamahurunjire gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ,

Na makĩgayana bũrũri wakwa.

3 Maacukagĩra andũ akwa mĩtĩ;

Maaneanaga kamwana magagakũũrania na mũmaraya

1722















Na makendia kairĩtu nĩguo mone ndibei ya kũnyua.

4 Ningĩ-rĩ, nĩ kĩĩ mũranjũria,

Inyuĩ Turo na Sidoni na icigo ciothe cia Filistia?

Kaĩ arĩ kwĩrĩhĩria mũrerĩhĩria harĩ niĩ tondũ wa ũndũ njĩkĩte?

Angĩkorũo nĩ kwĩrĩhĩria mũrerĩhĩria harĩ niĩ,

Nĩ ngaahiũha o na ihenya ndĩmũrehere kwĩrĩhĩria kũu kwanyu igũrũ rĩa mĩtwe yanyu.

5 Tondũ nĩ muoete betha na thahabu ciakwa,

Na mũgatwara mĩthithũ yakwa ĩrĩa mĩega biũ thĩinĩ wa hekarũ cianyu;

6 Na andũ a Yahuda na a Yahrushalayim nĩ mũmendetie kũrĩ Angiriki,

Nĩgetha mũmeherie mũmatware kũraihu na gĩcigo kĩao;

7 Nĩ ngaamaarahũra moime kũndũ kũrĩa mwamendirie,

Na nĩ ngaamũrehera kwĩrĩhĩria kũu kwanyu igũrũ rĩa mĩtwe yanyu.

8 Nĩ ngeendia ariũ anyu o na aarĩ anyu ndĩmaneane guoko-inĩ kwa andũ a Yahuda,

1723














Nao nĩ makaamendia kũrĩ andũ a Sheba, mamendie kũrĩ rũrĩrĩ rwa kũndũ kũraya;

Nĩ gũkorũo Yahweh we mwene nĩwe warĩtie ũndũ ũcio.

9 Anĩrĩrai ũndũ ũyũ gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ:

‗Mwĩhaarĩriei nĩ ũndũ wa mbaara! Arahũrai andũ arĩa marĩ hinya!

Thigari ciothe nĩ ikuhĩrĩrie na itharĩkĩre!

10 Turai hiũ cianyu cia mĩraũ ituĩke hiũ cia njora nacio hiũ cianyu cia gũceha ituĩke matimũ.

Mũndũ ũrĩa ũtarĩ hinya nĩ oige atĩrĩ: ―Ndĩ na hinya.‖

11 Ũkai mũteithie, inyuĩ ndũrĩrĩ ciothe iria ithiũrũrũkĩirie, cokanĩrĩrai hamwe!‘‖

Atĩrĩrĩ Yahweh, harũrũkia njamba ciaku cia ita kũndũ kũu.

12 ―Ndũrĩrĩ nĩ ciarahũrũo na ithiĩ Mũkuru-inĩ wa Jehoshafatu;

Tondũ kũu nĩkuo ngaaikara thĩ nĩgetha nduĩre ndũrĩrĩ ciothe iria ithiũrũrũkĩirie.

13 Hiũriai rũhiũ rwa kũgetha, tondũ magetha nĩ makũrũ.

1724















Ikũrũkai mũrangarange thabibũ, tondũ kĩhihĩro kĩa ndibei nĩ kĩiyũru.

Mĩtũngi nĩ mĩiyũru, nĩ gũkorũo ũũru wao nĩ mũingĩ.

14 Irĩndĩ-rĩ, irĩndĩ irĩ mũkuru-inĩ wa ituĩro,

Tondũ mũthenya wa Yahweh ũrĩ hakuhĩ mũkuru-inĩ wa ituĩro.

15 Riũa na mweri nĩ ikaagĩa nduma,

Nacio njata itigaakorũo na ũtheri wacio.

16 Nake Yahweh nĩ akaararama arĩ Zayuni,

Nĩ akaanĩrĩra na mũgambo mũnene arĩ Yahrushalayim.

Na igũrũ na thĩ nĩ igaathingitha;

Ĩndĩ Yahweh agaatuĩka rĩũrĩro harĩ andũ ake,

Atuĩke handũ hairigĩre harĩ andũ a Isiraeli.

17 Na nĩ mũkaamenya atĩ niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti wanyu, o niĩ ndũũraga Zayuni, kĩrĩma gĩakwa
kĩrĩa kĩamũre.

Yahrushalayim gũgaatuĩka kũndũ kwamũre,

1725













Na ageni matigaacoka gũtuĩkanĩria kuo rĩngĩ.

18 Mũthenya ũcio irĩma igaataatia ndibei ĩrĩ na cama,

Tũthũngũri tũthererie iria,

Natuo tũrũũĩ tuothe twa Yahuda tũthererie maĩ.

Itherũkĩro rĩa maĩ nĩ rĩgaatherera kuuma nyũmba-inĩ ya Yahweh,

Na rĩnyuithie Mũkuru wa Mĩtĩ ya Mĩgaa.

19 No Misiri ĩgaatuĩka kũndũ gũtiganĩrie,

Nayo Edomu ĩtuĩke werũ mũtiganĩrie,

Tondũ wa maũndũ ma ũhinya marĩa andũ a Yahuda mekĩtwo,

O acio bũrũri wao waitirũo thakame ĩtarĩ na mahĩtia nĩo.

20 Ĩndĩ Yahuda gũgaatũũra gũikaragwo nĩ andũ,

Nakuo Yahrushalayim gũtũũrũo nginya njiarũa na njiarũa.

1726















21 Thakame yao ĩrĩa ndonaga ĩrĩ na mahĩtia nĩ ngaamĩona ĩtarĩ na mahĩtia;

Na Yahweh nĩ agaatũũra thĩinĩ wa Zayuni.‖

AMOSI 1

1 Ici nĩcio ciugo cia Amosi, ũrĩa warĩ ũmwe wa arĩithi a ngʼondu kuuma Tekoa, ciugo iria
aamũkĩrire kĩoneki-inĩ ciĩgiĩ Isiraeli matukũ-inĩ ma Mũthamaki Uziya wa Yahuda na matukũ-inĩ
ma Jeroboamu mũrũ wa Joashu, mũthamaki wa Isiraeli, mĩaka ĩĩrĩ mbere ya gĩthingithia. 2
Ooigire atĩrĩ:

―Yahweh nĩ akaararama arĩ Zayuni,

Na nĩ akaanĩrĩra na mũgambo mũnene arĩ Yahrushalayim.

Ũrĩithio wa arĩithi nĩ ũgaacakaya,

Na gacũmbĩrĩ ga Karimeli nĩ gakooma.‖

3 ―Yahweh oigĩte atĩrĩ,

‗―Nĩ ũndũ wa ciĩko ithatũ cia ũremi cia Dameski, na nĩ ũndũ wa inya, ndikaagarũra itua,

Tondũ nĩ maarangĩrĩirie Gileadi na igera cia kũhũũra ngano.

4 Nĩ ũndũ ũcio, nĩ ngaatũma mwaki harĩ nyũmba ya Hazaeli,

1727













Naguo nĩ ũgaacina nyũmba iria ndaya na igũrũ irĩ na ũgitĩri cia Beni-hadadi.

5 Nĩ ngoinanga mĩgamba ya Dameski;

Nĩ ngaananga aikari a Bikathi-aveni

Na ũrĩa wathanaga Bethi-edeni;

Nao andũ a Siria nĩ magaatwarũo ithamĩrio Kiri,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.‘

6 Yahweh oigĩte atĩrĩ,

‗―Nĩ ũndũ wa ciĩko ithatũ cia ũremi cia Gaza, na nĩ ũndũ wa inya, ndikaagarũra itua,

Tondũ nĩ mooire gĩkundi kĩgima kĩa andũ matahĩtwo makĩmaneana Edomu.

7 Nĩ ũndũ ũcio, nĩ ngaatũma mwaki harĩ rũthingo rwa Gaza,

Naguo nĩ ũgaacina nyũmba ciakuo iria ndaya na igũrũ irĩ na ũgitĩri.

8 Nĩ ngaananga aikari a Ashidodi,

Na ũrĩa wathanaga Ashikeloni;

1728















Nĩ ngoya guoko gwakwa na igũrũ njũkĩrĩre Ekironi,

Nao Afilisti arĩa magaatigara nĩ magaathira,‖ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh ekuuga.‘

9 Yahweh oigĩte atĩrĩ,

‗Nĩ ũndũ wa ciĩko ithatũ cia ũremi cia Turo, na nĩ ũndũ wa inya, ndikaagarũra itua,

Tondũ nĩ maaneire Edomu gĩkundi kĩgima kĩa andũ matahĩtwo,

Na tondũ matiaririkanire kĩrĩkanĩro kĩa ariũ a ithe ũmwe.

10 Nĩ ũndũ ũcio, nĩ ngaatũma mwaki harĩ rũthingo rwa Turo,

Naguo nĩ ũgaacina nyũmba ciakuo iria ndaya na igũrũ irĩ na ũgitĩri.‘

11 Yahweh oigĩte atĩrĩ,

‗Nĩ ũndũ wa ciĩko ithatũ cia ũremi cia Edomu, na nĩ ũndũ wa inya, ndikaagarũra itua,

Tondũ nĩ aathingatire mũrũ wa ithe na rũhiũ rwa njora,

Na tondũ nĩ aaregire kũiguanĩra tha;

Aikaraga akĩmatembũrangaga ategũtigithĩria nĩ ũndũ wa marakara,

1729














Na agaikara amarakarĩire hĩndĩ ciothe.

12 Nĩ ũndũ ũcio, nĩ ngaatũma mwaki Temani,

Naguo nĩ ũgaacina nyũmba iria ndaya na igũrũ irĩ na ũgitĩri cia Bozira.‘

13 Yahweh oigĩte atĩrĩ,

‗―Nĩ ũndũ wa ciĩko ithatũ cia ũremi cia Aamoni, na nĩ ũndũ wa inya, ndikaagarũra itua,

Tondũ nĩ maatarũrire nda cia andũ-a-nja a Gileadi arĩa maarĩ na nda nĩguo maararamie gĩcigo
kĩao ene.

14 Nĩ ũndũ ũcio, nĩ ngaakia mwaki rũthingo-inĩ rwa Raba,

Naguo nĩ ũgaacina nyũmba ciakuo iria ndaya na igũrũ irĩ na ũgitĩri,

Nĩ gũgaakorũo na mbugĩrĩrio ya mbaara mũthenya wa mbaara,

O na kĩhuhũkanio mũthenya wa rũhuho rũnene.

15 Nake mũthamaki wao nĩ agaatwarũo ithamĩrio hamwe na anene ake,‖ ũguo nĩguo Yahweh
ekuuga.‘

1730















AMOSI 2

1 ―Yahweh oigĩte atĩrĩ,

‗―Nĩ ũndũ wa ciĩko ithatũ cia ũremi cia Moabi, na nĩ ũndũ wa inya, ndikaagarũra itua,

Tondũ nĩ aacinire mahĩndĩ ma mũthamaki wa Edomu magĩtuĩka coka.

2 Nĩ ũndũ ũcio, nĩ ngaatũma mwaki Moabi, naguo nĩ ũgaacina nyũmba iria ndaya na igũrũ irĩ na
ũgitĩri cia Keriothu;

Moabi agaakua kũrĩ na inegene,

Kũrĩ na mbugĩrĩrio ya mbaara, na mũgambo wa coro.

3 Nĩ ngeeheria ũrĩa wathanaga kuuma gatagatĩ-inĩ gake

Na njũrage anene ake othe hamwe nake,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.‘

4 Yahweh oigĩte atĩrĩ,

‗Nĩ ũndũ wa ciĩko ithatũ cia ũremi cia Yahuda, na nĩ ũndũ wa inya, ndikaagarũra itua,

Tondũ nĩ maaregire watho wa Yahweh,

1731














Na tondũ matiarũmĩrĩire mawatho make;

No maheeni o marĩa maithe mao ma tene maarũmĩrĩire nĩ matũmĩte mahĩtie njĩra.

5 Nĩ ũndũ ũcio, nĩ ngaatũma mwaki Yahuda,

Naguo nĩ ũgaacina nyũmba iria ndaya na igũrũ irĩ na ũgitĩri cia Yahrushalayim.‘

6 Yahweh oigĩte atĩrĩ,

‗Nĩ ũndũ wa ciĩko ithatũ cia ũremi cia Isiraeli, na nĩ ũndũ wa inya, ndikaagarũra itua,

Tondũ mendagia andũ arĩa athingu nĩguo mone betha,

Na makendia arĩa athĩni nĩ ũndũ wa iratũ igĩrĩ.

7 Marangagĩrĩria mĩtwe ya arĩa matarĩ hinya rũkũngũ-inĩ rwa thĩ,

Na makahinga njĩra ya andũ arĩa ahooreri.

Mũndũ na ithe makomaga na mũirĩtu ũmwe,

Magathahia rĩĩtwa rĩakwa rĩamũre.

1732














 8 Metambũrũkagia hakuhĩ na kĩgongona o gĩothe makomeire nguo iria moete irĩ cia
kũrũgamĩrĩra thiirĩ;

Nayo ndibei ĩrĩa manyuaga nyũmba-inĩ ya ihoti ciao nĩ ĩrĩa marutithĩtie andũ ndooco.‘

9 ‗Ĩndĩ nĩ niĩ ndaniinire Mũamori akĩehera mbere yao,

O ũcio waraihĩte ta mĩtarakwa na akagĩa hinya ta mĩgandi;

Ndanangire maciaro make na igũrũ nakuo na thĩ ngĩananga mĩri yake.

10 Inyuĩ ndamũrutire bũrũri wa Misiri,

Na ngĩtũma mũtuĩkanĩrie werũ-inĩ mĩaka 40,

Nĩguo mwĩgwatĩre bũrũri wa Mũamori.

11 Ndarahũrire ariũ amwe anyu matuĩke anabii

Na anake amwe anyu matuĩke Anaziri.

Githĩ ũguo tiguo kũrĩ, inyuĩ andũ a Isiraeli?‘ Ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

12 ‗Ĩndĩ mwaikaraga mũkĩheaga Anaziri ndibei manyue,

1733














Na mũgĩatha anabii mũkĩmeera: ―Mũtikarathe ũhoro.‖

13 Nĩ ũndũ ũcio, nĩ ngaamũhehenjera kũu kwanyu,

O ta ũrĩa gakaari ga gũkururio kahehenjaga kĩrĩa kĩrĩ rungu rwako rĩrĩa kaiyũire ngano ĩrĩa
ĩtinĩtio.

14 Mũndũ ũrĩa ũrĩ ihenya ndakona handũ ha kũũrĩra,

Ũrĩa ũrĩ hinya nĩ akoorũo nĩ hinya wake,

Na gũtirĩ njamba ya ita ĩkaahonokia muoyo wayo.

15 Mũndũ ũrĩa ũrathaga na ũta ndakehanda,

Ũrĩa ũrĩ magũrũ mahiũ ndagethara,

Nake mũtwarithia wa mbarathi ndakahonokia muoyo wake.

16 O na andũ arĩa marĩ ũcamba mũno gatagatĩ-inĩ ka njamba cia ita

Makoora marĩ njaga mũthenya ũcio,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.‖

1734















AMOSI 3

1 ―Iguai kiugo gĩkĩ kĩrĩa Yahweh arĩtie kĩmũkoniĩ, inyuĩ andũ a Isiraeli, gĩkoniĩ mbarĩ yothe ĩrĩa
ndarutire bũrũri wa Misiri:

2 ‗Inyuĩ no inyuĩ njũĩ harĩ mbarĩ ciothe cia thĩ.

Nĩkĩo ngaamũciirithia nĩ ũndũ wa mahĩtia manyu mothe.

3 Hihi andũ erĩ no matwarane hamwe angĩkorũo matirĩkanĩire gũcemania?

4 Hihi mũrũthi no ũrarame ũrĩ mũtitũ-inĩ ũtarĩ na kĩndũ ũrahĩta?

Hihi mũrũthi mwĩthĩ no ũrarame ũrĩ kĩmamo-inĩ kĩaguo ũtarĩ na kĩndũ ũnyitĩte?

5 Hihi nyoni no ĩgũe thĩ mũtego-inĩ hatarĩ na mũtego yambĩirũo?

Hihi mũtego no ũtegũke kuuma thĩ hatarĩ kĩndũ ũnyitĩte?

6 Coro ũngĩhuuhwo thĩinĩ wa itũũra-rĩ, githĩ andũ matiinainaga?

Thĩna ũngĩũka thĩinĩ wa itũũra-rĩ, na githĩ ti Yahweh ũngĩkorũo oete ikinya?

7 Nĩ gũkorũo Mũthamaki Yahweh ndangĩka ũndũ

ataguũrĩtie hitho yake harĩ ndungata ciake anabii.

1735













 8 Mũrũthi nĩ ũraramĩte! Hihi nũũ ũtekũigua guoya?

Mũthamaki Yahweh nĩ arĩtie! Hihi nũũ ũtekũratha ũhoro?‘

9 ‗Menyithaniai ũhoro ũyũ nyũmba-inĩ iria ndaya na igũrũ irĩ na ũgitĩri cia Ashidodi

Na nyũmba-inĩ iria ndaya na igũrũ irĩ na ũgitĩri bũrũri-inĩ wa Misiri.

Muuge atĩrĩ: ―Cokanĩrĩrai hamwe irĩma-inĩ cia Samaria;

Mwĩrorerei ngũĩ iria irĩ kuo

Na ũtunyani ũrĩa ũrĩ thĩinĩ wakuo.

10 Tondũ matiũĩ gwĩka ũndũ ũrĩa wagĩrĩire,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga,

―O acio maigaga ũhinya na mwanangĩko nyũmba-inĩ ciao iria ndaya na igũrũ irĩ na ũgitĩri.‖‘

11 Nĩ ũndũ ũcio, Mũthamaki Yahweh ekuuga ũũ,

‗Thũ nĩ ĩgaathiũrũrũkĩria bũrũri,

Nĩ ĩgaakwehereria hinya waku,

1736















Na nyũmba ciaku iria ndaya na igũrũ irĩ na ũgitĩri nĩ igaatahwo.‘

12 Yahweh oigĩte atĩrĩ,

‗O ta ũrĩa mũrĩithi aguthaga magũrũ merĩ kana gĩcunjĩ gĩa gũtũ kuuma kanua-inĩ ka mũrũthi,

Ũguo noguo andũ a Isiraeli makaaguthwo,

O acio maikarĩire marĩrĩ mathaka o na itĩ njega thĩinĩ wa Samaria.‘

13 ‗Iguai na mũheane mũkaana harĩ nyũmba ya Jakubu,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh, o we
Kĩhoti mũnene wa ita ekuuga.

14 ‗Tondũ mũthenya ũrĩa ngaaciirithia Isiraeli nĩ ũndũ wa ciĩko ciake ciothe cia ũremi,

Nĩ ngaananga nginya igongona cia Betheli;

Hĩa cia kĩgongona nĩ igaatinio igũe thĩ.

15 Nĩ ngaamomora nyũmba ya hĩndĩ ya heho hamwe na nyũmba ya hĩndĩ ya ũrugarĩ.‘

‗Nyũmba cia mĩguongo nĩ ikaanangĩka,

Na nyũmba iria nene nĩ igaathira,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.‖

1737














AMOSI 4

1 ―Iguai kiugo gĩkĩ, inyuĩ ngʼombe cia Bashani,

Inyuĩ mũrĩ igũrũ rĩa kĩrĩma gĩa Samaria,

O inyuĩ arĩa mũtunyaga andũ arĩa matarĩ hinya na mũkahehenja arĩa athĩni,

Inyuĩ mwĩraga athuri anyu atĩrĩ, ‗Tũreherei kĩndũ gĩa kũnyua!‘

2 Mũthamaki Yahweh nĩ ehĩtĩte na ũtheru wake akoiga,

‗―Oneei, matukũ nĩ maroka rĩrĩa akaamuoya na igũrũ na ihocio cia mũthĩnji

Nao arĩa magaatigara moywo na ndwano.

3 Mũkoima mũgereire mĩanya-inĩ ya rũthingo, o mũndũ arũngĩrĩirie na mbere;

Na nĩ mũgaaikio Harimoni,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.‘

4 ‗Thiĩi Betheli mũkehie,

Mũthiĩ Giligali mũkehie o na makĩria!

Twarai magongona manyu rũcinĩ,

1738














Na mũtware icunjĩ cianyu cia ikũmi mwaka-inĩ wa gatatũ.

5 Cinai igongona rĩa gũcokia ngatho rĩa mũgate mwĩkĩre ndawa ya kũimbia;

Menyithaniai mwanĩrĩire ũhoro wa magongona manyu ma kwĩyendera!

Tondũ ũguo nĩguo mwendete gwĩka, inyuĩ andũ a Isiraeli,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh
oigĩte.

6 ‗Na niĩ-rĩ, nĩ ndatũmire magego manyu maikare marĩ matheru matarĩ na irio thĩinĩ wa matũũra
manyu mothe

Na ngĩtũma kwage mũgate thĩinĩ wa nyũmba cianyu ciothe;

No mũtianjokereire,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

7 ‗Ningĩ nĩ ndamũimire mbura mĩeri ĩtatũ mbere ya magetha;

Nĩ ndoiragia mbura thĩinĩ wa itũũra rĩmwe no ngaaga kuuria thĩinĩ wa itũũra rĩngĩ.

Mũgũnda ũmwe nĩ wakoragwo na mbura,

No mũgũnda ũngĩ ũrĩa ũtaakoragwo na mbura ũkoma.

8 Andũ a matũũra merĩ kana matatũ maatũgũgaga magathiĩ itũũra-inĩ rĩmwe kũnyua maĩ,

1739














Na matiaiganagia;

No mũtianjokereire,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

9 ‗Nĩ ndahũũrire mĩmera yanyu na ũrugarĩ mũnene o na mbuu.

Nĩ mwaingĩhirie mĩgũnda yanyu o hamwe na mĩgũnda ya mĩthabibũ,

No ngigĩ nĩ ciarĩaga mĩtĩ yanyu ya mĩkũyũ o na ya mĩtamaiyũ;

Na nginya hĩndĩ ĩyo mũtianjokereire,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

10 ‗Nĩ ndamũreheire mũrimũ mũũru o ta ũrĩa wa Misiri.

Nĩ ndoragire anake anyu na rũhiũ rwa njora na ngĩtaha mbarathi cianyu.

Ndatũmire mũnungo mũũru kuuma kambĩ-inĩ cianyu wambate ũingĩre maniũrũ-inĩ manyu;

No mũtianjokereire,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

11 ‗Nĩ ndamũngʼaũranirie

O ta ũrĩa ndangʼaũranirie Sodomu na Gomora.

1740















Na inyuĩ mwatariĩ ta rũtungu rũguthĩtwo kuuma mwaki-inĩ;

No mũtianjokereire,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

12 Nĩ ũndũ ũcio, ũguo noguo ngaagwĩka, wee Isiraeli.

Tondũ ũguo nĩguo ngaagwĩka-rĩ,

Wĩhaarĩrie gũcemania na Kĩhoti waku, wee Isiraeli.

13 Tondũ rĩrĩ, nĩwe wombire irĩma o na akĩũmba rũhuho;

Nĩ eraga mũndũ meciria Make,

Nĩ agarũraga ũtheri wa rũcinĩ ũgatuĩka nduma,

Na agathiĩra kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru thĩinĩ wa thĩ;

Yahweh Kĩhoti mũnene wa ita nĩrĩo rĩĩtwa rĩake.‖

AMOSI 5

1 ―Iguai kiugo gĩkĩ ngwaria rwĩmbo-inĩ rwa macakaya, kĩmũkoniĩ inyuĩ nyũmba ya Isiraeli:

2 ‗Mũirĩtu gathirange, o we Isiraeli, nĩ agũĩte;

1741














Ndangĩhota gũũkĩra rĩngĩ.

Nĩ atiganĩirio bũrũri-inĩ wake mwene;

Ndarĩ na mũndũ wa kũmũũkĩria.‘

3 ―Nĩ gũkorũo Mũthamaki Yahweh oigĩte atĩrĩ:

‗Itũũra rĩrĩa riumagaraga na thigari ngiri rĩgaatigara thigari igana rĩmwe;

Na rĩrĩa riumagaraga na thigari igana rĩmwe rĩgaatigara thigari ikũmi, harĩ nyũmba ya Isiraeli.‘

4 ―Nĩ gũkorũo Yahweh ekwĩra nyũmba ya Isiraeli atĩrĩ:

‗Njariai nĩguo mũthiĩ na mbere gũtũũra muoyo.

5 Mũtigacarie Betheli,

Mũtigathiĩ Giligali kana mũkĩre mũthiĩ Biri-shiba,

Tondũ hatarĩ nganja Giligali nĩ ĩgaatwarũo ithamĩrio,

Nayo Betheli ĩgaatuĩka kĩndũ hatarĩ.

1742















 6 Cariai Yahweh nĩguo mũthiĩ na mbere gũtũũra muoyo,

Nĩgetha ndagatuthũke ta mwaki harĩ nyũmba ya Jusufu,

Ũcine Betheli, gũtarĩ na mũndũ ũngĩũhoria.

7 Mũgarũraga matua marũngĩrĩru ma cira magatuĩka marũrũ ta mũgũta

Naguo ũthingu mũkaũte thĩ.

8 Ũrĩa wombire gĩkundi kĩa njata kĩrĩa gĩtagwo Kima na kĩrĩa gĩtagwo Kesili,

Ũcio ũgarũraga kĩĩruru kĩnene gĩgatuĩka rũcinĩ,

Ũcio ũtũmaga mũthenya ũgĩe nduma o ta ũtukũ,

O ũcio wĩtaga maĩ ma iria

Akamaita igũrũ rĩa thĩ

—Yahweh nĩrĩo rĩĩtwa rĩake.

9 Nĩ agaatũma mwanangĩko ũtuthũke harĩ andũ arĩa marĩ hinya,

Arehe mwanangĩko igũrũ rĩa kũndũ kũrĩa kũrĩ na ũgitĩri.

1743














10 Nĩ mathũire arĩa maheanaga ũtaaro kĩhingo-inĩ gĩa itũũra,

Na makanyarara arĩa maragia ũhoro wa ma.

11 Tondũ nĩ mwĩtagia mũthĩni marĩhi ma mũgũnda

Na mũkoya ngano yake ĩrĩ igooti,

Mũtigaacoka gũtũũra nyũmba-inĩ cia mahiga maicũhie iria mwakĩte

O na mũtikaanyuaga ndibei kuuma harĩ mĩgũnda ĩrĩa mĩega ya mĩthabibũ mũhandĩte.

12 Nĩ gũkorũo nĩ njũĩ ũrĩa ciĩko cianyu cia ũremi cigana

Na ũrĩa mehia manyu marĩ manene

—Nĩ mũhinyagĩrĩria andũ arĩa athingu,

Mũkoya mahaki,

Na mũkaima arĩa athĩni ihooto ciao kĩhingo-inĩ gĩa itũũra.

13 Nĩ ũndũ ũcio, arĩa marĩ na ũtaũku magaakira ki ihinda-inĩ rĩu,

1744















Tondũ rĩgaakorũo rĩrĩ ihinda rĩa thĩna.

14 Cariai ũndũ ũrĩa mwega no ti ũrĩa mũũru,

Nĩguo mũthiĩ na mbere gũtũũra muoyo.

Nake Yahweh Kĩhoti mũnene wa ita nĩ arĩkoragwo hamwe na inyuĩ,

O ta ũrĩa muugaga atĩ arĩ hamwe na inyuĩ.

15 Thũũrai ũndũ ũrĩa mũũru, na mwendage ũrĩa mwega,

Rekei matua marĩa marũngĩrĩru matooranie kĩhingo-inĩ gĩa itũũra.

Kwahoteka Yahweh Kĩhoti mũnene wa ita

Nĩ akaaiguĩra andũ arĩa magaatigara a nyũmba ya Jusufu tha.‘

16 ―Nĩ ũndũ ũcio, Yahweh Kĩhoti mũnene wa ita, o we Yahweh oigĩte atĩrĩ:

‗Nĩ gũgaakorũo na kĩrĩro ihaaro-inĩ ciothe cia mũingĩ,

Na barabara-inĩ ciothe makoiga atĩrĩ, ―Wũi, wũi!‖

Nĩ mageeta arĩmi macakae

1745














Na mete njorua cia gũcakaya nĩguo irĩre.‘

17 ‗Nĩ gũgaakorũo na kĩrĩro mĩgũnda-inĩ yothe ya mĩthabibũ;

Tondũ nĩ ngaahĩtũkĩra gatagatĩ-inĩ kanyu,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

18 ‗Kaĩ arĩa meriragĩria mũthenya wa Yahweh marĩ na haaro-ĩ!

Mũthenya wa Yahweh ũgaagĩkorũo ũtariĩ atĩa harĩ inyuĩ?

Ũgaakorũo ũrĩ wa nduma, no ti ũtheri.

19 Ũgaakorũo ũtariĩ ta mũndũ ũrorĩra mũrũthi agacemania na nduba,

Na aingĩra nyũmba yake, etiirania na guoko gwake rũthingo-inĩ, akarũmwo nĩ nyoka.

20 Githĩ mũthenya wa Yahweh ndũgaakorũo ũrĩ wa nduma no ti ũtheri;

Githĩ ndũgaakorũo ũrĩ mũtumanu, no ti mũkengu?

21 Nĩ thũire, na nganyarara ikũngũĩro cianyu,

Na ndikenagio nĩ mũtararĩko wa igomano cianyu iria nyamũre.

1746















22 O na mũngĩndutĩra magongona ma njino na maruta,

Ndirĩkenagio nĩmo;

Na ndirĩĩtĩkagĩra magongona manyu ma ũiguano ma nyamũ iria norie.

23 Njehereriai inegene rĩa nyĩmbo cianyu;

Na ndikwenda kũigua mĩgambo ya inanda cianyu cia ndigi.

24 Rekei matua marũngĩrĩru matherere o ta maĩ maingĩ,

Na ũthingu ũtherere o ta ũrĩa karũũĩ kaihũru gathereraga.

25 Hihi nĩ niĩ mwareheire magongona na maruta

Mĩaka ĩrĩa 40 mwarĩ werũ-inĩ, inyuĩ nyũmba ya Isiraeli?

26 No nĩ mũkuaga hema ya Sukuthu, hoti ĩrĩa mũthamaki wanyu Moloki o na Kaiwani,

Mĩhianano ĩyo mwĩthondekeire, njata ya kĩhoti wanyu,

27 Na nĩ ngaamũtwara ithamĩrio kũndũ kũraya na Dameski,‘ ũguo nĩguo ekuuga, o ũcio wĩtagwo
Yahweh Kĩhoti mũnene wa ita.‖

1747














AMOSI 6

1 ―Kaĩ andũ arĩa meĩhokaga thĩinĩ wa Zayuni marĩ na haaro-ĩ,

O acio maiguaga marĩ na ũgitĩri kĩrĩma-inĩ gĩa Samaria,

Andũ marĩ igweta a rũrĩrĩ rũrĩa rũtĩĩku mũno harĩ iria ingĩ,

O acio nyũmba ya Isiraeli ĩthiaga kũrĩ o!

2 Ringai mũthiĩ Kaline mũkeyonere.

Muume kũu mũthiĩ Itũũra Inene rĩa Hamathu,

Na mũikũrũke mũthiĩ Gathu kwa Afilisti.

Hihi matũũra macio nĩ mega gũkĩra mothamaki maya,

Na hihi gĩcigo kĩamo nĩ kĩnene gũkĩra kĩanyu?

3 Hihi nĩ kweheria mũreheria mũthenya ũrĩa wa ũũru meciria-inĩ manyu

Na mũkarehe wathani wa ũhinya?

4 Makomaga marĩrĩ-inĩ ma mĩguongo na magetambũrũkia itĩ-inĩ,

1748














Makĩrĩaga ndũrũme cia rũũru na njaũ iria norie;

5 Matungaga nyĩmbo iratwarana na kĩnanda kĩa mũgeeto,

Na magethondekera indo cia ũini o ta Daudi;

6 Manyuaga ndibei na mbakũri

Na makeitĩrĩria maguta marĩa mega biũ.

No matitindanagĩra na mwanangĩko wa Jusufu.

7 Nĩ ũndũ ũcio, nĩo magaakorũo marĩ a mbere gũtwarũo ithamĩrio,

Na ndĩa ĩkĩrĩtie njano ya arĩa metambũrũkagia nĩ ĩgaathira.

8 ‗Mũthamaki Yahweh nĩ ehĩtĩte nake we mwene,‘ ũguo nĩguo Yahweh Kĩhoti mũnene wa ita
ekuuga,

‗―Nĩ thũire mwĩtĩo wa Jakubu,

Nĩ menete nyũmba ciake iria ndaya na igũrũ irĩ na ũgitĩri,

Na nĩ ngaaneana itũũra rĩu na kĩrĩa kĩiyũire thĩinĩ warĩo.

1749














9 ―‗―Na andũ ikũmi mangĩgaatigara thĩinĩ wa nyũmba ĩmwe, o nao nĩ magaakua. 10 Mũndũ wa
mbarĩ ciao nĩ agooka kũmaruta nja na amacine ũmwe ũmwe. Nĩ akaaruta mahĩndĩ mao nyũmba;
acoke orie ũrĩa ũgaakorũo rumu-inĩ cia thĩinĩ cia nyũmba ĩyo atĩrĩ, ‗Hihi kũrĩ angĩ mũrĩ nao?‘
Nake oige, ‗Gũtirĩ!‘ Nake mũndũ ũcio amwĩre, ‗Kira ki! Tondũ rĩrĩ ti ihinda rĩa kũgweta rĩĩtwa
rĩa Yahweh o na hanini.‘‖

11 Nĩ gũkorũo Yahweh nĩwe ũheanĩte watho,

Na nĩ akaahũũra nyũmba ĩrĩa nene ĩtuĩke tũcunjĩ,

Na nyũmba ĩrĩa nini ĩtuĩke matigari.

12 Hihi mbarathi nĩ ihanyũkagĩra ndũmba-inĩ ya ihiga,

Na hihi mũndũ no arĩme kuo na ngʼombe?

Tondũ nĩ mũgarũrĩte matua marũngĩrĩru ma cira magatuĩka ta nyongo,

Na maciaro ma ũthingu magatuĩka marũrũ ta mũgũta.

13 Nĩ mũkenagĩra ũndũ ũrĩa ũtarĩ kĩene,

Na mũkoiga atĩrĩ, ―Na githĩ tũtigĩĩte hinya nĩ ũndũ wa ũhoti witũ ene?‖

14 Nĩ ũndũ ũcio inyuĩ nyũmba ya Isiraeli, nĩ ngaamũrehera rũrĩrĩ rũmũũkĩrĩre,‘ ũguo nĩguo
Yahweh Kĩhoti mũnene wa ita ekuuga,

1750













‗Na nĩ makaamũhinyĩrĩria kuuma Lebo-hamathu o nginya Mũkuru wa Araba.‘‖

AMOSI 7

1 Mũthamaki Yahweh nĩ aanyonirie ũndũ ũyũ: Atĩrĩrĩ, aatũmire kũgĩe na gĩkundi kĩa ngigĩ hĩndĩ
ĩrĩa kĩmera gĩa kerĩ kĩaambagĩrĩria kuumĩra. Kĩu kĩarĩ kĩmera gĩa kerĩ thutha wa nyeki ya
mũthamaki kũrengwo. 2 Rĩrĩa ngigĩ icio ciarĩkirie kũrĩa mĩmera ya bũrũri ũcio, ngiuga atĩrĩ:
―Wee Mũthamaki Yahweh, ndagũthaitha ũmohere! Jakubu angĩhota atĩa gwĩtiiria? Nĩ gũkorũo
ndarĩ na hinya!‖

3 Nĩ ũndũ ũcio, Yahweh akĩĩricũkwo ũndũ ũcio. Yahweh akiuga atĩrĩ: ―Ũndũ ũcio ndũgeekĩka.‖

4 Mũthamaki Yahweh nĩ aanyonirie ũndũ ũyũ: Atĩrĩrĩ, Mũthamaki Yahweh agĩathana kũgĩe na
iherithia rĩa mwaki. Naguo ũkĩniaria maĩ marĩa maingĩ na mariku na ũgĩcina gĩcunjĩ kĩmwe kĩa
bũrũri ũcio. 5 Na niĩ ngiuga atĩrĩ: ―Wee Mũthamaki Yahweh, ndagũthaitha ũtige gwĩka ũndũ
ũcio. Jakubu angĩhota atĩa gwĩtiiria? Nĩ gũkorũo ndarĩ na hinya!‖

6 Nĩ ũndũ ũcio, Yahweh akĩĩricũkwo ũndũ ũcio. Mũthamaki Yahweh akiuga atĩrĩ: ―Ũndũ ũcio o
naguo ndũgeekĩka.‖

7 Ũndũ ũyũ nĩguo aanyonirie: Toonei, Yahweh aarũgamĩte rũthingo-inĩ rwakĩtwo na kabirũ, na
guoko-inĩ gwake aanyitĩte kabirũ. 8 Yahweh agĩcoka akĩnjũria atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ ũrona Amosi?‖ Na
niĩ ngĩmwĩra: ―Ndĩrona kabirũ.‖ Nake Yahweh akĩnjĩra atĩrĩ: ―Nĩ ngũiga kabirũ gatagatĩ ka andũ
akwa Isiraeli. Ndigũcoka kũmarekera rĩngĩ. 9 Kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru kwa Isaaka nĩ
gũgaatiganĩrio, na kũndũ kũrĩa kwamũre kwa Isiraeli kwanangwo; na nĩ ngookĩrĩra nyũmba ya
Jeroboamu na rũhiũ rwa njora.‖

10 Nake Amazia mũthĩnjĩri-Yahweh wa Betheli agĩtũma ndũmĩrĩri kũrĩ Mũthamaki Jeroboamu
wa Isiraeli akĩmwĩra atĩrĩ: ―Amosi nĩ aciirĩire gũgũũkĩrĩra arĩ o gatagatĩ ka nyũmba ya Isiraeli.
Bũrũri ndũngĩhota gũkirĩrĩria ciugo icio ciake ciothe. 11 Nĩ gũkorũo Amosi oigĩte ũũ,
‗Jeroboamu nĩ akooragwo na rũhiũ rwa njora, na andũ a Isiraeli nĩ magaatwarũo ithamĩrio
moime bũrũri-inĩ wao.‘‖

1751









12 Amazia agĩcoka akĩĩra Amosi atĩrĩ: ―Wee muoni cioneki, thiĩ, ũũrĩre bũrũri-inĩ wa Yahuda,
ũcaragie mũgate waku kuo, na ũrathagĩre ũhoro kuo. 13 No ndũkanarathe ũhoro rĩngĩ thĩinĩ wa
Betheli, tondũ nĩkuo handũ harĩa hamũre ha mũthamaki na nyũmba ya ũthamaki.‖

14 Nake Amosi agĩcokeria Amazia akĩmwĩra atĩrĩ: ―Niĩ ndiarĩ mũnabii kana mũrũ wa mũnabii;
no ndarĩ mũrĩithi, na ndamenyagĩrĩra mĩtĩ ya mĩkũyũ. 15 No Yahweh akĩnduta wĩra-inĩ wa
kũrũmĩrĩra rũũru, na Yahweh akĩnjĩra atĩrĩ, ‗Thiĩ, ũkarathĩre andũ akwa Isiraeli ũhoro.‘ 16 Rĩu ta
igua kiugo kĩa Yahweh: ‗Wee ũroiga ũũ, ―Ndũkarathe ũhoro wa gũũkĩrĩra Isiraeli, na
ndũkahunjie ũhoro wa gũũkĩrĩra nyũmba ya Isaaka.‖ 17 Nĩ ũndũ ũcio, Yahweh oigĩte ũũ:
―Mũkaguo nĩ agaatuĩka mũmaraya thĩinĩ wa itũũra, nao ariũ aku na aarĩ aku makooragwo na
rũhiũ rwa njora. Bũrũri waku ũkaagaywo na rũrigi rwa gũthima, na wee mwene ũgaakuĩra
bũrũri-inĩ ũrĩ na thahu; na andũ a Isiraeli nĩ magaatwarũo ithamĩrio moime bũrũri-inĩ wao.‖‘‖

AMOSI 8

1 Mũthamaki Yahweh nĩ aanyonirie ũndũ ũyũ: Onee, kwarĩ na gĩkabu kĩa matunda ma hĩndĩ ya
ũrugarĩ. 2 Agĩcoka akĩnjũria atĩrĩ, ―Nĩ kĩĩ ũrona Amosi?‖ Na niĩ ngĩmwĩra: ―Ndĩrona gĩkabu kĩa
matunda ma hĩndĩ ya ũrugarĩ.‖ Yahweh agĩcoka akĩnjĩra ũũ: ―Mũico nĩ ũkinyĩte harĩ andũ akwa
Isiraeli. Ndigũcoka kũmarekera rĩngĩ. 3 ‗Mũthenya ũcio, nyĩmbo cia hekarũ ikaagarũrũka ituĩke
kĩrĩro,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh ekuuga. ‗Gũgaakorũo na ciimba nyingĩ itetwo kũndũ
guothe—nĩ gũkirũo ki!‘

4 Iguai ũndũ ũyũ, inyuĩ andũ arĩa mũrangagĩrĩria athĩni

Na mũkaniina andũ arĩa ahooreri a bũrũri,

5 O inyuĩ muugaga atĩrĩ, ‗Kaĩ gĩathĩ gĩa karũgamo ka mweri gĩgaathira rĩ, nĩguo twendie ngano
itũ,

O na Thabatũ ĩthire nĩgetha twendie ngano itũ?

1752










Nĩguo tũnyihie gĩthimi kĩa eba

Na tũritũhie gĩthimi gĩa cekeri,

Nĩguo tũthũkie ratiri citũ cia kũheenania;

6 Nĩgetha tũgũre arĩa abatari na betha

Nao athĩni tũmagũre na iratũ igĩrĩ,

Na twendie ngano ĩrĩa ĩtarĩ kĩene.‘

7 Yahweh nĩ ehĩtĩte na Mwĩrahĩro wa Jakubu akoiga,

‗Ndikariganĩrũo nĩ ciĩko ciao ciothe.

8 Nĩ ũndũ ũcio bũrũri nĩ ũkaainaina,

Na mũikari wothe ũrĩ thĩinĩ waguo nĩ agaacakaya.

Na githĩ bũrũri wothe ndũkaaiyũra o ta Rũũĩ rwa Misri,

Na wambatĩre o na ũrikĩre ta Rũũĩ rwa rwa Misiri?‘

1753















 9 Mũthamaki Yahweh oigĩte atĩrĩ, ‗Mũthenya ũcio,

Nĩ ngaatũma riũa rĩthũe hĩndĩ ya mĩaraho,

Na nĩ ngaatũma bũrũri ũgĩe nduma mũthenya kũrĩ na ũtheri.

10 Nĩ ngaagarũra ciathĩ cianyu ituĩke macakaya

Na nyĩmbo cianyu ciothe ituĩke nyĩmbo cia macakaya.

Nĩ ngaahumba njohero ciothe nguo cia makũnia na ndũme mĩtwe yothe ĩgĩe kĩhara;

Ngaatũma kũhaane ta macakaya ma mũrũ wa mũmwe,

Na mũthia waguo ũtuĩke ta mũthenya mũrũrũ.‘

11 ‗Tarorai muone, matukũ nĩ maroka,‘ ũguo nĩguo Mũthamaki Yahweh ekuuga,

‗Rĩrĩa ngaatũma ngʼaragu thĩinĩ wa bũrũri,

Ti ngʼaragu ya kwaga mũgate kana nyota wa maĩ,

No nĩ ya kũigua ciugo cia Yahweh.

12 Magaatũgũga kuuma iria rĩmwe nginya rĩrĩa rĩngĩ

1754














Na kuuma mwena wa rũgongo nginya wa irathĩro.

Magaathiaga kũndũ na kũndũ magĩcaria kiugo kĩa Yahweh, no matigaakĩona.

13 Mũthenya ũcio airĩtu gathirange na athaka nĩ makaaringĩka,

O hamwe na anake, nĩ ũndũ wa nyota;

14 Arĩa mehĩtaga na rĩhia rĩa Samaria, o acio moigaga atĩrĩ,

―O ta ũrĩa kĩhoti waku atũũraga muoyo, wee Dani!‖

Na, ―O ta ũrĩa njĩra ya gũthiĩ Biri-shiba ĩtũũraga!‖

Nĩ makaagũa, na matigaacoka gũũkĩra rĩngĩ.‘‖

AMOSI 9

1 Nĩ ndonire Yahweh arũgamĩte igũrũ rĩa kĩgongona na akiuga atĩrĩ: ―Gũtha kĩongo gĩa gĩtugĩ,
nayo mĩthingi nĩ ĩkũinaina. Citinĩrie kĩongo-inĩ, na niĩ nĩ ngooraga arĩa magaatigara gatagatĩ-inĩ
kao na rũhiũ rwa njora. Gũtirĩ mũndũ ũkaahota kũũra, na mũndũ wothe ũkaageria gwĩthara
ndakaahota.

2 Mangĩkenja thĩ nginya Mbĩrĩra-inĩ,

Guoko gwakwa nĩ gũkaamaruta kuo;

1755













Na mangĩkaambata makinye igũrũ,

Nĩ ngaamaharũrũkia kuuma kuo.

3 Na mangĩkehitha igũrũ rĩa Karimeli,

Nĩ ngaamacaria kuo na ndĩmanyite.

Mangĩkehitha kuuma maitho-inĩ makwa mathiĩ rungu rwa iria,

Nĩ ngaatha nyoka kũu ĩmarũme.

4 Mangĩgaatwarũo ithamĩrio nĩ thũ ciao,

Nĩ ngaatha rũhiũ rwa njora kũu, na nĩ rũkaamoraga;

Nĩ ngeerekeria maitho makwa harĩ o ndĩmarehere ũũru no ti wega.

5 Nĩ gũkorũo Mũthamaki, Yahweh mũnene wa ita, nĩwe ũhutagia bũrũri,

Ũgatweka, nao aikari aguo othe nĩ magaacakaya;

Na bũrũri ũcio wothe ũkaaiyũra muunĩko wa maĩ,

1756















Na ũrikĩre ta ũhobanĩirio nĩ muunĩko wa kĩguũ wa Misiri.

6 ‗Ũcio wakaga ngathĩ ciake igũrũ matu-inĩ

Na akahanda mwako wake igũrũ rĩa thĩ;

O ũcio wĩtaga maĩ ma iria,

Akamaita igũrũ rĩa thĩ

—Yahweh nĩrĩo rĩĩtwa rĩake.‘

7 Yahweh oigĩte atĩrĩ, ‗Na githĩ inyuĩ andũ a Isiraeli mũtitariĩ ta andũ a Kushi harĩ niĩ?

Na githĩ ndiarutire Isiraeli kuuma bũrũri wa Misiri,

Ngĩruta Afilisti kuuma Kirete, na Siria kuuma Kiri?‘

8 ‗Kĩoneei rĩu, maitho ma Mũthamaki Yahweh nĩ macũthagĩrĩria ũthamaki ũrĩa wĩhagia,

Na nĩ akaaũniina wehere igũrũ rĩa thĩ.

No ndikaaniina nyũmba ya Jakubu biũ,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

9 ‗Tondũ rĩrĩ, nĩ ngaaruta watho,

1757














Na nĩ ngaainainia nyũmba ya Isiraeli gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ ciothe,

O ta ũrĩa mũndũ ainainagia gĩcungi,

Na gũkaga kahiga o na kamwe gekũgũa thĩ.

10 Ehia othe arĩa marĩ gatagatĩ-inĩ ka andũ akwa, makooragwo na rũhiũ rwa njora,

O acio maroiga atĩrĩ, ―Ũũru ũcio ndũgaatũkuhĩrĩria o na kana ũtũkinyĩre.‖‘

11 ‗Mũthenya ũcio, nĩ ngaarũgamia gĩthũnũ kĩa Daudi kĩrĩa kĩgũĩte,

Thondeke kũrĩa kũrĩ na mĩanya,

Na thondeke rĩngĩ kũrĩa kwanangĩkĩte;

Ngaagĩaka rĩngĩ o ta matukũ marĩa ma tene,

12 Nĩgetha megwatĩre kĩrĩa gĩtigarĩte kĩa Edomu,

Na kĩa ndũrĩrĩ ciothe iria ciĩtanĩtio na rĩĩtwa rĩakwa,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, o we ũreka
maũndũ macio.

13 ‗Na rĩrĩ, matukũ nĩ maroka,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga,

1758














‗Rĩrĩa mũrĩmi agaakorerera mũgethi,

Na ũrĩa ũrangaga thabibũ akorerere ũrĩa ũkuuaga mbegũ;

Na irĩma nĩ igaataatia ndibei ĩrĩ na cama,

Na tũrĩma tuothe nĩ tũgaatherera ndibei ĩyo.

14 Nĩ ngaacokanĩrĩria andũ akwa Isiraeli arĩa matahĩtwo ndĩmacokie,

Na nĩ magaaka rĩngĩ matũũra marĩa matiganĩrie na maikare kuo;

Nĩ makaahanda mĩgũnda ya mĩthabibũ na manyuage ndibei yayo,

Na mathondeke mĩgũnda o na marĩage maciaro mayo.‘

15 ‗Nĩ ngaamahanda bũrũri-inĩ wao,

Na matikaamunywo rĩngĩ

Kuuma bũrũri-inĩ wao ũrĩa ndĩmaheete,‘ ũguo nĩguo Yahweh Kĩhoti wanyu ekuuga.‖

1759
















OBADIYA 1

1 Gĩkĩ nĩkĩo kĩoneki kĩa Obadiya:

Mũthamaki Yahweh ekuuga ũũ igũrũ rĩgiĩ Edomu:

―Nĩ tũiguĩte ũhoro kuuma kũrĩ Yahweh,

Nĩ harĩ mũrekio ũtũmĩtwo kũrĩ ndũrĩrĩ akoige atĩrĩ:

‗Arahũkai, nĩ twĩhaarĩriei nĩ ũndũ wa mbaara tũmũũkĩrĩre.‘‖

2 ―Toona! Nĩ ndũmĩte ũnyihe gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ;

Nĩ ũnyararĩtwo biũ.

3 Mwĩtĩo wa ngoro yaku nĩ ũkũheenetie,

Wee ũikaraga mĩĩgitio-inĩ ya ndũmba ya ihiga,

O wee ũikaraga handũ hatũũgĩru, ũkeĩra na ngoro yaku ũũ,

‗Nũũ ũngĩhota kũũharũrũkia nginya thĩ?‘

4 O na ũngĩthondeka gĩikaro gĩaku igũrũ mũno ta nderi,

1760














Kana ũige gĩtara gĩaku gatagatĩ-inĩ ka njata,

Nĩ ngaakũharũrũkia kuuma kũu,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

5 ―Aici mangĩũka kũrĩ wee, atunyani moke ũtukũ,

(Kaĩ nĩ ũkwanangwo biũ-ĩ!)

Na githĩ matingĩiya o kĩrĩa mekwenda?

Kana agethi a thabibũ mangĩũka kũrĩ wee-rĩ,

Githĩ to matige imwe na thutha cia kũhaara?

6 Kaĩ Esau nĩ acarĩtio-ĩ!

Mĩthithũ yake ĩrĩa mĩhithe-rĩ, kaĩ nĩ ĩcarĩtio-ĩ!

7 Makũingatĩte ũgathiĩ o nginya mũhaka-inĩ.

Arĩa othe manyitanagĩra nawe nĩ makũheenetie.

Andũ arĩa marĩ na thayũ hamwe nawe nĩ magũtooretie.

1761















Arĩa marĩanagĩra mũgate hamwe nawe nĩ magaakũigĩra neti rungu rwaku,

No wee ndũkaamenya.‖

8 Yahweh ekuuga atĩrĩ, ―Mũthenya ũcio-rĩ,

Githĩ ndikaananga andũ arĩa ogĩ mehere Edomu

Na nyanange ũtaũku wehere gĩcigo-inĩ kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa Esau?

9 Na njamba ciaku cia ita nĩ ikaanyitwo nĩ guoya, wee Temani,

Tondũ mũndũ wothe thĩinĩ wa gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa Esau nĩ akaanangwo hĩndĩ ya njũragano.

10 Tondũ wa ũhinya ũrĩa wĩkĩtwo Jakubu mũrũ wa thoguo,

Nĩ ũkaahumbwo nĩ thoni,

Na ũgaathira tene na tene.

11 Mũthenya ũrĩa weeherire ũkĩrũgama mwena-inĩ,

Mũthenya ũrĩa ageni maatwarire mbũtũ ciake ithamĩrio,

Rĩrĩa andũ a kũngĩ maaingĩrire kĩhingo-inĩ gĩake na magĩcukĩra Yahrushalayim mĩtĩ,

1762














Watuĩkire o ta ũmwe wao.

12 Ndwagĩrĩirũo gũthekerera mũthenya wa ũũru wa mũrũ wa thoguo,

Ndwagĩrĩirũo gũkenerera andũ a Yahuda mũthenya wao wa kwanangwo,

Na ndwagĩrĩirũo kwaria na mwĩtĩo igũrũ rĩa mũthenya wao wa mĩtangĩko.

13 Ndwagĩrĩirũo kũingĩra kĩhingo-inĩ kĩa andũ akwa mũthenya wao wa mwanangĩko,

Ndwagĩrĩirũo kũmũthekerera nĩ ũndũ wa thĩna wake mũthenya wake wa mwanangĩko,

Na ndwagĩrĩirũo kũigĩrĩra moko maku igũrũ rĩa ũtonga wake mũthenya wake wa mwanangĩko.

14 Ndwagĩrĩirũo kũrũgama magomano-inĩ ma njĩra nĩguo ũũrage andũ ake arĩa marethara,

Na ndwagĩrĩirũo kũneana andũ ake arĩa mahonokete mũthenya wao wa mĩtangĩko.

15 Nĩ gũkorũo mũthenya wa Yahweh wa gũũkĩrĩra ndũrĩrĩ ciothe ũrĩ hakuhĩ.

O ta ũrĩa wĩkĩte, ũguo noguo nawe ũgeekwo.

Ũndũ ũrĩa wekire andũ angĩ nĩ ũgaagũcokerera igũrũ rĩa mũtwe waku mwene.

1763















16 Nĩ gũkorũo o ta ũrĩa mũnyuĩrĩire kĩrĩma-inĩ gĩakwa kĩrĩa kĩamũre,

Ũguo noguo ndũrĩrĩ ciothe ikaanyuaga itegũtigithĩria.

Ikaanyua na imerie,

Na ikaahaana ta itarĩ ciakorũo kuo.

17 No Kĩrĩma-inĩ gĩa Zayuni nĩ gũgaakorũo na arĩa makaahonoka,

Nakĩo gĩgaakorũo kĩrĩ kĩamũre;

Na andũ a nyũmba ya Jakubu nĩ makeegwatĩra indo ciao.

18 Nyũmba ya Jakubu ĩgaatuĩka mwaki,

Nyũmba ya Jusufu ĩtuĩke rũrĩrĩmbĩ,

Nayo nyũmba ya Esau ĩtuĩke ta mahuti;

Nĩ makaamamundia mwaki na mamacine,

Na gũtirĩ mũndũ wa nyũmba ya Esau ũkaahonoka,

Nĩ gũkorũo Yahweh we mwene nĩ arĩtie.

1764














19 Nĩ makeegwatĩra Negebu na gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa Esau,

Megwatĩre Shefela na bũrũri wa Afilisti.

Nĩ makeegwatĩra mũgũnda wa Efiraimu na mũgũnda wa Samaria,

Nake Benjamini nĩ akeegwatĩra Gileadi.

20 Andũ arĩa marĩ ithamĩrio a rũirigo rũrũ,

Nĩo andũ a Isiraeli, nĩ magaatuĩka ene bũrũri wa Akanaani o nginya Zarefathu.

Nao andũ arĩa marĩ ithamĩrio a Yahrushalayim, o acio maarĩ Sefaradi, nĩ makeegwatĩra matũũra
ma Negebu.

21 Na andũ a kũhonokania nĩ makaambata igũrũ rĩa Kĩrĩma gĩa Zayuni

Nĩguo magatuĩre gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ irĩma kĩa Esau,

Naguo ũthamaki ũgaatuĩka wa Yahweh.‖

1765
















JONA 1

1 Kiugo kĩa Yahweh nĩ gĩakinyĩire Jona mũrũ wa Amitai akĩrũo atĩrĩ: 2 ―Ũkĩra ũthiĩ Nineve
itũũra rĩrĩa inene, na ũhunjie ũhoro wa gũtuĩrũo kwarĩo, nĩ gũkorũo waganu wa aikari a rĩo nĩ
ũnginyĩire.‖

3 No Jona agĩũkĩra nĩguo orĩre Yahweh, athiĩ Tarishishi; agĩikũrũka nginya Jopa agĩkora meri
yathiaga kuo. Akĩrĩha na agĩtonya nĩguo athiĩ hamwe nao Tarishishi, orĩre Yahweh.

4 Nake Yahweh agĩtũma rũhuho rũnene rũhurutane iria-inĩ, na gũkĩgĩa kĩhuhũkanio kĩnene kũu
iria-inĩ ũũ atĩ meri yarĩ hakuhĩ gũthũkanga. 5 Aruti wĩra ayo magĩĩtigĩra mũno nginya o mũndũ
akĩambĩrĩria gũkaĩra kĩhoti wake amũteithie. Makĩambĩrĩria gũikia indo iria ciarĩ thĩinĩ wa meri
iria-inĩ nĩguo ĩhũthe. No Jona nĩ aaikũrũkĩte thĩinĩ biũ na agakoma toro mũritũ. 6 Mũnene wa
meri ĩyo agĩthiĩ harĩ we akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũkomete nĩkĩ? Ũkĩra ũkaĩre kĩhoti waku! Kwahoteka
Kĩhoti nĩ egũtũiguĩra tha, twage gũthira.‖

7 Magĩcoka makĩrana atĩrĩ: ―Ũkai tũcuke mĩtĩ nĩgetha tũmenye nũũ ũtũmĩte thĩna ũyũ ũtũkore.‖
Magĩgĩcuka mĩtĩ, naguo mũtĩ ũkĩgwĩra Jona. 8 Makĩmũũria atĩrĩ: ―Ta twĩre nũũ ũtũmĩte thĩna ũyũ
ũtũkore? Ũrutaga wĩra ũrĩkũ, na uumĩte kũ? Uumĩte bũrũri ũrĩkũ, na wĩ wa rũrĩrĩ rũrĩkũ?‖

9 Akĩmacokeria: ―Niĩ ndĩ Mũhibirania, na ndĩ mwĩtigĩri Yahweh Kĩhoti wa igũrũ, Ũrĩa wombire
iria na thĩ nyũmũ.‖

10 Rĩrĩa ooigire ũguo arũme acio magĩĩtigĩra makĩria, makĩmũũria: ―Nĩ atĩa ũũ wĩkĩte?‖ (Andũ
acio nĩ maamenyete atĩ nĩ kũũrĩra ooragĩra Yahweh, tondũ nĩ aamerĩte.) 11 Nĩ ũndũ ũcio
makĩmũũria atĩrĩ: ―Ũkwenda tũgwĩke atĩa nĩguo iria rĩhoorere?‖ Nĩ gũkorũo kĩhuhũkanio no
kũneneha kĩanenehaga. 12 Nake akĩmacokeria akĩmeera: ―Njoyai mũnjikie iria-inĩ, narĩo nĩ
rĩkũhoorera; nĩ gũkorũo nĩ njũĩ atĩ nĩ niĩ ndũmĩte kĩhuhũkanio gĩkĩ kĩnene ũũ kĩmũkore.‖ 13 No
andũ acio makĩgeria mũno gũtwarithia meri ĩcoke thĩ nyũmũ, no makĩremwo tondũ kĩhuhũkanio
kĩu kĩarĩ iria-inĩ no kũneneha kĩanenehaga.

1766









14 Magĩcoka magĩkaĩra Yahweh makĩmwĩra: ―Wũi Yahweh, twagũthaitha ndũkareke tũthire nĩ
ũndũ wa mũndũ ũyũ! Ndũgatũcokererie thakame ĩtarĩ na mahĩtia, nĩ gũkorũo wee Yahweh,
wĩkĩte o ũrĩa wonete kwagĩrĩire.‖ 15 Makĩoya Jona makĩmũikia iria-inĩ; narĩo rĩkĩhoorera. 16
Mona ũguo, magĩĩtigĩra Yahweh mũno, makĩrutĩra Yahweh igongona na makĩĩhĩta mĩĩhĩtwa.

17 Yahweh agĩtũma thamaki nene ĩmerie Jona, nake Jona agĩikara thĩinĩ wa nda ya thamaki ĩyo
thikũ ithatũ ũtukũ na mũthenya.

JONA 2

1 Nake Jona akĩhoya Yahweh Kĩhoti wake arĩ thĩinĩ wa nda ya thamaki ĩyo, 2 akiuga atĩrĩ:

―Ndakaĩire Yahweh rĩrĩa ndarĩ na mĩtangĩko, nake akĩnjigua.

Ndahoire ũteithio ndĩ thĩinĩ wa Mbĩrĩra kũrĩa kũriku.

Nawe ũkĩigua mũgambo wakwa.

3 Rĩrĩa wanjikirie kũrĩa kũriku, o kũu iria-inĩ gatagatĩ,

Nĩ ndathiũrũrũkĩirio nĩ maĩ maingĩ.

Namo makũmbĩ maku mothe marĩa manene makĩhumbĩra.

4 Na niĩ ngiuga atĩrĩ, ‗Nĩ ndeherio mbere ya maitho maku!

Hihi nĩ ngaacoka kwĩrorera hekarũ yaku nyamũre rĩngĩ?‘

1767













 5 Ndathiũrũrũkĩirio nĩ maĩ, na maarĩ hakuhĩ kũnduta muoyo;

Maĩ ma kũrĩa kũriku maandigicĩirie mĩena yothe.

Mũtwe wakwa woohanĩtio nĩ mahuti ma iria-inĩ.

6 Ndarikĩire nginya rungu rwa irĩma.

Nayo mĩgamba ya thĩ ĩkĩĩhingĩrĩria tene na tene.

No nĩ warutire muoyo wakwa thĩinĩ wa irima, wee Yahweh Kîhoti wakwa.

7 Rĩrĩa muoyo wakwa wathiraga, Yahweh nĩwe ndaririkanire.

Narĩo ihoya rĩakwa rĩgĩgũkinyĩra, o kũu hekarũ-inĩ yaku nyamũre.

8 Arĩa mathathayagia mĩhianano ĩtarĩ kĩene makoragwo matiganĩirie ũrĩa ũmaiguagĩra tha.

9 No niĩ-rĩ, ngũkũrutĩra igongona ngĩgũcokagĩria ngatho.

Nĩ ngũhingia mwĩhĩtwa wakwa.

Ũhonokio uumaga kũrĩ Yahweh.‖

1768















10 Thutha wa ihinda Yahweh agĩatha thamaki ĩyo, nayo ĩgĩtahĩka Jona thĩ nyũmũ.

JONA 3

1 Ningĩ kiugo kĩa Yahweh gĩgĩkinyĩra Jona riita rĩa kerĩ akĩrũo atĩrĩ: 2 ―Ũkĩra ũthiĩ Nineve itũũra
rĩrĩa inene, na ũrĩhunjĩrie ũhoro ũrĩa ngũkwĩra.‖

3 Nĩ ũndũ ũcio, Jona agĩathĩkĩra kiugo kĩa Yahweh, agĩũkĩra na agĩthiĩ Nineve. Na rĩrĩ, itũũra rĩa
Nineve rĩarĩ inene mũno, na mũndũ athiĩte magũrũ angĩahũthĩrire thikũ ithatũ kũrĩtuĩkania. 4
Jona agĩcoka agĩtonya itũũra rĩu, na agĩthiĩ rũgendo rwa mũthenya ũmwe akĩanagĩrĩra ũũ:
―Thutha wa matukũ 40, itũũra rĩa Nineve nĩ rĩkwanangwo.‖

5 Nao andũ a kũu Nineve magĩtĩkia Kĩhoti, na makĩanĩrĩra atĩ andũ mehinge kũrĩa na mehumbe
nguo cia makũnia, kuuma ũrĩa mũnene wao nginya ũrĩa mũnini. 6 Rĩrĩa mũthamaki wa Nineve
aakinyĩirũo nĩ ũhoro ũcio, agĩũkĩra kuuma gĩtĩ-inĩ gĩake kĩa ũnene na akĩruta nguo yake ya
ũthamaki, akĩĩhumba nguo ya ikũnia na agĩikara thĩ mũhu-inĩ. 7 Makĩria ma ũguo, akĩheana
watho Nineve guothe akiuga ũũ:

―Kũringana na watho wa mũthamaki o hamwe na andũ ake arĩa anene: Gũtikarĩo kĩndũ o na kĩ
mũndũ kana nyamũ, kana rũũru rwa ngʼombe kana rwa ngʼondu. Gũtikarĩo irio o na kana
kũnyuo maĩ. 8 Andũ nĩ mehumbe nguo cia makũnia, o nacio nyamũ ihumbwo; na andũ makaĩre
Kĩhoti marĩ na kĩyo na magarũrĩre mĩthiĩre yao mĩũru na matigane na mĩtugo yao ya ũhinya. 9
Nũũ ũĩ kana Kĩhoti no ericũkwo ũndũ ũrĩa arenda gwĩka na atigane na marakara macio make
marũrũ, nĩguo tũtigathire?‖

10 Rĩrĩa Kĩhoti oonire ũrĩa meka, ũrĩa maagarũrũkire magĩtigana na mĩthiĩre yao mĩũru,
akĩĩricũkwo ũũru ũrĩa ooigĩte atĩ nĩ ekũmarehera, na ndaigana kũmarehera.

1769











JONA 4

1 No ũndũ ũcio ndwakenirie Jona o na hanini, na akĩrakara mũno. 2 Agĩkĩhoya Yahweh
akĩmwĩra ũũ: ―Tainee rĩu Yahweh, githĩ ũguo to guo ndoigĩte rĩrĩa ndarĩ bũrũri-inĩ witũ? Nĩkĩo o
mbere ndageririe kũũrĩra Tarishishi; nĩ gũkorũo nĩ ndoĩ atĩ wee ũrĩ Kĩhoti mũcayanĩri na mũigua
tha, ndũhiũhaga kũrakara na nĩ ũiyũirũo nĩ ũtugi na ndwendaga kũrehera andũ ũũru. 3 Rĩu
Yahweh, ndagũthaitha ũndute muoyo, nĩ gũkorũo nĩ kaba ngue handũ ha ndũũre muoyo.‖

4 Nake Yahweh akĩmũũria atĩrĩ: ―Hihi nĩ wagĩrĩirũo kũrakara ũguo?‖

5 Jona agĩcoka agĩthiĩ nja ya itũũra rĩu agĩikara thĩ mwena wa irathĩro warĩo. Agĩĩthondekera
gĩthũnũ hau na agĩikara thĩ kĩĩruru-inĩ gĩakĩo nĩguo one ũrĩa itũũra rĩu rĩgwĩkwo. 6 Nake Yahweh
Kĩhoti agĩtũma hakũre mũũngũ igũrũ rĩa hau Jona aarĩ, nĩguo hagĩe na kĩĩruru kĩmũhumbĩre
mũtwe na aigue omĩrĩirio. Nake Jona agĩkena mũno nĩ ũndũ wa mũũngũ ũcio.

7 No mũthenya ũyũ ũngĩ, Kĩhoti agĩtũma kĩgunyũ rũcinĩ tene gĩkĩrĩa mũũngũ ũcio, naguo
ũkĩũma. 8 Hĩndĩ ĩrĩa riũa rĩaambĩrĩirie kwara, ningĩ Kĩhoti agĩtũma rũhuho rũhiũ rwa mwena wa
irathĩro, narĩo riũa rĩgĩcina Jona mũtwe nginya akĩũrũo nĩ hinya. Nake aaikaraga akĩhoyaga akue
na akoiga ũũ, ―Nĩ kaba ngue handũ ha ndũũre muoyo.‖

9 Kĩhoti akĩũria Jona atĩrĩ: ―Hihi nĩ wagĩrĩirũo kũrakara ũguo nĩ ũndũ wa mũũngũ ũcio?‖

Nake akĩmũcokeria: ―Ĩĩ nĩ njagĩrĩirũo kũrakara mũno nginya ngerirĩria gũkua.‖ 10 No Yahweh
akĩmwĩra: ―Ũraigua ũũru nĩ ũndũ wa mũũngũ ũcio, na gũtirĩ wĩra ũraũrutĩire, o na tiwe
ũraũkũrĩtie; ũrakũrire na ũtukũ ũmwe ũracoka ũrathira na ũtukũ ũmwe. 11 Githĩ o na niĩ
ndiagĩrĩirũo kũiguĩra Nineve tha, itũũra rĩu inene, o rĩu rĩikaraga andũ makĩria ma 120,000 arĩa
matakũũranaga wega na ũũru, o hamwe na nyamũ ciao nyingĩ?‖

1770











MIKA 1

1 Gĩkĩ nĩkĩo kiugo kĩa Yahweh kĩrĩa gĩakinyĩire Mika wa kuuma Moreshethu, matukũ-inĩ ma
Jothamu, Ahazu, na Hezekia, athamaki a Yahuda, kĩrĩa aamũkĩrire kĩoneki-inĩ gĩkoniĩ Samaria
na Yahrushalayim:

2 ―Thikĩrĩriai, inyuĩ ikundi ciothe cia andũ!

Tega matũ, wee thĩ ĩno na kĩrĩa kĩiyũire thĩinĩ waku.

Na Mũthamaki Yahweh arotuĩka mũira wa gũgũũkĩrĩra

—O we Yahweh arĩ thĩinĩ wa hekarũ yake nyamũre.

3 Tondũ rĩrĩ, Yahweh nĩ ekuumagara kuuma gĩikaro-inĩ gĩake;

Nĩ akaaharũrũka na athiĩre kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru thĩinĩ wa thĩ.

4 Irĩma nĩ igaatweka rungu rwake,

Nayo mĩkuru yatũkane

O ta mũhũra ũrĩ mwaki-inĩ,

Ta maĩ maitĩtwo handũ kĩharũrũka-inĩ kĩnene.

1771














 5 Maũndũ macio mothe mageekwo nĩ ũndũ wa ũremi wa Jakubu,

Nĩ ũndũ wa mehia ma nyũmba ya Isiraeli.

Hihi ũremi wa Jakubu nĩ ũrĩkũ?

Na githĩ ti Samaria?

Na hihi kũndũ kũrĩa gũtũũgĩru kwa Yahuda nĩ kũ?

Na githĩ ti Yahrushalayim?

6 Nĩ ngaatũma Samaria ĩtuĩke hĩba ya mwanangĩko mũgũnda-inĩ,

Kũndũ gwa kũhandwo mĩthabibũ;

Nĩ ngaaikia mahiga mayo mũkuru-inĩ,

Na thikũrie mĩthingi yayo.

7 Mĩhianano yayo yothe ya gwacũhio nĩ ĩkaahehenjwo ĩtuĩke tũcunjĩ,

Na iheo ciothe iria yaheagwo nĩ ũndũ wa ũmaraya wayo icinwo na mwaki.

Nĩ ngaananga mĩhianano yayo yothe.

1772














Nĩ gũkorũo yamĩcokanĩrĩirie kũgerera marĩhi ma ũmaraya,

Na nĩ ĩgaatuĩka marĩhi ma ahũũri maraya o rĩngĩ.‖

8 Nĩ ũndũ ũcio nĩ ngaacakaya na ndĩre;

Ngaathiĩ ndĩ magũrũ matheri na ndĩ njaga.

Kĩrĩro gĩakwa gĩkaahaana ta kĩa ngui cia gĩthaka,

Na gũcakaya gwakwa kũhaane ta kwa nyaga.

9 Tondũ kĩronda kĩayo gĩtingĩhona;

Gĩthiĩte gĩgakinya nginya Yahuda.

Ihũũra rĩu rĩtheremete nginya kĩhingo-inĩ kĩa andũ akwa, nginya Yahrushalayim.

10 ―Mũtikamenyithanie ũndũ ũcio kũu Gathu;

Mũtikarĩre o na hanini.

Mwĩgaragariei rũkũngũ-inĩ kũu Bethi-afara.

1773















11 Ringai mũthiĩ mũrĩ njaga na mũconokete, inyuĩ aikari a Shafira.

Aikari a Zaanani matiumagarĩte.

Bethi-ezeli nĩ ĩgaakorũo na kĩrĩro, na nĩ ĩgaatiga kũmũteithia.

12 Nĩ gũkorũo aikari a Marothu nĩ metereire ũndũ mwega,

Ĩndĩ ũndũ ũrĩa mũũru nĩ ũikũrũkĩte kuuma kũrĩ Yahweh o nginya kĩhingo-inĩ kĩa Yahrushalayim.

13 Ohererai ngaari ya mbarathi gĩkundi-inĩ kĩa mbarathi, inyuĩ aikari a Lakishi.

Nĩ inyuĩ mwarĩ kĩambĩrĩria kĩa mehia ma mwarĩ wa Zayuni,

Nĩ gũkorũo thĩinĩ waku nĩ kuonekete ciĩko cia ũremi cia Isiraeli.

14 Nĩ ũndũ ũcio nĩ ũkaahe Moreshethu-gathu iheo cia kuuganĩra ũhoro.

Nyũmba cia Akizibu ciarĩ kĩndũ kĩa maheeni harĩ athamaki a Isiraeli.

15 Nĩ ngaarehe mũtoorania thĩinĩ wanyu, inyuĩ aikari a Maresha.

Ũcio riri wa Isiraeli nĩ agaathiĩ o nginya Adulamu.

16 Mwĩyenjei mũgĩe kĩhara na mwenje njuĩrĩ cianyu nĩ ũndũ wa ciana icio cianyu mwendete.

1774














Mwĩyenjei mũgĩe kĩhara o ta nderi,

Tondũ ciana icio nĩ cioetwo kuuma kũrĩ inyuĩ igatwarũo ithamĩrio.‖

MIKA 2

1 ―Kaĩ andũ arĩa mabangaga maũndũ moru marĩ na haaro-ĩ,

Arĩa mathugundaga ũũru marĩ marĩrĩ-inĩ mao!

Rĩrĩa ũtheri wa rũcinĩ woimĩra makawĩka,

Tondũ ũhoti wa kũwĩka ũrĩ guoko-inĩ kwao.

2 Meriragĩria mĩgũnda na makamĩtunyana;

O na nyũmba, na magacioya;

Nĩ matunyaga mũndũ nyũmba yake,

Magatunya mũndũ igai rĩake.

3 Nĩ ũndũ ũcio, Yahweh oigĩte ũũ:

1775















‗Nĩ ndĩrabanga thĩna kwerekera mbarĩ ĩno na mũtikaahota gwĩthara.

Mũtigaacoka gũthiaga na mwĩtĩo, tondũ nĩ ihinda rĩa thĩna.

4 Mũthenya ũcio andũ nĩ makaagwetaga thimo ĩmũkoniĩ,

Na nĩ makaamũcakaĩra marĩ na ruo rũingĩ.

Makooiga atĩrĩ: ―Nĩ twanangĩtwo biũ!

Nĩ aatũmire igai rĩa andũ akwa rĩneanwo moko-inĩ ma andũ angĩ—kaĩ nĩ eheragia igai kuuma
harĩ niĩ-ĩ!

Aneanaga mĩgũnda iitũ kũrĩ mũndũ ũrĩa ũtarĩ mwĩhokeku.‖

5 Nĩ ũndũ ũcio, ndũgaakorũo na mũndũ wa gũtambũrũkia rũrigi rwa gũthima,

Nĩguo agayanie bũrũri kĩũngano-inĩ kĩa Yahweh.

6 Mahunjagia makoiga, ―Tigai kũhunjia!

Matiagĩrĩirũo kũhunjia maũndũ macio;

Gĩconoko gĩtigaatũkinyĩrĩra!‖

1776














 7 Kĩone rĩu wee nyũmba ya Jakubu, hihi nĩ kwĩragwo atĩrĩ:

―Kaĩ roho wa Yahweh wagĩte ũkirĩrĩria?

Hihi ici nĩ ciĩko ciake?‖

Na githĩ ciugo ciakwa itirehagĩra andũ arĩa mathiaga na mĩthiĩre mĩrũngĩrĩru maũndũ mega?

8 Ĩndĩ ica ikuhĩ andũ akwa mwene nĩ marahũkĩte o ta thũ.

Mũtiĩtigagĩra gũtunyana ithaga rĩrĩa ithaka hamwe na nguo

Kuuma harĩ andũ arĩa marahĩtũka mategwĩtigĩra, o ta andũ maracoka kuuma mbaara-inĩ.

9 Nĩ mũingataga andũ-a-nja a andũ akwa moime nyũmba-inĩ ciao iria mendete;

Mweheragia riri wakwa kuuma harĩ ciana ciao tene na tene.

10 Ũkĩrai mũthiĩ, tondũ kũndũ gũkũ gũtirĩ na ũhurũko.

Nĩ ũndũ wa thahu, kũrĩ na mwanangĩko, mwanangĩko mũnene.

11 Mũndũ angĩrũmĩrĩra rũhuho na maheeni na aheenanie oige atĩrĩ:

―Nĩ ngũmũhunjĩria ũhoro wa ndibei na njohi,‖

1777














Ũcio nĩwe mũhunjia ũrĩa ũngĩtĩkĩrĩka harĩ andũ aya!

12 Hatarĩ nganja nĩ ngaamũcokanĩrĩria inyuothe andũ a Jakubu;

Ti itherũ nĩ ngaacokanĩrĩria andũ arĩa matigarĩte a Isiraeli.

Nĩ ngaamaiga marĩ na ũrũmwe, o ta ngʼondu irĩ kiugũ,

O ta rũũru rũrĩ ũrĩithio-inĩ waruo;

Gũgaakorũo na inegene rĩa andũ.‘

13 Ũrĩa ũgaatũrĩkia njĩra agaathiĩ arĩ mbere yao;

Nĩ magaatũrĩkia na magerere kĩhingo-inĩ moimĩre ho.

Mũthamaki wao agaathiĩ arĩ mbere yao,

Yahweh amatongoretie.‖

MIKA 3

1 Na niĩ ngiuga atĩrĩ: ―Ta thikĩrĩriai inyuĩ atongoria a Jakubu

1778















O na inyuĩ anene a nyũmba ya Isiraeli.

Githĩ mũtiagĩrĩirũo kũmenya ũndũ ũkoniĩ matua ma cira Marũngĩrĩru?

2 No inyuĩ nĩ mũthũire ũndũ ũrĩa mwega na mũkenda ũrĩa mũũru;

Mũũnũraga andũ akwa ngothi na mũkaruta nyama kuuma mahĩndĩ-inĩ mao.

3 Ningĩ nĩ mũrĩaga nyama cia mĩĩrĩ ya andũ akwa

Na mũkamonũra ngothi,

Mũkoinanga mahĩndĩ mao, mũkamahehenja magatuĩka tũcunjĩ,

O ta kĩndũ kĩrarugĩrũo nyũngũ-inĩ, ta nyama irĩ nyũngũ-inĩ ya kũrugĩra.

4 Hĩndĩ ĩyo nĩ magaakaĩra Yahweh amateithie,

No ndakaamacokeria.

Hĩndĩ ĩyo nĩ akaahitha ũthiũ wake kuuma harĩ o,

Tondũ wa ciĩko ciao cia waganu.

5 Yahweh ekuuga ũũ kwerekera anabii acio mahĩtithagia andũ akwa,

1779














Arĩa makayũrũrũkaga makoiga ‗Thayũ!‘ Makĩrũmaga na magego mao

No makanĩrĩra mbaara kwerekera mũndũ ũrĩa ũtekagĩra kĩndũ tũnua-inĩ twao:

6 ‗Nĩ mũgaakorũo na ũtukũ; gũtigaakorũo na kĩoneki;

Nduma noyo mũgaakorũo nayo, mũtikaaragũra.

Riũa nĩ rĩgaathũa harĩ anabii,

Naguo mũthenya nĩ ũkaagarũrũka ũtuĩke nduma harĩ o.

7 Arĩa monaga cioneki nĩ magaaconorithio,

Nao aragũri nĩ magaaconoka.

Othe nĩ makaahumbĩra tũnua twao,

Tondũ wa kwaga macokio kuuma kũrĩ Kĩhoti.‘‖

8 No niĩ-rĩ, nĩ njiyũrĩtwo nĩ hinya kũgerera roho wa Yahweh,

Na ngaiyũrũo nĩ Matua Marũngĩrĩru na ũhoti,

Nĩguo njĩre Jakubu ũremi wake na njĩre Isiraeli mehia make.

1780














 9 Ta thikĩrĩriai ũndũ ũyũ, inyuĩ atongoria a nyũmba ya Jakubu

O na inyuĩ anene a nyũmba ya Isiraeli,

O inyuĩ mũthũire matua marũngĩrĩru ma cira na mũkogomia maũndũ marĩa mothe marũngarũ,

10 O inyuĩ mwakaga Zayuni na ũiti wa thakame na mũgaka Yahrushalayim na maũndũ matarĩ
ma ũthingu.

11 Atongoria a kuo matuanagĩra cira nĩguo maheo ihaki,

Athĩnjĩri-Yahweh a kuo marutanaga nĩguo marĩhwo,

Nao anabii a kuo maragũranagĩra nĩguo maheo mbeca.

Ĩndĩ nĩ megiritanagia na Yahweh, makoiga ũũ:

―Na githĩ Yahweh ndarĩ hamwe na ithuĩ?

Gũtirĩ ũũru ũgaatũkora.‖

12 Nĩ ũndũ wanyu-rĩ,

Zayuni ĩkaarĩmwo o ta mũgũnda,

1781














Yahrushalayim ĩgaatuĩka hĩba cia mwanangĩko,

Nakĩo kĩrĩma kĩa Nyũmba gĩkaahaana ta kũndũ gũtũũgĩru thĩinĩ wa mũtitũ.

MIKA 4

1 Ihinda-inĩ rĩa mũthia rĩa matukũ,

Kĩrĩma kĩa nyũmba ya Yahweh

Nĩ gĩkaahandwo kĩrũmĩte wega igũrũ rĩa tũcũmbĩrĩ twa irĩma,

Na nĩ gĩgaatũũgĩrio igũrũ rĩa tũthũngũri,

Na kũu nĩkuo ikundi cia andũ igaathiaga.

2 Na ndũrĩrĩ nyingĩ nĩ igaathiĩ na ciuge atĩrĩ:

―Ũkai, nĩ twambatei kĩrĩma-inĩ kĩa Yahweh

Na tũthiĩ nyũmba-inĩ ya Kĩhoti wa Jakubu.

Nake nĩ arĩtũrutaga ũhoro wĩgiĩ njĩra ciake,

1782















Na ithuĩ tũgeragĩre tũcĩra-inĩ twake.‖

Nĩ gũkorũo Watho nĩ ũkooima Zayuni,

Na kiugo kĩa Yahweh kiume Yahrushalayim.

3 Nake nĩ agaatuithania cira gatagatĩ-inĩ ka ikundi nyingĩ cia andũ

Na arũnge maũndũ harĩ ndũrĩrĩ irĩ hinya cia kũndũ kũraya.

Nao nĩ magaatura hiũ ciao cia njora ituĩke hiũ cia mĩraũ

Na matimũ mao matuĩke hiũ cia gũceha.

Rũrĩrĩ rũtikoera rũrĩrĩ rũrĩa rũngĩ rũhiũ rwa njora,

O na matikeruta mbaara rĩngĩ.

4 Magaaikaraga thĩ, o mũndũ rungu rwa mũthabibũ wake na rungu rwa mũtĩ wake wa mũkũyũ,

Na gũtirĩ mũndũ ũgaatũma maigue guoya,

Nĩ gũkorũo kanua ka Yahweh mũnene wa ita nĩko koigĩte ũguo.

5 Tondũ ikundi ciothe cia andũ igaathiaga, o mũndũ na rĩĩtwa rĩa kĩhoti wake,

1783














No ithuĩ tũgaathiaga na rĩĩtwa rĩa Yahweh Kĩhoti witũ tene na tene.

6 Yahweh oigĩte atĩrĩ, ―Mũthenya ũcio,

Nĩ ngaacokanĩrĩria mũndũ ũrĩa wathuaga,

Na njokanĩrĩrie ũrĩa ũhurunjũkĩte,

O hamwe na arĩa ndahinyĩrĩirie.

7 Nĩ ngaatũma ũrĩa wathuaga atuĩke matigari,

Na ũrĩa watwarĩtwo kũndũ kũraya ndũme atuĩke rũrĩrĩ rũrĩ hinya;

Na Yahweh nĩ arĩathanaga arĩ mũthamaki igũrũ rĩao Kĩrĩma-inĩ gĩa Zayuni,

Kuuma rĩu nginya tene na tene.

8 Ha ũhoro waku, wee nyũmba ndaya na igũrũ ya rũũru,

O wee karĩma ka mwarĩ wa Zayuni,

Wathani ũrĩa wa mbere nĩ ũgaagũcokerera, ti itherũ nĩ ũgaagũcokerera,

1784















Ũthamaki ũrĩa wa mwarĩ wa Yahrushalayim.

9 Rĩu-rĩ, nĩ kĩĩ kĩratũma wanĩrĩre na mũgambo mũnene?

Kaĩ ũtarĩ na mũthamaki,

Kana hihi ũrĩa ũgũtaaraga nĩ akuĩte,

Atĩ nĩkĩo ũnyitĩtwo nĩ ruo ta rwa mũtumia akĩgĩa mwana?

10 Wĩnyogonde na ũcaye, wee mwarĩ wa Zayuni,

O ta mũtumia ũragĩa mwana,

Tondũ rĩu nĩ ũgũthiĩ wehere itũũra-inĩ ũgaikarage mĩgũnda-inĩ.

Ũgaathiĩ o nginya Babuloni,

Na kũu nĩkuo ũkaahonokerio;

Kũu nĩkuo Yahweh agaakũgũra akũrute guoko-inĩ gwa thũ ciaku.

11 Ndũrĩrĩ nyingĩ nĩ igaacokanĩrĩra igũũkĩrĩre;

Ikoiga ũũ, ‗Reke athahio,

1785














Reke maitho maitũ mone ũndũ ũyũ ũkĩhaanĩka harĩ Zayuni.‘

12 No matiũĩ meciria ma Yahweh,

Matitaũkagĩrũo nĩ muoroto wake;

Nĩ gũkorũo akaamacokanĩrĩria o ta ciohe iria itinĩtio cia ngano irĩ kĩhuuhĩro-inĩ.

13 Ũkĩra ũhũũre ngano, wee mwarĩ wa Zayuni;

Tondũ nĩ ngaagarũra hĩa ciaku ituĩke kĩgera,

Na ngarũre mahũngũ maku matuĩke gĩcango,

Na nĩ ũkaamemenda ikundi nyingĩ cia andũ.

Na nĩ ũkaamũrĩra Yahweh uumithio wacio,

Na indo ciacio ũciamũrĩre Mwathi ũrĩa wa ma wa thĩ yothe.‖

MIKA 5

1 ―Rĩu gĩcookanĩrĩrie mbũtũ ciaku, wee mwarĩ ũyũ mwene ita!

1786















Nĩ atũthiũrũrũkĩirie atũtharĩkĩre.

Magũthaga mũtuanĩri cira wa Isiraeli ikai na rũthanju.

2 Nawe, Bethilehemu Efiratha,

O wee mũnini mũno wa gũkorũo gatagatĩ-inĩ ka makiri ma Yahuda,

Kuuma harĩ wee nĩ gũkooimĩra ũrĩa ũgaathana thĩinĩ wa Isiraeli nĩ ũndũ wakwa,

Ũrĩa kĩhumo gĩake nĩ kuuma mahinda ma tene, kuuma matukũ marĩa ma tene.

3 Nĩ ũndũ ũcio, nĩ akaamatiganĩria

Nginya rĩrĩa mũndũ-wa-nja ũrĩa ũragĩa mwana agaaciara.

Na ariũ acio angĩ a ithe nĩ magaacoka kũrĩ andũ a Isiraeli.

4 Nĩ akaarũgama arĩithie rũũru na hinya wa Yahweh,

Na ũnene wa rĩĩtwa rĩa Yahweh Kĩhoti wake.

Na magaaikara marĩ na ũgitĩri,

Tondũ ũnene wake ũgaakinya o nginya ituri cia thĩ.

1787














 5 Na nĩ akaarehe thayũ.

Mũashuri angĩgaatharĩkĩra bũrũri witũ na arangĩrĩrie nyũmba citũ iria ndaya na igũrũ irĩ na
ũgitĩri,

Nĩ tũkaamwarahũrĩra arĩithi mũgwanja mamũũkĩrĩre, ĩni, anene anana a andũ.

6 Nao nĩ makaarĩithia bũrũri wa Ashuri na rũhiũ rwa njora,

Na bũrũri wa Nimurodi ihingo-inĩ ciaguo.

Na nĩ agaatũhonokia kuuma harĩ Mũashuri,

Rĩrĩa agaatharĩkĩra bũrũri witũ na arangĩrĩrie itũũra ritũ.

7 Andũ arĩa magaatigara a Jakubu magaakorũo gatagatĩ-inĩ ka ikundi nyingĩ cia andũ

Matariĩ ta ime kuuma kũrĩ Yahweh,

Matariĩ ta mbura ĩroirĩra mĩmera

Ĩrĩa ĩterĩgagĩrĩra mũndũ

Kana ĩgeterera ariũ a andũ.

1788














 8 Andũ arĩa magaatigara a Jakubu magaakorũo gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ,

Gatagatĩ-inĩ ka ikundi nyingĩ cia andũ,

O ta mũrũthi ũrĩ gatagatĩ-inĩ ka nyamũ cia gĩthaka,

O ta mũrũthi mwĩthĩ ũrĩ gatagatĩ-inĩ ka ndũũru cia ngʼondu,

Ũrĩa ũtuĩkanagia ũgatharĩkĩra na ũgatambura tũcunjĩ tũcunjĩ;

Na gũtirĩ mũndũ ũngĩcihonokia.

9 Guoko gwaku nĩ gũkaambarario igũrũ rĩa thũ ciaku,

Nacio thũ ciaku ciothe nĩ ikaanangwo.‖

10 Yahweh ekuuga ũũ, ―Mũthenya ũcio,

Nĩ ngaaniina mbarathi ciaku ciehere gatagatĩ-inĩ gaku na nyanange ngaari ciaku cia mbarathi.

11 Nĩ ngaananga matũũra ma bũrũri waku

Na momore kũndũ gwaku guothe kũrĩa kũrĩ na ũgitĩri.

1789















12 Nĩ ngaaniina maũndũ ma ũrogi marĩa wĩkaga,

Na gũtirĩ mũndũ wĩkaga maũndũ ma ũgo ũgaatigara gatagatĩ-inĩ gaku.

13 Nĩ ngaananga mĩhianano yaku ya gwacũhio na itugĩ ciaku ciehere gatagatĩ-inĩ gaku,

Na ndũgaacoka kũinamĩrĩra wĩra wa moko maku rĩngĩ.

14 Nĩ ngaamunya mĩtĩ yaku ya kũhoywo yehere gatagatĩ-inĩ gaku

Na niine matũũra maku.

15 Nĩ ngerĩhĩria ndĩ na marakara na mangʼũrĩ

Harĩ ndũrĩrĩ iria itanjathĩkĩire.‖

1 Ta thikĩrĩriai ũrĩa Yahweh aroiga.

Arahũkai, mũtware cira mbere ya irĩma,

Na tũthũngũri tũroigua mũgambo wanyu.

2 Inyuĩ irĩma, thikĩrĩriai cira wa Yahweh,

MIKA 6

1790














Inyuĩ mĩthingi mĩrũmu ya thĩ,

Tondũ Yahweh arĩ na cira hamwe na andũ ake;

Thitango yake ekwerekeria harĩ Isiraeli:

3 ―Nĩ kĩĩ ndĩmwĩkĩte, inyuĩ andũ akwa?

Ndĩmũnogetie na kĩĩ?

Rutai ũira wa kũnjũkĩrĩra.

4 Nĩ gũkorũo nĩ ndamũrutire bũrũri wa Misiri,

Ngĩmũkũũra kuuma nyũmba ya ũkombo;

Ndatũmire Musa, Haruni, na Miriamu kũrĩ inyuĩ.

5 Wũũii inyuĩ andũ akwa, ta ririkanai ũndũ ũrĩa Mũthamaki Balaki wa Moabi aabangĩte,

Na ũrĩa Balaamu mũrũ wa Beori aamũcokeirie

—Ũndũ ũrĩa wekĩkire kuuma Shitimu nginya Giligali

1791















Nĩgetha mũmenye ciĩko cia ũthingu cia Yahweh.‖

6 Hihi ngũthiĩ mbere ya Yahweh na kĩĩ?

Ngũinamĩrĩra mbere ya Kĩhoti ũrĩa ũrĩ igũrũ na kĩĩ?

Hihi ngũthiĩ mbere yake na magongona magima ma njino,

Na njaũ cia mwaka ũmwe?

7 Hihi Yahweh no akenio nĩ ndũrũme ngiri nyingĩ,

No akenio nĩ njũũĩ cia maguta ngiri makũmi maingĩ?

Hihi no ndute mũriũ wakwa wa irigithathi nĩ ũndũ wa ũremi wakwa,

Ndute maciaro ma mwĩrĩ wakwa nĩ ũndũ wa mehia makwa?

8 Nĩ akwĩrĩte ũndũ ũrĩa mwega, wee mũndũ ũyũ.

Na hihi nĩ atĩa Yahweh endaga kuuma harĩ wee?

Tiga o wĩkage maũndũ ma kĩhooto, wendage kũiguanĩra tha,

Na ũtwaranage na Kĩhoti waku ũrĩ na wĩnyihia!

1792














 9 Mũgambo wa Yahweh nĩ wanagĩrĩra itũũra-inĩ;

Andũ arĩa marĩ na ũũgĩ nĩ marĩĩtigagĩra rĩĩtwa rĩaku.

Thikĩrĩria rũthanju o na ũthikĩrĩrie ũrĩa warwamũrire.

10 Hihi kũrĩ o na mĩthithũ ya waganu thĩinĩ wa nyũmba ya mũndũ ũrĩa mwaganu

Na gĩthimi kĩa eba gĩtarĩ kĩiyũru kĩrĩa kĩrĩ magigi?

11 Hihi no ndĩmataranĩrie na arĩa amũre mena ratiri ya waganu,

Mena na mũhuko wa mahiga ma gũthima ma maheeni?

12 Nĩ gũkorũo itonga ciakuo ciyũirũo nĩ ũhinya,

Na aikari a kuo maragia maheeni;

Rũrĩmĩ rwao nĩ rũheenanagia rũrĩ kanua-inĩ kao.

13 ―Nĩ ũndũ ũcio, nĩ ngaakũgũtha ngũtihie,

Ndũme ũtiganĩrio nĩ ũndũ wa mehia maku.

14 Nĩ ũkaarĩa no ndũkaahũna;

1793














Ndũgaakorũo na kĩndũ thĩinĩ waku.

Kĩrĩa ũkenyitĩra-rĩ, ndũgaakĩhonokia,

Na kĩrĩa ũkaahonokia, ngaakĩneana kũrĩ rũhiũ rwa njora.

15 Nĩ ũkaahanda mbeũ, no ndũkaagetha.

Nĩ ũkaaranga ndamaiyũ, no ndũkaahũthĩra maguta macio;

Na nĩ ũgaathondeka ndibei ya mũhihano, no gũtirĩ ndibei ũkaanyua.

16 Tondũ mũrũmagĩrĩra mawatho ma Omuri na mĩtugo yothe ya nyũmba ya Ahabu,

Na mũthiaga kũringana na ũtaaro wao.

Nĩkĩo ngaatũma ũtuĩke kĩndũ gĩa kũguoyohia

Na aikari a kuo matuĩke kĩndũ gĩa kũhuuhĩrũo mĩrũri;

Na nĩ mũkaanyararũo nĩ ikundi cia andũ.‖

1794
















MIKA 7

1 Kaĩ ndĩ na haaro-ĩ! Ndariĩ ta mũndũ ũrĩa

Ũtonaga kĩmanjĩka gĩa thabibũ gĩa kũrĩa,

O na kana ngũyũ ĩrĩa yambaga kwĩruha ĩrĩa ndĩriragĩria,

Thutha wa gũcokanĩrĩrio kwa matunda ma hĩndĩ ya ũrugarĩ

Na kũhaara thutha wa magetha ma thabibũ.

2 Mũndũ ũrĩa mwega nĩ athirĩte akahuka thĩinĩ wa thĩ;

Gũtirĩ mũndũ mũrũngĩrĩru gatagatĩ-inĩ ka andũ.

Othe maikaraga mohetie nĩguo maite thakame.

O mũndũ ahĩtaga mũrũ wa ithe na neti ya gũtega.

3 Moko mao nĩ moĩ mũno gwĩka ũũru;

Mũnene nĩ etagia nduhi,

Mũtuanĩri cira agetia ngerenwa,

1795














Mũndũ ũrĩa ũrĩ igweta nĩ amenyithanagia merirĩria make,

Na makahingia ũndũ ũcio marĩ hamwe.

4 Ũrĩa mwega mũno harĩ o atariĩ ta mĩigua,

Ũrĩa mũrũngĩrĩru mũno harĩ o nĩ mũũru gũkĩra rũgiri rwa mĩigua.

Mũthenya wa arangĩri aku na mũthenya waku wa ituĩro nĩ ũgaakinya.

Hĩndĩ ĩyo nĩ makaanyitwo nĩ guoya.

5 Ndũgetĩkie mũrata waku

Kana wĩhoke mũrata wa hakuhĩ.

Menyerera ũndũ ũrĩa ũrera mũndũ ũrĩa ũkomaga gĩthũri-inĩ gĩaku.

6 Tondũ mwanake nĩ anyararaga ithe,

Mũirĩtu nĩ okagĩrĩra nyina,

Na mũka wa mũriũ agokĩrĩra nyaciarawe;

1796















Thũ cia mũndũ nĩ andũ a nyũmba yake.

7 No niĩ-rĩ, ndĩrĩikaraga njũthĩrĩirie Yahweh.

Nĩ ndĩrĩonanagia mwerekera wa gweterera Kĩhoti wa ũhonokio wakwa.

Kĩhoti wakwa nĩ arĩnjiguaga.

8 Ndũkangenerere, wee thũ yakwa.

O na gũtuĩka nĩ ngũĩte, nĩ ngookĩra;

O na gũtuĩka njikaraga nduma-inĩ, Yahweh nĩ agaatuĩka ũtheri wakwa.

9 Nĩ ngũkirĩrĩria mangʼũrĩ ma Yahweh

—Tondũ nĩ ndĩmwĩhĩirie

O nginya rĩrĩa akaandetera cira-inĩ wakwa na atũme nyone itua rĩake irũngĩrĩru rĩa cira

Nĩ akaanduta andehe ũtheri-inĩ;

Nĩ ngeyonera ũthingu wake.

10 Thũ yakwa o nayo nĩ ĩkeeyonera,

1797














Na thoni nĩ ikaahumba ũcio wanjĩrire atĩrĩ:

―Yahweh Kĩhoti waku arĩ kũ?‖

Maitho makwa nĩ makaamwĩrorera.

Akaarangĩrĩrio ta ndoro barabara-inĩ.

11 Mũthenya ũcio ũgaakorũo ũrĩ wa gwaka thingo ciaku cia mahiga;

Mũthenya ũcio mũhaka nĩ ũkaaramio.

12 Mũthenya ũcio nĩ magooka kũrĩ wee

Moimĩte Ashuri na matũũra ma Misiri,

Kuuma Misiri o nginya Rũũĩ-inĩ;

Kuuma iria rĩmwe nginya rĩrĩa rĩngĩ na kuuma kĩrĩma kĩmwe nginya kĩrĩa kĩngĩ.

13 O na kũhana ũguo, bũrũri nĩ ũgaatuĩka kũndũ gũtiganĩrie nĩ ũndũ wa aikari aguo,

Tondũ wa maũndũ marĩa mekĩte.

1798















14 Rĩithia andũ aku na rũthanju rwaku, o acio rũũru rwa igai rĩaku,

O ũcio waikaraga arĩ wiki mũtitũ-inĩ—gatagatĩ-inĩ ka mũgũnda wa matunda.

Reke marĩage kũu Bashani na Gileadi o ta matukũ marĩa ma tene.

15 ―O ta matukũ-inĩ marĩa woimire bũrũri-inĩ wa Misiri,

Nĩ ngaamuonia maũndũ ma magegania.

16 Ndũrĩrĩ nĩ ikoona na iconoke o na gũtuĩka irĩ na hinya mũingĩ.

Nĩ ikaahumbĩra kanua gacio na guoko;

Matũ ma cio nĩ magaatiga kũigua.

17 Igaacũna rũkũngũ ta nyoka;

Ikooima mĩĩgitio-inĩ yacio ikĩinainaga, o ta nyamũ iria itambaga thĩ.

Igooka kũrĩ Yahweh Kĩhoti witũ irĩ na guoya mũingĩ,

Na nĩ igaagwĩtigĩra.‖

18 Nĩ El ũrĩkũ ũhaana tawe,

1799














Ũrĩa wohanagĩra mahĩtia na akaga gũtindanĩra na mehia ma matigari ma igai rĩake?

Ndegũtũũra arĩ mũrakaru tene na tene,

Tondũ nĩ akenaga akĩiguanĩra tha.

19 Nĩ agaatũiguĩra tha rĩngĩ; nĩ agaatooria mahĩtia maitũ.

Nĩ ũgaaikia mehia mao mothe kũndũ kũriku iria-inĩ.

20 Nĩ ũkoonia Jakubu ũhoro waku wa ma,

Na wonie Iburahimu tha ciaku,

O ta ũrĩa wehĩtire harĩ maithe maitũ ma tene kuuma matukũ ma tene.

NAHUMU 1

1 Ndũmĩrĩri nditũ ĩkoniĩ Nineve: Rĩrĩ nĩ ibuku rĩa kĩoneki kĩa Nahumu ũrĩa Mũelikoshi:

2 Yahweh nĩ El wĩ ũiru na nĩ erĩhagĩria;

Yahweh nĩ erĩhagĩria, na akoragwo ehaarĩirie kuonania mangʼũrĩ make.

1800















Yahweh nĩ erĩhagĩria harĩ thũ ciake,

Na akaigĩra thũ ciake mangʼũrĩ.

3 Yahweh ndahiũhaga kũrakara na nĩ arĩ hinya mũingĩ,

No Yahweh ndagaga kũherithia arĩa magĩrĩire kũherithio.

Njĩra yake ĩrĩ thĩinĩ wa rũhuho rwa kwananga na kĩhuhũkanio,

Na matu nĩmo rũkũngũ rwa makinya make.

4 Nĩ akũũmaga iria na akarĩniaria;

Na nĩ atũmaga njũũĩ ciothe ihũe.

Bashani na Karimeli nĩ kũhoohete,

Na kĩro kĩa Lebanoni nĩ kĩhoohete.

5 Irĩma nĩ ithingithaga nĩ ũndũ wake,

Natuo tũrĩma tũgatweka.

Thĩ nĩ ĩgaathingitha nĩ ũndũ wa ũthiũ wake,

1801














O hamwe na bũrũri na arĩa othe maikaraga thĩinĩ waguo.

6 Nũũ ũngĩhota gwĩtiiria mangʼũrĩ make?

Na nũũ ũngĩhota gwĩtiiria marakara make mahiũ?

Mangʼũrĩ make magaaitũrũrũo o ta mwaki,

Nacio ndwaro cia mahiga nĩ ikaahehenjwo nĩ ũndũ wake.

7 Yahweh nĩ mwega, akoragwo arĩ mwĩgitio mũthenya wa mĩtangĩko.

Nĩ eciragia arĩa moragĩra harĩ we.

8 Nĩ akaaniina Nineve biũ na mũiyũro wa kũhaata,

Na nduma nĩ ĩgaathingata thũ ciake.

9 Nĩ ũndũ ũrĩkũ mũkaabanga wa gũũkĩrĩra Yahweh?

We nĩ akaamũniina biũ.

Mĩtangĩko ndĩkoimĩra riita rĩa kerĩ.

1802















10 Tondũ makoragwo marigicanĩte o ta mĩigua,

Na matariĩ ta andũ marĩĩtwo nĩ njohi;

No magaacinwo o ta mahuti momũ.

11 Thĩinĩ waku nĩ gũkooimĩra mũndũ wa kũbanga ũndũ mũũru kwerekera Yahweh,

Aheanage ũtaaro wa tũhũ.

12 Yahweh oigĩte ũũ:

―O na gũtuĩka maarĩ na hinya mũingĩ na maarĩ aingĩ,

Nĩ makaanangwo na mathire.

Nĩ ngũherithĩtie, no ndigaakũherithia rĩngĩ.

13 Na rĩu nĩ nguunanga mũtĩ wake wa icoki ũkweherere,

Na nduange mĩnyororo yaku ĩtuĩke icunjĩ igĩrĩ.

14 Yahweh nĩ arutĩte watho ũgũkoniĩ akoiga,

‗Rĩĩtwa rĩaku rĩtigaatwarithio na mbere rĩngĩ.

1803














Nĩ ngaaniina mĩhianano ya gwacũhio na mĩhianano ya cuma ndĩmĩeherie thĩinĩ wa nyũmba ya
ihoti ciaku.

Nĩ ngaagũthondekera mbĩrĩra, tondũ wee ũrĩ kĩndũ gĩtarĩ kĩene.‘

15 Tarorai muonee! Irĩma igũrũ kũrĩ na magũrũ ma ũrĩa ũrarehe ũhoro mwega,

Ũrĩa ũhunjagia ũhoro wa thayũ.

Kũngũĩra ciathĩ ciaku, wee Yahuda, hingia mĩĩhĩtwa yaku,

Tondũ mũndũ ũrĩa ũtarĩ kĩene gũtirĩ hĩndĩ agaatuĩkanĩria thĩinĩ waku rĩngĩ.

Nĩ akaanangwo biũ.‖

NAHUMU 2

1 Atĩrĩrĩ, ũrĩa ũgũthithanagia kĩndũ na hinya agakiunanga tũcunjĩ nĩ okĩte gũgũũkĩrĩra.

Rangĩra mĩĩgitio.

Gitĩra njĩra.

Mwĩhotorei na mũcokanĩrĩrie hinya wanyu wothe.

1804














 2 Nĩ gũkorũo Yahweh nĩ agaacokereria mwĩrahĩro wa Jakubu,

Hamwe na mwĩrahĩro wa Isiraeli,

Nĩ gũkorũo arĩa manangaga nĩ mamanangĩte;

Na nĩ mathũkĩtie thuuna ciao.

3 Ngo cia arũme ake arĩa marĩ hinya ihakĩtwo rangi mũtune,

Njamba ciake cia ita ciĩhumbĩte nguo ndune.

Igera cia ngaari ciake cia mbaara irahenia ta mwaki

Mũthenya ũrĩa arehaarĩria nĩ ũndũ wa mbaara,

Na matimũ ma mũtĩ wa mũthengera nĩ manyitĩtwo.

4 Ngaari cia mbaara iratwarithio ihenya inene barabara-inĩ.

Irahanyũka kũndũ na kũndũ ihaaro-inĩ cia mũingĩ.

Irahenia ta imũrĩ irakana na ikahenũka ta rũheni.

1805















5 Nĩ ageeta anene ake.

Nĩ makaahĩngwo makiumagara.

Nĩ magaatengʼera mathiĩ rũthingo-inĩ rwake;

Nĩ makaaiga kĩndũ gĩa kũgitĩra.

6 Ihingo cia njũũĩ nĩ ikaahingũka,

Na nyũmba ya mũthamaki nĩ ĩgaatweka.

7 Nĩ gwathanĩtwo: Nĩ aguũrĩtio,

Nĩ atahĩtwo, na ngombo ciake cia airĩtu nĩ iracakaya;

Iragamba ta ndutura ikĩĩhũũraga ithũri.

8 Nineve aatariĩ ta karia ka maĩ matukũ-inĩ make mothe,

No rĩu nĩ kũũra marora.

―Rũgamai! Rũgamai!‖

No gũtirĩ mũndũ ũrehũgũra.

1806














 9 Tahai betha, tahai thahabu!

Mĩthithũ nĩ mĩingĩ mũno.

Kũiyũire mĩthemba yothe ya indo cia goro.

10 Itũũra rĩtigĩtwo ũtheri, rĩgatiganĩrio, rĩkanangĩka!

Ngoro ciao itwekete nĩ ũndũ wa guoya, maru mao makaregera, ciero ciao ikainaina;

Mothiũ mao mothe nĩ mathitĩte.

11 Kĩmamo kĩa mĩrũthi kĩrĩ ha, kũrĩa mĩrũthi mĩthĩ ĩrĩagĩra,

Kũrĩa mũrũthi uumaga ũtongoretie kaana kaguo,

Gũtarĩ mũndũ ũgũtũma ĩigue guoya?

12 Mũrũthi watamburaga nyama cia kũigana twana twaguo

Na ũgaita nyamũ nĩ ũndũ wa mĩrũthi yaguo ya mũgoma.

Waiyũragia imamo ciaguo nyama,

1807















Ũkaiyũria imamo ciaguo nyamũ iria ũtamburĩte.

13 ―Rĩu kĩone, nĩ ngũgũũkĩrĩra,‖ ũguo nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga,

―Nĩ ngaacina ngaari ciake cia mbaara ndogo-inĩ,

Na rũhiũ rwa njora nĩ rũkaaniina mĩrũthi yaku mĩthĩ.

Ndũgaacoka kuona kĩndũ gĩa kũhĩta thĩinĩ wa thĩ,

Na mũgambo wa atũmwo aku ndũkaaiguĩka rĩngĩ.‖

NAHUMU 3

1 Kaĩ itũũra rĩrĩa rĩitithagia thakame rĩrĩ na haaro-ĩ!

Rĩiyũire maheeni biũ o na ũtunyani.

Gũtirĩ hĩndĩ rĩagaga kĩndũ gĩa kũhĩta!

2 Kũrĩ na mũgambo wa kĩboko na inegene rĩa magũrũ ma ngaari,

Mbarathi ĩratengʼera na ngaari ya mbarathi ĩrarũgarũga.

3 Mũndũ ũratwarithia mbarathi, rũhiũ rwa njora rũrahenũka, na itimũ rĩrahenia,

1808














Andũ aingĩ arĩa moragĩtwo, na hĩba cia ciimba

—Mĩĩrĩ ya arĩa makuĩte ndĩngĩtarĩka.

Mathiaga makĩhĩngagwo nĩ mĩĩrĩ ĩyo ya arĩa makuĩte.

4 Maũndũ macio mageekĩka tondũ wa ciĩko nyingĩ cia ũmaraya cia mũmaraya ũcio,

O ũcio mũthaka na ũgucagĩrĩria, o we mũnene wa ũrogi,

Ũrĩa ũtegaga ndũrĩrĩ na ũmaraya wake na agatega mbarĩ nyingĩ na ũrogi wake.

5 ―Kĩonee! Nĩ ngũgũũkĩrĩra,‖ ũguo nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga,

―Nĩ ngooya nguo ciaku na igũrũ ikũhumbĩre ũthiũ;

Nĩ ngaatũma ndũrĩrĩ cione njaga yaku,

Na mothamaki mone gĩconoko gĩaku.

6 Na nĩ ngaagũikĩria gĩko

Na ndũme ũnyararũo;

1809















Ngaagũtua kĩndũ gĩa kwĩrorerũo.

7 Ũrĩa wothe ũgaakuona nĩ akoora oige atĩrĩ,

‗Nineve nĩ anangĩtwo!

Nũũ ũkũmũiguĩra tha?‘

Ingĩruta kũ andũ a gũkũũmĩrĩria?

8 Wee-rĩ, kaĩ ũrĩ mwega gũkĩra No, itũũra rĩarĩ na andũ aingĩ na rĩarĩ ndeere-inĩ cia njũĩ cia
Misri ?

Aathiũrũrũkĩirio nĩ maĩ;

Iria nĩrĩo rĩarĩ ũtonga wake na norĩo rĩarĩ rũthingo rwake.

9 Ethiopia nĩyo yarĩ kĩhumo kĩa hinya wake mũingĩ, o hamwe na Misiri.

Puti na Alibia nĩo maagũteithagia.

10 Ĩndĩ o nake nĩ aatwarirũo ithamĩrio;

Nĩ aatahirũo.

1810














Ciana ciake nacio ikĩbacanio igĩtuĩka tũcunjĩ kona-inĩ ciothe cia barabara.

Nĩ maacukĩire andũ ake arĩa atĩĩku mĩtĩ,

Na andũ ake othe arĩa marĩ igweta nĩ mohetwo na bĩngũ.

11 O nawe nĩ ũkaarĩĩo nĩ ndibei;

Nĩ ũkeehitha.

Nĩ ũgaacaria handũ ha kũũrĩra nĩ ũndũ wa thũ.

12 Mĩĩgitio yaku yothe ĩtariĩ ta mĩtĩ ya mĩkũyũ ĩrĩ na matunda marĩa mambaga kwĩruha;

Ĩngĩinainio, mekũgũa kanua-inĩ ka arĩa matamburaga.

13 Atĩrĩrĩ, thigari ciaku itariĩ ta andũ-a-nja gatagatĩ-inĩ gaku.

Thũ ciaku nĩ ikaahingũrĩrũo ihingo cia bũrũri waku biũ.

Mwaki nĩ ũgaacina mĩgamba ya ihingo ciaku.

14 Taha maĩ nĩ ũndũ wa hĩndĩ ya kũrigicĩrio!

Ĩkĩra mĩĩgitio yaku hinya.

1811














Ikũrũka ũthiĩ ndoro-inĩ ũkie rĩũmba;

Nyita kĩndũ gĩa gũthondeka maturubarĩ.

15 O na kũu mwaki no ũgaagũcina.

Rũhiũ rwa njora nĩ rũgaagũtema rũkũgũithie.

Rũgaagũtambura o ta ũrĩa ciana cia ngigĩ ciĩkaga.

Wĩingĩhie ũhaane o ta ciana cia ngigĩ!

Ti itherũ, wĩingĩhie ũhaane o ta ngigĩ!

16 Ũingĩhĩtie ahũũri biacara aku gũkĩra njata cia igũrũ.

Kaana ka ngigĩ keyũnũraga ngothi na gakombũka gagathiĩ.

17 Arangĩri aku matariĩ ta ngigĩ,

Na anene aku matariĩ ta gĩkundi kĩa ngigĩ.

Maikaraga ciugũ-inĩ cia mahiga mũthenya wa heho,

No rĩrĩa riũa rĩara, makombũka magathiĩ;

1812














Na gũtirĩ mũndũ ũmenyaga kũrĩa marĩ.

18 Arĩithi aku marĩ na toro, wee mũthamaki wa Ashuri;

Andũ aku arĩa marĩ igweta maikaraga mĩciĩ-inĩ yao.

Andũ aku mahurunjũkĩte irĩma-inĩ,

Na gũtirĩ mũndũ ũramacokanĩrĩria.

19 Thĩna ũrĩa ũgũkorete ndũrĩ na kĩhonia.

Kĩronda gĩaku gĩtingĩhona.

Andũ arĩa othe marĩiguaga ũhoro waku nĩ marĩhũũraga hĩ;

Tondũ rĩrĩ, nũũ ũtarĩ wanyamarĩka nĩ ũndũ wa ũhinyanĩrĩria waku ũtarĩ mũthia?‖

HABAKUKU 1

1 Ĩno nĩ ndũmĩrĩri nditũ ĩrĩa Habakuku ũrĩa mũnabii aamũkĩrire thĩinĩ wa kĩoneki:

2 Wũũii Yahweh, ngũgũkaĩra nginya rĩ ngĩkũhoya ũteithio no ũkaga kũnjigua?

1813















Ngũgũkaĩra nginya rĩ ũndeithie kuumana na ũhinya, no ũkaga kuoya ikinya?

3 Nĩ kĩĩ gĩtũmaga ũreke ndĩyonere maũndũ moru?

Na nĩ kĩĩ gĩtũmaga ũkirĩrĩrie ũhinyanĩrĩria?

Nĩ kĩĩ gĩtũmaga mwanangĩko na ũhinya ikorũo mbere yakwa?

Na nĩ kĩĩ gĩtũmaga ngucanio na ngũĩ cingĩhe?

4 Nĩ ũndũ ũcio, watho nĩ wagĩte hinya,

Na matua ma cira marũngĩrĩru gũtirĩ hĩndĩ mahingagio.

Nĩ gũkorũo andũ athingu mathiũrũrũkĩirio nĩ andũ aganu;

Nĩkĩo matua ma cira mogomagio.

5 ―Ta cũthĩrĩriai gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ na mwĩrorere!

Rorai mũgegete na mũmake;

Nĩ gũkorũo harĩ ũndũ ũgeekĩka matukũ-inĩ manyu

Ũrĩa mũtagetĩkia ũhoro waguo o na mwerũo.

1814














 6 Nĩ gũkorũo nĩ ngwarahũra Akalidei,

Rũrĩrĩ rũtarĩ tha na rwĩkaga maũndũ rũtambĩte gwĩciria.

Matuĩkanagĩria icigo nene thĩinĩ wa thĩ

Nĩguo megwatĩre mĩciĩ ĩtarĩ yao.

7 Nĩ andũ a gwĩtigĩrũo na a kũmakania.

Mahandaga matuĩro mao ene ma cira o na wathani.

8 Mbarathi ciao irĩ ihenya gũkĩra ngarĩ,

Nĩ arũrũ gũkĩra njũi ũtukũ.

Mbarathi ciao cia mbaara itengʼeraga irorete mbere;

Mbarathi ciao ciũkaga ciumĩte kũndũ kũraya.

Maharũrũkaga o ta nderi ikĩhanyũka ithiĩ ikarĩe.

9 Othe mokaga mehotorete gwĩka maũndũ ma ũhinya.

1815















Mothiũ mao marĩ hamwe matariĩ ta rũhuho rwa mwena wa irathĩro,

Matahaga andũ mĩgwate o ta mũthanga.

10 Manyũrũragia athamaki

Na magathekerera anene.

Mathekagĩrĩra handũ o hothe harĩ na ũgitĩri;

Mathondekaga hĩba ya tĩri na magataha handũ hau.

11 Magacoka magathiĩ na mbere ta rũhuho na magatuĩkanĩria kuo,

No nĩ magaakorũo na mahĩtia,

Tondũ moigaga atĩ hinya wao uumanaga na eloah wao.

12 Wũũii Yahweh, na githĩ wee ndũtũire kuuma tene na tene?

Wee Kĩhoti wakwa, Ũrĩa Wakwa Mwamũre, ndũkuaga.

Wũũii Yahweh, nĩ wamaamũrire nĩguo mahingie ituĩro;

Wee Rwaro Rwakwa rwa Ihiga, nĩ wamaigire nĩ ũndũ wa kũherithania.

1816














13 Maitho maku nĩ makembu mũno matingĩĩrorera ũndũ mũũru,

Na ndũngĩkirĩrĩria waganu.

Nĩ kĩĩ gĩgĩtũmaga ũkirĩrĩrie andũ arĩa aregenyũki akunyanĩri?

Na ũgakira rĩrĩa mũndũ mwaganu ameria mũndũ mũthingu kũmũkĩra?

14 Nĩ kĩĩ gĩtũmaga ũtue mũndũ o ta thamaki cia iria-inĩ,

O ta ciũmbe iria itambaga thĩ, iria itakoragwo na mũndũ wa gũciatha?

15 Icio ciothe acigucagia na ndwano.

Acinyitaga na neti yake ya gũtega,

Na agacicokanĩrĩria neti-inĩ yake ya gũtega thamaki.

Nĩkĩo akenaga mũno.

16 Nĩkĩo arutagĩra neti yake ya gũtega magongona

Na akarutĩra neti yake ya gũtega thamaki magongona;

1817















Nĩ gũkorũo nĩcio itũmaga rwĩga rwake rũkorũo rũrĩ rũnoru

Na irio ciake ikorũo irĩ njega.

17 Hihi egũgĩikara akĩonoragia neti yake ya gũtega?

Hihi egũthiĩ na mbere kũũraga ndũrĩrĩ ategũcicaĩra?

HABAKUKU 2

1 Niĩ-rĩ, ngũthiĩ na mbere kũrũgama handũ hakwa ha kũrangĩra,

Na ndũgame igũrũ rĩa rũirigo.

Ngũikara ndĩiguĩte nĩgetha nyone ũrĩa ekuuga kũgerera harĩ niĩ

Na ũrĩa ngũcokia ndarũngwo.

2 Nake Yahweh akĩnjokeria akĩnjĩra atĩrĩ:

―Andĩka kĩoneki gĩkĩ, ũkĩandĩke wega ihengere-inĩ,

Nĩgetha mũndũ ũrĩa ũragĩthoma na kayũ eke ũguo na njĩra hũthũ.

3 Tondũ kĩoneki kĩu nĩ kĩa ihinda rĩrĩa rĩtuĩtwo,

1818














Na nĩ kĩrahiũha kĩerekeire mũthia wakĩo, na gĩtigaatuĩka kĩa maheeni.

O na kĩngĩikara, ikara ũkĩĩrĩgĩrĩire!

Tondũ hatarĩ nganja nĩ gĩkaahinga.

Gĩtigaacererũo!

4 Rora mũndũ ũrĩa mwĩtĩi;

Ti mũrũngĩrĩru thĩinĩ wake.

Ĩndĩ mũndũ ũrĩa mũthingu agaatũũra nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia gwake.

5 Ti itherũ, tondũ ndibei nĩ ĩtũmaga mũndũ aheeneke,

Mũndũ ũrĩa mwĩtĩi ndagaakinyĩra muoroto wake.

Anenehagia mĩĩto yake o ta Mbĩrĩra;

Atariĩ ta gĩkuũ na ndangĩigania.

Aikaraga agĩcokanagĩrĩria ndũrĩrĩ ciothe

1819















Na akeyũnganĩria ikundi ciothe cia andũ.

6 Githĩ acio othe matikaaria na thimo, ciugo irĩ na kĩriga, na ndaĩ kũmwerekera?

Makooiga atĩrĩ:

‗Kaĩ mũndũ ũrĩa wĩyũnganagĩria indo itarĩ ciake

Na agatũma thiirĩ wake ũnenehe makĩria arĩ na haaro-ĩ!

Egũtũũra ekaga ũguo nginya rĩ?

7 Githĩ arĩa magũkombithĩtie matikaarahũka o rĩmwe?

Magookĩra na magũthukie na hinya mũno,

Na nĩ ũgaatuĩka kĩndũ gĩa gũtahwo nĩo.

8 Tondũ nĩ watahire ndũrĩrĩ nyingĩ,

Ikundi icio ingĩ ciothe cia andũ nĩ igaagũtaha,

Nĩ ũndũ wa gũita thakame ya andũ

Na ũhinya waku kwerekera thĩ,

1820














Matũũra na arĩa maikaraga thĩinĩ wamo.

9 Kaĩ mũndũ ũrĩa ũgĩaga na uumithio wa ũũru nĩ ũndũ wa nyũmba yake,

Nĩgetha aige gĩtara gĩake handũ igũrũ,

Nĩguo etheme kũnyitwo nĩ thĩna, arĩ na haaro-ĩ!

10 Nĩ ũthugundĩte ũndũ wa gũconorithia kwerekera nyũmba yaku.

Wee mwene nĩwe wĩĩhĩirie nĩ ũndũ wa kũniina ikundi nyingĩ cia andũ.

11 Nĩ gũkorũo ihiga nĩ rĩgaakaya rĩrĩ rũthingo-inĩ,

Naguo mũratho nĩ ũkaarĩcokeria ũrĩ nyũmba igũrũ.

12 Kaĩ mũndũ ũrĩa wakaga itũũra kũgerera ũiti wa thakame arĩ na haaro-ĩ,

O ũcio ũthondekaga taũni kũgerera wagi wa ũthingu.

13 Atĩrĩrĩ, githĩ ti Yahweh mũnene wa ita ũgaatũma ikundi cia andũ irute wĩra na kĩyo nĩguo
ciakĩrĩrie mwaki,

Na atũme ndũrĩrĩ ciĩnogie o tũhũ?

1821














14 Nĩ gũkorũo thĩ nĩ ĩkaaiyũrũo nĩ ũmenyo wĩgiĩ riri wa Yahweh

O ta ũrĩa maĩ mahumbagĩra iria.

15 Kaĩ mũndũ ũrĩa ũheaga arata ake kĩndũ gĩa kũnyua,

Akongerera mangʼũrĩ na marakara, agatũma marĩĩo,

Nĩguo one njaga yao, arĩ na haaro-ĩ!

16 Ũkaaiyũrũo nĩ gĩconoko handũ ha riri.

O nawe nyua na ũguũrie ũhoro waku wa gũkorũo ũtarĩ mũruu.

Gĩkombe kĩrĩa kĩrĩ guoko-inĩ kwa ũrĩo kwa Yahweh nĩ gĩgaagũkinyĩrĩra,

Na riri waku nĩ ũkaahumbĩrũo nĩ gĩconoko;

17 Nĩ gũkorũo ũhinya ũrĩa wĩkĩtwo Lebanoni nĩ ũgaakũhumbĩra,

Na mwanangĩko ũrĩa watũmire nyamũ imake nĩ ũgaagũkora,

Nĩ ũndũ wa gũita thakame ya andũ

Na ũhinya waku kwerekera thĩ,

1822














Matũũra na arĩa maikaraga thĩinĩ wamo.

18 Mũhianano wa gwacũhio-rĩ, ũkoragwo na ũguni ũrĩkũ

Mũthondeki waguo arĩkia kũwacũhia?

Mũhianano wa cuma, o na mũrutani wa maheeni,

O na angĩkorũo mũthondeki waguo nĩ awĩhokaga,

Agathondeka mĩhianano itarĩ kĩene iria itangĩhota kwaria?

19 Mũndũ ũrĩa wĩraga gĩcunjĩ kĩa mũtĩ ―Arahũka!‖

Kana akera ihiga rĩtangĩhota kwaria, ―Ũkĩra! Tũrute!‖ Kaĩ arĩ na haaro-ĩ!

Oneei, mũhianano ũcio ũhumbĩrĩtwo na thahabu na betha,

Na ndũkoragwo na mĩhũmũ o na hanini thĩinĩ waguo.

20 No Yahweh arĩ thĩinĩ wa hekarũ yake nyamũre.

Thĩ yothe nĩ ĩkire ĩrĩ mbere yake!‘‖

1823















HABAKUKU 3

1 Ihoya rĩa mũnabii Habakuku, arĩ kũu Shigionothu:

2 Wũũii Yahweh, nĩ njiguĩte ũhoro waku, ngagĩtigĩra.

Rurumũkia wĩra waku gatagatĩ-inĩ ka mĩaka ĩyo!

Menyithania ũhoro waguo gatagatĩ-inĩ ka mĩaka ĩyo.

Ũroririkana kũiguanĩra tha hĩndĩ ya mĩtangĩko.

3 Eloah ookire oimĩte Temani,

Ũrĩa Mwamũre agĩũka oimĩte Kĩrĩma gĩa Parani. (Sela)

Riri wake ũkĩhumbĩra kũrĩa igũrũ;

Thĩ ĩkĩiyũra rũgooco rwake.

4 Ũkengu wake watariĩ ta ũtheri.

Hĩa ciacomokaga kuuma guoko-inĩ gwake,

Harĩa hinya wake wahithĩtwo.

1824














 5 Mũrimũ mũũru wathiaga ũrĩ mbere yake,

Na mũrimũ wa kũhiũha mwĩrĩ ũkamuuma thutha magũrũ-inĩ make.

6 Aarũgamire na agĩthingithia thĩ.

Aarorire, agĩtũma ndũrĩrĩ cinaine.

Irĩma iria itũũraga kuuma tene nĩ ciahehenjirũo,

Natuo tũthũngũri tũrĩa twa tene tũkĩinamĩrĩra.

Tũcĩra twa tene nĩ twake.

7 Nĩ ndonire thĩna hema-inĩ cia Kushani.

Itambaya cia hema cia bũrũri wa Midiani ikĩinaina.

8 Hihi marakara maku wee Yahweh marakana kwerekera njũũĩ?

Hihi marakana kwerekera njũũĩ?

Kana hihi mangʼũrĩ maku merekeirio kũrĩ iria?

Nĩ gũkorũo nĩ wahaicire igũrũ rĩa mbarathi ciaku;

1825














Ngaari ciaku cia mbarathi nĩ ciahootanire.

9 Ũta waku nĩ mũguũrie na ũkahaarĩrio.

Thanju nĩ ciĩhaarĩirie kũruta wĩra wacio kũringana na mwĩhĩtwa. (Sela)

Nĩ wagayũkanirie thĩ ũkĩhũthĩra njũũĩ.

10 Irĩma ciakuonire ikĩĩnyogonda nĩ ruo.

Mbura nene ĩgĩtuĩkanĩria bũrũri-inĩ.

Kũndũ kũrĩa kũriku gũkĩrarama na mũgambo wakuo.

Gũkĩambararia moko makuo na igũrũ.

11 Riũa na mweri ciarũgamire gĩikaro-inĩ gĩacio gĩtũũgĩru.

Mĩguĩ yaku ĩgĩthiĩ o ta ũtheri.

Rũheni rwa itimũ rĩaku rwarĩ rũkengu.

12 Watuĩkanĩirie thĩ ũrĩ na mangʼũrĩ.

Ũkĩrangĩrĩria ndũrĩrĩ ũrĩ na marakara.

1826














13 Woimagarire ũgĩthiĩ kũhonokia andũ aku, kũhonokia ũrĩa waku mũitĩrĩrie maguta.

Ũkĩhehenja mũtongoria wa nyũmba ya ũrĩa mwaganu.

Yaguũririo kuuma mũthingi-inĩ o nginya igũrũ. (Sela)

14 Nĩ wathecire mũtwe wa njamba ciake cia ita na matharaita make we mwene

Rĩrĩa ciahithũkĩire nĩguo ciihurunje.

Nĩ ciakenire mũno gũtambura na hitho ũrĩa mũhinyĩrĩrĩku.

15 Wagereire iria-inĩ na mbarathi ciaku,

Ũkĩgerera maĩ-inĩ maingĩ marĩa maahũyũkaga.

16 Ndaiguire ũhoro ũcio ngĩinaina thĩinĩ wakwa;

Ndaigua mũgambo ũcio iromo ciakwa ikĩinaina.

Kũbutha gũkĩingĩra mahĩndĩ-inĩ makwa;

Magũrũ makwa nĩ kũinaina maainainaga.

1827















Ĩndĩ niĩ njetagĩrĩra mũthenya ũrĩa wa mĩtangĩko ngirĩte,

Tondũ nĩ ũroka kũrĩ andũ arĩa matũtharĩkagĩra.

17 O na gũtuĩka mũtĩ wa mũkũyũ no wage kũruta kĩro,

Na mĩthabibũ yage kũruta maciaro;

O na gũtuĩka mũtamaiyũ no wage gũciara,

Nayo mĩgũnda yage kũruta irio;

O na gũtuĩka kiugũ no kĩage rũũru,

Na kwage ngʼombe ciugũ-inĩ;

18 Niĩ-rĩ, nĩ ndĩrĩkenaga nĩ ũndũ wa Yahweh;

Ndĩrĩkenaga nĩ ũndũ wa Kĩhoti wa ũhonokio wakwa.

19 Mũthamaki Yahweh nĩwe hinya wakwa;

Agaatũma magũrũ makwa mahaane ta ma thwariga

Na atũme ngerere kũndũ gũtũũgĩru.

_Kũrĩ mũrũgamĩrĩri; rũinwo hamwe na inanda ciakwa cia ndigi._

1828













ZEFANIYA 1

1 Gĩkĩ nĩkĩo kiugo kĩa Yahweh kĩrĩa gĩakinyĩire Zefaniya mũrũ wa Kushi mũrũ wa Gedalia mũrũ
wa Amaria mũrũ wa Hezekia matukũ-inĩ ma Josia mũrũ wa Amoni mũthamaki wa Yahuda:

2 ―Nĩ ngaahaata biũ indo ciothe ciehere thĩinĩ wa thĩ,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

3 ―Nĩ ngaahaata andũ o na nyamũ.

Nĩ ngaahaata nyoni cia rĩera-inĩ o na thamaki cia iria-inĩ,

O na mĩhĩnga hamwe na andũ arĩa aganu;

Nĩ ngeeheria andũ thĩinĩ wa thĩ,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

4 ―Nĩ ngaatambũrũkia guoko gwakwa njũkĩrĩre Yahuda

Na njũkĩrĩre aikari othe a Yahrushalayim,

Na nĩ ngaaniina matigari mothe ma Baali kũndũ gũkũ,

Niine rĩĩtwa rĩa athĩnjĩri-Yahweh acio matungataga ihoti ngʼeni o na athĩnjĩri arĩa angĩ a ndũrĩrĩ
itetĩkĩtie,

5 Hamwe na arĩa mainamagĩrĩra mbũtũ ya igũrũ marĩ nyũmba igũrũ,

1829














Na arĩa mainamagĩrĩra Yahweh na makehĩta gũkorũo marĩ ehokeku harĩ we

O makĩĩhĩtaga gũkorũo marĩ ehokeku harĩ Malikamu;

6 Na arĩa magarũrũkaga magatiga kũrũmĩrĩra Yahweh

O acio matacaragia Yahweh kana magatuĩria ũhoro harĩ we.‖

7 Wĩkirĩre ũrĩ mbere ya Mũthamaki Yahweh, nĩ gũkorũo mũthenya wa Yahweh ũrĩ hakuhĩ.

Yahweh nĩ ahaarĩirie igongona; nĩ aharĩrĩirie ageni ake.

8 ―Mũthenya wa igongona rĩa Yahweh nĩ ngaaciirithia anene,

Njirithie ariũ a mũthamaki, na arĩa othe mehumbaga nguo cia andũ a kũngĩ.

9 Mũthenya ũcio nĩ ngaaciirithia mũndũ o wothe ũhaicaga handũ harĩa hatũũgĩru,

Arĩa maiyũragia nyũmba ya mwathi wao ũhinya na maheeni.‖

10 Yahweh ekuuga ũũ, ―Mũthenya ũcio,

Nĩ gũgaakorũo na mũgambo wa kĩrĩro kuuma Kĩhingo-inĩ gĩa Thamaki,

Gũkorũo na kĩrĩro kuuma Gĩcigo-inĩ Kĩrĩa Kĩerũ gĩa itũũra,

1830














Na mũrurumo mũnene kuuma tũrĩma-inĩ.

11 Rĩrai, inyuĩ aikari a Makiteshi,

Nĩ gũkorũo onjorithia othe nĩ maniinĩtwo;

Arĩa othe mathimaga betha nĩ manangĩtwo.

12 Hĩndĩ ĩyo nĩ ngaacaria Yahrushalayim biũ na matawa,

Na nĩ ngaaciirithia andũ arĩa matatindanagĩra na maũndũ, o acio moigaga ũũ ngoro-inĩ yao,

‗Yahweh ndageka ũndũ mwega, na ndageka ũndũ mũũru.‘

13 Ũtonga wao nĩ ũgaatahwo, nacio nyũmba ciao cianangwo.

Nĩ magaaka nyũmba, no matigaikara thĩinĩ wacio;

Na nĩ makaahanda mĩgũnda ya mĩthabibũ, no matikanyua ndibei kuumana nayo.

14 Mũthenya ũrĩa mũnene wa Yahweh ũrĩ hakuhĩ!

Ũrĩ hakuhĩ na nĩ ũroka na ihenya mũno!

Mũgambo wa mũthenya wa Yahweh nĩ mũrũrũ.

1831














Kũu njamba ya ita nĩ ĩkaarĩra.

15 Mũthenya ũcio nĩ mũthenya wa mangʼũrĩ,

Mũthenya wa mĩtangĩko na kĩeha,

Mũthenya wa kĩhuhũkanio na mwanangĩko,

Mũthenya mũtumanu na wa nduma,

Mũthenya wa matu na nduma ndumanu,

16 Mũthenya wa coro na wa mbugĩrĩrio ya mbaara,

Kwerekera matũũra marĩa marĩ na ũgitĩri na nyũmba iria ndaya na igũrũ cia kona-inĩ.

17 Nĩ ngaatũma andũ matangĩke,

Na magaathiaga ta andũ atumumu,

Tondũ nĩ Yahweh mehĩirie.

Thakame yao ĩgaaitwo thĩ o ta rũkũngũ,

Na nyama ciao iteo thĩ o ta rũrua.

1832














18 Betha ciao kana thahabu ciao itikaahota kũmahonokia mũthenya wa marakara ma Yahweh;

Nĩ gũkorũo thĩ yothe nĩ ĩkaaniinwo nĩ mwaki wa kĩyo gĩake,

Tondũ nĩ akaaniinana, aniine aikari othe a thĩ, amaniine na njĩra nene.‖

ZEFANIYA 2

1 Cokanĩrĩrai hamwe, mwĩcokanĩrĩriei,

Inyuĩ rũrĩrĩ rũtarĩ thoni.

2 Ũndũ ũrĩa wathanĩtwo ũtanahinga,

Mũthenya ũtanahĩtũka o ta mahuti,

Marakara mahiũ ma Yahweh matanamũkinyĩrĩra,

Mũthenya wa marakara ma Yahweh ũtanamũkinyĩrĩra,

3 Cariai Yahweh, inyuĩ andũ othe ahooreri thĩinĩ wa thĩ,

O inyuĩ mũrũmagĩrĩra mawatho make ma ũthingu.

Cariai ũthingu, cariai ũhooreri.

1833














No kũhoteke nĩ mũkaahithwo mũthenya wa marakara ma Yahweh.

4 Nĩ gũkorũo Gaza rĩgaatuĩka itũũra rĩtiganĩrie;

Na Ashikeloni gũgaatuĩka kũndũ gũtiganĩrie.

Ashidodi makaarutũrũrũo mũthenya barigici,

Na Ekironi nĩ gũkaamunywo.

5 ―Kaĩ arĩa maikaraga gĩcũa-inĩ, o acio rũrĩrĩ rwa Akerethi marĩ na haaro-ĩ!

Kiugo kĩa Yahweh nĩ kĩmũũkĩrĩire.

Wee Kanaani, bũrũri wa Afilisti, nĩ ngaakwananga,

Na gũtirĩ mũndũ ũgaatigara.

6 Kũu gĩcũa-inĩ gũgaatuĩka kũndũ gwa kũrĩithia,

Gũgaakorũo na ithima nĩ ũndũ wa arĩithi na ciugũ cia mahiga cia ngʼondu.

7 Gũgaatuĩka gĩcigo kĩa arĩa magaatigara a nyũmba ya Yahuda;

Kũu nĩkuo makaarĩaga.

1834














Hwaĩ-inĩ magaakomaga nyũmba-inĩ cia Ashikeloni.

Nĩ gũkorũo Yahweh Kĩhoti wao nĩ akeerekeria meciria make harĩ o,

Nĩ agaacokanĩrĩria andũ ao arĩa matahĩtwo amacokie.‖

8 ―Nĩ njiguĩte kĩnyũrũri kĩa Moabi na irumi cia Aamoni,

O acio manyũrũrĩtie andũ akwa na makegana ũrĩa megũũkĩrĩra gĩcigo kĩao.‖

9 Yahweh mũnene wa ita, o we Kĩhoti wa Isiraeli oigĩte ũũ: ―Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, o ta ũrĩa niĩ
ndũũraga muoyo,

Moabi gũgaatuĩka o ta Sodomu,

Nao Aamoni mahaane o ta Gomora,

Kũndũ gwa thabai, irima rĩa cumbĩ, na gũtũũre kũrĩ kwanangĩku.

Andũ akwa arĩa magaatigara nĩ makaamataha indo,

Na matigari ma rũrĩrĩ rwakwa nĩ makooya indo ciao.

10 Ũndũ ũcio nĩguo makaamũkĩra ithenya rĩa mwĩtĩo wao,

1835














Tondũ nĩ maanyũrũririe na magĩĩtũũgĩria harĩ andũ a Yahweh mũnene wa ita.

11 Yahweh agaakorũo arĩ wa kũmakania harĩ o;

Tondũ nĩ agaatũma ihoti ciothe cia gũkũ thĩ ituĩke kĩndũ hatarĩ,

Na icigĩrĩra ciothe cia ndũrĩrĩ-ĩrĩa-itetĩkĩtie nĩ ikaamũinamĩrĩra,

O kĩmwe kĩrĩ handũ hakĩo.

12 O na inyuĩ andũ a Ethiopia nĩ mũkooragwo nĩ rũhiũ rwakwa rwa njora.

13 Nĩ agaatambũrũkia guoko gwake akwerekerie mwena wa rũgongo na anange Ashuri,

Na nĩ agaatũma Nineve gũtuĩke kũndũ gũtiganĩrie, kũũme o ta werũ.

14 Ndũũru cia nyamũ nĩ igaakomaga kuo, nyamũ cia gĩthaka cia mĩthemba yothe.

Nyoni ĩrĩa ĩtagwo gakuua-ũrogi o na njege ikaararaga kũu itugĩ-inĩ ciakuo.

Mũgambo nĩ ũkaaina ndirica-inĩ.

Nĩ gũgaakorũo na mwanangĩko itonyero-inĩ;

Tondũ nĩ akaaguũria buremu cia mũtarakwa.

1836














15 Rĩrĩ nĩrĩo itũũra rĩrĩa rĩarĩ na mwĩtĩo, o rĩo rĩaikaraga rĩrĩ na ũgitĩri,

Rĩrĩa rĩoigaga ũũ ngoro-inĩ yarĩo, ‗Niĩ nĩ niĩ we, na gũtirĩ ũngĩ.‘

Rĩu nĩ rĩtuĩkĩte kĩndũ gĩa kũguoyohia,

Kũndũ gwa gũkomagwo nĩ nyamũ cia gĩthaka.

Mũndũ wothe ũkaahĩtũkagĩra kuo nĩ akaahuuhaga mĩrũri na agathukathuka ngundi.‖

ZEFANIYA 3

1 Kaĩ itũũra rĩrĩa iremi, o rĩu rĩthahĩtio, na rĩhinyanagĩrĩria rĩrĩ na haaro-ĩ!

2 Gũtirĩ mũgambo rĩathĩkagĩra; rĩtiĩtĩkagĩra ũtaaro.

Rĩtiĩhokaga Yahweh; rĩtikuhagĩrĩria Kĩhoti warĩo.

3 Anene arĩa marĩ thĩinĩ warĩo matariĩ ta mĩrũthi ĩrararama.

Atuanĩri cira arĩo matariĩ ta njũi ũtukũ;

Matitigagia o na ihĩndĩ rĩa gũthũgũna gũkinyĩria rũcinĩ.

1837















 4 Anabii arĩo nĩ andũ matarĩ gĩtĩo, matarĩ ehokeku.

Athĩnjĩri-Yahweh arĩo nĩ mathahagia kĩndũ kĩrĩa Kĩamũre;

Nĩ moinaga watho.

5 Yahweh nĩ mũthingu thĩinĩ warĩo; gũtirĩ ũndũ mũũru ekaga.

Nĩ amenyithanagia matuĩro make rũcinĩ o rũcinĩ,

Ategũtigithĩria o ta ũtheri wa rũcinĩ.

No mũndũ ũrĩa ũtarĩ mũthingu ndaiguaga thoni.

6 ―Nĩ ndanangire ndũrĩrĩ; nyũmba ciacio iria ndaya na igũrũ cia kona-inĩ igĩtiganĩrio.

Ngĩthũkangia barabara ciacio nginya gũkĩaga mũndũ ũragerera kuo.

Matũũra ma cio maatigirũo manangĩkĩte, matarĩ na mũndũ, matarĩ na mũikari.

7 Ngiuga atĩrĩ, ‗Hatarĩ nganja nĩ ũkũnjĩtigĩra na wĩtĩkĩre ũtaaro,‘

Nĩgetha gĩikaro kĩarĩo gĩtikanangwo

—No mũhaka ndĩrĩciirithie nĩ ũndũ wa maũndũ macio mothe.

1838














No meehotorire o na makĩria gwĩka maũndũ moru.

8 ‗Nĩ ũndũ ũcio, ikaragai mũnjĩrĩgĩrĩire,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga,

‗O nginya mũthenya ũrĩa ngaarahũka ndĩtahĩre indo,

Nĩ gũkorũo ituĩro rĩakwa rĩa cira nĩ gũcokanĩrĩria ndũrĩrĩ, gũcokanĩrĩria mothamaki,

Ndĩmaitũrũrĩre mathũgũta makwa, marakara makwa mothe mahiũ;

Nĩ gũkorũo thĩ yothe nĩ ĩkaaniinwo nĩ mwaki wa kĩyo gĩakwa.

9 Tondũ hĩndĩ ĩyo nĩ ngaagarũra tũnua twa andũ a ndũrĩrĩ ndĩmahe rũthiomi rwerũ rũtarĩ rwa
ndũire,

Nĩgetha ikundi icio ciothe ikayagĩre rĩĩtwa rĩa Yahweh,

Imũtungatagĩre irĩ na ũrũmwe.‘

10 Kuuma mbarĩ ĩrĩa ĩngĩ ya njũũĩ cia Ethiopia,

Andũ arĩa mangayagĩra, mwarĩ wa andũ akwa arĩa mahurunjũkĩte, nĩ makaandehera kĩheo.

11 Mũthenya ũcio wee ndũgaaconorithio

1839














Nĩ ũndũ wa ciĩko ciaku ciothe iria wanemeire nacio,

Nĩ gũkorũo hĩndĩ ĩyo nĩ ngeeheria andũ arĩa merahaga marĩ na mwĩtĩo gatagatĩ-inĩ gaku;

Na ndũgaacoka gwĩtĩa rĩngĩ kĩrĩma-inĩ gĩakwa kĩrĩa kĩamũre.

12 Nĩ ngetĩkĩria andũ enyihia na ahooreri matigare gatagatĩ-inĩ gaku,

Na nĩ makoorĩra harĩ rĩĩtwa rĩa Yahweh.

13 Andũ a Isiraeli arĩa magaatigara matigeeka maũndũ matarĩ ma ũthingu;

Matikaaria ũndũ wa maheeni, kana rũrĩmĩ rwa maheeni ruoneke tũnua-inĩ twao;

Nĩ makaarĩaga na magakoma, na gũtirĩ mũndũ ũgaatũma maigue guoya.‖

14 Anĩrĩra ũkenete, wee mwarĩ wa Zayuni!

Anĩrĩra nĩ ũndũ wa ũhootani, wee Isiraeli!

Kena na ũcanjamũke na ngoro yaku yothe, wee mwarĩ wa Yahrushalayim!

15 Yahweh nĩ eheretie matuĩro marĩa ũtuĩrĩirũo.

Nĩ ahũndũrĩte thũ yaku.

1840














Yahweh, o we Mũthamaki wa Isiraeli, arĩ thĩinĩ waku.

Ndũgaacoka gwĩtigĩra thĩna rĩngĩ.

16 Mũthenya ũcio Yahrushalayim nĩ ĩkeerũo atĩrĩ:

―Ndũgetigĩre, wee Zayuni.

Ndũkareke moko maku maregere.

17 Yahweh Kĩhoti waku arĩ thĩinĩ waku.

Tondũ We nĩ mwene hinya, nĩ akaahonokania.

Nĩ agaakena nĩ ũndũ waku arĩ na gĩkeno kĩnene.

Nĩ akahurũka nĩ ũndũ wa wendo wake gũkwerekera.

Nĩ agaacanjamũka nĩ ũndũ waku akĩanagĩrĩra nĩ gũkena.

18 Nĩ ngaacokanĩrĩria arĩa macakayaga nĩ ũndũ wa gũkorũo matarĩ ciathĩ-inĩ ciaku;

Maagaga gũkorũo thĩinĩ waku tondũ wa kũnyũrũrio nĩ ũndũ wake.

1841















19 Ta kĩyonereei, hĩndĩ ĩyo nĩ ngoya ikinya njũkĩrĩre arĩa othe makũhinyagĩrĩria;

Na nĩ ngaahonokia mũndũ ũrĩa ũthuaga,

Na njokanĩrĩrie arĩa mahurunjũkĩte.

Nĩ ngaatũma matuĩke kĩndũ gĩa kũgaathagĩrĩrio na magĩe ngumo

Mabũrũri-inĩ mothe marĩa manaconorithĩrio.

20 Hĩndĩ ĩyo nĩ ngaamũcokia,

Hĩndĩ ĩrĩa ngaamũcokanĩrĩria hamwe.

Nĩ gũkorũo nĩ ngaatũma mũtuĩke kĩndũ gĩa kũgaathagĩrĩrio na mũgĩe ngumo gatagatĩ-inĩ ka
ikundi ciothe cia andũ thĩinĩ wa thĩ,

Rĩrĩa ngaacokanĩrĩria andũ anyu arĩa matahĩtwo ndĩmacokie mũkĩĩyonagĩra,‖ ũguo nĩguo
Yahweh ekuuga.

HAGAI 1

1 Mwaka-inĩ wa kerĩ wa Mũthamaki Dario, mweri-inĩ wa gatandatũ, mũthenya wa mbere wa
mweri ũcio, kiugo kĩa Yahweh nĩ gĩokire kũgerera harĩ mũnabii Hagai kũrĩ Zerubabeli mũrũ wa
Shealitieli, ũrĩa warĩ ngavana wa Yahuda, na kũrĩ Joshua mũrũ wa Jehozadaku, mũthĩnjĩri-
Yahweh ũrĩa mũnene, makĩrũo atĩrĩ:

1842













2 ―Ũũ nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga, ‗Andũ aya moigaga atĩrĩ, ―Ihinda rĩa gwaka
nyũmba ya Yahweh ti ikinyu.‖‘‖

3 Na kiugo kĩa Yahweh gĩgĩũka o rĩngĩ kũgerera harĩ mũnabii Hagai, gĩkiuga atĩrĩ: 4 ―Hihi rĩrĩ nĩ
ihinda rĩanyu rĩa gũikara nyũmba-inĩ cianyu igemetio na mbaũ, hĩndĩ ĩrĩa nyũmba ĩno
yanangĩkĩte? 5 Rĩu-rĩ, ũũ nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga, ‗Mwĩciriei mũno ũhoro wĩgiĩ
njĩra cianyu. 6 Nĩ mũhandĩte mbeũ nyingĩ, no mũgethaga o tũnini. Nĩ mũrĩaga, no mũtihũnaga.
Nĩ mũnyuaga, no mũtinyotokaga. Nĩ mwĩhumbaga nguo, no gũtirĩ mũndũ ũiguaga ũrugarĩ. Ũrĩa
ũthũkũmaga aikagia mũcara wake mũhuko-inĩ ũiyũire marima.‘‖

7 ―Ũũ nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga, ‗Mwĩciriei mũno ũhoro wĩgiĩ njĩra cianyu.‘

8 ―Yahweh oigĩte atĩrĩ, ‗Ambatai kĩrĩma-inĩ mũũke na mbaũ. Mwake nyũmba ĩno nĩgetha
ngenagio nĩyo na ngoocithagio.‘‖

9 ―‗Inyuĩ mwerĩgagĩrĩra magetha maingĩ no mwaamũkagĩra manini; na rĩrĩa mwamatwara
nyũmba-inĩ, nĩ kũhuuha ndamahuuhaga makehera. Nĩkĩ hihi? Tondũ nyũmba yakwa nĩ
nyanangĩku, ĩndĩ o ũmwe wanyu ahangʼaga akĩrũmbũiya nyũmba yake,‘ ũguo nĩguo Yahweh
mũnene wa ita ekuuga. 10 ‗Na kwoguo igũrũ rĩkĩrega gũita ime rĩarĩo, na thĩ ĩkĩrega kũruta
maciaro mayo. 11 Ngĩgĩikara ngĩtũmaga bũrũri wanyu na irĩma ciage mbura, ũndũ ũrĩa watũmire
kwage ngano, ndibei ya mũhihano, maguta, na mĩmera. Inyuĩ nĩ mũrathĩnĩka o hamwe na mahiũ,
na wĩra wanyu wothe mũritũ nĩ wa tũhũ.‘‖

12 Nake Zerubabeli mũrũ wa Shealitieli na Joshua mũrũ wa Jehozadaku, mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa
mũnene, na andũ acio angĩ othe magĩthikĩrĩria mũgambo wa Yahweh Kĩhoti wao o na ciugo cia
mũnabii Hagai, tondũ Yahweh Kĩhoti wao nĩwe wamũtũmĩte; nao andũ makĩambĩrĩria gwĩtigĩra
nĩ ũndũ wa Yahweh.

13 Nake Hagai, ũcio mũtũmwo wa Yahweh, akĩhe andũ ndũmĩrĩri ĩno kũringana na ũrĩa eerĩtwo
eke nĩ Yahweh: ―‗Niĩ ndĩ hamwe na inyuĩ andũ aya,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.‖

1843










14 Nĩ ũndũ ũcio Yahweh akĩarahũra roho wa Zerubabeli mũrũ wa Shealitieli, ũrĩa warĩ ngavana
wa Yahuda, na roho wa Joshua mũrũ wa Jehozadaku, mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene, na roho
wa andũ acio angĩ othe; nao magĩũka na makĩambĩrĩria wĩra wa gwaka nyũmba ya Yahweh
mũnene wa ita, o we Kĩhoti wao. 15 Ũndũ ũcio wekĩkire mũthenya wa 24 wa mweri wa
gatandatũ mwaka-inĩ wa kerĩ wa Mũthamaki Dario.

HAGAI 2

1 Mweri-inĩ wa mũgwanja, mũthenya wa 21 wa mweri ũcio, kiugo kĩa Yahweh nĩ gĩokire
kũgerera harĩ mũnabii Hagai gĩkiuga atĩrĩ, 2 ―Ta ũria Zerubabeli mũrũ wa Shealitieli, ũcio
ngavana wa Yahuda, na Joshua mũrũ wa Jehozadaku, mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene, na andũ
acio angĩ atĩrĩ: 3 ‗Nũũ ũtigarĩte gatagatĩ-inĩ kanyu woonire riri ũrĩa nyũmba ĩno yarĩ naguo
mbere? Mũrona ĩhaana atĩa rĩu? Githĩ ndĩroneka ĩhaana kĩndũ hatarĩ yaringithanio?‘

4 ―‗No rĩrĩ, gĩa na hinya, wee Zerubabeli,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, ‗na ũgĩe na hinya, wee
Joshua mũrũ wa Jehozadaku, mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene.‘

―‗Na mũgĩe na hinya, inyuĩ andũ othe a bũrũri,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, ‗na mũrute wĩra.‘

―‗Nĩ gũkorũo niĩ ndĩ hamwe na inyuĩ,‘ ũguo nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga. 5 ‗Ririkanai
ũndũ ũrĩa ndamwĩrĩire rĩrĩa mwoimire bũrũri wa Misiri, na roho wakwa ũrĩ o gatagatĩ-inĩ kanyu
Mũtigetigĩre.‘‖

6 ―Nĩ gũkorũo ũũ nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga, ‗O rĩngĩ—thutha wa ihinda inini—nĩ
ngaathingithia igũrũ na thĩ na iria na thĩ nyũmũ.‘

7 ―‗Na nĩ ngaathingithia ndũrĩrĩ ciothe, na indo cia goro cia ndũrĩrĩ ciothe nĩ ikaaingĩra; na nĩ
ngaaiyũria nyũmba ĩno riri,‘ ũguo nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga.

8 ―‗Betha nĩ yakwa, na thahabu nĩ yakwa,‘ ũguo nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga.

1844










9 ―‗Riri wa ihinda rĩũkĩte wa nyũmba ĩno ũgaakorũo ũrĩ mũnene gũkĩra ũrĩa yarĩ naguo mbere,‘
ũguo nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga.

―‗Na nĩ ngaatũma kũndũ gũkũ kũgĩe thayũ,‘ ũguo nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga.‖

10 Mũthenya wa 24 wa mweri wa kenda, mwaka-inĩ wa kerĩ wa Dario, kiugo kĩa Yahweh nĩ
gĩakinyĩire mũnabii Hagai akĩrũo atĩrĩ: 11 ―Yahweh mũnene wa ita ekuuga ũũ, ‗Ta ũria athĩnjĩri-
Yahweh ũhoro wĩgiĩ watho, ũmorie atĩrĩ: 12 ―Mũndũ angĩkuua nyama nyamũre mũhuko-inĩ wa
nguo yake, na nguo ĩyo yake ĩhutie mũgate kana gĩtoero kana ndibei kana maguta kana irio cia
mũthemba ũngĩ o wothe-rĩ, hihi no ituĩke nyamũre?‖‘‖

Nao athĩnjĩri-Yahweh magĩcokia makiuga: ―Aca!‖

13 Hagai agĩcoka akĩũria atĩrĩ: ―Mũndũ ũrĩ na thahu nĩ ũndũ wa kũhutia kĩimba angĩhutia kĩndũ o
na kĩmwe gĩa icio-rĩ, hihi kĩndũ kĩu no kĩgĩe na thahu?‖

Nao athĩnjĩri-Yahweh magĩcokia makiuga: ―No kĩgĩe na thahu.‖

14 Nĩ ũndũ ũcio Hagai akiuga atĩrĩ: ―‗Ũguo nĩguo andũ aya matariĩ, na ũguo nĩguo rũrĩrĩ rũrũ
rũtariĩ maitho-inĩ makwa, na ũguo nĩguo wĩra wothe wa moko mao ũtariĩ; kĩrĩa gĩothe marutaga
kũu gĩkoragwo na thahu,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

15 ―‗No rĩrĩ, ta mwĩciriei mũno ũndũ ũyũ kuuma mũthenya ũyũ gũthiĩ na mbere: Ihiga
rĩtanaigĩrĩrũo igũrũ wa rĩrĩa rĩngĩ hekarũ-inĩ ya Yahweh-rĩ, 16 maũndũ maahaanaga atĩa hĩndĩ
ĩyo? Mũndũ angĩathiire hĩba-inĩ ya ngano akĩĩrĩgĩrĩra ithimi 20, aakoraga 10 tu; na mũndũ
angĩathiire mũtũngi-inĩ gũtaha ithimi 50 mũharatĩ-inĩ wa ndibei, aakoraga 20 tu; 17 Nĩ
ndamũhũũrire, ngĩhũũra wĩra wothe wa moko manyu na ũrugarĩ mũnene na mbuu na mbura ya
mbembe, no gũtirĩ o na ũmwe wanyu wanjokereire,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

1845











18 ―‗Ta mwĩciriei mũno ũndũ ũyũ kuuma mũthenya ũyũ gũthiĩ na mbere, kuuma mũthenya wa
24 wa mweri wa kenda, kuuma mũthenya ũrĩa mũthingi wa hekarũ ya Yahweh waakirũo;
mwĩciriei mũno ũndũ ũyũ: 19 Hihi nĩ kũrĩ mbegũ ĩtigarĩte ikũmbĩ-inĩ? Mũthabibũ, mũkũyũ,
mũkomamanga, na mũtĩ wa mũtamaiyũ—hihi nĩ kũrĩ ũrutĩte maciaro? Kuuma mũthenya ũyũ nĩ
ndĩrĩtũmaga kĩrathimo.‘‖

20 Kiugo kĩa Yahweh gĩgĩkinyĩra Hagai riita rĩa kerĩ mũthenya wa 24 wa mweri, akĩrũo atĩrĩ: 21
―Ĩra Zerubabeli ũcio ngavana wa Yahuda atĩrĩ, ‗Nĩ ngũthingithia igũrũ na thĩ. 22 Nĩ
ngaangʼaũrania gĩtĩ kĩa ũnene kĩa mothamaki na niine hinya wa mothamaki ma ndũrĩrĩ; na nĩ
ngaangʼaũrania ngaari ya mbarathi na atwarithia ayo, na mbarathi hamwe na atwarithia a cio nĩ
makaagũa, o ũmwe wao oragwo nĩ rũhiũ rwa njora rwa mũrũ wa ithe.‘‖

23 Yahweh mũnene wa ita ekuuga atĩrĩ, ―‗Mũthenya ũcio, nĩ ngaakuoya wee ndungata yakwa
Zerubabeli mũrũ wa Shealitieli,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga, ‗na nĩ ngaagũtua ta gĩcũhĩ kĩa
mũhũũri, tondũ wee nĩwe thuurĩte,‘ ũguo nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga.‖

ZAKARIYA 1

1 Na rĩrĩ, mweri-inĩ wa kanana, mwaka wa kerĩ wa Dario, kiugo kĩa Yahweh nĩ gĩakinyĩire
mũnabii Zakariya mũrũ wa Berekia mũrũ wa Ido, akĩrũo atĩrĩ: 2 ―Yahweh nĩ aarakarire mũno nĩ
ũndũ wa maithe manyu.

3 ―Meere atĩrĩ, ‗Yahweh mũnene wa ita oigĩte ũũ: ―‗Njokererai,‘ ũguo nĩguo Yahweh mũnene wa
ita ekuuga, ‗na niĩ nĩ ngũmũcokerera,‘ ũguo nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga.‖‘

4 ―‗Mũtikahaane ta maithe manyu, o acio maahunjĩirio nĩ anabii a tene makĩrũo atĩrĩ: ―Yahweh
mũnene wa ita oigĩte ũũ, ‗Garũrũkai mũtigane na mĩthiĩre yanyu mĩũru na ciĩko cianyu njũru.‘‖‘

―‗No o matiathikĩrĩirie, na matiigana kũndegera gũtũ,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

1846










5 ―‗Maithe manyu marĩ kũ rĩu? Na hihi anabii acio nĩ maatũũrire tene na tene? 6 No rĩrĩ, ciugo
ciakwa na mawatho makwa marĩa ndathĩte ndungata ciakwa anabii, nĩ maakinyĩire maithe
manyu, na githĩ tiguo?‘ Nĩ ũndũ ũcio, makĩnjokerera na makiuga atĩrĩ: ‗Yahweh

mũnene wa ita atwĩkĩte kũringana na mĩthiĩre itũ na ciĩko citũ, o ta ũrĩa aatuĩte gwĩka.‘‖

7 Mũthenya wa 24 wa mweri wa 11, ũguo nĩ kuuga, mweri wa Shebati, mwaka-inĩ wa kerĩ wa
Dario, kiugo kĩa Yahweh nĩ gĩakinyĩire mũnabii Zakariya mũrũ wa Berekia mũrũ wa Ido, akĩrũo
atĩrĩ: 8 ―Nĩ ndonire kĩoneki ũtukũ. Ngĩona mũndũ watwarithagia mbarathi ndune, na akĩrũgama
gatagatĩ-inĩ ka mĩtĩ ya mĩhandathi mũkuru-inĩ; na thutha wake kwarĩ na mbarathi ndune, cia
gĩĩtĩri, na cia rangi mwerũ.‖

9 Na niĩ ngĩũria atĩrĩ: ―Mwathi wakwa, aya nĩa?‖

Mũraika ũrĩa waaragia na niĩ akĩnjokeria akĩnjĩra: ―Nĩ ngũkuonia aya nĩa.‖

10 Nake mũndũ ũcio warũgamĩte gatagatĩ-inĩ ka mĩtĩ ya mĩhandathi akiuga: ―Aya nĩ arĩa
Yahweh atũmĩte mathiĩ kũndũ na kũndũ thĩinĩ wa thĩ.‖ 11 Nao makĩĩra mũraika ũcio wa Yahweh
warũgamĩte gatagatĩ-inĩ ka mĩtĩ ya mĩhandathi atĩrĩ: ―Nĩ tũthiĩte kũndũ na kũndũ thĩinĩ wa thĩ, na
rĩrĩ, thĩ yothe nĩ ĩhooreire na ĩrĩ na thayũ.‖

12 Nĩ ũndũ ũcio, mũraika wa Yahweh akĩũria ũũ: ―Wũũii wee Yahweh mũnene wa ita, ũgũikara
nginya rĩ ũtekũiguĩra Yahrushalayim na matũũra ma Yahuda tha, o macio ũtũire ũrakarĩire mĩaka
ĩyo 70?‖

13 Yahweh agĩcokeria mũraika ũcio waaragia na niĩ, na ciugo cia ũtugi na cia kũũmĩrĩria. 14
Nake mũraika ũcio waaragia na niĩ akĩnjĩra atĩrĩ: ―Anĩrĩra uuge ũũ, ‗Yahweh mũnene wa ita
ekuuga atĩrĩ: ―Ndĩ na kĩyo, kĩyo kĩnene nĩ ũndũ wa Yahrushalayim na nĩ ũndũ wa Zayuni. 15 Nĩ
ndakarĩte, ngarakara mũno nĩ ũndũ wa ndũrĩrĩ iria cikaraga itekũmaka, tondũ ndaiguaga
ndakarĩte o hanini, no ikĩongerera ũũru ũcio.‖‘

1847









16 ―Nĩ ũndũ ũcio, ũũ nĩguo Yahweh ekuuga: ‗―Nĩ ngaacoka Yahrushalayim ndĩ na tha, na
nyũmba yakwa nĩ ĩgaakwo kuo,‖ ũguo nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga, ―na rũrigi rwa
gũthima nĩ rũgaatambũrũkio igũrũ rĩa Yahrushalayim.‖‘

17 ―Anĩrĩra rĩngĩ uuge ũũ, ‗Yahweh mũnene wa ita ekuuga atĩrĩ: ―Matũũra makwa nĩ makaiyũra
maũndũ mega rĩngĩ; na Yahweh nĩ akomĩrĩria Zayuni rĩngĩ, na athuure Yahrushalayim o rĩngĩ.‖‘‖

18 Ngĩcoka ngĩtiira maitho ngĩona hĩa inya. 19 Kwoguo ngĩũria mũraika ũcio waaragia na niĩ
atĩrĩ: ―Ici nacio nĩ ndũĩ?‖ Nake akĩnjokeria akĩnjĩra: ―Ici nĩ hĩa iria ciahurunjire Yahuda, Isiraeli,
na Yahrushalayim.‖

20 Yahweh agĩcoka akĩnyonia mabundi mana. 21 Na niĩ ngĩũria atĩrĩ: ―Aya maroka gwĩka atĩa?‖

Nake akĩnjĩra: ―Hĩa icio nĩcio ciahurunjire Yahuda ũũ atĩ gũtirĩ mũndũ wahotire gũtiira mũtwe
wake. Nao aya angĩ nĩ magooka gũtũma ciĩtigĩre, magũithie hĩa cia ndũrĩrĩ thĩ, ndũrĩrĩ o icio
ciambararirie hĩa ciacio kwerekera bũrũri wa Yahuda, nĩguo ciũhurunje.‖

ZAKARIYA 2

1 Ningĩ ngĩtiira maitho ngĩona mũndũ warĩ na rũrigi rwa gũthima guoko-inĩ gwake. 2 Nĩ ũndũ
ũcio ngĩmũũria atĩrĩ: ―Wathiĩ kũ?‖

Nake akĩnjĩra: ―Ndathiĩ gũthima Yahrushalayim, nĩgetha nyone ũrĩa wariĩ na ũraihu wayo
ũigana.‖

3 Na rĩrĩ, mũraika ũcio waaragia na niĩ agĩthiĩ, na mũraika ũngĩ agĩũka kũmũtũnga. 4 Nake
akĩmwĩra ũũ: ―Tengʼera harĩa wĩre mwanake ũcio atĩrĩ, ‗―Yahrushalayim nĩ ĩgaatũũrũo rĩngĩ ĩrĩ
itũũra rĩtarĩ thingo, nĩ ũndũ wa andũ arĩa othe magaakorũo thĩinĩ wayo o na mahiũ. 5 Na nĩ
ngaatuĩka rũthingo rwa mwaki harĩ yo ndĩmĩthiũrũrũkĩrie, na nĩ ngaatuĩka riri thĩinĩ wayo,‖‘‖
ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

1848










6 ―Ũkai! Ũkai! Ũrai muume bũrũri wa mwena wa rũgongo,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

―Nĩ gũkorũo nĩ ndĩmũhurunjĩte huho-inĩ iria inya cia igũrũ,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

7 ―Ũka, wee Zayuni! Wĩthare, o wee ũikaraga hamwe na mwarĩ wa Babuloni. 8 Nĩ gũkorũo ũũ
nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga, o ũcio thutha wa kũgoocithio ũndũmĩte kũrĩ ndũrĩrĩ iria
ciatahaga indo cianyu: ‗Mũndũ o wothe ũmũhutagia nĩ kĩũma kĩa riitho rĩakwa ahutagia. 9
Tondũ rĩu nĩ ngwambararia guoko gwakwa ndĩmokĩrĩre, na magaatuĩka kĩndũ gĩa gũtahwo nĩ
ngombo ciao ene.‘ Na hatarĩ nganja nĩ mũkaamenya atĩ Yahweh mũnene wa ita nĩwe ũndũmĩte.

10 ―Kũngũiya na ũcanjamũke, wee mwarĩ wa Zayuni; Atĩrĩ! nĩ ndĩroka, na ndĩrĩikaraga gatagatĩ-
inĩ gaku,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga. 11 ―Mũthenya ũcio ndũrĩrĩ nyingĩ nĩ ikeegwatania na
Yahweh, nacio ituĩke andũ akwa; na nĩ ngaaikara gatagatĩ-inĩ gaku.‖ Na nĩ ũkaamenya atĩ
Yahweh mũnene wa ita nĩwe ũndũmĩte kũrĩ wee. 12 Yahweh nĩ akeegwatĩra Yahuda ĩtuĩke igai
rĩake kũndũ kũu kwamũre, na nĩ agaathuura Yahrushalayim o rĩngĩ. 13 Kirai mũrĩ mbere ya
Yahweh, inyuĩ mĩĩrĩ yothe ya nyama, nĩ gũkorũo nĩ aroya ikinya arĩ gĩikaro-inĩ gĩake kĩamũre.

ZAKARIYA 3

1 Ningĩ akĩnyonia Joshua mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene arũgamĩte mbere ya mũraika wa
Yahweh, na Shaitani aarũgamĩte guoko-inĩ gwake kwa ũrĩo nĩguo amũũkĩrĩre. 2 Nake mũraika
wa Yahweh akĩĩra Shaitani atĩrĩ: ―Yahweh arogũkũũma, wee Shaitani, ti itherũ, Yahweh o ũcio
ũthuurĩte Yahrushalayim arogũkũũma! Githĩ mũndũ ũyũ ti rũtungu rũrakana rũguthĩtwo kuuma
mwaki-inĩ?‖

3 Na rĩrĩ, Joshua eehumbĩte nguo irĩ na gĩko na aarũgamĩte mbere ya mũraika ũcio. 4 Nake
mũraika ũcio akĩĩra arĩa maarũgamĩte mbere yake atĩrĩ, ―Mũrutei nguo icio ciake irĩ na gĩko.‖
Agĩcoka akĩmwĩra ũũ, ―Ta kĩonee! Nĩ ndatũma mahĩtia maku makweherere, na nĩ ũkũhumbwo
nguo njega.‖

1849










5 Nĩ ũndũ ũcio ngiuga atĩrĩ: ―Nĩ ekĩrũo kĩremba gĩtheru mũtwe.‖ Nao makĩmwĩkĩra kĩremba kĩu
gĩtheru mũtwe na makĩmũhumba nguo; na mũraika wa Yahweh aarũgamĩte hau hakuhĩ. 6
Mũraika ũcio wa Yahweh agĩcoka akĩĩra Joshua atĩrĩ: 7 ―Yahweh mũnene wa ita ekuuga atĩrĩ,
‗Ũngĩrũmĩrĩra njĩra ciakwa na ũrute mawĩra maku mbere yakwa, nĩ ũgaatungataga ũrĩ mũtuanĩri
cira thĩinĩ wa nyũmba yakwa na ũmenyagĩrĩre nja ciakwa; na nĩ ngaagwĩtĩkĩria ũtonyage hamwe
na aya marũgamĩte haha.‘

8 ―‗Ta thikĩrĩria, wee Joshua Mũthĩnjĩri-Yahweh Ũrĩa Mũnene, wee hamwe na athiritũ aku acio
maikaraga thĩ mbere yaku, nĩ gũkorũo andũ aya nĩ kĩmenyithia; Onee, nĩ ngũrehe ndungata
yakwa ĩrĩa ĩtagwo Thuuna! 9 Ta rorai ihiga rĩrĩa njigĩte mbere ya Joshua! Igũrũ rĩa ihiga rĩmwe
kũrĩ na maitho mũgwanja; na nĩ ngũconga maandĩko igũrũ rĩarĩo,‘ ũguo nĩguo Yahweh mũnene
wa ita ekuuga, ‗na nĩ ngeeheria mahĩtia ma bũrũri ũcio na mũthenya ũmwe.‘

10 Yahweh mũnene wa ita ekuuga atĩrĩ, ―‗mũthenya ũcio, o ũmwe wanyu nĩ ageeta mũndũ ũrĩa
ũngĩ oke rungu rwa mũthabibũ wake na rungu rwa mũkũyũ wake.‘‖

ZAKARIYA 4

1 Nake mũraika ũcio waaragia na niĩ agĩcoka na akĩnjũkĩria, ta ũrĩa mũndũ okĩragio kuuma toro.
2 Agĩcoka akĩnjũria atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ ũrona?‖

Na niĩ ngĩmũcokeria: ―Ndaarora-rĩ, ndĩrona mũtĩ wa kũigĩrĩrũo matawa wa thahabu theri, na
igũrũ rĩaguo ũrĩ na mbakũri. Ũrĩ na matawa mũgwanja igũrũ rĩaguo, ti itherũ nĩ mũgwanja, na
matawa macio, marĩa marĩ igũrũ rĩaguo, marĩ na mĩberethi mũgwanja. 3 Na kũrigania naguo kũrĩ
na mĩtĩ ĩĩrĩ ya mĩtamaiyũ, ũmwe mwena wa ũrĩo wa mbakũri ĩyo na ũcio ũngĩ mwena wa
ũmotho.‖

4 Ngĩcoka ngĩũria mũraika ũcio waaragia na niĩ atĩrĩ: ―Mwathi wakwa, indo ici irũgamĩrĩire kĩĩ?‖
5 Nake mũraika ũcio waaragia na niĩ akĩnjũria atĩrĩ: ―Kaĩ ũtoĩ kĩrĩa indo icio irũgamĩrĩire?‖

Na niĩ ngĩmũcokeria ngĩmwĩra: ―Aca, ndiũĩ mwathi wakwa.‖

1850









6 Agĩcoka akĩnjĩra ũũ: ―Gĩkĩ nĩkĩo kiugo kĩa Yahweh kũrĩ Zerubabeli: ‗―Ti kũgerera mbũtũ ya
mbaara, kana kũgerera hinya, no nĩ kũgerera roho wakwa,‖ ũguo nĩguo Yahweh mũnene wa ita
ekuuga. 7 Wee nĩwe ũ, kĩrĩma gĩkĩ kĩnene? Ũgaatuĩka kũndũ kwaraganu ũrĩ mbere ya
Zerubabeli. Nake nĩ akaarehe ihiga rĩa kũigĩrĩrũo igũrũ gũkĩanagĩrĩrũo ũũ: ―Kaĩ nĩ rĩthaka-ĩ! Kaĩ
nĩ rĩthaka-ĩ!‖‘‖

8 Kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 9 ―Moko ma Zerubabeli nĩ makĩte
mũthingi wa nyũmba ĩno, na moko make mwene nĩ makaamĩrĩkia. Na nĩ mũkaamenya atĩ
Yahweh mũnene wa ita nĩwe ũndũmĩte kũrĩ inyuĩ. 10 Tondũ rĩrĩ, nũũ ũnyararĩte mũthenya wa
kĩambĩrĩria kĩnini? Nĩ gũkorũo nĩ magaakena na mone kabirũ guoko-inĩ kwa Zerubabeli. Maya
mũgwanja nĩ maitho ma Yahweh, marĩa morũraga kũndũ guothe thĩinĩ wa thĩ.‖

11 Ngĩcoka ngĩmũũria atĩrĩ: ―Mĩtĩ ĩno ĩĩrĩ ya mĩtamaiyũ ĩrĩ mwena wa ũrĩo na wa ũmotho wa
mũtĩ wa kũigĩrĩrũo matawa ĩrũgamĩrĩire kĩĩ?‖ 12 Ngĩmũũria riita rĩa kerĩ atĩrĩ: ―Honge icio cia
mĩtĩ ĩyo ĩĩrĩ ya mĩtamaiyũ iria iraitĩrĩra maguta ma thahabu kũgerera mĩberethi ĩyo ĩĩrĩ ya thahabu
irũgamĩrĩire kĩĩ?‖

13 Nake akĩnjũria atĩrĩ: ―Kaĩ ũtoĩ kĩrĩa indo icio irũgamĩrĩire?‖

Na niĩ ngĩmũcokeria ngĩmwĩra: ―Aca, ndiũĩ mwathi wakwa.‖

14 Nake akĩnjĩra atĩrĩ: ―Indo icio irũgamĩrĩire arĩa erĩ aitĩrĩrie maguta, o acio marũgamĩte mwena-
inĩ wa Mwathi wa thĩ yothe.‖

ZAKARIYA 5

1 Ningĩ ngĩtiira maitho, ngĩona gĩkũnjo kĩrombũka. 2 Nake akĩnjũria atĩrĩ: ―Nĩ kĩĩ ũrona?‖

1851











Na niĩ ngĩmwĩra: ―Ndĩrona gĩkũnjo kĩrombũka, kĩrĩ na ũraihu wa mĩkono 20 na wariĩ wa mĩkono
10.‖

3 Agĩcoka akĩnjĩra atĩrĩ: ―Gĩkĩ nĩkĩo kĩrumi kĩrĩa kĩrathiĩ igũrũ rĩa thĩ yothe, tondũ mũndũ o
wothe ũiyaga, ta ũrĩa kwandĩkĩtwo mwena ũmwe wakĩo, ndaherithĩtio; na mũndũ o wothe
wĩhĩtaga mwĩhĩtwa, ta ũrĩa kwandĩkĩtwo mwena ũcio ũngĩ wakĩo, ndaherithĩtio. 4 ‗Nĩ niĩ
ndĩgĩtũmĩte,‘ ũguo nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga, ‗na nĩ gĩgaatonya thĩinĩ wa nyũmba ya
mũici na thĩinĩ wa nyũmba ya mũndũ ũrĩa wĩhĩtaga mwĩhĩtwa wa maheeni na rĩĩtwa rĩakwa; na
gĩgaaikara thĩinĩ wa nyũmba ĩyo na kĩmĩniine na kĩniine mbaũ ciayo na mahiga mayo.‘‖

5 Nake mũraika ũcio waaragia na niĩ agĩũka kũrĩ niĩ akĩnjĩra atĩrĩ: ―Ta tiira maitho wone kĩrĩa
kĩroimĩra.‖

6 Na niĩ ngĩmũũria: ―Nĩ kĩĩ kĩu?‖

Akĩnjokeria akĩnjĩra: ―Kĩu nĩ gĩkabu kĩa eba kĩroimĩra.‖ Agĩcoka akĩnjĩra atĩrĩ: ―Ũguo nĩguo
mahaana thĩinĩ wa thĩ yothe.‖ 7 Na ngĩona ngunĩko ya taranda ĩmwe yathondeketwo na ngocorai
yoywo na igũrũ, na haarĩ mũndũ-wa-nja waikarĩte thĩ thĩinĩ wa gĩkabu kĩu. 8 Nake mũraika ũcio
akiuga: ―Ũyũ nĩ Waganu.‖ Agĩcoka akĩmũtindĩka acoke thĩinĩ wa gĩkabu kĩu kĩa eba, na agĩcokia
na ihenya gĩkunĩko kĩu kĩa ngocorai mũromo-inĩ wa gĩkabu kĩu.

9 Ngĩcoka ngĩtiira maitho ngĩona andũ-a-nja erĩ magĩũka, na mookaga makuuĩtwo nĩ rũhuho.
Maarĩ na mathagu maatariĩ ta ma njũũ. Na makĩoya gĩkabu kĩu na igũrũ magĩgĩtwara rĩera-inĩ. 10
Na niĩ ngĩũria mũraika ũcio waaragia na niĩ atĩrĩ: ―Maratwara gĩkabu kĩu kĩa eba kũ?‖

11 Nake akĩnjokeria: ―Maragĩtwara bũrũri wa Shinaru makamwakĩre nyũmba; na yarĩka, nĩ
makaamũiga kuo handũ harĩa hamwagĩrĩire.‖

1852











ZAKARIYA 6

1 Ningĩ ngĩtiira maitho o rĩngĩ ngĩona ngaari inya cia mbarathi igĩũka ciumĩte gatagatĩ ka irĩma
igĩrĩ, na irĩma icio ciarĩ cia gĩcango. 2 Ngaari ya mbere yarĩ na mbarathi cia rangi mũtune, na
ngaari ya kerĩ yarĩ na mbarathi cia rangi mũirũ. 3 Ngaari ya gatatũ yarĩ na mbarathi cia rangi
mwerũ, na ngaari ya kana yarĩ na mbarathi irĩ na marooro na cia marangi matiganĩte.

4 Ngĩũria mũraika ũcio waaragia na niĩ atĩrĩ: ―Mwathi wakwa, ici nĩ ndũĩ?‖

5 Mũraika ũcio akĩnjokeria akĩnjĩra ũũ: ―Nĩ maroho marĩa mana ma igũrũ marĩa maroimagara
thutha wa kũrũgama mbere ya Mwathi wa thĩ yothe. 6 Ĩrĩa ĩrĩ na mbarathi cia rangi mũirũ ĩrathiĩ
bũrũri wa mwena wa rũgongo; nacio cia rangi mwerũ irathiĩ gĩcigo kĩrĩa kĩrĩ mbere ya iria; nacio
iria irĩ na marooro irathiĩ bũrũri wa mwena wa mũhuro. 7 Nacio iria ciarĩ na marangi matiganĩte
nĩ cieriragĩria mũno gũthiĩ kũndũ na kũndũ thĩinĩ wa thĩ.‖ Nake agĩciĩra: ―Umagarai mũthiĩ
kũndũ na kũndũ thĩinĩ wa thĩ.‖ Nacio ikĩambĩrĩria gũthiĩ kũndũ na kũndũ thĩinĩ wa thĩ.

8 Agĩcoka akĩanĩrĩra akĩnjĩra atĩrĩ: ―Ta rora, iria irathiĩ bũrũri wa mwena wa rũgongo nĩ itũmĩte
roho wa Yahweh ũgĩe na ũhurũko bũrũri-inĩ wa mwena wa rũgongo.‖

9 Kiugo kĩa Yahweh gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 10 ―Amũkĩra kuuma kũrĩ Helidai, Tobija,
na Jedaia kĩrĩa marehete kuuma kũrĩ andũ arĩa marĩ ithamĩrio; na mũthenya ũcio, no mũhaka
ũgaathiĩ nyũmba-inĩ ya Josia mũrũ wa Zefaniya hamwe na acio mokĩte kuuma Babuloni. 11
Wagĩrĩirũo kuoya betha na thahabu ũthondeke thũmbĩ na ũmĩigĩrĩre mũtwe wa Joshua mũrũ wa
Jehozadaku, mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene. 12 Na ũmwĩre atĩrĩ,

―‗Yahweh mũnene wa ita ekuuga ũũ: ―Ũyũ nĩwe mũndũ ũrĩa wĩtagwo Thuuna. Nĩ akaaruta
thuuna arĩ handũ hake, na nĩ agaaka hekarũ ya Yahweh. 13 Nĩwe ũgaaka hekarũ ya Yahweh, na
nĩwe ũkaagĩa na riri. Nĩ agaaikarĩra gĩtĩ gĩake kĩa ũnene na aathanage, na ningĩ agaakorũo arĩ
mũthĩnjĩri-Yahweh gĩtĩ-inĩ gĩake kĩa ũnene, na nĩ gũgaakorũo na ũiguano wa thayũ gatagatĩ ka
mawĩra macio merĩ. 14 Na thũmbĩ ĩyo ĩgaakorũo ĩrĩ kĩririkano harĩ Helemu, Tobija, Jedaia, na
Heni mũrũ wa Zefaniya, thĩinĩ wa hekarũ ya Yahweh. 15 Nao andũ arĩa marĩ kũraihu nĩ magooka
na manyitanĩre harĩ gwaka hekarũ ya Yahweh.‖ Na nĩ mũkaamenya atĩ Yahweh mũnene wa ita

1853








nĩwe ũndũmĩte kũrĩ inyuĩ. Na ũndũ ũcio nĩ ũgeekĩka—angĩkorũo nĩ mũgũthikĩrĩria mũgambo wa
Yahweh Kĩhoti wanyu.‘‖

ZAKARIYA 7

1 Na rĩrĩ, mwaka-inĩ wa kana wa Mũthamaki Dario, kiugo kĩa Yahweh nĩ gĩakinyĩire Zakariya
mũthenya wa kana wa mweri wa kenda, ũguo nĩ kuuga mweri wa Kisilevu. 2 Andũ a Betheli nĩ
maatũmire Sharezeru marĩ na Regemu-meleku hamwe na andũ ake magathaithane nĩguo
metĩkĩrĩke nĩ Yahweh, 3 na njĩra ya kũũria athĩnjĩri-Yahweh a nyũmba ya Yahweh mũnene wa
ita o hamwe na anabii atĩrĩ: ―Hihi nĩ njagĩrĩirũo kũrĩra mweri-inĩ wa gatano na gwĩthema kũrĩa
irio, ta ũrĩa ndũire njĩkĩte ihinda rĩa mĩaka mĩingĩ?‖

4 Kiugo kĩa Yahweh mũnene wa ita gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 5 ―Ũria andũ othe a bũrũri
na athĩnjĩri-Yahweh atĩrĩ, ‗Ihinda-inĩ rĩa mĩaka 70 rĩrĩa mwehingaga na mũkarĩra mweri-inĩ wa
gatano na mweri-inĩ wa mũgwanja-rĩ, hihi mwehingaga nĩ ũndũ wakwa? 6 Na hĩndĩ ĩrĩa
mwarĩaga na mũkanyua-rĩ, na githĩ mũtiarĩaga nĩ ũndũ wanyu ene na mũkanyua nĩ ũndũ wanyu
ene? 7 Githĩ mũtiagĩrĩirũo gwathĩkĩra ciugo iria Yahweh aarĩtie kũgerera anabii a tene, hĩndĩ ĩrĩa
Yahrushalayim na matũũra marĩa maamĩthiũrũrũkĩirie gwaikaragwo na kwarĩ na thayũ, na hĩndĩ
ĩrĩa Negebu na Shefela gwaikaragwo?‘‖

8 Kiugo kĩa Yahweh gĩgĩkinyĩra Zakariya o rĩngĩ akĩrũo atĩrĩ: 9 ―Yahweh mũnene wa ita ekuuga
atĩrĩ, ‗Tuanagĩrai na ituĩro rĩa ma, na mũiguanagĩre tha mũndũ na ũrĩa ũngĩ na mũcayanagĩre. 10
Mũtikahinyagĩrĩrie mũtumia wa ndigwa kana mwana wa ngoriai, mũndũ wa kũngĩ kana ũrĩa
mũthĩni; na mũtigathugundage ũndũ mũũru ngoro-inĩ cianyu kwerekera mũndũ ũrĩa ũngĩ.‘ 11 No
nĩ maaregire gũthikĩrĩria, na makĩhũgũra mĩgongo yao momĩtie ciongo, na makĩhinga matũ mao
nĩguo matikaigue. 12 Maatũmire ngoro ciao ihaane o ta ihiga rĩa arimathi na makĩrega
gwathĩkĩra watho na ciugo iria Yahweh mũnene wa ita aatũmire kũgerera roho wake akĩhũthĩra
anabii a tene. Nĩ ũndũ ũcio gũkĩgĩa na mangʼũrĩ manene kuuma kũrĩ Yahweh mũnene wa ita.‖

13 ―‗O ta ũrĩa maaregire gũthikĩrĩria rĩrĩa ndetanire, noguo o na niĩ ndaregire gũthikĩrĩria rĩrĩa
meetanire,‘ ũguo nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga. 14 ‗Na ngĩmahurunja na rũhuho rũnene
kũndũ guothe ndũrĩrĩ-inĩ ciothe iria mataamenyete, na magĩtiga bũrũri ũcio ũrĩ kũndũ gũtiganĩrie,
gũtarĩ mũndũ ũrahĩtũkĩra kuo kana ũracoka kuo; nĩ gũkorũo nĩ maatũmire bũrũri ũcio wa
kwĩrirĩrio ũtuĩke kĩndũ gĩa kũguoyohia.‘‖

1854







ZAKARIYA 8

1 Kiugo kĩa Yahweh mũnene wa ita nĩ kĩanginyĩire o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 2 ―Ũũ nĩguo Yahweh
mũnene wa ita ekuuga, ‗Nĩ ngaakorũo na kĩyo, kĩyo kĩnene nĩ ũndũ wa Zayuni, na ngorũo na
kĩyo nĩ ũndũ wakuo ndĩ na marakara manene.‘‖

3 ―Ũũ nĩguo Yahweh ekuuga, ‗Nĩ ngaacoka Zayuni na njikare Yahrushalayim; na
Yahrushalayim ĩgeetagwo itũũra rĩa Ũhoro Wa Ma, na kĩrĩma kĩa Yahweh mũnene wa ita
gĩgeetagwo Kĩrĩma Kĩrĩa Kĩamũre.‘‖

4 ―Yahweh mũnene wa ita ekuuga atĩrĩ, ‗Athuri o na atumia akũrũ nĩ magaaikaraga o rĩngĩ
ihaaro-inĩ cia mũingĩ cia Yahrushalayim, o ũmwe wao arĩ na mũtirima guoko-inĩ gwake nĩ ũndũ
wa mĩaka yake mĩingĩ. 5 Na ihaaro cia mũingĩ cia itũũra nĩ ikaaiyũrũo nĩ tũhĩĩ na tũirĩtu
tũgĩthaakĩra kuo.‘‖

6 ―Yahweh mũnene wa ita ekuuga atĩrĩ, ‗O na gũtuĩka ũndũ ũcio no woneke ũrĩ mũritũ mũno
harĩ arĩa magaakorũo matigarĩte gatagatĩ-inĩ ka andũ aya matukũ-inĩ macio-rĩ, hihi ũndũ ũcio nĩ
wagĩrĩirũo kuonwo ũrĩ mũritũ mũno nginya harĩ niĩ?‘ ũguo nĩguo Yahweh mũnene wa ita
ekuuga.‖

7 ―Yahweh mũnene wa ita ekuuga atĩrĩ, ‗Nĩ ngũhonokia andũ akwa kuuma mabũrũri-inĩ ma
mwena wa irathĩro na wa ithũĩro. 8 Na nĩ ngaamarehe, na maikarage thĩinĩ wa Yahrushalayim;
nao nĩ magaatuĩka andũ akwa, na niĩ nduĩke Kĩhoti wao ũhoro-inĩ wa ma na wa ũthingu.‘‖

9 ―Yahweh mũnene wa ita ekuuga atĩrĩ, ‗Ĩkĩrai moko manyu hinya, inyuĩ mũraigua ciugo ici rĩu
kuuma kanua-inĩ ka anabii, ciugo o iria ciaaririo mũthenya ũrĩa mũthingi wa nyũmba ya Yahweh
mũnene wa ita waakirũo nĩguo hekarũ yakwo. 10 Nĩ gũkorũo mbere ya hĩndĩ ĩyo, gũtirĩ mũcara
waheanagwo harĩ mũndũ kana nyamũ; na kwarĩ ũgwati kũingĩra na kuuma nĩ ũndũ wa thũ, nĩ
gũkorũo nĩ ndatũmire andũ othe mokanĩrĩre mũndũ na ũrĩa ũngĩ.‘

11 ―‗No rĩu ndigwĩka andũ arĩa matigarĩte gatagatĩ-inĩ ka andũ aya ta ũrĩa ndekire matukũ macio
ma mbere,‘ ũguo nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga. 12 ‗Nĩ gũkorũo mbeũ ya thayũ nĩ

1855









ĩkaahandwo; mũthabibũ nĩ ũkaaruta maciaro maguo na thĩ ĩrute maciaro mayo, narĩo igũrũ nĩ
rĩgaita ime rĩarĩo; na nĩ ngaatũma arĩa matigarĩte gatagatĩ-inĩ ka andũ aya megaĩre maũndũ macio
mothe. 13 Ningĩ o ta ũrĩa mwatuĩkire kĩndũ gĩa kũgwetagwo kĩrumi-inĩ gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ,
inyuĩ nyũmba ya Yahuda na nyũmba ya Isiraeli, noguo ngaamũhonokia, na nĩ mũgaatuĩka
kĩrathimo. Mũtigetigĩre! Ĩkĩrai moko manyu hinya.‘

14 ―Nĩ gũkorũo Yahweh mũnene wa ita oigĩte atĩrĩ, ‗―O ta ũrĩa ndehotorete kũmũrehera ũũru
tondũ maithe manyu ma tene nĩ maatũmĩte ndakare,‖ ũguo nĩguo Yahweh mũnene wa ita
ekuuga, ―na ndiigana kwĩricũkwo-rĩ, 15 no taguo ihinda rĩrĩ ndĩhotorete gwĩkĩra Yahrushalayim
maũndũ mega o hamwe na nyũmba ya Yahuda. Mũtigetigĩre!‖‘

16 ―‗Maya nĩmo maũndũ marĩa mwagĩrĩirũo gwĩka: Aragiai ũhoro wa ma mũndũ na ũrĩa ũngĩ, na
matuĩro marĩa mũrĩtuanagĩra ihingo-inĩ cianyu manyitage mbaru ũhoro wa ma na thayũ. 17
Mũtigathugundage ũndũ mũũru ngoro-inĩ cianyu kwerekera mũndũ ũrĩa ũngĩ, na mũtikendage
mwĩhĩtwa o wothe wa maheeni; tondũ maũndũ macio mothe nĩ ndĩmathũire,‘ ũguo nĩguo
Yahweh ekuuga.‖

18 Kiugo kĩa Yahweh mũnene wa ita gĩkĩnginyĩra o rĩngĩ ngĩrũo atĩrĩ: 19 ―Yahweh mũnene wa
ita oigĩte atĩrĩ, ‗Kwĩhinga kwa mweri wa kana, kwĩhinga kwa mweri wa gatano, kwĩhinga kwa
mweri wa mũgwanja, na kwĩhinga kwa mweri wa ikũmi, gũgaatuĩka mahinda ma gũcanjamũra
na ma gĩkeno harĩ nyũmba ya Yahuda—ciathĩ cia gĩkeno. Nĩ ũndũ ũcio endagai ũhoro wa ma na
thayũ.‘

20 ―Yahweh mũnene wa ita oigĩte atĩrĩ, ‗Nĩ gũgaakinya atĩ ikundi cia andũ na aikari a matũũra
maingĩ nĩ magooka; 21 na aikari a itũũra rĩmwe nĩ magaathiaga kũrĩ aikari a itũũra rĩngĩ na
makoiga ũũ: ―Nĩ twĩrutanĩriei tũthiĩ tũgathaithane nĩguo twĩtĩkĩrĩke nĩ Yahweh na tũgacarie
Yahweh mũnene wa ita. O na niĩ nĩ ngũthiĩ.‖ 22 Na ikundi nyingĩ cia andũ na ndũrĩrĩ irĩ hinya nĩ
igooka gũcaria Yahweh mũnene wa ita thĩinĩ wa Yahrushalayim na gũthaithana nĩguo ciĩtĩkĩrĩke
nĩ Yahweh.‘

23 ―Yahweh mũnene wa ita oigĩte atĩrĩ, ‗Matukũ-inĩ macio, andũ ikũmi kuuma harĩ thiomi ciothe
cia ndũrĩrĩ nĩ makaanyita, ti itherũ, nĩ makaanyita marũmĩtie kanjũ ya Mũyahudi moige atĩrĩ:
―Tũrenda gũthiĩ hamwe na inyuĩ, tondũ nĩ tũiguĩte atĩ Kĩhoti arĩ hamwe na inyuĩ.‖‘‖

1856








ZAKARIYA 9

1 Ĩno nĩ ndũmĩrĩri nditũ:

―Kiugo kĩa Yahweh nĩ gĩũkĩrĩire bũrũri wa Hadaraka,

Na Dameski nĩkuo kĩerekeirio

—Nĩ gũkorũo maitho ma andũ marĩ harĩ Yahweh

O namo ma mĩhĩrĩga yothe ya Isiraeli marĩ harĩ Yahweh.

2 Na gĩgokĩrĩra Hamathu, ĩrĩa ĩriganĩtie nakuo,

Na gĩgokĩrĩra andũ a Turo na Sidoni, nĩ gũkorũo nĩ ogĩ mũno.

3 Turo nĩ yeyakĩire rũirigo.

Yacokanĩrĩirie betha nyingĩ ta rũkũngũ

Na thahabu nyingĩ ta tĩri wa barabara-inĩ.

4 Tooneei, Yahweh nĩ akamũthinĩkania amũingate

Na nĩ akaaniina mbũtũ yakuo thĩinĩ wa iria;

1857














Na nĩ gũgaacinwo na mwaki.

5 Ashikeloni ĩkoona ũndũ ũcio ĩĩtigĩre;

Gaza nĩ ĩgaatangĩka mũno,

O na Ekironi, tondũ kĩĩrĩgĩrĩro gĩakuo nĩ gĩconorithĩtio.

Mũthamaki nĩ agaathira ehere thĩinĩ wa Gaza,

Na Ashikeloni gũtigaatũũrũo.

6 Mwana wa kũngĩ nĩwe ũgaaikara Ashidodi,

Na nĩ ngaaniina mwĩtĩo wa Mũfilisti.

7 Nĩ ngaaruta indo iria irĩ na thakame kanua-inĩ gake

Na ndute indo iria irĩ magigi gatagatĩ-inĩ ka magego make,

Na nĩ agaatigwo, atigare arĩ wa Kĩhoti witũ;

Na nĩ agaatuĩka ta mũnene thĩinĩ wa Yahuda,

Na Ekironi ĩtuĩke ta Mũjebusi.

1858














 8 Nĩ ngaamba hema nduĩke mũrangĩri wa nyũmba yakwa,

Nĩgetha gũtikanagĩe mũndũ ũgũtuĩkanĩria kuo kana ũgũcoka kuo;

Na gũtirĩ mũrũgamĩrĩri wa wĩra ũgaatuĩkanĩria kuo rĩngĩ,

Nĩ gũkorũo rĩu nĩ ndĩyoneire ũndũ ũcio na maitho makwa.

9 Kena mũno, wee mwarĩ wa Zayuni.

Kũngũiya nĩ ũndũ wa ũhootani, wee mwarĩ wa Yahrushalayim.

Onee! Mũthamaki waku nĩ aroka kũrĩ wee.

Nĩ mũthingu, nĩ ararehe ũhonokio,

Nĩ mwĩnyihia na akuuĩtwo nĩ ndigiri,

Agakuuo nĩ njaũ ya ndigiri, rũciaro rwa ndigiri ya mũgoma.

10 Nĩ ngeeheria ngaari ya mbaara thĩinĩ wa Efiraimu

Na njeherie mbarathi Yahrushalayim.

Ũta wa mbaara nĩ ũkeeherio.

1859














Na nĩ akaahunjia thayũ kũrĩ ndũrĩrĩ;

Wathani wake ũgaakorũo uumĩte iria-inĩ rĩmwe nginya rĩrĩa rĩngĩ

Na kuuma Rũũĩ-inĩ nginya ituri cia thĩ.

11 Ha ũhoro waku wee mũndũ-wa-nja ũyũ, kũgerera thakame ya kĩrĩkanĩro gĩaku,

Nĩ ngaaruta ohwo aku thĩinĩ wa irima rĩrĩa rĩtarĩ maĩ.

12 Cokai mwĩgitio-inĩ, inyuĩ ohwo aya mũrĩ na kĩĩrĩgĩrĩro.

Ũmũthĩ ndĩrakwĩra atĩrĩ,

‗Nĩ ngaakũrĩha maita merĩ, wee mũndũ-wa-nja ũyũ.

13 Nĩ ngaakũnja Yahuda o ta arĩ ũta wakwa.

Ũta ũcio ngaaũiyũria na Efiraimu,

Na nĩ ngaarahũra ariũ aku, wee Zayuni,

Mokĩrĩre ariũ aku, wee Ngiriki,

Na nĩ ngaatũma ũtuĩke ta rũhiũ rwa njora rwa njamba ya ita.‘

1860














14 Yahweh nĩ akooneka igũrũ rĩao,

Na mũguĩ wake ũkaarathũka ta rũheni.

Mũthamaki Yahweh nĩ akaahuuha coro,

Na nĩ akoimagara hamwe na ihuhũkanio cia mwena wa mũhuro.

15 Yahweh mũnene wa ita nĩ akaamagitĩra,

Na nĩ makaananga na marangĩrĩrie mahiga ma kĩgũtha.

Nĩ makaanyua na manegene, ta manyuĩte ndibei;

Na nĩ makaaiyũrio ta mbakũri,

O ta kona cia kĩgongona.

16 Yahweh Kĩhoti wao nĩ akaamahonokia mũthenya ũcio

Marĩ rũũru rwa andũ ake;

Tondũ makaahaana ta tũhiga twa goro twa thũmbĩ tũrahenia igũrũ rĩa tĩri wake.

1861














17 Na kaĩ wega wake nĩ mũnene-ĩĩ, na ũthaka wake o naguo-ĩĩ! Ngano nĩ ĩgatũma anake
macanjamũke, na ndibei ya mũhihano ĩtũme airĩtu gathirange macanjamũke.

ZAKARIYA 10

1 ―Hoyai Yahweh oirie mbura hĩndĩ ya mbura ya kũrigĩrĩria.

Yahweh nĩwe ũthondekaga matu ma kĩhuhũkanio,

O ũcio ũmoiragĩria mbura,

Na agatũma kũgĩe mĩmera mũgũnda-inĩ nĩ ũndũ wa andũ othe.

2 Nĩ gũkorũo mĩhianano nĩ yarĩtie maheeni;

Na aragũri nĩ monete kĩoneki kĩa maheeni.

Maragia ũhoro wa iroto cia tũhũ,

Na makageria kũũmanĩrĩria o tũhũ.

Nĩkĩo makoorũra o ta ngʼondu.

Nĩ makaanyamarĩka, tondũ gũtirĩ na mũrĩithi.

1862














 3 Marakara makwa nĩ makanĩte kwerekera arĩithi,

Na nĩ ngaaciirithia atongoria arĩa mahinyanagĩrĩria;

Nĩ gũkorũo Yahweh mũnene wa ita nĩ erekeirie meciria make harĩ rũũru rwake, harĩ nyũmba ya
Yahuda,

Na nĩ atũmĩte matuĩke ta mbarathi yake ĩrĩ riri mbaara-inĩ.

4 Harĩ we nĩ hoimaga mũtongoria,

Harĩ we nĩ hoimaga mwathi ũrĩa ũtiiragĩrĩra,

Harĩ we nĩ hoimaga ũta wa mbaara;

Harĩ we nĩ hoimaga mũrori o wothe, othe marĩ hamwe.

5 Na magaatuĩka ta njamba cia ita,

Marangagĩrĩrie ndoro ya barabara mbaara-inĩ.

Nĩ makaarũa mbaara, nĩ gũkorũo Yahweh arĩ hamwe nao;

Na atwarithia a mbarathi nĩ magaaconorithio.

1863














 6 Nĩ ngaatũũgĩria nyũmba ya Yahuda,

Na honokie nyũmba ya Jusufu.

Nĩ ngaamacokereria,

Nĩ gũkorũo nĩ ngaamaiguĩra tha;

Na makaahaana ta gũtarĩ hĩndĩ ndamaregete;

Nĩ gũkorũo niĩ nĩ niĩ Yahweh Kĩhoti wao, na nĩ ngaamacokeria mahoya mao.

7 Andũ a Efiraimu no mũhaka magaatuĩka ta njamba ya ita ĩrĩ hinya,

Na ngoro yao nĩ ĩgaakena o ta manyuĩte ndibei.

Ariũ ao nĩ makoona ũndũ ũcio na macanjamũke;

Ngoro yao nĩ ĩgaakena nĩ ũndũ wa Yahweh.

8 ‗Nĩ ngaamahuuhĩra kĩhũni na ndĩmacokanĩrĩrie hamwe;

Nĩ gũkorũo nĩ ngaamakũũra, na nĩ makaaingĩha,

Na mathiĩ na mbere kũingĩha.

1864














 9 O na ingĩkaamahurunja ta mbeũ gatagatĩ-inĩ ka ikundi cia andũ,

Nĩ makaandirikana marĩ kũndũ kũraya;

Marĩ hamwe na ariũ ao nĩ makaagĩa hinya rĩngĩ na macoke.

10 Nĩ ngaamacokia kuuma bũrũri-inĩ wa Misiri

Na ndĩmacokanĩrĩrie kuuma Ashuri;

Nĩ ngaamarehe bũrũri-inĩ wa Gileadi na Lebanoni,

Na gũtigaakorũo na handũ hagaatigara nĩ ũndũ wao.

11 No mũhaka akaahĩtũkĩra iria-inĩ na mĩtangĩko;

Na nĩ akaahũũra makũmbĩ iria-inĩ;

Kũndũ kũrĩa kũriku guothe kwa Rũũĩ rwa Misri nĩ gũkaahũa.

Mwĩtĩo wa Ashuri nĩ ũkaaniinwo,

Na mũthĩgi wa Misiri nĩ ũkeehera.

1865















12 Nĩ ngaatũma matũũgĩre nĩ ũndũ wa Yahweh,

Na magaathiaga thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩake,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.‖

ZAKARIYA 11

1 ―Hingũra mĩrango yaku, wee Lebanoni,

Nĩgetha mwaki ũcine mĩtarakwa yaku.

2 Cakaya wee mũthengera, tondũ mũtarakwa nĩ ũgũĩte;

Mĩtĩ ĩrĩa mĩnene nĩ yanangĩtwo!

Cakayai, inyuĩ mĩgandi ya Bashani,

Nĩ gũkorũo mũtitũ ũrĩa mũtumanu nĩ mwanangĩku!

3 Thikĩrĩriai! Gũcakaya kwa arĩithi,

Tondũ riri wao nĩ wanangĩtwo.

Thikĩrĩriai! Mũraramo wa ngatia,

Nĩ gũkorũo ihinga iria ndumanu rũteere-inĩ rwa Jorodani nĩ cianangĩtwo.

1866














4 ―Ũũ nĩguo Yahweh Kĩhoti wakwa ekuuga, ‗Rĩithia rũũru rwa ngʼondu rũrĩa rũrongoreirio
gũthĩnjwo, 5 o icio ithĩnjagwo nĩ agũri a cio na makaga kuonwo mahĩtĩtie. Na arĩa maciendagia
moigaga atĩrĩ, ―Yahweh arorathimwo, tondũ nĩ ngũtonga.‖ Na arĩithi a cio maticicayagĩra.‘

6 ―‗Nĩ gũkorũo ndigaacaĩra aikari a bũrũri rĩngĩ,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga. ‗Kwoguo nĩ
ngaatũma o mũndũ agũe guoko-inĩ kwa mũndũ ũrĩa ũngĩ na kwa mũthamaki wake; na nĩ
makaahehenja bũrũri, na ndikaamahonokia kuuma guoko-inĩ kwao.‘‖

7 Na niĩ ngĩambĩrĩria kũrĩithia rũũru rũu rwarongoreirio gũthĩnjwo, nĩ ũndũ wanyu, inyuĩ
mũranyamarĩka gatagatĩ-inĩ ka rũũru. Nĩ ũndũ ũcio ngĩoya thanju igĩrĩ, rũmwe ngĩrwĩta Ũtugi, na
rũu rũngĩ ngĩrwĩta Ũrũmwe, na ngĩambĩrĩria kũrĩithia rũũru rũu. 8 Na ngĩingata arĩithi atatũ
ihinda-inĩ rĩa mweri ũmwe, nĩ gũkorũo nĩ ndarakaririo nĩo, na makĩmena o nao. 9 Na niĩ ngiuga
ũũ: ―Ndigũthiĩ na mbere kũmũrĩithia. Wa gũkua nĩ akue, na wa gũthira athire. Nao arĩa
megũtigara, o mũndũ atambure nyama cia ũrĩa ũngĩ.‖ 10 Kwoguo ngĩoya rũthanju rũu rwakwa
rwetagwo Ũtugi ngĩrũtinania, ngĩgĩthũkia kĩrĩkanĩro gĩakwa kĩrĩa ndarĩkanĩire na ikundi ciothe
cia andũ. 11 Nakĩo gĩgĩthũka mũthenya ũcio, na andũ arĩa maanyamarĩkaga gatagatĩ-inĩ ka rũũru
arĩa manjĩĩroragĩra makĩmenya atĩ kĩu kĩarĩ kiugo kĩa Yahweh.

12 Ngĩcoka ngĩmeera atĩrĩ: ―Angĩkorũo nĩ mũkuona arĩ wega, hei mũcara wakwa; no angĩkorũo
ti ũguo, ikarai naguo.‖ Nao makĩndĩha mũcara wakwa, icunjĩ 30 cia betha.

13 Nake Yahweh akĩnjĩra atĩrĩ: ―Ciikie kĩgĩna-inĩ—thogora ũcio mwega moonire ũnjiganĩte.‖ Nĩ
ũndũ ũcio ngĩoya icunjĩ icio 30 cia betha na ngĩciikia kĩgĩna-inĩ thĩinĩ wa nyũmba ya Yahweh.

14 Ngĩcoka ngĩtinania rũthanju rwakwa rwa kerĩ, rũu rwetagwo Ũrũmwe, ngĩgĩthũkia ũiguano
gatagatĩ-inĩ ka Yahuda na Isiraeli.

15 Nake Yahweh akĩnjĩra ũũ: ―Rĩu oya indo cia mũrĩithi ũtarĩ kĩene. 16 Nĩ gũkorũo nĩ ngũtũma
mũrĩithi arahũke thĩinĩ wa bũrũri. Nake ndakaarũmbũiya ngʼondu iria irathira; na ndagaacaria
tũũri kana ahonie iria igurarĩtio o na kana ahe iria irahota kũrũgama irio. Handũ ha ũguo,
agaatamburaga nyama cia ĩrĩa noru na agakũũra mahũngũ ma ngʼondu.

1867









17 Kaĩ mũrĩithi wakwa ũtarĩ kĩene o ũcio ũtiganagĩria rũũru arĩ na haaro-ĩ!

Rũhiũ rwa njora nĩ rũgaatharĩkĩra guoko gwake na riitho rĩake rĩa ũrĩo.

Guoko gwake nĩ gũkonja biũ,

Na riitho rĩake rĩa ũrĩo nĩ rĩgaatumumara biũ.‖

ZAKARIYA 12

1 Ĩno nĩ ndũmĩrĩri nditũ:

―Gĩkĩ nĩkĩo kiugo kĩa Yahweh gĩkoniĩ Isiraeli,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga,

O we watambũrũkirie igũrũ,

Na akĩiga mũthingi wa thĩ,

Na nowe wathondekire roho wa mũndũ thĩinĩ wake.

2 ―Nĩ ngũtũma Yahrushalayim ĩtuĩke gĩkombe gĩa gũtũma ikundi ciothe cia andũ iria irigicĩirie
itũgũge; na Yahuda nĩ ĩkaarigicĩrio o hamwe na Yahrushalayim. 3 Mũthenya ũcio nĩ ngaatũma
Yahrushalayim ĩtuĩke ihiga iritũ harĩ ikundi ciothe cia andũ. Na andũ arĩa othe makaarĩoya na
igũrũ hatarĩ nganja nĩ makaagurario mũno; na ndũrĩrĩ ciothe cia thĩ nĩ igaacokanĩrĩra imĩũkĩrĩre.‖
4 Yahweh ekuuga atĩrĩ, ―Mũthenya ũcio, nĩ ngaatũma mbarathi o yothe ĩnyitwo nĩ guoya na ũrĩa
ũramĩtwarithia agũrũke. Maitho makwa magaaikara marorete nyũmba ya Yahuda, no nĩ
ngaatumumaria mbarathi ciothe cia ikundi cia andũ. 5 Nao anene a Yahuda nĩ makoiga ũũ ngoro-
inĩ yao, ‗Aikari a Yahrushalayim nĩo hinya witũ kũgerera harĩ Yahweh mũnene wa ita, o we

1868












Kĩhoti wao.‘ 6 Mũthenya ũcio nĩ ngaatũma anene a Yahuda mahaane ta nyũngũ ĩrĩ na mwaki ĩrĩ
gatagatĩ-inĩ ka ngũ na mahaane ta gĩcinga kĩa mwaki kĩrĩ kĩohe-inĩ kĩa ngano ĩrĩa ĩtinĩtio, na nĩ
magaacina ikundi ciothe cia andũ iria irigicĩirie mwena wa ũrĩo na wa ũmotho; na aikari a
Yahrushalayim nĩ magaatũũra rĩngĩ handũ hao, thĩinĩ wa Yahrushalayim.

7 ―Na Yahweh akaamba kũhonokia hema cia Yahuda, nĩguo ũthaka wa nyũmba ya Daudi na
ũthaka wa aikari a Yahrushalayim wage gũkorũo ũrĩ mũnene mũno gũkĩra wa Yahuda. 8
Mũthenya ũcio Yahweh agaakorũo arĩ ũgitĩri gũthiũrũrũkĩria aikari a Yahrushalayim; mũthenya
ũcio, mũndũ ũrĩa ũkaahĩngwo gatagatĩ-inĩ kao akaahaana o ta Daudi, nayo nyũmba ya Daudi
ĩhaane o ta Kĩhoti, ta mũraika wa Yahweh ũrĩa ũthiaga arĩ mbere yao. 9 Na mũthenya ũcio hatarĩ
nganja nĩ ngaaniina ndũrĩrĩ ciothe iria igookĩrĩra Yahrushalayim.

10 ―Nĩ ngaaitĩrĩria nyũmba ya Daudi na aikari a Yahrushalayim roho wa gwĩtĩkĩrĩka na
gũthaithana, na nĩ makeerorera mũndũ ũrĩa maathecire, na nĩ makaamũrĩrĩra ta ũrĩa mangĩrĩrĩra
mũrũ wa mũmwe; na nĩ makaamũcakaĩra marĩ na ruo rũingĩ ta ũrĩa mangĩcakaĩra mũrũ wa
irigithathi. 11 Mũthenya ũcio, kĩrĩro kĩrĩa gĩgaakorũo Yahrushalayim gĩgaakorũo kĩrĩ kĩnene, o ta
kĩrĩro kĩa Hadadirimoni Werũ-inĩ wa Megido. 12 Na bũrũri ũcio nĩ ũkaagĩa na kĩrĩro, o mbarĩ ĩrĩ
iki; mbarĩ ya nyũmba ya Daudi ĩrĩ iki, na andũ-a-nja ao marĩ oiki; mbarĩ ya nyũmba ya Nathani
ĩrĩ iki, na andũ-a-nja ao marĩ oiki; 13 Mbarĩ ya nyũmba ya Lawii ĩrĩ iki, na andũ-a-nja ao marĩ
oiki; mbarĩ ya Ashimei ĩrĩ iki, na andũ-a-nja ao marĩ oiki; 14 na mbarĩ ciothe iria itigarĩte, o
nyũmba ĩrĩ iki, na andũ-a-nja ao marĩ oiki.

ZAKARIYA 13

1 ―Mũthenya ũcio gĩthima nĩ gĩkaahingũrũo nĩ ũndũ wa nyũmba ya Daudi o na aikari a
Yahrushalayim nĩ ũndũ wa gũtheria mehia na gĩko.

2 Yahweh mũnene wa ita ekuuga atĩrĩ, ―Mũthenya ũcio, nĩ ngaatharia marĩĩtwa ma mĩhianano
mehere bũrũri-inĩ, na ndĩgaacoka kũririkanwo rĩngĩ; na nĩ ngeeheria anabii o na roho wa thahu
thĩinĩ wa bũrũri ũcio. 3 Na kũngĩkaagĩa mũndũ ũkũratha ũhoro rĩngĩ, ithe na nyina arĩa
maamũciarire makaamwĩra atĩrĩ, ‗Ndũgũtũũra muoyo tondũ nĩ warĩtie maheeni na rĩĩtwa rĩa
Yahweh.‘ Na ithe na nyina arĩa maamũciarire nĩ makaamũtheca nĩ ũndũ wake kũratha.

1869








4 ―Mũthenya ũcio o mũnabii nĩ agaaconoka nĩ ũndũ wa kĩoneki gĩake rĩrĩa ekũratha; na
matigekĩra nguo ya maguoya nĩgetha maheenanie. 5 Na nĩ akoiga atĩrĩ, ‗Niĩ ndirĩ mũnabii. Ndĩ
mũndũ ũrĩmaga tĩri, tondũ nĩ harĩ mũndũ wangũrire rĩrĩa ndarĩ mwĩthĩ.‘ 6 Na angĩkorio nĩ mũndũ
atĩrĩ, ‗Ironda ici irĩ gatagatĩ ga ciande ciaku nĩ cia kĩĩ?‘ akaamũcokeria amwĩre, ―Ndagĩire ironda
ici ndĩ thĩinĩ wa nyũmba ya arata akwa.‘‖

7 ―Rĩu wee rũhiũ rwa njora, arahũka ũũkĩrĩre mũrĩithi wakwa,

Ũũkĩrĩre mũndũ ũrĩa mũrata wakwa,‖ ũguo nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga.

―Ringa mũrĩithi, ũreke rũũru rũhurunjũke;

Na nĩ ngeerekeria guoko gwakwa harĩ andũ arĩa matarĩ igweta.‖

8 Yahweh ekuuga atĩrĩ, ―Na thĩinĩ wa bũrũri wothe,

Icunjĩ igĩrĩ thĩinĩ waguo nĩ ikaaniinwo ithire;

Na gĩcunjĩ kĩu kĩngĩ gĩa gatatũ nĩ gĩgaatigara thĩinĩ waguo.

9 Na nĩ ngaahĩtũkĩria gĩcunjĩ kĩu gĩa gatatũ mwaki-inĩ;

Na nĩ ngaamatheria ta ũrĩa betha ĩtheragio,

Na ndĩmagerie ta ũrĩa thahabu ĩgeragio.

Nĩ magaakaĩra rĩĩtwa rĩakwa,

1870













Na niĩ nĩ ngaametĩka.

Ngooiga atĩrĩ, ‗Acio nĩ andũ akwa,‘

Nao moige, ‗Yahweh nĩ Kĩhoti witũ.‘‖

ZAKARIYA 14

1 ―Ta rorai mwĩyonere! Mũthenya nĩ ũroka, mũthenya wa Yahweh, rĩrĩa indo ciaku iria
igaatahwo ikaagayanĩrũo thĩinĩ waku. 2 Nĩ ngaacokanĩrĩria ndũrĩrĩ ciothe irũe mbaara na
Yahrushalayim; na itũũra rĩu nĩ rĩkeegwatĩrũo na nyũmba ciarĩo itahwo na andũ-a-nja manyitwo
kĩa hinya. Na nuthu ya itũũra rĩu nĩ ĩgaatwarũo ithamĩrio, no arĩa magaatigara gatagatĩ-inĩ ka
andũ matikeeherio kuuma itũũra-inĩ rĩu.

3 ―Yahweh nĩ akooimagara na arũe na ndũrĩrĩ icio o ta ũrĩa arũaga mũthenya wa mbaara. 4
Mũthenya ũcio magũrũ make nĩ makaarũgama igũrũ rĩa Kĩrĩma kĩa Mĩtamaiyũ kĩrĩa kĩngʼetheire
Yahrushalayim mwena wa irathĩro; na Kĩrĩma kĩu kĩa Mĩtamaiyũ nĩ gĩgaatũkana maita merĩ,
kuuma mwena wa irathĩro nginya wa ithũĩro, na hagĩe mũkuru mũnene mũno; na nuthu ĩmwe ya
kĩrĩma kĩu nĩ ĩgaathiĩ mwena wa rũgongo, na nuthu ĩyo ĩngĩ ĩthiĩ mwena wa mũhuro. 5 Nĩ
mũkoora mũthiĩ mũkuru-inĩ wa irĩma ciakwa, tondũ mũkuru ũcio wa irĩma ũgaakorũo ũkinyĩte o
nginya Azeli. No mũhaka mũkoora, o ta ũrĩa muorire nĩ ũndũ wa gĩthingithia matukũ-inĩ ma
Mũthamaki Uziya wa Yahuda. Na Yahweh Kĩhoti wakwa nĩ agooka, na arĩa amũre othe
magaakorũo hamwe nake.

6 ―Mũthenya ũcio gũtigaakorũo na ũtheri mũkengu—indo igaakorũo ciũmagarĩte. 7 Na
ũgaakorũo ũrĩ mũthenya ũmwe ũĩkaine atĩ nĩ wa Yahweh. Gũtigaakorũo na mũthenya kana
ũtukũ; na ihinda rĩa hwaĩ-inĩ gũgaakorũo na ũtheri. 8 Mũthenya ũcio maĩ marĩ muoyo nĩ
magaatherera kuuma Yahrushalayim, nuthu yamo ĩthiĩ yerekeire iria rĩa mwena wa irathĩro na
nuthu ĩyo ĩngĩ yerekere iria rĩa mwena wa ithũĩro. Ũndũ ũcio ũgeekĩka hĩndĩ ya ũrugarĩ na hĩndĩ
ya heho. 9 Na Yahweh agaatuĩka Mũthamaki wa thĩ yothe. Mũthenya ũcio Yahweh agaakorũo
arĩ ũmwe, na rĩĩtwa rĩake rĩkorũo rĩrĩ rĩmwe.

1871









10 ―Bũrũri wothe ũgaakorũo ũtariĩ ta Araba, kuuma Geba nginya Rimoni mwena wa mũhuro wa
Yahrushalayim; na itũũra rĩu nĩ rĩgaatũũgĩra na rĩtũũrũo rĩrĩ handũ harĩo, kuuma Kĩhingo-inĩ kĩa
Benjamini nginya harĩa Kĩhingo kĩa Mbere kĩrĩ, o nginya Kĩhingo-inĩ gĩa Kona, na kuuma
Nyũmba-inĩ Ndaya na Igũrũ ya Hananeli o nginya ihihĩro-inĩ cia ndibei cia mũthamaki. 11 Na
andũ nĩ magaaikaraga kuo; na gũtigaacoka gũkorũo na kĩrumi kĩa mwanangĩko rĩngĩ, na
Yahrushalayim nĩ ĩgaaikarũo kũrĩ na ũgitĩri.

12 ―Na rĩrĩ nĩrĩo ihũũra rĩrĩa Yahweh akaahũũra ikundi ciothe cia andũ iria irũaga mbaara na
Yahrushalayim: Nyama cia mĩĩrĩ yao ikaabutha o marũgamĩte na magũrũ mao, maitho mao
makaabutha marĩ marima-inĩ mamo, na nĩmĩ ciao ibuthe irĩ tũnua-inĩ twao.

13 ―Mũthenya ũcio gũtukanĩrũo kũrĩa Yahweh akaarehe nĩ gũgaatherema gatagatĩ-inĩ kao; na o
ũmwe wao nĩ akaanyita guoko kwa mũratawe, na guoko gwake gũũkĩrĩre guoko kwa mũratawe.
14 Yahuda o nayo nĩ ĩkaanyitanĩra mbaara-inĩ kũu Yahrushalayim; na ũtonga wa ndũrĩrĩ ciothe
iria ithiũrũrũkĩirie nĩ ũgaacokanĩrĩrio, thahabu na betha na nguo nyingĩ mũno.

15 ―Na ihũũra o ta rĩu nĩ rĩgaakora nginya mbarathi, nyũmbũ, ngamĩra, ndigiri, na mahiũ mothe
marĩa marĩ kambĩ-inĩ icio.

16 ―Mũndũ o wothe ũgaatigara kuuma harĩ ndũrĩrĩ iria ciothe ciũkagĩrĩra Yahrushalayim nĩ
akaambataga o mwaka o mwaka nĩguo akainamĩrĩre Mũthamaki, o we Yahweh mũnene wa ita,
na akũngũĩre Gĩathĩ gĩa Ithũnũ.

17 No mũndũ o wothe gatagatĩ-inĩ ka mbarĩ cia gũkũ thĩ angĩkaaga kwambata Yahrushalayim
nĩguo ainamĩrĩre Mũthamaki, o we Yahweh mũnene wa ita, gũtirĩ mbura ĩkaamoiragĩra. 18 Na
mbarĩ ya Misiri ĩngĩkaaga kwambata na yage kũingĩra, gũtirĩ mbura ĩkaamoirĩra. Handũ ha ũguo,
magaakorũo nĩ ihũũra rĩrĩa Yahweh ahũũraga ndũrĩrĩ iria itambataga gũkũngũĩra Gĩathĩ gĩa
Ithũnũ. 19 Rĩu nĩrĩo rĩgaakorũo rĩrĩ iherithia rĩa mehia ma Misiri na mehia ma ndũrĩrĩ ciothe iria
itakaambata gũkũngũĩra Gĩathĩ gĩa Ithũnũ.

20 ―Mũthenya ũcio, ciugo ‗CIAMŨRĨIRWO YAHWEH!‘ nĩ ikaandĩkwo ngengere-inĩ cia
mbarathi. Nacio nyũngũ cia kũrugĩra iria irĩ thĩinĩ wa nyũmba ya Yahweh igaakorũo itariĩ ta
mbakũri iria irĩ mbere ya kĩgongona. 21 Na nyũngũ o yothe ya kũrugĩra thĩinĩ wa Yahrushalayim
na thĩinĩ wa Yahuda ĩgaakorũo ĩrĩ nyamũre na ĩgaakorũo ĩrĩ ya Yahweh mũnene wa ita, na arĩa
othe marutaga magongona nĩ makaaingĩra na mahũthĩre imwe ciacio gũtherũkia nyama.

1872







Mũthenya ũcio gũtigaacoka gũkorũo na Mũkanaani thĩinĩ wa nyũmba ya Yahweh mũnene wa
ita.‖

MALAKI 1

1 Ĩno nĩ ndũmĩrĩri nditũ:

Kiugo kĩa Yahweh kũrĩ Isiraeli kũgerera Malaki:

2 ―Nĩ ndĩmuonetie wendo inyuĩ andũ aya,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

No inyuĩ muugaga: ―Ũtuonetie wendo na njĩra ĩrĩkũ?‖

―Githĩ Esau ndaarĩ mũrũ wa nyina na Jakubu?‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga. ―No nĩ ndendete
Jakubu, 3 na Esau nĩ ndamũthũire; na ngĩtũma irĩma ciake ituĩke kũndũ gũtiganĩrie na igai rĩake
ngĩrĩtigĩra ngui cia werũ-inĩ.‖

4 ―O na gũtuĩka andũ a Edomu moigaga, ‗Nĩ tũhehenjetwo, no nĩ tũgaacoka na twake rĩngĩ
kũndũ kũu kwanangĩku,‘ Yahweh mũnene wa ita ekuuga atĩrĩ, ‗Nĩ magaaka, no nĩ ngaamomora,
na mageetagwo ―gĩcigo kĩrĩa kĩa waganu‖ na ―andũ arĩa Yahweh atuĩrĩire atĩ nĩ ehia tene na
tene.‖ 5 Maitho manyu ene nĩ makoona ũndũ ũcio, na nĩ mũkoiga atĩrĩ: ―Yahweh arotũũgĩrio
igũrũ rĩa gĩcigo kĩa Isiraeli.‖‘‖

6 ―‗Mũriũ nĩ atĩaga ithe, na ndungata ĩgatĩa mwathi wayo. Nĩ ũndũ ũcio angĩkorũo ndĩ ithe
wanyu-rĩ, gĩtĩo kĩrĩa kĩnjagĩrĩire kĩrĩ ha? Na angĩkorũo ndĩ mwathi wanyu-rĩ, gwĩtigĩrũo kũrĩa
kũnjagĩrĩire kũrĩ ha? Ũguo nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekũmwĩra inyuĩ athĩnjĩri-Yahweh arĩa
mũnyararaga rĩĩtwa rĩakwa.

―‗No inyuĩ muugaga: ―Tũnyararĩte rĩĩtwa rĩaku na njĩra ĩrĩkũ?‖‘

1873











7 ―‗Na njĩra ya kũruta mĩgate ĩrĩ na thahu kĩgongona-inĩ gĩakwa.‘

―‗Ningĩ muugaga atĩrĩ: ―Tũgũthahĩtie na njĩra ĩrĩkũ?‖‘

―‗Na njĩra ya kuuga: ―Metha ya Yahweh nĩ kĩndũ gĩa kũnyararũo.‖ 8 Na rĩrĩa mũkũruta nyamũ
ndumumu ĩrĩ igongona, muugaga atĩrĩ: ―Ti ũũru.‖ Na rĩrĩa mũkũruta nyamũ nyonju kana ndwaru
mũkoiga: ―Ti ũũru.‖‘‖

―Ta geriai kũrutĩra ngavana wanyu nyamũ icio. Hihi nĩ egũkenio nĩ inyuĩ kana amwamũkĩre na
njĩra njega?‖ ũguo nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga.

9 ―Na rĩu-rĩ, thaithai El nĩguo twĩtĩkĩrĩke harĩ we. Mũkĩrutaga magongona ta macio kuuma
guoko-inĩ kwanyu ene-rĩ, hihi nĩ ekwamũkĩra mũndũ o na ũmwe wanyu na njĩra njega?‖ ũguo
nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga.

10 ―Na nũũ gatagatĩ-inĩ kanyu ũngĩĩrutĩra kũhingaga mĩrango? Nĩ gũkorũo mũtiĩtĩkagĩra o na
gwakia kĩgongona gĩakwa hatarĩ marĩhi. Ndikenagio nĩ inyuĩ o na hanini,‖ ũguo nĩguo Yahweh
mũnene wa ita ekuuga, ―na ndikenagio o na hanini nĩ igongona o rĩothe riumĩte guoko-inĩ
kwanyu.‖

11 ―Nĩ gũkorũo kuuma irathĩro rĩa riũa nginya ithũĩro rĩarĩo, rĩĩtwa rĩakwa rĩgaakorũo rĩrĩ inene
gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ. Kũndũ guothe magongona nĩ magaacinwo marute ndogo, na maruta nĩ
makaarutwo nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩakwa, marĩ kĩheo kĩamũre; tondũ rĩĩtwa rĩakwa rĩgaakorũo rĩrĩ
inene gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ,‖ ũguo nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga.

12 ―No nĩ mũrĩthahagia rĩrĩa mũkuuga atĩrĩ, ‗Metha ya Yahweh nĩ ĩthahĩtio, na maciaro mayo,
irio ciayo, ciagĩrĩirũo kũnyararũo.‘ 13 Ningĩ muugaga ũũ, ‗Hĩĩ, kaĩ nĩ ũndũ ũrĩ mĩnoga-ĩ!‘ na
mũkamĩtembanĩria iromo,‖ ũguo nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga. ―Na mũrehaga nyamũ
cia kũiya, iria nyonju, na iria ndwaru. Ti itherũ mũrehaga indo ta icio irĩ kĩheo! Hihi nĩ
njagĩrĩirũo gũkĩamũkĩra kuuma guoko-inĩ kwanyu?‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

1874










14 ―Kũnyitwo nĩ kĩrumi nĩ mũndũ mwara ũrĩa ũrĩ na nyamũ ya njamba ĩtarĩ na kaũgũ rũũru-inĩ
rwake, no akehĩta mwĩhĩtwa na akarutĩra Yahweh igongona rĩa nyamũ ĩrĩ na kaũgũ. Nĩ gũkorũo
niĩ ndĩ Mũthamaki mũnene na rĩĩtwa rĩakwa rĩgaakorũo rĩrĩ rĩa kũmakania gatagatĩ-inĩ ka
ndũrĩrĩ,‖ ũguo nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga.

MALAKI 2

1 ―Na rĩu inyuĩ athĩnjĩri-Yahweh-rĩ, rĩathani rĩrĩ nĩ rĩanyu.

2 Mũngĩrega gũthikĩrĩria na kũiga ũhoro wa kũgoocithia rĩĩtwa rĩakwa ngoro-inĩ,‖ ũguo nĩguo
Yahweh mũnene wa ita ekuuga, ―nĩ ngaamũtũmĩra kĩrumi, na nĩ ngaagarũra irathimo cianyu
ituĩke irumi. Ti itherũ, nĩ ngarũrĩte irathimo igatuĩka irumi, tondũ mũtiraiga ũhoro ũcio ngoro-
inĩ.‖

3 ―Toneei! Nĩ ũndũ wanyu, nĩ ngaananga mbegũ cianyu iria ihandĩtwo, na nĩ ngaamũminjĩria
taatha mothiũ manyu, taatha ũcio wa ciathĩ cianyu; na nĩ mũgaakuuo mũtwarũo harĩ guo.

4 Hĩndĩ ĩyo nĩ mũkaamenya atĩ ndĩmũheete rĩathani rĩrĩ nĩguo kĩrĩkanĩro gĩakwa na Lawii gĩthiĩ
na mbere,‖ ũguo nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga.

5 ―Kĩrĩkanĩro gĩakwa hamwe nake kĩarĩ kĩa muoyo na thayũ, o icio ndamũheire hamwe na
guoya. Nĩ aanjĩtigagĩra, ti itherũ, nĩ aaheete rĩĩtwa rĩakwa gĩtĩo kĩnene.

6 Watho wa ũhoro wa ma warĩ kanua-inĩ gake, na gũtirĩ ũndũ ũtarĩ wa ũthingu woonekire
mĩromo-inĩ yake. Aatwaranaga hamwe na niĩ arĩ na thayũ na ũrũngĩrĩru, na nĩ aagarũrire andũ
aingĩ kuuma mahĩtia-inĩ. 7 Nĩ gũkorũo mĩromo ya mũthĩnjĩri-Yahweh yagĩrĩirũo kũgitĩra
ũmenyo, na andũ magĩrĩirũo gũcaria watho kuuma kanua-inĩ gake tondũ nĩwe mũtũmwo wa
Yahweh mũnene wa ita.

8 ―Ĩndĩ inyuĩ ene nĩ mũgarũrũkĩte mũgatiga njĩra. Nĩ mũtũmĩte andũ aingĩ mahĩngwo ũhoro-inĩ
wĩgiĩ watho. Nĩ mũthũkĩtie kĩrĩkanĩro kĩa Lawii,‖ ũguo nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga. 9
―Nĩ ũndũ ũcio nĩ ngaatũma mũnyararũo na mũconorithio mbere ya andũ othe, tondũ
mũtiarũmĩrĩire njĩra ciakwa no mwarĩ na mũthutũkanio ũhoro-inĩ wĩgiĩ kũhũthĩra watho.‖

1875








10 ―Na githĩ ithuothe tũtirĩ a ithe ũmwe? Na githĩ tũtiombirũo nĩ El ũmwe? Nĩ kĩĩ gĩgĩtũmaga
tũkorũo tũtarĩ ehokeku mũndũ na ũrĩa ũngĩ, tũgathahia kĩrĩkanĩro kĩa maithe maitũ ma tene? 11
Yahuda nĩ akunyanĩire akaregenyũka, na ũndũ ũrĩ magigi nĩ wĩkĩtwo thĩinĩ wa Isiraeli na thĩinĩ
wa Yahrushalayim; nĩ gũkorũo Yahuda nĩ athahĩtie kwamũrwo kwa Yahweh, ũrĩa we endete, na
nĩ oete mwarĩ wa el ngʼeni atuĩke mũhiki wake. 12 Yahweh nĩ akaaniina mũndũ o wothe wĩkaga
ũguo ehere hema-inĩ cia Jakubu, o na angĩkorũo arĩ ũ, o na gũtuĩka nĩ arutagĩra Yahweh mũnene
wa ita igongona.‖

13 ―Na nĩ kũrĩ ũndũ ũngĩ mwĩkaga, ũrĩa ũtũmaga kĩgongona kĩa Yahweh kĩhumbĩrũo nĩ maithori
na kĩrĩro na gũcaya, nĩkĩo atatindanagĩra na igongona rĩrĩa mũrutaga kana agetĩkĩra kĩndũ o
gĩothe kuuma guoko-inĩ kwanyu. 14 Na inyuĩ muugaga atĩrĩ, ‗Nĩkĩ hihi?‘ Nĩ tondũ Yahweh nĩ
atuĩkĩte mũira gatagatĩ gaku na mũhiki wa wĩthĩ waku, o ũcio wee ũkunyanĩire, o na gũtuĩka nĩ
mũthiriti waku na mũkaguo kũgerera kĩrĩkanĩro.

15 No nĩ harĩ ũmwe ũteekire ũguo, tondũ aarĩ na roho ũrĩa watigarĩte. Na hihi ũcio nĩ kĩĩ
aacaragia? Aacaragia mbeũ ya Kĩhoti. Nĩ ũndũ ũcio, mwĩmenyagĩrĩrei ũhoro-inĩ wĩgiĩ roho
wanyu, na ndũgekage mũhiki wa wĩthĩ waku maũndũ ma ũtharia. 16 Nĩ gũkorũo nĩ thũire
ndigano,‖ ũguo nĩguo Yahweh Kĩhoti wa Isiraeli ekuuga, ―na ngathũũra ũrĩa ũhumbagĩra nguo
yake na ũhinya,‖ ũguo nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga. ―Mwĩmenyagĩrĩrei ũhoro-inĩ wĩgiĩ
roho wanyu, na mũtigekage maũndũ matarĩ ma wĩhokeku.

17 ―Nĩ mũnogetie Yahweh na ciugo cianyu. No muugaga atĩrĩ, ‗Tũmũnogetie na njĩra ĩrĩkũ?‘ Na
njĩra ya kuuga ũũ, ‗Mũndũ o wothe wĩkaga maũndũ moru nĩ mwega maitho-inĩ ma Yahweh, na
nĩ amũkenagia,‘ kana na njĩra ya kuuga ũũ, ‗Kĩhoti ũrĩa ũtuanagĩra arĩ ha?‘‖

MALAKI 3

1 Na rĩrĩ, Yahweh El Shaddai ekuuga atĩrĩ,

―Nĩngũtũma mũtũmwo wakwa, ũrĩa ũgaathondeka njĩra mbere yakwa. Hĩndĩ ĩyo Yahweh ũcio
mũcaragia nĩagooka o rĩmwe thĩinĩ wa hekarũ yake; mũtũmwo ũcio wa kĩrĩkanĩro ũrĩa
mwĩriragĩria nĩ agooka.‖

1876









2 No nũũ ũgetiiria mũthenya wa gũũka gwake? Nũũ ũkomĩrĩria rĩrĩa akooneka? Nĩgũkorwo
akahaana ta mwaki wa mũturi ũrĩa ũtheragia cuuma, kana thabuni ũrĩa ũtheragia nguo.

3 Agaikara thĩ ta mũturi wa betha na mũtheria wacio; nĩ agatheria Alawii, amatherie ta ũrĩa
thahabu na betha itheragio. Hĩndĩ ĩyo Yahweh nĩ agakorwo na andũ arĩa makamũrehera maruta
ma ũthingu;

4 namo maruta ma Yahuda na Yahrushalayim nĩ magetĩkĩrĩka nĩ Yahweh, o ta matukũ marĩa
mathirĩte, o na ta mĩaka ĩrĩa ya mbere.

5 ―Nĩ ũndũ ũcio nĩ ngamũkuhĩrĩria ndĩmũciirithie na ndĩmũtuĩre. Nĩ ngahiũha gũtuĩka mũira wa
gũtuĩra cira arogi, na itharia, na arĩa mehĩtaga na maheeni, na njũkĩrĩre arĩa matunyaga aruti wĩra
mĩcaara yao, na arĩa mahinyagĩrĩria atumia a ndigwa na ciana cia ngoriai, na arĩa maagithagia
ageni kĩhooto na makaaga kwĩĩndigĩra,‖ ũguo nĩguo Yahweh mũnene wa ita ekuuga.

6 ―Niĩ Yahweh ndigarũrũkaga. Nĩ ũndũ ũcio, inyuĩ njiaro cia Jakubu nĩkĩo mũtarĩ mwaniinwo.

7 Na kuuma hĩndĩ ya maithe manyu-rĩ, mũtũire mũtiganĩirie irĩra ciakwa cia kũrũmĩrĩrwo na
mũkaaga gũcirũmia. Njookererai na niĩ nĩ ngũmũcookerera.‖ Ũguo nĩguo Yahweh Mũnene wa
ita ekuuga.

―No mũũragia atĩrĩ, ‗Tũgũgũcookerera atĩa?‘

8 ―Mũndũ-rĩ, aahota gũtunya Kĩhoti indo ciake? No inyuĩ nĩ mũndunyĩte indo ciakwa.

―No mũũragia atĩrĩ, ‗Nĩ kĩĩ tũgũtunyĩte?‘

1877












―Mũnduunyĩte maruta na icunjĩ cia ikũmi.

9 Rũrĩrĩ rwanyu ruothe rũgwatĩtwo nĩ kĩrumi, tondũ nĩ mũndunyaga indo ciakwa.

10 Yahweh Mũnene wa ita ekuuga atĩrĩ, rehei gĩcunjĩ gĩa ikũmi gĩothe thĩinĩ wa ikũmbĩ, nĩgetha
nyũmba yakwa ĩkoragwo na irio. Ngeriai na njĩra ĩno muone kana ndikũmũhingũrĩra ndirica cia
igũrũ, ndĩmuurĩrie irathimo nyingĩ mũno nginya mwage handũ ingĩiganĩra.

11 Ningĩ nĩ ngagiria cianangi ithũkie irio cia mĩgũnda yanyu, nayo mĩthabibũ ya mĩgũnda yanyu
ndĩgaacooka gũita maciaro mayo matarĩ makũrũ.‖ Ũguo nĩguo Yahweh Mũnene wa ita ekuuga.

12 Yahweh Mũnene wa ita ekuuga atĩrĩ, ―Ndũrĩrĩ ciothe nĩ ikamwĩtaga andũ arathime,
nĩgũkorwo bũrũri wanyu ũgaakorwo ũrĩ wa gĩkeno.‖

13 Yahweh ekuuga atĩrĩ, ―Nĩ mwarĩtie maũndũ mooru ma kũnjambia.

―No mũũragia atĩrĩ, ‗Tũgũcambĩtie atĩa?‘

14 ―Inyuĩ muugĩte atĩrĩ, ‗Gũtungatĩra Kĩhoti nĩ ũndũ wa tũhũ. Nĩ uumithio ũrĩkũ tuonire nĩ
kũhingia kwenda gwake, na gũthiiaga mbere ya Yahweh Mũnene wa ita ta andũ maracakaya?

15 No rĩrĩ, andũ etĩi nĩo twĩtaga arathime. Ti-itherũ arĩa aaganu nĩo magaacagĩra, na arĩa
makararagia Kĩhoti matiherithagio.‘ ‖

16 Nao arĩa meetigĩrĩte Yahweh nĩ maaranĩirie o mũndũ na ũrĩa ũngĩ, nake Yahweh agĩthikĩrĩria
na akĩigua ũhoro ũcio. Ibuku rĩa kĩririkano nĩ rĩandĩkirwo ũhoro wa andũ acio metigĩrĩte Yahweh
na magatĩa rĩĩtwa rĩake, rĩkĩigwo hau mbere yake.

1878












17 Yahweh Mũnene wa ita ekuuga atĩrĩ, ―Acio nĩo magaatuĩka andũ akwa mũthenya ũrĩa
ngaacookereria indo ciakwa cia bata. Nĩ ngamaiguĩra tha, o ta ũrĩa mũndũ aiguagĩra mũriũ tha
ũrĩa ũmũtungatagĩra.

18 Na inyuĩ nĩ mũkona rĩngĩ ngũũrani gatagatĩ ka arĩa athingu na arĩa aaganu, na gatagatĩ ka arĩa
matungatagĩra Kĩhoti na arĩa matamũtungatagĩra.

MALAKI 4

1 ―Ti-itherũ mũthenya wa ituĩro nĩ ũrooka, naguo ũgaakana ta icua rĩa mwaki. Arĩa othe etĩi, na
arĩa aaganu, magaatuĩka maragara ma mahuti, naguo mũthenya ũcio wakinya magaacinwo,
maniinwo biũ. Gũtirĩ mũri kana rũhonge rwao rũgaatigara,‖ ũguo nĩguo Yahweh Mũnene wa ita
ekuuga.

2 ―No inyuĩ mwĩtigĩrĩte rĩĩtwa rĩakwa-rĩ, Ũkengu-ũrĩa-wa-Ũthingu nĩ akaamwarĩra arĩ na ũhoro
wa kũhonania mathagu-inĩ make. Na inyuĩ nĩ mũkoima nja mũtũũhe ta tũcaũ tũhingũrĩirwo
tũkoima kiugũ.

3 Na nĩ mũkarangĩrĩria arĩa aaganu matuĩke mũhu rungu rwa makinya manyu mũthenya ũrĩa
ngeeka maũndũ macio,‖ ũguo nĩguo Yahweh Mũnene wa ita ekuuga.

4 ―Ririkanai watho wa ndungata yakwa Musa, na irĩra ciakwa cia kũrũmĩrĩrwo, o na mawatho
marĩa ndaamũheire kũu Horebu marĩ ma andũ a Isiraeli othe.

5 ―Oneei, nĩ ngamũtũmĩra mũnabii Eliya mũthenya ũcio mũnene na wa kũmakania wa Yahweh
ũtanakinya.

6 Nĩ akagarũra ngoro cia maithe icookerere ciana ciao, na agarũre ngoro cia ciana icookerere
maithe mao, nĩgetha ndigooke hũũre bũrũri na kĩrumi.‖

1879











MATHAYO 1

1 Maya nĩ maandĩko makoniĩ rũciaro rũrĩa Yahshua Messiya, mũrũ wa Daudi, mũrũ wa
Iburahĩmu oimire:

2 Iburahĩmu aarĩ ithe wa Isaaka,

nake Isaaka aarĩ ithe wa Jakubu,

nake Jakubu aarĩ ithe wa Yahuda na ariũ a ithe,

3 nake Yahuda aarĩ ithe wa Perezu na Zera, arĩa nyina wao aarĩ Tamaru,

nake Perezu aarĩ ithe wa Hezironi,

nake Hezironi aarĩ ithe wa Ramu,

4 nake Ramu aarĩ ithe wa Aminadabu,

nake Aminadabu aarĩ ithe wa Nahashoni,

nake Nahashoni aarĩ ithe wa Salimoni,

5 nake Salimoni aarĩ ithe wa Boazu, ũrĩa nyina aarĩ Rahabu,

1880














nake Boazu aarĩ ithe wa Obedi, ũrĩa nyina aarĩ Ruthu,

nake Obedi aarĩ ithe wa Jesii,

6 nake Jesii aarĩ ithe wa Mũthamaki Daudi.

Daudi aarĩ ithe wa Solomoni, ũrĩa nyina aarĩ mũtumia wa Uria,

7 nake Solomoni aarĩ ithe wa Rehoboamu,

nake Rehoboamu aarĩ ithe wa Abiya,

nake Abiya aarĩ ithe wa Asa,

8 nake Asa aarĩ ithe wa Jehoshafatu,

nake Jehoshafatu aarĩ ithe wa Joramu,

nake Joramu aarĩ ithe wa Uziya,

9 nake Uziya aarĩ ithe wa Jothamu,

nake Jothamu aarĩ ithe wa Ahazu,

nake Ahazu aarĩ ithe wa Hezekia,

1881














10 nake Hezekia aarĩ ithe wa Manase,

nake Manase aarĩ ithe wa Amoni,

nake Amoni aarĩ ithe wa Josiya,

11 nake Josiya aarĩ ithe wa Jekoniya na ariũ a ithe, hĩndĩ ĩrĩa andũ maatahirwo, magĩtwarwo
Babuloni.

12 Thuutha wa gũtahwo, magĩtwarwo kũu Babuloni:

Jekoniya aarĩ ithe wa Shealitieli,

nake Shealitieli aarĩ ithe wa Zerubabeli,

13 nake Zerubabeli aarĩ ithe wa Abihudu,

nake Abihudu aarĩ ithe wa Eliakimu,

nake Eliakimu aarĩ ithe wa Azoro,

14 nake Azoro aarĩ ithe wa Zadoku,

nake Zadoku aarĩ ithe wa Akimu,

1882














nake Akimu aarĩ ithe wa Eliudi,

15 nake Eliudi aarĩ ithe wa Eleazaru,

nake Eleazaru aarĩ ithe wa Maatani,

nake Maatani aarĩ ithe wa Jakubu,

16 nake Jakubu aarĩ ithe wa Jusufu, mũthuri wa Mariamu, ũrĩa waciarire Yahshua, ũrĩa wĩtagwo
Messiya.

17 Ũguo nĩ kuuga njiaro ciothe ciarĩ ikũmi na inya kuuma Iburahĩmu nginya Daudi, na njiaro
ikũmi na inya kuuma Daudi nginya hĩndĩ ĩrĩa andũ maatahirwo magĩtwarwo kũu Babuloni, na
ningĩ njiaro ikũmi na inya kuuma hĩndĩ ĩrĩa andũ maatahirwo nginya hĩndĩ ya Messiya.

18 Ũhoro wa gũciarwo kwa Yahshua Messiya watariĩ ũũ: Nyina Mariamu nĩ oorĩtio nĩ Jusufu
atuĩke mũtumia wake, no matanaikarania-rĩ, nĩ amenyekire atĩ arĩ na nda ya Roho Mwamũre.

19 Nake Jusufu mũthuri wake tondũ aarĩ mũndũ mũthingu na ndangĩendire kũmũconorithia kũrĩ
andũ, agĩĩciiria amũtige na hitho.

2 No thuutha wa gwĩciiria ũndũ ũcio, mũraika wa Yahweh akĩmuumĩrĩra kĩroto-inĩ, akĩmwĩra
atĩrĩ, ―Jusufu, mũrũ wa Daudi, ndũkae gwĩtigĩra kũhikia Mariamu atuĩke mũtumia waku, tondũ
nda ĩyo arĩ nayo nĩ ya Roho Mwamũre.

21 Nĩ agaciara kahĩĩ, nawe nĩ ũgagatua Yahshua, tondũ nĩwe ũkaahonokia andũ ake kuuma
mehia-inĩ mao.‖

1883












22 Na rĩrĩ, maũndũ macio mothe meekĩkire nĩguo ũhoro ũrĩa Yahweh aarĩtie na kanua ka
mũnabii ũhinge, rĩrĩa oigire atĩrĩ,

23 ―Mũirĩtu gathirange nĩ akagĩa ihu na nĩ agaciara kahĩĩ, nao magaagatua Imanueli‖ ũguo naguo
ũgĩtaũrwo nĩ kuuga, ―El hamwe na ithuĩ.‖

24 Rĩrĩa Jusufu ookĩrire, agĩĩka o ta ũrĩa mũraika wa Yahweh aamwathĩte, nake akĩinũkia
Mariamu gwake mũciĩ, agĩtuĩka mũtumia wake.

25 No matiigana kũmenyana nginya rĩrĩa aaciarire mwana ũcio wa kahĩĩ. Nake Jusufu agĩtua
mwana ũcio Yahshua.

MATHAYO 2

1 Na rĩrĩ, thuutha wa Yahshua gũciarwo kũu itũũra-inĩ rĩa Bethilehemu bũrũri wa Yahuda, hĩndĩ
ya mũthamaki wetagwo Herode, andũ Oogĩ-a-Njata moimĩte irathĩro magĩũka Yahrushalayim,

2 makĩũria atĩrĩ, ―Ũrĩa ũciarĩtwo arĩ mũthamaki wa Ayahudi-rĩ, arĩ ha? Nĩ tuonire njata yake
mwena wa irathĩro, na nĩ tũũkĩte kũmũhooya.‖

3 Rĩrĩa Mũthamaki Herode aiguire ũguo, agĩtangĩka ngoro, o hamwe na Yahrushalayim guothe.

4 Na aarĩkia gwĩta athĩnjĩri-Yahweh arĩa anene othe, na arutani a watho hamwe, akĩmooria kũrĩa
Messiya aarĩ aciarĩrwo.

5 Makĩmũcookeria atĩrĩ, ―Nĩ Bethilehemu, bũrũri wa Yahuda, nĩgũkorwo nĩ kwandĩkĩtwo nĩ
mũnabii, akoiga atĩrĩ:

1884












6 ― ‗Nawe Bethilehemu, kũu bũrũri wa Yahuda,

tiwe ũrĩa mũnini mũno wa aathani a Yahuda;

tondũ thĩinĩ waku nĩ gũkoima ũrĩa ũgaathanaga,

ũrĩa ũgaatuĩka mũrĩithi wa andũ akwa a Isiraeli.‘ ‖

7 Nake Herode agĩĩta andũ acio Oogĩ-a-Njata na hitho, na agĩtuĩria kuuma kũrĩ o ihinda rĩrĩa
njata ĩyo yoonekete.

8 Akĩmatũma Bethilehemu akĩmeera atĩrĩ, ―Thiĩi mũgatuĩrie wega ũhoro wa kaana kau.
Mwarĩkia gũkoona mũũke mũũmenyithie, nĩgetha o na niĩ thiĩ ngagaturĩrie ndu ndĩkahooe.‖

9 Nao maarĩkia kũigua ciugo cia mũthamaki magĩthiĩ, nayo njata ĩrĩa moonete irathĩro
ĩkĩmatongoria nginya ĩkĩrũgama igũrũ rĩa harĩa kaana kau kaarĩ.

10 Rĩrĩa moonire njata ĩyo, magĩkena gĩkeno kĩnene mũno.

11 Nao magĩtonya nyũmba, na makĩona kaana karĩ na nyina Mariamu, magĩkainamĩrĩra,
magĩkahooya. Magĩcooka makĩohora indo ciao cia goro, magĩkahe iheo cia thahabu, na ũbumba,
na manemane.

12 Na nĩ ũndũ wa gũkaanio na kĩroto matigacokere kwa Herode, magĩcoka bũrũri wao magereire
njĩra ĩngĩ.

13 Maarĩkia gũthiĩ-rĩ, mũraika wa Yahweh akiumĩrĩra Jusufu kĩroto-inĩ, akĩmwĩra atĩrĩ, ―Ũkĩra
woe kaana gaka na nyina mũũrĩre Misiri. Ikarai kũu nginya rĩrĩa ngaakwĩra, nĩgũkorwo Herode
nĩ egũcaria kaana kau akorage.‖

1885











14 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, agĩũkĩra, akĩoya kaana na nyina ũtukũ, magĩthiĩ Misiri,

15 kũrĩa maikarire nginya rĩrĩa Herode aakuire. Na nĩ ũndũ ũcio, ũhoro ũrĩa Yahweh oigĩte na
kanua ka mũnabii ũkĩhinga, rĩrĩa oigire atĩrĩ, ―Ndeetire mũrũ wakwa oime bũrũri wa Misiri.‖

16 Hĩndĩ ĩrĩa Herode aamenyire atĩ nĩ ahenirio nĩ Oogĩ-a-Njata, akĩrakara mũno, akĩruta watho
wa kũũraga tũhĩĩ tuothe kũu Bethilehemu na kũrĩa gũkuhĩ nakuo, tũrĩa twarĩ na ũkũrũ wa mĩaka
ĩĩrĩ gũcooka na thĩ, kũringana na ihinda rĩrĩa eerĩtwo nĩ Oogĩ-a-Njata.

17 Hĩndĩ ĩyo ũhoro ũrĩa waarĩtio na kanua ka mũnabii Jeremiya ũkĩhinga, rĩrĩa oigire atĩrĩ:

18 ―Mũgambo nĩ waiguirwo kũu Rama,

kĩrĩro na gũcakaya kũnene,

Rakeli akĩrĩrĩra ciana ciake,

na akarega kũhorerio, tondũ itirĩ ho.‖

19 Na rĩrĩ, Herode akua-rĩ, mũraika wa Yahweh akiumĩrĩra Jusufu kĩroto-inĩ kũu Misiri,

20 akĩmwĩra atĩrĩ, ―Ũkĩra, woe kaana gaka na nyina, mũthiĩ bũrũri wa Isiraeli, nĩgũkorwo arĩa
maageragia gũkoraga nĩ makuĩte.‖

21 Nĩ ũndũ ũcio, agĩũkĩra, akĩoya kaana na nyina, magĩthiĩ bũrũri wa Isiraeli.

1886













22 Rĩrĩa aiguire atĩ Arikelau nĩwe wathamakaga Yahuda handũ ha ithe Herode, agĩĩtigĩra gũthiĩ
kuo. Na aarĩkia gũkaanio kĩroto-inĩ-rĩ, agĩthiĩ bũrũri wa Galili,

23 agĩthiĩ gũtũũra itũũra rĩĩtagwo Nazarethi. Nĩ ũndũ ũcio ũhoro ũrĩa waarĩtio na tũnua twa
anabii ũkĩhinga, rĩrĩa moigire atĩrĩ, ―Nĩ agetagwo Mũnazari.‖

MATHAYO 3

1 Matukũ-inĩ macio Johana ũrĩa Mũbatithania nĩ okire, akĩhunjagia kũu Werũ-inĩ wa Yahuda,

2 akiugaga atĩrĩ, ―Mwĩrirei, nĩgũkorwo ũthamaki wa igũrũ nĩ ũkuhĩrĩirie.‖

3 Ũyũ nĩwe ũrĩa ũhoro wake waarĩtio nĩ mũnabii Isaiya rĩrĩa oigire atĩrĩ:

―Kũrĩ na mũgambo wa mũndũ ũkwanĩrĩra werũ-inĩ, akoiga atĩrĩ:

‗Haarĩriai njĩra ya Yahweh,

rũngariai njĩra ciake.‘ ‖

4 Johana eekagĩra Nguo ya guoya wa ngamĩra, na nĩ eyohaga mũcibi wa rũũa njohero. Irio ciake
ciarĩ ngigĩ na ũũkĩ wa gĩthaka.

5 Nao andũ nĩ mathiiaga kũrĩ we moimĩte Yahrushalayim, na mĩena yothe ya Yahuda, na bũrũri
wothe ũrĩa wariganĩtie na Jorodani.

6 Moimbũraga mehia mao, nake akamabatithĩria Rũũĩ-inĩ rwa Jorodani.

1887













7 Na rĩrĩa oonire Afarisai na Asadukai aingĩ magĩũka hau nĩgetha amabatithie, akĩmeera atĩrĩ,
―Inyuĩ rũciaro rũrũ rwa nduĩra! Nũũ ũmũhete ũhoro atĩ mũũrĩre marakara marĩa makiriĩ gũũka?

8 Ciarai maciaro maringaine na kwĩrira.

9 Na mũtikeĩĩre na ngoro cianyu atĩrĩ, ‗Ithe witũ nĩ Iburahĩmu.‘ Ngũmwĩra atĩrĩ, Kĩhoti no atũme
mahiga maya matuĩke ciana cia Iburahĩmu.

10 Ithanwa nĩ rĩige itina-inĩ cia mĩtĩ, na mũtĩ o wothe ũtaciaraga maciaro mega nĩ ũgatemwo,
ũikio mwaki-inĩ.

11 ―Niĩ ndĩmũbatithagia na maĩ mwerira. No thutha wakwa nĩ gũgũũka mũndũ ũngĩ ũrĩ na hinya
kũrĩ niĩ, na ndiagĩrĩire o na kũmũkuuĩra iraatũ ciake. We akaamũbatithagia na Roho Mwamũre
na mwaki.

12 Gĩtarũrũ gĩake akĩnyiitĩte na guoko, na nĩ agatheria kĩhuhĩro gĩake, na acokanĩrĩrie ngano
yake ikũmbĩ, acoke acine mahuti na mwaki ũtangĩhoreka.‖

13 Hĩndĩ ĩyo Yahshua akiuma Galili agĩthiĩ Rũũĩ-inĩ rwa Jorodani akabatithio nĩ Johana.

14 Nowe Johana akĩgeria kũmũgiria, akĩmwĩra atĩrĩ, ―Niĩ njagĩrĩirwo nĩ kũbatithio nĩwe, nawe
wagĩũka kũrĩ niĩ atĩa?‖

15 Nake Yahshua akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Reke gũtuĩke ũguo rĩu; tondũ nĩ twagĩrĩirwo twĩke ũndũ
ũyũ nĩguo tũhingie maũndũ mothe ma ũthingu.‖ Hĩndĩ ĩyo Johana agĩĩtĩkĩra.

16 Yahshua aarĩkia kũbatithio o ũguo-rĩ, akiumĩra maĩ-inĩ. Kahinda o kau igũrũ rĩkĩhingũka,
nake akĩona Roho wa Yahweh agĩikũrũka ta ndutura, akĩũmba igũrũ rĩake.

1888











17 Naguo mũgambo ũkiuma igũrũ, ũkiuga atĩrĩ, ―Ũyũ nĩwe Mũrũ wakwa, ũrĩa nyendete; na nĩ
ngenaga mũno nĩ we.‖

MATHAYO 4

1 Hĩndĩ ĩyo Yahshua nĩ atongoririo nĩ Roho agĩtwarwo werũ-inĩ akagerio nĩ mũcukani.

2 Na aniina mĩthenya mĩrongo ĩna, ũtukũ na mũthenya, ehingĩte kũrĩa irio-rĩ, akĩigua ahũtiĩ.

3 Nake mũgerania akĩmũkora, akĩmwĩra atĩrĩ, ―Angĩkorwo wee nĩwe Mũrũ wa Yahweh-rĩ, ĩra
mahiga maya matuĩke mĩgate.‖

4 Nake Yahshua akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Nĩ kwandĩkĩtwo atĩrĩ: ‗To mũgate wiki ũngĩtũũria mũndũ
muoyo, no nĩ kiugo gĩothe kĩrĩa kiumaga kanua ka Yahweh.‘ ‖

5 Hĩndĩ ĩyo mũcukani akĩmũtwara itũũra rĩrĩa rĩamũre, akĩmũrũgamia gathũrũmũndũ ka hekarũ

6 akĩmwĩra atĩrĩ, ―Angĩkorwo wee nĩwe Mũrũ wa Yahweh-rĩ, wĩgũithie thĩ. Nĩgũkorwo
kwandĩkĩtwo atĩrĩ:

― ‗Nĩ agaatha araika ake nĩ ũndũ waku,

nao nĩ magakwanĩrĩria na moko mao,

nĩguo ndũkanahĩngwo kũgũrũ nĩ ihiga.‘ ‖

1889














7 Nake Yahshua akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Ningĩ nĩ kwandĩkĩtwo atĩrĩ: ‗Ndũkanagerie Yahweh Kĩhoti
waku.‘ ‖

8 Ningĩ mũcukani akĩmũtwara kĩrĩma-inĩ kĩraya mũno, akĩmuonia mothamaki mothe ma thĩ na
riri wamo.

9 Akĩmwĩra atĩrĩ, ―Maũndũ maya mothe nĩ ngũkũhe, ũngĩĩtĩkĩra kũnyinamĩrĩra ũhooe.‖

10 Nake Yahshua akĩmwĩra atĩrĩ, ―Thiĩ Shaitani ndiga! Nĩgũkorwo nĩ kwandĩkĩtwo atĩrĩ:
‗Hooyaga Yahweh Kĩhoti waku, na ũmũtungatagĩre o we wiki.‘ ‖

11 Hĩndĩ ĩyo mũcukani akĩmũtiga, nao araika magĩũka makĩmũtungatĩra.

12 Na rĩrĩa Yahshua aiguire atĩ Johana nĩ aikĩtio njeera-rĩ, agĩthiĩ Galili.

13 Akiuma Nazarethi, agĩthiĩ gũtũũra Kaperinaumu. Itũũra rĩu rĩarĩ hakuhĩ na iria, bũrũri-inĩ wa
Zebuluni na Nafitali.

14 Ũndũ ũcio wekĩkire nĩguo ũhoro ũrĩa waarĩtio na kanua ka mũnabii Isaiya ũhinge, rĩrĩa oigire
atĩrĩ:

15 ―Bũrũri wa Zebuluni, o na bũrũri wa Nafitali,

njĩra ya gũthiĩ iria-inĩ, gũikũrũkania na Rũũĩ rwa Jorodani,

kũu gwĩtagwo Galili-kwa-Ndũrĩrĩ:

16 andũ arĩa matũũraga nduma-inĩ

nĩ monete ũtheri mũnene;

1890











nao arĩa matũũraga bũrũri ũrĩ kĩĩruru gĩa gĩkuũ-rĩ,

nĩ marĩirwo nĩ ũtheri.‖

17 Kuuma hĩndĩ ĩyo Yahshua akĩambĩrĩria kũhunjia ũhoro akiugaga atĩrĩ, ―Mwĩrirei, nĩgũkorwo
ũthamaki wa igũrũ nĩ ũkuhĩrĩirie.‖

18 Rĩrĩa Yahshua aaceraga hũgũrũrũ-inĩ cia Iria rĩa Galili, nĩ onire andũ eerĩ a nyina ũmwe, nao
nĩ Simoni ũrĩa wetagwo Kepha, na mũrũ wa nyina Anderea. Maikagia neti iria-inĩ, nĩgũkorwo
maarĩ ategi a thamaki.

19 Nake Yahshua akĩmera atĩrĩ, ―Ũkai, mũnũmĩrĩre, na nĩ ngũmũtua ategi a andũ.‖

20 Nao o rĩmwe magĩtiganĩria neti ciao, makĩmũrũmĩrĩra.

21 Na aathiathia akĩona andũ angĩ eerĩ a nyina ũmwe, Jakubu mũrũ wa Zebedi, na mũrũ wa
nyina Johana. Maarĩ thĩinĩ wa gatarũ hamwe na ithe wao Zebedi makĩhaarĩria neti ciao. Nake
Yahshua akĩmeta,

22 na o rĩmwe magĩtiganĩria gatarũ na magĩtiga ithe wao, makĩmũrũmĩrĩra.

23 No rĩrĩ, Yahshua nĩ athiire Galili guothe, akĩrutanaga thunagogi-inĩ ciao, akĩhunjagia Ũhoro-
ũrĩa-Mwega wa ũthamaki wa Yahweh, na akĩhonagia andũ mĩrimũ yothe na ndwari ciothe iria
maarĩ nacio.

24 Nayo ngumo yake ĩkĩhunjio bũrũri wothe wa Suriata, nao andũ makĩmũrehera andũ arĩa othe
maarĩ arũaru ndwari cia mĩthemba mĩingĩ, na arĩa maarĩ na ruo rũingĩ, na arĩa maarĩ na
ndaimono, na arĩa maarĩ na mũrimũ wa kũgũaga, o na arĩa maarĩ na mũrimũ wa gũkua ciĩga,
nake akĩmahonia othe.

1891











25 Nao andũ aingĩ mũno kuuma Galili, na Dekapoli, na Yahrushalayim, na Yahuda, na mũrĩmo
ũrĩa ũngĩ wa Rũũĩ rwa Jorodani makĩmũrũmĩrĩra.

MATHAYO 5

1 Na rĩrĩa Yahshua oonire andũ aingĩ mũno-rĩ, akĩambata kĩrĩma-igũrũ, agĩikara thĩ. Arutwo ake
magĩthiĩ harĩ we.

2 Nake akĩambĩrĩria kũmaruta ũhoro, akĩmera atĩrĩ:

3 ―Kũrathimwo-rĩ, nĩ arĩa athĩni ngoro,

nĩgũkorwo ũthamaki wa igũrũ nĩ wao.

4 Kũrathimwo-rĩ, nĩ arĩa marĩ na kĩeha,

nĩgũkorwo nĩ makaniinĩrwo kĩeha.

5 Kũrathimwo-rĩ, nĩ arĩa ahooreri,

nĩgũkorwo nĩ makagaya thĩ.

6 Kũrathimwo-rĩ, nĩ arĩa mahũũtagĩra na makanyotera ũthingu,

nĩgũkorwo nĩ makahũũnio.

7 Kũrathimwo-rĩ, nĩ arĩa maiguanagĩra tha,

1892













nĩgũkorwo nĩ makaiguĩrwo tha.

8 Kũrathimwo-rĩ, nĩ arĩa atheru ngoro,

nĩgũkorwo nĩ makona Yahweh.

9 Kũrathimwo-rĩ, nĩ arĩa macaragia thayũ,

nĩgũkorwo nĩ magetwo ariũ a Yahweh.

10 Kũrathimwo-rĩ, nĩ arĩa manyariragwo nĩ ũndũ wa ũthingu,

nĩgũkorwo ũthamaki wa igũrũ nĩ wao.

11―Kũrathimwo-rĩ, nĩ inyuĩ hĩndĩ ĩrĩa andũ mekũmũruma, na makamũnyarira, na makamũigĩrĩra
maũndũ mothe mooru nĩ ũndũ wakwa.

12 Kenai na mũcanjamũke, tondũ kĩheo kĩanyu nĩ kĩnene igũrũ, nĩgũkorwo ũguo noguo
maanyaririre anabii arĩa maarĩ kuo mbere yanyu.

13 ―Inyuĩ nĩ inyuĩ cumbĩ wa thĩ. No cumbĩ ũngĩkorwo nĩ ũthirĩte mũcamo waguo-rĩ, ũngĩcoka
gũcamithio ta cumbĩ nĩ kĩĩ? Ndũngĩcoka kũgĩa kĩene rĩngĩ, tiga no ũteirwo ũrangwo nĩ andũ.

14 ―Inyuĩ nĩ inyuĩ ũtheri wa thĩ. Itũũra inene rĩakĩtwo kĩrĩma igũrũ rĩtingĩhithĩka.

15 O na ningĩ andũ matiakagia tawa magacoka kũũkunĩkĩra na mbakũri; handũ ha ũguo,
maũigagĩrĩra igũrũ handũ haguo, naguo ũkamũrĩkĩra andũ othe arĩa marĩ thĩinĩ wa nyũmba.

1893













16 O ũguo naguo, na inyuĩ rekei ũtheri wanyu ũmũrĩkagĩre andũ, nĩguo mone ciĩko cianyu njega,
nao magoocage Ithe wanyu ũrĩa ũrĩ igũrũ.

17 ―Mũtikae gwĩciiria njũkĩte kweheria Watho kana Mohoro ma Anabii; ndiũkĩte kũmeheria, no
njũkĩte kũmahingia.

18 Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, nginya hĩndĩ ĩrĩa thĩ na igũrũ ikehera, gũtirĩ kairia ka i maandĩko-inĩ, o
na gũtirĩ gakururo ga t gakehera o na atĩa kuuma Watho-inĩ, nginya maũndũ mothe makaahingio.

19 Ũrĩa wothe ũkoina rĩathani o na rĩmwe rĩa marĩa manini, na arute arĩa angĩ gwĩka ũguo, nĩ
agatuo mũnini makĩria thĩinĩ wa ũthamaki wa igũrũ, no ũrĩa wothe wĩkaga na akarutana maathani
maya-rĩ, nĩ agatuo mũnene ũthamaki-inĩ wa igũrũ.

20 Nĩ ũndũ ũcio ngũmwĩra atĩrĩ, ũthingu wanyu waga gũkĩra ũrĩa wa Afarisai na wa aandĩki-
marũa, mũtigatonya ũthamaki-inĩ wa igũrũ o na atĩa.

21 ―Nĩ mũiguĩte atĩ hĩndĩ ya tene andũ nĩ merirwo atĩrĩ, ‗Ndũkanoragane, na mũndũ o na ũrĩkũ
ũkoragana no nginya agaatuĩka wa gũtuĩrwo cira.‘

22 No niĩ ngũmwĩra atĩrĩ, ũrĩa wothe ũkarakarĩra mũrũ wa ithe nĩ agatuĩka wa gũtuĩrwo cira. Na
ningĩ-rĩ, mũndũ ũrĩa wothe wĩraga mũrũ wa ithe atĩrĩ, ‗Wee ndũrĩ bata,‘ nĩ agaciirithio nĩ Kĩama.
No ũrĩa wothe ũngiuga atĩrĩ, ‗Wee wĩ mũkĩgu!‘ Nĩ agakorwo arĩ ũgwati-inĩ wa gũikio mwaki-inĩ
wa Jehanamu.

23 ―Nĩ ũndũ ũcio, angĩkorwo nĩ wĩhaarĩirie kũruta kĩheo gĩaku kĩgongona-inĩ, na hĩndĩ ĩyo ũrĩ
hau ũririkane atĩ mũrũ wa thoguo arĩ na ũndũ nawe-rĩ,

24 tiga kĩheo gĩaku o hau mbere ya kĩgongona. Amba ũthiĩ ũkaiguane na mũrũ wa thoguo; ũcoke
ũũke ũrutĩre Yahweh kĩheo gĩaku.

1894











25 ―Hiũha kwĩiguithania na thũ yaku ĩrĩa ĩragũtwara igooti-inĩ. Ĩka ũguo mũrĩ o njĩra-inĩ, kwaga
ũguo nĩ ĩgũgũtwara kũrĩ mũtuanĩri-cira, nake mũtuanĩri-cira akũneane kũrĩ mũnene wa thigari,
ũikio njera.

26 Ngũkwĩra atĩrĩ na ma, ndũkoima kuo ũtarĩhĩte thirĩ wothe hatarĩ gathendi ũgũtigia.

27 ―Nĩ mũiguĩte atĩ hĩndĩ ya tene nĩ kwerirwo atĩrĩ, ‗Ndũkanatharanie.‘

28 No niĩ ngũmwĩra atĩrĩ, ũrĩa wothe ũkaarora mũndũ-wa-nja na amwĩrirĩrie, nĩ arĩkĩtie gũtharia
nake ngoro-inĩ yake.

29 Riitho rĩaku rĩa ũrĩo rĩngĩtũma wĩhie-rĩ, rĩkũũre, ũrĩte. Nĩ kaba kĩĩga kĩmwe kĩa mwĩrĩ waku
kĩũre gũkĩra mwĩrĩ waku wothe ũikio Jehanamu.

30 Na guoko gwaku kwa ũrĩo kũngĩtũma wĩhie-rĩ, gũtinie ũgũte. Nĩ kaba kĩĩga kĩmwe kĩa mwĩrĩ
waku kĩũre gũkĩra mwĩrĩ waku wothe ũikio Jehanamu.

31―Ningĩ nĩ kwĩrĩtwo atĩrĩ, ‗Ũrĩa wothe ũngĩtigana na mũtumia wake no nginya amũhe marũa ma
kuonania nĩ matigana nake.‘

32 No ngũmwĩra atĩ mũndũ ũrĩa wothe ũtiganaga na mũtumia wake, o tiga nĩ ũndũ wa ũtharia-rĩ,
nĩ atũmaga atuĩke mũtharia, na ũrĩa wothe ũhikagia mũtumia ũrĩa ũtiganĩte na mũthuri-we, nĩ
gũtharia atharagia.

33 ―Ningĩ, nĩ mũiguĩte atĩ hĩndĩ ya tene andũ nĩ merirwo atĩrĩ, ‗Ndũkanehĩte tũhũ, no hingagĩria
Yahweh mĩĩhĩtwa ĩrĩa wĩhĩtĩte.‘

34 No ngũmwĩra atĩrĩ: Mũtikanehĩte o na atĩa; mũtikanehĩte na igũrũ tondũ nĩkuo gĩtĩ kĩa ũnene
kĩa Yahweh;

1895











35 kana mwĩhĩte na thĩ, nĩgũkorwo nĩkuo gĩturwa gĩa kũigĩrĩra magũrũ make; o na kana mwĩhĩte
na Yahrushalayim, nĩgũkorwo nĩrĩo itũũra inene rĩa Mũthamaki mũnene.

36 Na ndũkanehĩte na mũtwe waku, nĩgũkorwo ndũngĩhota gũtũma rũcuĩrĩ o na rũmwe rwerũhe
kana rũire.

37 Reke ‗Ĩĩ‘ yaku ĩtuĩke ‗Ĩĩ‘, na ‗Aca‘ yaku ĩtuĩke ‗Aca‘; ũndũ o wothe makĩria ma ũguo-rĩ,
uumaga kũrĩ ũrĩa mũũru.

38 ―Nĩ mũiguĩte atĩ hĩndĩ ya tene nĩ kwerirwo atĩrĩ: ‗Riitho rĩrĩhagwo na riitho, narĩo igego
rĩrĩhagwo na igego.‘

39 No niĩ ngũmwĩra atĩrĩ: Mũtikanagiane na mũndũ ũrĩa mũũru. No rĩrĩ, mũndũ angĩkũgũtha
rũthĩa rwa ũrĩo-rĩ, mũhũgũkĩrie rũu rũngĩ o naruo.

40 Na mũndũ angĩenda gũgũthitanga oe kanjũ yaku-rĩ, mũnengere o na igooti rĩaku.

41 Mũndũ angĩkũhatĩrĩria ũthiĩ itĩĩna rĩmwe-rĩ, thiĩ nake matĩĩna meerĩ.

42 Mũndũ ũrĩa ũngĩkũhoya kĩndũ, mũhe, na mũndũ ũrĩa ũngĩenda ũmũkombere kĩndũ,
ndũkarege kũmũkombera.

43 ―Nĩ mũiguĩte atĩ hĩndĩ ya tene nĩ kwerirwo atĩrĩ, ‗Endaga mũndũ wa itũũra rĩaku, na ũthũũrage
thũ yaku.‘

44 No niĩ ngũmwĩra atĩrĩ: Endagai thũ cianyu, na mũhoyagĩre arĩa mamũnyariraga,

1896












 45 nĩgetha mũtuĩke ariũ a Ithe wanyu ũrĩa ũrĩ igũrũ. Atũmaga riũa rĩake rĩrathĩre arĩa oru na arĩa
ega, na akoiria mbura kũrĩ arĩa athingu na kũrĩ arĩa matarĩ athingu.

46 Angĩkorwo mwendete o arĩa mamwendete-rĩ, mũgaakĩrĩhwo kĩ? Githĩ o na etia mbeca cia
igooti matiĩkaga o ũguo?

47 Na ningĩ angĩkorwo mũgeithagia o ariũ na aarĩ a ithe wanyu-rĩ, mũgĩkĩrĩte arĩa angĩ na kĩ?
Githĩ o na arĩa matetĩkĩtie Yahweh matiĩkaga o ũguo?

48 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, tuĩkai aagĩrĩru kũna, o ta ũrĩa Ithe wanyu ũrĩa ũrĩ igũrũ arĩ mwagĩrĩru kũna.

MATHAYO 6

1 ―Mwĩmenyererei mũtigekage ciĩko cianyu cia ũthingu mbere ya andũ nĩguo mamuone.
Mũngĩĩka ũguo-rĩ, mũtirĩ kĩheo mũkaaheo nĩ Ithe wanyu ũrĩa ũrĩ igũrũ.

2 ―Nĩ ũndũ ũcio, rĩrĩa ũkũheana kĩndũ kũrĩ arĩa abatari, ndũkae kwanĩrĩra ũrĩa ũreka na
tũrumbeta, ta ũrĩa hinga ciĩkaga thunagogi-inĩ na njĩra-inĩ, nĩguo itĩĩagwo nĩ andũ. Ngũmwĩra
atĩrĩ na ma, acio nĩ marĩkĩtie kwamũkĩra kĩheo kĩao gĩothe.

3 No hĩndĩ ĩrĩa ũkũheana kĩndũ kũrĩ arĩa abatari-rĩ, ndũkareke guoko gwaku kwa ũmotho
kũmenye ũrĩa guoko gwaku kwa ũrĩo kũreka,

4 nĩgetha ũheani ũcio waku ũtuĩke wa hitho-inĩ. Nake Ithe wanyu, ũrĩa wonaga maũndũ marĩa
mekagĩrwo hitho-inĩ, nĩ akamũhe kĩheo.

5 ―Na rĩrĩa mũkũhoya-rĩ, mũtikanatuĩke ta hinga, nĩgũkorwo ciendaga kũhoya irũgamĩte thĩinĩ
wa thunagogi na macemanĩrio ma njĩra nĩguo cionwo nĩ andũ. Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, icio nĩ
irĩkĩtie kwamũkĩra mũcara wacio wothe.

1897











6 No hĩndĩ ĩrĩa ũkũhoya, toonya nyũmba yaku, ũhinge mũrango na ũhoye Thoguo ũrĩa
ũtonekaga. Nake Thoguo ũrĩa wonaga maũndũ marĩa mekagĩrwo hitho-inĩ, nĩ agakũhe mũcara
waku.

7 Na ningĩ hĩndĩ ĩrĩa mũkũhoya-rĩ, tigagai kũhũhũtĩka ta andũ arĩa matetĩkĩtie Yahweh,
nĩgũkorwo meciiragia nĩ mekũiguwo nĩ ũndũ wa kũraihia mahoya.

8 Mũtigatuĩke tao, nĩgũkorwo Ithe wanyu nĩ oĩ kĩrĩa kĩmũbatairie o na mũtanamũhoya.

9―Nĩ ũndũ ũcio mwagĩrĩirwo nĩ kũhoyaga atĩrĩ:

― ‗Ithe witũ ũrĩ igũrũ,

rĩĩtwa rĩaku nĩ rĩamũrwo,

10 ũthamaki waku nĩ ũũke,

ũrĩa wendete Wee nĩ wĩkagwo

gũkũ thĩ ta ũrĩa wĩkagwo kũu igũrũ.

11Tũhe ũmũthĩ irio ciitũ cia gũtũigana.

12 Na ũtũrekere mathirĩ maitũ,

1898














ta ũrĩa o na ithuĩ tũrekagĩra arĩa marĩ na mathirĩ maitũ.

13 Na ndũgatũtware magerio-inĩ,

no ũtũhonokagie kuuma kũrĩ ũrĩa mũũru.‘

14 Nĩgũkorwo mũngĩrekera andũ mahĩtia mao, o nake Ithe wanyu ũrĩa ũrĩ igũrũ nĩ
arĩmũrekagĩra.

15 No mũngĩaga kũrekera andũ mahĩtia mao-rĩ, o nake Ithe wanyu ndarĩmũrekagĩra mahĩtia
manyu.

16 ―Ningĩ rĩrĩa mũkwĩhinga kũrĩa irio-rĩ, tigagai gũtukia mothiũ manyu ta ũrĩa hinga ciĩkaga,
nĩgũkorwo nĩitukagia mothiũ macio nĩguo cionie andũ atĩ nĩ ciĩhingĩte kũrĩa irio. Ngũmwĩra atĩrĩ
na ma, icio nĩ irĩkĩtie kwamũkĩra mũcara wacio wothe.

17 No rĩrĩa wĩhingĩte kũrĩa, wĩhakage maguta mũtwe na wĩthambage ũthiũ,

18 nĩguo andũ matikamenye atĩ nĩ wĩhingĩte kũrĩa, tiga o Thoguo ũrĩa ũtonekaga amenye; nake
Thoguo ũrĩa wonaga maũndũ marĩa mekagĩrwo hitho-inĩ, nĩ agakũhe mũcara.

19 ―Tigagai kwĩigĩra mĩthithũ gũkũ thĩ, kũrĩa indo irĩagwo nĩ memenyi na ikarota, na kũrĩa aici
mabunjaga makaiya.

20 No mwĩigagĩrei mĩthithũ igũrũ, kũrĩa ĩtangĩrĩo nĩ memenyi kana ĩrote, na kũrĩa aici
matangĩbunja maiye.

21 Nĩgũkorwo kũrĩa mĩthithũ yanyu ĩrĩ, nokuo ngoro cianyu o nacio irĩkoragwo irĩ.

1899












22 ―Riitho nĩrĩo tawa wa mwĩrĩ. Maitho maku mangĩkorwo marĩ mega, mwĩrĩ waku wothe nĩ
ũrĩiyũragwo nĩ ũtheri.

23 No rĩrĩ, maitho maku mangĩkorwo nĩ mathũku, mwĩrĩ waku wothe ũrĩiyũragwo nĩ nduma.
Naguo ũtheri ũrĩa ũrĩ thĩinĩ waku ũngĩkorwo nĩ nduma-rĩ, nduma ĩyo kaĩ nĩ nene-ĩ!

24 ―Gũtirĩ mũndũ ũngĩhota gũtungatĩra aathani erĩ. Nĩ ũndũ no athũũrire ũmwe, na ende ũcio
ũngĩ; kana eheane harĩ ũmwe, na anyarare ũcio ũngĩ. Mũtingĩtungatĩra Yahweh na mũtungatĩre
mbeca.

25 ―Nĩ ũndũ ũcio ngũmwĩra atĩrĩ, tigagai gũtangĩkĩra mĩoyo yanyu, nĩ ũndũ wa kĩrĩa mũrĩrĩaga
kana kĩrĩa mũrĩnyuaga; kana kĩrĩa mũrĩhumbaga mĩĩrĩ yanyu. Githĩ muoyo ndũrĩ bata gũkĩra irio,
naguo mwĩrĩ ũkagĩa bata gũkĩra nguo?

26 Ta rorai nyoni cia rĩera-inĩ; itihandaga, kana ikagetha, kana ikaiga magetha ikũmbĩ, no Ithe
wanyu ũrĩa ũrĩ Igũrũ nĩ aciheaga irio. Githĩ inyuĩ mũtikĩrĩ a bata mũno gũkĩra icio?

27 Nũ wanyu ũngĩhota kuongerera muoyo wake ithaa o na rĩmwe nĩ ũndũ wa gwĩtanga?

28 ―Na nĩ kĩĩ gĩtũmaga mwĩtange nĩ ũndũ wa nguo? Ta rorai itoka cia gĩthaka ũrĩa ikũraga.
Itirutaga wĩra kana ikogotha ndigi,

29 no ngũmwĩra atĩrĩ, o na Solomoni arĩ na riri wake wothe ndagemete ta kĩmwe gĩacio.

30 Angĩkorwo ũguo nĩguo Yahweh ahumbaga nyeki ya gĩthaka ĩrĩa ĩrĩ ho ũmũthĩ na rũciũ ĩgaikio
mwaki-inĩ-rĩ, githĩ inyuĩ ndarĩkĩmũhumbaga wega makĩria, inyuĩ mwĩtĩkĩtie o hanini?

31 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, tigagai gwĩtanga, mũkĩũria atĩrĩ: ‗Tũkũrĩa kĩ?‘ kana ‗Tũkũnyua kĩ?‘ kana
‗Tũkwĩhumba kĩ?‘

1900











 32 Nĩgũkorwo maũndũ maya mothe nĩmo macaragio nĩ andũ arĩa matetĩkĩtie Yahweh. No Ithe
wanyu wa igũrũ nĩ oĩ atĩ nĩ mũbataragio nĩmo.

33 No ambai mũcarie ũthamaki wake na ũthingu wake, na maũndũ maya mangĩ mothe o namo nĩ
arĩmũheaga.

34 Nĩ ũndũ ũcio tigagai gwĩtanga nĩ ũndũ wa rũciũ, nĩgũkorwo rũciũ nĩ rũgetangĩkĩra ruo rwene.
O mũthenya ũrĩ na mathĩĩna maguo ma kũũigana.

MATHAYO 7

1 ―Mũtigaciirithanagie nĩgetha na inyuĩ mũtikanaciirithio.

2 Nĩgũkorwo o ta ũrĩa mũtuagĩra andũ arĩa angĩ cira, noguo na inyuĩ mũgaatuĩrwo cira, na
gĩthimi kĩrĩa mũthimanagĩra nakĩo, no kĩo mũrĩthimagĩrwo nakĩo.

3 ―Nĩ kĩ gĩtũmaga wone kĩhuti kĩrĩa kĩrĩ riitho rĩa mũrũ wa thoguo, no ũkaga kuona mũgogo ũrĩa
ũrĩ riitho rĩaku wee mwene?

4 Wahota atĩa kwĩra mũrũ wa thoguo atĩrĩ, ‗Reke ngũrute kĩhuti kĩu kĩrĩ riitho rĩaku,‘ o rĩrĩa wee
mwene ũrĩ na mũgogo riitho rĩaku?

5 Wee hinga ĩno, amba ũrute mũgogo ũcio ũrĩ riitho rĩaku, nĩguo wone wega na ũhote kũruta
kĩhuti kĩrĩa kĩrĩ riitho rĩa mũrũ wa thoguo.

6 ―Mũtikanahe magui kĩndũ kĩrĩa kĩamũre, na mũtikanaikĩrie ngũrũe ruru cianyu. Mũngĩĩka
ũguo-rĩ, ingĩrangĩrĩria ruru na magũrũ ma cio, icoke imũgarũrũke, imũtiihangie.

1901












7 ―Hoyai na nĩ mũkũheo; mathai na nĩ mũkuona; ringaringai mũrango na nĩ mũkũhingũrĩrwo.

8 Nĩgũkorwo ũrĩa wothe ũhoyaga nĩ aheagwo, na ũrĩa ũmathaga nĩ onaga, na ũrĩa ũringaringaga
mũrango, nĩ ahingũragĩrwo.

9 ―Na rĩrĩ, nũũ wanyu ũngĩĩtio mũgate nĩ mwana wake amũhe ihiga?

10 Kana amwĩtie thamaki nake amũhe nyoka?

11Angĩkorwo inyuĩ, o na mũrĩ ooru, nĩ mũũĩ kũhe ciana cianyu iheo njega-rĩ, githĩ Ithe wanyu
ũrĩa ũrĩ igũrũ ndagakĩrĩrĩria kũhe iheo njega kũrĩ arĩa mamũhoyaga!

12 Nĩ ũndũ ũcio, maũndũ-inĩ mothe, ĩkagai andũ arĩa angĩ ũrĩa mũngĩenda mamwĩkage,
nĩgũkorwo ũcio nĩguo Watho wa Musa na Ũrutani wa Anabii.

13 ―Tonyerai mũromo ũrĩa mũceke. Nĩgũkorwo mũromo nĩ mwariĩ na njĩra nĩ njariĩ ĩrĩa
yerekeire rĩũrĩro, na andũ arĩa matonyagĩra ho nĩ aingĩ.

14 No mũromo nĩ mũkunderu na njĩra nĩ njeke ĩrĩa ĩkinyaga muoyo-inĩ, na andũ arĩa mamĩonaga
nĩ anyinyi.

15 ―Mwĩhũgagei anabii a maheeni. Mokaga kũrĩ inyuĩ mehumbĩte njũa cia ngʼondu, no thĩinĩ
wao nĩ njũi ndĩani.

16 Nĩ mũrĩmamenyaga na maciaro mao. Kaĩ thabibũ igĩtuagwo mĩtĩ-inĩ ya mĩigua, kana ngũyũ
igatuo kuuma mahiũ-inĩ ma nyeki?

17 Ũguo noguo, mũtĩ wothe mwega ũciaraga maciaro mega, no mũtĩ mũru ũciaraga maciaro
moru.

1902











18 Mũtĩ mwega ndũngĩciara maciaro moru, naguo mũtĩ mũru ndũngĩciara maciaro mega.

19 Mũtĩ o wothe ũtaciaraga maciaro mega nĩ gũtemwo ũtemagwo ũgaikio mwaki-inĩ.

20 Ũguo nĩguo mũrĩmamenyaga nĩ ũndũ wa maciaro mao.

21 ―To mũndũ ũrĩa ũnjĩtaga, ‗Mwathi, Mwathi,‘ ũgatonya ũthamaki wa igũrũ, no nĩ ũrĩa wĩkaga
ũrĩa Baba ũrĩa ũrĩ igũrũ endaga.

26 Mũthenya ũcio aingĩ makanjĩra atĩrĩ, ‗Mwathi, Mwathi, githĩ tũtiarathaga maũndũ na rĩĩtwa
rĩaku, na thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩaku tũkaingata ndaimono na tũkaringa ciama nyingĩ?‘

23 Hĩndĩ ĩyo nĩ ngameera wega atĩrĩ, ‗Niĩ ndirĩ hĩndĩ ndamũũĩ o na rĩ. Eherai harĩ niĩ, inyuĩ
mwĩkaga ũũru!

24 ―Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, mũndũ o wothe ũiguaga ciugo ici ciakwa na ageka ũrĩa ciugĩte, ahaana ta
mũndũ mũũgĩ ũrĩa wakire nyũmba yake igũrũ rĩa rwaro rwa ihiga.

25 Nayo mbura ĩkiura, na njũũĩ ikĩiyũra, naruo rũhuho rũkĩhurutana nacio ikĩhũũra nyũmba ĩyo
na nditi, no nyũmba ĩyo ndĩagũire, tondũ mũthingi wayo wakĩtwo igũrũ rĩa rwaro rwa ihiga.

26 No mũndũ o wothe ũiguaga ciugo ici ciakwa na ndekaga ũrĩa ciugĩte ahaana ta mũndũ
mũkĩĩgu ũrĩa wakire nyũmba yake mũthanga igũrũ.

27 Nayo mbura ĩkiura, njũũĩ ikĩiyũra, naruo rũhuho rũkĩhurutana nacio ikĩhũũra nyũmba ĩyo na
nditi, nayo nyũmba ĩyo ĩkĩmomoka na kũgũa kũnene.‖

28 Rĩrĩa Yahshua aarĩkirie kuuga maũndũ macio, kĩrĩndĩ kĩu gĩkĩgega nĩ ũndũ wa ũrutani wake,

1903












 29 tondũ aarutanaga ta mũndũ warĩ na ũhoti, na ti ta ũrĩa arutani ao a watho maarutanaga.

MATHAYO 8

1 Hĩndĩ ĩrĩa aikũrũkire kuuma kĩrĩma-inĩ, ikundi nene cia andũ ikĩmuuma thuutha.

2 Na mũndũ warĩ na mangũ agĩthiĩ harĩ we, agĩturia maru mbere yake, akĩmwĩra atĩrĩ, ―Mwathi,
ũngĩenda-rĩ, no ũtherie.‖

3 Nake Yahshua agĩtambũrũkia guoko gwake, akĩhutia mũndũ ũcio, akĩmwĩra atĩrĩ, ―Nĩ
ngwenda. Therio!‖ O hĩndĩ ĩyo akĩhonio mangũ make.

4 Yahshua agĩcoka akĩmwĩra atĩrĩ, ―Menya ndũkeere mũndũ o na ũrĩkũ. No thiĩ ũkeyonanie kũrĩ
mũthĩnjĩri-Yahweh, na ũrute kĩheo kĩrĩa Musa aathanire gĩtuĩke ũira kũrĩ o.‖

5 Na Yahshua aarĩkia gũtonya Kaperinaumu, mũnene-wa-thigari-igana agĩũka kũrĩ we,
akĩmũhoya ũteithio.

6 Akĩmwĩra atĩrĩ, ―Mwathi, ndungata yakwa ĩkomete mũciĩ ĩrũarĩte mũrimũ wa gũkua ciĩga na ĩrĩ
na ruo rũingĩ mũno.‖

7 Nake Yahshua akĩmwĩra atĩrĩ, ―Nĩ ngũthiĩ kũmĩhonia.‖

8 No mũnene ũcio wa thigari igana akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Mwathi, niĩ ndiagĩrĩire atĩ wee ũke
gwakwa. No uga o kiugo, na ndungata yakwa nĩ ĩkũhona.

9 Nĩgũkorwo niĩ mwene ndĩ mũndũ wathagwo, na ndĩ na thigari njathaga. Ndera ũmwe ‗Thiĩ,‘
nĩathiaga, na ndera ũngĩ atĩrĩ, ‗Ũka,‘ nĩ okaga. Na ningĩ ndera ndungata yakwa atĩrĩ, ‗Ĩka ũna,‘ nĩ
ĩkaga.‖

1904











10 Rĩrĩa Yahshua aiguire ũguo-rĩ, akĩgega, akĩĩra arĩa maamumĩte thutha atĩrĩ, ―Ngũmwĩra atĩrĩ
na ma, ndionete mũndũ o na ũrĩkũ gũkũ Isiraeli ũrĩ na wĩtĩkio mũnene ũũ.

11 Ngũmwĩra atĩrĩ, aingĩ nĩ magooka kuuma mwena wa irathĩro na wa ithũĩro, na nĩ magaikara
iruga-inĩ hamwe na Iburahĩmu, na Isaaka, na Jakubu, ũthamaki-inĩ wa igũrũ.

12 No arĩa marĩ a ũthamaki ũcio nĩ magaikio nja, kũu nduma-inĩ, kũrĩa gũgaakorwo kĩrĩro na
kũhagarania magego.‖

13 Nake Yahshua agĩcoka akĩĩra mũnene ũcio wa thigari igana atĩrĩ, ―Thiĩ! Nĩ ũgwĩkĩrwo o ũguo
wĩtĩkĩtie.‖ Nayo ndungata yake ĩkĩhonio o ithaa rĩu.

14 Rĩrĩa Yahshua aatonyire nyũmba ya Kepha, akĩona atĩ nyina wa mũtumia wa Kepha aarĩ
mũrũaru mũrimũ wa kũhiũha mwĩrĩ, agakoma gĩtanda-inĩ. 15 Akĩmũhutia guoko, nake agĩtiga
kũhiũha mwĩrĩ, akĩarahũka, akĩambĩrĩria kũmũtungatĩra.

16 Hwaĩ-inĩ ũcio, andũ aingĩ arĩa maarĩ na ndaimono makĩrehwo kũrĩ we, nake akĩingata maroho
macio na kuuga o kiugo, na akĩhonia arĩa othe maarĩ arũaru.

17 Ũhoro ũyũ warĩ wa kũhingia ũrĩa kwaarĩtio na kanua ka mũnabii Isaiya, rĩrĩa oigire atĩrĩ:

―We mwene nĩ oire wonje witũ,

na akĩeheria mĩrimũ iitũ.‖

18 Rĩrĩa Yahshua oonire gĩkundi kĩa andũ arĩa maamũthiũrũrũkĩirie, agĩathana maringe mũrĩmo
ũrĩa ũngĩ wa iria.

1905











19 Hĩndĩ ĩyo mũrutani ũmwe wa watho agĩũka harĩ we, akĩmwĩra atĩrĩ, ―Mũrutani, nĩ
ndĩkũrũmagĩrĩra kũrĩa guothe ũrĩthiaga.‖

20 Nake Yahshua akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Mbwe nĩ irĩ marima, na nyoni cia rĩera-inĩ nĩ irĩ itara, no
Mũrũ wa Mũndũ ndarĩ handũ angĩigĩrĩra mũtwe wake.‖

21 Nake mũrutwo ũngĩ akĩmwĩra atĩrĩ, ―Mwathi, reke nyambe thiĩ ngathike baba.‖

22 Nowe Yahshua akĩmwĩra atĩrĩ, ―Nũmĩrĩra, na ũreke arĩa akuũ mathike akuũ ao ene.‖

23 Hĩndĩ ĩyo agĩtonya gatarũ, nao arutwo ake makĩmũrũmĩrĩra.

24 Na rĩrĩ, gũkĩgĩa kĩhuhũkanio kĩnene gĩteerĩgĩrĩirwo kũu iria-inĩ, gĩgĩtũma gatarũ kende
kũhumbwo nĩ makũmbĩ ma maĩ. No Yahshua aarĩ toro.

25 Nao arutwo magĩthiĩ, makĩmũkĩria, makĩmwĩra atĩrĩ, ―Mwathi, tũhonokie! Nĩ tũkũũrĩra maĩ-
inĩ!‖

26 Nake agĩcokia atĩrĩ, ―Inyuĩ mũrĩ a wĩtĩkio mũnini, nĩ kĩ gĩgũtũma mwĩtigĩre ũguo?‖ Thuutha
ũcio agĩũkĩra, agĩkũũma rũhuho na makũmbĩ macio, nakuo gũkĩhorera biũ.

27 Andũ acio makĩgega, makĩũria atĩrĩ, ―Kaĩ mũndũ ũyũ akĩrĩ ũ atĩ o na rũhuho na makũmbĩ ma
maĩ nĩ imwathĩkagĩra?‖

28 Rĩrĩa aakinyire rũgongo rwa bũrũri wa Agadari-rĩ, agĩtũngwo nĩ andũ erĩ maarĩ na ndaimono,
moimĩte mbĩrĩra-inĩ. Maarĩ na ũru mũingĩ mũno, atĩ gũtirĩ mũndũ ũngĩagerire njĩra ĩyo.

1906












29 Nao makĩanĩrĩra, makĩũria atĩrĩ, ―Ũrenda atĩa na ithuĩ, wee Mũrũ wa Yahweh. Woka gũkũ
gũtũnyarira ihinda rĩrĩa rĩamũre rĩtanakinya?‖

30 Nĩ haarĩ na rũũru rũnene rwa ngũrũe rwarĩithagio handũ hataarĩ haraya na hau maarĩ.

31 Nacio ndaimono igĩthaitha Yahshua, ikĩmwĩra atĩrĩ, ―Akorwo nĩ ũgũtũingata-rĩ, tũtũme kũrĩ
rũũru rũũrĩa rwa ngũrũe.‖

32 Nake agĩciĩra atĩrĩ, ―Thiĩi!‖ Nĩ ũndũ ũcio ikiuma, igĩtonya ngũrũe, naruo rũũru ruothe
rũgĩikũrũka kĩharũrũka-inĩ na ihenya, rũkĩgũa iria thĩinĩ, rũgĩkuĩra maĩ-inĩ.

33 Arĩa maarĩithagia ngũrũe icio makĩũra, magĩthiĩ itũũra-inĩ, makĩheana maũndũ macio mothe
o na ũrĩa gwekĩkĩte kũrĩ andũ arĩa maarĩ na ndaimono.

34 Hĩndĩ ĩyo itũũra rĩothe rĩkiumagara rĩgatũnge Yahshua. Na hĩndĩ ĩrĩa maamuonire,
makĩmũthaitha oime rũgongo rwao.

MATHAYO 9

1 Nake agĩtonya gatarũ, akĩringa iria, agĩkinya itũũra rĩa kwao.

2 Andũ amwe makĩmũrehera mũndũ warĩ na mũrimũ wa gũkua ciĩga, akuuĩtwo na kĩbarĩ. Rĩrĩa
Yahshua oonire wĩtĩkio wao, akĩĩra mũndũ ũcio wakuĩte ciĩga atĩrĩ, ―Mũriũ, wĩyũmĩrĩrie, nĩ
warekerwo mehia maku.‖

3 Nĩ ũndũ wa ũguo, aandĩki-marũa amwe makĩĩra na ngoro atĩrĩ, ―Mũndũ ũyũ nĩ aruma
Yahweh!‖

4 Yahshua aamenya ũrĩa meciragia, akĩmoria atĩrĩ, ―Mũreciria ũũru ngoro-inĩ cianyu nĩkĩ?

1907











5 Nĩ ũndũ ũrĩkũ mũhũthũ: nĩ kwĩra mũndũ, ‗Nĩ warekerwo mehia maku,‘ kana kũmwĩra, ‗Ũkĩra
wĩtware?‘

6 No nĩgetha mũmenye atĩ Mũrũ wa Mũndũ arĩ na ũhoti gũkũ thĩ wa kũrekanĩra mehia-rĩ...‖ Na o
hĩndĩ ĩyo akĩĩra mũndũ ũcio wakuĩte ciĩga atĩrĩ, ―Ũkĩra, oya kĩbarĩ gĩaku ũinũke mũciĩ.‖

7 Nake mũndũ ũcio agĩũkĩra, akĩinũka mũciĩ.

8 Rĩrĩa kĩrĩndĩ kĩu kĩonire ũguo, gĩkĩmaka na gĩkĩgooca Yahweh, ũrĩa wahete andũ ũhoti ta ũcio.

9 Na rĩrĩa Yahshua oimaga kũu, akĩona mũndũ wetagwo Mathayo aikarĩte harĩa heetagĩrio mbeca
cia igooti. Akĩmwĩra atĩrĩ, ―Nũmĩrĩra,‖ nake Mathayo agĩũkĩra, akĩmũrũmĩrĩra.

10 Na rĩrĩa Yahshua aarĩ kwa Mathayo mũciĩ makĩrĩa irio cia hwaĩ-inĩ, etia mbeca cia igooti
aingĩ na andũ ehia magĩũka kũrĩanĩra hamwe nake na arutwo ake.

11 Rĩrĩa Afarisai moonire ũguo, makĩũria arutwo ake atĩrĩ, ―Mũrutani wanyu arĩanagĩra na etia
mbeca cia igooti na andũ ehia nĩkĩ?‖

12 Yahshua aigua ũguo, akĩmeera atĩrĩ, ―Andũ arĩa agima mĩĩrĩ ti o mabataragio nĩ ndagĩtarĩ, no
nĩ arĩa arũaru.

13 No rĩrĩ, thiĩi mũkerute ũrĩa ciugo ici ciugĩte: ‗Kũiguanĩra tha nĩkuo nyendaga, no ti
magongona.‘ Nĩgũkorwo niĩ ndiokire gũcaria arĩa athingu, no ndokire nĩ ũndũ wa arĩa ehia.‖

14 Hĩndĩ ĩyo arutwo a Johana magĩũka kũrĩ we makĩmũũria atĩrĩ, ―Ithuĩ na Afarisai nĩ twĩhingaga
kũrĩa, no nĩ kĩ gĩtũmaga arutwo aku mage kwĩhinga kũrĩa irio?‖

1908












15 Nake Yahshua akĩmacokeria atĩrĩ, ―Ageni a mũhikania mangĩhota atĩa kũigua kĩeha rĩrĩa
mũhikania arĩ hamwe nao? Ihinda nĩ rĩgakinya rĩrĩa mũhikania akeherio kũrĩ o; hĩndĩ ĩyo nĩguo
makehinga kũrĩa irio.

16 ―Gũtirĩ mũndũ ũtumagĩrĩra nguo ngũrũ kĩraka kĩa nguo njerũ, nĩgũkorwo kĩraka kĩu no
kĩgucie nguo ĩyo gĩtũme ĩtarũke makĩria.

17 Ningĩ andũ matiĩkagĩra ndibei ya mũhihano mondo-inĩ ngũrũ. Mangĩĩka ũguo, mondo icio no
itarũke, nayo ndibei ĩitĩke, na mondo icio cia ndibei cianangĩke o biũ. No andũ mekagĩra ndibei
ya mũhihano mondo-inĩ njerũ, nacio cierĩ igaikara irĩ njega.‖

18 Na rĩrĩa aaragia maũndũ macio, hagĩũka mũndũ warĩ mũnene, akĩmũturĩria ndu, akĩmwĩra
atĩrĩ, ―Mũirĩtu wakwa no hĩndĩ aakua; no ũka ũkamũigĩrĩre guoko, na nĩ ekũriũka.‖ 19 Nake
Yahshua agĩũkĩra, agĩthiĩ nake, arĩ na arutwo ake.

20 O hĩndĩ ĩyo mũndũ-wa-nja watũire oiraga thakame mĩaka ikũmi na ĩĩrĩ agĩũka na thutha wa
Yahshua, akĩhutia gĩcũrĩ kĩa nguo yake.

21 Tondũ eĩraga atĩrĩ, ―Ingĩhutia o nguo yake, no hone.‖

22 Nake Yahshua akĩĩhũgũra, akĩmuona, akĩmwĩra atĩrĩ, ―Mwarĩ ũyũ, wĩyũmĩrĩrie gwĩtĩkia
gwaku nĩkuo gwatũma ũhone.‖ Nake mũndũ-wa-nja ũcio akĩhonio o hĩndĩ ĩyo.

23 Na rĩrĩa Yahshua aatonyire nyũmba ya mũnene ũcio, akĩona ahuhi mĩtũrirũ na gĩkundi kĩa
andũ kĩrĩa kĩanegenaga,

24 akĩmeera atĩrĩ, ―Eherai. Mũirĩtũ ũyũ ti mũkuũ, nĩ gũkoma akomete.‖ Nao andũ acio
makĩmũthekerera.

1909











 25 Thutha wa andũ acio kuumio nja, agĩtonya thĩinĩ, akĩnyita mũirĩtu ũcio guoko, nake agĩũkĩra.

26 Ũhoro ũcio ũkĩhunja bũrũri ũcio wothe.

27 Na rĩrĩa Yahshua oimire kũu, aathianga-rĩ, andũ erĩ atumumu makĩmũrũmĩrĩra, makĩanagĩrĩra,
makiugaga atĩrĩ, ―Tũiguĩre tha, wee Mũrũ wa Daudi!‖

28 Na hĩndĩ ĩrĩa aatonyire nyũmba, atumumu acio magĩũka kũrĩ we, nake akĩmoria atĩrĩ, ―Nĩ
mwĩtĩkĩtie atĩ no hote gwĩka ũguo?‖

Nao makĩmũcokeria atĩrĩ, ―Ĩĩ-ni, Mwathi.‖

29 Hĩndĩ ĩyo akĩmahutia maitho, akiuga atĩrĩ, ―Mũroĩkwo o ũguo mwĩtĩkĩtie;‖

30 namo maitho mao makĩhingũka magĩcoka kuona. Nake Yahshua akĩmakania na hinya,
akĩmeera atĩrĩ, ―Mũtikareke mũndũ o na ũrĩkũ amenye ũhoro ũyũ.‖

31 No o makiumagara na makĩhunjia ũhoro wake bũrũri ũcio wothe.

32 Na hĩndĩ ĩrĩa moimaga hau, Yahshua akĩreherwo mũndũ warĩ na ndaimono, na ndaaragia.

33 Nayo ndaimono yaingatwo, mũndũ ũcio ũtaaragia, akĩaria. Kĩrĩndĩ gĩkĩgega, gĩkiuga atĩrĩ,
―Ũndũ ta ũyũ ndũrĩ woneka Isiraeli.‖

34 No Afarisai makiuga atĩrĩ, ―Aingataga ndaimono na hinya wa mũnene wa ndaimono.‖

1910












35 Nake Yahshua agĩtuĩkania matũũra-inĩ mothe na mĩciĩ-inĩ yothe, akĩrutanaga thĩinĩ wa
thunagogi ciao, akĩhunjagia Ũhoro-ũrĩa-Mwega wa ũthamaki, na akĩhonagia mĩrimũ na ndwari
cia mĩthemba yothe.

36 Na rĩrĩa oonire ũrĩa kĩrĩndĩ kĩu kĩaiganaga, agĩkĩiguĩra tha tondũ kĩarĩ gĩthĩĩnĩku na gĩkaaga
ũteithio, ta ngʼondu itarĩ na mũrĩithi.

37 Hĩndĩ ĩyo akĩĩra arutwo ake atĩrĩ, ―Magetha nĩ maingĩ, no aruti a wĩra nĩ anini.

38 Nĩ ũndũ ũcio, hooyai Mwathi wa magetha atũme aruti wĩra mathiĩ magetha-inĩ make.‖

MATHAYO 10

1 Nake Yahshua nĩ etire arutwo ake ikũmi na erĩ moke harĩ we, nake akĩmahe ũhoti wa kũingata
ngoma thũku na kũhonia mĩrimũ yothe na ndwari ciothe.

2 Maya nĩmo marĩĩtwa ma arutwo acio ikũmi na erĩ: Wa mbere nĩ Simoni (ũrĩa wĩtagwo Kepha),
na mũrũ wa nyina Anderea; na Jakubu mũrũ wa Zebedi, na mũrũ wa nyina Johana; 3 na Filipu,
na Baritholomayo; na Toma, na Mathayo ũrĩa mwĩtia wa mbeca cia igooti; na Jakubu mũrũ wa
Alifayo, na Thadayo;

4 na Simoni ũrĩa Mũzelote, na Yudasi Mũisikariota, ũrĩa wamũkunyanĩire.

5 Aya ikũmi na erĩ nĩo Yahshua aatũmire na akĩmataara ũũ: ―Mũtigathiĩ kũrĩ andũ-a-Ndũrĩrĩ
kana mũtonye itũũra rĩa Asamaria.

6 Nĩ kaba mũthiĩ kũrĩ ngʼondu iria ciũrĩte cia Isiraeli.

1911












7 Mwathiĩ-rĩ, hunjagiai ndũmĩrĩri ĩno: ‗Ũthamaki wa igũrũ nĩ ũkuhĩrĩirie.‘

8 Honagiai andũ arĩa arũaru, na mũriũkagie arĩa akuũ, na mũtheragie arĩa marĩ na mangũ, na
mũingatage ndaimono. Mũheetwo tũhũ, heanagai tũhũ.

9 Mũtigekuuĩre thahabu, kana betha, kana gĩcango mĩcibi-inĩ yanyu;

10 O na ningĩ mũtigekuuĩre mũhuko rũgendo-inĩ, kana nguo igĩrĩ, kana iratũ, kana mũtirima;
nĩgũkorwo mũruti wa wĩra nĩ abataire kũheo gĩa kũmũtũũria muoyo.

11 ―Itũũra o rĩothe kana taũni ĩrĩa mũngĩtonya-rĩ, tuĩriai mũmenye mũndũ ũrĩa mwagĩrĩru kuo,
mũikare gwake nginya rĩrĩa mũkoima kuo.

12 Mwatonya mũciĩ ũcio-rĩ, geithagiai ene kuo. 13 Angĩkorwo mũciĩ ũcio nĩ wagĩrĩire-rĩ,
ũrathimei na thayũ wanyu; angĩkorwo ndwagĩrĩire-rĩ, rekei kĩrathimo kĩanyu kĩmũcokerere.

14 Mũndũ o wothe angĩrega kũmũnyiita ũgeni kana arege gũthikĩrĩria ciugo cianyu-rĩ, mũkiuma
mũciĩ ũcio kana itũũra rĩu-rĩ, mũkaaribariba magũrũ manyu nĩguo rũkũngũ rũitĩke.

15 Ngũmwĩra atĩrĩ na ma ituĩro rĩa itũũra rĩu rĩgaakorwo rĩrĩ inene gũkĩra rĩa Sodomu na Gomora
mũthenya ũrĩa wa cira.

16 Onei! ndamũtũma o ta ngʼondu gatagatĩ ka njũi. Nĩ ũndũ ũcio, gĩai na ũũgĩ ta nyamũ ya thĩ,
na mwage ũũru ta ndutura.

17 Mwĩmenyererei andũ; tondũ nĩ makamũneana ciama-inĩ, na mamũhũre na iboko thunagogi-
inĩ ciao.

18 Nĩ ũndũ wa ũhoro wakwa-rĩ, nĩ mũgatwarwo mbere ya aathani na athamaki nĩgetha mũtuĩke
aira kũrĩ o na kũrĩ andũ-a-Ndũrĩrĩ.

1912










19 No rĩrĩa makaamũnyita-rĩ, mũtikanetange nĩ ũndũ wa ũrĩa mũkoiga kana ũrĩa mũgaacokia.
Hĩndĩ ĩyo nĩ mũkerwo ũrĩa mũkoiga,

20 nĩgũkorwo ti inyuĩ mũgakorwo mũkĩaria, no nĩ Roho wa Ithe wanyu ũkaaria arĩ thĩinĩ wanyu.

21 ―Mũndũ nĩ agakunyanĩra mũrũ wa nyina ooragwo, na ithe wa mũndũ akunyanĩre mwana
wake; ciana nĩ ikaremera aciari a cio na imoragithie.

22 Andũ othe nĩ makamũmena nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩakwa, no ũrĩa ũgaakirĩrĩria nginya hĩndĩ ya
mũthia nĩ akahonoka.

23 Hĩndĩ ĩrĩa mwanyarirwo itũũra-inĩ rĩmwe-rĩ, ũrĩrai rĩrĩa rĩngĩ. Ngũmwĩra na ma atĩ,
mũtigakorwo mũthiĩte matũũra mothe ma Isiraeli, Mũrũ wa Mũndũ atokĩte.

24 ―Mũrutwo ti mũnene kũrĩ mũrutani wake, o na ndungata ti nene kũrĩ mũmĩathi.

25 Nĩ kũiganĩire mũrutwo aiganane na mũrutani wake, o na ndungata ĩiganane na mũmĩathi.
Angĩkorwo mwene nyũmba nĩ etĩtwo Beelizebuli-rĩ, githĩ andũ a nyũmba yake matigetwo
marĩĩtwa mooru gũkĩra rĩu!

26 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, mũtikametigĩre. Gũtirĩ ũndũ mũhithanie ũtakaguũrio, kana ũndũ mũhithe
ũtakamenyeka.

27 Ũrĩa ngũmwĩrĩra nduma-inĩ-rĩ, wariei mũthenya barigici, na ũrĩa warĩtio na mĩhehũ matũ-inĩ
manyu-rĩ, wanĩrĩrei mũrĩ nyũmba-igũrũ.

28 Mũtigetigĩre arĩa moragaga o mwĩrĩ, no matingĩhota kũũraga ngoro. Nĩ kaba gwĩtigĩra Ũrĩa
ũngĩananga ngoro na mwĩrĩ kũu Jehanamu.

1913











 29 Githĩ tũnyoni twĩrĩ tũtiendagio thendi ĩmwe? No gũtirĩ o na kamwe gatuo kangĩgũa thĩ Ithe
wanyu atetĩkĩrĩte.

30 O na njuĩrĩ cianyu cia mũtwe nĩ ndare.

31 Nĩ ũndũ ũcio mũtigetigĩre; mũrĩ a bata gũkĩra tũnyoni tũingĩ.

32 ―Ũrĩa wothe ũkaanyumbũra mbere ya andũ, o na niĩ nĩ ngamumbũra mbere ya Baba ũrĩa ũrĩ
kũu igũrũ.

33 No ũrĩa wothe ũkangaana mbere ya andũ, na niĩ nĩ ngamũkaana mbere ya Baba ũrĩa ũrĩ igũrũ.

34 ―Mũtigeciirie atĩ njũkĩte kũrehe thayũ gũkũ thĩ. Ndiokire kũrehe thayũ, no ndokire kũrehe
rũhiũ rwa njora.

35 Nĩgũkorwo njũkĩte gũtũma

― ‗mũndũ okanĩrĩre na ithe,

na mũirĩtu okanĩrĩre na nyina,

nake mũtumia okanĩrĩre na nyaciarawe;

36 thũ cia mũndũ igaakorwo irĩ andũ a nyũmba yake kĩũmbe.‘

37 ―Ũrĩa wothe wendete ithe kana nyina kũngĩra ndagĩrĩire gũtuĩka wakwa; na ũrĩa wothe
wendete mũriũ kana mwarĩ kũngĩra ndagĩrĩire gũtuĩka wakwa;

1914













38 nake ũrĩa wothe ũtagakuua mũtĩ wake wa gũcuurĩrio aanũmĩrĩre ndagĩrĩire gũtuĩka wakwa.

39 Ũrĩa wothe ũgeragia gũtũũria muoyo wake nĩ akoorwo nĩguo; no ũrĩa wothe ũkoorwo nĩ
muoyo wake nĩ ũndũ wakwa nĩ akaũtũũria.

40 ―Mũndũ ũrĩa ũmwamũkagĩra, nĩ niĩ amũkagĩra. Nake ũrĩa ũnyamũkagĩra, amũkagĩra ũrĩa
wandũmire.

41 Ũrĩa wothe ũkaamũkĩra mũnabii tondũ nĩ mũnabii, nĩ akamũkĩra kĩheo kĩrĩa kĩheagwo
mũnabii, nake ũrĩa wothe ũkaamũkĩra mũndũ mũthingu tondũ nĩ mũthingu-rĩ, nĩ akamũkĩra
kĩheo kĩrĩa kĩheagwo mũndũ mũthingu.

42 Nake ũrĩa wothe ũheaga ũmwe wa aya anini o na gĩkombe kĩa maĩ mahehu tondũ nĩ mũrutwo
wakwa-rĩ, ngũmwĩra atĩrĩ na ma, ndakaaga kũheo kĩheo gĩake.‖

MATHAYO 11

1 Na rĩrĩ, Yahshua aarĩkia gwatha arutwo acio ake ikũmi na erĩ-rĩ, akiuma kũu agĩthiĩ kũrutana
na kũhunjia matũũra-inĩ ma Galili.

2 Na rĩrĩa Johana aiguĩre arĩ njera maũndũ marĩa Messiya eekaga-rĩ, agĩtũma arutwo ake,

3 makamũũrie atĩrĩ, ―Wee nĩwe warĩ ũũke, kana tweterere mũndũ ũngĩ?‖

4 Nake Yahshua akĩmacokeria atĩrĩ, ―Cokai mũkeere Johana maũndũ marĩa mwaigua na marĩa
muona:

1915












5 Atumumu nĩ marona, na arĩa mathuaga nĩ maretwara, na arĩa marĩ na mangũ nĩ marahonio
magathera, na arĩa mataiguaga nĩ maraigua, na arĩa akuũ nĩ marariũkio, na Ũhoro-ũrĩa-Mwega nĩ
ũrahunjĩrio arĩa athĩĩni.

6 Kũrathimwo-rĩ, nĩ mũndũ ũrĩa ũtekũhĩngwo arakare nĩ ũndũ wakwa.‖

7 Rĩrĩa arutwo a Johana moimaga hau, Yahshua akĩambĩrĩria kwarĩria kĩrĩndĩ ũhoro wa Johana,
akĩmoria atĩrĩ: ―Mwathiĩte werũ-inĩ kuona kĩ? Mwathiĩte kuona kamũrangi kainainagio nĩ
rũhuho?

8 Akorwo ti ũguo-rĩ, mwathiĩte kuona kĩ? Hihi nĩ mũndũ wehumbĩte nguo njega? Aca, arĩa
mehumbaga nguo njega makoragwo thĩinĩ wa nyũmba cia ũthamaki.

9 Mwagĩthiĩte kuona kĩ? Hihi mwathiĩte kuona mũnabii? Ĩĩ, ngũmwĩra atĩrĩ, muonire mũndũ
ũkĩrĩte mũnabii.

10 Ũyũ nĩwe ũhoro wake waandĩkĩtwo atĩrĩ:

― ‗Nĩ ngũtũma mũtũmwo wakwa athiĩ mbere yaku,

agagũthondekere njĩra yaku.‘

11 Ngũmwĩra atĩrĩ na ma: Harĩ andũ arĩa manaciarwo nĩ andũ-a-nja, gũtirĩ kuoneka mũndũ
mũnene gũkĩra Johana Mũbatithania; no rĩrĩ mũndũ ũrĩa mũnini mũno ũthamaki-inĩ wa igũrũ-rĩ,
nĩ mũnene kũmũkĩra.

12 Kuuma matukũ ma Johana Mũbatithania gwata rĩu, ũthamaki wa igũrũ nĩ ũkoretwo
ũkĩgiginyanĩrwo , nao andũ arĩa agiginyani nĩo mawĩgwatagĩra na hinya.

1916











13 Nĩgũkorwo Anabii othe, hamwe na Watho wa Musa, nĩ matũire marathaga ũhoro nginya hĩndĩ
ya Johana.

14 Na angĩkorwo no mwende kwamũkĩra ũhoro ũcio-rĩ, ũcio nĩwe Eliya ũrĩa werĩtwo nĩ agoka.

15 Ũrĩa ũrĩ na matũ ma kũigua nĩ aigue.

16 ―Rĩu-rĩ, ingĩgerekania rũciaro rũrũ na kĩ? Rũhaana ta ciana ciikarĩte ndũnyũ igĩĩtaga iria ingĩ,
igaciĩra atĩrĩ:

17 ― ‗Twamũhuhĩire mũtũrirũ,

mũkĩaga kũina;

o na twamũinĩire nyĩmbo cia macakaya,

no mũtiacakaire.‘

18 Nĩgũkorwo Johana ookire atekũrĩa na atekũnyua, nao andũ makiuga atĩrĩ, ‗Arĩ na ndaimono.‘

19 Mũrũ wa Mũndũ ookire akĩrĩaga na akĩnyuaga, nao makiuga atĩrĩ, ‗Onei mũndũ mũkoroku na
mũrĩĩu, nĩ mũrata wa etia mbeca cia igooti na ―andũ ehia‖.‘ No ũũgĩ wonekaga nĩ wa ma nĩ ũndũ
wa ciĩko ciaguo.‖

20 Hĩndĩ ĩyo Yahshua akĩambĩrĩria gũtetia matũũra manene marĩa maaringĩirwo ciama ciake iria
nyingĩ, tondũ andũ akuo matiigana kwĩrira, akiuga atĩrĩ,

1917












21 ―Inyuĩ andũ a Korazini, kaĩ mũrĩ na haaro-ĩ! O na inyuĩ andũ a Bethisaida, kaĩ mũrĩ na haaro-
ĩ! Nĩ ũndũ korwo ciama iria mwaringĩirwo nĩcio ciaringĩirwo andũ a Turo na Sidoni,
mangĩeririre tene, mehumbĩte nguo cia makũnia na mehurĩrie mũhu mĩtwe.

22 No ngũmwĩra atĩrĩ, andũ a Turo na Sidoni nĩ magakorwo marĩ murũ mũthenya ũcio wa cira
gũkĩra inyuĩ.

23 Na inyuĩ, andũ a Kaperinaumu, nĩ mũkambarario nginya matu-inĩ? Aca, mũkaaharũrũkio
mũkinye kũrĩa kũriku mũno. Ciama iria mwaringĩirwo ingĩaringĩirwo Sodomu, nĩ kũngĩtũũraga
nginya ũmũthĩ.

24 No ngũmwĩra atĩrĩ na ma, Sodomu nĩ gũgakorwo murũ mũthenya ũcio wa cira kũmũkĩra.‖

25 Hĩndĩ ĩyo Yahshua akiuga atĩrĩ, ―Baba, wee Mwathi wa igũrũ na thĩ, nĩ ngũkũgatha tondũ nĩ
ũhithĩte andũ arĩa ogĩ na marĩ na ũmenyo maũndũ maya, na ũkamaguũrĩria tũkenge.

26 Ĩĩ, Baba, nĩgũkorwo ũyũ nĩ wendi waku.

27 ―Nĩ nengeretwo maũndũ mothe nĩ Baba. Gũtirĩ mũndũ ũũĩ Mũriũ tiga Ithe, na gũtirĩ mũndũ
ũũĩ Ithe tiga Mũriũ, na arĩa Mũriũ endaga kũguũrĩria.

28 ―Ũkai kũrĩ niĩ, inyuothe anogu na mũkuuĩte mĩrigo mĩritũ, na nĩ ngũmũhurũkia.

29 Oyai icoki rĩakwa mwĩigĩrĩre na mwĩrute na niĩ, nĩgũkorwo ndĩ mũhoreri na mwĩnyihia
ngoro-inĩ, nacio ngoro cianyu nĩ ikũhurũkio.

30 Nĩgũkorwo icoki rĩakwa nĩ ihũthũ, na mũrigo wakwa nĩ mũhũthũ.‖

1918












MATHAYO 12

1 Ihinda rĩu Yahshua nĩ atuĩkanĩirie mĩgũnda-inĩ ya ngano mũthenya wa Thabatũ, na arutwo ake
maarĩ ahũtu, na makĩambĩrĩria gũtua ngira cia ngano, magĩcirigitha, makĩrĩa ngano.

2 Rĩrĩa Afarisai moonire ũguo, makĩmwĩra atĩrĩ, ―Ta rora! Arutwo aku nĩ mareka ũrĩa watho
ũtetĩkĩrĩtie gwĩkwo mũthenya wa Thabatũ.‖

3 Nake akĩmacokeria atĩrĩ, ―Kaĩ mũtathomete ũrĩa Daudi eekire rĩrĩa we na arĩa maarĩ nake maarĩ
ahũtu?

4 Aatonyire nyũmba ya Yahweh, na arĩ hamwe na arĩa maarĩ nake, makĩrĩa mĩgate ĩrĩa
yamũrĩirwo Yahweh ĩrĩa mateetĩkĩrĩtio kũrĩa nĩ watho, tiga no athĩnjĩri-Yahweh meetĩkĩrĩtio
kũmĩrĩa.

5 O na ningĩ kaĩ mũtathomete Watho-inĩ atĩ mũthenya wa Thabatũ, athĩnjĩri-Yahweh arĩa marĩ
thĩinĩ wa hekarũ nĩ mathahagia mũthenya ũcio na matituagwo ahĩtia?

6 Ngũmwĩra atĩrĩ, ũmwe mũnene gũkĩra hekarũ arĩ haha.

7 Korwo nĩ mwamenyete gĩtũmi gĩa ciugo ici, atĩrĩ, ‗Kũiguanĩra tha nĩkuo nyendaga, no ti
magongona,‘ mũtingĩatuĩrĩire andũ matehĩtie mahĩtia.

8 Nĩgũkorwo Mũrũ wa Mũndũ nĩwe Mwathi wa mũthenya wa Thabatũ.‖

9 Oima kũu-rĩ, agĩthiĩ agĩtonya thunagogi yao,

1919












10 na nĩ haarĩ mũndũ wonjete guoko. Na tondũ nĩ macaragia gĩtũmi gĩa gũthitangĩra Yahshua-rĩ,
makĩmũũria atĩrĩ, ―Watho nĩ wĩtĩkĩrĩtie kũhonania mũthenya wa Thabatũ?‖

11 Nake akĩmoria atĩrĩ, ―Nũũ wanyu ũngĩkorwo na ngʼondu, nayo ĩgũe irima mũthenya wa
Thabatũ-rĩ, ũtangĩmĩruta irima?

11 Kaĩ mũndũ atakĩrĩ wa bata mũno gũkĩra ngʼondu! Nĩ ũndũ ũcio watho nĩ wĩtĩkĩrĩtie gwĩka
wega mũthenya wa Thabatũ.‖

13 Agĩcoka akĩĩra mũndũ ũcio atĩrĩ, ―Tambũrũkia guoko gwaku.‖ Nake agĩtambũrũkia guoko,
nakuo gũgĩtuĩka kũgima, o ta kũu kũngĩ.

14 No Afarisai makiuma nja, magĩcokania ndundu ya ũrĩa mangĩũragithia Yahshua.

15 Nake Yahshua aamenya ũhoro ũcio, akĩehera kũu. Andũ aingĩ makĩmũrũmĩrĩra, nake akĩhonia
arũaru ao othe,

16 agĩcoka akĩmakaania atĩ matikoige we nĩwe ũ.

17 Ũndũ ũyũ nĩguo wahingirie ũhoro ũrĩa waarĩtio na kanua ka mũnabii Isaiya, rĩrĩa oigire atĩrĩ:

18 ―Ĩno nĩyo ndungata yakwa ĩrĩa ndĩĩthurĩire,

ĩrĩa nyendete, na nĩyo ĩkenagia ngoro yakwa;

nĩ ngamĩitĩrĩria Roho wakwa,

nayo nĩ ĩkamenyithia ndũrĩrĩ Matuĩro makwa ma cira.

19 Ndĩgatetania kana ĩgũthũke;

1920











na gũtirĩ mũndũ ũkaigua mũgambo wayo njĩra-inĩ.

20 ndĩkoina kamũrangi kagondoku,

kana ĩhorie rũtambĩ rũrĩa rũgũtoga,

nginya rĩrĩa ĩgaatũma itua rĩakwa rĩhootane.

21 Thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩayo ndũrĩrĩ nĩ ikaagĩa na kĩĩrĩgĩrĩro.‖

22 Magĩcoka makĩmũrehera mũndũ warĩ na ndaimono, na aarĩ mũtumumu, na ndaaragia, nake
Yahshua akĩmũhonia, akĩhota kwaria na kuona.

23 Andũ othe makĩgega, makĩũrania atĩrĩ, ―Ũyũ no akorwo arĩ we Mũrũ wa Daudi?‖

24 No rĩrĩa Afarisai maaiguire ũguo, makiuga atĩrĩ, ―Mũndũ ũyũ aingataga ndaimono na hinya
wa Beelizebuli ũrĩa mũnene wa ndaimono.‖

25 Nake Yahshua aamenya ũrĩa meciiragia, akĩmera atĩrĩ, ―Ũthamaki o wothe ũngĩgayũkana
ũũkanĩrĩre guo mwene no ũharagane, narĩo itũũra o rĩothe kana nyũmba ĩngĩgayũkana
ndĩngĩĩhanda.

26 Angĩkorwo Shaitani nĩwe ũingataga Shaitani-rĩ, nĩ agayũkanĩte we mwene. Ũthamaki wake
ũngĩkĩĩhanda atĩa?

27 Na angĩkorwo niĩ nyingataga ndaimono na hinya wa Beelizebuli-rĩ, nao andũ anyu
maingataga ndaimono na hinya wa ũ? Nĩ ũndũ wa ũguo-rĩ, acio nĩo makaamũtuĩra cira.

1921












28 No niĩ ingĩkorwo nyingataga ndaimono na Roho wa Yahweh-rĩ, ũthamaki wa Yahweh nĩ
ũkinyĩte kũrĩ inyuĩ.

29 ―Ningĩ-rĩ, mũndũ aahota atĩa gũtonya nyũmba ya mũndũ njamba na amũtunye indo ciake
ataambĩte kuoha mũndũ ũcio njamba? Hĩndĩ ĩyo no rĩo angĩhota kũmũtunya indo cia nyũmba
yake.

30 ―Mũndũ ũrĩa ũtarĩ hamwe na niĩ, ũcio nĩ thũ yakwa, nake ũrĩa ũtacokanagĩrĩria hamwe na niĩ,
ũcio nĩ kũhurunja ahurunjaga.

31 Ningĩ ngũmwĩra atĩ, rĩĩhia o rĩothe o na kũruma Yahweh, andũ no marekerwo, no mũndũ ũrĩa
ũkaaruma Roho, ũcio ndakarekerwo.

32 Mũndũ o wothe ũrĩa ũgacambia Mũrũ wa Mũndũ nĩ akarekerwo, no ũrĩa wothe ũgacambia
Roho Mwamũre, ũcio ndakaarekerwo, ihinda rĩrĩ tũrĩ kana ihinda rĩrĩa rĩgoka.

33 ―Agĩriai mũtĩ na maciaro maguo nĩ mekwagĩra, kana mũthũkie mũtĩ na mũthũkie maciaro
maguo, nĩgũkorwo mũtĩ ũmenyekaga na maciaro maguo.

34 Inyuĩ rũciaro rũrũ rwa nduĩra, mwahota atĩa kwaria maũndũ mega, na mũrĩ oru? Nĩgũkorwo
kanua kaaragia maũndũ marĩa maiyũrĩte ngoro-inĩ.

35 Mũndũ mwega aaragia maũndũ mega

moimĩte mũthithũ-inĩ wake mwega, nake mũndũ mũũru aaragia maũndũ moru moimĩte
mũthithũ-inĩ wake mũũru.

36 No ngũmwĩra atĩrĩ, mũthenya wa itua rĩa cira, andũ nĩ makaheana ũhoro wa ciugo ciothe cia
tũhũ iria manaaria.

1922











37 Nĩgũkorwo ciugo ciaku nĩcio igaatũma ũtuuo ndũrĩ na mahĩtia, na ciugo ciaku no cio
igaatũma ũtuuo mũhĩtia.‖

38 Hĩndĩ ĩyo Afarisai amwe na aandĩki-marũa makĩmwĩra atĩrĩ, ―Mũrutani, tũkwenda ũtũringĩre
kĩama.‖

39 Nake akĩmacokeria atĩrĩ, ―Rũciaro rwaganu na rwa ũtharia rũrenda rũringĩrwo kĩama! No
gũtirĩ kĩama rũkũringĩrwo tiga o kĩama kĩrĩa kĩa mũnabii Jona.

40 Nĩ gũkorwo o ta ũrĩa Jona aikarire matukũ matatũ, mũthenya na ũtukũ, arĩ nda ya thamaki ĩrĩa
nene, ũguo noguo Mũrũ wa Mũndũ agaikara matukũ matatũ, mũthenya na ũtukũ, arĩ tĩĩri-inĩ.

41 Andũ a Nineve nĩ makarũgama hĩndĩ ya cira hamwe na rũciaro rũrũ marũtuĩre cira;
nĩgũkorwo nĩ meririre rĩrĩa maahunjĩirio nĩ Jona, na rĩu ũmwe mũnene gũkĩra Jona arĩ haha.

42 Mũthamaki mũndũ-wa-nja wa mwena wa Gũthini nĩ akarũgama hĩndĩ ya cira hamwe na
rũciaro rũrũ arũtuĩre cira; nĩgũkorwo nĩ oimire ituri cia thĩ oke athikĩrĩrie ũũgĩ wa Solomoni, na
rĩu ũmwe mũnene gũkĩra Solomoni arĩ haha.

43 ―Na rĩrĩ, roho mũũru woima thĩinĩ wa mũndũ, ũtuĩkanagĩria werũ-inĩ ũgĩcaria ũhurũko, na
ũkaaga.

44 Hĩndĩ ĩyo ũkoiga atĩrĩ, ‗Nĩ ngũcoka nyũmba ĩrĩa ndoimire.‘ Na wacoka-rĩ, ũgakora nyũmba
ĩyo ĩrĩ theri, ĩrĩ haate, ĩgathera na ĩgathondekwo wega.

45 Hĩndĩ ĩyo roho ũcio ũkagĩĩra maroho mangĩ mũgwanja moru makĩria maguo mwene,
magatonya magaikara kũu. Naguo mũikarĩre wa mũndũ ũcio ũgathũka gũkĩra wa mbere. Ũguo
nĩguo gũkahaana kũrĩ rũciaro rũrũ rwaganu.‖

1923











46 O hĩndĩ ĩyo Yahshua aaragĩria andũ-rĩ, nyina na ariũ a nyina makĩrũgama nja makĩenda
kwaria nake.

47 Nake mũndũ ũmwe akĩmwĩra atĩrĩ, ―Maitũguo na ariũ a maitũguo marũngiĩ haha nja,
makĩenda kwaria nawe.‖

48 Nake Yahshua akĩmũcokeria akĩmũũria atĩrĩ, ―Maitũ nũ, na ariũ a maitũ nĩ a?‖

49 Agĩcoka akĩorota arutwo ake, akiuga atĩrĩ, ―Aya nĩo maitũ na ariũ a maitũ.

50 Nĩgũkorwo mũndũ wothe wĩkaga ũrĩa Baba ũrĩa ũrĩ igũrũ endaga, ũcio nĩwe mũrũ na mwarĩ
wa maitũ, na nĩ we maitũ.‖

MATHAYO 13

1 Mũthenya o ro ũcio-rĩ, Yahshua nĩ oimire nyũmba agĩthiĩ agĩikara thĩ hũgũrũrũ-inĩ cia iria.

2 Ikundi cia andũ aingĩ mũno ikĩũngana harĩa aarĩ nginya ĩgĩtũma atonye marikabu na agĩikara
thĩ thĩinĩ wayo, nao andũ acio othe makĩrũgama hũgũrũrũ-inĩ cia iria.

3 Nake akĩmaruta maũndũ maingĩ na ngerekano, akĩmera atĩrĩ: ―Mũrĩmi nĩ oimagarire akahure
mbeũ ciake.

4 Na rĩrĩa aahuraga mbeũ icio-rĩ, imwe ikĩgũa mũkĩra-inĩ wa njĩra, nacio nyoni igĩũka igĩcirĩa.

5 Ingĩ ikĩgũa rũnyanjara-inĩ kũrĩa gũtaarĩ na tĩĩri mũingĩ. Nacio ikĩmera o narua tondũ tĩĩri ndwarĩ
mũriku.

1924












6 Na hĩndĩ ĩrĩa riũa rĩarire, rĩgĩcina mĩmera ĩyo, nayo ĩkĩũma tondũ ndĩarĩ na mĩri.

7 Na mbeũ ingĩ ikĩgũa mĩigua-inĩ, nayo mĩigua ĩgĩkũra, ĩgĩthararia mbeũ icio rĩrĩa ciamerire.

8 Ingĩ nacio ikĩgũa tĩĩri-inĩ ũrĩa mũnoru, ikĩgĩa na maciaro imwe ĩgĩciara maita igana, iria ingĩ
igĩciara maita mĩrongo ĩtandatũ, na iria ingĩ igĩciara maita mĩrongo ĩtatũ ma iria ciahandirwo.

9 Ũrĩa ũrĩ na matũ ma kũigua, nĩ aigue.‖

10 Nao arutwo ake magĩũka kũrĩ we, makĩmũũria atĩrĩ, ―Waragĩria andũ na ngerekano nĩkĩ?‖

11 Nake akĩmacokeria atĩrĩ, ―Inyuĩ nĩ mũhetwo ũmenyo wa kũmenya hitho cia ũthamaki wa
igũrũ, no-o matihetwo.

12 Ũrĩa wothe ũrĩ na indo nĩ akoongererwo nyingĩ aingĩhie makĩria. Nake ũrĩa wothe ũtarĩ, nĩ
agatunywo o na kĩrĩa arĩ nakĩo.

13 Gĩkĩ nĩkĩo gĩtũmaga ndĩmaarĩrie na ngerekano:

―Nĩ ũndũ o na gũkorwo nĩ moonaga-rĩ, mationaga;

o na gũkorwo nĩmaiguaga-rĩ, matiiguaga kana makamenya.

14 Nĩo makinyĩirwo nĩ ũhoro ũrĩa warathirwo nĩ mũnabii Isaiya, rĩrĩa oigire atĩrĩ:

― ‗Kũigua mũgũtũũra mũiguaga, no mũtikaamenya ũndũ;

1925













kuona mũgũtũũra muonaga, no mũtigakuũkĩrwo.

15 ― ‗Nĩgũkorwo ngoro cia andũ aya nĩ ngingitaru;

matũ mao matiiguaga,

na nĩ mahingĩte maitho mao.

Tondũ maahota kuona na maitho mao,

na maigue na matũ mao,

o na ngoro ciao igĩe na ũmenyo,

manjokerere, na niĩ ndĩmahonie.‘

16 No kũrathimwo nĩ maitho manyu tondũ nĩ monaga, na matũ manyu tondũ nĩ maiguaga.

17 Tondũ ngũmwĩra atĩrĩ na ma, anabii na andũ aingĩ athingu nĩ merirĩirie kuona maũndũ marĩa
mũrona no-o matiamonire, na nĩ merirĩirie kũigua maũndũ marĩa mũraigua no matiamaiguire.

18 ―Nĩ ũndũ ũcio, ta iguai ngĩtaarĩria ũhoro wa ngerekano ĩyo ya mũhuri wa mbeũ:

19 Hĩndĩ ĩrĩa mũndũ o wothe aigua ndũmĩrĩri ya ũthamaki na akaaga kũmĩmenya-rĩ, hĩndĩ ĩyo
ũrĩa mũũru okaga akamũtunya kĩrĩa kĩhande ngoro-inĩ yake. Ĩno nĩyo mbeũ ĩrĩa yahurirwo
mũkĩra-inĩ wa njĩra.

1926













20 Ũrĩa wamũkĩrire mbeũ ĩrĩa yagũire rũnyanjara-inĩ nĩ mũndũ ũrĩa ũiguaga kiugo, na o rĩmwe
agakĩamũkĩra arĩ na gĩkeno.

21 No tondũ ndarĩ mĩri-rĩ, aikaraga o kahinda kanini. Hĩndĩ ĩrĩa thĩna woka, kana kwagĩa na
kĩnyarirano nĩ ũndũ wa kiugo-rĩ, agagĩtiganĩria o narua.

22 Nake ũrĩa wamũkagĩra mbeũ ĩrĩa yagũire mĩigua-inĩ-rĩ, nĩ mũndũ ũrĩa ũiguaga kiugo, no
mĩhangʼo ya mũtũũrĩre ũyũ, na kũheenererio nĩ ũtonga, igagĩthararia, ikagiria kĩgĩe na maciaro.

23 No ũrĩa wamũkĩrire mbeũ ĩrĩa yagũire tĩĩri-inĩ ũrĩa mũnoru-rĩ, nĩ mũndũ ũrĩa ũiguaga kiugo,
na agakĩmenya. Nake agaciara maciaro, ũmwe akaruta maita igana, ũngĩ maita mĩrongo ĩtandatũ,
na ũngĩ maita mĩrongo ĩtatũ ma mbeũ ĩrĩa yahaandĩtwo.‖

24 Ningĩ Yahshua akĩmahe ngerekano ĩngĩ, akĩmera atĩrĩ: ―Ũthamaki wa igũrũ ũhaana ta mũndũ
ũrĩa wahandire mbeũ njega mũgũnda wake.

25 No rĩrĩa andũ othe maakomete-rĩ, thũ yake ĩgĩũka, ĩkĩhura itindiĩ thĩinĩ wa ngano, na
ĩgĩĩthiĩra. 26 Hĩndĩ ĩrĩa ngano yamerire na ĩgĩciara-rĩ, hĩndĩ ĩyo itindiĩ o narĩo rĩkĩonekana.

27 ―Ndungata cia mwene mũgũnda igĩũka kũrĩ we, ikĩmwĩra atĩrĩ, ‗Mwathi witũ, githĩ
ndwahandire mbeũ njega mũgũnda waku? Kaĩ itindiĩ rĩkiumĩte kũ?‘

28 ―Agĩcokia atĩrĩ, ‗Nĩ mũndũ ũrĩ ũthũ na niĩ wekire ũguo.‘

―Ndungata icio ikĩmũũria atĩrĩ, ‗Nĩ ũkwenda tũthiĩ, tũkarĩmunye?‘

29 ―Nake agĩcokia atĩrĩ, ‗Aca, tondũ mũkĩmunya itindiĩ rĩu, mwahota kũrĩmunyanĩria na ngano.

1927












30 Rekei ikũranĩre nginya hĩndĩ ya magetha. Hĩndĩ ĩyo-rĩ, nĩ ngera agethi atĩrĩ: Ambai mũmunye
itindiĩ na mũrĩohe itĩa, nĩguo rĩcinwo; mũcoke mũcokanĩrĩrie ngano, mũmĩige ikũmbĩ rĩakwa.‘ ‖

31 Nĩ amaheire ngerekano ĩngĩ, akĩmera atĩrĩ: ―Ũthamaki wa igũrũ ũtariĩ ta mbeũ ya karatarĩ, ĩrĩa
mũndũ oire akĩhanda mũgũnda wake.

32 O na akorwo mbeũ ĩyo nĩyo nini mũno kũrĩ mbeũ ciothe-rĩ, rĩrĩa yakũra, nĩ ĩnenehaga kũrĩ
mĩmera ĩrĩa ĩngĩ ya mũgũnda na ĩgatuĩka mũtĩ, nacio nyoni cia rĩera-inĩ igoka igaka itara honge-
inĩ ciaguo.‖

33 Agĩcoka akĩmahe ngerekano o ĩngĩ, akĩmera atĩrĩ: ―Ũthamaki wa igũrũ ũhaana ta ndawa ya
kũimbia mĩgate ĩrĩa mũndũ-wa-nja oire na akĩmĩtukania na mũtu mũingĩ o nginya mũtu ũcio
wothe ũkĩimbio nĩyo.‖

34 Yahshua aaragĩria kĩrĩndĩ maũndũ macio mothe na ngerekano na ndaamaragĩria ũndũ o na
ũmwe atekũhũthĩra ngerekano.

35 Nĩguo ũhoro ũrĩa waaririo na kanua ka mũnabii ũhinge rĩrĩa oigire atĩrĩ:

―Ngaatumũra kanua gakwa njarie na ngerekano,

nĩ ngaaria maũndũ marĩa matũire marĩ mahithe kuuma rĩrĩa thĩ yombirwo.‖

36 Hĩndĩ ĩyo agĩtiga kĩrĩndĩ, agĩtonya nyũmba. Arutwo ake magĩũka kũrĩ we, makĩmwĩra atĩrĩ,
―Tũtaarĩrie ngerekano ya itindiĩ rĩrĩa rĩarĩ thĩinĩ wa mũgũnda.‖

37 Nake akĩmacokeria atĩrĩ, ―Ũrĩa wahandire mbeũ njega nĩ Mũrũ wa Mũndũ.

1928












38 Mũgũnda nĩ thĩ, nayo mbeũ njega nĩcio ciana cia ũthamaki. Itindiĩ nĩ ciana cia ũrĩa mũũru,

39 nayo thũ ĩrĩa ĩrĩhandaga nĩ ũrĩa mũũru. Magetha nĩ ithirĩro rĩa mahinda maya, na agethi nĩ
araika.

40 ―Nĩ ũndũ ũcio o ta ũrĩa itindiĩ rĩmunyagwo rĩgacinwo na mwaki-rĩ, ũguo noguo gũkahaana
hĩndĩ ya ithirĩro rĩa mahinda maya.

41 Mũrũ wa Mũndũ nĩ agatũma araika ake, na nĩ makeheria maũndũ mothe marĩa marehaga
mehia na andũ arĩa othe mekaga ũũru ũthamaki-inĩ wake.

42 Nĩ makamaikia thĩinĩ wa icua rĩa mwaki, kũrĩa gũgaakorwo kĩrĩro na kũhagarania magego.

43 Hĩndĩ ĩyo arĩa athingu magaakenga ta riũa thĩinĩ wa ũthamaki wa Ithe wao. Ũrĩa ũrĩ na matũ
nĩ aigue.

44 ―Ũthamaki wa igũrũ ũhaanaine na mũthithũ wahithĩtwo mũgũnda. Na rĩrĩa mũndũ aawonire,
akĩũhitha rĩngĩ, na nĩ ũndũ wa ũrĩa akenete, agĩthiĩ akĩendia indo ciothe iria arĩ nacio akĩgũra
mũgũnda ũcio.

45 ―Ningĩ ũthamaki wa igũrũ ũhaanaine na mwonjorithia wacaragia ruru njega.

46 Hĩndĩ ĩrĩa oonire ĩmwe ya thogora mũnene-rĩ, agĩthiĩ akĩendia indo ciake ciothe iria aarĩ
nacio, akĩmĩgũra.

47 ―O rĩngĩ, ũthamaki wa igũrũ ũhaanaine na neti ĩrĩa yaikirio iria-inĩ, nayo ĩgĩtega thamaki cia
mĩthemba yothe.

1929












48 Hĩndĩ ĩrĩa yaiyũrire, ategi acio a thamaki makĩmĩguucia hũgũrũrũ-inĩ cia iria. Hĩndĩ ĩyo
magĩikara thĩ, magĩthuura thamaki iria njega, magĩciĩkĩra ikabũ-inĩ, no iria njũru magĩcite.

49 Ũguo nĩguo gũgaakorwo hĩndĩ ya ithirĩro rĩa mahinda maya. Araika nĩ magoka mamũranie
arĩa aganu kuuma kũrĩ arĩa athingu,

50 na maikie arĩa aganu icua-inĩ rĩa mwaki, kũrĩa gũgaakorwo na kĩrĩro na kũhagarania magego.‖

51 Yahshua akĩmoria atĩrĩ, ―Nĩ mwataũkĩrwo nĩ maũndũ macio mothe?‖

Magĩcokia atĩrĩ, ―Ĩĩ, nĩ twataũkĩrwo.‖

52 Akĩmera atĩrĩ, ―Nĩ ũndũ ũcio, mwandĩki-marũa o wothe ũrĩa ũrutĩtwo ũhoro wa ũthamaki wa
igũrũ-rĩ, ahaanaine na mwene nyũmba ũrĩa ũrutaga mũthithũ-inĩ wake indo iria njerũ o na iria
ngũrũ.‖

53 Nake Yahshua aarĩkia kũheana ngerekano icio-rĩ, akiuma kũu.

54 Aakinya itũũra rĩa kwao-rĩ, akĩambĩrĩria kũrutana thunagogi-inĩ ciao, nao makĩgega.
Makĩũrania atĩrĩ, ―Mũndũ ũyũ arutĩte kũ ũũgĩ ũyũ na ciĩko ici cia hinya?

55 Githĩ ũyũ ti we mũrũ wa mũtharamara? Githĩ rĩĩtwa rĩa nyina ti Mariamu, na githĩ ariũ a nyina
ti Jakubu, na Jusufu, na Simoni, na Yahuda?

56 Na githĩ aarĩ a nyina othe tũtirĩ nao? Mũndũ ũyũ akĩrutĩte maũndũ maya mothe kũ?‖

57 Nao makĩmũrega.

1930












No Yahshua akĩmera atĩrĩ, ―Kũndũ mũnabii ataheagwo gĩtĩo no itũũra-inĩ rĩake na gwake mũciĩ.‖

58 Nake ndaaringire ciama nyingĩ kũu, tondũ wa ũrĩa maagĩte gwĩtĩkia.

MATHAYO 14

1 Na rĩrĩ, hĩndĩ ĩyo, Mũthamaki Herode nĩ aiguire ngumo ya Yahshua,

2 nake akĩĩra arĩa maamũtungataga atĩrĩ, ―Ũcio nĩ Johana Mũbatithania; nĩ ariũkĩte kuuma kũrĩ
arĩa akuũ! Nĩkĩo arĩ na hinya mũnene ũguo wa kũringa ciama.‖

3 Na rĩrĩ, Herode nĩ anyitĩte Johana akamuoha, na akamũikia njera nĩ ũndũ wa Herodia, ũrĩa warĩ
mũka wa mũrũ wa nyina Filipu,

4 tondũ Johana nĩ amwĩrĩte atĩrĩ: ―Watho ndũgwĩtĩkĩrĩtie ũmũhikie.‖

5 Herode nĩ endaga kũũraga Johana, no nĩ etigagĩra andũ, tondũ nĩ metĩkĩtie atĩ Johana aarĩ
mũnabii.

6 Mũthenya wa gũkũngũĩra gũciarwo kwa Herode-rĩ, mwarĩ wa Herodia nĩ ainĩire andũ, na
agĩkenia Herode mũno.

7 Nĩ ũndũ ũcio Herode akĩĩhĩta na mwĩhĩtwa atĩ nĩ ekũmũhe kĩrĩa gĩothe angĩendire.

8 Nake mũirĩtu ũcio aarĩkia gũtaarwo nĩ nyina, akiuga atĩrĩ, ―He mũtwe wa Johana Mũbatithania
o rĩu ũrĩ thĩinĩ wa kiuga.‖

1931













 9 Mũthamaki nĩ atangĩkire mũno, no nĩ ũndũ wa mwĩhĩtwa wake, na ageni arĩa maarĩ iruga-inĩ
rĩake-rĩ, agĩathana atĩ mũirĩtu ũcio aheo kĩrĩa eetĩtie.

10 Nĩ ũndũ ũcio agĩtũmana kũu njera na Johana akĩrengwo mũtwe.

11 Naguo mũtwe ũcio wake ũkĩrehwo na kiuga, ũkĩnengerwo mũirĩtu ũcio, nake akĩũtwarĩra
nyina.

12 Nao arutwo a Johana magĩthiĩ makĩoya kĩimba gĩake, magĩgĩthika, magĩcoka magĩthiĩ makĩĩra
Yahshua.

13 Na rĩrĩa Yahshua aiguire ũhoro ũcio, akiuma kũu ahaicĩte gatarũ andũ matekũmenya, agĩthiĩ
handũ hataarĩ na andũ. Nakĩo kĩrĩndĩ kĩaigua ũguo-rĩ, gĩkiuma matũũra-inĩ gĩkĩmũrũmĩrĩra na
magũrũ.

14 Rĩrĩa Yahshua oimire gatarũ-inĩ na akĩona andũ aingĩ, akĩmaiguĩra tha, na akĩhonia arũaru ao.

15 Na gwakuhĩrĩria gũtuka-rĩ, arutwo ake magĩthiĩ harĩ we, makĩmwĩra atĩrĩ, ―Gũkũ nĩ kũndũ
gũtarĩ mĩciĩ, na nĩ kũratuka. Ĩra andũ aya mathiĩ, nĩgetha makegũrĩre irio icagi-inĩ.‖

16 Yahshua akĩmacokeria atĩrĩ, ―Hatirĩ bata wa mathiĩ. Mahei gĩa kũrĩa inyuĩ ene.‖

17 Nao makĩmũcokeria atĩrĩ, ―Haha tũrĩ na mĩgate ĩtano tu na thamaki igĩrĩ.‖

18 Akĩmera atĩrĩ, ―Ndeherai haha.‖

1932












19 Nake agĩathana andũ maikare thĩ nyeki-inĩ. Akĩoya mĩgate ĩyo ĩtano na thamaki icio igĩrĩ,
akĩrora igũrũ, agĩcokia ngatho, akĩenyũranga mĩgate ĩyo. Agĩcoka akĩmĩnengera arutwo, nao
arutwo makĩhe andũ.

20 Othe makĩrĩa makĩhũna, nao arutwo makĩũngania cienyũ iria ciatigarĩte makĩiyũria ciondo
ikũmi na igĩrĩ.

21 Mũigana wa andũ arĩa maarĩire waarĩ ta arũme ngiri ithano, andũ-a-nja na ciana matatarĩtwo.

22 O hĩndĩ ĩyo Yahshua akĩĩra arutwo ake matonye gatarũ, mathiĩ mbere yake mũrĩmo ũrĩa ũngĩ
wa iria mũira wa oigĩre kĩrĩndĩ ũhoro.

23 Thutha wa kũmoigĩra ũhoro-rĩ, akĩambata kĩrĩma-inĩ arĩ wiki nĩguo akahoe. Na gũgĩtuka aarĩ
o ho wiki,

24 no gatarũ nĩ karĩkĩtie gũthiĩ itĩĩna iraiharaihu kuuma thĩ nyũmũ, gakĩhũragwo nĩ makũmbĩ ma
maĩ tondũ kerekeire na kũrĩa rũhuho ruoimaga.

25 Na rĩrĩ, ta thaa kenda cia ũtukũ-rĩ, Yahshua agĩthiĩ kũrĩ o agereire maĩ igũrũ.

26 Hĩndĩ ĩrĩa arutwo maamuonire agĩthiĩ agereire maĩ igũrũ, makĩnyitwo nĩ guoya, makiuga atĩrĩ,
―Ĩrĩa nĩ ngoma,‖ na magĩkaya nĩ gwĩtigĩra.

27 No hĩndĩ o ĩyo Yahshua akĩmera atĩrĩ, ―Ũmĩrĩriai! Nĩ niĩ. Tigai gwĩtigĩra.‖

28 Kepha akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Mwathi, akorwo nĩwe-rĩ, njĩĩra njũke kũrĩ we ngereire maĩ igũrũ.‖

29 Nake Yahshua akĩmwĩra atĩrĩ, ―Ũka.‖

1933












Hĩndĩ ĩyo, Kepha akiuma gatarũ, agĩthiĩ agereire maĩ igũrũ erekeire harĩ Yahshua.

30 No rĩrĩa oonire rũhuho, agĩĩtigĩra, na akĩambĩrĩria gũtonyerera maĩ-inĩ, agĩkaya, akiuga atĩrĩ,
―Mwathi, honokia!‖

31 O rĩmwe, Yahshua agĩtambũrũkia guoko, akĩmũnyiita, akĩmwĩra atĩrĩ, ―Wee kaĩ ũrĩ na wĩtĩkio
mũnini-ĩ! Wagĩa na nganja nĩkĩ?‖

32 Na hĩndĩ ĩrĩa maahaicire gatarũ-rĩ, rũhuho rũgĩtiga kũhurutana.

33 Hĩndĩ ĩyo arĩa maarĩ thĩinĩ wa gatarũ makĩmũgooca, makiuga atĩrĩ, ―Nĩ ma wee nĩwe Mũrũ wa
Yahweh.‖

34 Na maarĩkia kũringa mũrĩmo ũrĩa ũngĩ, magĩkinya bũrũri wa Genesareti.

35 Na hĩndĩ ĩrĩa andũ a kũu maamenyire atĩ nĩ Yahshua, makĩhunjia ũhoro ngʼongo ciothe iria
ciamarigiicĩirie. Nao makĩmũrehera andũ othe arĩa maarĩ arũaru,

36 na makĩmũthaitha areke arũaru mahutie gĩcũrĩ kĩa nguo yake, na arĩa othe maamũhutirie
makĩhonio.

MATHAYO 15

1 Na rĩrĩ, thutha ũcio Afarisai amwe na aandĩki-marũa magĩũka kũrĩ Yahshua moimĩte
Yahrushalayim, makĩmũũria atĩrĩ,

1934













2 ―Nĩ kĩ gĩtũmaga arutwo aku mathũkie kĩrĩra kĩa athuri? Matiĩthambaga moko rĩrĩa mekũrĩa
irio!‖

3 Nake Yahshua akĩmoria atĩrĩ, ―Na inyuĩ mũthũkagia watho wa Yahweh nĩ ũndũ wa irĩra cianyu
nĩkĩ?

4 Nĩgũkorwo Yahweh oigire atĩrĩ, ‗Tĩa thoguo na nyũkwa‘ na ‗Mũndũ wa kũruma ithe kana
nyina no nginya ooragwo.‘

5 No inyuĩ muugaga atĩ mũndũ angĩra ithe kana nyina atĩrĩ, ‗Ũteithio ũrĩa ingĩagũteithia naguo,
nĩ kĩheo kĩamũrĩre Yahweh,‘

6 mũndũ ũcio ndarĩ bata wa ‗gũtĩa ithe‘ naguo. Nĩ ũndũ ũcio mũgagĩtua kiugo kĩa Yahweh gĩa
tũhũ nĩ ũndũ wa kĩrĩra kĩanyu.

7 Inyuĩ hinga ici! Isaiya nĩ amenyete wega hĩndĩ ĩrĩa aarathire ũhoro wanyu, akiuga atĩrĩ:

8 ― ‗Andũ aya maaheaga gĩtĩo na mĩromo,

no ngoro ciao irĩ kũraya na niĩ.

9 Nao maahoyaga o tũhũ;

morutani marĩa marutanaga no mawatho ma andũ.‘ ‖

10 Nake Yahshua agĩĩta kĩrĩndĩ kĩu gĩũke harĩ we, agĩkĩĩra atĩrĩ, ―Thikĩrĩriai na mũtaũkĩrwo.

1935













11 Kĩrĩa gĩtonyaga na kanua ka mũndũ ti kĩo ‗kĩmũthahagia‘, no kĩrĩa kiumaga kanua gake nĩkĩo
‗kĩmũthahagia.‘ ‖

12 Na hĩndĩ ĩyo arutwo ake magĩthiĩ harĩ we, makĩmũũria atĩrĩ, ―Nĩ ũĩ atĩ Afarisai nĩ mararakarire
rĩrĩa maraiguire ũhoro ũcio?‖

13 Nake akĩmacokeria atĩrĩ, ―Mũmera o wothe ũtahandĩtwo nĩ Baba ũrĩa ũrĩ igũrũ nĩ ũkamunywo
na mĩri.

14 Tiganai nao; acio nĩ atongoria atumumu. Mũtumumu angĩtongoria mũtumumu ũngĩ, erĩ no
kũgũa mangĩgũa irima.‖

15 Nake Kepha akiuga atĩrĩ, ―Tũtaũrĩre ngerekano ĩyo.‖

16 Nake Yahshua akĩmoria atĩrĩ, ―O na inyuĩ mũtirĩ mũrataũkĩrwo o na rĩu?

17 Kaĩ mũtoĩ atĩ kĩndũ kĩrĩa gĩtonyaga na kanua gĩthiaga nda, gĩgacoka gĩkoima mwĩrĩ?

18 No maũndũ marĩa moimaga kanua moimaga ngoro-inĩ, na nĩmo ‗mathahagia‘ mũndũ.

19 Nĩ ũndũ ngoro-inĩ nĩkuo kuumaga meciria moru, na ũragani, na ũtharia, na ũhũri maraya, na
ũici, na kũiganĩrĩra igenyo, na njambanio.

20 Macio nĩmo maũndũ marĩa ‗mathahagia‘ mũndũ; no kũrĩa irio na moko matarĩ mathambie
gũtingĩtũma mũndũ agĩe na ‗thahu‘.‖

21 Ningĩ Yahshua akiuma kũu, agĩthiĩ ndere-inĩ cia Turo na Sidoni.

1936












22 Mũndũ-wa-nja Mũkaanani woimĩte gũkuhĩ na kũu agĩũka kũrĩ we, akĩmũkayagĩra, akiugaga
atĩrĩ, ―Mwathi, Mũrũ wa Daudi, njiguĩra tha! Mũirĩtu wakwa nĩ arathĩĩnio mũno nĩ ndaimono.‖

23 No Yahshua ndarĩ ũndũ o na ũmwe oigire. Nĩ ũndũ ũcio arutwo ake magĩthiĩ kũrĩ we
makĩmũringĩrĩria, makĩmwĩra atĩrĩ, ―Mwĩre athiĩ, tondũ nĩ aratũrũmĩrĩra agĩkayaga.‖

24 Nake Yahshua agĩcokia atĩrĩ, ―Ndaatũmirwo o kũrĩ ngʼondu cia nyũmba ya Isiraeli iria ciũrĩte
tu.‖

25 Nake mũndũ-wa-nja ũcio agĩũka, akĩmũturĩria ndu, akĩmwĩra atĩrĩ, ―Mwathi, ndeithia!‖

26 Nake Yahshua agĩcokia atĩrĩ, ―Gũtiagĩrĩire kuoya mũgate wa ciana ũikĩrie ngui.‖

27 Nake mũndũ-wa-nja ũcio akiuga atĩrĩ, ―Ĩĩ nĩguo Mwathi; no o na ngui nĩ irĩaga rũitĩki rũrĩa
rũgũaga kuuma metha-inĩ ya mwene cio.‖

28 Nake Yahshua akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Mũtumia ũyũ, wĩtĩkio waku nĩ mũnene! Ihoya rĩaku nĩ
rĩahingio.‖ Nake mwarĩ akĩhonio ithaa o rĩu.

29 Yahshua akiuma kũu, agĩthiĩ agereire hũgũrũrũ-inĩ cia iria rĩa Galili, agĩcoka akĩambata
kĩrĩma-inĩ, agĩikara thĩ.

30 Nakĩo kĩrĩndĩ kĩnene gĩgĩũka kũrĩ we, gĩkĩmũrehera andũ arĩa maathuaga, na atumumu, na
arĩa maarĩ onju na arĩa mataaragia, na angĩ aingĩ, makĩmaiga magũrũ-inĩ make; nake akĩmahonia.

31 Nao andũ makĩgega rĩrĩa moonire arĩa mataaragia makĩaria, na arĩa onju mahonetio, na arĩa
maathuaga magĩĩtwara, na atumumu makĩona. Nao makĩgooca Kĩhoti wa Isiraeli.

1937












32 Nake Yahshua agĩĩta arutwo ake moke harĩ we, akĩmera atĩrĩ, ―Nĩ ndĩraiguĩra andũ aya tha
tondũ makoretwo hamwe na niĩ mĩthenya ĩtatũ, na matirĩ na kĩndũ gĩa kũrĩa. Ndikwenda mathiĩ
marĩ ahũtu, tondũ maahota kũringĩkĩra njĩra.‖

33 Nao arutwo ake magĩcokia atĩrĩ, ―Tũngĩruta kũ mĩgate ya kũhũnia kĩrĩndĩ ta gĩkĩ, gũkũ werũ-
inĩ?‖

34 Nake Yahshua akĩmoria, atĩrĩ, ―Mũrĩ na mĩgate ĩigana?‖

Nao makĩmũcokeria atĩrĩ, ―Tũrĩ na mĩgate mũgwanja, na tũthamaki tũnini tũtarĩ tũingĩ.‖

35 Nake akĩĩra kĩrĩndĩ kĩu gĩikare thĩ.

36 Agĩcoka akĩoya mĩgate ĩyo mũgwanja na tũthamaki tũu, na aarĩkia gũcokia ngatho-rĩ,
akĩmĩenyũranga, akĩmĩnengera arutwo nao makĩhe andũ.

37 Othe makĩrĩa makĩhũna. Thutha ũcio arutwo makĩũngania cienyũ iria ciatigarĩte makĩiyũria
ciondo mũgwanja.

38 Mũigana wa andũ arĩa maarĩire waarĩ andũ ngiri inya, andũ-a-nja na ciana matatarĩtwo.

39 Yahshua aarĩkia kuugĩra kĩrĩndĩ ũhoro, agĩtonya gatarũ, agĩthiĩ mwena wa Magadani.

MATHAYO 16

1 Na rĩrĩ, Afarisai na Asadukai magĩũka kũrĩ Yahshua, makĩmũgeria na kũmwĩra amaringĩre
kĩama kiumĩte igũrũ makĩone.

1938












2 Nake akĩmacokeria atĩrĩ, ―Hĩndĩ ĩrĩa gwatuka, muugaga atĩrĩ, ‗Kaĩ nĩ gũkaara-ĩ, tondũ igũrũ nĩ
gũtune‘.

3 Ningĩ rũcinĩ muugaga atĩrĩ, ‗Ũmũthĩ nĩ gũkũgĩa kĩhuhũkanio, tondũ igũrũ nĩ gũtune na
gũgathimba.‘ Nĩ mũũĩ gũtaũra ũrĩa igũrũ rĩtariĩ, no mũtingĩhota gũtaũra imenyithia cia mahinda
maya tũrĩ.

4 Rũciaro rũrũ rwaganu na rwa ũtharia rũũragia rũringĩrwo kĩama, no gũtirĩ kĩama rũkũringĩrwo
tiga kĩama kĩrĩa kĩa Jona.‖ Nake Yahshua akĩmatiga, agĩĩthiĩra.

5 Rĩrĩa maaringire iria, arutwo ake magĩkorwo nĩ mariganĩirwo nĩ gũkuua mĩgate.

6 Nake Yahshua akĩmera atĩrĩ, ―Mwĩmenyererei, na mwĩhũgage ndawa ya kũimbia mĩgate ya
Afarisai na Asadukai.‖

7 Nao makĩaranĩria, makiuga atĩrĩ, ―Hihi nĩ tondũ tũtinoka na mĩgate.‖

8 Nake Yahshua aamenya ũrĩa meranaga, akĩmoria atĩrĩ, ―Inyuĩ a wĩtĩkio mũnini, nĩ kĩ kĩratũma
mwaranĩrie ũhoro wa kwaga mĩgate?

9 Kaĩ mũtarĩ mwataũkĩrwo? Mũtingĩririkana mĩgate ĩtano ĩrĩa yarĩirwo nĩ andũ ngiri ithano, na
nĩ ciondo ciigana muonganirie?

10 Kana mĩgate mũgwanja ĩrĩa yarĩirwo nĩ andũ ngiri inya, na nĩ ciondo ciigana muonganirie?

11 Nĩ kĩ kĩragiria mũmenye atĩ ndikwaragia ũhoro wa mĩgate? No mwĩhũgagei ndawa ĩyo ya
kũimbia mĩgate ya Afarisai na Asadukai.‖

1939












12 Hĩndĩ ĩyo makĩmenya atĩ ndaameraga mehũũge nĩ ũndũ wa ndawa ya kũimbia mĩgate, no nĩ
memenyagĩrĩre ũrutani wa Afarisai na Asadukai.

13 Na rĩrĩa Yahshua aakinyire rũgongo rwa Kaisarea-Filipi, nĩ oririe arutwo ake atĩrĩ, ―Andũ
moigaga Mũrũ wa Mũndũ nũ?‖

14 Nao makĩmũcokeria atĩrĩ, ―Amwe moigaga atĩ nĩwe Johana Mũbatithania; angĩ makoiga nĩwe
Eliya, o na angĩ makoiga nĩwe Jeremiya, kana ũmwe wa anabii.‖

15 Nake akĩmoria atĩrĩ, ―Inyuĩ na inyuĩ muugaga atĩa? Muugaga niĩ nĩ niĩ ũ?‖

16 Simoni Kepha akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Wee nĩwe Messiya, Mũrũ wa Kĩhoti ũrĩa wĩ muoyo.‖

17 Nake Yahshua akĩmwĩra atĩrĩ, ―Kũrathimwo-rĩ, nĩwe Simoni mũrũ wa Jona, nĩgũkorwo
ndũguũrĩirio ũndũ ũyũ nĩ mũndũ, no nĩ Baba ũrĩa ũrĩ igũrũ.

18 Na niĩ ngũkwĩra atĩrĩ, wee nĩwe Kepha, na igũrũ rĩa ihiga rĩrĩ nĩ ngaka ũngano wakwa, nacio
ihingo cia kwa ngoma itikaũtoria.

19 Nĩ ngakũnengera cabi cia ũthamaki wa igũrũ; na kĩrĩa gĩothe ũkoha gũkũ thĩ nĩgĩkohwo igũrũ,
na kĩrĩa gĩothe ũkohora gũkũ thĩ, nĩgĩkohorwo igũrũ.‖

20 Agĩcoka agĩkaania arutwo ake matikere mũndũ o na ũrĩkũ atĩ we nĩwe Messiya.

21 Kuuma hĩndĩ ĩyo Yahshua akĩambĩrĩria gũtaarĩria arutwo ake atĩ no nginya athiĩ
Yahrushalayim, na athĩnio mũno nĩ athuri, na athĩnjĩri-Yahweh arĩa anene, na aandĩki-marũa, na
atĩ no nginya oragwo, na thutha wa mĩthenya ĩtatũ ariũke.

1940












22 Nake Kepha akĩmũtwara keheri-inĩ, akĩmũkaania, akĩmwĩra atĩrĩ, ―Mwathi, kũroaga gũtuĩka
ũguo! Ũndũ ũcio ndũkanagũkore!‖

23 Nake Yahshua akĩĩhũgũrĩra Kepha, akĩmwĩra atĩrĩ, ―Coka thutha wakwa, Shaitani! Wee wĩ
mũhĩnga harĩ niĩ; wee ndwĩciragia maũndũ moimĩte kũrĩ Yahweh, tiga maũndũ moimĩte kũrĩ
andũ.‖

24 Hĩndĩ ĩyo Yahshua akĩĩra arutwo ake atĩrĩ, ―Mũndũ o wothe ũngĩenda kũnũmĩrĩra, no nginya
erege we mwene, oe mũtĩ wake wa gũcuurĩrio anũmĩrĩre.

25 Nĩgũkorwo mũndũ ũrĩa wothe wendaga kũhonokia muoyo wake nĩ akorwo nĩguo; no ũrĩa
wothe ũkorwo nĩ muoyo wake nĩ ũndũ wakwa nĩ akaũhonokia.

26 Nĩ ũndũ-rĩ, mũndũ angĩĩguna nakĩ o na angĩĩgwatĩra thĩ yothe, na orwo nĩ muoyo wake? Kana
nĩ kĩ mũndũ angĩkũũrania muoyo wake nakĩo?

27 Nĩgũkorwo Mũrũ wa Mũndũ nĩ agoka na riri wa Ithe hamwe na araika ake, na hĩndĩ ĩyo nĩ
akahe o mũndũ kĩheo gĩake kũringana na ciĩko ciake.

28 Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, amwe marũngiĩ haha matigacama gĩkuũ matonete Mũrũ wa Mũndũ
agĩũka na ũthamaki wake.‖

MATHAYO 17

1 Thutha wa mĩthenya ĩtandatũ, Yahshua nĩ athiire na Kepha, na Jakubu, na mũrũ wa nyina
Johana, akĩmatwara kĩrĩma-inĩ kĩraya handũ hataarĩ na andũ.

2 Arĩ hau mbere yao akĩgarũrũka ũrĩa aahaanaga. Ũthiũ wake ũkĩara ta riũa, na nguo ciake
ikĩerũha cua, ta ũtheri.

1941











3 O hĩndĩ ĩyo hau mbere yao makiumĩrĩrwo nĩ Musa na Eliya makĩaranĩria na Yahshua.

4 Nake Kepha akĩĩra Yahshua atĩrĩ, ―Mwathi, nĩ wega tũikare gũkũ; ũngĩenda-rĩ, no njake ithũnũ
ithatũ, kĩmwe gĩaku, na kĩmwe kĩa Musa, na kĩrĩa kĩngĩ kĩa Eliya.‖

5 O akĩaragia-rĩ, itu ikengu rĩgĩũka rĩkĩmahumbĩra, na mũgambo ũkiuma itu-inĩ rĩu ũkiuga atĩrĩ,
―Ũyũ nĩwe Mũrũ wakwa ũrĩa nyendete; na nĩ ngenagio mũno nĩwe. Mũiguagei!‖

6 Rĩrĩa arutwo maiguire ũguo-rĩ, makĩinamĩrĩra, magĩturumithia mothiũ mao thĩ mamakĩte mũno.

7 No Yahshua agĩũka, akĩmahutia na akĩmera atĩrĩ, ―Arahũkai, tigai gwĩtigĩra.‖

8 Na rĩrĩa maatiirire maitho-rĩ, mationire mũndũ ũngĩ tiga o Yahshua wiki.

9 Rĩrĩa maikũrũkaga kuuma kĩrĩma-inĩ, Yahshua akĩmaatha akĩmera atĩrĩ, ―Mũtikae kwĩra mũndũ
o na ũrĩkũ ũrĩa muona, nginya rĩrĩa Mũrũ wa Mũndũ akaariũkio oime kũrĩ arĩa akuũ.‖

10 Nao arutwo makĩmũũria atĩrĩ, ―Nĩkĩ gĩtũmaga aandĩki-marũa moige atĩ Eliya no nginya
aambe oke?‖

11 Nake Yahshua akĩmacokeria atĩrĩ, ―Ti-itherũ, Eliya no nginya aambe oke, ahaarĩrie maũndũ
mothe.

12 No ngũmwĩra atĩrĩ, Eliya nĩ arĩkĩtie gũũka, no andũ makĩaga kũmũmenya, no nĩ mamwĩkire
ũrĩa wothe meendaga kũmwĩka. O ũguo noguo nake Mũrũ wa Mũndũ akaanyarirwo nĩo.‖

13 Hĩndĩ ĩyo arutwo makĩmenya atĩ aamaheaga ũhoro wa Johana Mũbatithania.

1942












14 Rĩrĩa maakinyire harĩa kĩrĩndĩ kĩarĩ, mũndũ ũmwe agĩthiĩ harĩ Yahshua, akĩmũturĩria ndu,

15 akĩmwĩra atĩrĩ, ―Mwathi iguĩra mũrũ wakwa tha, arĩ na mũrimũ wa kĩbaba na nĩ ũmũthĩnagia
mũno. Kaingĩ nĩ agũaga mwaki-inĩ kana akagũa maĩ-inĩ.

16 Nĩ ndĩramũreheire arutwo aku, no matinahota kũmũhonia.‖

17 Nake Yahshua akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Rũciaro rũrũ rũtetĩkĩtie na rũremi, nĩ nginya rĩ ngũikara na
inyuĩ? Ngũmũkirĩrĩria nginya rĩ? Ndeherai kamwana kau.‖

18 Yahshua agĩkũũma ndaimono ĩyo, nayo ĩkiuma kamwana kau, na gakĩhonio o hĩndĩ ĩyo.

19 Nao arutwo magĩthiĩ kũrĩ Yahshua keheri-inĩ, makĩmũũria atĩrĩ, ―Tũremirwo nĩ kũingata
ndaimono ĩyo nĩkĩ?‖

20 Nake akĩmacokeria atĩrĩ, ―Nĩ tondũ wĩtĩkio wanyu nĩ mũnini. Ngũmwĩra atĩrĩ na ma,
mũngĩkorwo na wĩtĩkio mũnini ta mbeũ ya karatarĩ, no mũhote kwĩra kĩrĩma gĩkĩ atĩrĩ, ‗Ehera
haha, ũthiĩ harĩa‘ na gĩthiĩ. Gũtirĩ ũndũ ũkamũrema.‖

(21 No ndaimono mũthemba ũcio ndĩngĩingatĩka na kĩndũ kĩngĩ, tiga mahoya na kwĩnyerekia .‖)

22 Hĩndĩ ĩrĩa macokanĩrĩire kũu Galili, akĩmera atĩrĩ, ―Mũrũ wa Mũndũ nĩ egũkunyanĩrwo
aneanwo moko-inĩ ma andũ.

23 Nĩ makamũũraga, na mũthenya wa ĩtatũ nĩ akariũkio.‖ Nao arutwo makĩiyũrwo nĩ kĩeha.

1943












24 Na rĩrĩ, Yahshua na arutwo ake maarĩkia gũkinya Kaperinaumu, arĩa metagia andũ daraki igĩrĩ
cia igooti rĩa hekarũ magĩthiĩ kũrĩ Kepha, makĩmũũria atĩrĩ, ―Kaĩ mũrutani wanyu atarutaga
igooti rĩa hekarũ?‖

25 Nake akĩmacokeria atĩrĩ, ―Ĩĩ, nĩ arutaga.‖

Rĩrĩa Kepha aatonyire nyũmba, Yahshua akĩmũhĩta kwaria akĩmũũria atĩrĩ, ―Ũgwĩciria atĩa, wee
Simoni? Athamaki a thĩ-rĩ, metagia igooti kuuma kũrĩ a? Metagia ariũ ao, kana metagia andũ arĩa
angĩ?‖

26 Nake Kepha akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Nĩ kuuma kũrĩ andũ arĩa angĩ.‖

Nake Yahshua akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Nĩ ũndũ ũcio ariũ ao matirĩhaga.

27 No nĩguo tũtikamarakarie-rĩ, thiĩ iria-inĩ ũikie ndwano kuo, na thamaki ĩrĩa ũkũnyita mbere,
ũmĩtumũre kanua kayo, na nĩ ũkuona mbeca, daraki inya; cioe ũthiĩ ũrĩhe igooti rĩakwa na
rĩaku.‖

MATHAYO 18

1 Ihinda o rĩu arutwo magĩũka kũrĩ Yahshua, makĩmũũria atĩrĩ, ―Nũ mũnene gũkĩra arĩa angĩ
ũthamaki-inĩ wa igũrũ?‖

2 Nake agĩĩta kaana, agĩkarũgamia gatagatĩ kao.

3 Agĩcoka akiuga atĩrĩ, ―Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, tiga mũgarũrũkire mũtuĩke o ta twana,
mũtigatonya ũthamaki wa igũrũ.

1944












4 Nĩ ũndũ ũcio, ũrĩa wothe wĩnyihagia ta kaana gaka nĩwe mũnene gũkĩra arĩa angĩ ũthamaki-inĩ
wa igũrũ.

5 ―Nake ũrĩa wothe wamũkagĩra kaana ta gaka thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩakwa, nĩ niĩ aamũkagĩra.

6 No ũrĩa wothe ũngĩhĩtithia kamwe ga twana tũtũ tũnjĩtĩkĩtie keehie, nĩ kaba mũndũ ũcio
aharũkio ihiga rĩa gĩthĩi ngingo aikio iria-inĩ kũrĩa kũriku.

7 ―Kaĩ gũkũ thĩ kũrĩ na haaro-ĩ, nĩ ũndũ wa maũndũ marĩa matũmaga andũ mehie! Maũndũ ta
macio no nginya moke, no mũndũ ũrĩa ũtũmaga moke kaĩ arĩ na haaro-ĩ!

8 Guoko gwaku kana kũgũrũ gwaku kũngĩtũma wĩhie-rĩ, gũtinie ũgũte. Nĩ kaba ũtonye muoyo-
inĩ wĩ gĩthua kana wĩ kĩonje, gũkĩra ũkorwo na moko merĩ kana magũrũ merĩ na ũikio mwaki-inĩ
wa tene na tene.

9 Narĩo riitho rĩaku rĩngĩtũma wĩhie-rĩ, rĩkũũre, ũrĩte. Nĩ kaba ũtonye muoyo-inĩ na riitho rĩmwe,
gũkĩra ũkorwo na maitho merĩ na ũikio mwaki-inĩ wa kwa Jehanamu.

10 ―Menyererai mũtikae kũnyarara o na kamwe ga twana tũtũ tũnini. Nĩgũkorwo ngũmwĩra atĩrĩ,
araika a tuo nĩ monaga ũthiũ wa Baba ũrĩa ũrĩ igũrũ, hĩndĩ ciothe.‖

11 (Nĩgũkorwo Mũrũ wa Mũndũ ookire kũhonokia kĩrĩa kĩorĩte.)

12 ―Rĩu-rĩ, mũgwĩciria atĩa? Mũndũ angĩkorwo arĩ na ngʼondu igana rĩmwe, na ĩmwe yacio yũre-
rĩ, githĩ ndangĩtiga icio mĩrongo kenda na kenda kũu irĩma-inĩ, athiĩ agacarie ĩyo yũrĩte?

13 Na angĩmĩona-rĩ, ngũmwĩra atĩrĩ na ma, akenagĩra ngʼondu ĩyo ĩmwe ĩrorĩte kũrĩ ũrĩa
akenagĩra icio mĩrongo kenda na kenda itarorĩte.

1945











14 Ũguo noguo Ithe wanyu ũrĩa ũrĩ Igũrũ atangĩenda o na kamwe ga twana tũtũ tũnini kore.

15 ―Mũrũ kana mwarĩ wa thoguo angĩkũhĩtĩria-rĩ, thiĩ ũmuonie ihĩtia rĩake mũrĩ o inyuĩ erĩ.
Angĩgũthikĩrĩria-rĩ, nĩ mwacokanwo nake.

16 No angĩrega gũgũthikĩrĩria, oya mũndũ ũngĩ ũmwe kana erĩ mũthiĩ nao, nĩguo ũndũ o wothe
ũrũgamagĩrĩrwo nĩ ũira wa andũ erĩ kana atatũ.

17 Angĩrega kũmathikĩrĩria-rĩ, ĩra ũngano ũndũ ũcio; na angĩkĩrega gũthikĩrĩria o na ũngano-rĩ,
mũtue o ta mũndũ ũtetĩkĩtie kana ta mwĩtia wa mbeca cia igooti.

18 ―Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, ũndũ o wothe mũkoha gũkũ thĩ, o na igũrũ nĩ ũkohwo, na ũrĩa wothe
mũkohora gũkũ thĩ, o na igũrũ nĩ ũkohorwo.

19 ―O rĩngĩ ngũmwĩra atĩrĩ, andũ erĩ anyu mangĩiguanĩra gũkũ thĩ ũndũ o wothe ũrĩa marahoya,
nĩ makahingĩrio nĩ Baba ũrĩa ũrĩ igũrũ.

20 Nĩgũkorwo harĩa andũ erĩ kana atatũ monganĩte thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩakwa-rĩ, ngoragwo ndĩ ho
gatagatĩ kao.‖

21 Ningĩ Kepha agĩũka harĩ Yahshua, akĩmũũria atĩrĩ, ―Mwathi, mũrũ kana mwarĩ wa baba
angĩhĩtĩria maita maigana ngĩmũrekagĩra? Hihi nĩ maita mũgwanja?‖

22 Yahshua akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Ngũkwĩra atĩrĩ, ti maita mũgwanja, no nĩ mĩrongo mũgwanja,
maita mũgwanja.

23 ―Nĩ ũndũ ũcio, ũthamaki wa igũrũ ũhaananĩtio na mũthamaki ũrĩa wendaga kuonio mathabu
ma mbeca ciake nĩ ndungata ciake.

1946











24 Aambĩrĩria kũrora mathabu-rĩ, mũndũ warĩ na thirĩ wake wa taranda ngiri ikũmi akĩrehwo
kũrĩ we.

25 Na tondũ nĩ aremetwo nĩ kũrĩha-rĩ, mwathi wake agĩathana atĩ mũndũ ũcio, endio hamwe na
mũka, na ciana ciake, na kĩrĩa gĩothe aarĩ nakĩo nĩguo thirĩ ũrĩhĩke.

26 ―Ndungata ĩyo ĩkĩĩgũithia mbere yake, ĩkĩmũthaitha, ĩkĩmwĩra atĩrĩ, ‗Ngirĩrĩria, na nĩ
ndĩkũrĩha thirĩ wothe.‘

27 Nake mwathi ũcio wa ndungata ĩyo akĩmĩiguĩra tha, akĩmĩrekera thirĩ ũcio akĩreka ĩthiĩ.

28 ―No ndungata ĩyo yoima nja, ĩgĩcemania na ndungata ĩngĩ yarutaga wĩra nayo yarĩ na thirĩ
wayo wa dinari igana rĩmwe. Ĩkĩmĩnyita mũmero ĩmĩite, ĩkĩmĩĩra na hinya atĩrĩ, ‗Ndĩha thirĩ
wakwa ũrĩa ũrĩ naguo!‘

29 ―Ndungata ĩyo ĩkĩĩgũithia thĩ, ĩkĩmĩthaitha, ĩkĩmĩĩra atĩrĩ, ‗Ngirĩrĩria, na nĩ ndĩĩkũrĩha.‘

30 ―Nowe akĩrega. Handũ ha ũguo, agĩthiĩ akĩmĩikithia njera nginya rĩrĩa ĩkaarĩha thirĩ ũcio. 31
Rĩrĩa ndungata iria ingĩ cionire ũrĩa gwekĩka-rĩ, ikĩigua ũru mũno, igĩthiĩ ikĩĩra mwathi wacio
ũrĩa wothe gwekĩkĩte.

32 ―Nake mwathi wao agĩĩta ndungata ĩyo, akĩmĩĩra atĩrĩ, ‗Wee ndungata ĩno njaganu, ngũrekeire
thirĩ waku wothe tondũ nĩ ũthaithire. 33 Githĩ nawe ndũkwagĩrĩirwo ũiguĩre ndungata ĩrĩa ĩngĩ
tha o ta ũrĩa niĩ ngũiguĩrĩire tha?‘ 34 Nĩ ũndũ wa kũrakara, mwathi wayo akĩmĩneana kũrĩ anene
a njera nĩguo ĩkaherithio o nginya rĩrĩa ĩkaarĩha thirĩ wothe.

35 ―Ũguo nĩguo Baba ũrĩa ũrĩ igũrũ ageka o ũmwe wanyu, mũngĩaga kũrekera mũrũ kana mwarĩ
wa ithe wanyu na ma kuuma ngoro-inĩ cianyu.‖

1947











MATHAYO 19

1 Na rĩrĩ, Yahshua aarĩkia kũmera maũndũ macio-rĩ, akiuma Galili, agĩthiĩ rũgongo rwa Yahuda
mũrĩmo ũrĩa ũngĩ wa Rũũĩ rwa Jorodani.

2 Nao andũ aingĩ makĩmũrũmĩrĩra, nake akĩmahoneria kuo.

3 Na Afarisai amwe magĩthiĩ kũrĩ we nĩguo mamũgerie. Makĩmũũria atĩrĩ, ―Watho nĩ wĩtĩkĩrĩtie
mũndũ atigane na mũtumia wake nĩ ũndũ wa gĩtũmi o na kĩrĩkũ?‖

4 Nake akĩmacokeria atĩrĩ, ―Kaĩ mũtathomete, atĩ o kĩambĩrĩria Mũũmbi ‗ombire mũndũ-mũrũme
na mũndũ-wa-nja‘,

5 na akiuga atĩrĩ, ‗Nĩ ũndũ wa gĩtũmi kĩu mũndũ mũrũme nĩ agatigana na ithe na nyina, na
anyitane na mũtumia wake, nao erĩ matuĩke mwĩrĩ ũmwe‘?

6 Na nĩ ũndũ ũcio, acio ti andũ erĩ rĩngĩ, no nĩ mũndũ ũmwe. Nĩ ũndũ ũcio, arĩa Yahweh
anyitithanĩtie, mũndũ ndakanamatigithanie.‖

7 Nao makĩmũũria atĩrĩ, ―Nĩ kĩ gĩatũmire Musa aathane atĩ mũndũ no ahe mũtumia wake marũa
ma gũtigana nake, amũte?‖

8 Nake Yahshua akĩmacokeria atĩrĩ, ―Musa aamwĩtĩkĩririe mũtiganage na atumia anyu tondũ wa
ũmũ wa ngoro cianyu. No gũtiarĩ ũguo kuuma kĩambĩrĩria.

9 Ngũmwĩra atĩrĩ, mũndũ o wothe angĩtigana na mũtumia wake, tiga amũteire nĩ ũndũ wa
ũtharia, nake ahikie mũtumia ũngĩ-rĩ, mũndũ ũcio nĩ atharĩtie.‖

1948











10 Nao arutwo makĩmwĩra atĩrĩ, ―Angĩkorwo ũguo nĩguo kũrĩ gatagatĩ ka mũthuri na mũtumia-rĩ,
nĩ kaba kwaga kũhikania.‖

11 Nake Yahshua akĩmacokeria atĩrĩ, ―Ti mũndũ o wothe ũngĩhota gwĩtĩkĩra ũhoro ũyũ, tiga no
arĩa mahetwo ũhoti ũcio.

12 Nĩgũkorwo andũ amwe maaciarirwo mahaana ta marĩ ahakũre; angĩ maahakũrirwo nĩ andũ;
na angĩ makarega kũhikania nĩ ũndũ wa ũthamaki wa igũrũ. Mũndũ ũrĩa ũngĩhota gwĩtĩkĩra ũndũ
ũyũ, nĩ awĩtĩkĩre.‖

13 Hĩndĩ ĩyo Yahshua akĩreherwo twana nĩguo atũigĩrĩre moko na atũhoere. No arutwo
magĩkũũma arĩa maatũrehete.

14 Nowe Yahshua akiuga atĩrĩ, ―Rekei twana tũũke kũrĩ niĩ, tigai gũtũgiria, nĩgũkorwo ũthamaki
wa Igũrũ nĩ wa arĩa mahaana ta tuo.‖

15 Aarĩkia gũtũigĩrĩra moko, akiuma kũu.

16 Na rĩrĩ, mũndũ ũmwe nĩ okire kũrĩ Yahshua, akĩmũũria atĩrĩ, ―Mũrutani, nĩ ũndũ ũrĩkũ mwega
ingĩĩka nĩgetha ngĩe na muoyo wa tene na tene?‖

17 Nake Yahshua akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Ũkũnjũũria ũhoro wa ũndũ ũrĩa mwega nĩkĩ? Kũrĩ o
Ũmwe mwega. Ũngĩenda gũtonya muoyo-inĩ-rĩ, athĩkagĩra Maathani.‖

18 Mũndũ ũcio akĩmũũria atĩrĩ, ―Nĩ Maathani marĩkũ?‖

Yahshua akĩmũcokeria atĩrĩ, ― ‗Ndũkanoragane, na ndũkanatharanie, na ndũkanaiye, na
ndũkanaigĩrĩre mũndũ ũrĩa ũngĩ kĩgenyo,

1949











19 na tĩa thoguo na nyũkwa,‘ o na ‗endaga mũndũ ũrĩa ũngĩ o ta ũrĩa wĩyendete wee mwene.‘ ‖

20 Mwanake ũcio akiuga atĩrĩ, ―Maũndũ macio mothe ndũire ndĩmarũmĩtie, nĩ kĩ kĩngĩ
ndigairie?‖

21 Nake Yahshua akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Ũngĩenda kwagĩrĩra kũna, thiĩ wendie indo ciaku ũhe
athĩni mbeca icio, na nĩ ũkagĩa na mũthithũ igũrũ. Ũcoke ũũke ũnũmĩrĩre.‖

22 Rĩrĩa mwanake ũcio aiguire ũguo-rĩ, agĩthiĩ arĩ na kĩeha, tondũ aarĩ na ũtonga mũingĩ.

23 Nake Yahshua akĩĩra arutwo ake atĩrĩ, ―Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, nĩ ũndũ ũrĩ hinya gĩtonga
gũtonya ũthamaki-inĩ wa igũrũ.

24 O rĩngĩ ngũmwĩra atĩrĩ, nĩ ũhũthũ ngamĩra ĩhungurĩre irima rĩa cindano, gũkĩra gĩtonga
gũtonya ũthamaki-inĩ wa Yahweh.‖

25 Rĩrĩa arutwo maiguire ũguo-rĩ, makĩmaka mũno, makĩũrania atĩrĩ, ―Rĩu-rĩ, nũ ũngĩkĩhonoka?‖

26 Nake Yahshua akĩmarora akĩmera atĩrĩ, ―Ũndũ ũcio ndũngĩhoteka nĩ andũ, no maũndũ mothe
nĩ mahotekaga nĩ Yahweh.‖

27 Kepha akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Ithuĩ nĩ tũtigĩte maũndũ mothe, tũgakũrũmĩrĩra! Ithuĩ-rĩ, nĩ kĩ
tũkaheo?‖

28 Nake Yahshua akĩmera atĩrĩ, ―Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, hĩndĩ ĩrĩa Mũrũ wa Mũndũ agaikarĩra
gĩtĩ gĩake kĩa ũnene kĩrĩ riri, thĩinĩ wa thĩ njerũ, inyuĩ arĩa mũnũmagĩrĩra nĩ inyuĩ mũgaikarĩra itĩ
ikũmi na igĩrĩ cia ũnene, na nĩ mũgatuĩra mĩhĩrĩga ĩrĩa ikũmi na ĩĩrĩ ya Isiraeli cira.

1950












29 Na ũrĩa wothe ũtigĩte nyũmba, kana ariũ a nyina, kana aarĩ a nyina, kana ithe, kana nyina,
kana ciana, kana mĩgũnda nĩ ũndũ wakwa nĩ akamũkĩra maita igana ma iria atigĩte, na agae
muoyo wa tene na tene.

30 No rĩrĩ, andũ aingĩ arĩa marĩ mbere nĩo makarigia thutha, na aingĩ arĩa marĩ thutha nĩo
magatongoria.

MATHAYO 20

1 ―Nĩgũkorwo ũthamaki wa igũrũ ũhaana ta mũndũ warĩ na gĩthaka, ũrĩa woimagarire rũcinĩ tene
akaandĩke andũ a kũruta wĩra mũgũnda-inĩ wake wa mĩthabibũ.

2 Na aarĩkanĩra nao atĩ nĩ ekũmarĩha dinari mũthenya ũcio, akĩmatũma makarute wĩra mũgũnda-
inĩ wake wa mĩthabibũ.

3 ―Ta thaa ithatũ nĩ oimagarire na akĩona andũ angĩ marũngiĩ thoko-inĩ matarĩ ũndũ mekaga.

4 Akĩmera atĩrĩ, ‗O na inyuĩ-rĩ, thiĩi mũkarute wĩra mũgũnda-inĩ wakwa wa mĩthabibũ, na nĩ
ngũmũrĩha o kĩrĩa kĩagĩrĩire.‘

5 Nĩ ũndũ ũcio magĩthiĩ.

―Ningĩ akiumagara rĩngĩ ta thaa thita, na thaa kenda agĩĩka o ũguo.

6 Na ta thaa ikũmi na ĩmwe, akiumagara na akĩona andũ angĩ marũngiĩ o hau. Akĩmoria atĩrĩ, ‗Nĩ
kĩ gĩtũmĩte mũtinde mũrũngiĩ haha mũthenya mũgima mũtarĩ ũndũ mũreka?‘

7 ―Nao makĩmũcokeria atĩrĩ, ‗Tondũ gũtirĩ mũndũ ũtwandĩkire.‘

1951












―Akĩmera atĩrĩ, ‗O na inyuĩ thiĩi mũkarute wĩra mũgũnda-inĩ wakwa wa mĩthabibũ.‘

8 ―Gwatuka-rĩ, mwene mũgũnda ũcio wa mĩthabibũ akĩĩra mũrũgamĩrĩri wa wĩra wake atĩrĩ, ‗Ĩta
aruti a wĩra ũmarĩhe mũcara, wambĩrĩirie na arĩa mandĩkirwo thutha, ũrĩkie na arĩa mandĩkirwo
mbere.‘

9 ―Aruti a wĩra arĩa maandĩkĩtwo thaa ikũmi na ĩmwe moka, makĩrĩhwo dinari ĩmwe o mũndũ.

10 Nĩ ũndũ ũcio, rĩrĩa arĩa maandĩkĩtwo mbere mokire-rĩ, meecirĩtie mekũrĩhwo makĩria. No rĩrĩ,
o nao maarĩhirwo dinari ĩmwe o mũndũ.

11 Maarĩkia kũrĩhwo, makĩambĩrĩria kũnugunĩkĩra mwene mũgũnda.

12 Makiuga atĩrĩ, ‗Andũ arĩa marigirie kwandĩkwo-rĩ, marutire wĩra o ithaa rĩmwe, na
wamaiganania na ithuĩ arĩa twatinda wĩra na mĩnoga na kũhĩa nĩ riũa.‘

13 ―Nake agĩcokeria ũmwe wao atĩrĩ, ‗Mũrata wakwa, ndinagwĩka ũũru. Githĩ tũtirĩkanĩire atĩ
ngũrĩhe dinari ĩmwe?

14 Kĩoe mũcara waku ũthiĩ. Nĩ niĩ ndenda kũrĩha mũndũ ũcio wandĩkirwo thutha o ta ũguo
ndakũrĩha.

15 Githĩ ndirĩ na kĩhooto gĩa gwĩka ũrĩa ngwenda na mbeca ciakwa? Kana ũraigua ũiru tondũ ndĩ
mũtana?‘

16 ―Nĩ ũndũ ũcio arĩa marĩ thutha, magatuĩka a mbere, na arĩa marĩ mbere magatuĩka a thutha.‖

1952













17 Na rĩrĩa Yahshua aambataga Yahrushalayim-rĩ, nĩ etire arutwo ake arĩa ikũmi na erĩ keheri-inĩ
akĩmera atĩrĩ,

18 ―Twerekeire kwambata Yahrushalayim, na kũu Mũrũ wa Mũndũ nĩ agakunyanĩrwo aneanwo
kũrĩ athĩnjĩri-Yahweh arĩa anene na aandĩki-marũa. Nao nĩ makamũtuĩra kũũragwo

19 na nĩ makamũneana kũrĩ andũ-a-Ndũrĩrĩ anyũrũrio na ahũrwo na kĩboko na mamũcuurie mũtĩ
igũrũ. Na mũthenya wa gatatũ nĩ akariũkio!‖

20 Thutha ũcio, nyina wa ciana cia Zebedi nĩ okire kũrĩ Yahshua arĩ na ariũ ake, agĩturia ndu,
akĩmũthaitha amũhingĩrie ũndũ mũna.

21 Nake Yahshua akĩmũũria atĩrĩ, ―Nĩ ũndũ ũrĩkũ ũkwenda?‖

Akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Ĩtĩkĩra atĩ ũmwe wa aanake aya akwa erĩ magaikara ũmwe mwena waku wa
ũrĩo, na ũcio ũngĩ mwena waku wa ũmotho ũthamaki-inĩ waku.‖

22 Nake Yahshua akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Mũtiũĩ ũrĩa mũrahoya. No mũhote kũnyuĩra gĩkombe kĩrĩa
ngũnyuĩra?‖

Nao magĩcokia atĩrĩ, ―Ĩĩ, no tũhote.‖

23 Nake Yahshua akĩmera atĩrĩ, ―Ti-itherũ nĩ mũkaanyuĩra gĩkombe gĩakwa, no gũikara mwena
wakwa wa ũrĩo kana wa ũmotho ti niĩ heanaga. Itĩ icio ikaheo arĩa mathondekeirwo cio nĩ Baba.‖

24 Rĩrĩa arutwo acio angĩ ikũmi maiguire ũhoro ũcio, makĩrakarĩra arutwo acio erĩ a nyina
ũmwe.

1953












25 Nake Yahshua akĩmeta hamwe, akĩmera atĩrĩ, ―Nĩ mũũĩ atĩ aathani a Ndũrĩrĩ nĩ metũũgagĩria
igũrũ rĩa andũ ao, na anene ao nĩ mamaathaga na hinya.

26 No rĩrĩ, gũtikanahaane ũguo gatagatĩ kanyu. Handũ ha ũguo, ũrĩa ũngĩenda gũtuĩka mũnene
thĩinĩ wanyu-rĩ, nĩ atuĩke ndungata yanyu,

27 na ũrĩa ũngĩenda gũtuĩka wa mbere thĩinĩ wanyu nĩ atuĩke ngombo yanyu,

28 o ta ũrĩa Mũrũ wa Mũndũ atokire gũtungatĩrwo, no okire gũtungata, na arute muoyo wake
ũtuĩke thogora wa gũkũũra andũ aingĩ.‖

29 Na rĩrĩa Yahshua na arutwo ake moimaga Jeriko-rĩ, andũ aingĩ makĩmũrũmĩrĩra.

30 Nao andũ erĩ atumumu maikarĩte mũkĩra-inĩ wa njĩra, na rĩrĩa maiguire atĩ nĩ Yahshua
wahĩtũkaga-rĩ, makĩanĩrĩra, makiuga atĩrĩ, ―Mwathi, Mũrũ wa Daudi, tũiguĩre tha!‖

31 Gĩkundi kĩu kĩa andũ gĩkĩmakaania, gĩkĩmera makire, no-o magĩkĩrĩrĩria kwanĩrĩra,
makiugaga atĩrĩ, ―Mwathi, Mũrũ wa Daudi, tũiguĩre tha!‖

32 Nake Yahshua akĩrũgama, akĩmeta. Akĩmoria atĩrĩ, ―Mũrenda ndĩmwĩkĩre atĩa?‖

33 Makĩmũcokeria atĩrĩ, ―Mwathi, tũrakũhoya o tũcoke kuona.‖

34 Nake Yahshua akĩmaiguĩra tha, akĩmahutia maitho. Na kahinda o kau makĩambĩrĩria kuona,
makĩmũrũmĩrĩra.

1954













MATHAYO 21

1 Na rĩrĩa maakuhĩrĩirie Yahrushalayim, maakinya itũũra rĩa Bethibage kũu Kĩrĩma-inĩ kĩa
Mĩtamaiyũ-rĩ, Yahshua agĩtũma arutwo ake erĩ, 2 akĩmera atĩrĩ, ―Thiĩi itũũra rĩrĩa rĩrĩ mbere
yanyu, na mwaingĩra o ũguo nĩ mũgũkora ndigiri yohetwo, ĩrĩ na njaũ yayo. Ciohorei
mũndehere.

3 Na mũndũ o na ũrĩkũ angĩmũũria ũndũ-rĩ, mwĩrei atĩ Mwathi nĩ abatarĩtio nĩcio, na nĩ
egũcicokia o narua.‖

4 Ũndũ ũyũ wekĩkire nĩgetha ũrathi ũrĩa waarĩtio na kanua ka mũnabii ũhinge, rĩrĩa oigire atĩrĩ:

5 ―Ĩrai Mwarĩ wa Zayuni atĩrĩ,

‗Mũthamaki waku nĩ aroka kũrĩwe,

nĩ mũhoreri na akuuĩtwo nĩ ndigiri,

o njaũ ya ndigiri.‘ ‖

6 Nao arutwo magĩthiĩ magĩĩka o ũrĩa Yahshua aamerĩte.

7 Makĩrehe ndigiri na njaũ yayo, na makĩara nguo ciao igũrũ rĩayo, nake Yahshua agĩkuuo nĩyo.

8 Na andũ gĩkundi kĩnene mũno makĩara nguo ciao njĩra-inĩ, nao arĩa angĩ magĩtua mathĩgĩ ma
mĩtĩ makĩmaara njĩra-inĩ.

1955












9 Nacio ikundi cia andũ arĩa maamũtongoretie na arĩa maamũrũmĩrĩire maanagĩrĩra makoiga
atĩrĩ,

―Hosana, Mũrũ wa Daudi!‖

―Kũrathimwo-rĩ, nĩ mũndũ ũrĩa ũgũũka na rĩĩtwa rĩa Yahweh!‖

―Hosana igũrũ, o igũrũ mũno!‖

10 Rĩrĩa Yahshua aatonyire Yahrushalayim, andũ a itũũra rĩu inene rĩothe makĩambũrũrũka,
makĩũrania atĩrĩ, ―Ũyũ nake nũũ?‖

11 Nakĩo kĩrĩndĩ kĩu gĩgĩcokia atĩrĩ, ―Ũyũ nĩwe Yahshua ũrĩa mũnabii wa kuuma Nazarethi
itũũra rĩa Galili.‖

12 Nake Yahshua agĩtonya kũu hekarũ-inĩ akĩrutũrũra andũ othe arĩa magũraga na mendagia
indo kuo, akĩngʼaũrania metha cia arĩa makũũranagia mbeca, na akĩngʼaũrania itĩ cia arĩa
mendagia ndutura.

13 Akĩmera atĩrĩ, ―Nĩ kwandĩkĩtwo atĩrĩ, ‗Nyũmba yakwa ĩgetagwo nyũmba ya kũhoyagĩrwo,‘ no
inyuĩ mũmĩtuĩte ‗ngurunga ya atunyani.‘ ‖

14 Nao atumumu na cionje magĩthiĩ kũrĩ we kũu hekarũ-inĩ, nake akĩmahonia.

15 No rĩrĩa athĩnjĩri-Yahweh arĩa anene na aandĩki-marũa monire maũndũ ma magegania marĩa
ekaga, na maigua ũrĩa ciana cianagĩrĩra kũu hekarũ-inĩ ikiugaga atĩrĩ, ―Hosana Mũrũ wa Daudi,‖
makĩrakara.

16 Makĩmũũria atĩrĩ, ―Nĩ ũraigua ũrĩa ciana ici iroiga?‖

1956











Nake Yahshua akĩmacokeria atĩrĩ, ―Ĩĩ, nĩ ndĩraigua. Kaĩ inyuĩ mũtathomete ciugo iria ciugĩte
atĩrĩ,

― ‗Kuuma tũnua-inĩ twa twana na twa ngenge

nĩ ũtũmĩte hoime ũgooci‘?‖

17 Agĩcoka akĩmatiga, akiuma itũũra rĩu inene, agĩthiĩ Bethania, akĩraara kuo.

18 Na rũcinĩ tene, arĩ njĩra agĩcoka kũu itũũra inene, akĩigua arĩ mũhũtu.

19 Nake akĩona mũkũyũ mũkĩra wa njĩra, agĩthiĩ harĩ guo, no ndaigana kuona kĩndũ thĩinĩ waguo
tiga o mathangũ. Nake akĩwĩra atĩrĩ, ―Ũroaga gũgaaciara maciaro rĩngĩ!‖ O hĩndĩ ĩyo mũtĩ ũcio
ũkĩhoha.

20 Rĩrĩa arutwo ake monire ũguo makĩgega, makĩũrania atĩrĩ, ―Kaĩ mũkũyũ ũyũ wahoha narua
atĩa?‖

21 Nake Yahshua akĩmacokeria atĩrĩ, ―Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, mũngĩkorwo na wĩtĩkio na
mũtigathanganie-rĩ, to ũguo mũkũyũ ũyũ wĩkĩtwo mũngĩhota gwĩka, no rĩrĩ, o na no mũhote
kwĩra kĩrĩma gĩkĩ atĩrĩ, ‗Ũrokũũrũka ũikio iria-inĩ,‘ na gwĩkĩke ũguo.

22 Maũndũ mothe marĩa mũrĩhoyaga mwĩtĩkĩtie nĩ mũkaheo.‖

23 Na rĩrĩa Yahshua aatonyire hekarũ-inĩ-rĩ, athĩnjĩri-Yahweh arĩa anene na athuri a andũ
makĩmũkora akĩrutana, makĩmũũria atĩrĩ, ―Ũreka maũndũ maya na ũhoti ũrĩkũ? Na nũ ũkũhete
ũhoti ũcio?‖

1957












24 Nake Yahshua akĩmacokeria atĩrĩ, ―O na niĩ nĩ ngũmũũria kĩũria. Mwanjokeria-rĩ, nĩ
ngũmwĩra njĩkaga maũndũ maya na ũhoti ũrĩkũ.

25 Ũbatithio wa Johana-rĩ, woimĩte kũ? Woimĩte igũrũ-ĩ, kana woimĩte kũrĩ andũ?‖

Makĩaranĩria o ene ũhoro ũcio, makĩĩrana atĩrĩ, ―Tũngiuga atĩ, ‗Woimĩte igũrũ‘, egũtũũria atĩrĩ,
‗Mwakĩregire kũmwĩtĩkia nĩkĩ?‘

26 No tũngiuga atĩ, ‗Woimĩte kũrĩ andũ‘, nĩ tũgwĩtigĩra andũ, nĩgũkorwo othe nĩ metĩkĩtie atĩ
Johana aarĩ mũnabii.‖

27 Nĩ ũndũ ũcio magĩcokeria Yahshua atĩrĩ, ―Ithuĩ tũtiũĩ.‖

Nake Yahshua akĩmera atĩrĩ, ―O na niĩ ndikũmwĩra njĩkaga maũndũ maya na ũhoti ũrĩkũ.

28 ―Na rĩrĩ, mũgwĩciria atĩa? Nĩ kwarĩ na mũndũ warĩ na ariũ erĩ. Agĩthiĩ harĩ ũrĩa wa mbere,
akĩmwĩra atĩrĩ, ‗Mũriũ, thiĩ ũkarute wĩra ũmũthĩ mũgũnda-inĩ wa mĩthabibũ.‘

29 ―Nake agĩcokia, akiuga, ‗Ndigũthiĩ,‘ no thutha akĩĩricũkwo, agĩthiĩ.

30 ―Ningĩ mũthuri ũcio agĩthiĩ kũrĩ mũriũ ũcio ũngĩ akĩmwĩra o ũguo. Nake agĩcokia akiuga, ‗Ĩĩ
baba, nĩ ngũthiĩ,‘ no ndathiire.

31―Acio erĩ-rĩ, nũ wekire ũrĩa ithe endaga?‖

Magĩcokia atĩrĩ, ―Nĩ ũrĩa wa mbere.‖

1958













Nake Yahshua akĩmera atĩrĩ, ―Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, etia mbeca cia igooti na maraya nĩ
maratonya ũthamaki-inĩ wa Yahweh mbere yanyu.

32 Nĩgũkorwo Johana ookire kũrĩ inyuĩ amwonie njĩra ya ũthingu, no mũtiamwĩtĩkirie, no etia
mbeca cia igooti na maraya nĩ mamwĩtĩkirie. Na inyuĩ o na muona ũguo, mũtiigana kwĩrira
mũmwĩtĩkie.

33 ―Ta thikĩrĩriai ngerekano ĩngĩ: Mũndũ warĩ mwene mũgũnda nĩ ahandire mũgũnda ũcio wake
mĩthabibũ. Agĩaka rũgiri rũgĩthiũrũrũkĩria mũgũnda ũcio, akĩenja kĩhihĩro gĩa thabibũ o kũu
thĩinĩ, na agĩaka nyũmba ndaya na igũrũ ya arangĩri. Agĩcoka agĩkomborithia mũgũnda ũcio wa
mĩthabibũ kũrĩ arĩmi na agĩthiĩ rũgendo.

34 Hĩndĩ ya kũgetha yakuhĩrĩria-rĩ, agĩtũma ndungata ciake kũrĩ akombori acio nĩguo
ikanengerwo maciaro make.

35 ―Akombori acio makĩnyita ndungata ciake; makĩhũra ĩmwe, na makĩũraga ĩrĩa ĩngĩ, na ya
gatatũ makĩmĩhũra na mahiga nyuguto.

36 Agĩcoka akĩmatũmĩra ndungata ingĩ nyingĩ kũrĩ iria aatũmĩte mbere, nao akombori acio
magĩciĩka o ro ũguo.

37 Mũthia-inĩ akĩmatũmĩra mũrũwe, akiuga atĩrĩ, ‗Nĩ magatĩa mũrũ wakwa.‘

38 ―No rĩrĩa akombori acio monire mũriũ, makĩĩrana atĩrĩ, ‗Ũyũ nĩwe ũkagaya mũgũnda ũyũ.
Ũkai tũmũũrage, twĩyoere igai rĩake.‘

39 Nĩ ũndũ ũcio makĩmũnyita, makĩmũikia nja ya mũgũnda ũcio wa mĩthabibũ, na
makĩmũũraga.

40 ―Nĩ ũndũ ũcio, rĩrĩa mwene mũgũnda ũcio wa mĩthabibũ agoka-rĩ, ageka akombori acio atĩa?‖

1959










41 Nao magĩcokia atĩrĩ, ―Nĩ akanina andũ acio aganu, na acoke akomborithie andũ angĩ mũgũnda
ũcio, arĩa marĩmũgayagĩra maciaro hĩndĩ ya magetha yakinya.‖

42 Nake Yahshua akĩmoria atĩrĩ, ―Kaĩ mũtathomete thĩinĩ wa Maandĩko atĩ:

― ‗Ihiga rĩrĩa aaki maregire

nĩrĩo rĩtuĩkĩte ihiga inene rĩa koine;

Yahweh nĩ we wĩkĩte ũndũ ũcio,

na nĩ wa magegania tũkĩwona‘?

43 ―Nĩ ũndũ ũcio ngũmwĩra atĩrĩ, ũthamaki wa Yahweh nĩ ũkeherio kũrĩ inyuĩ, ũheo andũ angĩ
arĩa magaciaraga maciaro maguo.

44 Mũndũ ũrĩa ũkagũĩra ihiga rĩrĩ nĩ agathuthĩka, no ũrĩa ũkagũĩrwo nĩrĩo nĩ rĩkamũthethera.‖

45 Rĩrĩa athĩnjĩri-Yahweh arĩa anene na Afarisai maaiguire ngerekano icio cia Yahshua,
makĩmenya atĩ aaragia ũhoro wao.

46 Magĩcaria ũrĩa mangĩmũnyita, no nĩ metigagĩra kĩrĩndĩ kĩu, tondũ andũ nĩ metĩkĩtie atĩ aarĩ
mũnabii.

1960















MATHAYO 22

1 Nake Yahshua akĩmaarĩria rĩngĩ na ngerekano, akĩmera atĩrĩ, 2 ―Ũthamaki wa igũrũ ũhaanaine
na mũthamaki warugire iruga nĩ ũndũ wa ũhiki wa mũriũ. 3 Agĩcoka agĩtũma ndungata ciake
kũrĩ andũ arĩa metĩtwo iruga-inĩ, ikamere moke, nao makĩrega gũũka.

4 ―Ningĩ agĩtũma ndungata ingĩ agĩciĩra atĩrĩ, ‗Ĩrai acio metĩtwo atĩ nĩ ndĩkĩtie kũhaarĩria iruga:
Ndegwa ciakwa na ngʼombe iria noru nĩ irĩkĩtie gũthĩnjwo na maũndũ mothe nĩ mahaarĩrie. Ũkai
iruga-inĩ rĩa ũhiki.‘

5 ―No andũ acio matiarũmbũirie ũhoro ũcio magĩĩthiĩra, ũmwe agĩthiĩ mũgũnda wake, na ũrĩa
ũngĩ agĩthiĩ wonjoria-inĩ wake.

6 Acio angĩ magĩtharĩkĩra ndungata ciake, magĩcinyarira na magĩciũraga.

7 Mũthamaki ũcio nĩ arakarire mũno, agĩtũma mbũtũ yake ĩkanine oragani acio, na ĩgĩcina itũũra
rĩao inene.

8 ―Hĩndĩ ĩyo akĩĩra ndungata ciake atĩrĩ, ‗Iruga rĩa ũhiki nĩ rĩhaarĩrie no rĩrĩ, arĩa ndĩretire-rĩ,
matiraagĩrĩirwo nĩ gũũka.

9 Thiĩi magomano-inĩ ma njĩra mwĩre mũndũ o wothe mũkuona oke iruga-inĩ rĩa kĩhikanio.‘

10 Nĩ ũndũ ũcio ndungata icio ikiumagara, igĩthiĩ njĩra-inĩ, igĩcokanĩrĩria andũ othe arĩa ciahotire
kuona, igĩĩta arĩa ega o na arĩa oru, nayo nyũmba ya kĩhikanĩrio ĩkĩiyũra ageni.

11 ―No rĩrĩa mũthamaki aatonyire nĩguo one ageni-rĩ, akĩona kuo mũndũ ũmwe ũtehumbĩte nguo
cia ũhiki.

1961











12 Akĩmũũria atĩrĩ, ‗Mũrata wakwa, ũtonyire atĩa gũkũ ũtarĩ na nguo cia kĩhikanio?‘ Mũndũ ũcio
agĩkira ki.

13 ―Hĩndĩ ĩyo mũthamaki ũcio akĩĩra ndungata ciake atĩrĩ, ‗Muohei moko na magũrũ, mũmũikie
nja kũu nduma-inĩ, kũu nĩkuo gũgaakorwo kĩrĩro na kũhagarania magego.‘

14 ―Nĩgũkorwo aingĩ nĩ metĩtwo, no arĩa athuure nĩ anini.‖

15 Hĩndĩ ĩyo Afarisai makiuma nja, magĩthugunda ũrĩa mangĩmũtega na ciugo ciake.

16 Magĩtũma arutwo ao hamwe na Aherodia kũrĩ we. Magĩthiĩ makĩmwĩra atĩrĩ, ―Mũrutani, nĩ
tũũĩ atĩ wee wĩ mũndũ wa ma, na ũrutanaga ũhoro wa Yahweh na ma. Wee ndwĩtigagĩra andũ,
tondũ ndũrũmbũyagia ũrĩa mahaana.

17 Rĩu-rĩ, ta gĩtwĩre ũrĩa ũgwĩciria. Nĩ kwagĩrĩire tũrutagĩre Kaisari igooti, kana aca?‖

18 No Yahshua, nĩ ũndũ wa kũmenya meciria mao moru, akĩmera atĩrĩ, ―Inyuĩ hinga ici,
mũrenda kũngeria nĩkĩ? 19 Nyoniai mbeca ĩrĩa ĩhũthagĩrwo ya kũrĩha igooti.‖ Nao
makĩmũtwarĩra dinari, 20 nake akĩmoria atĩrĩ, ―Mbica ĩno na rĩĩtwa rĩrĩ nĩ cia ũ?‖

21 Nao makĩmũcokeria atĩrĩ, ―Nĩ cia Kaisari.‖

Agĩcoka akĩmera atĩrĩ, ―Rutagĩrai Kaisari kĩrĩa kĩrĩ gĩake, na mũrutagĩre Yahweh kĩrĩa kĩrĩ
gĩake.‖

22 Rĩrĩa maiguire ũguo-rĩ, makĩgega. Nĩ ũndũ ũcio magĩtigana nake, magĩĩthiĩra.

1962












23 Mũthenya o ro ũcio Asadukai, arĩa moigaga atĩ gũtirĩ ũhoro wa kũriũka, magĩũka kũrĩ
Yahshua makĩmwĩra atĩrĩ,

24 ―Mũrutani, Musa aatwĩrire atĩ mũndũ angĩkua atarĩ na ciana, mũrũ wa nyina no nginya ahikie
mũtumia ũcio wa ndigwa, nĩguo aciarĩre mũrũ wa nyina ciana.

25 Na rĩrĩ, kwarĩ aanake mũgwanja a nyina ũmwe gatagatĩ-inĩ gaitũ. Nake ũrĩa mũkũrũ
akĩhikania na agĩkua, na tondũ ndaarĩ na ciana, agĩtigĩra mũrũ wa nyina mũtumia.

26 Na gũkĩhaana o ũguo kũrĩ mũrũ wa nyina wa kerĩ, na wa gatatũ, makĩrũmanĩrĩra, magĩkua
othe mũgwanja.

27 Marigĩrĩrio-rĩ, mũtumia ũcio nake agĩkua.

28 Rĩu-rĩ, hĩndĩ ya kũriũka-rĩ, mũtumia ũcio agaakorwo arĩ wa ũ harĩ acio mũgwanja, tondũ othe
nĩ mamũhikĩtie?‖

29 Nake Yahshua akĩmacokeria atĩrĩ, ―Inyuĩ mũhĩtĩtie tondũ mũtiũĩ Maandĩko o na kana hinya
wa Yahweh.

30 Hĩndĩ ya kũriũka andũ matikahikania kana mahike; magatuĩka ta araika arĩa marĩ kũu igũrũ.

31 No ha ũhoro wa kũriũka kwa arĩa akuũ-rĩ, kaĩ mũtathomete ũrĩa Yahweh oigire atĩrĩ,

32 ‗Niĩ nĩ niĩ Kĩhoti wa Iburahĩmu, na Kĩhoti wa Isaaka, na Kĩhoti wa Jakubu?‘ We ti Kĩhoti wa
arĩa akuũ, no nĩ Kĩhoti wa arĩa marĩ muoyo.‖

33 Rĩrĩa kĩrĩndĩ kĩu kĩaiguire ũguo, gĩkĩgegio nĩ ũrutani wake.

1963












34 Hĩndĩ ĩrĩa Afarisai maiguire atĩ Yahshua nĩ ahotete Asadukai, magĩcokanĩrĩra hamwe.

35 Ũmwe wao, warĩ njorua ya watho, akĩmũgeria na kũmũũria kĩũria gĩkĩ:

36 ―Mũrutani, nĩ Rĩathani rĩrĩkũ inene thĩinĩ wa Watho?‖

Yahshua akĩmũcokeria atĩrĩ, ― ‗Endaga Yahweh Kĩhoti waku na ngoro yaku yothe, na muoyo
waku wothe, na meciria maku mothe.‘

38 Rĩrĩ nĩrĩo Rĩathani rĩa mbere na rĩrĩa inene.

39 Narĩo rĩa kerĩ no ta rĩu: ‗Endaga mũndũ ũrĩa ũngĩ o ta ũrĩa wĩyendete wee mwene.‘

40 Watho wothe na ũrutani wa Anabii ũhingĩtio nĩ Maathani macio merĩ.‖

41 Na hĩndĩ ĩyo Afarisai monganĩte hamwe-rĩ, Yahshua akĩmoria atĩrĩ,

42 ―Mwĩciragia atĩa ũhoro wa Messiya? Muugaga nĩ mũrũ wa ũ?‖

Nao makĩmũcokeria atĩrĩ, ―Nĩ mũrũ wa Daudi.‖

43 Nake akĩmoria atĩrĩ, ―Nĩ kĩ gĩagĩtũmire Daudi akĩaria arĩ na Roho amwĩte ‗Mwathi‘?
Nĩgũkorwo oigire atĩrĩ,

44 ― 'Yahweh eerire Mwathi wakwa atĩrĩ:

1964














―Ikara guoko-inĩ gwakwa kwa ũrĩo,

nginya ngaiga thũ ciaku

rungu rwa makinya maku.‖ ‘

45 Angĩkorwo Daudi amwĩtaga ‗Mwathi-rĩ‘, angĩgĩtuĩka mũriũ wake atĩa?‖

46 Gũtirĩ mũndũ wahotire kũmũcokeria, na kuuma mũthenya ũcio gũtirĩ mũndũ wacokire
kũgeria kũmũũria ciũria ingĩ.

MATHAYO 23

1 Ningĩ Yahshua akĩĩra ikundi cia andũ o hamwe na arutwo ake atĩrĩ: 2 ―Arutani a Watho na
Afarisai maikaragĩra gĩtĩ kĩa Musa. 3 Nĩ ũndũ ũcio, mathĩkagĩrei na mwĩkage ũrĩa wothe
marĩmwĩraga. No mũtigekage ũrĩa mekaga, nĩgũkorwo matiĩkaga ũrĩa mahunjagia.

4 Mohaga mĩrigo mĩritũ mũno makamĩigĩrĩra ciande cia andũ, no-o ene matiendaga o na
kũmĩhutia na kaara.

5 ―Ũrĩa wothe mekaga, mekaga nĩguo monwo nĩ andũ: Maaraaramagia tũthandũkũ tũrĩa
meyohaga thiithi tũrĩ na maandĩko thĩinĩ, na makaraihia ciohe cia ndigi cia nguo ciao,

6 na nĩ mendete gũikara handũ ha gũtĩo maruga-inĩ, na gũikarĩra itĩ cia mbere thĩinĩ wa
thunagogi;

7 na nĩ mendete kũgeithio ndũnyũ-inĩ, na gwĩtwo nĩ andũ ‗Rabii‘.

1965












8 ―No inyuĩ mũtikanetwo ‗Rabii‘, nĩgũkorwo Mũnene wanyu no ũmwe, na inyuothe mũrĩ a ithe
ũmwe.

8 Na mũtikanete mũndũ o na ũrĩkũ gũkũ thĩ ‗baba‘, nĩgũkorwo mũrĩ na Ithe o ũmwe, nake arĩ
igũrũ.

10 O na mũtikanetwo ‗mũrutani‘, nĩgũkorwo mũrĩ na ‗Mũrutani‘ o ũmwe, nake nĩwe Messiya.

11 Ũrĩa mũnene thĩinĩ wanyu nĩ atuĩkage ndungata yanyu.

12 Nĩgũkorwo ũrĩa wothe wĩtũgagĩria nĩ akanyihio, na ũrĩa wothe wĩnyihagia nĩ agatũgĩrio.

13 ―Kaĩ mũrĩ na haaro-ĩ, inyuĩ aandĩki-marũa na Afarisai, hinga ici! Mũhingagĩrĩria andũ
gũtonya ũthamaki wa igũrũ, na inyuĩ-ene mũtitonyaga, o na mũtirekaga arĩa marenda gũtonya
matonye.

14 (―Kaĩ mũrĩ na haaro-ĩ, inyuĩ aandĩki-marũa na Afarisai, hinga ici! Mũtonyagĩrĩra nyũmba cia
atumia a ndigwa, mũkamatunya indo ciao, na mũkahoyaga mahoya maraihu ma kwĩonania. Nĩ
ũndũ ũcio nĩ mũkaherithio makĩria ma andũ arĩa angĩ.)

15 ―Kaĩ mũrĩ na haaro-ĩ, inyuĩ aandĩki-marũa na Afarisai hinga ici! Mũtuĩkanagia bũrũri na
mũkaringa iria mũgĩcaria mũndũ ũmwe mũmũgarũre amũrũmĩrĩre, na amũrũmĩrĩra mũkamũtua
mũrũ wa Jehanamu maita merĩ manyu.

16 ―Kaĩ mũrĩ na haaro-ĩ, inyuĩ atongoria atumumu! Muugaga atĩrĩ, ‗Mũndũ o na ũrĩkũ angĩĩhĩta
na hekarũ, ũcio ti ũndũ; no mũndũ angĩĩhĩta na thahabu ya hekarũ-rĩ, ũcio nĩ ekuohwo nĩ
mwĩhĩtwa wake.‘

1966











17 Inyuĩ atumumu aya akĩĩgu! Nĩ kĩ kĩnene? Nĩ thahabu ĩyo, kana nĩ hekarũ ĩrĩa ĩtũmaga thahabu
ĩtuĩke nyamũre?

18 Ningĩ muugaga atĩrĩ, ‗Mũndũ o na ũrĩkũ angĩĩhĩta na kĩgongona-rĩ, ũcio ti ũndũ; no mũndũ
angĩĩhĩta na kĩheo kĩrĩa kĩrĩ kĩgongona-igũrũ, ũcio nĩ ekuohwo nĩ mwĩhĩtwa wake.‘

19 Inyuĩ andũ aya atumumu! Nĩ kĩ kĩnene? Nĩ kĩheo kĩu, kana nĩ kĩgongona kĩrĩa gĩtũmaga kĩheo
kĩu gĩtuĩke kĩamũre?

20 Nĩ ũndũ ũcio, ũrĩa wĩhĩtaga na kĩgongona, ehĩtaga nakĩo na akehĩta na kĩrĩa gĩothe kĩrĩ
kĩgongona-igũrũ.

21 Nake ũrĩa wĩhĩtaga na hekarũ, ehĩtaga nayo na akehĩta na ũrĩa ũikaraga thĩinĩ wayo.

22 Nake ũrĩa wĩhĩtaga na igũrũ, ehĩtaga na gĩtĩ kĩa ũnene kĩa Yahweh, na akehĩta na ũrĩa
ũgĩikaragĩra.

23 ―Kaĩ mũrĩ na haaro-ĩ, inyuĩ aandĩki-marũa na Afarisai, hinga ici! Mũrutaga gĩcunjĩ gĩa ikũmi
kĩa nyeni; na nĩcio terere, na bitharĩ, na thuu. No nĩ mũtiganĩirie maũndũ marĩa ma bata makĩria
marĩa makoniĩ Watho na nĩmo Matua ma Cira Marũngĩrĩru, na kũiguanĩra tha, na gwĩtĩkia.
Maya-rĩ, nĩmo mwagĩrĩirwo nĩ gwĩka mũtegũtiganĩria macio mangĩ.

24 Inyuĩ atongoria aya atumumu! Inyuĩ mũcungaga rũmuru, no mũkameria ngamĩra.

25 ―Kaĩ mũrĩ na haaro-ĩ, inyuĩ aandĩki-marũa na Afarisai, hinga ici! Mũthambagia gĩkombe na
mbakũri mwena wa nja, no thĩinĩ-rĩ, kũiyũrĩte ũkoroku na kwenda kwĩhũnia.

26 Wee Mũfarisai ũyũ mũtumumu! Amba ũthambie gĩkombe na mbakũri mwena wa thĩinĩ,
naguo mwena wa nja o naguo nĩ ũgũthera.

1967











27 ―Kaĩ mũrĩ na haaro-ĩ, inyuĩ aandĩki-marũa na Afarisai, hinga ici! Mũhaana mbĩrĩra hake
mũnyũ mwerũ, iria cionekaga irĩ thaka mwena wa nja, no thĩinĩ ciyũrĩte mahĩndĩ ma andũ akuũ,
na gĩko kĩa mĩthemba yothe.

28 No taguo andũ mamuonaga mũrĩ athingu mwena wa nja, no mwena wa thĩinĩ mũiyũirwo nĩ
ũhinga na waganu.

29 ―Kaĩ mũrĩ na haaro-ĩ, inyuĩ aandĩki-marũa na Afarisai, hinga ici! Mwakagĩra anabii mbĩrĩra na
mũkagemia mbĩrĩra cia arĩa athingu.

30 Mũgacoka mũkoiga atĩrĩ, ‗Tũngĩarĩ muoyo hĩndĩ ya maithe maitũ-rĩ, tũtingĩagwatanĩire nao
gũita thakame ya anabii.‘

31 Nĩ ũndũ ũcio mũkaruta ũira wa atĩ

inyuĩ mũrĩ njiaro cia arĩa mooragire anabii.

32 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, kĩiyũrĩrĩriei kĩgeri kĩa mehia ma maithe manyu ma tene.

33 ―Inyuĩ nyoka ici! Inyuĩ ciana cia nduĩra! Mũgaagĩthema atĩa gũtuĩrwo cira wa gũikio
Jehanamu?

34 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, ngũmũtũmĩra anabii, na andũ arĩa ogĩ, o na arutani. Amwe ao nĩ mũkamoraga
na mũcuurie amwe ao mũtĩ-igũrũ, na arĩa angĩ mũmahũũre na iboko thĩinĩ wa thunagogi cianyu
na mũmaingate kuuma itũũra rĩmwe nginya rĩrĩa rĩngĩ.

35 Na nĩ mũgagĩcokererwo nĩ thakame yothe ya andũ arĩa athingu, ĩrĩa ĩrĩkĩtie gũitwo gũkũ thĩ,
kuuma thakame ya Habili ũrĩa warĩ mũthingu, nginya thakame ya Zakariya mũrũ wa Barakiya,
ũrĩa muoragĩire gatagatĩ ka Handũ-harĩa-Hamũre na kĩgongona.

1968











36 Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, maũndũ maya mothe nĩ magakinyĩra rũciaro rũrũ.

37 ―Wee Yahrushalayim, Yahrushalayim, wee ũragaga anabii, na ũkahũũra arĩa matũmĩtwo kũrĩ
wee na mahiga nyuguto, nĩ maita maingĩ atĩa ndanenda gũcokanĩrĩria ciana ciaku hamwe, ta ũrĩa
ngũkũ ĩcokanagĩrĩria tũcui twayo rungu rwa mathagu mayo, no ndũnjĩtĩkagĩria!

38 Rĩu takĩoneei! nyũmba yaku ĩtigĩtwo ĩkirĩte ihooru.

39 Ngũmwĩra atĩrĩ, kuuma rĩu mũtikanyona rĩngĩ nginya rĩrĩa mũkoiga atĩrĩ, ‗Kũrathimwo nĩ
mũndũ ũrĩa ũgũũka na rĩĩtwa rĩa Yahweh.‘ ‖

MATHAYO 24

1 Rĩrĩa Yahshua oimaga hekarũ-inĩ, arutwo ake magĩthiĩ kũrĩ we kũmuonia mĩako ya hekarũ.

2 Nake akĩmera atĩrĩ: ―Nĩ mũrona indo ici ciothe? Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, gũtirĩ ihiga haha
rĩgaatigwo rĩikarĩire rĩrĩa rĩngĩ, rĩtamomoretwo.‖

3 Na rĩrĩa aaikarĩte thĩ Kĩrĩma-inĩ kĩa Mĩtamaiyũ, arutwo ake magĩũka kũrĩ we hatarĩ andũ angĩ,
makĩmũũria atĩrĩ: ―Ta twĩre atĩrĩ, maũndũ macio mageekĩka rĩ, na nĩ kĩ gĩgaakorũo kĩrĩ
kĩmenyithia kĩa rĩrĩa ũgoka na kĩa ithirĩro rĩa mũtabarĩre wa maũndũ?‖

4 Yahshua akĩmacokeria ũũ: ―Mwĩmenyererei mũtikanahĩtithio nĩ mũndũ o na ũrĩkũ, 5 tondũ
andũ aingĩ nĩ magoka na rĩĩtwa rĩakwa, makiugaga atĩrĩ, ‗Niĩ nĩ niĩ Messiya,‘ na nĩ makahĩtithia
andũ aingĩ. 6 Nĩ mũkaigua ũhoro wa mbaara na mĩhuhu ĩgiĩ mbaara. Mũtikanetigĩre, tondũ no
mũhaka maũndũ macio mekĩke, no mũico ndũgaakorũo ũkinyĩte.

7 ―Nĩ gũkorũo rũrĩrĩ nĩ rũgokĩrĩra rũrĩrĩ rũrĩa rũngĩ na ũthamaki ũkĩrĩre ũthamaki ũrĩa ũngĩ, na nĩ
gũkagĩa ngʼaragu na ithingithia kũndũ na kũndũ. 8 Maũndũ macio mothe nĩ kĩambĩrĩria kĩa ruo ta
rwa mũtumia arĩ hakuhĩ kũgĩa mwana.

1969










9 ―Ningĩ andũ nĩ makamũneana mũnyarirũo na mamũũrage, na nĩ mũgathũũrũo nĩ ndũrĩrĩ ciothe
nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩakwa. 10 Na andũ aingĩ nĩ makahĩngĩka na nĩ magakunyananĩra na
mathũũrane mũndũ na ũrĩa ũngĩ. 11 Nĩ gũgoka anabii aingĩ a maheeni na mahĩtithie andũ aingĩ;
12 na tondũ wa uuni-watho kũingĩha-rĩ, wendo wa andũ aingĩ nĩ ũkanyiha. 13 No ũrĩa
ũgakirĩrĩria o nginya mũico nĩwe ũkahonokio. 14 Naguo ũhoro ũyũ mwega wa Ũthamaki nĩ
ũkahunjio thĩ yothe ũtuĩke ũira kũrĩ ndũrĩrĩ ciothe, na hĩndĩ ĩyo nĩrĩo mũico ũgakinya.

15 ―Nĩ ũndũ ũcio, rĩrĩa mũkona kĩndũ kĩrĩa kĩrĩ thahu kĩrehaga mwanangĩko, kĩrĩa mũnabii
Danieli arĩtie ũhoro wakĩo, kĩrũgamĩte harĩa hamũre (ũrĩa ũrathoma nĩ ataũkĩrwo), 16 hĩndĩ ĩyo
arĩa magakorũo Yahuda nĩ mambĩrĩrie kũũrĩra irĩma-inĩ. 17 Mũndũ ũrĩa ũgakorũo nyũmba igũrũ
ndakanaikũrũke kuoya indo iria irĩ thĩinĩ wa nyũmba yake, 18 na mũndũ ũrĩa ũgakorũo mũgũnda
ndakanacoke kuoya nguo yake ya igũrũ. 19 Kaĩ andũ-a-nja arĩa magakorũo marĩ na nda na arĩa
magakorũo makĩongithia ciana matukũ macio nĩ magakorũo na haaro-ĩ! 20 Hoyagai atĩ hĩndĩ
yanyu ya kũũra ndĩkanakinye hĩndĩ ya heho kana mũthenya wa Thabatũ; 21 tondũ nĩ gũkagĩa na
thĩna mũnene ũtarĩ woneka kuuma kĩambĩrĩria gĩa thĩ nginyagia rĩu, na ndũkoneka rĩngĩ. 22 Ma
nĩ atĩ, matukũ macio matangĩnyihio, gũtirĩ mũndũ ũngĩkahonoka; no nĩ ũndũ wa arĩa athuure
matukũ macio nĩ makanyihio.

23 ―Na rĩrĩ, mũndũ o na ũrĩkũ angĩkamwĩra atĩrĩ, ‗Messiya arĩ haha,‘ kana, ‗Arĩ haarĩa!‘
mũtikanetĩkie. 24 Nĩ gũkorũo nĩ gũgoka Messiya a maheeni na anabii a maheeni na maringe
ciama nene na meke maũndũ ma magegania nĩguo mahĩtithie nginya arĩa athuure kũngĩhoteka.
25 Ririkanai atĩ nĩ ndamũmenyithia o mbere. 26 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, andũ mangĩkamwĩra atĩrĩ, ‗Arĩ
werũ-inĩ,‘ mũtikanathiĩ; kana mamwĩre, ‗Arĩ rumu cia thĩinĩ,‘ mũtikanetĩkie. 27 Tondũ o ta ũrĩa
rũheni ruumaga mwena wa irathĩro na rũkoneka nginya mwena wa ithũĩro, noguo gũũka kwa
Mũrũ wa mũndũ gũkahaana. 28 Harĩa kĩimba gĩkoragwo, hau nĩho nderi ikagomana.

29 ―Thutha wa thĩna wa matukũ macio, o rĩo riũa nĩ rĩkagĩa nduma, naguo mweri ndũkaruta
ũtheri waguo, nacio njata nĩ ikagũa kuuma igũrũ, namo mahinya ma igũrũ nĩ magathingithio. 30
Thutha ũcio kĩmenyithia kĩa Mũrũ wa mũndũ nĩ gĩkoneka igũrũ, nayo mĩhĩrĩga yothe ya thĩ nĩ
ĩkehũũra gĩthũri ĩrĩ na kĩeha, na nĩ ĩkona Mũrũ wa mũndũ agĩũka arĩ thĩinĩ wa matu ma igũrũ arĩ
na hinya na riri mũnene. 31 Nake nĩ agatũma araika ake na mũgambo mũnene wa karumbeta,
nao nĩ magacokanĩrĩria andũ ake arĩa athuure kuuma harĩ huho iria inya, kuuma gĩturi kĩmwe kĩa
igũrũ nginya gĩturi kĩrĩa kĩngĩ.

1970







32 ―Na rĩrĩ, mwĩrutei na ngerekano ĩno ya mũkũyũ: Rĩrĩa tũhonge twaguo tuororoa na twagĩa
mathangũ, nĩ mũmenyaga atĩ hĩndĩ ya ũrugarĩ nĩ ĩkuhĩrĩirie. 33 O ũndũ ũmwe na ũcio, rĩrĩa
mũkona maũndũ macio mothe, menyai atĩ arĩ hakuhĩ mũrango-inĩ. 34 Ngũmwĩra atĩrĩ na ma,
rũciaro rũrũ rũtirĩ hĩndĩ rũgathira nginya maũndũ macio mothe mekĩke. 35 Igũrũ na thĩ nĩ
igathira, no ciugo ciakwa gũtirĩ hĩndĩ igathira.

36 ―Ũhoro wĩgiĩ mũthenya ũcio kana thaa, gũtirĩ mũndũ ũĩ, o na araika arĩa marĩ igũrũ kana
Mũriũ, no Awa ũĩ. 37 Nĩ gũkorũo o ta ũrĩa matukũ ma Nuhu maatariĩ, noguo gũkahaana hĩndĩ ya
gũũka kwa Mũrũ wa mũndũ. 38 Nĩ ũndũ o ta ũrĩa matukũ ma mbere ya Mũiyũro maatariĩ, andũ
maarĩaga na makanyua, makahikania na makahika, nginya mũthenya ũrĩa Nuhu aingĩrire thabina,
39 na matiatindanĩire nginya rĩrĩa Mũiyũro wokire na ũkĩmanina othe, ũguo noguo gũũka kwa
Mũrũ wa mũndũ gũkahaana. 40 Arũme erĩ nĩ magakorũo mũgũnda; ũmwe wao oywo nake ũcio
ũngĩ atigwo. 41 Andũ-a-nja erĩ nĩ magakorũo magĩthĩa; ũmwe wao oywo nake ũcio ũngĩ atigwo.
42 Nĩ ũndũ ũcio, ikaragai mwĩhũgĩte, tondũ mũtiũĩ ithaa rĩrĩa Mwathi wanyu agoka.

43 ―No menyai ũndũ ũyũ: Korũo mwene nyũmba nĩ amenyete ituanĩra rĩrĩa mũici egũka, nĩ
angĩaikarire eiguĩte na ndangĩetĩkĩririe nyũmba yake ĩbunjwo. 44 Nĩ ũndũ ũcio o na inyuĩ
ikaragai mwĩhaarĩirie, tondũ Mũrũ wa mũndũ agoka ithaa rĩrĩa mũtarecirĩria.

45 ―Nũũ kũna ngombo ĩrĩa njĩhokeku na njũgĩ, ĩrĩa mwathi wayo amũrire igũrũ rĩa andũ a
nyũmba yake, nĩguo ĩmaheage irio ihinda rĩrĩa rĩagĩrĩire? 46 Kũrathimwo nĩ ngombo ĩyo mwathi
wayo angĩgoka amĩkore ĩgĩka ũguo! 47 Ngũmwĩra atĩrĩ o ma, nĩ akamĩamũra ĩrũgamĩrĩre indo
ciake ciothe.

48 ―No ngombo ĩyo njũru ĩngĩkeĩra na ngoro atĩrĩ, ‗Mwathi wakwa nĩ aracererũo,‘ 49 na
yambĩrĩrie kũhũũra ngombo iria ingĩ ĩkĩrĩanagĩra na kũnyuanĩra na arĩĩu, 50 mwathi wa ngombo
ĩyo agoka mũthenya ũrĩa ĩterĩgĩrĩire na ithaa rĩrĩa ĩtaramenya, 51 na nĩ akamĩherithia mũno na
amĩtuĩre hamwe na hinga. Kũu nĩkuo kũrĩ kĩrĩro na kũhagarania magego.

MATHAYO 25

1 ―Ningĩ Ũthamaki wa igũrũ no ũhaananio na airĩtu ikũmi arĩa moire matawa mao magĩthiĩ
gũthagania mũhikania. 2 Atano maarĩ akĩgu, nao atano maarĩ ogĩ. 3 Na acio akĩgu makuuire

1971








matawa mao no matiekuuĩire maguta , 4 no acio ogĩ magĩkuua maguta ndigithũ-inĩ ciao o hamwe
na matawa mao. 5 Na tondũ mũhikania nĩ aikarire, othe magĩcũnga na magĩkoma. 6 Na ũtukũ
gatagatĩ-rĩ, gũkĩanĩrĩrũo ũũ: ‗Mũhikania nĩ mũũku! Thiĩi mũkamũtũnge.‘ 7 Nao airĩtu acio othe
magĩũkĩra na makĩhaarĩria matawa mao. 8 Acio akĩgu makĩĩra arĩa maarĩ ogĩ atĩrĩ, ‗Tũgaĩrei
maguta manyu, nĩ ũndũ matawa maitũ marĩ hakuhĩ kũhora.‘ 9 Acio maarĩ ogĩ makĩmacokeria ũũ:
‗No mage gũtũigana ithuothe. Kwoguo inyuĩ thiĩi kũrĩ arĩa mendagia maguta mwĩgũrĩre manyu.‘
10 Na rĩrĩa mathiire kũgũra maguta, mũhikania agĩkinya. Nao airĩtu acio mehaarĩirie makĩingĩra
hamwe nake iruga-inĩ rĩa ũhiki, na mũrango ũkĩhingwo. 11 Thutha ũcio, airĩtu acio angĩ
magĩũka, makiuga atĩrĩ, ‗Mũnene, Mũnene, tũhingũrĩre!‘ 12 Nake akĩmacokeria akĩmera,
‗Ngũmwĩra o ma atĩrĩ, niĩ ndimũĩ.‘

13 ―Nĩ ũndũ ũcio, ikaragai mwĩhũgĩte, nĩ gũkorũo mũtiũĩ mũthenya kana thaa.

14 ―Nĩ gũkorũo nĩ ta ũrĩa mũndũ ũmwe wendaga gũthiĩ bũrũri wa kũraya etire ngombo ciake
agĩciĩhokera indo ciake. 15 Akĩnengera ĩmwe taranda ithano, ĩngĩ igĩrĩ, na ĩngĩ ĩmwe, o ngombo
kũringana na ũhoti wayo, agĩcoka agĩthiĩ bũrũri wa kũraya. 16 O hĩndĩ ĩyo ĩrĩa yaneirũo taranda
ithano ĩgĩthiĩ na ĩkĩonjorithia nacio na ĩgĩthũkũma ingĩ ithano. 17 Nayo ĩrĩa yanengerirũo igĩrĩ
ĩgĩka o taguo, ĩgĩthũkũma ingĩ igĩrĩ. 18 No ngombo ĩrĩa yanengerirũo taranda ĩmwe tu ĩgĩthiĩ
ĩkĩenja irima na ĩgĩthika mbeca icio cia mwathi wayo.

19 ―Thutha wa ihinda iraya, mwathi wa ngombo icio agĩcoka na agĩtara mathabu nacio. 20 Nĩ
ũndũ ũcio ĩrĩa yanetwo taranda ithano ĩgĩũka na ĩkĩrehe taranda ingĩ ithano, ĩkiuga, ‗Mwathi
wakwa, wanjĩhokeire taranda ithano; ta rora, nĩ thũkũmĩte ingĩ ithano.‘ 21 Mwathi wayo akĩmĩĩra
atĩrĩ: ‗Nĩ wĩkĩte wega ngombo ĩno njega na njĩhokeku! Ũrarĩ mwĩhokeku maũndũ-inĩ manini. Nĩ
ngũkwĩhokera maũndũ maingĩ. Ingĩra gĩkeno-inĩ kĩa mwathi waku.‘ 22 Nayo ĩrĩa yanetwo
taranda igĩrĩ ĩgĩũka ĩkiuga, ‗Mwathi wakwa, wanjĩhokeire taranda igĩrĩ; ta rora, nĩ thũkũmĩte ingĩ
igĩrĩ.‘ 23 Mwathi wayo akĩmĩĩra atĩrĩ, ‗Nĩ wĩkĩte wega ngombo ĩno njega na njĩhokeku! Ũrarĩ
mwĩhokeku maũndũ-inĩ manini. Nĩ ngũkwĩhokera maũndũ maingĩ. Ingĩra gĩkeno-inĩ kĩa mwathi
waku.‘

24 ―Mũthia-inĩ ngombo ĩrĩa yanetwo taranda ĩmwe ĩgĩũka ĩkiuga: ‗Mwathi wakwa, nĩ ndoĩ atĩ ũrĩ
mũndũ mũhinyanĩrĩria, ũgethaga kũrĩa ũtahandĩte na ũgacokanĩrĩria kĩrĩa ũtahuuhĩte. 25 Nĩ ũndũ
ũcio ngĩĩtigĩra na ngĩthiĩ ngĩthika taranda yaku. Rĩu ke kĩrĩa gĩ gĩaku.‘ 26 Mwathi wayo
akĩmĩcokeria atĩrĩ: ‗Ngombo ĩno njũru na ngũũta, nĩ woĩ atĩ ngethaga kũrĩa itahandĩte na

1972






ngacokanĩrĩria kĩrĩa itahuuhĩte, githĩ tiguo? 27 Ũngĩaigire mbeca ciakwa bengi, nĩguo ndacoka
neyo mbeca ciakwa hamwe na maciaro ma cio.

28 ―‗Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, mũtunyei taranda ĩyo mũnengere ũrĩa ũrĩ na taranda ikũmi. 29 Tondũ
mũndũ o wothe ũrĩa ũrĩ na kĩndũ, nĩ akoongererũo, na agĩe na ũingĩ. No ũrĩa ũtarĩ, o na kĩrĩa arĩ
nakĩo nĩ agatunywo. 30 Na mũikie ngombo ĩno ĩtarĩ kĩene nja nduma-inĩ. Kũu nĩkuo kũrĩ kũrĩra
na kũhagarania magego.‘

31 ―Rĩrĩa Mũrũ wa mũndũ agoka arĩ na riri wake, na araika othe hamwe nake, nĩ agaikarĩra gĩtĩ
gĩake kĩa ũnene kĩrĩ na riri. 32 Ndũrĩrĩ ciothe nĩ igacokanĩrĩrio mbere yake, nake nĩ akaamũrania
andũ, o ta ũrĩa mũrĩithi amũranagia ngʼondu na mbũri. 33 Na nĩ akaiga ngʼondu guoko-inĩ gwake
kwa ũrĩo, nacio mbũri aciige guoko-inĩ kwa ũmotho.

34 ―Hĩndĩ ĩyo Mũthamaki nĩ akera acio marĩ guoko-inĩ gwake kwa ũrĩo atĩrĩ: ‗Ũkai inyuĩ
mũrathimĩtwo nĩ Awa, gayai Ũthamaki ũrĩa wahaarĩirio nĩ ũndũ wanyu kuuma kĩambĩrĩria gĩa
thĩ. 35 Nĩ ũndũ ndarĩ mũhũtu na mũkĩhe gĩa kũrĩa; ndarĩ mũnyotu na mũkĩhe gĩa kũnyua. Ndarĩ
mũgeni na mũkĩnyita ũgeni; 36 ndarĩ njaga na mũkĩhumba nguo. Ndarĩ mũrũaru na
mũkĩndumberia. Ndarĩ njera na mũgĩũka kũndora.‘ 37 Nao acio athingu nĩ makamũũria atĩrĩ:
‗Mwathi, nĩ rĩ twakuonire ũrĩ mũhũtu na tũgĩkũhe gĩa kũrĩa, kana ũrĩ mũnyotu na tũgĩkũhe gĩa
kũnyua? 38 Nĩ rĩ twakuonire ũrĩ mũgeni na tũgĩkũnyita ũgeni, kana ũrĩ njaga na tũgĩkũhumba
nguo? 39 Nĩ rĩ twakuonire ũrĩ mũrũaru kana ũrĩ njera na tũgĩũka gũkũrora?‘ 40 Nake Mũthamaki
nĩ akamacokeria amere, ‗Ngũmwĩra atĩrĩ o ma, o ta ũrĩa mwekire ũmwe wa ariũ aya anyinyi a
Awa, nĩ niĩ mwekire ũguo.‘

41 ―Ningĩ agaacoka ere acio marĩ mwena wake wa ũmotho atĩrĩ: ‗Njehererai inyuĩ andũ aya
arume, thiĩi mwaki-inĩ wa tene na tene ũrĩa ũhaarĩrĩirio Mũcukani na araika ake.42 Nĩ ũndũ ndarĩ
mũhũtu, no mũtiaheire gĩa kũrĩa, na ndarĩ mũnyotu, no mũtiaheire gĩa kũnyua. 43 Ndarĩ mũgeni
no mũtianyitire ũgeni; ndarĩ njaga no mũtiahumbire nguo; ndarĩ mũrũaru na ngĩikio njera, no
mũtiokire kũndora.‘ 44 Na hĩndĩ ĩyo o nao nĩ makamũcokeria mamũũrie atĩrĩ: ‗Mwathi, nĩ rĩ
twakuonire ũrĩ mũhũtu kana ũrĩ mũnyotu kana ũrĩ mũgeni kana ũrĩ njaga kana ũrĩ mũrũaru kana
ũrĩ njera na tũkĩaga gũgũtungata?‘ 45 Nake nĩ akamacokeria amere, ‗Ngũmwĩra atĩrĩ o ma, tondũ
mũtiatungatire o na ũmwe wa ariũ aya anyinyi a Awa, nĩ niĩ mũtatungatire.‘ 46 Nao nĩ
magatwarwo makaherithio tene na tene, no arĩa athingu maheo muoyo wa tene na tene.‖

1973







MATHAYO 26

1 Na rĩrĩ, Yahshua arĩkia kwaria maũndũ macio mothe, akĩĩra arutwo ake ũũ: 2 ―Nĩ mũĩ atĩ thikũ
igĩrĩ kuuma rĩu Bathaka nĩ ĩgũkinya, na Mũrũ wa mũndũ nĩ ekũneanwo nĩguo oragĩrũo mũtĩ-inĩ.‖

3 Hĩndĩ ĩyo anene a athĩnjĩri-Yahweh na athuri a kĩrĩndĩ magĩcemania nja kwa mũthĩnjĩri-
Yahweh ũrĩa mũnene wetagwo Kaiafa, 4 na makĩbanga njama mahũthĩre wara kũnyita Yahshua
na mamũũrage. 5 No moigaga atĩrĩ: ―Tũtikamũnyita hĩndĩ ya gĩathĩ nĩguo gũtikanagĩe gĩcanjama
gatagatĩ-inĩ ka andũ.‖

6 Rĩrĩa Yahshua aarĩ Bethania mũciĩ gwa Simoni ũrĩa warĩ na mangũ, 7 mũndũ-wa-nja warĩ na
cuba ya alabasta ya maguta manungi wega ma goro agĩthiĩ harĩ we, na akĩambĩrĩria kũmũitĩrĩria
maguta macio mũtwe akĩrĩa. 8 Na arutwo mona ũguo makĩrakara na makĩũria atĩrĩ: ―Nĩ kĩ
gĩatũma maguta maya maitangwo? 9 Nĩ gũkorũo nĩ mangĩendio mbeca nyingĩ na iheo athĩni.‖ 10
Yahshua amenya ũguo, akĩmoria atĩrĩ: ―Mũrathĩnia mũndũ-wa-nja ũyũ nĩkĩ? Ũndũ ũrĩa anjĩka nĩ
mwega. 11 Tondũ athĩni mũkoragwo nao hĩndĩ ciothe, no mũtirĩkoragwo na niĩ hĩndĩ ciothe. 12
Hĩndĩ ĩrĩa mũndũ-wa-nja ũyũ aitĩrĩria mwĩrĩ wakwa maguta maya manungi wega, eka ũguo
nĩgetha aahaarĩrie nĩ ũndũ wa gũthikwo. 13 Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, kũrĩa guothe ũhoro ũyũ
mwega ũkahunjio thĩinĩ wa thĩ, ũndũ ũcio mũndũ-wa-nja ũyũ eka o naguo nĩ ũkagwetagwo nĩguo
aririkanagwo.‖

14 Thutha ũcio ũmwe wa arĩa Ikũmi na erĩ, ũrĩa wetagwo Yahuda Mũisikariota, agĩthiĩ kũrĩ
anene a athĩnjĩri-Yahweh 15 akĩmoria: ―Mũkũhe kĩ nĩguo ndĩmũkunyanĩre harĩ inyuĩ?‖ Nao
makĩmwĩrĩra icunjĩ 30 cia betha. 16 Nĩ ũndũ ũcio, kuuma hĩndĩ ĩyo akĩambĩrĩria gũcaria mweke
mwega wa kũmũkunyanĩra.

17 Na mũthenya wa mbere wa Mĩgate Ĩtarĩ Mĩimbie, arutwo a Yahshua magĩthiĩ harĩ we
makĩmũũria atĩrĩ: ―Ũkwenda tũgakũhaarĩrĩrie kũ gwa kũrĩĩra Bathaka?‖ 18 Nake akĩmera ũũ:
―Thiĩi thĩinĩ wa itũũra na nĩ mũgũkora Ngʼania-wa-ngʼania, mũmwĩre, ‗Mũrutani oiga atĩrĩ:
―Ihinda rĩakwa rĩrĩa rĩtuĩtwo nĩ rĩkuhĩrĩirie; ngũkũngũĩra Bathaka mũciĩ gwaku hamwe na arutwo
akwa.‖‘‖ 19 Kwoguo arutwo acio magĩka o ũguo Yahshua aamerĩte, makĩhaarĩria Bathaka.

20 Rĩrĩa gwakinyire hwaĩ-inĩ, agĩikara metha-inĩ hamwe na arutwo arĩa 12.

1974








 21 Na rĩrĩa maarĩaga, akĩmera: ―Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, ũmwe wanyu nĩ ekũngunyanĩra.‖ 22
Maigua ũguo makĩnyitwo nĩ kĩeha kĩnene, na o mũndũ akĩũria ũũ: ―Mwathi, nĩ niĩ?‖ 23 Nake
akĩmacokeria ũũ: ―Ũrĩa ũrarikia guoko hamwe na niĩ mbakũri-inĩ nĩwe ũkũngunyanĩra. 24 Nĩ ma
Mũrũ wa mũndũ nĩ egũthiĩ, o ta ũrĩa kwandĩkĩtwo ũhoro wake, no kaĩ mũndũ ũrĩa ũgũkunyanĩra
Mũrũ wa mũndũ arĩ na haaro-ĩ! Nĩ kaba mũndũ ũcio atangĩaciarirũo.‖ 25 Nake Yahuda, ũrĩa warĩ
hakuhĩ kũmũkunyanĩra akĩmũũria atĩrĩ: ―Rabii, nĩ niĩ?‖ Nake Yahshua akĩmũcokeria: ―Wee
mwene nĩ woiga.‖

26 Na o makĩrĩaga Yahshua akĩoya mũgate, na thutha wa kũũrathima, akĩwenyũranga na
akĩnengera arutwo ake, akĩmera ũũ: ―Kei mũrĩe. Ũyũ nĩguo mwĩrĩ wakwa.‖

27 Ningĩ akĩoya gĩkombe, na thutha wa gũcokia ngatho, akĩmanengera akĩmera ũũ: ―Nyuĩrai gĩkĩ
inyuothe, 28 nĩ gũkorũo gĩkĩ kĩrũgamĩrĩire ‗thakame yakwa ya kĩrĩkanĩro kĩerũ,‘ ĩrĩa ĩgũitwo nĩ
ũndũ wa andũ aingĩ nĩguo moherũo mehia. 29 No ngũmwĩra atĩrĩ: Ndikanyua ndibei ya maciaro
maya ma mũthabibũ rĩngĩ o nginya mũthenya ũrĩa ngaamĩnyua ĩrĩ njerũ hamwe na inyuĩ thĩinĩ
wa Ũthamaki wa Awa.‖

30 Na thutha wa kũina rwĩmbo , magĩthiĩ Kĩrĩma-inĩ kĩa Mĩtamaiyũ.

31 Yahshua agĩcoka akĩmera atĩrĩ: ―Inyuothe nĩ mũkũhĩngĩka nĩ ũndũ wakwa ũtukũ ũyũ, tondũ nĩ
kwandĩke ũũ: ‗Nĩ ngaaringa mũrĩithi, nacio ngʼondu cia rũũru ihurunjũke.‘ 32 No thutha wa
kũriũkio, nĩ ngaathiĩ Galili mbere yanyu.‖ 33 No Kepha akĩmũcokeria akĩmwĩra atĩrĩ: ―O na arĩa
angĩ othe mangĩhĩngĩka nĩ ũndũ waku, niĩ ndirĩ hĩndĩ ingĩhĩngĩka!‖ 34 Yahshua akĩmwĩra:
―Ngũkwĩra atĩrĩ na ma, ũtukũ ũyũ, ngũkũ ĩtanakũga nĩ ũkũngaana maita matatũ.‖ 35 Kepha
akĩmũcokeria ũũ: ―O na angĩkorũo nĩ gũkua ngũkua hamwe nawe, ndirĩ hĩndĩ ndĩgũkaana.‖ Nao
arutwo acio angĩ othe makiuga o taguo.

36 Yahshua agĩcoka agĩthiĩ hamwe nao handũ heetagwo Gethisemane, na akĩĩra arutwo ake atĩrĩ:
―Ikarai thĩ haha na niĩ thiĩ haarĩa ngahoe.‖ 37 Agĩthiĩ na Kepha na ariũ arĩa erĩ a Zebedi,
akĩambĩrĩria kũnyitwo nĩ kĩeha na agĩtangĩka mũno. 38 Agĩcoka akĩmera ũũ: ―Ndĩ na kĩeha
kĩnene mũno, o ta ingĩkua. Ikarai haha na mũikare mwĩiguĩte hamwe na niĩ.‖ 39 Na athiathia
mbere hanini akĩinamĩrĩra agĩturumithia ũthiũ wake thĩ, akĩhoya akiuga ũũ: ―Awa, angĩkorũo no
kũhoteke, reke gĩkombe gĩkĩ kĩnjeherere. No ti ũrĩa niĩ ngwenda, no nĩ ũrĩa wee ũkwenda.‖

40 Na rĩrĩa aacokire harĩ arutwo acio agĩkora makomete, akĩũria Kepha atĩrĩ: ―Mũtingĩhota
gũikara mwĩiguĩte na arĩ ithaa rĩmwe hamwe na niĩ? 41 Ikarai mwĩiguĩte na mũhoyage nĩguo

1975






mũtikaingĩre magerio-inĩ. Nĩ ma ngoro nĩ ĩrenda, no mwĩrĩ ndũrĩ na hinya.‖ 42 Agĩcoka agĩthiĩ
riita rĩa kerĩ na akĩhoya akiuga ũũ: ―Awa, angĩkorũo gũtingĩhoteka gĩkombe gĩkĩ kĩnjeherere, na
no mũhaka ndĩkĩnyuĩre-rĩ, reke wendi waku wĩkĩke.‖ 43 Agĩcoka agĩthiĩ harĩ o rĩngĩ na agĩkora
makomete, nĩ gũkorũo maitho mao nĩ maatoretio nĩ toro. 44 Akĩmatiga o rĩngĩ agĩthiĩ na akĩhoya
riita rĩa gatatũ, akĩhoya o ũndũ ũrĩa aahoete. 45 Agĩcoka harĩ arutwo na akĩmoria ũũ: ―Ihinda-inĩ
ta rĩrĩ nĩrĩo mũkomete na mũkahurũka! Oneei! ihinda rĩa Mũrũ wa mũndũ gũkunyanĩrũo moko-
inĩ ma ehia nĩ rĩkuhĩrĩirie. 46 Ũkĩrai tũthiĩ. Rĩu kĩoneei atĩ ũrĩa ũkũngunyanĩra arĩ hakuhĩ.‖ 47 Na
hĩndĩ o ĩyo aaragia, Yahuda ũmwe wa arĩa Ikũmi na erĩ agĩũka marĩ hamwe na kĩrĩndĩ kĩnene kĩrĩ
na hiũ cia njora na njũgũma, gĩtũmĩtwo nĩ anene a athĩnjĩri-Yahweh na athuri a kĩrĩndĩ.

48 Na rĩrĩ, Yahuda ũcio mũmũkunyanĩri nĩ aamahete kĩmenyithia, akamera atĩrĩ: ―Ũrĩa
ngũmumunya, ũcio nĩwe; mũnyitei.‖ 49 Agĩgĩthiĩ nginya harĩ Yahshua akĩmwĩra ũũ: ―Wĩ mwega
Rabii!‖ na akĩmũmumunya. 50 No Yahshua akĩmũũria atĩrĩ: ―Mũndũ ũyũ, woka gwĩka atĩa
gũkũ?‖ Nao magĩkuhĩrĩria na makĩnyita Yahshua. 51 No rĩrĩ, ũmwe wa arĩa maarĩ na Yahshua
agĩcomora rũhiũ rwake rwa njora na agĩtinia gũtũ kwa ndungata ya mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa
mũnene, gũkĩgũa. 52 Nake Yahshua akĩmwĩra atĩrĩ: ―Cokia rũhiũ rwaku rwa njora handũ haruo,
nĩ gũkorũo arĩa othe moyaga rũhiũ rwa njora makaaninwo o na rũhiũ rwa njora. 53 Kana hihi
ũgwĩciria ndingĩthaitha Awa andũmĩre o rĩu mbũtũ makĩria ma 12 cia araika? 54 No ingĩka
ũguo-rĩ, Maandĩko mangĩkĩhingio atĩa marĩa monanĩtie atĩ ũndũ ũyũ no mũhaka ũgeekĩka na
njĩra ĩno?‖ 55 Hĩndĩ ĩyo Yahshua akĩũria kĩrĩndĩ atĩrĩ: ―Muoka kũũnyita na hiũ cia njora na
njũgũma ta arĩ mũtunyani muoka kũnyita? O mũthenya ndĩrakoragwo hekarũ-inĩ ngĩrutana, ĩndĩ
mũtirokaga kũũnyita. 56 No maũndũ maya mothe mekĩkĩte nĩguo maandĩko ma anabii mahinge.‖

Hĩndĩ ĩyo arutwo othe makĩmũtiganĩria makĩũra.

57 Nao arĩa maanyitire Yahshua makĩmũtwara gwa Kaiafa, mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene,
kũrĩa aandĩki-marũa na athuri maacemanĩtie. 58 No Kepha agĩthiĩ amũrũmĩrĩire arĩ haraya o
nginya nja kwa mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene, na rĩrĩa aatonyire, agĩikara thĩ hamwe na
ndungata cia mũciĩ ũcio nĩguo one ũrĩa gũgũthiĩ.

59 Na rĩrĩ, anene a athĩnjĩri-Yahweh na Sanhedrini yothe maacaragia ũira wa maheeni kwerekera
Yahshua nĩguo mamũũrage. 60 No matiawonaga o na gũtuĩka aira aingĩ a maheeni nĩ
meeyumĩragia. Thutha-inĩ aira erĩ makĩyumĩria 61 makiuga ũũ: ―Mũndũ ũyũ ooigire atĩrĩ, ‗No
hote gũtharia hekarũ ya Kĩhoti na ndĩmĩake na thikũ ithatũ.‘‖ 62 Hĩndĩ ĩyo mũthĩnjĩri-Yahweh
ũrĩa mũnene akĩrũgama akĩmũũria atĩrĩ: ―Ndũrĩ ũndũ o na ũmwe ũngĩcokia? Nĩ ũhoro ũrĩkũ ũyũ
andũ aya maragũthitanga naguo?‖ 63 No Yahshua agĩkira. Nĩ ũndũ ũcio mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa
mũnene akĩmwĩra ũũ: ―Ndakwĩhĩtithia mbere ya Kĩhoti ũrĩa ũtũũraga muoyo ũtwĩre kana wee

1976





nĩwe Messiya, Mũrũ wa El Shaddai!‖ 64 Yahshua akĩmũcokeria ũũ: ―Wee mwene nĩ woiga. Ĩndĩ
ngũmwĩra atĩrĩ: Kuuma rĩu nĩ mũkuona Mũrũ wa mũndũ aikarĩte thĩ guoko-inĩ kwa ũrĩo kũrĩ
hinya na agĩũka arĩ thĩinĩ wa matu ma igũrũ.‖ 65 Nake mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene
agĩtembũra nguo yake ya igũrũ akiuga: ―Nĩ aruma Kĩhoti! Tũrakĩbatara aira angĩ a kĩ? Rĩu nĩ
mweiguĩra akĩruma Kĩhoti. 66 Mũkuona atĩa?‖ Magĩcokia atĩrĩ: ―Agĩrĩire gũkua.‖

67 Makĩmũtuĩra mata ũthiũ na makĩmũringa ngundi. Angĩ nao makĩmũhũũra hĩ ũthiũ, 68
makiugaga ũũ: ―Wee Messiya, tũrathĩre! Nũ wakũringa?‖

69 Na rĩrĩ, hĩndĩ ĩyo Kepha aikaire kũu nja, na mũirĩtu ũmwe warĩ ndungata agĩthiĩ harĩ we,
akiuga: ―O nawe uuma hamwe na Yahshua ũcio Mũgalili!‖ 70 No agĩkaana arĩ mbere yao othe
akiuga: ―Ndiramenya ũrĩa ũroiga.‖ 71 Rĩrĩa oimire hau agĩthiĩ kĩhingo-inĩ, mũirĩtu ũngĩ
akĩmuona na akĩĩra andũ arĩa maarĩ hau atĩrĩ: ―Mũndũ ũyũ oima hamwe na Yahshua ũcio
Mũnazarethi.‖ 72 Agĩkaana o rĩngĩ na akĩĩhĩta akiuga: ―Mũndũ ũcio niĩ ndimũĩ!‖ 73 Thutha wa
kahinda kanini arĩa maarũgamĩte hau magĩthiĩ harĩ Kepha makĩmwĩra ũũ: ―Ti itherũ o nawe ũrĩ
ũmwe wao, tondũ o na mwarĩrie waku kũna nĩ ũroiga.‖ 74 Hĩndĩ ĩyo akĩambĩrĩria kuuga
aronyitwo nĩ kĩrumi na akĩĩhĩta akiuga ũũ: ―Mũndũ ũyũ niĩ ndimũĩ!‖ Na hĩndĩ o ĩyo ngũkũ
ĩgĩkũga. 75 Nake Kepha akĩririkana ũrĩa Yahshua aamwĩrĩte atĩrĩ: ―Ngũkũ ĩtanakũga, nĩ
ũkũngaana maita matatũ.‖ Akiuma na nja na akĩrĩra arĩ na ruo rũnene.

MATHAYO 27

1 Rĩrĩa gwakinyire rũcinĩ, anene othe a athĩnjĩri-Yahweh na athuri a kĩrĩndĩ magĩciira marĩ
hamwe nĩguo morage Yahshua. 2 Thutha wa kũmuoha, makĩmũtwara na makĩmũneana kũrĩ
Pilato ũrĩa warĩ ngavana.

3 Nake Yahuda ũrĩa wamũkunyanĩire ona atĩ Yahshua nĩ atuĩrũo kũũragwo, akĩgiĩka ngoro na
agĩcokia icunjĩ iria 30 cia betha kũrĩ anene a athĩnjĩri-Yahweh na athuri, 4 akĩmera: ―Nĩ
ndĩrehirie rĩrĩa ndĩrakunyanĩire thakame ya mũndũ ũtarĩ na mehia.‖ Nao makĩmwĩra: ―Ũndũ ũcio
ũgĩtũkoniĩ atĩa ithuĩ? Nĩ ũhoro waku!‖ 5 Nĩ ũndũ ũcio, agĩikia icunjĩ icio cia betha thĩinĩ wa
hekarũ na akiumagara. Agĩcoka agĩthiĩ akĩĩita. 6 No anene a athĩnjĩri-Yahweh makĩoya icunjĩ
icio cia betha makiuga: ―Tũtiagĩrĩirũo gũciikia kĩgĩna-inĩ kĩrĩa kĩamũre, tondũ ciumanĩte na
thogora wa thakame.‖ 7 Rĩrĩa maarĩrĩirie ũndũ ũcio, makĩhũthĩra mbeca icio kũgũra mũgũnda wa
mũũmbi wa nyũngũ, makĩũtua wa gũthikaga ageni. 8 Nĩ ũndũ ũcio, mũgũnda ũcio wĩtagwo
Mũgũnda wa Thakame nginyagia ũmũthĩ ũyũ. 9 Hĩndĩ ĩyo ciugo ici iria ciaririo nĩ mũnabii
Jeremiya ikĩhinga: ―Na makĩoya icunjĩ icio 30 cia betha, nĩcio thogora ũrĩa watuĩtwo wa mũndũ

1977






ũcio, o we ũrĩa watuĩrĩirũo thogora nĩ ariũ amwe a Isiraeli, 10 na makĩgũra nacio mũgũnda wa
mũũmbi wa nyũngũ, kũringana na ũrĩa Yahweh aanjathire.‖

11 Hĩndĩ ĩyo Yahshua akĩrũgama mbere ya ngavana, nake ngavana akĩmũũria atĩrĩ: ―Wee nĩwe
Mũthamaki wa Ayahudi?‖ Yahshua akĩmũcokeria: ―Wee mwene nĩ woiga.‖ 12 No rĩrĩa anene a
athĩnjĩri-Yahweh na athuri maamũthitangaga, gũtirĩ ũndũ oigire.

13 Nĩ ũndũ ũcio Pilato akĩmũũria: ―Kaĩ ũtaraigua maũndũ marĩa mothe maragũthitangĩra?‖ 14 O
na kũrĩ ũguo, ndaamũcokeirie ũndũ, ndoigire kiugo o na kĩmwe, nginya ngavana ũcio akĩgega
mũno.

15 Na rĩrĩ, o gĩathĩ o gĩathĩ, ngavana ũcio nĩ amenyerete kuohora mũndũ ũrĩa kĩrĩndĩ gĩkwenda.
16 Hĩndĩ ĩyo, nĩ kwarĩ mũndũ warĩ kĩmaramari kĩũru mũno wohetwo wetagwo Bar-Abba. 17 Na
hĩndĩ ĩyo kĩrĩndĩ kĩonganĩte hamwe, Pilato agĩkĩũria atĩrĩ: ―Mũkwenda ndĩmuohorere ũ, Bar-
Abba-ĩ, kana Yahshua ũrĩa andũ metaga Messiya?‖ 18 Nĩ gũkorũo Pilato nĩ amenyaga atĩ
maneanĩte Yahshua nĩ ũndũ wa ũiru. 19 Makĩria ma ũguo, hĩndĩ ĩrĩa aikarĩire gĩtĩ gĩa cira,
mũtumia wake agĩtũma ndũmĩrĩri kũrĩ we akiuga: ―Mũndũ ũcio mũthingu ndũkamwĩke ũndũ,
tondũ nĩ ngiĩkire mũno ũmũthĩ kĩroto-inĩ nĩ ũndũ wake.‖ 20 No anene a athĩnjĩri-Yahweh na
athuri makĩringĩrĩria kĩrĩndĩ gĩĩtie Bar-Abba, na kiuge Yahshua oragwo.

21 Nake ngavana ũcio akĩũria kĩrĩndĩ ũũ: ―Mũrenda ndĩmuohorere ũ harĩ andũ aya erĩ?‖ Nakĩo
gĩkiuga: ―Bar-Abba!‖ 22 Pilato akĩmoria atĩrĩ: ―Nake Yahshua ũyũ andũ metaga Messiya
ndĩmwĩke atĩa?‖ Nao othe makiuga: ―Nĩ acuurio mũtĩ-inĩ!‖

23 Akĩũria ũũ: ―Nĩkĩ? Nĩ ũũru ũrĩkũ ekĩte?‖ No magĩkĩrĩrĩria kwanĩrĩra: ―Nĩ acuurio mũtĩ-inĩ!‖

24 Rĩrĩa Pilato oonire atĩ gũtirĩ ũndũ arateithia, na ithenya rĩa ũguo no inegene rĩrongerereka,
akĩoya maĩ na agĩĩthamba moko arĩ mbere ya kĩrĩndĩ, akiuga ũũ: ―Ndingĩcokererũo nĩ thakame
ya mũndũ ũyũ. Nĩ ũhoro wanyu.‖ 25 Hĩndĩ ĩyo andũ acio othe makiuga: ―Reke ithuĩ na ciana citũ
tũcokererũo nĩ thakame yake!‖ 26 Nĩ ũndũ ũcio akĩmohorera Bar-Abba, na akĩhũũrithia Yahshua
iboko na akĩmũneana akoragĩrũo mũtĩ-inĩ.

27 Nacio thigari cia ngavana igĩtwara Yahshua kwa ngavana ũcio mũciĩ na igĩcokanĩrĩria mbũtũ
yothe ya thigari ĩthiũrũrũkĩirie Yahshua. 28 Na thutha wa kũmũruta kanjũ yake, makĩmũhumba
kabuti gatune, 29 na magĩtuma thũmbĩ ya mĩigua makĩmwĩkĩra mũtwe na makĩmũnengera ithanjĩ
guoko-inĩ kwa ũrĩo. Magĩcoka magĩturia maru mbere yake makĩmũnyũrũria makĩmwĩraga:
―Geithĩka! wee Mũthamaki wa Ayahudi!‖ 30 Makĩmũtuĩra mata, na makĩoya ithanjĩ rĩu na

1978






makĩambĩrĩria kũmũringa mũtwe narĩo. 31 Thutha wa kũmũnyũrũria, makĩmũruta kabuti kau
makĩmũhumba nguo ciake cia igũrũ, magĩcoka makĩmũtwara makamũcuurie mũtĩ-inĩ igũrũ.

32 Rĩrĩa maathiaga, makĩona mũndũ wa kuuma Kurene wetagwo Simoni. Nao
makĩmũtindĩkĩrĩria akuue mũtĩ wa Yahshua wa kũnyarirĩrũo.

33 Na makinya kũndũ gwĩtagwo Gologotha, ũguo nĩ kuuga, Kũndũ kwa Ihĩndĩ rĩa Kĩongo, 34
makĩmũhe ndibei ĩtukanĩtio na maĩ ma nyongo anyue; no thutha wa kũmĩcama, akĩrega
kũmĩnyua. 35 Rĩrĩa maamũhũũrĩrĩire mũtĩ-inĩ na mĩcumarĩ, makĩgayana nguo ciake cia igũrũ na
njĩra ya gũcuka mĩtĩ, 36 na magĩikara thĩ hau mamũrangĩire. 37 Ningĩ, igũrũ rĩa mũtwe wake
makĩhũũrĩra maandĩko maya megiĩ ũndũ ũrĩa aathitangĩirũo: ―Ũyũ nĩwe Yahshua, Mũthamaki
wa Ayahudi.‖

38 Na aici erĩ magĩcuurio mĩtĩ-inĩ hakuhĩ nake, ũmwe mwena wake wa ũrĩo na ũcio ũngĩ mwena
wake wa ũmotho. 39 Nao andũ arĩa maahĩtũkagĩra hau nĩ maamũnyũrũragia, makĩinagia mĩtwe
yao 40 makiugaga ũũ: ―Wee ũroigaga atĩ nĩ ũkũmomora hekarũ na ũmĩake na thikũ ithatũ-rĩ,
wĩhonokie! Angĩkorũo ũrĩ mũrũ wa Kĩhoti-rĩ, wĩrute mũtĩ-inĩ ũcio wa kũnyarirĩrũo!‖

41 O nao anene a athĩnjĩri-Yahweh na aandĩki-marũa hamwe na athuri makĩambĩrĩria
kũmũnyũrũria makiugaga ũũ:

42 ―Nĩ arahonokagia arĩa angĩ no we mwene ndangĩhota kwĩhonokia! Angĩkorũo nĩ Mũthamaki
wa Isiraeli-rĩ, rĩu nĩ erute mũtĩ-inĩ wa kũnyarirĩrũo, na nĩ tũkũmwĩtĩkia. 43 Nĩ aigĩte mwĩhoko
wake harĩ Elohim; rĩu Elohim nĩ akĩmũhonokie angĩkorũo nĩ aramwenda, nĩ gũkorũo oigire atĩrĩ,
‗Niĩ ndĩ Mũrũ wa Yahweh.‘‖

44 O nao aici arĩa maacuurĩtio mĩtĩ-inĩ hamwe nake nĩ maamũnyũrũragia.

45 Kuuma ta thaa thita cia mũthenya, gũkĩgĩa nduma bũrũri-inĩ ũcio wothe nginya ta thaa kenda
cia mũthenya. 46 Kĩndũ ta thaa kenda cia mũthenya, Yahshua akĩanĩrĩra na mũgambo mũnene
akiuga: ―Eli, Eli, lama sabakithani?‖ ũguo nĩ kuuga, ―Kĩhoti wakwa, Kĩhoti wakwa, ũndiganĩirie
nĩkĩ?‖ 47 Rĩrĩa andũ amwe arĩa maarũgamĩte hau maaiguire ũguo, makĩĩrana atĩrĩ: ―Mũndũ ũyũ
areta Eliya.‖ 48 Na o hĩndĩ ĩyo ũmwe wao akĩhanyũka, akĩoya thibonji, akĩmĩrikia thĩinĩ wa
ndibei ngagatu na akĩmĩthecereria ithanjĩ-inĩ na akĩmũhe anyue. 49 No acio angĩ makiuga:
―Tiganai nake! Rekei tuone kana Eliya nĩ egũka kũmũhonokia.‖ 50 O rĩngĩ Yahshua akĩanĩrĩra
na mũgambo mũnene agĩcoka agĩtuĩkana.

1979






51 Nakĩo gĩtama kĩa Hekarũ gĩgĩtarũkana icunjĩ igĩrĩ kuuma igũrũ nginya thĩ, nayo thĩ
ĩgĩthingitha nacio ndwaro cia mahiga igĩatũkanga. 52 Na mbĩrĩra ikĩhingũka, na mĩĩrĩ mĩingĩ ya
arĩa aamũre arĩa maakomete ĩgĩũkĩra 53 na ĩkĩonwo nĩ andũ aingĩ. (Na rĩrĩa aariũkirio, andũ arĩa
maathiĩte mbĩrĩra-inĩ icio makĩingĩra itũũra rĩrĩa rĩamũre.) 54 No rĩrĩa mũnene wa mbũtũ na arĩa
maarĩ hamwe nake makĩrangĩra Yahshua moonire gĩthingithia na maũndũ macio magĩkĩka,
magĩĩtigĩra mũno na makiuga: ―Hatarĩ nganja, ũyũ ararĩ Mũrũ wa El.‖

55 Ningĩ andũ-a-nja aingĩ arĩa maatwaranĩte na Yahshua kuuma Galili nĩguo mamũtungatĩre nĩ
meroragĩra marĩ haraya; 56 amwe ao maarĩ Mariamu Mũmagidali, na Mariamu nyina wa Jakubu
na Jose, na nyina wa ariũ a Zebedi.

57 Na tondũ kwarĩ hakuhĩ gũtuka-rĩ, hagĩũka mũndũ ũmwe mũtongu kuuma Arimathea wetagwo
Jusufu, ũrĩa o nake watuĩkĩte mũrutwo wa Yahshua. 58 Mũndũ ũcio agĩthiĩ kũrĩ Pilato na
akĩhoya anengerũo mwĩrĩ wa Yahshua. Nake Pilato agĩathana anengerũo.59 Jusufu akĩoya mwĩrĩ
ũcio, akĩũthaya na gĩtambaya gĩtheru gĩa gatani ĩrĩa njega, 60 na akĩũkomia thĩinĩ wa mbĩrĩra
yake njerũ ĩrĩa enjete rwaro-inĩ rwa ihiga. Na thutha wa kũgaragaria ihiga inene mũromo-inĩ wa
mbĩrĩra ĩyo, akiumagara. 61 No Mariamu Mũmagidali na Mariamu ũcio ũngĩ magĩthiĩ na mbere
gũikara hau, maikaire thĩ mbere ya mbĩrĩra.

62 Mũthenya ũyũ ũngĩ, ũrĩa warũmĩrĩire mũthenya wa Kũhaarĩria, anene a athĩnjĩri-Yahweh na
Afarisai makĩgomana harĩ Pilato, 63 makĩmwĩra: ―Mũnene, nĩ twaririkana atĩ rĩrĩa mũheenania
ũcio ararĩ muoyo aroigĩte atĩrĩ, ‗Nĩ ngariũka thutha wa thikũ ithatũ.‘ 64 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, athana
atĩ mbĩrĩra ĩyo ĩrangĩrũo nginya mũthenya wa gatatũ nĩguo arutwo ake matigoke mamũiye
macoke mambĩrĩrie kwĩra andũ, ‗Nĩ ariũkĩtio kuuma kũrĩ arĩa akuũ!‘ Na maheeni macio
mangĩkorũo marĩ moru gũkĩra marĩa ma mbere.‖

65 Pilato akĩmera atĩrĩ: ―No muoe arangĩri. Thiĩi mũmĩrangĩre o ũrĩa mũngĩhota.‖ 66 Nao
magĩthiĩ makĩgitĩra mbĩrĩra ĩyo na njĩra ya gũthingĩrĩria ihiga rĩayo biũ na makĩiga arangĩri ho.

MATHAYO 28

1 Thutha wa Thabatũ, rĩrĩa mũthenya wa mbere wa kiumia wambagia, Mariamu Mũmagidali
marĩ na Mariamu ũcio ũngĩ magĩthiĩ kũrora mbĩrĩra.

1980








2 Na rĩrĩ, nĩ kwagĩĩte na gĩthingithia kĩnene, tondũ mũraika wa Yahweh nĩ aikũrũkĩte kuuma
igũrũ na akagaragaria ihiga rĩrĩa rĩahingĩte mbĩrĩra, na nĩrĩo aikarĩire. 3 Nake ahaanaga o ta
rũheni, nacio nguo ciake ikerũha o ta mbarabu. 4 Nao arangĩri makĩinaina mũno na makĩhaana ta
andũ akuũ nĩ ũndũ wa kũmwĩtigĩra.

5 No mũraika akĩĩra andũ-a-nja acio atĩrĩ: ―Mũtigetigĩre, nĩ gũkorũo nĩ njũĩ mũracaria Yahshua
ũrĩa ũroragĩirũo mũtĩ-inĩ. 6 Ndarĩ haha, nĩ gũkorũo nĩ ariũkĩtio, o ta ũrĩa oigĩte. Ũkai muone harĩa
arakomete. 7 Mũcoke mũthiĩ na ihenya mwĩre arutwo ake atĩ nĩ ariũkĩtio kuuma kũrĩ arĩa akuũ
na nĩ egũthiĩ mbere yanyu Galili. Na nĩ mũkũmuona kũu. Na atĩrĩrĩ, nĩ ndamwĩra maũndũ
macio.‖

8 Nĩ ũndũ ũcio, makiuma hau mbĩrĩra-inĩ na ihenya marĩ na guoya na gĩkeno kĩnene,
magĩtengʼera kwĩra arutwo ake ũhoro ũcio. 9 Na rĩrĩ, Yahshua agĩtũngana nao akĩmoria: ―Mũrĩ
ega?‖ Nao makĩmũkuhĩrĩria, makĩmũnyita magũrũ na makĩmũinamĩrĩra. 10 Nake Yahshua
akĩmera ũũ: ―Mũtigetigĩre! Thiĩi mũkere ariũ a Awa mathiĩ Galili, na nĩ mekũnyona kũu.‖

11 Na rĩrĩa andũ-a-nja acio maathiaga, arangĩri amwe magĩthiĩ itũũra-inĩ na makĩmenyithia anene
a athĩnjĩri-Yahweh maũndũ marĩa mothe meekĩkĩte. 12 Na rĩrĩa magomanire hamwe na athuri na
makĩarĩrĩria ũhoro ũcio, makĩhe arangĩri acio icunjĩ nyingĩ cia betha 13 makĩmera: ―Muuge ũũ:
‗Arutwo ake mokire ũtukũ tũrĩ toro na maiya mwĩrĩ wake.‘ 14 Na ngavana angĩigua ũhoro ũcio,
nĩ tũkũmũtaarĩria na kwoguo mũtirabatara kũmaka.‖ 15 Nĩ ũndũ ũcio makĩoya icunjĩ icio cia
betha na magĩka o ũrĩa meerirũo, na ũhoro ũcio nĩ ũtheremetio mũno gatagatĩ-inĩ ka Ayahudi
nginyagia ũmũthĩ ũyũ.

16 No rĩrĩ, arutwo arĩa 11 magĩthiĩ Galili kĩrĩma-inĩ kũrĩa Yahshua aabangĩte macemanie.17
Rĩrĩa maamuonire, makĩmũinamĩrĩra, no amwe ao maarĩ na nganja. 18 Yahshua akĩmakuhĩrĩria
na akĩmera ũũ: ―Nĩ heetwo wathani wothe kũrĩa igũrũ o na gũkũ thĩ. 19 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, thiĩi
mũgatue andũ arutwo kuuma ndũrĩrĩ-inĩ ciothe, mũkĩmabatithagia thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩa Yahshua,
20 mũkĩmarutaga kũrũmia maũndũ marĩa mothe ndĩmwathĩte. Na rĩrĩ, nĩ ndĩkoragwo hamwe na
inyuĩ mĩthenya yothe nginya ithirĩro rĩa mũtabarĩre wa maũndũ.‖

1981









MARIKO 1

1 Kĩambĩrĩria kĩa ũhoro ũrĩa mwega wĩgiĩ Yahshua Messiya, Mũrũ wa Yahweh:

2 O ta ũrĩa kwandĩkĩtwo ũũ nĩ mũnabii Isaiya: ―(Oneei! nĩ ngũtũma mũtũmwo wakwa mbere
yaku, ũrĩa ũgũkũhaarĩrĩria njĩra.) 3 Harĩ mũgambo wa mũndũ ũranĩrĩra werũ-inĩ ũkoiga:
‗Haarĩriai njĩra ya Yahweh! Rũngai barabara ciake.‘‖

4 Johana Mũbatithania aarĩ werũ-inĩ akĩhunjia atĩ andũ mabatithio ĩrĩ njĩra ya kuonania kwĩrira
nĩguo moherũo mehia. 5 Na gĩcigo gĩothe kĩa Yahuda na aikari othe a Yahrushalayim nĩ
maathiaga kũrĩ we, na makabatithio nĩwe Rũũĩ-inĩ rwa Jorodani, makiumbũraga mehia mao
matekũhithĩrĩra. 6 Na rĩrĩ, Johana eehumbaga nguo cia guoya wa ngamĩra na akeyoha mũcibi wa
rũũa njohero, na aarĩaga ngigĩ na ũũkĩ wa gĩthaka. 7 Na aahunjagia akiugaga atĩrĩ: ―Nĩ harĩ
mũndũ ũrĩ na hinya kũngĩra ũroka thutha wakwa, na ndirĩ mwagĩrĩru wa kũinamĩrĩra njohore
rũrigi rwa iratũ ciake. 8 Niĩ ndĩmũbatithagia na maĩ, ĩndĩ ũcio akaamũbatithagia na roho
mwamũre.‖

9 Matukũ-inĩ macio, Yahshua akiuma Nazarethi ya Galili na agĩthiĩ akĩbatithio nĩ Johana Rũũĩ-
inĩ rwa Jorodani. 10 Na o rĩmwe arĩkia kuumĩra maĩ-inĩ, akĩona igũrũ rĩkĩhingũka, na roho wa
Yahweh ũgĩikũrũka ũhaana ta ndutura ũgĩũka igũrũ rĩake.

11 Na mũgambo ũkiuma igũrũ ũkiuga atĩrĩ: ―Wee nĩwe Mũrũ wakwa, ũrĩa nyendete; nĩ
ngwĩtĩkĩrĩte.‖

12 Na o hĩndĩ ĩyo agĩtindĩkwo nĩ roho gũthiĩ werũ-inĩ. 13 Agĩikara kũu werũ-inĩ thikũ 40,
akĩgeragio nĩ Shaitani. Na aarĩ hamwe na nyamũ cia gĩthaka, ĩndĩ araika nĩ maamũtungatagĩra.

14 Thutha wa Johana kũnyitwo, Yahshua agĩthiĩ Galili, akĩhunjagia ũhoro ũrĩa mwega wa
Yahweh 15 akiugaga: ―Ihinda rĩrĩa rĩtuĩtwo nĩ ikinyu, naguo Ũthamaki wa Yahweh nĩ
ũkuhĩrĩirie. Mwĩrirei, na mũgĩe na wĩtĩkio harĩ ũhoro ũrĩa mwega.‖

16 Na rĩrĩa aathiagĩra rũteere-inĩ rwa Iria rĩa Galili, akĩona Simoni na mũrũ wa nyina Andrea
magĩikia neti ciao iria-inĩ, nĩ gũkorũo maarĩ ategi a thamaki. 17 Nĩ ũndũ ũcio Yahshua akĩmera
ũũ: ―Nũmĩrĩrai, na nĩ ngũmũtua ategi a andũ.‖ 18 Na o hĩndĩ ĩyo magĩtiga neti ciao,

1982








makĩmũrũmĩrĩra. 19 Athiathia hanini, akĩona Jakubu mũrũ wa Zebedi na Johana mũrũ wa nyina,
marĩ thĩinĩ wa gatarũ kao magĩtuma neti ciao, 20 na ategũte mahinda akĩmeta. Nĩ ũndũ ũcio,
magĩtiga ithe wao Zebedi hau gatarũ-inĩ arĩ na andũ a wĩra na makĩmũrũmĩrĩra. 21 Na magĩthiĩ
Kaperinaumu.

Na rĩrĩa Thabatũ yaambĩrĩirie, o rĩo akĩingĩra thunagogi-inĩ na akĩambĩrĩria kũrutana. 22 Nao
makĩgegio nĩ njĩra yake ya kũrutana, tondũ aamarutaga ta mũndũ warĩ na wathani, no ti ta
aandĩki-marũa. 23 Kahinda-inĩ o ro kau kũu thunagogi-inĩ yao nĩ kwarĩ na mũndũ warĩ na roho
mũũru, na akĩanĩrĩra akiuga atĩrĩ: 24 ―Tũrorania kĩ nawe, Yahshua Mũnazarethi? Hihi woka
gũtũnina? Nĩ njũĩ wega wee ũrĩ ũ, wee nĩwe Ũrĩa Mwamũre wa Yahweh!‖

25 No Yahshua agĩkũũma roho ũcio mũũru, akiuga ũũ: ―Kira, na uume thĩinĩ wake!‖

26 Na thutha wa roho ũcio mũũru gũtugutania mũndũ ũcio na gũkayũrũrũka na mũgambo
waguo wothe, ũkiuma thĩinĩ wake. 27 Na rĩrĩ, andũ othe makĩgega mũno na makĩambĩrĩria
kwĩrana atĩrĩ: ―Ĩ nĩ atĩa ũũ? Ũyũ nĩ ũrutani mwerũ! Arĩ na hinya wa gwatha nginya maroho moru,
na makamwathĩkĩra.‖ 28 Nĩ ũndũ ũcio ũhoro wake ũgĩtherema na ihenya mĩena yothe gĩcigo-inĩ
kĩu gĩothe kĩa Galili.

29 Hĩndĩ ĩyo makiuma thunagogi-inĩ magĩthiĩ mũciĩ gwa Simoni na Andrea marĩ na Jakubu na
Johana.

30 Na rĩrĩ, nyina wa mũtumia wa Simoni nĩ aakomete arĩ mũrũaru mũrimũ wa kũhiũha mwĩrĩ,
na makĩmwĩra ũhoro wake o rĩo. 31 Nake agĩthiĩ harĩ we, akĩmũnyita guoko na akĩmũũkĩria.
Agĩthirũo nĩ mũrimũ ũcio wa kũhiũha mwĩrĩ, na akĩambĩrĩria kũmatungatĩra.

32 Rĩrĩa gwakinyire hwaĩ-inĩ riũa rĩathũa, andũ makĩambĩrĩria kũmũrehera arĩa othe maarĩ arũaru
na arĩa maarĩ na ndaimono; 33 na andũ othe a itũũra rĩu makĩgomana hau mũrango-inĩ. 34 Nĩ
ũndũ ũcio akĩhonia andũ aingĩ arĩa maarĩ na mĩrimũ mĩthemba mĩingĩ, na akĩingata ndaimono
nyingĩ, ĩndĩ ndeetĩkagĩria ndaimono icio kwaria, nĩ gũkorũo nĩ ciamenyaga atĩ nĩwe Messiya.

35 Rũcinĩ tene kũrĩ o na nduma, agĩũkĩra na akiuma nja, agĩthiĩ kũndũ gũtaarĩ na andũ, na arĩ kũu
akĩambĩrĩria kũhoya. 36 No rĩrĩ, Simoni na arĩa maarĩ nao makĩambĩrĩria kũmũcaria 37 na
maamuona, makĩmwĩra ũũ: ―Andũ othe nĩwe maracaria.‖ 38 No we akĩmera atĩrĩ: ―Nĩ tũthiĩi
kũndũ kũngĩ, taũni-inĩ iria irĩ hakuhĩ, nĩguo ngahunjie kũu o nakuo, tondũ nĩkĩo gĩatũmire
njũke.‖ 39 Na agĩthiĩ akĩhunjagia thunagogi-inĩ ciao kũu Galili guothe akĩingataga ndaimono.

1983






40 Ningĩ hagĩũka mũndũ warĩ na mangũ, akĩmũthaitha o na akĩmũturĩria maru, akĩmwĩra atĩrĩ:
―Angĩkorũo no wende, theria.‖ 41 Nĩ ũndũ ũcio akĩringwo nĩ tha, agĩtambũrũkia guoko gwake na
akĩmũhutia akĩmwĩra: ―Nĩ ngwenda! Thera.‖

42 Hĩndĩ o ĩyo mangũ macio magĩthira, na agĩthera. 43 Na o rĩo akĩmwĩra athiĩ na akĩmũhe
mũkaana mũrũmu, 44 akĩmwĩra ũũ: ―Ndũkere mũndũ o na ũrĩkũ, no thiĩ wĩyonanie kũrĩ
mũthĩnjĩri-Yahweh, na nĩ ũndũ wa gũtherio gwaku ũrute indo iria Musa aathanire, nĩguo magĩe
na ũira.‖

45 No thutha wa gũthiĩ, mũndũ ũcio akĩambĩrĩria kũmemerekia ũhoro ũcio na njĩra nene na
kũũtheremia kũndũ guothe, nginya Yahshua akĩremwo nĩ kũingĩraga matũũra-inĩ akĩonagwo nĩ
andũ, no aathiaga kũndũ gũtaarĩ na andũ. Ĩndĩ andũ no maathiaga kũrĩ we moimĩte mĩena yothe.

MARIKO 2

1 O na kũrĩ ũguo, thutha wa thikũ cigana ũna agĩtonya Kaperinaumu o rĩngĩ, na ũhoro
ũkĩmenyeka atĩ arĩ mũciĩ. 2 Na andũ aingĩ mũno magĩũka ũũ atĩ hatiarĩ handũ hangĩikarũo, o na
nginya mũrango-inĩ, nake akĩambĩrĩria kũmahunjĩria kiugo.

3 Na makĩmũrehera mũndũ wakuĩte ciĩga akuuanĩirũo nĩ arũme ana. 4 No matingĩahotire
kũmũkinyia harĩa Yahshua aarĩ nĩ ũndũ wa kĩrĩndĩ, kwoguo magĩtharũria nyũmba igũrũ rĩa harĩa
Yahshua aarĩ, na thutha wa gũtũra irima, magĩikũrũkia mũndũ ũcio wakuĩte ciĩga arĩ karĩrĩ-inĩ
karĩa aakomeire.

5 Rĩrĩa Yahshua oonire wĩtĩkio wao, akĩĩra mũndũ ũcio wakuĩte ciĩga: ―Mũriũ, nĩ woherũo mehia
maku.‖ 6 Na rĩrĩ, aandĩki-marũa amwe maarĩ hau maikarĩte thĩ makĩĩyũria na ngoro ciao atĩrĩ: 7
―Mũndũ ũyũ aroiga ũguo nĩkĩ? Nĩ araruma Yahweh. Nũ ũngĩhota kuohanĩra mehia tiga o
Yahweh wiki?‖

8 No Yahshua amenya na roho wake o hĩndĩ ĩyo atĩ ũguo nĩguo meeciragia-rĩ, akĩmoria ũũ:
―Mũreciria maũndũ macio thĩinĩ wa ngoro cianyu nĩkĩ? 9 Nĩ ũndũ ũrĩkũ mũhũthũ, nĩ kwĩra
mũndũ ũyũ ũkuĩte ciĩga, ‗Nĩ woherũo mehia maku-ĩ,‘ kana nĩ kuuga, ‗Ũkĩra woe karĩrĩ gaku na
wĩtware‘? 10 No nĩguo mũmenye atĩ Mũrũ wa mũndũ arĩ na wathani wa kuohanĩra mehia gũkũ
thĩ—‖ akĩĩra mũndũ ũcio wakuĩte ciĩga ũũ: 11 ―Ndakwĩra atĩrĩ, Ũkĩra, woe karĩrĩ gaku, na ũinũke
mũciĩ.‖

12 Nake agĩũkĩra akĩoya karĩrĩ gake o hĩndĩ ĩyo na akiuma hau agĩthiĩ andũ othe meroreire. Nĩ
ũndũ ũcio makĩgega mũno, na makĩgooca Yahweh, makiuga: ―Tũtirĩ tuona ũndũ ta ũyũ.‖

1984





13 Agĩcoka agĩthiĩ o rĩngĩ hakuhĩ na iria, nakĩo kĩrĩndĩ gĩothe gĩgĩthiĩ harĩ we, nake akĩambĩrĩria
gũkĩruta. 14 Na rĩrĩa aahĩtũkaga, akĩona Lawii mũrũ wa Alufayo aikarĩte thĩ wabici-inĩ ya
kũrĩhĩra igooti, akĩmwĩra atĩrĩ: ―Tuĩka mũrũmĩrĩri wakwa.‖ Nake agĩũkĩra na akĩmũrũmĩrĩra. 15
Thutha-inĩ Yahshua aarĩ nyũmba kwa Lawii akĩrĩa, na etia aingĩ a mbeca cia igooti na ehia
maarĩanagĩra hamwe nake na arutwo ake, nĩ gũkorũo aingĩ ao nĩ maamũrũmagĩrĩra.

16 No rĩrĩa aandĩki-marũa na Afarisai moonire atĩ ararĩanĩra na ehia na etia a mbeca cia igooti,
makĩambĩrĩria kũũria arutwo ake ũũ: ―Kaĩ arĩanagĩra na etia a mbeca cia igooti na ehia?‖ 17
Yahshua aigua ũguo akĩmera atĩrĩ: ―Arĩa marĩ na ũgima mwega wa mwĩrĩ matibataraga ndagĩtarĩ,
no arĩa arũaru nĩo mamũbataraga. Ndiokire gwĩta arĩa athingu, no ndokire gwĩta ehia.‖

18 Na rĩrĩ, arutwo a Johana na Afarisai nĩ meehingaga. Kwoguo magĩthiĩ harĩ we makĩmũũria:
―Nĩ kĩ gĩtũmaga arutwo a Johana na arutwo a Afarisai mehinge no arutwo aku matiĩhingaga?‖

19 Nake Yahshua akĩmera: ―Arata a mũhikania matikoragwo na gĩtũmi gĩa kwĩhinga hĩndĩ ĩrĩa
yothe mũhikania arĩ hamwe nao, kana tiguo? Hĩndĩ ĩrĩa yothe megũkorũo hamwe na mũhikania,
matingĩĩhinga. 20 No matukũ nĩ marĩũka rĩrĩa mũhikania akeherio kũrĩ o, na mũthenya ũcio nĩ
makehinga. 21 Gũtirĩ mũndũ ũtumagĩrĩra kĩraka gĩa gĩtambaya kĩerũ igũrũ rĩa nguo ngũrũ ya
igũrũ. Angĩka ũguo, kĩraka kĩu kĩerũ kĩngĩgucia nguo ĩyo ngũrũ, nayo ĩtarũke makĩria. 22 Ningĩ
gũtirĩ mũndũ wonoragĩria ndibei ya mũhihano thĩinĩ wa mondo ngũrũ cia ndibei. Angĩka ũguo,
ndibei ĩyo no gũtũma mondo itumũke na ĩitĩke nacio mondo ithũke. Ĩndĩ ndibei ya mũhihano
yonoragĩrio mondo-inĩ njerũ cia ndibei.‖

23 Na rĩrĩa aatuĩkanagĩria mĩgũnda-inĩ ya ngano mũthenya wa Thabatũ, arutwo ake
makĩambĩrĩria gũtua igira cia ngano magĩcirigitha.

24 Nĩ ũndũ ũcio Afarisai makĩmũũria ũũ: ―Atĩrĩrĩ, mareka ũndũ ũtarĩ mwĩtĩkĩrie mũthenya wa
Thabatũ nĩkĩ?‖

25 No akĩmacokeria atĩrĩ: ―Kaĩ mũtarĩ mwathoma ũrĩa Daudi eekire rĩrĩa aabatarire gĩa kũrĩa rĩrĩa
we na arũme arĩa maarĩ nake maarĩ ahũtu? 26 Ũrĩa aaingĩrire nyũmba ya Yahweh o ta ũrĩa
handĩkĩtwo ũhoro-inĩ wĩgiĩ Abiatharu mũnene wa athĩnjĩri-Yahweh, na akĩrĩa mĩgate ya maruta,
na ningĩ akĩhe arũme acio maarĩ nake mĩgate ĩmwe, ĩrĩa gũtarĩ mũndũ wĩtĩkĩrĩtio kũrĩa tiga
athĩnjĩri-Yahweh oiki?‖ 27 Agĩcoka akĩmera ũũ: ―Thabatũ yambĩrĩirio nĩ ũndũ wa mũndũ, no
mũndũ ndombirũo nĩ ũndũ wa Thabatũ. 28 Kwoguo Mũrũ wa mũndũ nĩ Mwathi nginya wa
Thabatũ.‖

1985






MARIKO 3

1 Yahshua akĩingĩra thĩinĩ wa thunagogi o rĩngĩ, na kũu nĩ kwarĩ mũndũ warĩ muonju guoko.

2 Nao nĩ maamũroraga mũno mone kana nĩ ekũhonia mũndũ ũcio mũthenya wa Thabatũ, nĩguo
mone ũndũ wa kũmũthitangĩra.

3 Akĩĩra mũndũ ũcio warĩ muonju guoko atĩrĩ: ―Rũgama na ũũke haha gatagatĩ.‖

4 Agĩcoka akĩmoria atĩrĩ: ―Nĩ ũndũ ũrĩkũ mwĩtĩkĩrĩku mũthenya wa Thabatũ, nĩ gwĩka wega-ĩ
kana nĩ gwĩka ũũru, nĩ kũhonokia muoyo-ĩ kana nĩ kũũraga?‖ No magĩkira.

5 Thutha wa kũmarora arakarĩte na aiguĩte ũũru mũno nĩ ũndũ wa ũrĩa moomĩtie ngoro, akĩĩra
mũndũ ũcio ũũ: ―Tambũrũkia guoko gwaku.‖ Nake agĩgũtambũrũkia, nakuo gũkĩhona.

6 Afarisai mona ũguo makiuma nja na o hĩndĩ ĩyo makĩambĩrĩria kũbanga njama ya kũmũũkĩrĩra
marĩ na arũmĩrĩri a kĩama kĩa Herode, nĩguo mamũũrage.

7 No Yahshua agĩthiĩ iria-inĩ marĩ na arutwo ake, na kĩrĩndĩ kĩnene mũno kuuma Galili na kuuma
Yahuda gĩkĩmũrũmĩrĩra.

8 O na kuuma Yahrushalayim, na Idumea, na mũrĩmo wa Jorodani, na kuuma Turo na Sidoni,
kĩrĩndĩ kĩnene gĩgĩthiĩ kũrĩ we rĩrĩa kĩaiguire maũndũ maingĩ marĩa eekaga. 9 Nake akĩĩra arutwo
ake mamũhaarĩrĩrie gatarũ kanini nĩguo kĩrĩndĩ gĩtikae kũmũhatĩka. 10 Tondũ nĩ aahonirie andũ
aingĩ, arĩa othe maarĩ na mĩrimũ mĩũru nĩ maahatĩkanagĩra harĩ we nĩguo mamũhutie. 11 Nginya
maroho moru maamuonaga makamũinamĩrĩra makĩanagĩrĩra ũũ: ―Wee nĩwe Mũrũ wa Yahweh.‖
12 No nĩ aamaheaga mũkaana mũrũmu maita maingĩ matikamũmenyithanie kũrĩ andũ.

13 Agĩcoka akĩambata kĩrĩma-inĩ na agĩta arĩa eendaga, nao magĩthiĩ harĩ we.14 Na agĩthondeka
gĩkundi kĩa andũ 12 arĩa ningĩ eetire atũmwo, na nĩo maarĩ matwaranage nake na amatũmage
makahunjie, 15 na magĩe na wathani wa kũingata ndaimono.

16 Nao arĩa maarĩ gĩkundi-inĩ kĩu aathondekire kĩa andũ 12 maarĩ Simoni, ũrĩa ningĩ aatuire
Kepha, 17 Jakubu mũrũ wa Zebedi, na Johana mũrũ wa nyina na Jakubu (arĩa ningĩ aatuire
Boanerigesi, ũguo nĩ kuuga ―Ariũ a Marurumĩ‖), 18 Andrea, Filipu, Batholomayo, Mathayo,
Toma, Jakubu mũrũ wa Alufayo, Thadayo, Simoni ũrĩa Mũkananayo, 19 na Yahuda
Mũisikariota ũrĩa wacokire kũmũkunyanĩra. Yahshua agĩcoka agĩthiĩ agĩtonya nyũmba, 20 na
kĩrĩndĩ gĩkĩũngana o rĩngĩ nginya makĩaga mweke wa kũrĩa irio. 21 No rĩrĩa andũ a nyũmba yao

1986






maiguire maũndũ macio, magĩthiĩ kũmũnyita, nĩ gũkorũo moigaga ũũ: ―Nĩ agũrũkĩte.‖ 22 Ningĩ
aandĩki-marũa arĩa mookire kuuma Yahrushalayim moigaga atĩrĩ: ―Arĩ na Beelizebubu, na
aingataga ndaimono na hinya wa mũnene wa ndaimono.‖ 23 Nĩ ũndũ ũcio, akĩmeta harĩ we na
akĩmaarĩria na njĩra ya ngerekano, akĩmoria: ―Shaitani angĩingata Shaitani atĩa? 24 Ũthamaki
ũngĩgayũkana, ndũngĩrũgama; 25 na nyũmba ĩngĩgayũkana, nyũmba ĩyo ndĩngĩrũgama. 26 Ningĩ
angĩkorũo Shaitani nĩ areyũkĩrĩra we mwene na nĩ agayũkanĩte-rĩ, ndangĩrũgama, no nĩ gũthira
egũthira. 27 Ũrĩa kũrĩ nĩ atĩ, gũtirĩ mũndũ ũingĩraga nyũmba ya mũndũ ũrĩ hinya na akahota
kũiya indo ciake tiga ambire kũmuoha. Hĩndĩ ĩyo norĩo angĩhota gũtaha indo iria irĩ nyũmba
yake. 28 Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, andũ nĩ makooherũo maũndũ mothe, gũtekũmakania nĩ mehia
marĩkũ manehia na irumi iria manarumana. 29 No mũndũ o wothe ũrumaga roho Mwamũre
gũtirĩ hĩndĩ akoherũo ĩndĩ mehia make megũtũũra tene na tene.‖

30 Aamerire ũguo tondũ moigaga atĩrĩ: ―Arĩ na roho mũũru.‖

31 Na rĩrĩ, nyina hamwe na ariũ a nyina magĩũka na makĩrũgama hau nja, magĩtũma mũndũ
atonye akamwĩte. 32 Na tondũ kĩrĩndĩ gĩaikarĩte thĩ kĩmũthiũrũrũkĩirie-rĩ, makĩmwĩra ũũ:
―Atĩrĩrĩ, maitũguo na ariũ a maitũguo marĩ nja na nĩ maragwĩta.‖ 33 No akĩmoria atĩrĩ: ―Maitũ na
ariũ a maitũ nĩa?‖ 34 Agĩcoka akĩrora andũ arĩa maaikarĩte thĩ mamũthiũrũrũkĩirie akiuga ũũ:
―Ta rora, aya nĩo maitũ na ariũ a maitũ! 35 Mũndũ o wothe wĩkaga wendi wa Yahweh, ũcio nĩwe
mũrũ wa maitũ na mwarĩ wa maitũ o na maitũ.‖

MARIKO 4

1 Agĩcoka akĩambĩrĩria kũrutana o rĩngĩ arĩ rũteere-inĩ rwa iria, na kĩrĩndĩ kĩnene mũno
gĩkĩũngana hakuhĩ nake. Nĩ ũndũ ũcio akĩhaica gatarũ na agĩikara thĩinĩ wako haraihu hanini
kuuma rũteere-inĩ rwa iria, no kĩrĩndĩ gĩothe kĩarĩ rũteere-inĩ rwa iria.

2 Akĩambĩrĩria kũmaruta maũndũ maingĩ na njĩra ya ngerekano, na rĩrĩa aamarutaga akĩmera ũũ:
3 ―Thikĩrĩriai. Atĩrĩrĩ, mũhuri nĩ aathiire kũhura mbeũ. 4 Na rĩrĩa aahuraga, mbeũ imwe ikĩgũa
mũkĩra-inĩ wa njĩra, na nyoni igĩũka igĩcirĩa. 5 Ingĩ ikĩgũa kũndũ kũrĩ mahiga, kũrĩa gũtaarĩ na
tĩri mũingĩ, na ikĩmera narua tondũ tĩri ũcio ndwarĩ mũriku. 6 No rĩrĩa riũa rĩaarire, ikĩhĩa na
ikĩũma tondũ itiarĩ na mĩri. 7 Mbeũ ingĩ ikĩgũa mĩigua-inĩ, nayo mĩigua ĩyo ĩkĩneneha ĩgĩcihatĩka,
nacio ikĩaga maciaro. 8 No ingĩ ikĩgũa tĩri-inĩ ũrĩa mwega, igĩkũra na ikĩingĩha, ikĩambĩrĩria
kũgĩa maciaro, nacio ciaciaraga maita 30, 60, na maita 100 makĩria.‖

9 Agĩcoka akĩongerera ũũ: ―Ũrĩa ũrĩ matũ ma kũigua, nĩ aigue.‖

1987






10 Na rĩrĩa aarĩ wiki, arĩa maarĩ nake hamwe na arĩa Ikũmi na erĩ makĩambĩrĩria kũmũũria ũhoro
wa ngerekano icio.

11 Akĩmera atĩrĩ: ―Inyuĩ nĩ mũtaũkĩirũo nĩ hitho ĩrĩa nyamũre ĩgiĩ Ũthamaki wa Yahweh, no harĩ
andũ arĩa marĩ nja maũndũ mothe maikaraga marĩ ngerekano, 12 nĩgetha atĩ o na marora
matikone, na o na maigua matigataũkĩrũo; na matikanagarũrũke nĩguo moherũo.‖

13 Ningĩ akĩmera ũũ: ―Angĩkorũo mũtirataũkĩrũo nĩ ngerekano ĩno-rĩ, mũngĩtaũkĩrũo atĩa nĩ
ngerekano iria ingĩ ciothe?

14 ―Mũhuri ahuraga kiugo kĩa Yahweh. 15 Na rĩrĩ, aya nĩo mbeũ iria ciarĩ mũkĩra-inĩ wa njĩra
harĩa kiugo kĩhurĩtwo; rĩrĩa maigua kiugo, o rĩo Shaitani okaga akeheria kiugo kĩu kĩahurũo thĩinĩ
wao. 16 O ũndũ ũmwe na ũcio, aya nĩo mbeũ iria ciahurirũo kũndũ kũrĩ na mahiga; rĩrĩa maigua
kiugo, magĩtĩkagĩra o rĩo makenete. 17 O na kũrĩ ũguo, matikoragwo na mĩri thĩinĩ wao, no
mathiaga na mbere kwa ihinda; na rĩrĩa thĩna woka kana manyarirũo nĩ ũndũ wa kiugo kĩu, o
rĩmwe makahĩngĩka. 18 Ningĩ nĩ kũrĩ ingĩ ciahurirũo mĩigua-inĩ. Icio nĩ andũ arĩa maiguĩte
kiugo, 19 no mĩtangĩko ya mũtabarĩre ũyũ wa maũndũ na hinya wa maheeni wa ũtonga na
merirĩria ma indo iria ingĩ ciothe ikaingĩra thĩinĩ wa ngoro ciao na ikahatĩka kiugo kĩu, nakĩo
gĩkaga maciaro. 20 Mũthia-inĩ, mbeũ iria ciahurirũo tĩri-inĩ ũrĩa mwega nĩ arĩa maiguaga kiugo
kĩa Yahweh na magakĩamũkĩra, na magaciara maciaro—maita 30, 60, na maita 100 makĩria.‖

21 Ningĩ akĩmera: ―Tawa ndũkunĩkagĩrio na gĩkabu kana ũkaigwo rungu rwa ũrĩrĩ, kana tiguo?
Githĩ ndũrehagwo nĩguo ũigĩrĩrũo mũtĩ-inĩ wa kũigĩrĩrũo matawa?

22 Tondũ gũtirĩ ũndũ o na ũmwe mũhithe ũtakaguũrio; gũtirĩ ũndũ mũhithe biũ ũtakanĩkwo
ũtheri-inĩ. 23 Ũrĩa ũrĩ matũ ma kũigua, nĩ aigue.‖

24 Ningĩ akĩmera atĩrĩ: ―Thikĩrĩriai na kinyi maũndũ marĩa mũraigua. Gĩthimi kĩrĩa mũthimagĩra
andũ nakĩo, nokĩo mũgaathimĩrũo nakĩo, o na nĩ mũkoongererũo. 25 Nĩ gũkorũo mũndũ o wothe
ũrĩ na kĩndũ nĩ akoongererũo, no ũrĩa ũtarĩ kĩndũ, o na kĩrĩa arĩ nakĩo nĩ agaatunywo.‖

26 Kwoguo agĩthiĩ na mbere kuuga: ―Ũthamaki wa Yahweh ũtariĩ o ta rĩrĩa mũndũ ahuraga mbeũ
mũgũnda. 27 Akomaga ũtukũ na agokĩra mũthenya, nacio mbeũ icio ikamera na ikaraiha—no
ndoĩ ũrĩa ikũraga. 28 Tĩri guo mwene ũtũmaga igĩe na maciaro itĩna gwa itĩna, ciambaga ikaruta
nguha, igacoka ikaruta igira, na marigĩrĩrio-inĩ igira icio ikagĩa na maciaro. 29 Na rĩrĩa maciaro
macio makũra, akamagetha na rũhiũ rwa kũgetha tondũ hĩndĩ ya magetha nĩ nginyu.‖

1988






30 Agĩcoka agĩthiĩ na mbere kuuga: ―Tũngĩringithania Ũthamaki wa Yahweh na kĩ, kana
tũngĩũtaarĩria na ngerekano ĩrĩkũ? 31 Ũtariĩ ta mbegũ ya karatarĩ, ĩrĩa hĩndĩ ĩrĩa yahandagwo
mũgũnda nĩyo yarĩ nini biũ gũkĩra mbegũ iria ingĩ ciothe thĩinĩ wa thĩ. 32 No rĩrĩa yahandwo,
ĩmeraga na ĩkaneneha gũkĩra mĩmera ĩrĩa ĩngĩ yothe ya mũgũnda na ĩkaruta honge nene, ũũ atĩ
nyoni cia rĩera-inĩ ikona handũ ha gũikara kĩĩruru-inĩ kĩayo.‖

33 Aaragia nao ũhoro wa kiugo kĩa Yahweh na ngerekano nyingĩ cia mũthemba ũcio kũringana
na ũrĩa mangĩahotire gũthikĩrĩria. 34 Gũtirĩ hĩndĩ aaragia nao hatarĩ ngerekano, no nĩ aataaragĩria
arutwo ake maũndũ mothe hatarĩ andũ angĩ.

35 Na rĩrĩa gwakinyire hwaĩ-inĩ mũthenya ũcio, akĩmera ũũ: ―Nĩ tũringei mũrĩmo ũrĩa ũngĩ wa
iria.‖ 36 Thutha wao kwĩra kĩrĩndĩ gĩthiĩ, magĩthiĩ nake gatarũ-inĩ, o ũguo aatariĩ, na haarĩ na
tũtarũ tũngĩ twatwaranire hamwe nake. 37 Na gũkĩgĩa kĩhuhũkanio kĩnene, namo makũmbĩ
maahũũraga gatarũ magatonya thĩinĩ, nginya gatarũ kau kaarĩ hakuhĩ kũiyũrũo nĩ maĩ. 38 No
Yahshua aarĩ mwena wa thutha akomeire muto. Nĩ ũndũ ũcio makĩmũũkĩria makĩmũũria:
―Mũrutani, kaĩ ũtaramaka na tũrĩ hakuhĩ gũthira?‖ 39 Nake agĩũkĩra agĩkũũma rũhuho rũu na
akĩĩra iria: ―Horera na ũkire!‖ Naruo rũhuho rũgĩtiga kũhurutana na gũkĩhorera biũ. 40 Agĩcoka
akĩmoria ũũ: ―Nĩ kĩ kĩratũma mwĩtigĩre ũguo? O na rĩu mũtirĩ mũragĩa na wĩtĩkio o na mũnini?‖
41 No makĩiyũrũo nĩ guoya mũnene, na makĩũrania atĩrĩ: ―Ũyũ kũna nũ? Nginya rũhuho na iria
nĩ iramwathĩkĩra.‖

MARIKO 5

1 Magĩcoka makĩringa mũrĩmo ũcio ũngĩ wa iria gĩcigo-inĩ kĩa Agerasi. 2 Na rĩrĩa Yahshua
oimire gatarũ-inĩ, o rĩo mũndũ warĩ na roho mũũru agĩũka kũrĩ we oimĩte mbĩrĩra-inĩ.

3 Mũndũ ũcio aaikaraga kũu mbĩrĩra-inĩ, na nginyagia hĩndĩ ĩyo, gũtirĩ mũndũ o na ũmwe
wahotete kũmuoha biũ, nginya na mũnyororo. 4 Nĩ oohagwo kaingĩ na bĩngũ na mĩnyororo, ĩndĩ
agatua bĩngũ icio na agatuuanga mĩnyororo ĩyo; na gũtirĩ mũndũ warĩ na hinya wa kũmũtooria. 5
Na rĩrĩ, aatũũraga akayaga kũu mbĩrĩra-inĩ na irĩma-inĩ ũtukũ na mũthenya agĩĩtihangagia na
mahiga. 6 No rĩrĩa oonire Yahshua arĩ haraya, agĩtengʼera na akĩmũinamĩrĩra. 7 Agĩcoka
akĩanĩrĩra na mũgambo mũnene akiuga: ―Tũrorania kĩ nawe, Yahshua, Mũrũ wa Elohim?
Ndakwĩhĩtithia mbere ya Elohim ndũkae kũũnyarira.‖ 8 Nĩ gũkorũo Yahshua aawĩraga ũũ: ―Uma
thĩinĩ wa mũndũ ũyũ, wee roho ũyũ mũũru.‖ 9 No akĩũria mũndũ ũcio ũũ: ―Wĩtagwo atĩa?‖ Nake
akĩmũcokeria: ―Njĩtagwo Mbũtũ, tondũ tũrĩ aingĩ.‖ 10 Na agĩthaitha Yahshua mũno ndakaingate
maroho macio kuuma bũrũri-inĩ ũcio.

1989






11 Na rĩrĩ, nĩ kwarĩ na rũũru rũnene rwa ngũrũe rwarĩaga kũu kĩrĩma-inĩ. 12 Nĩ ũndũ ũcio
maroho macio makĩmũthaitha makĩmwĩra ũũ: ―Twĩtĩkĩrie tũthiĩ tũingĩre thĩinĩ wa ngũrũe iria.‖
13 Nake akĩmetĩkĩria. Namo maroho macio moru magĩkiuma na magĩthiĩ makĩingĩra thĩinĩ wa
ngũrũe icio, naruo rũũru rũu rũgĩtengʼera kĩharũrũka-inĩ rũkĩgũa thĩinĩ wa iria, ngũrũe ta 2,000,
igĩkuĩra iria-inĩ. 14 No arĩithi a cio makĩũra na magĩthiĩ makĩheana ũhoro ũcio itũũra-inĩ na
mĩgũnda-inĩ, nao andũ magĩũka kuona ũrĩa gwekĩkĩte. 15 Nĩ ũndũ ũcio magĩkinya harĩ Yahshua,
na makĩona mũndũ ũcio warĩ na ndaimono, o we ũcio warĩ na mbũtũ ĩyo, aikarĩte thĩ ehumbĩte
nguo na arĩ mũhonu meciria, na magĩĩtigĩra mũno. 16 Ningĩ arĩa meeyoneire maũndũ macio
makĩmaganĩra ũrĩa gwekĩkĩte harĩ mũndũ ũcio warĩ na ndaimono na harĩ ngũrũe. 17 Nĩ ũndũ ũcio
makĩambĩrĩria gũthaitha Yahshua oime kũu gĩcigo-inĩ kĩao.

18 Na rĩrĩa aaingĩraga thĩinĩ wa gatarũ, mũndũ ũcio warĩ na ndaimono akĩmũthaitha mathiĩ nake.
19 No rĩrĩ, Yahshua ndamwĩtĩkĩririe no aamwĩrire ũũ: ―Inũka kũrĩ andũ anyu, na ũmere maũndũ
mothe marĩa Yahweh agwĩkĩire na tha iria akuonetie.‖ 20 Mũndũ ũcio agĩthiĩ na akĩambĩrĩria
kũmenyithania ũhoro kũu Dekapoli wĩgiĩ maũndũ mothe marĩa Yahshua aamwĩkĩire, na andũ
othe makĩgega.

21 Thutha wa Yahshua gũcoka na gatarũ mũrĩmo ũcio ũngĩ wa iria, kĩrĩndĩ kĩnene gĩkĩũngana
harĩ we, na aarĩ rũteere-inĩ rwa iria.

22 Mũrũgamĩrĩri ũmwe wa thunagogi wetagwo Jairo agĩũka, na thutha wa kuona Yahshua,
akĩĩgũithia thĩ magũrũ-inĩ make. 23 Na akĩmũthaitha maita maingĩ, akĩmwĩra: ―Kairĩtu gakwa nĩ
karũaru mũno. Ndagũthaitha, ũka ũgakaigĩrĩre moko nĩguo kahone gatũũre muoyo.‖ 24 Nĩ ũndũ
ũcio Yahshua agĩthiĩ hamwe nake, na kĩrĩndĩ kĩnene gĩkĩmũrũmĩrĩra na gĩkahatĩkanĩra harĩ we.

25 Na rĩrĩ, nĩ haarĩ na mũndũ-wa-nja watũũraga oiraga thakame mĩaka 12.

26 Nĩ aanyamarĩkĩte mũno moko-inĩ ma ndagĩtarĩ aingĩ na agakorũo ahũthĩrĩte indo ciake ciothe
no ndaateithĩkĩte, ĩndĩ no kwĩhĩrũo eehagĩrũo. 27 Rĩrĩa aaiguire ũhoro wĩgiĩ Yahshua, agĩthiĩ
thutha wake arĩ kĩrĩndĩ-inĩ na akĩhutia nguo yake ya igũrũ,

28 tondũ eĩraga na ngoro ũũ: ―Ingĩhutia o nguo ciake cia igũrũ tu, nĩ ngũhona.‖

29 Na o hĩndĩ ĩyo agĩtiga kuura, na akĩigua mwĩrĩ-inĩ wake ahona mũrimũ ũcio mũũru.

30 Na o hĩndĩ ĩyo Yahshua akĩigua harĩ hinya woima thĩinĩ wake, na akĩhũgũkĩra kĩrĩndĩ akĩũria:
―Nũ wahutia nguo ciakwa cia igũrũ?‖

1990






 31 No arutwo ake makĩmũũria atĩrĩ: ―Ũrona kĩrĩndĩ gĩkĩhatĩkanĩra harĩ wee, na ũkoria, ‗Nũ
wahutia?‘‖ 32 O na kũrĩ ũguo, nĩ aaroraga mĩena yothe nĩguo one nũ wekĩte ũguo. 33 Tondũ
mũndũ-wa-nja ũcio nĩ aamenyaga ũrĩa gwathiĩte, agĩthiĩ amakĩte na akĩinainaga akĩĩgũithia
mbere yake na akĩmwĩra ũhoro wothe. 34 Nake akĩmwĩra atĩrĩ: ―Mwarĩ ũyũ, wĩtĩkio waku nĩ
watũma ũhone. Thiĩ na thayũ, na ndũkanathĩnio nĩ mũrimũ ũcio mũũru rĩngĩ.‖

35 Na o hĩndĩ ĩyo aaragia, hagĩũka andũ moimĩte mũciĩ kwa mũrũgamĩrĩri ũcio wa thunagogi
makĩmwĩra: ―Kairĩtu gaku nĩ gakuire! Ũgũgĩthĩnia Mũrutani rĩngĩ nĩkĩ?‖ 36 No Yahshua akĩigua
ũrĩa moigaga na akĩĩra mũrũgamĩrĩri ũcio wa thunagogi ũũ: ―Ndũgetigĩre, no gĩa na wĩtĩkio.‖ 37
Na rĩrĩ, ndeetĩkĩririe mũndũ o na ũrĩkũ amũrũmĩrĩre tiga Kepha, Jakubu, na Johana mũrũ wa
nyina na Jakubu.

38 Nĩ ũndũ ũcio magĩkinya nyũmba ya mũrũgamĩrĩri ũcio wa thunagogi, na agĩkora kũrĩ na
gĩcanjama andũ magĩcakaya, makĩrĩraga manĩrĩire. 39 Thutha wa kũingĩra, akĩmoria atĩrĩ: ―Kĩrĩro
gĩkĩ na gĩcanjama nĩ cia kĩ? Mwana ũcio ndakuĩte ĩndĩ nĩ gũkoma akomete.‖ 40 Maigua ũguo,
makĩambĩrĩria kũmũthekerera na kĩnyũrũri. No thutha wa kũmera moime nja othe, akĩoya ithe
wa mwana ũcio na nyina na acio maarĩ nake, magĩthiĩ harĩa mwana ũcio aarĩ. 41 Agĩcoka
akĩnyita mwana ũcio guoko, akĩmwĩra ũũ: ―Talitha kum!‖ ciugo icio ciataũrũo ciugaga ũũ:
―Kairĩtu, ndakwĩra atĩrĩ, ũkĩra!‖ 42 Na o rĩo kairĩtu kau gagĩũkĩra na gakĩambĩrĩria gwĩtwara.
(Kaarĩ ka mĩaka 12.) Na o hĩndĩ ĩyo arĩa maarĩ ho magĩkena mũno. 43 No we akĩmaatha rĩngĩ na
rĩngĩ matikareke mũndũ o na ũrĩkũ amenye ũhoro ũcio, na akĩmera mahe kairĩtu kau kĩndũ gĩa
kũrĩa.

MARIKO 6

1 Agĩcoka akiuma kũu agĩthiĩ itũũra rĩa kwao, na arutwo ake makĩmũrũmĩrĩra. 2 Rĩrĩa Thabatũ
yakinyire, akĩambĩrĩria kũrutana thĩinĩ wa thunagogi, na andũ aingĩ arĩa maamũiguire makĩgega
makĩũria: ―Mũndũ ũyũ arutĩte kũ maũndũ maya? Na aaheirũo ũũgĩ ũyũ nĩkĩ, na ũhoti wa gwĩka
mawĩko maya ma hinya na moko make? 3 Githĩ ũyũ ti bundi ũrĩa wa mbaũ, mũrũ wa Mariamu,
na mũrũ wa nyina na Jakubu, Jusufu, Yahuda, na Simoni? Nao aarĩ a nyina githĩ matirĩ o gũkũ
hamwe na ithuĩ?‖ Kwoguo makĩambĩrĩria kũhĩngĩka nĩ ũndũ wake. 4 No Yahshua akĩmera atĩrĩ:
―Mũnabii ndaimagwo gĩtĩo tiga o itũũra-inĩ rĩa kwao na gatagatĩ-inĩ ka andũ a nyũmba yao na
gwake mũciĩ.‖ 5 Nĩ ũndũ ũcio ndaahotire gwĩka mawĩko ma hinya kũu o tiga kũigĩrĩra andũ
maigana ũna moko arĩa maarĩ arũaru na akĩmahonia. 6 Na nĩ aagegire nĩ ũndũ wao kwaga
wĩtĩkio. Na agĩthiũrũrũka kuuma gĩcagi kĩmwe nginya kĩrĩa kĩngĩ akĩrutanaga.

1991






7 Hĩndĩ ĩyo agĩta arĩa Ikũmi na Erĩ, akĩambĩrĩria kũmatũma marĩ erĩ erĩ, na akĩmahe wathani
igũrũ rĩa maroho moru. 8 Ningĩ akĩmahe watho akĩmera matigakuue kĩndũ o na kĩ nĩ ũndũ wa
rũgendo tiga o mũtirima—matigakuue mũgate, matigakuue mondo ya irio, matigakuue mbeca
mĩcibi-inĩ yao— 9 no mekĩre iratũ na matikehumbe nguo igĩrĩ. 10 Ningĩ akĩmera atĩrĩ: ―Rĩrĩa
mwatonya mũciĩ mũna, ikaragai kuo o nginya rĩrĩa mũkooima kuo. 11 Na kũrĩa andũ
matarĩmwamũkagĩra kana kũmũthikĩrĩria, mũkiuma kũu ringithiai ndiira cianyu thĩ rũkũngũ
rũitĩke, nĩguo ũndũ ũcio ũtuĩke ũira harĩ o.‖ 12 Nao magĩthiĩ na makĩhunjĩria andũ merire, 13 na
makĩingata ndaimono nyingĩ na makĩhaka arĩa maarĩ arũaru maguta na makĩmahonia.

14 Na rĩrĩ, Mũthamaki Herode akĩigua maũndũ macio, nĩ gũkorũo rĩĩtwa rĩa Yahshua nĩ
rĩamenyekete mũno, na andũ nĩ moigaga: ―Johana Mũbatithania nĩ ariũkĩtio kuuma kũrĩ arĩa
akuũ, na nĩkĩo arahota gwĩka mawĩko ma hinya.‖ 15 No andũ angĩ moigaga ũũ: ―Nĩ Eliya.‖ Nao
angĩ makoiga: ―Nĩ mũnabii o ta ũmwe wa anabii arĩa a tene.‖

16 No rĩrĩa Herode aaiguire ũguo, akiuga atĩrĩ: ―Johana ũrĩa ndarengire mũtwe nĩ ariũkĩtio.‖ 17
Nĩ gũkorũo Herode we mwene nĩ aatũmanĩte Johana anyitwo na aikio njera nĩ ũndũ wa Herodia,
mũka wa Filipu mũrũ wa ithe, tondũ Herode nĩ aamũhikĩtie.

18 Nĩ gũkorũo Johana nĩ eeraga Herode ũũ: ―Ndwagĩrĩirũo kũhikia mũka wa mũrũ wa thoguo.‖
19 Kwoguo Herodia aatũire amũigĩire muku na eendaga kũmũũraga no akaremwo. 20 Nĩ
gũkorũo Herode nĩ eetigagĩra Johana, tondũ nĩ aamenyaga atĩ nĩ mũndũ mũthingu na Mwamũre,
na kwoguo nĩ aamũgitagĩra. Thutha wa kũmũthikĩrĩria nĩ aarigagwo ũrĩa ekũmwĩka, ĩndĩ no
aathiaga na mbere kũmũthikĩrĩria akenete.

21 No mũthenya ũmwe mweke nĩ weyumĩririe, rĩrĩa Herode aahaarĩirie iruga rĩa hwaĩ-inĩ
mũthenya wake wa gũciarũo nĩ ũndũ wa anene ake na atongoria a mbũtũ na andũ arĩa maarĩ
igweta mũno a Galili. 22 Nake mwarĩ wa Herodia akĩingĩra na agĩthũngũtha agĩkenia Herode na
arĩa maarĩanagĩra nake. Mũthamaki akĩĩra mũirĩtu ũcio ũũ: ―Njĩtia kĩrĩa gĩothe ũkwenda, na nĩ
ngũkũhe.‖ 23 Akĩmwĩrĩra na mwĩhĩtwa atĩrĩ: ―Kĩrĩa gĩothe ũkũũhoya, nĩ ngũkũhe, o na
angĩkorũo nĩ nuthu ya ũthamaki wakwa.‖ 24 Kwoguo agĩthiĩ kũrĩ nyina akĩmũũria atĩrĩ: ―Hoe
kĩ?‖ Nake akĩmwĩra: ―Mũtwe wa Johana Mũbatithania.‖ 25 O hĩndĩ ĩyo agĩthiĩ na ihenya kũrĩ
mũthamaki akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ngwenda ũũhe o rĩu mũtwe wa Johana Mũbatithania ũigĩrĩirũo
thani-inĩ.‖

26 O na gũtuĩka ũndũ ũcio nĩ waiguithirie mũthamaki kĩeha kĩnene, ndeendaga kwaga kũhingia
ihoya rĩa mũirĩtu ũcio, nĩ ũndũ wa mĩĩhĩtwa yake na nĩ ũndũ wa ageni ake. 27 Nĩ ũndũ ũcio
mũthamaki agĩtũma mũrangĩri ũmwe o hĩndĩ ĩyo na akĩmwatha arehe mũtwe wa Johana. Nake
agĩthiĩ kũu njera na akĩmũrenga mũtwe 28 na akĩrehe mũtwe wake ũigĩrĩirũo thani-inĩ.
Akĩnengera mũirĩtu ũcio, nake mũirĩtu ũcio akĩũtwarĩra nyina. 29 Rĩrĩa arutwo ake maaiguire

1992




ũhoro ũcio, magĩthiĩ makĩoya mwĩrĩ wake na makĩũkomia mbĩrĩra-inĩ.

30 Atũmwo makĩũngana harĩ Yahshua na makĩmwĩra maũndũ marĩa mothe meekĩte na
makarutana. 31 Nake akĩmera atĩrĩ: ―Ũkai tũthiĩ tũrĩ ithuiki handũ hatarĩ andũ angĩ mũkahurũke
hanini.‖ Tondũ kwarĩ na andũ aingĩ mookaga magĩthiaga, nginya o makaga ihinda rĩa kũhurũka o
na rĩa kũrĩa irio. 32 Nĩ ũndũ ũcio makĩingĩra thĩinĩ wa gatarũ nĩguo mathiĩ handũ hatarĩ andũ
nĩgetha makorũo marĩ oiki. 33 No rĩrĩa andũ maamonire magĩthiĩ, na aingĩ makĩmenya,
magĩtengʼera na magũrũ moimĩte matũũra-inĩ mothe, na magĩkinya mbere yao. 34 Na rĩrĩa
oimire gatarũ-inĩ, akĩona kĩrĩndĩ kĩnene, akĩringwo nĩ tha tondũ maatariĩ ta ngʼondu itarĩ na
mũrĩithi. Akĩambĩrĩria kũmaruta maũndũ maingĩ.

35 Na gwakinya hwaĩ-inĩ, arutwo ake magĩthiĩ harĩ we makĩmwĩra ũũ: ―Kũndũ gũkũ nĩ werũ-inĩ
na mathaa nĩ mathiĩte mũno. 36 Ĩra andũ aya moimagare nĩguo mathiĩ mĩgũnda-inĩ na icagi-inĩ
iria ithiũrũrũkĩirie makegũrĩre irio.‖

37 Nake akĩmacokeria akĩmera atĩrĩ: ―Inyuĩ mahei kĩndũ gĩa kũrĩa.‖ Maigua ũguo makĩmũũria
ũũ: ―Tũthiĩ tũgũre mĩgate ya dinari 200 tũhe andũ aya marĩe?‖ 38 Nake akĩmoria atĩrĩ: ―Mũrĩ na
mĩgate ĩigana? Thiĩi mũrore!‖ Nao marora makĩmwĩra: ―Tũrĩ na mĩgate ĩtano na thamaki igĩrĩ.‖
39 Nake akĩĩra andũ othe maikare thĩ nyeki-inĩ nduru marĩ ikundi. 40 Nao magĩikara thĩ marĩ
ikundi cia andũ 100 na cia andũ 50. 41 Nake akĩoya mĩgate ĩyo ĩtano na thamaki icio igĩrĩ,
akĩrora igũrũ akĩmĩrathima. Agĩcoka akĩenyũranga mĩgate ĩyo, akĩnengera arutwo matwarĩre
andũ, na akĩgayania thamaki icio igĩrĩ nĩ ũndũ wa andũ acio othe. 42 Nao othe makĩrĩa
makĩhũna, 43 na makĩũngania cienyũ cia mĩgate ikĩiyũra ikabu 12, thamaki itatarĩtwo.

44 Arĩa maarĩire mĩgate ĩyo maarĩ arũme 5,000.

45 O rĩo akĩĩra arutwo ake maingĩre gatarũ maringage mwena ũcio ũngĩ wa iria kwerekera
Bethisaida nake agĩtigwo akiugĩra kĩrĩndĩ ũhoro. 46 No thutha wa kũmoigĩra ũhoro, agĩthiĩ
kĩrĩma-inĩ kũhoya. 47 Rĩrĩa gwatukire, gatarũ kau kaarĩ iria-inĩ gatagatĩ, no Yahshua aarĩ wiki thĩ
nyũmũ.

48 Na rĩrĩa aamonire magĩgatwara na thĩna mũno tondũ rũhuho rwahurutanaga rwerekeire
mwena ũrĩa mooimaga, hakuhĩ ituanĩra rĩa kana rĩa ũtukũ agĩthiĩ harĩ o agereire igũrũ rĩa iria; no
endaga kũmahĩtũka. 49 Na rĩrĩa maamuonire agereire igũrũ rĩa iria, magĩĩciria ũũ: ―ũyũ nĩ roho!‖
Na magĩkaya. 50 Nĩ gũkorũo othe nĩ maamuonire na magĩĩtigĩra. No o hĩndĩ ĩyo akĩmera: ―Gĩai
na ũmĩrĩru! Nĩ niĩ; mũtigetigĩre.‖

1993





 51 Agĩcoka akĩingĩra gatarũ karĩa maarĩ, naruo rũhuho rũkĩhorera. Mona ũguo makĩgega mũno,
52 nĩ gũkorũo matiataũkĩirũo nĩ ũhoro wa mĩgate ĩrĩa aaheanĩte, ĩndĩ ngoro ciao ciathiire na
mbere kwaga ũtaũku.

53 Rĩrĩa maaringire magĩkinya thĩ nyũmũ mũrĩmo ũcio ũngĩ, magĩkinya Genesareti na makĩoha
gatarũ o hau hakuhĩ. 54 No moima gatarũ-inĩ o ũguo, andũ makĩmenya nĩ we. 55 Magĩtengʼera
gĩcigo-inĩ kĩu gĩothe na makĩambĩrĩria kũmũrehera arĩa maarĩ arũaru mamakuuĩte na tũrĩrĩ o
kũrĩa maigua arĩ. 56 Na kũrĩa guothe aathiaga icagi-inĩ kana matũũra-inĩ kana mĩgũnda-inĩ,
maaigaga andũ arĩa maarĩ arũaru thoko-inĩ, makamũthaitha etĩkĩre mahutie o gĩcũrĩ kĩa nguo
yake ya igũrũ. Na arĩa othe maakĩhutirie makĩhonio.

MARIKO 7

1 Na rĩrĩ, Afarisai na aandĩki-marũa amwe arĩa mooimĩte Yahrushalayim makĩũngana
mamũthiũrũrũkĩirie.

2 Na makĩona arutwo amwe ake makĩrĩa irio na moko marĩ na thahu, ũguo nĩ kuuga,
matethambĩte moko. 3 (Nĩ gũkorũo Afarisai na Ayahudi othe matirĩaga irio matethambĩte moko
nginya o kĩgokora, tondũ manyitagĩrĩra kĩrĩra kĩa athuri a mahinda ma tene, 4 na rĩrĩa moima
thoko, matirĩaga irio matambĩte gwĩthamba. Na nĩ kũrĩ irĩra ingĩ nyingĩ manyitagĩrĩra, ta
gũthambia ikombe, njagi, na indo cia gĩcango.)

5 Kwoguo Afarisai acio na aandĩki-marũa makĩmũũria atĩrĩ: ―Nĩ kĩ gĩtũmaga arutwo aku mage
kũrũmĩrĩra kĩrĩra kĩa athuri a mahinda ma tene, no marĩaga irio ciao na moko marĩ na thahu?‖ 6
Nake akĩmera ũũ: ―Hinga ici, Isaiya nĩ aarathire wega igũrũ rĩanyu, o ta ũrĩa kwandĩkĩtwo atĩrĩ,
‗Andũ aya maheaga gĩtĩo na mĩromo yao no ngoro ciao irĩ kũraya na niĩ.

7 Ũthathaiya ũrĩa maheaga nĩ wa tũhũ, nĩ gũkorũo marutanaga maathani ma andũ marĩ ta
morutani.‘

8 Mũtiganaga na Maathani ma Yahweh, mũkanyitĩrĩra kĩrĩra kĩa andũ.‖

9 Ningĩ akĩmera ũũ: ―Inyuĩ mũregaga na wara gwathĩkĩra Maathani ma Yahweh nĩguo mũtũũrie
kĩrĩra kĩanyu. 10 Kwa ngerekano-rĩ, Musa ooigire ũũ, ‗Tĩaga thoguo na nyũkwa,‘ na ‗Ũrĩa
ũkaaruma ithe kana nyina no mũhaka oragwo.‘ 11 No inyuĩ muugaga atĩrĩ, ‗Mũndũ angĩĩra ithe
kana nyina ũũ: ―Kĩrĩa gĩothe ingĩgũteithia nakĩo nĩ korubani (ũguo nĩ kuuga, kĩheo kĩamũrĩirũo
Yahweh),‖‘ 12 mũticokaga kũreka ekĩre ithe kana nyina ũndũ o na ũmwe.

1994






 13 Na njĩra ĩyo mũkagithia kiugo kĩa Yahweh kĩene nĩ ũndũ wa kĩrĩra kĩanyu kĩrĩa mũtiganagĩra.
Na nĩ mwĩkaga maũndũ mangĩ maingĩ ta macio.‖ 14 Nĩ ũndũ ũcio agĩĩta kĩrĩndĩ o rĩngĩ, agĩkĩĩra
atĩrĩ: ―Thikĩrĩriai, inyuĩ inyuothe, na mũtaũkĩrũo nĩ ũrĩa ngũmwĩra. 15 Gũtirĩ kĩndũ kiumaga na
nja gĩgatonya thĩinĩ wa mũndũ kĩngĩmũthahia, no maũndũ marĩa moimaga thĩinĩ wa mũndũ nĩmo
mamũthahagia.‖

16 Ũrĩa wĩna matũ ma kũigua nĩ akĩigue.

17 Na rĩrĩa aatonyire nyũmba kĩrĩndĩ gĩtarĩ ho, arutwo ake makĩambĩrĩria kũmũũria ũhoro wĩgiĩ
ngerekano ĩyo. 18 Nĩ ũndũ ũcio akĩmoria atĩrĩ: ―Kaĩ o na inyuĩ mwagĩte ũtaũku o ta andũ acio?
Kaĩ mũtoĩ atĩ gũtirĩ kĩndũ kiumaga na nja gĩkaingĩra thĩinĩ wa mũndũ kĩngĩmũthahia, 19 nĩ
gũkorũo gĩtingĩraga ngoro-inĩ yake no kĩingĩraga nda, gĩgacoka gĩkoima nja ya mwĩrĩ?‖

20 Ningĩ akĩmera ũũ: ―Kĩrĩa kiumaga thĩinĩ wa mũndũ nĩkĩo kĩmũthahagia. 21 Tondũ thĩinĩ wa
ngoro cia andũ nĩkuo kuumaga methugunda moru: ngomanio itagĩrĩire, ũici, ũũragani, 22 ciĩko
cia ũtharia, ũkoroku, ciĩko cia waganu, maheeni, mĩtugo ya rũtũrĩko, riitho rĩrĩ na ũiru, irumi,
mwĩtĩo, na ũrimũ. 23 Maũndũ macio mothe moru moimaga na thĩinĩ na nĩmo mathahagia
mũndũ.‖

24 Oima kũu, agĩthiĩ gĩcigo-inĩ gĩa Turo na Sidoni. Akĩingĩra nyũmba na ndeendaga mũndũ o na
ũmwe amenye atĩ nĩ akinya, no nĩ aamenyekire. 25 O hĩndĩ ĩyo mũndũ-wa-nja warĩ na kairĩtu
kaarĩ na roho mũũru akĩigua ũhoro wake na agĩthiĩ harĩ we akĩĩgũithia thĩ magũrũ-inĩ make.

26 Mũndũ-wa-nja ũcio aarĩ Mũngiriki, kuuma Foenicia bũrũri-inĩ wa Siria; na agĩikara
akĩmũthaithaga arute kairĩtu kau ndaimono. 27 No Yahshua akĩmwĩra atĩrĩ: ―Reke ciana ciambe
ihũne, nĩ gũkorũo ti wega kuoya mũgate wa ciana ũikĩrie ngui.‖ 28 No rĩrĩ, mũndũ-wa-nja ũcio
akĩmũcokeria akĩmwĩra atĩrĩ: ―Nĩ ma, mwathi wakwa, no o na ngui nĩ irĩaga rũitĩki rwa ciana
rũrĩa rũgũaga rungu rwa metha.‖ 29 Nake Yahshua akĩmwĩra ũũ: ―Nĩ ũndũ wa ũguo woiga-rĩ,
thiĩ; ndaimono ĩyo nĩ yoima thĩinĩ wa kairĩtu gaku.‖ 30 Nĩ ũndũ ũcio akĩinũka mũciĩ agĩkora
kaana kau gakomete ũrĩrĩ-inĩ, na ndaimono ĩyo nĩ yoimĩte.

31 Rĩrĩa Yahshua aahũndũkire kuuma gĩcigo gĩa Turo, akĩgerera Sidoni agĩthiĩ Iria-inĩ rĩa Galili,
agereire gĩcigo kĩa Dekapoli. 32 Arĩ kũu andũ makĩmũrehera mũndũ ũtaaiguaga na ũtaahotaga
kwaria wega, na makĩmũthaitha amũigĩrĩre moko. 33 Nake akĩmweheria kĩrĩndĩ-inĩ akĩmũtwara
handũ hatarĩ andũ. Agĩcoka agĩikia ciara ciake matũ-inĩ ma mũndũ ũcio, na thutha wa gũtua
mata, akĩmũhutia rũrĩmĩ.

1995






 34 Agĩcoka akĩrora igũrũ, akĩhũmũka na hinya na akĩmwĩra atĩrĩ: ―Efatha,‖ ũguo nĩ kuuga,
―Hingũka.‖ 35 Namo matũ make makĩhingũka na thĩna wake wa kwaria ũgĩthira, akĩambĩrĩria
kwaria wega. 36 Yahshua agĩcoka akĩmakaania matikere mũndũ o na ũrĩkũ, no o ũrĩa aathiaga na
mbere kũmakaania noguo maamemerekagia ũhoro ũcio makĩria.

37 Nao andũ makĩgega mũno, makiuga ũũ: ―Ciĩko ciake ciothe nĩ cia magegania. Aratũma
nginya andũ arĩa mataiguaga maigue na arĩa mataragia marie.‖

MARIKO 8

1 Matukũ-inĩ macio, o rĩngĩ nĩ haarĩ na kĩrĩndĩ kĩnene kĩa andũ na matiarĩ na kĩndũ gĩa kũrĩa. Nĩ
ũndũ ũcio Yahshua agĩĩta arutwo ake akĩmera atĩrĩ: 2 ―Nĩ ndĩraiguĩra kĩrĩndĩ gĩkĩ tha, nĩ ũndũ
gĩkoretwo hamwe na niĩ thikũ ithatũ na gĩtirĩ na kĩndũ gĩa kũrĩa. 3 Ingĩmera mainũke marĩ ahũtu,
nĩ mekũgũa njĩra-inĩ, nĩ gũkorũo amwe ao moimĩte kũndũ kũraya.‖ 4 No arutwo ake
makĩmũũria: ―Gũkũ werũ-inĩ mũndũ angĩruta kũ mĩgate ya kũigana andũ aya?‖

5 Nake akĩmoria atĩrĩ: ―Mũrĩ na mĩgate ĩigana?‖ Makĩmũcokeria: ―Mũgwanja.‖ 6 Akĩĩra kĩrĩndĩ
kĩu gĩikare thĩ. Agĩcoka akĩoya mĩgate ĩyo mũgwanja, akĩmĩrathima, akĩmĩenyũranga, na
akĩnengera arutwo ake mamĩheane, nao makĩgaĩra kĩrĩndĩ kĩu.

7 Ningĩ nĩ maarĩ na tũthamaki tũigana ũna, na thutha wa gũtũrathima, akĩmera magaĩre andũ. 8
Nao makĩrĩa makĩhũna, na arutwo makĩũngania cienyũ iria ciatigarire ikĩiyũra ikabu mũgwanja
nene. 9 Na rĩrĩ, arũme arĩa maarĩ ho maarĩ ta 4,000. Agĩcoka akĩmoigĩra ũhoro.

10 O hĩndĩ ĩyo akĩingĩra gatarũ hamwe na arutwo ake na magĩthiĩ gĩcigo-inĩ kĩa Dalumanutha. 11
Marĩ kũu, Afarisai magĩthiĩ kũrĩ we makĩambĩrĩria gũkararania nake makĩenda kuona
kĩmenyithia kuuma igũrũ, marĩ na muoroto wa kũmũgeria. 12 Nake akĩnyitwo nĩ kĩeha kĩnene
ngoro-inĩ, akiuga ũũ: ―Rũciaro rũrũ rũrenda kuona kĩmenyithia nĩkĩ? Ngũmwĩra atĩrĩ o ma, gũtirĩ
kĩmenyithia rũciaro rũrũ rũkuonio.‖ 13 Agĩcoka akĩmatiga, akĩingĩra gatarũ o rĩngĩ, agĩthiĩ
mũrĩmo ũcio ũngĩ wa iria.

14 No arutwo makĩriganĩrũo nĩ gũkuua mĩgate, na matiarĩ na kĩndũ kĩngĩ thĩinĩ wa gatarũ tiga
mũgate ũmwe tu. 15 Nake akĩmahe mũkaana mũrũmu akĩmera atĩrĩ: ―Ikaragai mwĩiguĩte na
mwĩmenyagĩrĩre ndawa ya kũimbia ya Afarisai na ya Herode.‖ 16 Nĩ ũndũ ũcio makĩambĩrĩria
gũkararania o ene tondũ matiakuuĩte mĩgate. 17 Rĩrĩa aaiguire ũguo akĩmera: ―Nĩ kĩ kĩratũma
mũkararanie nĩ ũndũ wa gũkorũo mũtarĩ na mĩgate? Nginya rĩu mũtirĩ mũranyita o na kana
mũgataũkĩrũo? Kaĩ ngoro cianyu ithiĩte o na mbere kwaga ũtaũku? 18 ‗O na gũtuĩka mũrĩ na

1996






maitho-rĩ, kaĩ mũtarona; na o na gũtuĩka mũrĩ na matũ-rĩ, kaĩ mũtaraigua?‘ Kaĩ mũtararirikana 19
hĩndĩ ĩrĩa ndenyũrangĩire arũme arĩa 5,000 mĩgate ĩrĩa ĩtano, muonganirie cienyũ ikabu cigana
ciyũrĩte?‖ Nao makĩmwĩra: ―Ikũmi na igĩrĩ.‖ 20 ―Rĩrĩa ndenyũrangĩire arũme arĩa 4,000 mĩgate
mũgwanja-rĩ, muonganirie cienyũ ikabu cigana nene ciyũrĩte?‖ Nao makĩmũcokeria:
―Mũgwanja.‖

21 Nake akĩmoria atĩrĩ: ―O na rĩu mũtirĩ mũrataũkĩrũo?‖

22 Magĩcoka magĩthiĩ Bethisaida. Na arĩ kũu, andũ makĩmũrehera mũndũ warĩ mũtumumu, na
makĩmũthaitha amũhutie.

23 Nake akĩnyita mũndũ ũcio mũtumumu guoko akĩmuumia nja ya gĩcagi. Thutha wa kũmũtuĩra
mata maitho, akĩmũigĩrĩra moko na akĩmũũria: ―Nĩ ũrona kĩndũ?‖ 24 Nake mũndũ ũcio agĩtiira
maitho, akiuga ũũ: ―Ndĩrona andũ, no mahaana ta mĩtĩ ĩrathiĩ.‖ 25 Yahshua akĩhutia mũndũ ũcio
maitho rĩngĩ, nake akĩambĩrĩria kuona wega. Agĩcokerio ũhoti wake wa kuona, na akĩhota kuona
indo ciothe wega. 26 Nĩ ũndũ ũcio akĩmwĩra ainũke mũciĩ, akĩmwĩra ũũ: ―Ndũkaingĩre gĩcagi.‖

27 Yahshua na arutwo ake magĩcoka makiumagara merekeire icagi-inĩ cia Kaisarea Filipi, na
marĩ njĩra-inĩ akĩambĩrĩria kũũria arutwo ake ũũ: ―Andũ moigaga niĩ ndĩ ũ?‖ 28 Makĩmwĩra ũũ:
―Moigaga wee nĩwe Johana Mũbatithania, no angĩ makoiga wee nĩwe Eliya, nao angĩ makoiga
ũrĩ ũmwe wa anabii.‖ 29 Agĩcoka akĩmoria atĩrĩ: ―Ĩ inyuĩ na inyuĩ muugaga ndĩ ũ?‖ Simioni
agĩcokia: ―Wee nĩwe Messiya.‖ 30 Akĩmahe mũkaana mũrũmu matikere mũndũ o na ũrĩkũ ũhoro
wake. 31 Ningĩ akĩambĩrĩria kũmaruta atĩ no mũhaka Mũrũ wa mũndũ acemanie na mĩnyamaro
mĩingĩ na aregwo nĩ athuri na anene a athĩnjĩri-Yahweh na aandĩki-marũa na oragwo, acoke
ariũkio thutha wa thikũ ithatũ. 32 Ooigire ũguo atekũhithĩrĩra. No Simioni akĩmũtwara keheri-inĩ
akĩambĩrĩria kũmũkaania. 33 Nake akĩĩhũgũra akĩrora arutwo ake, na agĩkũũma Kepha akĩmwĩra:
―Coka thutha wakwa, Shaitani! nĩ ũndũ ndũreciria meciria ma Yahweh, ĩndĩ ũreciria meciria ma
andũ.‖

34 Agĩcoka agĩĩta kĩrĩndĩ harĩ we na arutwo ake na akĩmera ũũ: ―Mũndũ o wothe angĩenda
kũnũmĩrĩra, nĩ erege na oe mũtĩ wake wa kũnyarirĩrũo na anũmagĩrĩre. 35 Nĩ gũkorũo mũndũ o
wothe wendaga kũhonokia muoyo wake nĩ akorũo nĩguo, no mũndũ o wothe ũkũrũo nĩ muoyo
wake nĩ ũndũ wakwa na nĩ ũndũ wa ũhoro ũrĩa mwega nĩ akaaũhonokia. 36 Oneei, mũndũ
angĩgunĩka atĩa nĩ kwĩgwatĩra thĩ yothe no orũo nĩ muoyo wake? 37 Nĩ kĩ mũndũ angĩruta nĩguo
akũũre muoyo wake nakĩo? 38 Nĩ gũkorũo mũndũ o wothe ũconokaga nĩ ũndũ wakwa, na nĩ
ũndũ wa ciugo ciakwa rũciaro-inĩ rũrũ rwa andũ ehia na atharia, o nake Mũrũ wa mũndũ nĩ
akamũconokera rĩrĩa agoka arĩ na riri wa Ithe arĩ hamwe na araika arĩa amũre.‖

1997





MARIKO 9

1 Agĩcoka akĩmera ũũ: ―Ngũmwĩra atĩrĩ o ma, nĩ harĩ amwe marũgamĩte haha matagacama gĩkuũ
o rĩ nginya mambe mone Ũthamaki wa Yahweh ũũkĩte ũrĩ na hinya.‖

2 Thikũ ithathatũ thutha ũcio, Yahshua akĩoya Kepha na Jakubu na Johana akĩmambatia kĩrĩma-
inĩ kĩnene mũno marĩ oiki. Na arĩ mbere yao akĩgarũrũka ũrĩa aatariĩ; 3 nguo ciake cia igũrũ
ikĩambĩrĩria kũhenia mũno, ikĩerũha gũkĩra ũrĩa mũthambia wa nguo o na ũrĩkũ thĩinĩ wa thĩ
angĩtũma cierũhe. 4 Ningĩ makiumĩrĩrũo nĩ Eliya na Musa, na maaranagĩria na Yahshua. 5 Kepha
akĩĩra Yahshua atĩrĩ: ―Rabii, nĩ wega gũkorũo tũrĩ haha. Nĩ ũndũ ũcio reke twambe hema ithatũ,
ĩmwe yaku, ĩmwe ya Musa, na ĩmwe ya Eliya.‖ 6 Kepha ndaamenyaga ũrĩa egwĩka, nĩ gũkorũo
nĩ maaiguire guoya mũno. 7 Hagĩcoka hakĩgĩa na itu, rĩkĩmahumbĩra, na mũgambo ũkiuma thĩinĩ
wa itu rĩu ũkiuga: ―Ũyũ nĩ Mũrũ wakwa, ũrĩa nyendete. Mũthikagĩrĩriei.‖

8 Hĩndĩ o ĩyo makĩrora mĩena yothe, no gũtirĩ mũndũ ũngĩ moonire tiga Yahshua.

9 Rĩrĩa maaikũrũkaga kuuma kĩrĩma-inĩ, akĩmahe mũkaana mũrũmu atĩ matikere mũndũ o na
ũmwe maũndũ macio moonire o nginya rĩrĩa Mũrũ wa mũndũ akaariũkio kuuma kũrĩ arĩa
akuũ.10 Nao makĩiga ciugo icio ngoro-inĩ, no magĩteereta gatagatĩ-inĩ kao ũrĩa kũriũkio kũu
kuuma kũrĩ arĩa akuũ kuugĩte. 11 Na makĩambĩrĩria kũmũũria atĩrĩ: ―Nĩ kĩ gĩtũmaga aandĩki-
marũa moige atĩ no mũhaka Eliya ambe oke?‖ 12 Nake akĩmera atĩrĩ: ―Eliya no mũhaka ambe
oke na acokie maũndũ mothe; no nĩ kĩ gĩtũmĩte kwandĩkwo ũhoro wĩgiĩ Mũrũ wa mũndũ atĩ no
mũhaka acemanie na mĩnyamaro mĩingĩ na anyararũo? 13 No ngũmwĩra atĩrĩ, Eliya nĩ arĩkĩtie
gũka, na makĩmwĩka ũrĩa wothe meendire kũmwĩka, o ta ũrĩa kwandĩkĩtwo ũhoro ũmwĩgiĩ.‖

14 Na rĩrĩa maakinyire harĩ arutwo acio angĩ, makĩona kĩrĩndĩ kĩnene kĩmarigicĩirie, na nĩ haarĩ
na aandĩki-marũa maakararanagia nao. 15 No rĩrĩa andũ acio othe maamuonire, makĩgega na
makĩhanyũka harĩ we nĩguo mamũgeithie. 16 Nake akĩmoria atĩrĩ: ―Nĩ kĩ mũrakararanĩria nao?‖
17 Mũndũ ũmwe thĩinĩ wa kĩrĩndĩ kĩu akĩmũcokeria: ―Mũrutani, ngũrehete mũrũ wakwa kũrĩ
wee tondũ akoragwo na roho mũũru ũtũmaga akorũo arĩ bubu. 18 Rĩrĩa rĩothe wamũnyita,
ũmũtungumanagia thĩ, akaruta mũhũyũ na kanua, akahagarania magego na agathirũo nĩ hinya.
Njũririe arutwo aku maũingate, no matinahota.‖ 19 Nake akĩmera atĩrĩ: ―Inyuĩ rũciaro rũrũ rũtarĩ
wĩtĩkio, ngũtũũra hamwe na inyuĩ nginya rĩ? Ngũmũkirĩrĩria nginya rĩ? Mũrehei haha harĩ niĩ.‖
20 Nĩ ũndũ ũcio magĩtwara kamwana kau harĩ we, no rĩrĩa roho ũcio woonire Yahshua, o rĩmwe
ũgĩtugutania mwana ũcio. Thutha wa kũgũa thĩ, akĩambĩrĩria kwĩgaragaria akĩrutaga mũhũyũ na
kanua. 21 Yahshua agĩcoka akĩũria ithe wa mwana ũcio atĩrĩ: ―Ũndũ ũyũ ũkoretwo ũgĩkĩka harĩ
we kuuma rĩ?‖ Nake akĩmũcokeria: ―Kuuma arĩ o mwana, 22 na kaingĩ nĩ ũmũikagia mwaki-inĩ

1998





na maĩ-inĩ nĩguo ũmũnine. No angĩkorũo no ũhote gwĩka ũndũ, tũiguĩre tha ũtũteithie.‖ 23
Yahshua akĩmwĩra ũũ: ―Nĩ kĩ gĩatũma ũnjĩre, ‗Angĩkorũo no ũhote‘? Maũndũ mothe nĩ
mahotekaga harĩ mũndũ ũrĩ na wĩtĩkio.‖ 24 O hĩndĩ ĩyo ithe wa mwana ũcio akĩanĩrĩra akiuga:
―Ndĩ na wĩtĩkio! Ndeithia harĩa ndĩrabatara wĩtĩkio!‖

25 Rĩrĩa Yahshua oonire kĩrĩndĩ gĩtengʼerete harĩ o, agĩkũũma roho ũcio mũũru, akiuga ũũ: ―Wee
roho ũyũ ũtũmaga mũndũ akorũo arĩ bubu na mũndũ age kũigua, ndakwĩra uume na
ndũkanaingĩre thĩinĩ wake rĩngĩ!‖

26 Thutha wa gũtũma mwana ũcio akae na kũmũtugutania mũno, ũkiuma thĩinĩ wake na
akĩhaana ta akuĩte, nginya andũ aingĩ makĩambĩrĩria kuuga: ―Nĩ akua!‖ 27 No Yahshua
akĩmũnyita guoko na akĩmũũkĩria, nake akĩrũgama. 28 Na rĩrĩ, thutha wa kũingĩra nyũmba,
arutwo ake makĩmũũria ũũ hatarĩ andũ angĩ: ―Tũremirũo nĩ kũingata roho ũcio nĩkĩ?‖

29 Akĩmacokeria atĩrĩ: ―Mũthemba ũcio no uumire na njĩra ya mahoya na kwĩnyerekia tu.‖

30 Makiuma kũu makĩgerera Galili, no ndeendaga mũndũ o na ũrĩkũ amenye ũhoro ũcio. 31 Nĩ
gũkorũo nĩ aarutaga arutwo ake akĩmeraga ũũ: ―Mũrũ wa mũndũ nĩ egũkunyanĩrũo aneanwo
moko-inĩ ma andũ, na nĩ mekũmũũraga, o na kũrĩ ũguo, nĩ akaariũka thutha wa thikũ ithatũ.‖ 32
No rĩrĩ, matiataũkagĩrũo nĩ ciugo icio ciake, na nĩ meetigagĩra kũmũũria ũndũ.

33 Na magĩkinya Kaperinaumu. Na arĩ nyũmba thĩinĩ akĩmoria atĩrĩ: ―Nĩ ũndũ ũrĩkũ
mũgũkararanagĩria njĩra-inĩ?‖ 34 Nao matiamũcokeirie, tondũ nĩ maakararanĩtie marĩ njĩra-inĩ
igũrũ rĩgiĩ nũ mũnene gũkĩra arĩa angĩ. 35 Nĩ ũndũ ũcio agĩikara thĩ na agĩĩta acio Ikũmi na Erĩ
na akĩmera ũũ: ―Mũndũ o wothe angĩenda gũkorũo arĩ wa mbere, no mũhaka atuĩke wa mũico
harĩ arĩa angĩ othe na atungatagĩre arĩa angĩ othe.‖ 36 Agĩcoka akĩoya kaana na agĩkarũgamia
gatagatĩ-inĩ kao; agĩkoya na moko agĩkaigĩrĩra ciande-inĩ, akĩmera ũũ: 37 ―Mũndũ o wothe
wamũkagĩra kaana ta gaka nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩakwa nĩ anyamũkagĩra o na niĩ; nake mũndũ o
wothe ũnyamũkagĩra, to niĩ amũkagĩra ĩndĩ nĩ nginya Ũrĩa wandũmire.‖

38 Johana akĩmwĩra atĩrĩ: ―Mũrutani, nĩ harĩ mũndũ tuonire akĩruta andũ ndaimono na rĩĩtwa
rĩaku, na twageria kũmũgiria nĩ gũkorũo ndegũtũrũmagĩrĩra.‖ 39 No Yahshua akiuga ũũ:
―Mũtikagerie kũmũgiria, tondũ gũtirĩ mũndũ ũngĩka mawĩko ma hinya na rĩĩtwa rĩakwa
ũngĩhiũha kuuga ũndũ mũũru igũrũ rĩakwa. 40 Tondũ mũndũ o wothe ũtararegana na ithuĩ arĩ
mwena witũ. 41 Nake ũrĩa wothe ũkaamũhe gĩkombe kĩa maĩ ma kũnyua nĩ ũndũ mũrĩ a
Messiya, ngũmwĩra atĩrĩ o ma, mũndũ ũcio ndarĩ hĩndĩ akorũo nĩ kĩheo gĩake. 42 No ũrĩa wothe

1999






ũhĩngaga ũmwe wa aya matariĩ ta twana arĩa marĩ na wĩtĩkio, nĩ kaba ohererũo ihiga rĩa gĩthĩi
ngingo na aikio iria thĩinĩ.

43 ―Angĩkorũo guoko gwaku nĩ kũrakũhĩngithia, gũtinie ũgũte. Nĩ kaba ũgaatonya muoyo-inĩ ũrĩ
kĩonje gũkĩra ũgaaikio Jehanamu ũrĩ na moko merĩ, thĩinĩ wa mwaki ũrĩa ũtangĩhoreka.

44 O kũu igunyũ ciao itakuaga na mwaki ũtahorekaga.

45 Na angĩkorũo kũgũrũ gwaku nĩ kũrakũhĩngithia, gũtinie ũgũte. Nĩ kaba ũgaatonya muoyo-inĩ
ũgĩthuaga gũkĩra ũgaaikio Jehanamu ũrĩ na magũrũ merĩ. 46 O kũu igunyũ ciao itakuaga na
mwaki ũtahorekaga.

47 Na angĩkorũo riitho rĩaku nĩ rĩrakũhĩngithia, rĩkũũre ũrĩte. Nĩ kaba ũkaaingĩra thĩinĩ wa
Ũthamaki wa Yahweh ũrĩ na riitho rĩmwe gũkĩra ũgaaikio Jehanamu ũrĩ na maitho merĩ, 48 kũrĩa
igunyũ ciao itakuaga na mwaki ũtahoraga.

49 ―Tondũ no mũhaka o mũndũ agekĩrwo mũcamo nĩ mwaki o ta ũrĩa irio igĩithagio cama nĩ
cumbĩ. 50 Cumbĩ nĩ mwega, no ũngĩaga mũcamo waguo-rĩ, mũngĩcokia mũcamo waguo na kĩ?
Gĩai na cumbĩ thĩinĩ wanyu, na mũtũũrie thayũ gatagatĩ-inĩ kanyu.‖

MARIKO 10

1 Yahshua oima kũu agĩthiĩ mĩhaka-inĩ ya Yahuda mũrĩmo wa Jorodani, na o rĩngĩ kĩrĩndĩ kĩnene
kĩa andũ gĩgĩũka harĩ we. Na o ta ũrĩa aamenyerete gwĩka-rĩ, akĩambĩrĩria kũmaruta. 2 Na
Afarisai magĩthiĩ harĩ we marĩ na muoroto wa kũmũgeria, na makĩmũũria kana nĩ kwagĩrĩire
mũndũ atigane na mũka.

3 Akĩmoria atĩrĩ: ―Musa aamwathire atĩa?‖ 4 Makĩmwĩra ũũ: ―Musa nĩ eetĩkĩrĩtie mũndũ andĩkĩre
mũtumia wake marũa ma ndigano na matigane.‖ 5 No Yahshua akĩmera atĩrĩ: ―Aamwandĩkĩire
rĩathani rĩu nĩ ũndũ wanyu kũũmia ngoro. 6 Ĩndĩ kuuma o kĩambĩrĩria kĩa ũũmbi, ‗Aamombire
marĩ mũndũrũme na mũndũ-wa-nja.

7 Nĩ ũndũ ũcio, mũndũrũme nĩ agaatiga ithe na nyina,8 nao erĩ matuĩke mwĩrĩ ũmwe,‘ nĩ ũndũ
ũcio ti erĩ rĩngĩ, no nĩ mwĩrĩ ũmwe. 9 Kwoguo-rĩ, arĩa Yahweh anyitithanĩtie, mũndũ
ndakanamatigithanie.‖ 10 Na rĩrĩa maarĩ nyũmba, arutwo ake makĩambĩrĩria kũmũũria ũhoro

2000







ũcio. 11 Akĩmera ũũ: ―Mũndũ o wothe angĩtigana na mũtumia wake na ahikie ũngĩ nĩ atharĩtie,
12 na mũtumia angĩtigana na mũthuri wake ahikĩre ũngĩ, nĩ atharĩtie.‖

13 Na rĩrĩ, andũ makĩambĩrĩria kũmũrehera twana nĩguo atũhutie, no arutwo ake
makĩmakaania.14 Rĩrĩa Yahshua oonire ũguo akĩrakara na akĩmera: ―Rekei twana tũũke harĩ niĩ;
na mũtikagerie gũtũgiria, nĩ gũkorũo Ũthamaki wa Yahweh nĩ wa arĩa matariĩ ta tuo. 15
Ngũmwĩra atĩrĩ o ma, mũndũ wothe ũtamũkagĩra Ũthamaki wa Yahweh ta kaana kanini
ndakaingĩra thĩinĩ waguo.‖ 16 Akĩoya twana tũu agĩtũnyita na moko na akĩambĩrĩria gũtũrathima,
agĩtũigagĩrĩra moko.

17 Rĩrĩa aathiaga, mũndũ ũmwe agĩtengʼera harĩ we, agĩturia maru mbere yake na akĩmũũria:
―Mũrutani Mwega, njagĩrĩirũo gwĩka atĩa nĩguo ngaagaya muoyo wa tene na tene?‖ 18 Yahshua
akĩmũũria atĩrĩ: ―Wanjĩta mwega nĩkĩ? Gũtirĩ o na ũmwe mwega, tiga Yahweh. 19 Nĩ ũĩ
Maathani: ‗Ndũkanoragane, ndũkanatharie, ndũkanaiye, ndũkanarute ũira wa maheeni,
ndũkanatunyane, tĩaga thoguo na nyũkwa.‘‖ 20 Mũndũ ũcio akĩmwĩra: ―Mũrutani, ndũire
nũmĩtie maũndũ macio mothe kuuma ũnyinyi-inĩ wakwa.‖ 21 Yahshua akĩmũrora akĩigua
amwenda na akĩmwĩra atĩrĩ, ―Harĩ ũndũ ũmwe ũtigarĩtie: Thiĩ, wendie indo iria ũrĩ nacio ũhe
athĩni, na nĩ ũkũgĩa na mũthithũ kũrĩa igũrũ; ũcoke ũũke ũtuĩke mũrũmĩrĩri wakwa.‖ 22 No
akĩnyitwo nĩ ihooru aigua macokio macio na agĩthiĩ arĩ na kĩeha, nĩ gũkorũo aarĩ na indo nyingĩ.

23 Yahshua akĩrora mĩena yothe, agĩcoka akĩĩra arutwo ake atĩrĩ: ―Kaĩ nĩ ũgaakorũo ũrĩ ũndũ
mũritũ harĩ arĩa marĩ mbeca gũtonya Ũthamaki-inĩ wa Yahweh-ĩ!‖ 24 No arutwo ake makĩmakio
mũno nĩ ciugo icio ciake. Nĩ ũndũ ũcio Yahshua akĩmera: ―Ciana ciakwa, kaĩ nĩ ũndũ mũritũ
gũtonya Ũthamaki-inĩ wa Yahweh-ĩ! 25 Nĩ ũndũ mũhũthũ harĩ ngamĩra gũtonyera karima ga
cindano gũkĩra mũndũ mũtongu gũtonya Ũthamaki-inĩ wa Yahweh.‖ 26 Makĩgega o na makĩria,
makĩmũũria atĩrĩ: ―Nũ ũngĩkĩhonokio?‖ 27 Yahshua akĩmarora akĩmera atĩrĩ: ―Ũndũ ũcio
ndũngĩhoteka harĩ andũ, no tiguo harĩ Yahweh, nĩ gũkorũo maũndũ mothe no mahoteke harĩ
Yahweh.‖ 28 Kepha akĩmwĩra: ―Toone, ithuĩ nĩ tũtigĩte indo ciothe na tũgakũrũmĩrĩra.‖ 29
Yahshua akiuga: ―Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, gũtirĩ mũndũ ũtigĩte nyũmba kana ariũ a nyina kana
aarĩ a nyina kana nyina kana ithe kana ciana kana mĩgũnda nĩ ũndũ wakwa na nĩ ũndũ wa ũhoro
ũrĩa mwega 30 ũtekwamũkĩra maita 100 makĩria, ihinda-inĩ rĩrĩ—nyũmba, ariũ a nyina, aarĩ a
nyina, nyina, ciana, na mĩgũnda, hamwe na mĩnyamaro—na hingo ĩrĩa ĩgoka, aheo muoyo wa
tene na tene.

31 No andũ aingĩ arĩa marĩ mbere magaatuĩka a thutha, nao arĩa marĩ thutha matuĩke a mbere.‖

2001






32 Na rĩrĩ, hĩndĩ ĩyo maarĩ njĩra-inĩ merekeire Yahrushalayim, na Yahshua aathiaga arĩ mbere
yao, nao makĩgega, no arĩa maamarũmĩrĩire makĩnyitwo nĩ guoya. O rĩngĩ agĩtwara acio Ikũmi
na Erĩ keheri-inĩ akĩambĩrĩria kũmera maũndũ maya marĩa maarĩ hakuhĩ kũmũkora: 33 ―Rĩu
kĩonei, twambatĩte twerekeire Yahrushalayim, na Mũrũ wa mũndũ nĩ ekũneanwo kũrĩ anene a
athĩnjĩri-Yahweh na aandĩki-marũa. Nao nĩ mekũmũtuĩra oragwo na mamũneane kũrĩ andũ a
ndũrĩrĩ, 34 nao mamũnyũrũrie na mamũtuĩre mata, mamũhũũre iboko na mamũũrage, no thutha
wa thikũ ithatũ nĩ akaariũka.‖

35 Jakubu na Johana ariũ a Zebedi, makĩmũkuhĩrĩria makĩmwĩra atĩrĩ: ―Mũrutani, tũrenda
ũtũhingĩrie ũrĩa wothe tũgũkũhoya.‖ 36 Akĩmoria: ―Mũkwenda ndĩmwĩkĩre atĩa?‖ 37
Makĩmũcokeria atĩrĩ: ―Twĩtĩkĩrie tũgaaikara ũmwe guoko-inĩ gwaku kwa ũrĩo na ũcio ũngĩ kwa
ũmotho, riri-inĩ waku.‖ 38 No Yahshua akĩmera ũũ: ―Inyuĩ mũtiũĩ kĩrĩa mũrahoya. Hihi no
mũhote kũnyuĩra gĩkombe kĩrĩa ndĩranyuĩra kana kũbatithio na ũbatithio ũrĩa ndĩrabatithio
naguo?‖ 39 Makĩmũcokeria atĩrĩ: ―Ĩĩ no tũhote.‖ Nake Yahshua akĩmera ũũ: ―Gĩkombe kĩrĩa
ndĩranyuĩra nĩ mũkũnyuĩra, na ũbatithio ũrĩa ndĩrabatithio naguo, nĩ mũkũbatithio naguo. 40 No
rĩrĩ, ha ũhoro wa gũikara guoko-inĩ gwakwa kwa ũrĩo na kwa ũmotho ti niĩ heanaga, ĩndĩ nĩ wa
arĩa mahaarĩrĩirio.‖

41 Rĩrĩa acio angĩ ikũmi maaiguire ũhoro ũcio, makĩrakarĩra Jakubu na Johana. 42 No rĩrĩ,
Yahshua akĩmeta harĩ we, akĩmera: ―Inyuĩ nĩ mũĩ atĩ arĩa monagwo marĩ atongoria a ndũrĩrĩ
metũũgagĩria igũrũ rĩa andũ nao arĩa marĩ na ũnene mahũthagĩra hinya gwathana igũrũ rĩao. 43
Ũguo tiguo kwagĩrĩire gũkorũo gatagatĩ-inĩ kanyu, ĩndĩ ũrĩa ũkwenda gũtuĩka mũnene gatagatĩ-
inĩ kanyu no mũhaka atuĩke ndungata yanyu, 44 nake ũrĩa ũkwenda gũtuĩka wa mbere gatagatĩ-
inĩ kanyu no mũhaka atuĩke ngombo ya arĩa angĩ othe. 45 Nĩ gũkorũo o na Mũrũ wa mũndũ
ndookire gũtungatĩrũo, ĩndĩ ookire nĩguo atungate, na arute muoyo wake ũtuĩke ũkũũri nĩ ũndũ
wa gũkũũra andũ aingĩ.‖

46 Magĩcoka magĩkinya Jeriko. No rĩrĩa we na arutwo ake hamwe na kĩrĩndĩ kĩnene mooimaga
kũu Jeriko, mũndũ warĩ mũtumumu wahoyaga mbeca wetagwo Bar-timayo (mũrũ wa Timayo)
aaikarĩte thĩ mũkĩra-inĩ wa njĩra. 47 Rĩrĩa aaiguire atĩ nĩ Yahshua ũrĩa Mũnazarethi, akĩambĩrĩria
kwanĩrĩra akiugaga: ―Yahshua, Mũrũ wa Daudi, njiguĩra tha!‖ 48 Nĩ ũndũ ũcio andũ aingĩ
makĩambĩrĩria kũmũkũũma makĩmwĩraga akire, no we agĩthiĩ o na mbere kwanĩrĩra: ―Mũrũ wa
Daudi, njiguĩra tha!‖ 49 Nĩ ũndũ ũcio Yahshua akĩrũgama na akiuga: ―Mwĩrei oke.‖ Nao magĩĩta
mũndũ ũcio warĩ mũtumumu, makĩmwĩra: ―Gĩa na ũmĩrĩru! Ũkĩra; nĩ aragwĩta.‖ 50 Akĩruta nguo
yake ya igũrũ, akĩrũgama na ihenya agĩthiĩ harĩ Yahshua. 51 Nake Yahshua akĩmũũria atĩrĩ:
―Ũkwenda ngwĩkĩre atĩa?‖ Mũndũ ũcio akĩmwĩra ũũ: ―Rab·bo′ni, honia njoke kuona.‖ 52 Nake

2002





Yahshua akĩmwĩra: ―Thiĩ. Wĩtĩkio waku nĩ watũma ũhone.‖ Na o hĩndĩ ĩyo akĩhota kuona rĩngĩ,
na akĩambĩrĩria kũmũrũmĩrĩra njĩra-inĩ.

MARIKO 11

1 Na rĩrĩa maakuhĩrĩirie Yahrushalayim, Bethifage na Bethania Kĩrĩma-inĩ kĩa Mĩtamaiyũ,
agĩtũma arutwo ake erĩ

2 akĩmera ũũ: ―Thiĩi gĩcagi-inĩ kĩĩrĩa mũrona, na mwakinya nĩ mũkuona njaũ ya ndigiri
yohetwo, ĩrĩa gũtarĩ mũndũ ũrĩ wamĩikarĩra. Mũmĩohore na mũndehere haha.

3 Na mũndũ o wothe angĩmũũria atĩrĩ, ‗Mũramĩohora nĩkĩ?‘ Mũmwĩre, ‗Mwathi nĩ aramĩbatara
na nĩ ekũmĩcokia o na ihenya.‘‖ 4 Kwoguo magĩthiĩ na magĩkora njaũ ĩyo ya ndigiri yohetwo
handũ mũrango-inĩ hakuhĩ na njĩra, na makĩmĩohora. 5 No andũ amwe arĩa maarũngiĩ hau
makĩmoria atĩrĩ: ―Mũrohora njaũ ĩyo ya ndigiri nĩkĩ?‖ 6 Makĩmera o ũrĩa Yahshua ooigĩte, nao
andũ acio makĩreka mathiĩ.

7 Magĩtwarĩra Yahshua njaũ ĩyo ya ndigiri na makĩmĩigĩrĩra nguo ciao cia igũrũ, nake
akĩmĩikarĩra. 8 Ningĩ andũ aingĩ makĩara nguo ciao cia igũrũ njĩra-inĩ, nao angĩ magĩtua mathĩgĩ
mĩgũnda-inĩ. 9 Na andũ arĩa maathiaga marĩ mbere yake na arĩa maarĩ thutha wake maanagĩrĩra
makiugaga ũũ: ―Hosanna! Kũrathimwo nĩ ũrĩa ũroka na rĩĩtwa rĩa Yahweh!

10 Kũrathimwo nĩ Ũthamaki ũrĩa ũroka wa ithe witũ Daudi! Twakũhoya ũmũhonokie ũrĩ kũu
igũrũ mũno!‖

11 Agĩtonya Yahrushalayim na agĩthiĩ hekarũ-inĩ, akĩrora maũndũ mothe, no tondũ mathaa nĩ
maathiĩte mũno, agĩthiĩ Bethania marĩ hamwe na arĩa Ikũmi na Erĩ.

12 Mũthenya ũyũ ũngĩ rĩrĩa moimaga Bethania, akĩigua ahũtiĩ. 13 Arĩ haraya akĩona mũkũyũ
warĩ na mathangũ, na agĩthiĩ harĩ guo kũrora kana no one kĩndũ. No aakinya ho, gũtirĩ kĩndũ
oonire tiga o mathangũ, tondũ gĩtiarĩ kĩmera kĩa ngũyũ. 14 Nĩ ũndũ ũcio akĩwĩra atĩrĩ: ―Mũndũ o
na ũrĩkũ ndakanarĩe itunda kuuma harĩ wee rĩngĩ.‖ Nao arutwo ake nĩ maathikagĩrĩria.

15 Magĩkinya Yahrushalayim. Agĩtonya thĩinĩ wa hekarũ na akĩambĩrĩria kũrutũrũra andũ arĩa
meendagia na makagũra indo thĩinĩ wa hekarũ, na akĩngʼaũrania metha cia arĩa maakũũranagia
mbeca, na itĩ cia arĩa meendagia ndutura, 16 na ndeetĩkagĩria mũndũ o na ũrĩkũ ahĩtũkĩrie kĩndũ

2003







hekarũ-inĩ. 17 Na aarutanaga akamera: ―Githĩ ti kwandĩke ũũ: ‗Nyũmba yakwa ĩgeetagwo
nyũmba ya mahoya harĩ ndũrĩrĩ ciothe‘? No inyuĩ mũmĩtuĩte ngurunga ya atunyani.‖ 18 Nao
anene a athĩnjĩri-Yahweh na aandĩki-marũa makĩigua ũhoro ũcio, na makĩambĩrĩria gũcaria ũrĩa
mangĩmũũraga; nĩ gũkorũo nĩ maamwĩtigagĩra tondũ kĩrĩndĩ gĩothe nĩ kĩagegetio nĩ ũrutani
wake.

19 Rĩrĩa gwakuhĩrĩirie gũtuka, makiuma kũu itũũra-inĩ. 20 No rũcinĩ tene rĩrĩa maahĩtũkaga,
makĩona mũtĩ ũrĩa wa mũkũyũ ũũmĩte nginya o mĩri-inĩ yaguo. 21 Kepha akĩririkana ũrĩa
gwekĩkĩte na akĩmwĩra atĩrĩ: ―Rabii, ta rora! mũkũyũ ũrĩa ũrarumire nĩ ũũmĩte.‖ 22 Nake
Yahshua akĩmacokeria akĩmera atĩrĩ: ―Gĩai na wĩtĩkio harĩ Yahweh. 23 Ngũmwĩra atĩrĩ na ma,
mũndũ wothe angĩkera kĩrĩma gĩkĩ, ‗Uma haha ũthiĩ ũgũe iria-inĩ,‘ na age nganja ngoro-inĩ yake,
na etĩkie atĩ ũrĩa oiga nĩ ũgwĩkĩka, ũndũ ũcio nĩ ũgeekĩka. 24 Na nĩkĩo ngũmwĩra atĩrĩ, maũndũ
marĩa mothe mũhoyaga na mũgetia, gĩagai na wĩtĩkio atĩ nĩ mũmamũkĩrĩte, na nĩ mũrĩheagwo.

25 Na rĩrĩa mũkũrũgama nĩguo mũhoe, ohagĩrai andũ arĩa angĩ maũndũ marĩa mothe
mamwĩhĩirie, nĩgetha o nake Ithe wanyu wa igũrũ amuohagĩre mehia manyu.‖

26 No mũngĩaga kũrekanĩra, o nake Ithe wanyu ũrĩa ũrĩ igũrũ ndarĩmũrekagĩra mahĩtia manyu o
na inyuĩ

27 Magĩcoka magĩthiĩ Yahrushalayim o rĩngĩ. Na rĩrĩa aathiangaga kũu thĩinĩ wa hekarũ, anene a
athĩnjĩri-Yahweh na aandĩki-marũa o hamwe na athuri magĩthiĩ harĩ we 28 na makĩmũũria atĩrĩ:
―Wĩkaga maũndũ maya na wathani ũrĩkũ? Kana nũ ũkũheete wathani ũyũ wa gwĩka maũndũ
maya?‖ 29 Yahshua akĩmera ũũ: ―Nĩ ngũmũũria kĩũria kĩmwe. Njokeriai, na niĩ nĩ ngũmwĩra
njĩkaga maũndũ maya na wathani ũrĩkũ. 30 Ũbatithio wa Johana woimĩte igũrũ kana woimĩte
kũrĩ andũ? Njokeriai.‖ 31 Nĩ ũndũ ũcio makĩambĩrĩria kwĩrana atĩrĩ: ―Tũngiuga, ‗Woimĩte
igũrũ,‘ egũtũũria, ‗Mwakĩagire kũmwĩtĩkia nĩkĩ?‘ 32 Kana tuuge, ‗Woimĩte kũrĩ andũ‘?‖
Magĩĩtigĩra kuuga ũguo tondũ kĩrĩndĩ gĩetĩkĩtie atĩ kũna Johana aarĩ mũnabii. 33 Nĩ ũndũ ũcio
magĩcokeria Yahshua atĩrĩ: ―Tũtiũĩ.‖ Yahshua akĩmera: ―O na niĩ ndikũmwĩra njĩkaga maũndũ
maya na wathani ũrĩkũ.‖

MARIKO 12

1 Agĩcoka akĩambĩrĩria kwaria nao na ngerekano akĩmera atĩrĩ: ―Mũndũ ũmwe nĩ aahandire
mĩthabibũ mũgũnda-inĩ, akĩũirigĩra na akĩenja irima rĩa kĩhihĩro kĩa ndibei na agĩaka nyũmba
ndaya na igũrũ; agĩcoka akĩũkomborithia arĩmi, na agĩthiĩ bũrũri wa kũraya. 2 Na rĩrĩa hĩndĩ ya

2004






magetha yakinyire-rĩ, agĩtũma ngombo kũrĩ arĩmi acio ĩkagĩĩre maciaro mamwe ma mũgũnda
ũcio wa mĩthabibũ kuuma kũrĩ o. 3 No makĩmĩnyita, makĩmĩhũũra, na makĩmĩingata moko
matheri. 4 O rĩngĩ agĩtũma ngombo ĩngĩ kũrĩ arĩmi acio, nao makĩmĩhũũra mũtwe na
makĩmĩagĩra gĩtĩo. 5 Ningĩ agĩtũma ngombo ĩngĩ, nao makĩmĩũraga, na agĩtũma ingĩ nyingĩ,
makĩhũũra imwe na makĩũraga iria ingĩ. 6 Aarĩ na ũmwe aatigĩtie, mũrũwe ũrĩa eendete mũno.
Akĩmũtũma arĩ wa mũico, akiuga atĩrĩ, ‗Nĩ mekũhe mũrũ wakwa gĩtĩo.‘ 7 No arĩmi acio
makĩĩrana atĩrĩ, ‗Ũyũ nĩwe mũgai. Nĩ tũmũũragei, narĩo igai rĩake rĩgũtuĩka ritũ.‘ 8 Kwoguo
makĩmũnyita, makĩmũũraga, na makĩmũikia nja ya mũgũnda ũcio wa mĩthabibũ. 9 Mwene
mũgũnda ũcio wa mĩthabibũ ageeka atĩa hihi? Agoka orage arĩmi acio, acoke akomborithie arĩmi
angĩ mũgũnda ũcio wa mĩthabibũ. 10 Kaĩ mũtarĩ mwathoma rĩandĩko rĩrĩ: ‗Ihiga rĩrĩa aaki
maaregire, nĩrĩo rĩtuĩkĩte ihiga rĩrĩa inene rĩa kona.

11 Ũndũ ũcio uumĩte kũrĩ Yahweh, na nĩ wa magegania maitho-inĩ maitũ‘?‖

12 Nao nĩ meendaga kũmũnyita tondũ nĩ maamenyire atĩ aaheanaga ngerekano ĩyo nĩ ũndũ wao.
No tondũ nĩ meetigagĩra kĩrĩndĩ, magĩtigana nake magĩthiĩ.

13 Magĩcoka magĩtũma Afarisai amwe na arũmĩrĩri amwe a kĩama kĩa Herode nĩguo mamũtege
na mĩario yake.14 Rĩrĩa maakinyire makĩmwĩra: ―Mũrutani, nĩ tũĩ atĩ waragia ma na ndũcaragia
ũrĩa ũngĩtĩkĩrĩka nĩ mũndũ o na ũrĩkũ, tondũ ndũroraga ũrĩa andũ matariĩ na nja, no ũrutanaga
njĩra ya Yahweh kũringana na ũrĩa ma ĩtariĩ. Hihi nĩ kwagĩrĩire kũrĩha Kaisari igooti kana
gũtiagĩrĩire? 15 Hihi nĩ twagĩrĩirũo kũrĩha kana tũtiagĩrĩirũo?‖ Rĩrĩa oonire ũhinga wao akĩmera
atĩrĩ: ―Nĩ kĩ kĩratũma mũngerie? Ta ndeherai dinari ndĩmĩone.‖ 16 Makĩmũrehera dinari ĩmwe,
nake akĩmoria atĩrĩ: ―Mbica ĩno na maandĩko maya nĩ cia ũ?‖ Makĩmũcokeria: ―Nĩ cia Kaisari.‖
17 Nake Yahshua akĩmera: ―Rĩhai Kaisari indo cia Kaisari, no indo cia Yahweh mũrĩhe
Yahweh.‖ Nao makĩgegio mũno nĩwe.

18 Na rĩrĩ, Asadukai, arĩa moigaga atĩ andũ matikaariũkio, magĩthiĩ kũrĩ we makĩmũũria atĩrĩ:

19 ―Mũrutani, Musa aatwandĩkĩire atĩ mũrũ wa nyina na mũndũ angĩkua, na atige mũtumia no
akorũo ndararĩ na mwana, mũrũ wa nyina na mũndũ ũcio agĩrĩire kũhikia mũtumia ũcio nĩguo
aciarĩre mũrũ wa nyina ciana.

20 Kwarĩ na ariũ mũgwanja a nyina ũmwe. Wa mbere akĩhikania, no agĩkua atagĩte ciana.

21 Nake wa kerĩ akĩhikia mũtumia ũcio no agĩkua atagĩte ciana, na noguo gwathiire harĩ wa
gatatũ. 22 Na othe mũgwanja magĩkua matagĩte ciana. Mũthia-inĩ, mũtumia ũcio o nake agĩkua.

2005





23 Hĩndĩ ĩrĩa andũ makaariũkio-rĩ, agatuĩka mũtumia wa ũ? Nĩ gũkorũo nĩ aatuĩkĩte mũtumia
wao othe mũgwanja.‖ 24 Nake Yahshua akĩmera atĩrĩ: ―Na githĩ tikĩo mũhĩtĩtie, tondũ mũtiũĩ
Maandĩko o na kana hinya wa Yahweh?

25 Nĩ gũkorũo rĩrĩa andũ makaariũkio kuuma kũrĩ akuũ, matikahikanagia kana kũhika, no
magaakorũo matariĩ ta araika arĩa marĩ igũrũ.

26 No ha ũhoro wa kũriũkio kwa arĩa akuũ-rĩ, kaĩ mũtathomete thĩinĩ wa ibuku rĩa Musa ũhoro-
inĩ wĩgiĩ kĩhinga kĩrĩa kĩa mĩigua, atĩ Yahweh aamwĩrire ũũ: ‗Niĩ nĩ niĩ Kĩhoti wa Iburahimu, na
Kĩhoti wa Isaaka, na Kĩhoti wa Jakubu‘?

27 We ti Kĩhoti wa arĩa makuĩte, no nĩ wa arĩa marĩ muoyo. Nĩ mũhĩtĩtie mũno.‖

28 Na mwandĩki-marũa ũmwe wokĩte akaigua magĩkararania nake, amenya atĩ nĩ amacokeria na
njĩra njega, akĩũria Yahshua atĩrĩ: ―Rĩathani rĩrĩa rĩa mbere harĩ marĩa mangĩ mothe nĩ rĩrĩkũ?‖

29 Yahshua agĩcokia ũũ: ―Rĩa mbere nĩ rĩrĩ, ‗Thikĩrĩria wee Isiraeli, Yahweh Kĩhoti witũ nowe
wiki Yahweh, 30 na no mũhaka wende Yahweh Kĩhoti waku na ngoro yaku yothe na muoyo
waku wothe na meciria maku mothe na hinya waku wothe.‘ 31 Rĩa kerĩ nĩ rĩrĩ, ‗No mũhaka
wende mũndũ ũrĩa mũriganĩtie nake o ta ũrĩa wĩyendete wee mwene.‘

Gũtirĩ Rĩathani rĩngĩ inene gũkĩra macio.‖ 32 Mwandĩki-marũa ũcio akĩmwĩra atĩrĩ: ―Mũrutani,
nĩ waria ma, 'Yahweh nĩ Ũmwe, na gũtirĩ ũngĩ tiga we‘; 33 na mũndũ kũmwenda na ngoro yake
yothe, na meciria make mothe, na hinya wake wothe, na mũndũ kwenda ũrĩa mariganĩtie nake o
ta ũrĩa eyendete nĩ kwa bata makĩria gũkĩra magongona mothe ma njino na maruta.‖ 34 Nĩ ũndũ
ũcio, rĩrĩa Yahshua oonire atĩ mũndũ ũcio nĩ acokia na ũũgĩ, akĩmwĩra: ―Ndũrĩ haraya na
Ũthamaki wa Yahweh.‖ Na gũtirĩ mũndũ warĩ na ũmĩrĩru wa kũmũũria ciũria rĩngĩ.

35 O na kũrĩ ũguo, rĩrĩa Yahshua aarutanaga thĩinĩ wa hekarũ, akiuga atĩrĩ: ―Nĩ kĩ gĩtũmaga
aandĩki-marũa moige atĩ Messiya nĩ mũrũ wa Daudi?

36 Daudi we mwene atongoretio nĩ Roho Mwamũre ooigire atĩrĩ, ‗Yahweh nĩ erire Mwathi
wakwa ũũ: ―Ikara thĩ guoko-inĩ gwakwa kwa ũrĩo nginya rĩrĩa ngaiga thũ ciaku rungu rwa
makinya maku.‖‘

37 Daudi we mwene amwĩtĩte Mwathi, kwoguo-rĩ, kũngĩgĩtuĩka atĩa atĩ nĩ mũrũwe?‖

Nakĩo kĩrĩndĩ kĩu kĩnene nĩ gĩakeneire kũmũthikĩrĩria. 38 Nake agĩthiĩ na mbere kũrutana
akĩmera ũũ: ―Mwĩmenyagĩrĩrei aandĩki-marũa arĩa mendete gũthiĩ mehumbĩte kanjũ na mendete

2006





kũgeithio nĩ andũ thoko-inĩ 39 na gũikarĩra itĩ cia mbere thunagogi-inĩ na gũikara handũ harĩa
hatĩĩku makĩria maruga-inĩ ma hwaĩ-inĩ.

40 Manyamaragia mĩciĩ ya atumia a ndigwa, na makahoya mahoya maraihu nĩguo meyonanie.
Acio nĩ magatuĩrũo ituĩro inene makĩria.‖

41 Agĩcoka agĩikara thĩ handũ oonaga mathandũkũ ma mĩhothi na akĩambĩrĩria kwĩrorera ũrĩa
kĩrĩndĩ gĩaikagia mbeca thĩinĩ wa mathandũkũ macio ma mĩhothi, na andũ aingĩ arĩa maarĩ
atongu maikagia thendi nyingĩ. 42 Na rĩrĩ, mũtumia ũmwe wa ndigwa warĩ mũthĩni agĩũka na
agĩikia tũthendi twĩrĩ twa thogora mũnini mũno. 43 Nĩ ũndũ ũcio agĩĩta arutwo ake akĩmera ũũ:
―Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, mũtumia ũyũ mũthĩni wa ndigwa aikia nyingĩ gũkĩra arĩa othe
megũikagia mbeca thĩinĩ wa mathandũkũ ma mĩhothi. 44 Tondũ othe maikia kuumana na
matigari ma kĩrĩa marĩ nakĩo, no mũtumia ũyũ, o na arĩ mũthĩni, aikia kĩrĩa gĩothe oima nakĩo,
kĩrĩa gĩothe oima nakĩo ũtũũro-inĩ.‖

MARIKO 13

1 Na rĩrĩa ooimaga thĩinĩ wa hekarũ, mũrutwo ũmwe wake akĩmwĩra atĩrĩ: ―Mũrutani, ta rora ũrĩa
mahiga maya na mĩako ĩno irĩ thaka!‖

2 No rĩrĩ, Yahshua akĩmwĩra: ―Nĩ ũrona mĩako ĩno mĩnene ũũ? Gũtirĩ ihiga haha rĩgaatigwo
rĩikarĩire rĩrĩa rĩngĩ rĩtamomoretwo.‖

3 Na rĩrĩa aaikarĩte thĩ Kĩrĩma-inĩ kĩa Mĩtamaiyũ handũ hekarũ yoonekaga, Kepha, Jakubu,
Johana, na Andrea makĩmũũria ũũ hatarĩ andũ angĩ: 4 ―Ta twĩre atĩrĩ, maũndũ macio mageekĩka
rĩ, na nĩ kĩ gĩgakorũo kĩrĩ kĩmenyithia kĩa rĩrĩa maũndũ macio mothe magakinya mũthia?‖ 5 Nĩ
ũndũ ũcio Yahshua akĩmera atĩrĩ: ―Mwĩmenyererei mũtikanahĩtithio nĩ mũndũ o na ũrĩkũ.

6 Andũ aingĩ nĩ magoka na rĩĩtwa rĩakwa, makiugaga, ‗Nĩ niĩ we,‘ na nĩ makaahĩtithia andũ
aingĩ. 7 Ningĩ, rĩrĩa mũkaigua ũhoro wa mbaara na mbugĩrĩrio ciĩgiĩ mbaara, mũtikanetigĩre; no
mũhaka maũndũ macio mekĩke, no mũico ndũgaakorũo ũkinyĩte.

8 ―Nĩ gũkorũo rũrĩrĩ nĩ rũgokĩrĩra rũrĩrĩ rũrĩa rũngĩ na ũthamaki ũũkĩrĩre ũthamaki ũrĩa ũngĩ; nĩ
gũkagĩa na ithingithia kũndũ na kũndũ; ningĩ nĩ gũkagĩa ngʼaragu. Maũndũ macio nĩ kĩambĩrĩria
kĩa ruo ta rwa mũtumia arĩ hakuhĩ kũgĩa mwana.

2007







9 ―No inyuĩ-rĩ, mwĩhũgagei. Andũ nĩ makaamũtwara magooti-inĩ, na mamũhũũrĩre thunagogi-inĩ
na mũrũgamio mbere ya mangavana na athamaki nĩ ũndũ wakwa, nĩguo mũtuĩke aira kũrĩ o. 10
Ningĩ, ũhoro ũrĩa mwega no mũhaka ũkaamba kũhunjio kũrĩ ndũrĩrĩ ciothe. 11 Na rĩrĩa
magaakorũo makĩmũneana, mũtikanambĩrĩrie gũtangĩka igũrũ rĩa ũrĩa mũkuuga; ĩndĩ ũndũ ũrĩa
wothe mũkaaheo hĩndĩ ĩyo, mũkaawaria, tondũ ti inyuĩ mũgaakorũo mũkĩaria no nĩ roho
mwamũre. 12 Makĩria ma ũguo, mũndũ nĩ akooragithia mũrũ wa nyina, na ithe wa mwana
oragithie mwana wake, na ciana ciũkĩrĩre aciari a cio na cimoragithie. 13 Na nĩ mũgathũũrũo nĩ
andũ othe nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩakwa.

No ũrĩa ũgaakirĩrĩria o nginya mũico nĩwe ũkaahonokio.

14 ―O na kũrĩ ũguo, rĩrĩa mũkona kĩndũ kĩrĩa kĩrĩ thahu kĩrehaga mwanangĩko, kĩrĩa kĩarĩtio
ũhoro wakĩo nĩ Danieli, kĩrũgamĩte harĩa gĩtagĩrĩirũo (ũrĩa ũrathoma nĩ ahũthĩre ũtaũku), hĩndĩ
ĩyo arĩa magaakorũo Yahuda nĩ mambĩrĩrie kũũrĩra irĩma-inĩ. 15 Mũndũ ũrĩa ũgaakorũo nyũmba
igũrũ ndakanaikũrũke o na ndakanatonye kuoya indo iria irĩ thĩinĩ wa nyũmba yake; 16 na
mũndũ ũrĩa ũgaakorũo mũgũnda ndakanacoke kũrĩ indo iria irĩ thutha kuoya nguo yake ya igũrũ.
17 Kaĩ andũ-a-nja arĩa magaakorũo marĩ na ihu na arĩa magaakorũo makĩongithia ciana matukũ
macio nĩ magaakorũo na haaro-ĩ! 18 Hoyagai atĩ maũndũ macio matikanakinye hĩndĩ ya heho; 19
tondũ matukũ macio magaakorũo marĩ matukũ ma thĩna ũtarĩ woneka kuuma kĩambĩrĩria kĩa
ũũmbi ũrĩa Yahweh oombire nginyagia hĩndĩ ĩyo, na ndũkoneka rĩngĩ.

20 Ma nĩ atĩ, tiga Yahweh akaanyihia matukũ macio, gũtirĩ mũndũ ũngĩkahonoka. No nĩ ũndũ wa
arĩa athuurĩte, nĩ akaanyihia matukũ macio.

21 ―Ningĩ-rĩ, mũndũ o na ũrĩkũ angĩkamwĩra atĩrĩ, ‗Messiya arĩ haha,‘ kana ‗Arĩ haarĩa,‘
mũtikanetĩkie. 22 Nĩ gũkorũo nĩ gũgoka Messiya a maheeni na anabii a maheeni na maringe
ciama na meke maũndũ ma magegania nĩguo mahĩtithie nginya arĩa athuure kũngĩhoteka. 23 Nĩ
ũndũ ũcio, inyuĩ mwĩhũgagei. Nĩ ndamwĩra maũndũ mothe o mbere.

24 ―No matukũ-inĩ macio, thutha wa thĩna ũcio, riũa nĩ rĩkagĩa nduma, naguo mweri ndũkaruta
ũtheri waguo, 25 nacio njata nĩ ikagũa kuuma igũrũ, namo mahinya ma igũrũ nĩ magathingithio.
26 Na hĩndĩ ĩyo andũ nĩ makona Mũrũ wa mũndũ agĩũka arĩ thĩinĩ wa matu arĩ na hinya mũnene
na riri. 27 Na nĩ agatũma araika macokanĩrĩrie andũ ake arĩa athuure kuuma harĩ huho iria inya,
kuuma ituri cia thĩ nginya ituri cia igũrũ.

2008






28 ―Na rĩrĩ, mwĩrutei na ngerekano ĩno ya mũkũyũ: Rĩrĩa tũhonge twaguo tuororoa na twagĩa
mathangũ, nĩ mũmenyaga atĩ hĩndĩ ya ũrugarĩ nĩ ĩkuhĩrĩirie. 29 O ũndũ ũmwe na ũcio, rĩrĩa
mũkona maũndũ macio magĩkĩka, menyai atĩ arĩ hakuhĩ mĩrango-inĩ.

30 Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, rũciaro rũrũ rũtirĩ hĩndĩ rũgaathira nginya maũndũ macio mothe
mekĩke.

31 Igũrũ na thĩ nĩ igaathira, no ciugo ciakwa gũtirĩ hĩndĩ igaathira.

32 ―Ũhoro wĩgiĩ mũthenya ũcio kana thaa, gũtirĩ mũndũ ũĩ, o na araika arĩa marĩ igũrũ kana
Mũriũ, no Ithe witũ ũĩ.

33 Ikaragai mwĩhũgĩte na mwĩiguĩte, tondũ mũtiũĩ ihinda rĩrĩa rĩtuĩtwo nĩ rĩrĩkũ.

34 Nĩ ta mũndũ wathiire rũgendo kũndũ kũraya agĩtiga nyũmba yake na akĩhe ngombo ciake
wathani, o ngombo wĩra-inĩ wayo, na agĩatha mũikaria wa mũrango aikarage eiguĩte. 35 Nĩ ũndũ
ũcio, ikaragai mwĩiguĩte, tondũ mũtiũĩ rĩrĩa mwene nyũmba arĩcoka, kana nĩ hwaĩ-inĩ kana nĩ
ũtukũ gatagatĩ kana kũrĩ hakuhĩ gũkĩa kana rũcinĩ tene, 36 nĩguo rĩrĩa agoka mũterĩgĩrĩire,
ndakanakore mũrĩ toro. 37 No ũrĩa ndamwĩra, ndera andũ othe: Ikaragai mwĩiguĩte.‖

MARIKO 14

1 Na rĩrĩ, Gĩathĩ kĩa Bathaka na Gĩathĩ kĩa Mĩgate Ĩtarĩ Mĩimbie ciatigarĩtie thikũ igĩrĩ. Na anene
a athĩnjĩri-Yahweh na aandĩki-marũa nĩ maacaragia ũrĩa mangĩmũnyita na njĩra ya wara nĩguo
mamũũrage, 2 nĩ gũkorũo moigaga atĩrĩ: ―Tũtikamũnyita hĩndĩ ya gĩathĩ; tondũ kwahota gũkagĩa
gĩcanjama gatagatĩ-inĩ ka andũ.‖

3 Na rĩrĩa aarĩ Bethania akĩrĩa mũciĩ gwa Simoni ũrĩa warĩ na mangũ, mũndũ-wa-nja ũmwe
agĩũka na cuba ya alabasta ya maguta manungi wega, ma nado ĩtatukanĩtio na kĩndũ, ma goro
mũno. Agĩkunũra cuba ĩyo ya alabasta na akĩambĩrĩria kũmũitĩrĩria maguta mũtwe. 4 Rĩrĩa
monire ũguo, amwe ao makĩĩrana marakarĩte atĩrĩ: ―Nĩ kĩ gĩatũma maguta maya manungi wega
maitangwo? 5 Nĩ gũkorũo maguta maya manungi wega nĩ mangĩendio makĩria ma dinari 300 na
mbeca icio iheo athĩni!‖ Nĩ ũndũ ũcio makĩigua marakarĩtio mũno nĩ mũndũ-wa-nja ũcio.

6 No Yahshua akiuga: ―Tiganai nake. Mũramũthĩnia nĩkĩ? Ũndũ ũrĩa anjĩka nĩ mwega. 7 Tondũ
athĩni mũkoragwo nao hĩndĩ ciothe, na no mũmeke maũndũ mega rĩrĩa rĩothe mũngĩenda, no
mũtirĩkoragwo na niĩ hĩndĩ ciothe. 8 Mũndũ-wa-nja ũyũ eka ũrĩa angĩahota; aitĩrĩria mwĩrĩ

2009






wakwa maguta manungi wega akĩũhaarĩria o mbere nĩ ũndũ wa gũthikwo. 9 Ngũmwĩra atĩrĩ na
ma, kũrĩa guothe ũhoro ũrĩa mwega ũkaahunjio thĩinĩ wa thĩ, ũndũ ũcio mũndũ-wa-nja ũyũ eka o
naguo nĩ ũkaagwetagwo nĩguo aririkanagwo.‖

10 Nake Yahuda Mũisikariota, ũmwe wa arĩa Ikũmi na Erĩ, agĩthiĩ kũrĩ anene a athĩnjĩri-Yahweh
nĩguo amũkunyanĩre kũrĩ o. 11 Rĩrĩa maaiguire ũguo, magĩkena na makĩmwĩrĩra mbeca cia
betha. Nĩ ũndũ ũcio, akĩambĩrĩria gũcaria mweke wa kũmũkunyanĩra.

12 Na rĩrĩ, mũthenya wa mbere wa Mĩgate Ĩtarĩ Mĩimbie rĩrĩa maarutaga igongona rĩa Bathaka,
arutwo ake makĩmũũria atĩrĩ: ―Ũkwenda tũthiĩ kũ tũgakũhaarĩrĩrie gwa kũrĩĩra Bathaka?‖

13 Nĩ ũndũ ũcio agĩtũma arutwo ake erĩ na akĩmera ũũ: ―Thiĩi thĩinĩ wa itũũra, na nĩ
mũgũtũngwo nĩ mũndũ ũkuuĩte ndigithũ ya rĩũmba ya maĩ. Mũmũrũmĩrĩre, 14 na kũrĩa egũtonya,
mwĩre mwene mũciĩ ũcio atĩrĩ, ‗Mũrutani aroria ũũ: ―Ĩrĩ ha rumu ya ageni kũrĩa niĩ na arutwo
akwa tũngĩrĩĩra Bathaka?‖‘ 15 Na nĩ ekũmuonia rumu nene ya igũrũ, ĩrĩ na indo na ĩkahaarĩrio.
Mũmĩhaarĩrĩrie kuo nĩ ũndũ witũ.‖ 16 Kwoguo arutwo acio magĩthiĩ, magĩtonya itũũra rĩu na
magĩkora o ta ũrĩa aamerĩte, na makĩhaarĩria Bathaka.

17 Na gwakinya hwaĩ-inĩ, agĩũka hamwe na arĩa Ikũmi na Erĩ. 18 Na rĩrĩa maaikarĩte metha-inĩ
makĩrĩa, Yahshua akĩmera ũũ: ―Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, ũmwe wanyu ũrĩa ũrarĩanĩra na niĩ nĩ
ekũngunyanĩra.‖ 19 Makĩnyitwo nĩ kĩeha na marĩ ũmwe ũmwe makĩmũũria ũũ: ―Nĩ niĩ?‖ 20
Nake akĩmacokeria atĩrĩ: ―Nĩ ũmwe wa arĩa Ikũmi na Erĩ, ũrĩa ũrarikia guoko hamwe na niĩ
mbakũri-inĩ. 21 Nĩ gũkorũo Mũrũ wa mũndũ nĩ egũthiĩ, o ta ũrĩa kwandĩkĩtwo ũhoro wake, no
kaĩ mũndũ ũrĩa ũgũkunyanĩra Mũrũ wa mũndũ arĩ na haaro-ĩ! Nĩ kaba mũndũ ũcio
atangĩaciarirũo.‖

22 Na o makĩrĩaga akĩoya mũgate, akĩũrathima, akĩwenyũranga, akĩmanengera na akĩmera ũũ:
―Kei; ũyũ ũrũgamĩrĩire mwĩrĩ wakwa.‖ 23 Ningĩ akĩoya gĩkombe, agĩkĩrathima na akĩmanengera,
nao othe makĩnyuĩra gĩkombe-inĩ kĩu. 24 Na akĩmera atĩrĩ: ―Ĩno ĩrũgamĩrĩire ‗thakame yakwa ya
kĩrĩkanĩro kĩerũ,‘ ĩrĩa ĩgũitwo nĩ ũndũ wa andũ aingĩ. 25 Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, ndikanyua rĩngĩ
ndibei ya maciaro ma mũthabibũ o nginya rĩrĩa ngaamĩnyua ĩrĩ njerũ thĩinĩ wa Ũthamaki wa
Yahweh.‖ 26 Na thutha wa kũina rwĩmbo, magĩthiĩ Kĩrĩma-inĩ kĩa Mĩtamaiyũ.

2010







27 Yahshua akĩmera atĩrĩ: ―Inyuothe nĩ mũkũhĩngĩka, tondũ nĩ kwandĩke ũũ: ‗Nĩ ngaaringa
mũrĩithi, nacio ngʼondu ihurunjũke.‘ 28 No thutha wa kũriũkio, nĩ ngaathiĩ Galili mbere yanyu.‖
29 No Kepha akĩmwĩra atĩrĩ: ―O na arĩa angĩ othe mangĩhĩngĩka, niĩ ndikũhĩngĩka.‖

30 Nake Yahshua akĩmũcokeria ũũ: ―Ngũkwĩra atĩrĩ na ma, ũtukũ ũyũ wa ũmũthĩ, ngũkũ
ĩtanakũga maita merĩ, nĩ ũkũngaana maita matatũ.‖ 31 No we akiuga atĩtĩrithĩtie mũno atĩrĩ: ―O
na angĩkorũo nĩ gũkua ngũkua hamwe nawe, ndirĩ hĩndĩ ndĩgũkaana.‖ Acio angĩ othe o nao
makĩambĩrĩria kuuga o taguo.

32 Rĩrĩa maakinyire handũ heetagwo Gethisemane, akĩĩra arutwo ake atĩrĩ: ―Ikarai thĩ haha thiĩ
ngahoe.‖ 33 Magĩthiĩ na Kepha, na Jakubu na Johana, na akĩambĩrĩria kũnyitwo nĩ kĩeha kĩnene
na agĩtangĩka mũno.

34 Akĩmera ũũ: ―Ndĩ na kĩeha kĩnene mũno, o ta ingĩkua. Ikarai haha na mũikare mwĩiguĩte.‖ 35
Na athiathia mbere hanini, akĩinamĩrĩra nginya thĩ akĩambĩrĩria kũhoya atĩ angĩkorũo no
kũhoteke, ihinda rĩu rĩmweherere. 36 Akiuga ũũ: ―Yahweh, Baba, maũndũ mothe no mahoteke
harĩ wee; njehereria gĩkombe gĩkĩ. Ĩndĩ ti ũrĩa niĩ ngwenda, no nĩ ũrĩa wee ũkwenda.‖

37 Na rĩrĩa aacokire agĩkora makomete, akĩũria Kepha atĩrĩ: ―Simoni, nĩ gũkoma ũkomete? Kaĩ
ũtoima na hinya wa gũikara wĩiguĩte na arĩ ithaa rĩmwe? 38 Ikarai mwĩiguĩte na mũhoyage nĩguo
mũtikaingĩre magerio-inĩ. Nĩ ma ngoro nĩ ĩrenda, no mwĩrĩ ndũrĩ na hinya.‖

39 Na agĩthiĩ o rĩngĩ akĩhoya, agĩcokera ũndũ o ũrĩa aahoete. 40 Agĩcoka agĩthiĩ harĩ o rĩngĩ na
agĩkora makomete, nĩ gũkorũo maitho mao nĩ maatoretio nĩ toro, makĩrigwo nĩ ũrĩa
mangĩmũcokeria. 41 Agĩcoka rĩa gatatũ akĩmera: ―Ihinda-inĩ ta rĩrĩ nĩrĩo mũkomete na
mũkahurũka! Nĩ ũguo! Ihinda nĩ ikinyu! Tooneei! Mũrũ wa mũndũ nĩ egũkunyanĩrũo moko-inĩ
ma ehia. 42 Ũkĩrai tũthiĩ. Rĩu-rĩ, ũrĩa ũkũngunyanĩra arĩ hakuhĩ.‖

43 Na hĩndĩ o ĩyo aaragia, Yahuda, ũmwe wa arĩa Ikũmi na Erĩ, agĩkinya arĩ hamwe na kĩrĩndĩ
kĩnene kĩrĩ na hiũ cia njora na njũgũma gĩtũmĩtwo nĩ anene a athĩnjĩri-Yahweh na aandĩki-marũa
na athuri. 44 Na rĩrĩ, Yahuda ũcio mũmũkunyanĩri nĩ aamaheete kĩmenyithia maaiguanĩire,
akamera ũũ: ―Ũrĩa ngũmumunya, ũcio nĩwe; mũnyitei mũmũtware arĩ mũrangĩre.‖ 45 Na agĩthiĩ
nginya harĩ we, akiuga, ―Rabii!‖ na akĩmũmumunya.

46 Nao makĩmũnyita. 47 No ũmwe wa arĩa maarũgamĩte hau agĩcomora rũhiũ rwake rwa njora
na agĩtinia gũtũ kwa ndungata ya mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene, gũkĩgũa. 48 No Yahshua
akĩmoria atĩrĩ: ―Muoka kũrĩ niĩ na hiũ cia njora na njũgũma ta arĩ mũtunyani muoka kũnyita?

49 Ndĩrakoragwo na inyuĩ o mũthenya ngĩrutana thĩinĩ wa hekarũ, ĩndĩ mũtirokaga kũũnyita. No
rĩrĩ, kũrekĩka ũũ nĩgetha Maandĩko mahinge.‖

2011




50 Nao arutwo othe makĩmũtiganĩria makĩũra. 51 O na kũrĩ ũguo, mwanake ũmwe wehumbĩte o
nguo ya gatani ĩrĩa njega tu atarĩ na nguo ĩngĩ, agĩthiĩ amũrũmĩrĩire arĩ hakuhĩ, na makĩgeria
kũmũnyita, 52 no agĩtiga nguo ĩyo yake ya gatani akĩũra arĩ njaga.

53 Hĩndĩ ĩyo magĩtwara Yahshua kũrĩ mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene, nao anene othe a
athĩnjĩri-Yahweh na athuri na aandĩki-marũa makĩũngana hamwe. 54 No Kepha agĩthiĩ
amũrũmĩrĩire arĩ haraya o nginya nja kwa mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene; na agĩikara thĩ
hamwe na ndungata cia mũciĩ ũcio agĩota mwaki mũkengu. 55 Na rĩrĩ, anene a athĩnjĩri-Yahweh
na Sanhedrini yothe maacaragia ũira kwerekera Yahshua nĩguo mamũũrage, no matiawonaga. 56
Na andũ aingĩ nĩ maarutaga ũira wa maheeni igũrũ rĩake, no ũira wao ndwatwaranaga. 57 Ningĩ
amwe nĩ maarũgamaga na makaruta ũira wa maheeni igũrũ rĩake, makoiga: 58 ―Nĩ twamũiguire
akiuga, ‗Nĩ ngũtharia hekarũ ĩno yaakirũo na moko, na njake ĩngĩ na thikũ ithatũ ĩtakĩtwo na
moko.‘‖ 59 Ĩndĩ o na ũhoro-inĩ ũcio, ũira wao ndwatwaranaga.

60 Mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene agĩcoka akĩrũgama gatagatĩ-inĩ kao akĩũria Yahshua atĩrĩ:
―Ndũrĩ ũndũ o na ũmwe ũngĩcokia? Nĩ ũhoro ũrĩkũ ũyũ andũ aya maragũthitanga naguo?‖

61 No we agĩkira na ndaacokirie ũndũ. O rĩngĩ mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene akĩmũũria atĩrĩ:
―Wee nĩwe Messiya Mũrũ wa Ũrĩa Mũrathime?‖ 62 Nake Yahshua akĩmũcokeria ũũ: ―Ĩĩ nĩ niĩ;
na nĩ mũkuona Mũrũ wa mũndũ aikarĩte thĩ guoko-inĩ kwa ũrĩo kũrĩ hinya na agĩũka na matu ma
igũrũ.‖

63 Mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene aigua ũguo, agĩtembũra nguo ciake akiuga: ―Tũrakĩbatara
aira angĩ a kĩ? 64 Nĩ mweiguĩra akĩruma Kĩhoti! Mũkuona atĩa?‖ Othe makĩmũtuĩra atĩ agĩrĩire
kũũragwo.

65 Na amwe makĩambĩrĩria kũmũtuĩra mata, kũmũhumbĩra ũthiũ na kũmũringa ngundi,
makĩmwĩraga atĩrĩ: ―Tũrathĩre!‖ Nacio thigari cia igooti ikĩmũhũũra hĩ ũthiũ na ĩkĩmuoya.

66 Na rĩrĩ, hĩndĩ ĩrĩa Kepha aarĩ hau thĩ kũu nja, mũirĩtu ũmwe warĩ ndungata ya mũthĩnjĩri-
Yahweh ũrĩa mũnene agĩũka. 67 Na rĩrĩa oonire Kepha agĩota mwaki, akĩmũrora akĩmwĩra atĩrĩ:
―O nawe uuma hamwe na Mũnazarethi ũcio ũretwo Yahshua.‖

68 No agĩkaana, akiuga ũũ: ―Niĩ ndimũũĩ o na ndiramenya ũrĩa ũroiga,‖ na akiuma hau agĩthiĩ
kĩhingo-inĩ. 69 Arĩ hau, mũirĩtu ũcio warĩ ndungata akĩmuona na akĩambĩrĩria kwĩra andũ arĩa
maarũgamĩte hau atĩrĩ: ―Ũyũ nĩ ũmwe wao.‖ 70 O rĩngĩ Kepha agĩkaana. Thutha wa kahinda
kanini, acio maarũgamĩte hau makĩambĩrĩria kũmwĩra o rĩngĩ atĩrĩ: ―Ti itherũ wee ũrĩ ũmwe wao,
tondũ wee kũna ũrĩ Mũgalili.‖ 71 No akĩambĩrĩria kuuga aronyitwo nĩ kĩrumi na akĩĩhĩta akiuga

2012





ũũ: ―Niĩ ndiũĩ mũndũ ũyũ mũraria ũhoro wake!‖ 72 Na hĩndĩ o ĩyo ngũkũ ĩgĩkũga rĩa kerĩ, nake
Kepha akĩririkana ũrĩa Yahshua aamwĩrĩte: ―Ngũkũ ĩtanakũga maita merĩ, ũkũngaana maita
matatũ.‖ Akĩremererũo na akĩambĩrĩria kũrĩra.

MARIKO 15

1 Na gwakinya rũcinĩ o ũguo, anene a athĩnjĩri-Yahweh, athuri, aandĩki-marũa, Sanhedrini yothe
magĩciira marĩ hamwe, na makĩoha Yahshua makĩmũtwara makĩmũneana kũrĩ Pilato. 2 Nĩ ũndũ
ũcio Pilato akĩmũũria atĩrĩ: ―Wee nĩwe Mũthamaki wa Ayahudi?‖ Nake akĩmũcokeria: ―Wee
mwene nĩ woiga.‖

3 No anene a athĩnjĩri-Yahweh nĩ maamũthitangagĩra maũndũ maingĩ. 4 Na Pilato akĩambĩrĩria o
rĩngĩ kũmũũria atĩrĩ: ―Ndũrĩ na ũndũ ũngĩcokia? Ta igua maũndũ marĩa mothe
maragũthitangĩra.‖

5 No Yahshua ndarĩ ũndũ ũngĩ ooigire, nĩ ũndũ ũcio Pilato akĩgega mũno.

6 Na rĩrĩ, o gĩathĩ o gĩathĩ, Pilato nĩ aamenyerete kuohorera andũ mũndũ ũmwe ũrĩa moria
mohorerũo.

7 Hĩndĩ ĩyo, nĩ kwarĩ mũndũ wetagwo Bar-Abba warĩ njera hamwe na aregani a thirikari, arĩa
mooraganĩte makĩregana na thirikari. 8 Kwoguo kĩrĩndĩ kĩa andũ gĩgĩũka na makĩambĩrĩria
kũhoya Pilato amekĩre ũrĩa aamenyerete kũmekĩra. 9 Nake akĩmoria atĩrĩ: ―Nĩ mũkwenda
ndĩmuohorere Mũthamaki wa Ayahudi?‖ 10 Nĩ gũkorũo Pilato nĩ aamenyaga atĩ anene a
athĩnjĩri-Yahweh maaneanĩte Yahshua nĩ ũndũ wa ũiru. 11 No anene acio a athĩnjĩri-Yahweh
magĩcogera andũ moige Bar-Abba ohorũo arĩ we. 12 O rĩngĩ Pilato akĩmoria atĩrĩ: ―Nake mũndũ
ũyũ mwĩtaga Mũthamaki wa Ayahudi ndĩmwĩke atĩa?‖ 13 Nao makĩanĩrĩra o rĩngĩ makiuga: ―Nĩ
acuurio mũtĩ-inĩ!‖

14 No Pilato akĩmoria atĩrĩ: ―Nĩkĩ? Nĩ ũũru ũrĩkũ ekĩte?‖ No magĩkĩrĩrĩria kwanĩrĩra: ―Nĩ
acuurio mũtĩ-inĩ!‖ 15 Nĩ ũndũ ũcio, Pilato akĩmohorera Bar-Abba nĩ ũndũ wa kwenda gũkenia
kĩrĩndĩ; agĩcoka akĩhũũrithia Yahshua iboko na akĩmũneana akoragĩrũo mũtĩ-inĩ.

16 Nacio thigari ikĩmũtwara nja kũu kwa ngavana mũciĩ na igĩĩta mbũtũ yothe ya thigari.

17 Na makĩmũhumba nguo ya rangi wa papũ na magĩtuma thũmbĩ ya mĩigua makĩmwĩkĩra; 18
na makĩambĩrĩria kũmwĩra ũũ: ―Geithĩka, wee Mũthamaki wa Ayahudi!‖

2013






19 Ningĩ nĩ maamũringaga mũtwe na ithanjĩ na makamũtuĩra mata, na makĩmũturĩria maru
makĩmũinamĩrĩra. 20 Na thutha wa kũmũnyũrũria, makĩmũruta nguo ĩyo ya rangi wa papũ na
makĩmũhumba nguo ciake cia igũrũ. Magĩcoka makĩmũtwara makamũhũũrĩrĩre mũtĩ-inĩ na
mĩcumarĩ. 21 Ningĩ magĩcemania na mũndũ wahĩtũkaga wa kuuma Kurene, wetagwo Simoni
ithe wa Aleksanda na Rufasi akiuma mĩgũnda-inĩ na makĩmũtindĩkĩrĩria akuue mũtĩ wa Yahshua
wa kũnyarirĩrũo.

22 Nĩ ũndũ ũcio makĩmũtwara kũndũ gwĩtagwo Gologotha, rĩĩtwa rĩu rĩataũrũo nĩ kuuga,
―Kũndũ kwa Ihĩndĩ rĩa Kĩongo.‖

23 Na marĩ kũu makĩgeria kũmũhe ndibei ĩtukanĩtio na manemane,

no akĩrega kũmĩnyua. 24 Magĩcoka makĩmũhũũrĩra mũtĩ-inĩ na mĩcumarĩ na makĩgayana nguo
ciake cia igũrũ na njĩra ya gũcuka mĩtĩ nĩguo mamenye kĩrĩa o mũndũ egũthiĩ nakĩo. 25 Na rĩrĩ,
kwarĩ thaa ithatũ cia rũcinĩ, nao makĩmũhũũrĩra mũtĩ-inĩ na mĩcumarĩ. 26 Na maandĩko megiĩ
ũndũ ũrĩa aathitangĩirũo maandĩkĩtwo ũũ: ―Mũthamaki wa Ayahudi.‖ 27 Ningĩ magĩcuuria aici
erĩ mĩtĩ-inĩ hakuhĩ nake, ũmwe mwena wake wa ũrĩo na ũcio ũngĩ mwena wake wa ũmotho.

28 Namo Maandĩko makĩhingio, marĩa moigĩte atĩrĩ⁠, nĩ ataranĩirio hamwe na agarari Watho.

29 Nao andũ arĩa maahĩtũkagĩra hau maamwaragĩria na kĩnyũrũri makĩinagia mĩtwe yao
makiugaga ũũ: ―Haiya! Wee ũroigaga atĩ nĩ ũkũmomora hekarũ na ũmĩake na thikũ ithatũ, 30
wĩhonokie wĩrute mũtĩ-inĩ ũcio wa kũnyarirĩrũo.‖

31 O nao anene a athĩnjĩri-Yahweh na aandĩki-marũa nĩ maamũnyũrũragia gatagatĩ-inĩ kao
makoiga ũũ: ―Nĩ arahonokagia arĩa angĩ no we mwene ndangĩhota kwĩhonokia!

32 Messiya! Mũthamaki wa Isiraeli, rĩu nĩ erute mũtĩ-inĩ wa kũnyarirĩrũo nĩguo tuone na
twĩtĩkie!‖

O nao arĩa maacuurĩtio mĩtĩ-inĩ hamwe nake nĩ maamũnyũrũragia.

33 Rĩrĩa gwakinyire ta thaa thita cia mũthenya, gũkĩgĩa nduma bũrũri-inĩ ũcio wothe o nginya ta
thaa kenda cia mũthenya. 34 Na kũrĩ ta thaa kenda cia mũthenya, Yahshua akĩanĩrĩra na
mũgambo mũnene akiuga: ―Eli, Eli, lama sabakithani?‖ Ciugo icio ciataũrũo ciugaga ũũ: ―Kĩhoti
wakwa, Kĩhoti wakwa, ũndiganĩirie nĩkĩ?‖

35 Na rĩrĩa andũ amwe arĩa maarũgamĩte hau maaiguire ũguo, makĩĩrana atĩrĩ: ―Ta iguai! Areta
Eliya!‖ 36 Na mũndũ ũmwe akĩhanyũka, akĩrikia thibonji ndibei-inĩ ngagatu, akĩmĩthecereria
ithanjĩ-inĩ na akĩmũhe anyue akiuga ũũ: ―Tiganai nake! Rekei tuone kana Eliya nĩ egũka
kũmũcuurũria mũtĩ-inĩ.‖ 37 No Yahshua akĩanĩrĩra na mũgambo mũnene na agĩtuĩkana. 38 Na

2014




gĩtama kĩa hekarũ gĩgĩtarũkana icunjĩ igĩrĩ kuuma igũrũ nginya thĩ. 39 Na rĩrĩa mũnene wa mbũtũ
ũrĩa warũgamĩte hau amũrorete oonire maũndũ macio meekĩkire Yahshua agĩkua, akiuga ũũ:
―Hatarĩ nganja mũndũ ũyũ ararĩ Mũrũ wa Yahweh.‖

40 Ningĩ nĩ kwarĩ na andũ-a-nja meeroragĩra marĩ haraya. Amwe ao nĩ Mariamu Mũmagidali o
hamwe na Salome na Mariamu nyina wa Jose na Jakubu ũrĩa Mũnini, 41 arĩa maathiaga hamwe
na Yahshua na makamũtungatĩra rĩrĩa aarĩ Galili, o na andũ-a-nja angĩ aingĩ arĩa maathiĩte nake
Yahrushalayim.

42 Na rĩrĩ, tondũ kwarĩ hakuhĩ gũtuka, na kwarĩ mũthenya wa Kũhaarĩria, ũguo nĩ kuuga
mũthenya ũmwe mbere ya Thabatũ, 43 hagĩũka mũndũ wetagwo Jusufu wa Arimathea, warĩ
mũthuri wa Kĩama waheetwo gĩtĩo, ningĩ we mwene nĩ eetereire Ũthamaki wa Yahweh.
Akĩĩyũmĩrĩria akĩingĩra kũrĩ Pilato na akĩhoya anengerũo mwĩrĩ wa Yahshua. 44 No Pilato
akĩrigwo kana hihi no akorũo akuĩte, na kwoguo agĩĩta mũnene wa mbũtũ akĩmũũria kana
Yahshua nĩ akuĩte. 45 Na thutha wa kwĩrũo nĩ mũnene wa mbũtũ atĩ nĩ akuĩte, agĩtĩkĩria Jusufu
oe mwĩrĩ ũcio. 46 Thutha wa kũgũra gĩtambaya gĩa gatani ĩrĩa njega na kũmũcuurũria mũtĩ-inĩ,
akĩmũthaya na gĩtambaya kĩu kĩa gatani ĩrĩa njega, na akĩmũkomia thĩinĩ wa mbĩrĩra yenjetwo
rwaro-inĩ rwa ihiga; agĩcoka akĩgaragaria ihiga nginya mũromo-inĩ wa mbĩrĩra ĩyo. 47 No
Mariamu Mũmagidali na Mariamu nyina wa Jose magĩthiĩ na mbere kũrora harĩa aakometio.

MARIKO 16

1 Na thutha wa Thabatũ, Mariamu Mũmagidali, na Mariamu nyina wa Jakubu, na Salome
makĩgũra mahuti marĩa manungaga wega nĩguo mathiĩ makahake mwĩrĩ wa Yahshua. 2 Na rũcinĩ
tene mũthenya wa mbere wa kiumia riũa rĩaratha, magĩthiĩ mbĩrĩra-inĩ ĩyo.

3 Mooranagia atĩrĩ: ―Nũ ũgũtwehereria ihiga mũromo-inĩ wa mbĩrĩra?‖ 4 No rĩrĩa maatiirire
maitho, makĩona atĩ ihiga rĩu rĩarĩ rĩeherie, o na gũtuĩka rĩarĩ inene mũno. 5 Rĩrĩa maatonyire
mbĩrĩra-inĩ, makĩona mwanake aikarĩte thĩ mwena wa ũrĩo ehumbĩte kanjũ ya rangi mwerũ,
makĩmaka mũno. 6 Akĩmera atĩrĩ: ―Tigai kũmaka. Nĩ njũĩ mũracaria Yahshua ũrĩa Mũnazarethi
ũroragĩirũo mũtĩ igũrũ. Nĩ ariũkĩtio. Ndarĩ haha. Ta rorai, haha nĩho maramũkometie.7 No rĩrĩ,
thiĩi mwĩre arutwo ake o hamwe na Kepha atĩrĩ, ‗Nĩ egũthiĩ mbere yanyu Galili. Na nĩ
mũkũmuona kũu, o ta ũrĩa aamwĩrĩte.‘‖

8 Nĩ ũndũ ũcio, rĩrĩa moimire mbĩrĩra-inĩ, magĩthiĩ matengʼerete makĩinainaga na magegete. Na
gũtirĩ mũndũ o na ũrĩkũ meerire ũndũ, nĩ gũkorũo maarĩ na guoya.

2015






(Maandĩko mamwe ma tene matirĩ gacunjĩ gaka kuuma Mariko 16:9-20)

9 Mũthenya wa mbere wa kiumia wambia oũguo Yahshua ariũka-rĩ, aambire kuumĩrĩra Mariamu
Mũmagidali ũrĩa aarutĩte ndaimono mũgwanja.

10 Nake Mariamu agĩthiĩ akĩĩra arĩa maatũire na Yahshua, akĩmakora magĩcakaya na makĩrĩra.

11Nao maigua atĩ Yahshua nĩ ariũkĩte, na atĩ Mariamu nĩ amuonete, makĩrega gwĩtĩkia.

12 Thutha ũcio Yahshua akiumĩrĩra andũ angĩ erĩ ao, ahaana ũndũ ũngĩ, rĩrĩa maathiaga
mĩgũnda-inĩ. 13 Andũ acio makĩhũndũka, magĩthiĩ makĩĩra arutwo arĩa angĩ; no-o nao makĩrega
kũmetĩkia.

14 Thutha ũcio Yahshua akiumĩrĩra arutwo arĩa ikũmi na ũmwe makĩrĩa irio; akĩmatetia nĩ ũndũ
wa kwaga gwĩtĩkia na nĩ ũndũ wa ũmũ wa ngoro ciao, nĩ ũndũ wa kũrega gwĩtĩkia arĩa
maamuonete thutha wa kũriũka gwake.

15 Akĩmera atĩrĩ, ―Thiĩi thĩ yothe mũkahunjĩrie andũ othe Ũhoro-ũrĩa-Mwega.

16 Na mũndũ o wothe ũgetĩkia na abatithio nĩ akahonoka, no ũrĩa wothe ũtagetĩkia nĩ agatuĩrwo
cira.

17 Nacio ciama ici nĩ igatwaranaga na arĩa metĩkĩtie: Nĩ makaingata ndaimono thĩinĩ wa rĩĩtwa
rĩakwa; na nĩ makaaria na thiomi njerũ;

18 na nĩ makanyita nyoka na moko mao; na rĩrĩa makaanyua thumu, ndũkamathũkia o na hanini;
nĩ makaigagĩrĩra andũ arĩa arũaru moko, nao mahone.‖

19 Yahshua aarĩkia kũmaarĩria ũhoro ũcio, agĩtwarwo igũrũ na agĩikara thĩ guoko-inĩ kwa ũrĩo
kwa Yahweh. 20 Nao arutwo magĩcoka makiumagara na makĩhunjia ũhoro kũndũ guothe, nake
Yahweh akĩrutithania wĩra nao, na agekĩraga ũhoro wake hinya na ũndũ wa ciama iria
ciatwaranaga na ũhoro ũcio.

2016









LUKA 1

1 Kuona atĩ andũ aingĩ nĩ mageretie gũcokanĩrĩria ũhoro wĩgiĩ maũndũ marĩa mothe o na ithuĩ
twĩtĩkĩtie biũ, 2 o ta ũrĩa twerirũo maũndũ macio nĩ arĩa kuuma o kĩambĩrĩria meeyoneire na
maarĩ ndungata cia kũhunjia ndũmĩrĩri ĩyo-rĩ, 3 o na niĩ, tondũ nĩ nduĩrĩtie maũndũ mothe na
kinyi kuuma o kĩambĩrĩria, nĩ nduĩte itua ngwandĩkĩre maũndũ macio ndĩmathingatanĩtie wega,
wee mũgathe Theofilo, 4 nĩgetha ũmenye wega ũũma wa maũndũ marĩa ũrutĩtwo na kanua.

5 Matukũ-inĩ ma Herode mũthamaki wa Yahuda, nĩ kwarĩ mũthĩnjĩri-Yahweh wetagwo Zakariya
wa gĩkundi kĩa Abiya. Mũtumia wake oimanĩte na aarĩ a Haruni, na eetagwo Elizabethi. 6 Erĩ
maarĩ athingu mbere ya Yahweh, na mĩthiĩre yao ndĩarĩ na ũcuke harĩ kũhingia Maathani na
mawatho ma Yahweh mothe. 7 Ĩndĩ matiarĩ na mwana tondũ Elizabethi aarĩ thata, na erĩ maarĩ
akũrũ.

8 Na gũgĩkinya atĩrĩ, rĩrĩa aatungataga arĩ mũthĩnjĩri-Yahweh hĩndĩ ya gĩkundi kĩao gũtungata
mbere ya Yahweh, 9 kũringana na ũrĩa gwekagwo ũhoro-inĩ wa athĩnjĩri-Yahweh-rĩ, ĩgĩkinya
hĩndĩ yake ya gũcina ũbumba rĩrĩa aaingĩrire handũ harĩa hamũre ha Yahweh. 10 Na kĩrĩndĩ kĩa
andũ gĩothe kĩarĩ nja gĩkĩhoya hĩndĩ ĩyo ya gũcina ũbumba. 11 Mũraika wa Yahweh
akĩmuumĩrĩra, akĩrũgama mwena wa ũrĩo wa kĩgongona gĩa gũcinĩra ũbumba. 12 No Zakariya
agĩtangĩka amuona, na agĩtoorio nĩ guoya. 13 No rĩrĩ, mũraika ũcio akĩmwĩra ũũ: ―Zakariya,
ndũgetigĩre, tondũ mathaithana maku nĩ maiguĩtwo na magetĩkĩrĩka, Elizabethi mũtumia waku nĩ
akagĩa mwana wa kahĩĩ, na ũkamwĩta Johana. 14 Nĩ ũgakena mũno na ũcanjamũke, na andũ
aingĩ nĩ magakenera gũciarũo gwake, 15 tondũ agakorũo arĩ wa bata maitho-inĩ ma Yahweh. Na
ndagĩrĩirũo kũnyua ndibei kana kĩndũ kĩngĩ o gĩothe kĩngĩtũma mũndũ arĩo, na nĩ akaiyũrũo nĩ
Roho Mwamũre o na mbere ya gũciarũo, 16 na nĩ agatũma ariũ aingĩ a Isiraeli macokerere
Yahweh Kĩhoti wao. 17 Ningĩ nĩ agathiĩ mbere yake arĩ na roho na hinya wa Eliya, nĩguo
agarũre ngoro cia maithe icokerere cia ciana na arĩa matathĩkaga magĩe ũũgĩ wa arĩa athingu,
nĩgetha athagathagĩre Yahweh andũ mahaarĩirio.‖

18 Zakariya akĩũria mũraika ũcio atĩrĩ: ―Ingĩkorũo na ma atĩa na ũndũ ũcio? Niĩ ndĩ mũkũrũ na
mũtumia wakwa o nake no mũkũrũ.‖ 19 Nake mũraika akĩmwĩra ũũ: ―Nĩ niĩ Gaburieli, ũrĩa
ũrũgamaga mbere ya Yahweh hakuhĩ nake, na ndũmĩtwo njarie nawe na ngũmenyithie ũhoro ũyũ
mwega. 20 No rĩrĩ, ũgũtuĩka bubu ũremwo nĩ kwaria nginya mũthenya ũrĩa maũndũ macio
makahinga, tondũ ndũnetĩkia ciugo ciakwa, iria ikahinga hĩndĩ ĩrĩa ĩtuĩtwo.‖ 21 Nao andũ
magĩthiĩ na mbere gweterera Zakariya, na makĩmaka tondũ nĩ aaikarĩte mũno handũ harĩa

2017






hamũre. 22 Rĩrĩa ooimire, ndaahotire kũmaarĩria, nao makĩmenya atĩ nĩ oonete kĩoneki arĩ handũ
harĩa hamũre. Agĩikara akĩmonagia na ciĩko na ndaahotaga kwaria. 23 Na hĩndĩ ĩrĩa matukũ ma
ũtungata wake mwamũre maathirire, akĩinũka gwake mũciĩ.

24 Matukũ manini thutha ũcio, Elizabethi mũtumia wake akĩgĩa nda, na agĩikara mĩeri ĩtano
atekuuma mũciĩ, na ooigaga atĩrĩ: 25 ―Ũũ nĩguo Yahweh anjĩkĩire matukũ-inĩ maya. Nĩ
andirikanĩte nĩguo anjehererie kĩnyũrũri kuuma kũrĩ andũ.‖

26 Na rĩrĩa Elizabethi aarĩ na nda ya mĩeri ĩtandatũ, mũraika Gaburieli agĩtũmwo nĩ Yahweh
itũũra rĩtagwo Nazarethi thĩinĩ wa Galili, 27 kũrĩ mũirĩtu gathirange wetagwo Mariamu, ũrĩa warĩ
na kĩrĩko gĩa kũhikania na mũndũ wetagwo Jusufu wa nyũmba ya Daudi. 28 Na mũraika
agĩtonya, akĩmũgeithia: ―Ũrĩ mwega, wee mũrathime mũno, Yahweh arĩ hamwe nawe.‖ 29 No nĩ
aatangĩkire mũno nĩ ciugo icio cia mũraika ũcio na akĩgeria gwĩcũrania ngeithi icio nĩ cia
mũthemba ũrĩkũ. 30 Nĩ ũndũ ũcio mũraika akĩmwĩra ũũ: ―Mariamu, ndũgetigĩre, tondũ nĩ
wĩtĩkĩrĩkĩte nĩ Yahweh. 31 Takĩone, nĩ ũkũgĩa nda na ũciare mwana wa kahĩĩ, na ũkaamwĩta
Yahshua. 32 Ũcio agaakorũo arĩ mũnene na ageetwo Mũrũ wa Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno, na Yahweh
Kĩhoti nĩ akaamũhe gĩtĩ kĩa ũnene gĩa ithe Daudi, 33 na nĩ agaatha nyũmba ya Jakubu arĩ
Mũthamaki tene na tene, na Ũthamaki wake ndũgaakorũo na mũthia.‖

34 Nake Mariamu akĩũria mũraika atĩrĩ: ―Ũndũ ũcio ũngĩhoteka atĩa, na ndirĩ ndakoma na
mũndũrũme?‖ 35 Mũraika akĩmũcokeria ũũ: ―Roho Mwamũre nĩ ũgũka igũrũ rĩaku, na hinya wa
Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno nĩ ũgũkũhumbĩra. Na nĩ ũndũ ũcio ũrĩa ũgaaciarũo ageetwo Mwamũre,
Mũrũ wa Yahweh. 36 Riu-rĩ, Elizabethi ũrĩa wa mbarĩ cianyu o nake nĩ ohete nda ya mwana wa
kahĩĩ ũkũrũ-inĩ wake, na ũyũ nĩguo mweri wake wa gatandatũ, o we ũcio andũ metaga thata; 37
tondũ gũtirĩ uuge ũngĩrema Yahweh.‖

38 Mariamu agĩcoka akiuga: ―Niĩ-rĩ, ndĩ ngombo ya Yahweh! Reke gwĩkĩke harĩ niĩ kũringana
na uuge waku.‖ Hĩndĩ ĩyo mũraika akĩmũtiga.

39 Nĩ ũndũ ũcio matukũ-inĩ macio Mariamu akĩambĩrĩria rũgendo agĩthiĩ ahiũhĩte nginya itũũra-
inĩ rĩmwe rĩa Yahuda, rĩrĩa rĩarĩ bũrũri-inĩ ũrĩ irĩma, 40 akĩingĩra mũciĩ gwa Zakariya na
akĩgeithia Elizabethi. 41 Na rĩrĩa Elizabethi aaiguire ngeithi cia Mariamu, kaana karĩa kaarĩ nda
yake gakĩambarara, nake Elizabethi akĩiyũrũo nĩ Roho Mwamũre 42 na akĩanĩrĩra akiuga ũũ:
―Kũrathimwo nĩwe gatagatĩ-inĩ ka andũ-a-nja, na kũrathimwo nĩ kaana kau karĩ nda yaku! 43
Gũthiĩte atĩa ngaheo gĩtĩo gĩkĩ kĩnene gĩa gũceererũo nĩ nyina wa Mwathi wakwa? 44 Tondũ rĩrĩ,
o hĩndĩ ĩyo ndaigua mũgambo wa ngeithi ciaku, kaana karĩa karĩ nda yakwa nĩ kaambarara nĩ

2018






gĩkeno. 45 Na kũrathimwo nĩ ũcio wetĩkirie, nĩ gũkorũo ũhoro ũrĩa eerirũo kuuma harĩ Yahweh
nĩ ũkaahinga wothe.‖

46 Nake Mariamu akiuga: ―Ngoro yakwa nĩ ĩrambararia ĩkaumbura Yahweh, 47 na ngoro yakwa
ĩgũikara ĩkenete mũno nĩ ũndũ wa Yahweh Mũhonokia wakwa, 48 tondũ nĩ aririkanĩte ũthĩni wa
ngombo yake ya mũirĩtu. Na rĩrĩ, kuuma rĩu, njiarũa ciothe irĩnjĩtaga mũndũ mũrathime, 49 nĩ
gũkorũo Ũrĩa ũrĩ hinya nĩ anjĩkĩire maũndũ manene, na rĩĩtwa rĩake nĩ rĩamũre, 50 na nginya
njiarũa na njiarũa tha ciake onagia arĩa mamwĩtigĩrĩte. 51 Nĩ ekĩte maũndũ manene na guoko
gwake; nĩ ahurunjĩte arĩa mathugundaga ngoro-inĩ ciao maũndũ ma gwĩtũũgĩria. 52 Nĩ eheretie
andũ arĩa marĩ hinya itĩ-inĩ cia ũnene na agatũũgĩria arĩa enyihia; 53 arĩa ahũtu nĩ amahũnĩtie biũ
na indo njega, nao arĩa atongu akamaingata marĩ moko matheri. 54 Nĩ ateithĩtie Isiraeli ndungata
yake, akaririkana tha ciake, 55 o ta ũrĩa eerire maithe maitũ ma tene, Iburahimu na mbeũ yake
tene na tene.‖ 56 Mariamu magĩikara na Elizabethi mĩeri ta ĩtatũ agĩcoka akĩinũka gwake mũciĩ.

57 Na rĩrĩ, kahinda gagĩgĩkinya ka Elizabethi kũgĩa mwana, na agĩciara kahĩĩ. 58 Nao andũ a
itũũra rĩa kwao o na a mbarĩ ciao makĩigua atĩ Yahweh nĩ aamũingĩhĩirie tha ciake, nao
magĩkena hamwe nake. 59 Mũthenya wa kanana, magĩũka nĩguo maruithie kaana kau, na
meendaga gũkahe rĩĩtwa rĩa ithe Zakariya. 60 No nyina akĩmera atĩrĩ: ―Aca! gegwĩtwo Johana.‖
61 Maigua ũguo makĩmwĩra: ―Gũtakĩrĩ mũndũ o na ũmwe wa mbarĩ cianyu wĩtagwo ũguo.‖ 62
Magĩcoka makĩũria ithe wa kaana kau na ciĩko ũrĩa ekwenda getwo. 63 Nake agĩtia kĩhengere
akĩandĩka ũũ: ―Johana nĩrĩo rĩĩtwa rĩako.‖ Mona ũguo othe makĩmaka. 64 O hĩndĩ ĩyo, kanua
gake gakĩhingũka na rũrĩmĩ rwake rũkĩregera, akĩambĩrĩria kwaria, agĩgĩkumagia Yahweh. 65
Nao arĩa othe maarĩ itũũra-inĩ rĩu makĩnyitwo nĩ guoya, na maũndũ macio mothe makĩambĩrĩria
kwario bũrũri-inĩ ũcio wothe ũrĩ irĩma wa Yahuda. 66 Na arĩa othe maaiguire ũhoro ũcio
makĩũiga ngoro-inĩ ciao, makiuga atĩrĩ, kaĩ kaana gaka kaĩ gagatuĩka ũũ! Na guoko kwa Yahweh
kwarĩ hamwe nako.

67 Nake ithe Zakariya, akĩiyũrũo nĩ roho mwamũre akĩratha ũhoro akiuga ũũ: 68 ―Yahweh
Kĩhoti wa Isiraeli arorathimwo, tondũ nĩ aririkanĩte andũ ake na akamarehera ũhonokio. 69 Na nĩ
atwarahũrĩire rũhĩa rwa ũhonokio thĩinĩ wa nyũmba ya Daudi ndungata yake, 70 o ta ũrĩa arĩtie
kũgerera anabii ake aamũre a kuuma tene 71 ũhoro wĩgiĩ gũtũhonokia kuuma kũrĩ thũ citũ na
kuuma guoko-inĩ kwa arĩa othe matũmenete; 72 gũtuonia tha nĩ ũndũ wa maithe maitũ ma tene
na kũririkana kĩrĩkanĩro gĩake kĩamure, 73 kĩrĩa eerĩire Iburahimu ithe witũ wa tene na
mwĩhĩtwa, 74 atĩ thutha wa gũtũhonokia kuuma moko-inĩ ma thũ, nĩ agaatũhe gĩtĩo gĩa
kũmũrutĩra ũtungata mwamũre tũtarĩ na guoya 75 tũrĩ na Wĩyamurĩri Yahweh na ũthingu mbere
yake matukũ maitũ mothe. 76 No wee kaana gaka, nĩ ũgeetwo mũnabii wa Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno,
tondũ nĩ ũgaathiĩ mbere ya Yahweh nĩguo ũhaarĩrie njĩra ciake, 77 ũmenyithie andũ ake ũhoro

2019





wĩgiĩ kũhonokio na njĩra ya kuoherũo mehia mao, 78 nĩ ũndũ wa ũcayanĩri mũingĩ wa Kĩhoti
witũ. Tondũ wa ũcayanĩri ũcio, ũtheri nĩ ũgoka kũrĩ ithuĩ uumĩte igũrũ, 79 warĩre arĩa maikaraga
nduma-inĩ na kĩĩruru-inĩ gĩa gĩkuũ na ũtongorie makinya maitũ njĩra-inĩ ya thayũ.‖

80 Nake mwana ũcio agĩkũra na akĩgĩa na hinya wa kĩĩroho, na agĩikara werũ-inĩ o nginya
mũthenya ũrĩa eeyonithanirie kũrĩ andũ a Isiraeli.

LUKA 2

1 Na rĩrĩ, matukũ-inĩ macio Kaisari Augusto agĩathana atĩ andũ othe thĩinĩ wa thĩ meyandĩkithie
nĩ ũndũ wa kũrĩha igooti. 2 (Kwĩyandĩkithia kũu kwa mbere gwekĩkire rĩrĩa Kuirinio aarĩ
ngavana wa Siria.)

3 Na andũ othe magĩthiĩ nĩguo makeyandĩkithie, o mũndũ itũũra-inĩ rĩake mwene. 4 O nake
Jusufu akĩambata kuuma itũũra rĩa Nazarethi rĩrĩa rĩarĩ Galili, agĩthiĩ Yahuda itũũra-inĩ rĩa Daudi,
rĩrĩa rĩtagwo Bethilehemu, tondũ aarĩ wa nyũmba na mbarĩ ya Daudi. 5 Agĩthiĩ kwĩyandĩkithia
marĩ na Mariamu, ũrĩa maahikanirie nake o ta ũrĩa maarĩkanĩire, na aarĩ hakuhĩ kũgĩa mwana. 6
Na marĩ kũu, ihinda rĩake rĩa kũgĩa mwana rĩgĩkinya. 7 Na akĩgĩa mwana wa kahĩĩ, wa
irigithathi, akĩmũthaya na tũtama na akĩmũkomia mũharatĩ-inĩ tondũ gũtiarĩ na handũ thĩinĩ wa
nyũmba cia ageni.

8 Ningĩ gĩcigo-inĩ kĩu nĩ kwarĩ na arĩithi maaikaraga nja ũtukũ marangĩire ndũũru ciao. 9 Na o
rĩmwe mũraika wa Yahweh akĩrũgama mbere yao, na riri wa Yahweh ũkĩmarigicĩria, nao
magĩĩtigĩra mũno. 10 No mũraika ũcio akĩmera atĩrĩ: ―Mũtigetigĩre, tondũ rĩrĩ, ndoka
kũmũmenyithia ũhoro mwega wa gĩkeno kĩnene kĩrĩa andũ othe mekũgĩa nakĩo. 11 Nĩ gũkorũo
ũmũthĩ nĩ mũciarĩirũo mũhonokia itũũra-inĩ rĩa Daudi, nĩwe Messiya ũrĩa Mũthamaki.

12 Na ũndũ ũrĩa ũgũtũma mũmũmenye nĩ ũyũ: Nĩ mũgũkora gakenge gathaĩtwo na tũtama na
gagakomio mũharatĩ-inĩ.‖ 13 O rĩmwe makĩona mũraika ũcio arĩ hamwe na mbũtũ nene ya igũrũ
makĩgooca Yahweh makiugaga ũũ: 14 ―Yahweh, o we ũrĩa ũrĩ igũrũ mũno arogĩa na riri, na gũkũ
thĩ kũrogĩa na thayũ gatagatĩ-inĩ ka andũ arĩa mamũkenagia.‖

15 Na rĩrĩa araika maamatigire magĩcoka igũrũ, arĩithi acio makĩambĩrĩria kwĩrana atĩrĩ: ―Nĩ
tũthiĩi Bethilehemu o rĩu, tũkeyonere ũrĩa gwĩkĩkĩte, ũguo Yahweh atũmenyithia.‖ 16 Magĩthiĩ
na ihenya na magĩkora Mariamu na Jusufu, na gakenge kau gakometio mũharatĩ-inĩ. 17 Rĩrĩa

2020







moonire ũguo, makĩmenyithania ndũmĩrĩri ĩrĩa maaheetwo ĩgiĩ kaana kau. 18 Na arĩa othe
maaiguire ũhoro ũcio maaheirũo nĩ arĩithi acio, makĩgega mũno, 19 no Mariamu akĩambĩrĩria
kũiga maũndũ macio mothe ngoro-inĩ yake, agecũranagia ũhoro wamo. 20 Thutha ũcio arĩithi
acio magĩthiĩ magĩkumagia Yahweh na makĩmũgoocaga nĩ ũndũ wa ũhoro wothe ũrĩa maaiguĩte
na makona, o ta ũrĩa meerĩtwo.

21 Mũthenya wa kanana kuuma aciarũo, ihinda rĩrĩa aaruithirio, makĩmwĩta Yahshua, rĩĩtwa rĩrĩa
mũraika aaheanĩte nyina atanoha nda.

22 Ningĩ, rĩrĩa ihinda rĩakinyire rĩa kũmatheria kũringana na Watho wa Musa, makĩmũtwara
Yahrushalayim mbere ya Yahweh, 23 o ta ũrĩa kwandĩkĩtwo Watho-inĩ wa Yahweh: ―Irigithathi
rĩothe rĩa mwana wa kahĩĩ no mũhaka rĩamũragĩrũo Yahweh.‖

24 Nao makĩruta igongona o ta ũrĩa Watho wa Yahweh woigĩte: ―ndutura igĩrĩ kana njui igĩrĩ cia
ndirahũgĩ.‖

25 Na rĩrĩ, Yahrushalayim nĩ kwarĩ mũndũ wetagwo Simeoni warĩ mũthingu na wetigĩrĩte
Yahweh mũno, wetereire ihinda rĩa Isiraeli rĩa kũũmĩrĩrio, na Roho Mwamũre warĩ igũrũ rĩake.
26 Ningĩ nĩ aaguũrĩirio nĩ Roho Mwamũre atĩ ndangĩakuire atonete Messiya wa Yahweh. 27
Hĩndĩ ĩyo agĩthiĩ thĩinĩ wa hekarũ atongoretio nĩ Roho Mwamũre, na rĩrĩa aciari acio
maatonyagia kaana kau gegwĩtwo Yahshua kũu thĩinĩ nĩguo magagekĩre o ta ũrĩa gwekagwo
kũringana na Watho, 28 akĩoya kaana kau na akĩrathima Yahweh akiuga atĩrĩ: 29 ―Yahweh, rĩu
nĩ warekereria ndungata yaku ĩthiĩ na thayũ kũringana na uuge waku, 30 nĩ gũkorũo maitho
makwa nĩ mona njĩra yaku ya kũhonokania 31 ĩrĩa ũhaarĩirie maitho-inĩ ma ikundi ciothe cia
andũ, 32 ũtheri wa kweheria tama maitho-inĩ ma andũ a ndũrĩrĩ, na riri wa andũ aku Isiraeli.‖ 33
Na ithe na nyina wa mwana ũcio makĩgegio mũno nĩ maũndũ marĩa mooigagwo mamwĩgiĩ. 34
Ningĩ, Simeoni akĩmarathima na akĩĩra Mariamu nyina wa mwana ũcio ũũ: ―Onee, mwana ũyũ nĩ
amũrĩtwo nĩ ũndũ wa kũgũa na gũũkĩra rĩngĩ kwa andũ aingĩ thĩinĩ wa Isiraeli, na atuĩke
kĩmenyithia gĩa kũmenererio 35 (na rũhiũ rwa njora nĩ rũgaagũtheca ngoro), nĩguo methugunda
ma ngoro cia andũ aingĩ maguũrio.‖

36 Na rĩrĩ, nĩ kwarĩ na mũnabii wetagwo Hanna, warĩ mwarĩ wa Fanueli, wa mũhĩrĩga wa Asheri.
Mũndũ-wa-nja ũcio aarĩ mũkũrũ na aaikarire na mũthuri wake mĩaka mũgwanja kuuma ahika, 37
na hĩndĩ ĩyo aarĩ wa ndigwa na aarĩ na mĩaka 84. Na ndaagaga thĩinĩ wa hekarũ, akarutaga
ũtungata mwamũre ũtukũ na mũthenya, akĩĩnyerekagia na akĩhoyaga. 38 Hĩndĩ ĩyo, agĩthiĩ

2021






hakuhĩ nao na akĩambĩrĩria gũcokeria Yahweh ngatho na kũheana ũhoro wa kaana kau kũrĩ arĩa
othe meetereire gũkũũrwo kwa Yahrushalayim.

39 Na rĩrĩa maarĩkirie kũhingia maũndũ mothe kũringana na Watho wa Yahweh, magĩcoka Galili
itũũra-inĩ rĩao rĩa Nazarethi.

40 Nake mwana ũcio agĩthiĩ na mbere gũkũra, akĩgĩaga na hinya na ũũgĩ, o na agĩtĩkĩrĩkaga nĩ
Yahweh.

41 Na rĩrĩ, aciari ake nĩ maamenyerete gũthiaga Yahrushalayim o mwaka nĩ ũndũ wa gĩathĩ kĩa
Bathaka. 42 Na rĩrĩa aakinyirie mĩaka 12, makĩambata Yahrushalayim o ta ũrĩa maamenyerete
hĩndĩ ya Gĩathĩ. 43 Matukũ ma gĩathĩ mathira, makĩambĩrĩria gũcoka, no kamwana kau gegwĩtwo
Yahshua gagĩtigwo Yahrushalayim, na aciari ako matiamenyire. 44 Magĩthiĩ rũgendo rwa
mũthenya mũgima magĩĩciragia atĩ Yahshua arĩ o hamwe na gĩkundi kĩrĩa maatwaranaga nakĩo,
magĩcoka makĩambĩrĩria kũmũcaria kũrĩ andũ a mbarĩ ciao na arĩa maamenyanĩte nao. 45 No
rĩrĩa maamwagire, magĩcoka Yahrushalayim na makĩmũcaria mũno. 46 Na thutha wa thikũ ithatũ
makĩmũkora hekarũ-inĩ, aikarĩte thĩ gatagatĩ-inĩ ka arutani, akĩmathikagĩrĩria na akĩmoragia
ciũria. 47 No arĩa othe maamũthikagĩrĩria nĩ maagegagio mũno nĩ ũhoti wake wa gũtaũkĩrũo nĩ
maũndũ na macokio make.

48 Na rĩrĩa aciari ake maamuonire, makĩgega, nake nyina akĩmũũria atĩrĩ: ―Mũrũ wakwa, nĩ kĩ
gĩtũmĩte ũtwĩke ũguo? Tũrĩ na thoguo nĩ tũtangĩkĩte mũno tũgĩgũcaria.‖ 49 No we akĩmoria atĩrĩ:
―Mũkũnjaragia nĩkĩ? Mũtikũmenyaga no mũhaka ngorũo ndĩ nyũmba-inĩ ya Baba?‖

50 No rĩrĩ, matiataũkĩirũo nĩ ũrĩa aamerire.

51 Thutha ũcio magĩikũrũka hamwe nake magĩcoka Nazarethi, na agĩthiĩ na mbere kũmaathĩkĩra.
Ningĩ, nyina akĩiga maũndũ macio mothe ngoro-inĩ yake. 52 Na Yahshua agĩthiĩ na mbere
gũkũra, akĩgĩaga na ũũgĩ na agĩtĩkĩrĩkaga nĩ Yahweh o na andũ.

LUKA 3

1 Mwaka-inĩ wa 15 wa wathani wa Kaisari Tiberio, rĩrĩa Pontio Pilato aarĩ ngavana wa Yahuda,
Herode aarĩ mũtongoria wa gĩcigo kĩa Galili, Filipu mũrũ wa ithe aarĩ mũtongoria wa gĩcigo kĩa
bũrũri wa Iturea na Tarakoniti, nake Lusania aarĩ mũtongoria wa gĩcigo kĩa Abilene, 2 matukũ-

2022







inĩ ma Anasi mũnene wa athĩnjĩri-Yahweh na ma Kaiafa, uuge wa Yahweh nĩ wakinyĩire Johana
mũrũ wa Zakariya arĩ werũ-inĩ.

3 Nĩ ũndũ ũcio agĩthiĩ bũrũri-inĩ wothe ũrĩa wathiũrũrũkĩirie Jorodani, akĩhunjagia atĩ andũ
mabatithio ĩrĩ njĩra ya kuonania kwĩrira nĩguo moherũo mehia, 4 o ta ũrĩa kwandĩkĩtwo ũũ ibuku-
inĩ rĩa mũnabii Isaiya: ―Harĩ mũgambo wa mũndũ ũranĩrĩra werũ-inĩ ũkoiga: ‗Haarĩriai njĩra ya
Yahweh! Rũngai ing'aratua ciake.

5 Mĩkuru yothe no mũhaka ĩthikwo na irĩma ciothe na tũthũngũri ciaraganio; njĩra iria njogomu
no mũhaka irũngario, nacio njĩra iria itarĩ njigananu no mũhaka cigananio; 6 na andũ othe nĩ
makoona riri wa Yahweh.‘‖

7 Nĩ ũndũ ũcio, akĩambĩrĩria kwĩra kĩrĩndĩ kĩrĩa gĩokĩte kũbatithio nĩwe ũũ: ―Inyuĩ rũciaro rwa
nduĩra, nũ ũmwĩrĩte atĩ no mũũrĩre marakara marĩa maroka?

8 Nĩ ũndũ ũcio, ciarai maciaro maronania nĩ mwĩrirĩte. Mũtikeĩre atĩrĩ, ‗Ithe witũ nĩ Iburahimu.‘
Tondũ ngũmwĩra atĩ Yahweh no ahote gũtũma Iburahimu agĩe na ciana kuuma mahiga-inĩ maya.
9 Ti itherũ, ithanwa nĩ rĩigĩtwo gĩtina-inĩ kĩa mĩtĩ. Kwoguo mũtĩ ũrĩa wothe ũtaciaraga maciaro
mega nĩ ũgũtemwo na ũikio mwaki-inĩ.‖

10 Nakĩo kĩrĩndĩ kĩamũũragia atĩrĩ: ―Twagĩrĩirũo nĩ gwĩka atĩa?‖ 11 Nake agagĩcokeria: ―Mũndũ
ũrĩa ũrĩ na nguo igĩrĩ nĩ agaĩre ũrĩa ũtarĩ, na ũrĩa ũrĩ na kĩndũ gĩa kũrĩa eke o taguo.‖ 12 O na etia
a mbeca cia igooti magĩũka kũbatithio, na makĩmũũria atĩrĩ: ―Mũrutani, twagĩrĩirũo nĩ gwĩka
atĩa?‖ 13 Nake akĩmera: ―Mũtigetagie mbeca ikĩrĩte iria ituĩtwo cia igooti.‖ 14 Nacio thigari
ikĩmũũria: ―Twagĩrĩirũo nĩ gwĩka atĩa?‖ Nake agĩcicokeria atĩrĩ: ―Mũtikanagie mũndũ kana
mũthitange mũndũ na ũira wa maheeni, no mũiganagwo nĩ mũcara wanyu.‖

15 Na rĩrĩ, andũ nĩ maatanyaga na othe makeyũria ũũ ngoro-inĩ ciao ũhoro wĩgiĩ Johana, ―To
gũkorũo ũyũ nĩwe Messiya?‖

16 Johana akĩmacokeria othe akĩmera atĩrĩ: ―Niĩ ndĩmũbatithagia na maĩ, no ũrĩa ũroka arĩ na
hinya kũngĩra, na ndirĩ mwagĩrĩru wa kuohora rũrigi rwa iratũ ciake. Ũcio akaamũbatithagia na
Roho Mwamũre na mwaki. 17 Gĩcakũri gĩake gĩa kũhuuha kĩrĩ guoko-inĩ gwake, nĩguo atherie
biũ kĩhuuhĩro gĩake na acokanĩrĩrie ngano thĩinĩ wa ikũmbĩ rĩake, no mahuti nĩ gũcina ekũmacina
na mwaki ũrĩa ũtangĩhoreka.‖

2023







18 Ningĩ akĩrutana maũndũ mangĩ maingĩ ma kũmataara na agĩthiĩ na mbere kũhunjĩria andũ
ũhoro ũrĩa mwega. 19 Na tondũ Herode mũtongoria wa gĩcigo kĩu nĩ aakaanagio nĩ Johana ũhoro
wĩgiĩ Herodia, mũka wa mũrũ wa ithe na wĩgiĩ maũndũ mothe moru marĩa Herode eekĩte, 20
akĩongerera ũndũ ũyũ ũngĩ harĩ maũndũ macio mothe: Akĩhingĩra Johana njera.

21 Na rĩrĩ, andũ othe marĩkia kũbatithio, Yahshua o nake akĩbatithio. Na rĩrĩa aahoyaga-rĩ, igũrũ
rĩkĩhingũka, 22 na Roho Mwamũre ũgĩikũrũka igũrũ rĩake ũrĩ na mwĩrĩ ũtariĩ ta wa ndutura, na
mũgambo ũkiuma igũrũ ũkiuga atĩrĩ: ―Wee nĩwe Mũrũ wakwa, ũrĩa nyendete; nĩ ngwĩtĩkĩrĩte.‖

23 Rĩrĩa Yahshua aambĩrĩirie wĩra wake, aarĩ na mĩaka ta 30, na o ta ũrĩa andũ aingĩ meeciragia,

aarĩ mũrũ wa Jusufu,

mũrũ wa Heli,

24 mũrũ wa Mathati,

mũrũ wa Lawii,

mũrũ wa Meliki,

mũrũ wa Janai,

mũrũ wa Jusufu,

25 mũrũ wa Matathia,

2024













mũrũ wa Amosi,

mũrũ wa Nahumu,

mũrũ wa Esili,

mũrũ wa Nagai,

26 mũrũ wa Maathi,

mũrũ wa Matathia,

mũrũ wa Semeini,

mũrũ wa Joseki,

mũrũ wa Joda,

27 mũrũ wa Joanani,

mũrũ wa Resa,

mũrũ wa Zerubabeli,

mũrũ wa Shealitieli,

2025














mũrũ wa Neri,

28 mũrũ wa Meliki,

mũrũ wa Adi,

mũrũ wa Kosamu,

mũrũ wa Elimadami,

mũrũ wa Eri,

29 mũrũ wa Jose,

mũrũ wa Eliezeri,

mũrũ wa Jorimu,

mũrũ wa Mathati,

mũrũ wa Lawii,

30 mũrũ wa Simeoni,

mũrũ wa Yahuda,

2026














mũrũ wa Jusufu,

mũrũ wa Jonamu,

mũrũ wa Eliakimu,

31 mũrũ wa Melea,

mũrũ wa Mena,

mũrũ wa Matatha,

mũrũ wa Nathani,

mũrũ wa Daudi,

32 mũrũ wa Jesii,

mũrũ wa Obedi,

mũrũ wa Boazu,

mũrũ wa Salimoni,

mũrũ wa Nahashoni,

2027














33 mũrũ wa Aminadabu,

mũrũ wa Aruni,

mũrũ wa Hezironi,

mũrũ wa Perezu,

mũrũ wa Yahuda,

34 mũrũ wa Jakubu,

mũrũ wa Isaaka,

mũrũ wa Iburahimu,

mũrũ wa Tera,

mũrũ wa Nahori,

35 mũrũ wa Serugu,

mũrũ wa Reu,

mũrũ wa Pelegi,

2028














mũrũ wa Eberi,

mũrũ wa Shela,

36 mũrũ wa Kainani,

mũrũ wa Aripakishadi,

mũrũ wa Shemu,

mũrũ wa Nuhu,

mũrũ wa Lameki,

37 mũrũ wa Methusela,

mũrũ wa Enoko,

mũrũ wa Jaredi,

mũrũ wa Mahalaleli,

mũrũ wa Kainani,

38 mũrũ wa Enoshi,

2029














mũrũ wa Sethi,

mũrũ wa Adamu,

mũrũ wa Yahweh.

LUKA 4

1 Yahshua agĩcoka akiuma Jorodani aiyũrĩtwo nĩ Roho Mwamũre , na agĩtongorio nĩ Roho werũ-
inĩ

2 thikũ 40, akĩgeragio nĩ Mũcukani. Na ndarĩ kĩndũ aarĩaga matukũ macio, kwoguo rĩrĩa
maathirire, akĩigua ahũtiĩ. 3 Hĩndĩ ĩyo Mũcukani akĩmwĩra ũũ: ―Angĩkorũo ũrĩ mũrũ wa Yahweh,
ĩra ihiga rĩrĩ rĩtuĩke mũgate.‖ 4 No Yahshua akĩmũcokeria ũũ: ―Nĩ kwandĩke atĩrĩ, ‗Mũndũ
ndatũũragio nĩ mũgate wiki.‘‖

5 Nĩ ũndũ ũcio akĩmũtwara handũ igũrũ na akĩmuonia o kahinda kanini mothamaki mothe ma
thĩ. 6 Mũcukani agĩcoka akĩmwĩra atĩrĩ: ―Nĩ ngũkũhe wathani ũyũ wothe o na riri waguo, tondũ
nĩ heetwo, na ndĩũheanaga kũrĩ mũndũ o wothe ũrĩa ingĩenda kũhe. 7 Nĩ ũndũ ũcio, ũngĩka gĩĩko
gĩa gũũthathaiya, wathani ũcio wothe ũgũtuĩka waku.‖ 8 No Yahshua akĩmwĩra: ―Nĩ kwandĩke
atĩrĩ, ‗Wagĩrĩirũo gũthathaiya Yahweh Kĩhoti waku, na nowe wiki tu wagĩrĩirũo kũrutĩra ũtungata
Mwamũre.‘‖

9 Agĩcoka akĩmũtongoria nginya Yahrushalayim akĩmũrũgamia gacũmbĩrĩ-inĩ ka hekarũ na
akĩmwĩra atĩrĩ: ―Angĩkorũo ũrĩ mũrũ wa Yahweh, wĩgũithie thĩ kuuma haha, 10 tondũ nĩ
kwandĩke ũũ, ‗Nĩ agaatha araika ake ũhoro-inĩ waku nĩguo makũgitĩre,‘ 11 na ‗Nĩ magaagũkuua
na moko mao, nĩguo ndũkagũthwo kũgũrũ nĩ ihiga.‘‖ 12 Nake Yahshua akĩmwĩra: ―Nĩ kwĩragwo
atĩrĩ, ‗Ndũkanagerie Yahweh Kĩhoti waku.‘‖ 13 Nĩ ũndũ ũcio, Mũcukani arĩkia kũmũgeria,
akĩmũtiga o nginya hĩndĩ ĩngĩ njagĩrĩru.

14 Na rĩrĩ, Yahshua agĩcoka Galili arĩ na hinya wa Roho Mwamũre. Na ũhoro mwega ũmwĩgiĩ
ũkĩhunja bũrũri wothe ũrĩa wathiũrũrũkĩirie kũu. 15 Ningĩ, akĩambĩrĩria kũrutana thĩinĩ wa
thunagogi ciao, na nĩ aaheagwo gĩtĩo nĩ andũ othe.

2030








16 Agĩcoka agĩthiĩ Nazarethi, kũrĩa aarereirũo, na o ta ũrĩa aamenyerete gwĩka mũthenya wa
Thabatũ, akĩingĩra thunagogi-inĩ, na akĩrũgama nĩguo athome. 17 Nĩ ũndũ ũcio akĩnengerũo
gĩkũnjo kĩa maandĩko ma mũnabii Isaiya, akĩhingũra gĩkũnjo kĩu na akĩona harĩa handĩkĩtwo
atĩrĩ: 18 ―Roho wa Yahweh ũrĩ igũrũ rĩakwa tondũ nĩ anjitĩrĩirie maguta nĩguo hunjie ũhoro
mwega kũrĩ arĩa athĩni. Akĩndũma nĩguo ngahunjie ũhoro wĩgiĩ kũrekererio kwa arĩa manyitĩtwo
mĩgwate na ũhoro wĩgiĩ atumumu gũcoka kuona, na kuohorithia arĩa mathuthĩkĩte ngoro, 19 na
hunjie ũhoro wĩgiĩ mwaka wa gwĩtĩkĩrĩka wa Yahweh.‖

20 Arĩkia gũthoma agĩkũnja gĩkũnjo kĩu, agĩgĩcokeria ndungata, na agĩikara thĩ, nao arĩa othe
maarĩ thĩinĩ wa hekarũ magĩikara mamũrorete. 21 Nake akĩmera: ―Rĩandĩko rĩu mwaigua nĩ
rĩahinga ũmũthĩ.‖

22 Nao othe makĩambĩrĩria kwaria ũhoro mwega ũmwĩgiĩ na makĩgegio nĩ ciugo njega iria
cioimaga kanua gake, na makĩũrania ũũ: ―Na githĩ ũyũ ti mũrũ wa Jusufu?‖ 23 Nake akĩmera
atĩrĩ: ―Nĩ njũĩ nĩ mũkũhũthĩra ciugo ici harĩ niĩ, ‗Ndagĩtarĩ, wĩhonie wee mwene. Maũndũ marĩa
tũraiguire atĩ nĩ ũrekire Kaperinaumu, meke gũkũ itũũra-inĩ rĩa kwanyu o nakuo.‘‖ 24 Nĩ ũndũ
ũcio akiuga ũũ: ―Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, gũtirĩ mũnabii wĩtĩkagĩrũo itũũra-inĩ rĩa kwao. 25 Kwa
ngerekano-rĩ, ngũmwĩra atĩrĩ na ma: Nĩ kwarĩ atumia aingĩ a ndigwa thĩinĩ wa Isiraeli matukũ-inĩ
ma Eliya rĩrĩa igũrũ rĩahingirũo mĩaka ĩtatũ na mĩeri ĩtandatũ, na gũkĩgĩa ngʼaragu nene bũrũri
wothe. 26 Ĩndĩ Eliya ndaatũmirũo kũrĩ o na ũmwe wa atumia acio, tiga o kũrĩ mũtumia ũmwe wa
ndigwa wa Zarefathu bũrũri-inĩ wa Sidoni. 27 Ningĩ-rĩ, nĩ kwarĩ na andũ aingĩ maarĩ na mangũ
thĩinĩ wa Isiraeli matukũ-inĩ ma mũnabii Elisha; ĩndĩ gũtirĩ o na ũmwe wao watheririo, tiga
Naamani Mũsiria.‖ 28 Na arĩa othe maarĩ thĩinĩ wa thunagogi makĩrakara mũno maigua maũndũ
macio, 29 na magĩũkĩra makĩmũrutũrũra nja ya itũũra, makĩmũtwara kĩharũrũka-inĩ gĩa kĩrĩma
kĩrĩa itũũra rĩu rĩao rĩaakĩtwo, nĩguo mamũikie agũe thĩ. 30 No we akĩgerera gatagatĩ-inĩ kao na
agĩthiĩ.

31 Agĩcoka agĩikũrũka agĩkinya itũũra rĩa Kaperinaumu thĩinĩ wa Galili. Na nĩ aamarutaga
mũthenya wa Thabatũ, 32 nao makĩgegio nĩ njĩra yake ya kũrutana tondũ aaragia arĩ na wathani.
33 Na kũu thunagogi-inĩ nĩ kwarĩ mũndũ warĩ na roho mũũru, ndaimono njũru, na akĩanĩrĩra
akiuga: 34 ―Tũrorania kĩ nawe, Yahshua Mũnazarethi? Hihi woka gũtũnina? Nĩ njũĩ wega wee
ũrĩ ũ, wee nĩwe Ũrĩa Mwamũre wa Yahweh!‖

35 No Yahshua agĩkũũma ndaimono ĩyo, akĩmĩĩra: ―Kira, na uume thĩinĩ wake.‖ Nĩ ũndũ ũcio,
thutha wa gũtugutania mũndũ ũcio andũ makĩonaga, ndaimono ĩyo ĩkiuma thĩinĩ wake
ĩtekũmũguraria. 36 Rĩrĩa andũ othe moonire ũguo, makĩmaka mũno, na makĩambĩrĩria kwĩrana
atĩrĩ: ―Kaĩ ũhoro ũyũ ũrĩ wa mũthemba ũrĩkũ? Tondũ araatha maroho moru arĩ na wathani na
hinya, namo makoima!‖ 37 Nĩ ũndũ ũcio ũhoro ũmwĩgiĩ ũgĩtherema bũrũri wothe ũrĩa
wathiũrũrũkĩirie.

2031




38 Thutha wa kuuma thunagogi-inĩ agĩthiĩ mũciĩ gwa Simoni. Na nyina wa mũtumia wa Simoni
aarĩ mũrũaru mũno mũrimũ wa kũhiũha mwĩrĩ, nao makĩmũthaitha amũteithie. 39 Agĩthiĩ
akĩrũgama harĩa aakomete na agĩkũũma mũrimũ ũcio wa kũhiũha mwĩrĩ na akĩhona. Na agĩũkĩra
o rĩo akĩambĩrĩria kũmatungatĩra.

40 Na rĩrĩa riũa rĩathũaga, arĩa othe maarĩ na andũ arũaru mĩrimũ ĩtiganĩte makĩmarehe kũrĩ we.
Nake akĩmahonia na njĩra ya kũigĩrĩra o mũndũ moko.

41 O nacio ndaimono ikiuma thĩinĩ wa andũ aingĩ, ikĩanagĩrĩra ikoiga: ―Wee nĩwe Mũrũ wa
Yahweh.‖ No we agacikũũma, na ndaaciĩtĩkagĩria kwaria, nĩ gũkorũo nĩ ciamenyaga atĩ nĩwe
Messiya.

42 No rĩrĩ, gwathererũka, akiumagara agĩthiĩ kũndũ gũtaarĩ na andũ. No kĩrĩndĩ gĩkĩambĩrĩria
kũmũcaria nginya gĩgĩkinya harĩa aarĩ, na gĩkĩgeria kũmũgiria ndakoime kũu. 43 No agĩkĩĩra
atĩrĩ: ―No mũhaka hunjie ũhoro ũrĩa mwega wa Ũthamaki wa Yahweh matũũra-inĩ marĩa mangĩ
o namo, tondũ nĩkĩo ndatũmirũo.‖ 44 Nĩ ũndũ ũcio, agĩthiĩ na mbere kũhunjia thunagogi-inĩ cia
Yahuda.

LUKA 5

1 Hĩndĩ ĩmwe Yahshua aarũgamĩte hakuhĩ na iria rĩa Genesareti, nakĩo kĩrĩndĩ kĩahatĩkanagĩra
harĩ we gĩgĩthikĩrĩria akĩrutana kiugo kĩa Yahweh. 2 Na akĩona tũtarũ twĩrĩ tũigĩtwo mwena-inĩ
wa iria, no ategi a thamaki nĩ moimĩte thĩinĩ wa tuo na nĩ neti ciao maathambagia. 3 Agĩtonya
thĩinĩ wa gatarũ kamwe karĩa kaarĩ ga Simoni na akĩmwĩra agatonyie iria-inĩ hanini. Agĩcoka
agĩikara thĩ, akĩambĩrĩria kũruta kĩrĩndĩ arĩ thĩinĩ wa gatarũ kau. 4 Arĩkia kũrutana, akĩĩra Simoni
ũũ: ―Gatware harĩa hariku, na mũikie neti cianyu maĩ-inĩ mũtege thamaki.‖ 5 No Simoni
akĩmũcokeria akĩmwĩra atĩrĩ: ―Mũrutani, tũgeririe ũtukũ mũgima na gũtirĩ kĩndũ tũnyitire, no
tondũ nĩ woiga nĩ ngũikia neti maĩ-inĩ.‖ 6 Na rĩrĩa maaikirie, makĩnyita thamaki nyingĩ mũno.
Nacio neti ciao ikĩambĩrĩria gũtuĩkanga. 7 Nĩ ũndũ ũcio, magĩta ategi a thamaki arĩa maarĩ na
gatarũ kau kangĩ moke mamateithie, nao magĩũka, na makĩiyũria tũtarũ tũu twerĩ nginya
tũkĩambĩrĩria kũrikĩra maĩ-inĩ. 8 Rĩrĩa Simoni Kepha oonire ũguo, agĩturĩria Yahshua maru,
akĩmwĩra ũũ: ―Njeherera, Mwathi, nĩ ũndũ niĩ ndĩ mũndũ mwĩhia.‖ 9 Nĩ gũkorũo we o hamwe na
andũ arĩa maarĩ nao nĩ maatooretio nĩ kĩmako nĩ ũndũ wa thamaki iria maanyitĩte, 10 na Jakubu
na Johana, ariũ erĩ a Zebedi, arĩa maategaga thamaki hamwe na Simoni o nao nĩ maamakire. No
Yahshua akĩĩra Simoni atĩrĩ: ―Tiga gwĩtigĩra. Kuuma rĩu ũrĩnyitagia andũ.‖ 11 Nĩ ũndũ ũcio,
makĩruta tũtarũ tũu maĩ-inĩ na magĩtiga indo ciothe makĩmũrũmĩrĩra.

2032






12 Hĩndĩ ĩngĩ rĩrĩa Yahshua aarĩ itũũra-inĩ rĩmwe, nĩ kwarĩ mũndũ ũmwe waiyũrĩtwo nĩ mangũ.
Rĩrĩa oonire Yahshua, akĩĩgũithia agĩturumithia ũthiũ thĩ, akĩmũthaitha akĩmwĩra: ―Rabbi,
angĩkorũo no wende, theria.‖ 13 Nĩ ũndũ ũcio, agĩtambũrũkia guoko gwake, akĩmũhutia,
akĩmwĩra atĩrĩ: ―Nĩ ngwenda! Thera.‖ Hĩndĩ o ĩyo mangũ macio magĩthira. 14 Agĩcoka
akĩmwatha ndakere mũndũ o na ũrĩkũ, akĩmwĩra: ―No thiĩ wĩyonanie kũrĩ mũthĩnjĩri-Yahweh na
ũrute igongona nĩ ũndũ wa gũtherio gwaku kũringana na ũrĩa Musa aathanire, nĩguo magĩe na
ũira.‖ 15 Naguo ũhoro wake ũgĩthiĩ na mbere gũtherema, na kĩrĩndĩ kĩnene nĩ gĩacokanagĩrĩra
hamwe kũmũthikĩrĩria na kũhonio mĩrimũ yao. 16 No rĩrĩ, nĩ aathiaga kaingĩ kũndũ gũtarĩ andũ
nĩguo ahoe.

17 Na mũthenya ũmwe rĩrĩa aarutanaga, Afarisai o hamwe na arutani a Watho arĩa mooimĩte
icagi-inĩ ciothe cia Galili na Yahuda, na kuuma Yahrushalayim maaikarĩte thĩ hau; na nĩ aarĩ na
hinya wa Yahweh wa kũhonania. 18 Na rĩrĩ, gũgĩũka andũ maakuuĩte mũndũ warĩ na mũrimũ wa
gũkua ciĩga arĩ karĩrĩ-inĩ, na nĩ maageragia ũrĩa mangĩmũtonyia mamũkinyie harĩ Yahshua.19 No
tondũ nĩ maagire njĩra ya kũmũkinyia nĩ ũndũ wa kĩrĩndĩ, makĩhaica nyũmba igũrũ,
makĩmũikũrũkĩria maturubarĩ-inĩ arĩ karĩrĩ-inĩ nginya harĩ arĩa maaikarĩte mbere ya Yahshua. 20
Rĩrĩa oonire wĩtĩkio wao, akĩmwĩra: ―Mũndũ ũyũ, nĩ woherũo mehia maku.‖ 21 O hĩndĩ ĩyo,
aandĩki-marũa na Afarisai makĩambĩrĩria kwĩyũria ũũ: ―Mũndũ ũyũ ũraruma Yahweh nĩwe ũ?
Nũ ũngĩohera andũ mehia tiga o Yahweh wiki?‖ 22 No Yahshua amenya mwĩcirĩrie wao,
akĩmoria atĩrĩ: ―Mũreciria ũguo thĩinĩ wa ngoro cianyu nĩkĩ? 23 Nĩ ũndũ ũrĩkũ mũhũthũ, nĩ
kuuga, ‗Nĩ woherũo mehia maku-ĩ,‘ kana nĩ kuuga, ‗Ũkĩra wĩtware‘? 24 No nĩgetha mũmenye atĩ
Mũrũ wa mũndũ arĩ na wathani wa kuohanĩra mehia gũkũ thĩ—‖ akĩĩra mũndũ ũcio wakuĩte
ciĩga ũũ: ―Ndakwĩra atĩrĩ, Ũkĩra, woe karĩrĩ gaku, na ũinũke mũciĩ.‖ 25 Erũo ũguo akĩrũgama na
igũrũ andũ meroreire, akĩoya karĩrĩ gake, na akĩinũka mũciĩ agĩkumagia Yahweh. 26 Nao andũ
othe makĩgega mũno na makĩambĩrĩria kũgooca Yahweh, na magĩĩtigĩra, makiuga: ―Kaĩ ũmũthĩ
nĩ tuona maũndũ ma magegania-ĩ!‖

27 Na rĩrĩ, thutha ũcio, akiuma kũu na akĩona mũndũ warĩ mwĩtia wa mbeca cia igooti wetagwo
Lawii aikarĩte wabici-inĩ ya kũrĩhĩra igooti, na akĩmwĩra atĩrĩ: ―Tuĩka mũrũmĩrĩri wakwa.‖

28 Nake agĩtiga indo ciothe, agĩũkĩra na akĩambĩrĩria kũmũrũmĩrĩra. 29 Nake Lawii akĩhaarĩria
iruga inene gwake nĩ ũndũ wake, na kwarĩ na kĩrĩndĩ kĩnene kĩa etia a mbeca cia igooti na andũ
angĩ makĩrĩanĩra hamwe nao.

30 Na rĩrĩa Afarisai na aandĩki ao a marũa moonire ũguo, makĩambĩrĩria gũtetia arutwo ake
makĩmoragia atĩrĩ: ―Mũrĩanagĩra na etia a mbeca cia igooti na ehia nĩkĩ?‖ 31 Nake Yahshua
akĩmacokeria akĩmera atĩrĩ: ―Andũ arĩa marĩ na ũgima mwega wa mwĩrĩ matibataraga ndagĩtarĩ,
no arĩa arũaru nĩo mamũbataraga. 32 Ndiũkĩte gwĩta arĩa athingu, no njũkĩte gwĩta ehia nĩguo
merire.‖

2033




33 Nao makĩmwĩra: ―Arutwo a Johana nĩ mehingaga kaingĩ kũrĩa na kũnyua na makahoya mũno,
na noguo arutwo a Afarisai mekaga, no arutwo aku marĩaga na makanyua.‖ 34 Nake Yahshua
akĩmera: ―Mũtingĩtũma arata a mũhikania mehinge hĩndĩ ĩrĩa mũhikania arĩ hamwe nao, kana
tiguo? 35 No matukũ nĩ marĩũka rĩrĩa mũhikania akeeherio kũrĩ o; matukũ-inĩ macio nĩ
makeehinga.‖

36 Agĩcoka akĩmahe ngerekano akĩmera: ―Gũtirĩ mũndũ ũtinagia kĩraka nguo-inĩ njerũ
agagĩtumĩrĩra nguo-inĩ ngũrũ. Angĩka ũguo, kĩraka kĩu kĩerũ no gĩtarũre nguo ĩyo ngũrũ, na
gĩtingĩaganĩrĩrũo na nguo ĩyo. 37 Ningĩ-rĩ, gũtirĩ mũndũ wonoragĩria ndibei ya mũhihano thĩinĩ
wa mondo ngũrũ cia ndibei. Angĩka ũguo, ndibei ĩyo ya mũhihano no ĩtumũre mondo icio na
ĩitĩke, nacio mondo ithũke. 38 No ndibei ya mũhihano yonoragĩrio mondo-inĩ njerũ cia ndibei. 39
Gũtirĩ mũndũ thutha wa kũnyua ndibei ngũrũ wendaga ndibei ya mũhihano, tondũ ekuuga, ‗Ĩrĩa
ngũrũ nĩyo njega.‘‖

LUKA 6

1 Na rĩrĩ, mũthenya ũmwe wa Thabatũ, aatuĩkanagĩria mĩgũnda-inĩ ya ngano, nao arutwo ake
maathiaga magĩtuaga igira cia ngano, magĩcirigithaga na moko makĩrĩaga. 2 Rĩrĩa Afarisai amwe
moonire ũguo makĩmoria atĩrĩ: ―Mũreka ũndũ ũtarĩ mwĩtĩkĩrie mũthenya wa Thabatũ nĩkĩ?‖

3 No Yahshua akĩmacokeria atĩrĩ: ―Kaĩ mũtarĩ mwathoma ũrĩa Daudi eekire rĩrĩa we na arũme
arĩa maarĩ nake maarĩ ahũtu? 4 Ũrĩa aaingĩrire nyũmba ya Yahweh, akĩamũkĩra mĩgate ya maruta
na akĩrĩa, na akĩhe arũme acio maarĩ nake, ĩrĩa gũtarĩ mũndũ wĩtĩkĩrĩtio kũrĩa tiga athĩnjĩri-
Yahweh oiki?‖ 5 Agĩcoka akĩmera ũũ: ―Mũrũ wa mũndũ nĩ Mwathi wa Thabatũ o nayo.‖

6 Na gũgĩkinya atĩrĩ, mũthenya ũngĩ wa Thabatũ, akĩingĩra thĩinĩ wa thunagogi na akĩambĩrĩria
kũrutana. Na kwarĩ na mũndũ kũu warĩ muonju guoko kwa ũrĩo. 7 Nao aandĩki-marũa na
Afarisai nĩ maaroraga Yahshua mũno mone kana nĩ ekũhonania mũthenya wa Thabatũ, nĩguo
mone ũndũ wa kũmũthitangĩra. 8 O na kũrĩ ũguo, nĩ aamenyaga ũrĩa meeciragia, kwoguo akĩĩra
mũndũ ũcio warĩ muonju guoko atĩrĩ: ―Rũgama na ũũke haha gatagatĩ.‖ Nake agĩũkĩra na agĩthiĩ
akĩrũgama ho. 9 Yahshua agĩcoka akĩmoria atĩrĩ: ―Ta njĩrai atĩrĩ, Nĩ ũndũ ũrĩkũ mwĩtĩkĩrĩku
mũthenya wa Thabatũ, nĩ gwĩka wega-ĩ kana nĩ gwĩka ũũru, nĩ kũhonokia muoyo-ĩ kana nĩ
kũũnina?‖ 10 Thutha wa kũmarora othe, akĩĩra mũndũ ũcio atĩrĩ: ―Tambũrũkia guoko gwaku.‖
Agĩgũtambũrũkia, nakuo gũkĩhona. 11 No makĩnyitwo nĩ marakara mahiũ mũno, na
makĩambĩrĩria kwarĩrĩria ũrĩa mangĩka Yahshua.

2034






12 Mũthenya ũmwe matukũ-inĩ macio, nĩ aathiire kĩrĩma-inĩ kũhoya, na akĩraara kuo ũtukũ
mũgima akĩhoya Yahweh. 13 Na rĩrĩa gwakĩire, agĩĩta arutwo ake na agĩthuura ikũmi na erĩ
kuuma harĩ o, arĩa ningĩ eetire atũmwo: 14 nĩo Simoni, ũrĩa ningĩ eetire Kepha, Andrea mũrũ wa
nyina, Jakubu, Johana, Filipu, Batholomayo, 15 Mathayo, Toma, Jakubu mũrũ wa Alufayo,
Simoni ũrĩa wetagwo ―ũrĩa ũrĩ kĩyo,‖ 16 Yahuda mũrũ wa Jakubu, na Yahuda Mũisikariota, ũrĩa
wacokire gũtuĩka mũkunyanĩri.

17 Na agĩikũrũka arĩ hamwe nao akĩrũgama handũ haaraganu, na nĩ haarĩ na kĩrĩndĩ kĩnene kĩa
arutwo ake, na kĩrĩndĩ kĩnene kĩa andũ kuuma Yahuda na Yahrushalayim guothe o hamwe na
gĩcigo gĩa gĩcũa-inĩ gĩa Turo na Sidoni, arĩa mookĩte kũmũthikĩrĩria na kũhonio mĩrimũ. 18 O na
arĩa maathĩnagio nĩ maroho moru nĩ maahonirio. 19 Na andũ othe thĩinĩ wa kĩrĩndĩ nĩ maacaragia
ũrĩa mangĩmũhutia nĩ ũndũ hinya nĩ woimaga harĩ we na ũkamahonia othe.

20 Agĩcoka akĩrora arutwo ake na akĩambĩrĩria kuuga atĩrĩ:

―Kũrathimwo-rĩ, nĩ inyuĩ athĩni nĩ gũkorũo Ũthamaki wa Yahweh nĩ wanyu.

21 ―Kũrathimwo-rĩ, nĩ inyuĩ mũhũtaga ũmũthĩ, nĩ gũkorũo nĩ mũkaahũnio.

―Kũrathimwo-rĩ, nĩ inyuĩ mũrĩraga ũmũthĩ, nĩ gũkorũo nĩ mũgaatheka.

22 ―Kũrathimwo-rĩ, nĩ inyuĩ rĩrĩa rĩothe andũ maamũthũũra, na rĩrĩa meyamũrania na inyuĩ na
maamũnyũrũria na maamũthũkĩria rĩĩtwa nĩ ũndũ wa Mũrũ wa mũndũ. 23 Mũthenya ũcio kenai
mũno na mũcanjamũke, nĩ gũkorũo kĩheo kĩanyu nĩ kĩnene kũrĩa igũrũ, tondũ maũndũ macio
nomo maithe mao ma tene meekaga anabii.

24 ―No inyuĩ itonga kaĩ mũrĩ na haaro-ĩ, nĩ gũkorũo nĩ mũrĩkĩtie kwamũkĩra igai rĩanyu rĩothe.

25 ―Inyuĩ mũhũnĩte ũmũthĩ kaĩ mũrĩ na haaro-ĩ, nĩ gũkorũo nĩ mũkaahũta.

2035











―Inyuĩ mũratheka ũmũthĩ kaĩ mũrĩ na haaro-ĩ, nĩ gũkorũo nĩ mũgaacakaya na mũrĩre.

26 ―Kaĩ mũrĩ na haaro-ĩ, rĩrĩa andũ othe mekũmũgaathĩrĩria, nĩ gũkorũo no taguo maithe mao ma
tene meekaga anabii a maheeni.

27 ―No ngũmwĩra atĩrĩ inyuĩ mũrathikĩrĩria: Endagai thũ cianyu, na arĩa mamũthũire mũmekage
maũndũ mega,

28 mũrathimage arĩa mamũrumaga, na mũhoyagĩre arĩa mamwĩkaga maũndũ moru. 29 Mũndũ
ũrĩa ũrakũgũtha ikai rĩmwe mũnengere rĩu rĩngĩ o na rĩo, nake ũrĩa ũragũtunya nguo ya igũrũ,
ndũkamũgirie ya thĩinĩ o nayo. 30 Heaga ũrĩa wothe ũrakũhoya, na ũrĩa ũroya indo ciaku,
ndũkamwĩre agũcokerie.

31 ―Ningĩ, o ta ũrĩa mũngĩenda andũ arĩa angĩ mamwĩkage, mekagei o taguo.

32 ―Mũngĩenda o arĩa mamwendete-rĩ, mũngĩgunĩka atĩa? Nĩ gũkorũo o na ehia nĩ mendete arĩa
mamendete. 33 Na mũngĩka wega o arĩa mamwĩkaga wega-rĩ, mũngĩgunĩka atĩa? O na ehia nĩ
mekaga o taguo. 34 Ningĩ mũngĩkombagĩra o arĩa mũratanya mamũrĩhe-rĩ, mũngĩgunĩka atĩa?

O na ehia nĩ makombagĩra ehia arĩa angĩ magĩtanya kũrĩhwo. 35 No inyuĩ endagai thũ cianyu na
mwĩkage wega na mũkombanagĩre mũtegũtanya kũrĩhwo; nakĩo kĩheo kĩanyu nĩ kĩrĩkoragwo kĩrĩ
kĩnene, na nĩ mũgaatuĩka ariũ a Ũrĩa ũrĩ Igũrũ Mũno, nĩ gũkorũo we nĩ atugaga andũ arĩa matarĩ
ngatho na arĩa oru. 36 Thiĩi na mbere kũiguanĩra tha, o ta ũrĩa Ithe wanyu aiguanagĩra tha.

37 ―Makĩria ma ũguo, tigai gũtuagĩra andũ arĩa angĩ, na gũtirĩ hĩndĩ mũgaatuĩrũo, na mũtige
kũrutaga arĩa angĩ mahĩtia na gũtirĩ hĩndĩ mũkaarutwo mahĩtia. Thiĩi na mbere kuohanagĩra na nĩ
mũrĩohagĩrũo.

38 Mwĩmenyagĩriei kũheanaga, na andũ nĩ marĩmũheaga. Marĩmũitagĩrĩra mĩhuko-inĩ yanyu
gĩthimi kĩega, gĩkindĩrĩtwo, gĩkainainio, na gĩkaiyũrĩrĩrio. Nĩ gũkorũo gĩthimi kĩrĩa mũthimagĩra
andũ nakĩo, nokĩo o nao marĩmũthimagĩra nakĩo.‖

39 Ningĩ agĩcoka akĩmahe ngerekano akĩmera ũũ: ―Mũtumumu ndangĩtongoria mũtumumu ũrĩa
ũngĩ, githĩ tiguo? Erĩ no kũgũa mangĩgũa irima-inĩ, kana tiguo? 40 Mũrutwo ndakĩraga mũrutani

2036








wake, no mũndũ wothe ũrutĩtwo na njĩra nginyanĩru atuĩkaga o ta mũrutani wake. 41 Kwoguo-rĩ,
nĩ kĩ gĩgũtũma ũrore kahuti karĩa karĩ riitho rĩa mũrũ wa Ithe wanyu no ndũrarora rũbaũ rũrĩa rũrĩ
riitho rĩaku? 42 Ũngĩhota atĩa kwĩra mũrũ wa Ithe wanyu, ‗Mũrũ wa Ithe witũ, reke ngũrute
kahuti kau karĩ riitho rĩaku,‘ no wee mwene ndũrona rũbaũ rũrĩa rũrĩ riitho rĩaku? Hinga ĩno!
Amba ũrute rũbaũ rũu rũrĩ riitho rĩaku mwene, na hĩndĩ ĩyo nĩ ũkũhota kuona wega ũrĩa ũkũruta
kahuti kau karĩ riitho rĩa mũrũ wa Ithe wanyu.

43 ―Nĩ ũndũ gũtirĩ mũtĩ mwega ũciaraga maciaro moru, na gũtirĩ mũtĩ mũũru ũciaraga maciaro
mega.

44 Tondũ o mũtĩ ũmenyekaga na maciaro maguo. Kwa mũhaano-rĩ, andũ matigethaga ngũyũ
kuuma mĩigua-inĩ, o na kana makagetha thabibũ kuuma kĩhinga-inĩ kĩa mĩigua. 45 Mũndũ
mwega arutaga maũndũ mega kuuma mũthithũ-inĩ mwega wa ngoro yake, no mũndũ mũũru
arutaga maũndũ moru kuuma mũthithũ-inĩ wake mũũru; tondũ kanua karagia kĩrĩa kĩiyũire
ngoro-inĩ ya mũndũ.

46 ―Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, mũnjĩtaga ‗Mwathi! Mwathi!‘ nĩkĩ na mũtiĩkaga maũndũ marĩa
ndĩmwĩraga?

47 Nĩ ngũmwĩra ũrĩa mũndũ o wothe ũũkaga kũrĩ niĩ akaigua ciugo ciakwa na agaciathĩkĩra
atariĩ: 48 Atariĩ ta mũndũ waakaga nyũmba, akĩenja thĩ akĩrikia na agĩaka mũthingi igũrũ rĩa
rwaro rwa ihiga. Nĩ ũndũ ũcio, rĩrĩa mũiyũro wokire, rũũĩ rũkĩhũũra nyũmba ĩyo no
rũtingĩahotire kũmĩenyenyia, tondũ nĩ yaakĩtwo wega.

49 No mũndũ o wothe ũiguaga na ndeke ũndũ, atariĩ ta mũndũ waakire nyũmba igũrũ rĩa tĩri,
ĩtarĩ na mũthingi. Rũũĩ rũkĩhũũra nyũmba ĩyo, na o hĩndĩ ĩyo ĩkĩmomoka, nayo nyũmba ĩyo
ĩgĩthũkanga biũ.‖

LUKA 7

1 Rĩrĩa aarĩkirie kwarĩria andũ, akĩingĩra Kaperinaumu. 2 Na rĩrĩ, mũnene ũmwe wa mbũtũ nĩ
aarĩ na ngombo eendete mũno na nĩ yarũarĩte mũno hakuhĩ gũkua.

3 Rĩrĩa aaiguire ũhoro wĩgiĩ Yahshua, agĩtũma athuri amwe a Ayahudi makamwĩre oke ahonie
ngombo ĩyo yake. 4 Magĩthiĩ harĩ Yahshua na makĩambĩrĩria kũmũthaitha mũno makĩmwĩra: ―Nĩ
agĩrĩire gwĩkĩrũo ũndũ ũcio nĩwe, 5 tondũ nĩ endete rũrĩrĩ rwitũ na nĩwe waakire thunagogi itũ.‖
6 Kwoguo Yahshua agĩthiĩ nao. No rĩrĩa aarĩ hakuhĩ gũkinya kũu, mũnene ũcio wa thigari nĩ

2037






aatũmĩte arata ake makamwĩre ũũ: ―Mwathi wakwa, ndũgethĩnie, tondũ niĩ ndirĩ mwagĩrĩru wa
gũkũnyita ũgeni gwakwa nyũmba.

7 Nĩkĩo nyonire ndiagĩrĩire gũka kũrĩ wee. No uga o kiugo kĩmwe, na ndungata yakwa nĩ
ĩkũhona. 8 Tondũ o na niĩ ngoragwo rungu rwa wathani, na ndĩ na thigari ikoragwo rungu
rwakwa, na ingĩĩra mũthigari ũmwe, ‗Thiĩ!‘ no gũthiĩ athiaga, na ingĩĩra ũngĩ ‗Ũka!‘ no gũka
okaga, na ingĩĩra ngombo yakwa, ‗Ĩka ũũ!‘ noguo ĩkaga.‖ 9 Rĩrĩa Yahshua aaiguire maũndũ
macio, akĩgegio nĩwe, na akĩĩhũgũra akĩrora kĩrĩndĩ kĩrĩa kĩamũrũmĩrĩire akiuga: ―Ngũmwĩra
atĩrĩ, o na thĩinĩ wa Isiraeli ndirĩ ndona wĩtĩkio mũnene ta ũyũ.‖ 10 Na rĩrĩa acio maatũmĩtwo
maacokire nyũmba, magĩkora ngombo ĩyo ĩhonete.

11 Kahinda kanini thutha ũcio agĩthiĩ itũũra rĩetagwo Naini, arĩ hamwe na arutwo ake na kĩrĩndĩ
kĩnene gĩgĩtwarana nake. 12 Rĩrĩa aakuhĩrĩirie kĩhingo gĩa itũũra rĩu, akĩona mũndũ mũkuũ warĩ
mũrũ wa mũmwe wa mũtumia wa ndigwa akuuĩtwo agĩtwarũo nja. Na nĩ haarĩ na andũ aingĩ
kuuma itũũra rĩu maarĩ hamwe na mũtumia ũcio. 13 Rĩrĩa Yahshua oonire mũtumia ũcio,
akĩmũiguĩra tha, akĩmwĩra: ―Tiga kũrĩra.‖ 14 Agĩcoka agĩkuhĩrĩria na akĩhutia karĩrĩ karĩa mũndũ
ũcio aakuuĩtwo nako, nao arĩa maamũkuuĩte makĩrũgama. Akiuga: ―Mwanake, ndakwĩra
ũũkĩre!‖ 15 Nake mũndũ ũcio warĩ mũkuũ agĩũkĩra na akĩambĩrĩria kwaria, na Yahshua
akĩmũneana kũrĩ nyina. 16 Na rĩrĩ, othe makĩiyũrũo nĩ kĩmako, na makĩambĩrĩria gũkumia
Yahweh makiugaga: ―Nĩ kwarahũrĩtwo mũnabii mũnene gatagatĩ-inĩ gaitũ,‖ na, ―Yahweh nĩ
aririkanĩte andũ ake.‖ 17 Na ũhoro ũcio wĩgiĩ Yahshua ũkĩhunja Yahuda guothe na bũrũri wothe
ũrĩa wathiũrũrũkĩirie.

18 Nao arutwo a Johana makĩmwĩra maũndũ macio mothe. 19 Nĩ ũndũ ũcio Johana agĩtũma
arutwo ake erĩ kũrĩ Yahshua makamũũrie atĩrĩ: ―Hihi wee nĩwe Ũrĩa Weranĩirũo, kana nĩ harĩ
ũngĩ twetereire?‖ 20 Andũ acio maakinya harĩ we makĩmwĩra atĩrĩ: ―Johana Mũbatithania
atũtũma tũkũũrie, ‗Hihi wee nĩwe Ũrĩa Weranĩirũo, kana nĩ harĩ ũngĩ twetereire?‘‖ 21 Hĩndĩ o
ĩyo akĩhonia andũ aingĩ mĩrimũ yao, ndwari nene, na akĩmaruta maroho moru, na akĩhe atumumu
aingĩ kĩheo gĩa kuona. 22 Akĩĩra arutwo acio atĩrĩ: ―Thiĩi mwĩre Johana ũhoro wĩgiĩ maũndũ
marĩa muona na mwaigua: Arĩa atumumu rĩu nĩ marona, arĩa mathuaga magetwara wega, arĩa
marĩ na mangũ magatherio, arĩa mataiguaga makaigua, arĩa akuũ makariũkio, nao arĩa athĩni nĩ
maraheo ũhoro ũrĩa mwega. 23 Kũrathimwo nĩ ũrĩa ũtonaga ũndũ ũngĩmũhĩnga harĩ niĩ.‖

24 Rĩrĩa andũ acio Johana aatũmĩte maathiire, Yahshua akĩambĩrĩria kwarĩria kĩrĩndĩ ũhoro wĩgiĩ
Johana agĩkĩũria atĩrĩ: ―Mwathiĩte werũ-inĩ kuona kĩ? Hihi nĩ ithanjĩ rĩkĩhurutwo nĩ rũhuho?

25 Mwagĩthiĩte kuona kĩ? Mũndũ wĩhumbĩte nguo horo?

2038





Oneei! arĩa mehumbaga nguo cia goro na magatũũra megangarĩte makoragwo nyũmba-inĩ cia
athamaki. 26 Gũkĩrĩ ũguo-rĩ, mwagĩthiĩte kuona kĩ? Kuona mũnabii? Ĩni, ngũmwĩra atĩrĩ, ũcio nĩ
akĩrĩte mũnabii.

27 Ũcio nĩwe ũhoro wake wandĩkĩtwo ũũ: ‗Oneei! nĩ ngũtũma mũtũmwo wakwa mbere yaku,
ũrĩa ũgũkũhaarĩrĩria njĩra mbere yaku.‘

28 Ngũmwĩra atĩrĩ, harĩ arĩa maanaciarũo nĩ andũ-a-nja, gũtirĩ o na ũmwe mũnene gũkĩra
Johana, no mũndũ mũnini thĩinĩ wa Ũthamaki wa Yahweh nĩ mũnene kũmũkĩra.‖

29 (Rĩrĩa andũ othe na etia a mbeca cia igooti maaiguire ũguo, makiuga atĩ Yahweh nĩ
mũthingu, tondũ maabatithĩtio na ũbatithio wa Johana. 30 Ĩndĩ Afarisai na arĩa mooĩ Watho wega
makĩhũthia ũtaaro wa Yahweh ũrĩa maaheetwo, tondũ o matiabatithĩtio nĩ Johana.)

31 ―Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, ngũgerekania andũ a rũciaro rũrũ na ũ, na matariĩ ta ũ?

32 Matariĩ ta twana tũikarĩte thĩ thoko-inĩ tũgĩtaga tũrĩa tũngĩ tũkoiga ũũ: ‗Tũmũhuhĩire
mũtũrirũ no mũtinathũngũtha, twacakaya no mũtinarĩra.‘ 33 O ta ũguo, Johana Mũbatithania
okĩte akĩĩhingaga kũrĩa mũgate na kũnyua ndibei, no inyuĩ mũkoiga: ‗Arĩ na ndaimono.‘ 34
Mũrũ wa mũndũ okĩte atekwĩhinga kũrĩa na kũnyua, no inyuĩ mũkoiga: ‗Ũyũ nĩ mũndũ
mũkoroku na ũnyuaga ndibei, mũrata wa etia a mbeca cia igooti na ehia!‘

35 No rĩrĩ, ũũgĩ wonanagia ũthingu waguo kũgerera ciana ciaguo ciothe.‖

36 Nĩ kũrĩ Mũfarisai ũmwe wamwĩraga athiĩ gwake makarĩanĩre. Nĩ ũndũ ũcio agĩthiĩ kwa
Mũfarisai ũcio nyũmba na agĩikara metha-inĩ. 37 Na rĩrĩ, mũndũ-wa-nja woĩkaine itũũra-inĩ rĩu
atĩ aarĩ mwĩhia akĩmenya atĩ Yahshua aikarĩte thĩ nyũmba akĩrĩa kwa Mũfarisai ũcio, agĩthiĩ na
cuba ya alabasta ya maguta manungi wega. 38 Agĩthiĩ thutha wa Yahshua agĩturia maru magũrũ-
inĩ make, akĩambĩrĩria kũrĩra akĩihũgagia magũrũ ma Yahshua na maithori make, na akamagiria
na njuĩrĩ ya mũtwe wake. Ningĩ, akĩmũmumunya magũrũ na akĩmaitĩrĩria maguta macio manungi
wega. 39 Rĩrĩa Mũfarisai ũcio wamũnyitĩte ũgeni oonire ũguo, akĩĩra atĩrĩ: ―Korũo mũndũ ũyũ
kũna nĩ mũnabii, nĩ angĩramenya mũndũ-wa-nja ũyũ ũramũhutia nũ na nĩ wa mũthemba ũrĩkũ,
atĩ nĩ mwĩhia.‖ 40 No Yahshua akĩmwĩra ũũ: ―Simoni, nĩ harĩ ũndũ ngwenda gũkwĩra.‖ Nake
akĩmwĩra: ―Mũrutani, njĩĩra!‖

41 ―Nĩ kwarĩ andũ erĩ maarĩ na thirĩ wa mũndũ ũngĩ; ũmwe aarĩ na thirĩ wa dinari 500, no ũcio
ũngĩ dinari 50.

2039





42 Rĩrĩa maagire kĩndũ mangĩmũrĩha nakĩo, akĩmarekera erĩ eyendeire. Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, nĩ ũrĩkũ
ũngĩenda mũndũ ũcio mũno?‖ 43 Simoni akĩmũcokeria akĩmwĩra: ―Nguona ta arĩ ũcio aarekeire
thirĩ mũnene.‖ Akĩmwĩra: ―Nĩ watua wega.‖

44 Agĩcoka akĩĩhũgũra akĩrora mũndu-wa-nja ũcio akĩĩra Simoni atĩrĩ: ―Nĩ ũrona mũndu-wa-nja
ũyũ? Nyingĩrire nyũmba gwaku; ndũnahe maĩ ma gwĩthamba magũrũ. Ĩndĩ mũndũ-wa-nja ũyũ
aihũgia magũrũ makwa na maithori make na amagiria na njuĩrĩ yake. 45 Wee ndũnamumunya,
no mũndu-wa-nja ũyũ, kuuma hingo ĩrĩa nyingĩrire gũkũ, ndarĩ aratigithĩria kũmumunya magũrũ
makwa. 46 Ndũnanjitĩrĩria maguta mũtwe, ĩndĩ mũndu-wa-nja ũyũ nĩ aitĩrĩria magũrũ makwa
maguta manungi wega. 47 Nĩ ũndũ ũcio ngũkwĩra atĩrĩ, o na gũtuĩka mehia make nĩ maingĩ, nĩ
oherũo tondũ nĩ onania wendo mũnene. No ũrĩa wohagĩrũo mehia manini, onanagia wendo
mũnini.‖ 48 Agĩcoka akĩĩra mũndu-wa-nja ũcio atĩrĩ: ―Nĩ woherũo mehia maku.‖

49 Arĩa maaikarĩte metha-inĩ hamwe nake makĩambĩrĩria kũũrania ũũ gatagatĩ-inĩ kao: ―Kaĩ
mũndũ ũyũ arĩ ũ ũrohanĩra nginya mehia?‖

50 No we akĩĩra mũndu-wa-nja ũcio atĩrĩ: ―Wĩtĩkio waku nĩ wakũhonokia; thiĩ na thayũ.‖

LUKA 8

1 Kahinda kanini thutha ũcio, agĩthiĩ kuuma itũũra rĩmwe nginya rĩrĩa rĩngĩ na gĩcagi kĩmwe
nginya kĩrĩa kĩngĩ akĩhunjagia na akĩmemerekagia ũhoro ũrĩa mwega wa Ũthamaki wa Yahweh.
Na arĩa Ikũmi na Erĩ maarĩ hamwe nake, 2 o ũndũ ũmwe na andũ-a-nja amwe arĩa maarutĩtwo
maroho moru na makahonio mĩrimũ: Mariamu ũrĩa wetagwo Mũmagidali, ũrĩa warutĩtwo
ndaimono mũgwanja; 3 Joana mũtumia wa Husa ũrĩa warũgamagĩrĩra nyũmba ya Herode;
Susana; na andũ-a-nja angĩ aingĩ, arĩa maahũthagĩra indo ciao kũmatungatĩra.

4 Na rĩrĩa kĩrĩndĩ kĩnene gĩacemanĩtie, o hamwe na andũ arĩa maathiaga kũrĩ we moimĩte
matũũra-inĩ matiganĩte, akĩmaarĩria na njĩra ya ngerekano akĩmera atĩrĩ: 5 ―Mũhuri ũmwe nĩ
aathiire kũhura mbeũ ciake. Na rĩrĩa aahuraga, imwe ikĩgũa mũkĩra-inĩ wa njĩra na ikĩrangĩrĩrio
thĩ, na nyoni cia rĩera-inĩ igĩũka igĩcirĩa. 6 Ingĩ ikĩgũa rwaro-inĩ rwa ihiga, na ciamera ikĩũma
tondũ wa kwaga ũigũ. 7 Ingĩ ikĩgũa mĩigua-inĩ, nayo mĩigua ĩyo ĩkĩneneha hamwe nacio,
ĩgĩcihatĩka. 8 No ingĩ ikĩgũa tĩri-inĩ ũrĩa mwega, na ciamera, igĩciara maciaro maita 100
makĩria.‖ Arĩkia kuuga maũndũ macio, akĩanĩrĩra akiuga: ―Ũrĩa ũrĩ matũ ma kũigua, nĩ aigue.‖

9 No arutwo ake makĩmwĩra amataarĩrie ngerekano ĩyo.

2040






 10 Nake akĩmera atĩrĩ: ―Inyuĩ nĩ mwĩtĩkĩrĩtio gũtaũkĩrũo nĩ hitho ciĩgiĩ Ũthamaki wa Yahweh, no
andũ acio angĩ maheagwo ũhoro na ngerekano, nĩgetha atĩ o na marora matikone, na maigua
matigataũkĩrũo. 11 Rĩu-rĩ, ngerekano ĩyo yugĩte ũũ: Mbeũ nĩ kiugo kĩa Yahweh.

12 Iria ciagũire mũkĩra-inĩ wa njĩra nĩ arĩa maiguaga kiugo, nake Mũcukani agoka akeheria
kiugo kĩu kuuma ngoro-inĩ ciao nĩguo matigetĩkie na mahonokio.13 Iria ciagũire rwaro-inĩ rwa
ihiga nĩ arĩa hĩndĩ ĩrĩa maigua kiugo, makĩamũkagĩra makenete, no matikoragwo na mĩri.
Metĩkagia o kwa ihinda, no kwagĩa magerio makahĩngĩka. 14 Naho ha ũhoro wa iria ciagũire
mĩigua-inĩ, nĩ arĩa maiguĩte kiugo, no nĩ ũndũ wa gũtahwo nĩ mĩtangĩko, ũtonga, na ikeno cia
ũtũũro ũyũ, magatharara biũ na makaga maciaro.

15 Nacio iria ciagũire tĩri-inĩ ũrĩa mwega, nĩ arĩa thutha wa kũigua kiugo marĩ na ngoro njega,
makĩigaga na magaciara maciaro marĩ na ũkirĩrĩria.

16 ―Gũtirĩ mũndũ wakagia tawa agacoka akaũkunĩkĩria na kĩndũ kana akaũiga rungu rwa ũrĩrĩ,
ĩndĩ aũigagĩrĩra mũtĩ-inĩ wa kũigĩrĩrũo matawa nĩguo arĩa megũtonya mone ũtheri.

17 Tondũ gũtirĩ ũndũ mũhithe ũtakoimbũka, kana ũndũ o na ũmwe mũhithe biũ ũtakamenyeka
na ũtakanĩkwo ũtheri-inĩ. 18 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, mwĩmenyagĩrĩrei ũrĩa mũthikagĩrĩria, nĩ gũkorũo
mũndũ o wothe ũrĩ na kĩndũ nĩ akoongererũo, no ũrĩa ũtarĩ kĩndũ, o na kĩrĩa eciragia arĩ nakĩo nĩ
agaatunywo.‖

19 Na rĩrĩ, nyina na ariũ a nyina magĩthiĩ kũrĩ we, no makĩremwo kũmũkuhĩrĩria nĩ ũndũ wa
kĩrĩndĩ. 20 Kwoguo agĩkinyĩrio ũhoro akĩĩrũo: ―Maitũguo na ariũ a maitũguo marũgamĩte nja,
makĩenda gũkuona.‖ 21 Nake akĩmacokeria akĩmera atĩrĩ: ―Maitũ na ariũ a maitũ nĩ aya
maiguaga kiugo kĩa Yahweh na magagĩathĩkĩra.‖

22 Mũthenya ũmwe marĩ na arutwo ake makĩingĩra gatarũ, nake akĩmera ũũ: ―Nĩ tũringei
mũrĩmo ũrĩa ũngĩ wa iria.‖ Nĩ ũndũ ũcio magĩkũũra. 23 No rĩrĩa maathiaga, akĩnyitwo nĩ toro. Na
gũkĩgĩa kĩhuhũkanio kĩnene kũu iria-inĩ, nako gatarũ kao gakĩambĩrĩria kũingĩria maĩ na
magĩkorũo marĩ ũgwati-inĩ. 24 Nĩ ũndũ ũcio magĩthiĩ makĩmũũkĩria makĩmwĩra: ―Mũrutani,
Mũrutani, tũrĩ hakuhĩ gũthira!‖ Aigua ũguo, agĩũkĩra na agĩkũũma rũhuho rũu o hamwe na maĩ
macio maahũũranaga, nacio igĩkira, na gũkĩhorera biũ. 25 Nake akĩmoria atĩrĩ: ―Wĩtĩkio wanyu
ũrĩ ha?‖ No makĩiyũrũo nĩ guoya na makĩgega, makĩũrania atĩrĩ: ―Ũyũ kũna nũ? Nĩ gũkorũo
araatha nginya huho na maĩ, na ikamwathĩkĩra.‖

26 Magĩcoka makĩrũgama rũteere-inĩ rwa iria gĩcigo-inĩ kĩa Agerasi, kĩrĩa kĩngʼethanĩire na
Galili. 27 Na rĩrĩa Yahshua ooimire gatarũ, agĩcemania na mũndũ warĩ na ndaimono kuuma

2041





itũũra-inĩ. Mũndũ ũcio ndaakoretwo akĩĩhumba nguo kwa ihinda iraya, na ndaaikaraga nyũmba
ĩndĩ aaikaraga mbĩrĩra-inĩ. 28 Rĩrĩa oonire Yahshua, akĩanĩrĩra na akĩĩgũithia thĩ mbere yake,
akiuga na mũgambo mũnene atĩrĩ: ―Tũrorania kĩ nawe, Yahshua, Mũrũ wa Kĩhoti Ũrĩa ũrĩ Igũrũ
Mũno? Ndagũthaitha ndũkanyarire.‖ 29 (Nĩ gũkorũo Yahshua nĩ aathaga roho ũcio mũũru uume
thĩinĩ wa mũndũ ũcio. Nĩ wamũnyitaga maita maingĩ na akohwo kaingĩ na mĩnyororo na bĩngũ
na agaikara arangĩirũo, no aacituangaga na agatwarũo kũndũ gũtarĩ andũ nĩ ndaimono ĩyo.)

30 Yahshua akĩmũũria ũũ: ―Wĩtagwo atĩa?‖ Nake akiuga: ―Mbũtũ,‖ nĩ gũkorũo aarĩ na ndaimono
nyingĩ. 31 Na nĩ ciamũthaithaga mũno ndagaciathe ithiĩ thĩinĩ wa irima rĩrĩa rĩtarĩ gĩturi. 32 Na
rĩrĩ, nĩ kwarĩ na rũũru rũnene rwa ngũrũe rwarĩaga kũu kĩrĩma-inĩ, nacio ndaimono ikĩmũthaitha
aciĩtĩkĩrie itonye thĩinĩ wa ngũrũe icio, nake agĩciĩtĩkĩria. 33 Nacio ndaimono icio ikiuma thĩinĩ
wake na igĩthiĩ ikĩingĩra thĩinĩ wa ngũrũe icio, naruo rũũru rũu rũgĩtengʼera kĩharũrũka-inĩ
rũkĩgũa thĩinĩ wa iria rũgĩkua. 34 No rĩrĩa arĩithi moonire ũrĩa gwekĩka, makĩũra na magĩthiĩ
makĩheana ũhoro ũcio itũũra-inĩ na mĩgũnda-inĩ.

35 Nao andũ magĩthiĩ kuona ũrĩa gwekĩkĩte. Magĩkinya harĩ Yahshua na makĩona mũndũ ũcio
warutĩtwo ndaimono, ehumbĩte nguo na arĩ mũhonu meciria, aikarĩte thĩ magũrũ-inĩ ma
Yahshua, na magĩĩtigĩra mũno. 36 Nao arĩa meeyoneire maũndũ macio, makĩmera ũrĩa mũndũ
ũcio warĩ na ndaimono aahonirio. 37 Na andũ aingĩ a gĩcigo kĩa Agerasi kĩrĩa gĩathiũrũrũkĩirie
makĩĩra Yahshua oime kũu ameherere, tondũ nĩ maanyitĩtwo nĩ guoya mũnene. Nake agĩtonya
thĩinĩ wa gatarũ nĩguo athiĩ. 38 O na kũrĩ ũguo, mũndũ ũcio warutĩtwo ndaimono akĩmũthaitha
mũno ndakamũtige, no we akĩmwĩra athiĩ, akiuga ũũ: 39 ―Coka kwanyu mũciĩ, na ũthiĩ na mbere
kwĩra andũ ũrĩa Yahweh agwĩkĩire.‖ Nĩ ũndũ ũcio agĩthiĩ, akĩmenyithania itũũra-inĩ rĩu rĩothe
ũrĩa Yahshua aamwĩkĩire.

40 Rĩrĩa Yahshua aacokire, andũ makĩmwamũkĩra wega, nĩ gũkorũo othe nĩ maamwĩrĩgagĩrĩra.
41 Na rĩrĩ, mũndũ wetagwo Jairo agĩũka; mũndũ ũcio aarĩ mũrũgamĩrĩri wa thunagogi.
Akĩĩgũithia thĩ magũrũ-inĩ ma Yahshua na akĩambĩrĩria kũmũthaitha athiĩ gwake mũciĩ, 42 tondũ
kairĩtu gake ka mũmwe ka mĩaka ta 12 kaarĩ hakuhĩ gũkua.

Na rĩrĩa aathiaga, kĩrĩndĩ nĩ kĩamũhatĩkaga. 43 Na rĩrĩ, nĩ haarĩ na mũndu-wa-nja watũũraga
oiraga thakame mĩaka 12, na ndaahotete kuona kĩhonia kuuma kũrĩ mũndũ o na ũmwe.

44 Agĩthiĩ thutha wake na akĩhutia gĩcũrĩ kĩa nguo yake ya igũrũ, na o hĩndĩ ĩyo agĩtiga kuura.
45 Nĩ ũndũ ũcio Yahshua akĩũria: ―Nũ wahutia?‖ Na hĩndĩ ĩrĩa andũ othe maakaanaga, Kepha
akĩmwĩra: ―Mũrutani, kĩrĩndĩ nĩ gĩgũthiũrũrũkĩirie na nĩ kĩrakũhatĩka.‖ 46 No Yahshua akiuga:
―Nĩ harĩ mũndũ wahutia, tondũ nĩ ndamenya atĩ hinya nĩ woima thĩinĩ wakwa.‖ 47 Rĩrĩa oonire

2042





atĩ nĩ amenyeka, mũndu-wa-nja ũcio agĩthiĩ harĩ we akĩinainaga, akĩĩgũithia mbere yake na
akiumbũra mbere ya andũ othe kĩrĩa gĩatũmĩte amũhutie na ũrĩa aahonirio o hĩndĩ ĩyo. 48 No we
akĩmwĩra atĩrĩ: ―Mwarĩ ũyũ, wĩtĩkio waku nĩ watũma ũhone. Thiĩ na thayũ.‖

49 Na hĩndĩ ĩyo aaragia, hagĩũka mũndũ woimĩte mũciĩ kwa mũrũgamĩrĩri ũcio wa thunagogi,
akĩmwĩra: ―Kairĩtu gaku nĩ gakua; hatirĩ bata wa gũthĩnia Mũrutani rĩngĩ.‖ 50 Rĩrĩa Yahshua
aaiguire ũguo, akĩmwĩra: ―Ndũgetigĩre, no gĩa na wĩtĩkio, na nĩ gegũcokerio ũgima wako.‖ 51 Na
rĩrĩa aakinyire nyũmba, ndaarekire mũndũ ũngĩ atonye thĩinĩ hamwe nake tiga Kepha, Johana,
Jakubu, na ithe na nyina wa kairĩtu kau. 52 No andũ othe nĩ maarĩraga magĩĩtugutanagia nĩ kĩeha
nĩ ũndũ wa kairĩtu kau. Kwoguo akĩmera: ―Tigai kũrĩra, nĩ gũkorũo gatikuĩte ĩndĩ nĩ gũkoma
gakomete.‖ 53 Maigua ũguo, makĩambĩrĩria kũmũthekerera na kĩnyũrũri, tondũ nĩ maamenyaga
nĩ gakuĩte. 54 No agĩkanyita guoko na agĩkera: ―Mwana ũyũ, ũkĩra!‖ 55 Na roho wako
ũgĩgacokerera, gagĩũkĩra o rĩo, nake akiuga kaheo kĩndũ gĩa kũrĩa. 56 Na rĩrĩ, aciari ako
magĩkena mũno, no akĩmera matikere mũndũ o na ũrĩkũ ũrĩa gwekĩkĩte.

LUKA 9

1 Agĩcoka agĩĩta arĩa Ikũmi na Erĩ hamwe, na akĩmahe hinya na wathani igũrũ rĩa ndaimono
ciothe na wa kũhonia mĩrimũ.

2 Na akĩmatũma makahunjie ũhoro wĩgiĩ Ũthamaki wa Yahweh na makahonanie, 3 na akĩmera
atĩrĩ: ―Mũtigakuue kĩndũ o na kĩ nĩ ũndũ wa rũgendo, kana nĩ mũtirima kana mondo ya irio kana
mũgate kana mbeca; o na kana nguo igĩrĩ. 4 No rĩrĩa rĩothe mwatonya mũciĩ mũna, ikaragai kuo
o nginya rĩrĩa mũkoima kuo mũgĩthiĩ. 5 Na rĩrĩa rĩothe andũ maga kũmwamũkĩra, mũkiuma
itũũra rĩu, ringithiai ndira cianyu thĩ rũkũngũ rũitĩke nĩguo ũndũ ũcio ũtuĩke ũira harĩ o.‖ 6 Nao
makĩambĩrĩria gũthiĩ gĩcigo-inĩ kĩu kuuma gĩcagi kĩmwe nginya kĩrĩa kĩngĩ, makĩhunjagia ũhoro
ũrĩa mwega kũndũ guothe makĩhonanagia.

7 Na rĩrĩ, Herode mũtongoria wa gĩcigo kĩu akĩigua ũhoro wĩgiĩ maũndũ mothe marĩa
meekĩkaga, na akĩmaka mũno tondũ andũ amwe mooigaga atĩ Johana nĩ ariũkĩtio kuuma kũrĩ
arĩa akuũ, 8 no angĩ mooigaga atĩ Eliya nĩwe woimĩrĩte, nao angĩ makoiga atĩ ũmwe wa anabii
arĩa a tene nĩ ariũkĩte. 9 Herode akiuga atĩrĩ: ―Johana-rĩ, nĩ ndamũrengire mũtwe. Ũcio ndĩraigua
ũhoro wake akĩrĩ ũ?‖ Nĩ ũndũ ũcio nĩ aageragia ũrĩa angĩmuona.

2043







10 Rĩrĩa atũmwo maacokire, makĩĩra Yahshua ũhoro wa maũndũ mothe marĩa meekĩte. Nake
akĩmatwara handũ marĩ oiki itũũra-inĩ rĩtagwo Bethisaida.

11 No rĩrĩa kĩrĩndĩ kĩamenyire, gĩkĩmũrũmĩrĩra. Nake agĩkĩamũkĩra wega na akĩambĩrĩria gũkĩhe
ũhoro wĩgiĩ Ũthamaki wa Yahweh, na akĩhonia arĩa maabataraga kũhonio. 12 Na rĩrĩ, nĩ
gwakuhĩrĩirie gũtuka. Arĩa Ikũmi na Erĩ magĩthiĩ harĩ we makĩmwĩra: ―Ĩra kĩrĩndĩ gĩkĩ
kiumagare, nĩguo gĩthiĩ icagi-inĩ iria ithiũrũrũkĩirie na mĩgũnda-inĩ gĩĩcarĩrie gwa gũkoma na gĩa
kũrĩa, tondũ gũkũ nĩ werũ-inĩ.‖ 13 No we akĩmera: ―Inyuĩ mahei kĩndũ gĩa kũrĩa.‖ Makĩmwĩra:
―Tũtirĩ na kĩndũ kĩngĩ tiga mĩgate ĩtano na thamaki igĩrĩ, no tũgĩthiire ithuĩ ene tũkagũrĩre andũ
aya othe irio.‖ 14 Andũ acio maarĩ arũme ta 5,000. No akĩĩra arutwo ake atĩrĩ: ―Meerei maikare
thĩ marĩ ikundi cia andũ ta 50.‖ 15 Nao arutwo magĩka o ũguo, makĩĩra andũ othe maikare thĩ. 16
Nake akĩoya mĩgate ĩyo ĩtano na thamaki icio igĩrĩ, akĩrora igũrũ na agĩcirathima. Agĩcoka
agĩcienyũranga na akĩambĩrĩria kũnengera arutwo matwarĩre kĩrĩndĩ. 17 Nao othe makĩrĩa
makĩhũna, na makĩũngania cienyũ iria ciatigarire, ikabu 12.

18 Thutha ũcio, rĩrĩa aarĩ wiki akĩhoya-rĩ, arutwo magĩthiĩ harĩ we, nake akĩmoria atĩrĩ: ―Kĩrĩndĩ
kiugaga niĩ ndĩ ũ?‖ 19 Makĩmũcokeria makĩmwĩra: ―Moigaga wee nĩwe Johana Mũbatithania, no
angĩ makoiga wee nĩwe Eliya, nao angĩ makoiga atĩ ũmwe wa anabii arĩa a tene nĩ ariũkĩte.‖ 20
Agĩcoka akĩmoria atĩrĩ: ―Ĩ inyuĩ na inyuĩ muugaga ndĩ ũ?‖ Kepha agĩcokia: ―Wee nĩwe Messiya
wa Yahweh.‖

21 Agĩcoka akĩmahe mũkaana mũrũmu, akĩmera matikere mũndũ o na ũrĩkũ ũndũ ũcio, 22 no
akiuga atĩrĩ: ―No mũhaka Mũrũ wa mũndũ acemanie na mĩnyamaro mĩingĩ na aregwo nĩ athuri
na anene a athĩnjĩri-Yahweh na aandĩki-marũa, na oragwo, acoke ariũkio mũthenya wa gatatũ.‖

23 Agĩcoka agĩthiĩ na mbere kũmera othe atĩrĩ: ―Mũndũ o wothe angĩenda kũnũmĩrĩra, nĩ erege
na oe mũtĩ wake wa kũnyarirĩrũo mũthenya o mũthenya na anũmagĩrĩre. 24 Nĩ gũkorũo mũndũ o
wothe wendaga kũhonokia muoyo wake nĩ akoorũo nĩguo, no mũndũ o wothe ũkũrũo nĩ muoyo
wake nĩ ũndũ wakwa nĩwe ũkaaũhonokia.

25 Hihi-rĩ, mũndũ angĩgunĩka atĩa angĩĩgwatĩra thĩ yothe no orũo nĩ muoyo wake kana
anangwo? 26 Nĩ gũkorũo mũndũ o wothe ũconokaga nĩ ũndũ wakwa na nĩ ũndũ wa ciugo
ciakwa, Mũrũ wa mũndũ nĩ akaamũconokera rĩrĩa agoka arĩ na riri wake na wa Ithe na wa araika
arĩa amũre.

27 No ngũmwĩra atĩrĩ na ma, nĩ harĩ amwe marũgamĩte haha matagacama gĩkuũ o rĩ nginya
mambe mone Ũthamaki wa Yahweh.‖

28 Na gũgĩkinya atĩrĩ, matukũ ta manana thutha wa kwaria ciugo icio, akĩoya Kepha, Johana, na
Jakubu akĩambata nao kĩrĩma-inĩ nĩguo akahoe. 29 Na rĩrĩa aahoyaga, ũthiũ wake ũkĩgarũrũka,

2044




nacio nguo ciake ikĩerũha mũno igĩkenga. 30 Na rĩrĩ, haarĩ na arũme erĩ maaragia nake; nĩo Musa
na Eliya. 31 Makiumĩra marĩ na riri na makĩambĩrĩria kwaria ũhoro wĩgiĩ we gũthiĩ, ũndũ ũrĩa
aarĩ hakuhĩ kũhingia thĩinĩ wa Yahrushalayim.

32 Kepha na arĩa maarĩ nao nĩ maatooretio mũno nĩ toro, no rĩrĩa meeiguire biũ, makĩona riri
wake na arũme acio erĩ marũgamĩte hamwe nake. 33 Na rĩrĩa arũme acio maamweheragĩra,
Kepha akĩĩra Yahshua atĩrĩ: ―Mũrutani, nĩ wega gũkorũo tũrĩ haha. Nĩ ũndũ ũcio reke twambe
hema ithatũ, ĩmwe yaku, ĩmwe ya Musa, na ĩmwe ya Eliya.‖ Ndaamenyaga ũrĩa ooigaga. 34 No
rĩrĩa aaragia maũndũ macio, hakĩgĩa itu na rĩkĩambĩrĩria kũmahumbĩra. Rĩrĩa maahumbĩrirũo nĩ
itu rĩu, magĩĩtigĩra. 35 Na mũgambo ũkiuma thĩinĩ wa itu rĩu, ũkiuga: ―Ũyũ nĩ Mũrũ wakwa, ũrĩa
ũthuurĩtwo. Mũthikagĩrĩriei.‖

36 Na rĩrĩa mũgambo ũcio waiguirũo, Yahshua akĩoneka arĩ wiki. No magĩkira na matierire
mũndũ o na ũrĩkũ matukũ-inĩ macio maũndũ marĩa meeyoneire.

37 Mũthenya ũyũ ũngĩ rĩrĩa maaikũrũkire kuuma kĩrĩma-inĩ, kĩrĩndĩ kĩnene gĩkĩmũtũnga. 38 Na
rĩrĩ, mũndũ warĩ thĩinĩ wa kĩrĩndĩ akĩanĩrĩra akiuga: ―Mũrutani, ndagũthaitha ũrore mũrũ wakwa,
tondũ ndirĩ ũngĩ. 39 Na nĩ harĩ roho mũũru ũmũnyitaga, o hĩndĩ ĩyo agakayũrũrũka, ũgacoka
ũkamũtugutania akaruta mũhũyũ na kanua, na ndwĩtĩkagĩra kũmũtiga o tiga thutha wa
kũmũguraria. 40 Na nĩ thaithire arutwo aku maũingate, no matinahota.‖ 41 Nake Yahshua
agĩcokia akiuga: ―Inyuĩ rũciaro rũrũ rũtarĩ wĩtĩkio na rũhĩngĩcanu, ngũtũũra hamwe na inyuĩ
ndĩmũkiragĩrĩria nginya rĩ? Rehe mũrũguo haha.‖ 42 No rĩrĩa aakuhagĩrĩria, ndaimono ĩyo
ĩkĩmũgũithia thĩ na ĩkĩmũtugutania ũũru mũno. No rĩrĩ, Yahshua agĩkũũma roho ũcio mũũru na
akĩhonia kamwana kau na agĩkaneana kũrĩ ithe. 43 Na othe makĩgega nĩ ũndũ wa hinya mũnene
wa Yahweh.

Na rĩrĩa othe maagegete nĩ maũndũ mothe marĩa eekaga, akĩĩra arutwo ake atĩrĩ: 44 ―Thikĩrĩriai
na kinyi na mũririkane ciugo ici, tondũ Mũrũ wa mũndũ nĩ egũkunyanĩrũo moko-inĩ ma andũ.‖

45 No matiataũkagĩrũo nĩ ũrĩa ooigaga. Nĩ maahithĩtwo matigataũkĩrũo, na nĩ meetigagĩra
kũmũũria ũhoro wĩgiĩ ciugo icio.

46 Gũgĩcoka gũkĩgĩa ngarari gatagatĩ-inĩ kao ciĩgiĩ nũ warĩ mũnene gũkĩra arĩa angĩ. 47 Yahshua
amenya mwĩcirĩrie wa ngoro ciao, akĩoya kaana, agĩkarũgamia hakuhĩ nake, 48 akĩmera ũũ:
―Mũndũ o wothe wamũkagĩra kaana gaka nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩakwa o na niĩ nĩ anyamũkagĩra;
nake mũndũ o wothe ũnyamũkagĩra amũkagĩra nginya Ũrĩa wandũmire. Nĩ gũkorũo ũrĩa
wĩyonaga arĩ mũnini mũno gatagatĩ-inĩ kanyu inyuothe nĩwe mũnene.‖

2045





49 Johana akĩmũcokeria akĩmwĩra: ―Mũrutani, nĩ harĩ mũndũ tuonire akĩruta andũ ndaimono na
rĩĩtwa rĩaku, na twageria kũmũgiria tondũ ndekũrũmanagĩrĩra na ithuĩ.‖

50 No Yahshua akĩmwĩra: ―Mũtikagerie kũmũgiria, tondũ mũndũ o wothe ũtararegana na inyuĩ
arĩ mwena wanyu.‖

51 Na rĩrĩa matukũ make ma gũthiĩ igũrũ maakuhagĩrĩria, agĩtua itua irũmu rĩa gũthiĩ
Yahrushalayim. 52 Kwoguo agĩtũma atũmwo mathiĩ mbere yake. Nao magĩthiĩ makĩingĩra gĩcagi
kĩmwe kĩa Asamaria nĩguo mamũhaarĩrĩrie. 53 No matiamũnyitire ũgeni, tondũ nĩ aatuĩte itua rĩa
gũthiĩ Yahrushalayim.

54 Rĩrĩa arutwo ake Jakubu na Johana moonire ũguo, makĩmũũria atĩrĩ: "Rabbi, nĩ ũkwenda
twĩtie mwaki kuuma igũrũ ũmanine?‖

55 No we akĩĩhũgũra na akĩmakũũma. 56 Nĩ ũndũ ũcio magĩthiĩ gĩcagi kĩngĩ.

57 Na rĩrĩa maarĩ barabara-inĩ magĩthiĩ, mũndũ ũmwe akĩmwĩra: ―Nĩ ndĩkũrũmagĩrĩra kũrĩa
guothe ũrĩthiaga.‖ 58 No Yahshua akĩmwĩra atĩrĩ: ―Mbwe nĩ irĩ imamo, nacio nyoni cia rĩera-inĩ
nĩ irĩ itara, no Mũrũ wa mũndũ ndarĩ handũ ha kũigĩrĩra mũtwe wake.‖

59 Agĩcoka akĩĩra ũngĩ: ―Tuĩka mũrũmĩrĩri wakwa.‖ Mũndũ ũcio akiuga: ―Rabbi, njĩtĩkĩria
nyambe thiĩ ngathike baba.‖

60 No we akĩmwĩra ũũ: ―Reke akuũ mathike akuũ ao, ĩndĩ wee thiĩ ũkahunjie kũndũ guothe
ũhoro wa Ũthamaki wa Yahweh.‖

61 Nake ũngĩ akĩmwĩra: ―Rabbi, nĩ ngũkũrũmĩrĩra, no amba ũnjĩtĩkĩrie ngoigĩre andũ a nyũmba
yakwa ũhoro.‖ 62 Yahshua akĩmwĩra atĩrĩ: ―Gũtirĩ mũndũ ũnyitĩte mũraũ na akarora indo iria irĩ
thutha wagĩrĩire thĩinĩ wa Ũthamaki wa Yahweh.‖

LUKA 10

1 Thutha wa maũndũ macio Yahshua agĩthuura angĩ 70 na akĩmatũma marĩ erĩ erĩ mathiĩ mbere
yake matũũra-inĩ mothe na kũndũ kũrĩa guothe we mwene aarĩ athiĩ. 2 Agĩcoka akĩmera atĩrĩ:
―Magetha nĩ maingĩ, no aruti wĩra nĩ anini. Kwoguo-rĩ, hoyai Mwene magetha atũme aruti wĩra
magetha-inĩ make. 3 Thiĩi! Na atĩrĩrĩ, ndĩramũtũma mũtariĩ ta tũgondu gatagatĩ-inĩ ka njũi. 4
Mũtigakuue kamondo ka mbeca kana mondo ya irio kana iratũ, na mũtikageithie mũndũ o na ũ
njĩra-inĩ. 5 Kũrĩa guothe mũkũingĩra thĩinĩ wa nyũmba, ambai muuge: ‗Nyũmba ĩno ĩrogĩa na

2046






thayũ.‘ 6 Na angĩkorũo kũu nĩ kũrĩ na mũrata wa thayũ, thayũ wanyu nĩ ũgũka igũrũ rĩake. No
angĩkorũo gũtirĩ, nĩ ũkũmũcokerera. 7 Nĩ ũndũ ũcio, ikarai nyũmba ĩyo, mũrĩe na mũnyue kĩrĩa
maramũhe, tondũ mũruti wĩra nĩ agĩrĩire mũcara wake. Mũtigaikare mũgĩthaamaga kuuma
nyũmba ĩmwe nginya ĩrĩa ĩngĩ.

8 ―Ningĩ-rĩ, kũrĩa guothe mũkũingĩra thĩinĩ wa itũũra na mamwamũkĩre, rĩai kĩrĩa mekũmũhe 9
na mũhonie arĩa arũaru kuo na mũmere ũũ: ‗Ũthamaki wa Yahweh nĩ ũmũkuhĩrĩirie.‘ 10 No
kũrĩa guothe mũkũingĩra thĩinĩ wa itũũra na mage kũmwamũkĩra, umai mũthiĩ barabara-inĩ
ciakuo iria nene na muuge atĩrĩ: 11 ‗O na rũkũngũ rwa itũũra rĩanyu nĩ twarũhuura ruume
magũrũ-inĩ maitũ. No rĩrĩ, menyai ũũ, Ũthamaki wa Yahweh nĩ ũkuhĩrĩirie.‘ 12 Ngũmwĩra atĩrĩ,
Sodomu nĩ ĩgeetiiria mũthenya ũcio gũkĩra itũũra rĩu.

13 ―Wee Korazini, kaĩ ũrĩ na haaro-ĩ! Wee Bethisaida, kaĩ ũrĩ na haaro-ĩ! Tondũ korũo mawĩko
ma hinya marĩa mwekĩirũo meekirũo Turo na Sidoni, andũ a kuo mangĩeririre tene na magaikara
thĩ meehumbĩte nguo cia makũnia na mehurĩirie mũhu. 14 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, Turo na Sidoni nĩ
igeetiiria hĩndĩ ya ituĩro kũmũkĩra inyuĩ. 15 Wee nawe Kaperinaumu, hihi nĩ gũtũũgĩrio
ũgaatũgĩrio nginya igũrũ? Wee ũgaaikũrũka Mbĩrĩra-inĩ!

16 ―Mũndũ o wothe ũmũthikagĩrĩria inyuĩ, nĩ niĩ athikagĩrĩria. Na mũndũ o wothe ũmũregaga
inyuĩ, o na niĩ nĩ andegaga. Makĩria ma ũguo, mũndũ o wothe ũndegaga aregaga nginya Ũrĩa
wandũmire.‖

17 Nao acio 70 magĩcoka marĩ na gĩkeno, makiuga: ―Rabbi, o na ndaimono nĩ iratwathĩkĩra
twaciatha na rĩĩtwa rĩaku.‖ 18 Aigua ũguo akĩmera: ―Ndĩrona Shaitani arĩkĩtie kũharũrũka ta
rũheni kuuma igũrũ. 19 Ta kĩoneei, inyuĩ nĩ ndĩmũhete wathani wa gũkinyangĩrĩria nyoka na
tũngʼaurũ, na wa gũtooria hinya wothe wa thũ, na gũtirĩ kĩndũ o na kĩmwe gĩkaamũgera ngero.
20 O na kũrĩ ũguo, mũtigakene tondũ maroho nĩ maramwathĩkĩra, no kenai nĩ gũkorũo marĩĩtwa
manyu nĩ mandĩkĩtwo kũrĩa igũrũ.‖

21 Na hĩndĩ ĩyo, akĩiyũrũo nĩ gĩkeno kĩnene nĩ ũndũ wa Roho Mwamũre na akiuga: ―Awa,
Mũthamaki wa igũrũ na thĩ, ndĩrakũgooca mbere ya andũ, nĩ tondũ maũndũ maya nĩ ũmahithĩte
biũ andũ arĩa ogĩ na marĩ ũmenyo, ũkamaguũrĩria tũkenge. Ũguo nĩguo kũrĩ, Awa, nĩ gũkorũo
ũguo nĩguo wonete kwagĩrĩire. 22 Nĩ heetwo maũndũ mothe nĩ Awa, na gũtirĩ mũndũ ũĩ Mũriũ
tiga Awa, na gũtirĩ mũndũ ũĩ Awa tiga Mũriũ na mũndũ o wothe ũrĩa Mũriũ endaga kũguũrĩria.‖

2047






23 Agĩcoka akĩhũgũkĩra arutwo akĩmera atĩrĩ hatarĩ andũ angĩ: ―Kũrathimwo-rĩ, nĩ maitho marĩa
marona maũndũ marĩa inyuĩ mũrona. 24 Nĩ ũndũ ngũmwĩra atĩrĩ, anabii aingĩ na athamaki nĩ
meeriragĩria kuona maũndũ marĩa inyuĩ mũrona no matiamonire, na kũigua maũndũ marĩa
mũraigua no matiamaiguire.‖

25 Na rĩrĩ, mũndũ ũmwe woĩ Watho wega akĩrũgama nĩguo amũgerie akiuga: ―Mwathi,
ndĩrabatara gwĩka atĩa nĩguo ngaagaya muoyo wa tene na tene?‖ 26 Nake akĩmũũria atĩrĩ:
―Kwandĩkĩtwo atĩa thĩinĩ wa Watho? Ũthomaga atĩa?‖ 27 Akĩmũcokeria ũũ: ―‗No mũhaka wende
Yahweh Kĩhoti waku na ngoro yaku yothe na muoyo waku wothe na hinya waku wothe na
meciria maku mothe‘ na ‗Wende mũndũ ũrĩa mũriganĩtie nake o ta ũrĩa wĩyendete wee mwene.‘‖

28 Nake akĩmwĩra atĩrĩ: ―Nĩ wacokia ũrĩa kũrĩ; ĩkaga ũguo na nĩ ũkoona muoyo.‖

29 No mũndũ ũcio akĩenda kwĩyonania atĩ nĩ mũthingu, akĩũria Yahshua: ―Mũndũ ũrĩa
tũriganĩtie nake kũna nũ?‖ 30 Nake Yahshua akĩmũcokeria akĩmwĩra: ―Kwarĩ mũndũ
waikũrũkaga oimĩte Yahrushalayim erekeire Jeriko, akĩhobanĩrio nĩ atunyani, makĩmũruta nguo,
makĩmũhũũra, na magĩthiĩ, makĩmũtiga arĩ hakuhĩ gũkua. 31 Na gũgĩkinya atĩrĩ, mũthĩnjĩri-
Yahweh ũmwe nĩ aaikũrũkaga barabara-inĩ ĩyo, no rĩrĩa aamuonire, akĩhĩtũkĩra mũkĩra ũcio ũngĩ.
32 O nake Mũlawii, rĩrĩa aakinyire hau na akĩmuona, akĩhĩtũkĩra mũkĩra ũcio ũngĩ. 33 No
Mũsamaria ũmwe wagereire barabara-inĩ ĩyo agĩkinya harĩ we, na rĩrĩa aamuonire, akĩringwo nĩ
tha. 34 Nĩ ũndũ ũcio akĩmũkuhĩrĩria, akĩmũitĩrĩria maguta na ndibei kũrĩa aatihangĩtio na
akĩmuoha. Agĩcoka akĩmũhaicia igũrũ rĩa nyamũ yake mwene akĩmũtwara mũkawa-inĩ na
akĩmũtungata. 35 Mũthenya ũyũ ũngĩ akĩruta dinari igĩrĩ agĩcinengera mwene mũkawa, na
akĩmwĩra: ‗Mũtungate, na kĩrĩa gĩothe ũkũhũthĩra makĩria ma ici, nĩ ngakũrĩha rĩrĩa ngaacoka.‘
36 Harĩ andũ acio atatũ-rĩ, wee ũkuona ta arĩ ũrĩkũ wekĩire mũndũ ũcio wahobanĩirio nĩ atunyani
o ta mũndũ mariganĩtie nake?‖ 37

Akiuga atĩrĩ: ―Nĩ ũcio wamwĩkĩire ciĩko cia tha.‖ Yahshua agĩcoka akĩmwĩra: ―Gĩthiĩ na wĩkage
ũguo wee mwene.‖

38 Na rĩrĩa maathiaga, akĩingĩra gĩcagi-inĩ kĩmwe. Arĩ kũu-rĩ, mũndu-wa-nja ũmwe wetagwo
Maritha akĩmũnyita ũgeni gwake mũciĩ. 39 Ningĩ nĩ aarĩ na mwarĩ wa nyina wetagwo Mariamu,
ũrĩa waikarire thĩ magũrũ-inĩ ma Yahshua na nĩ gũthikĩrĩria aathikagĩrĩria ũrĩa ooigaga. 40 No
Maritha nake agĩtahwo nĩ mĩhangʼo mĩingĩ. Nĩ ũndũ ũcio agĩthiĩ harĩ we akĩmwĩra: ―Rabbi, kaĩ
ũtarona atĩ mwarĩ wa maitũ nĩ andigire ngĩhangʼĩra maũndũ ndĩ nyiki? Mwĩre oke andeithie.‖ 41
Nake Yahshua akĩmũcokeria akĩmwĩra atĩrĩ: ―Maritha, Maritha, ũratangĩka na ũgethĩnia nĩ ũndũ

2048





wa maũndũ maingĩ. 42 Ĩndĩ no maũndũ manini marabatarania, kana o ũmwe tu. Ha ũhoro wake-
rĩ, Mariamu athuurĩte ũndũ ũrĩa mwega, na ndangĩtunywo.‖

LUKA 11

1 Na rĩrĩ, hĩndĩ ĩmwe aarĩ handũ hana akĩhoya, na arĩkia, ũmwe wa arutwo ake akĩmwĩra atĩrĩ:
―Rabbi, tũrute kũhoya, ta ũrĩa Johana o nake aarutire arutwo ake.‖

2 Nĩ ũndũ ũcio akĩmera: ―Rĩrĩa rĩothe mũkũhoya ugagai ũũ: ‗Ithe witũ ũrĩ igũrũ, rĩĩtwa rĩaku nĩ
rĩamũrwo. Ũthamaki waku nĩ ũũke. 3 Tũhe mũgate witũ wa o mũthenya kũringana na mabataro
maitũ ma o mũthenya. 4 Na ũtuohere mehia maitũ, nĩ gũkorũo o na ithuĩ nĩ tũrekagĩra arĩa othe
marĩ na mathirĩ maitũ; na ndũgatũtware magerio-inĩ.‘‖

5 Agĩcoka akĩmera atĩrĩ: ―Ta tuai atĩ ũmwe wanyu arĩ na mũrata na agathiĩ kũrĩ we ũtukũ
gatagatĩ akamwĩra, ‗Mũrata, ngombera mĩgate ĩtatũ-ĩ, 6 tondũ harĩ mũrata wakwa woka o rĩu
oimĩte rũgendo na ndirĩ na kĩndũ gĩa kũmũhe.‘ 7 No ũcio akamũcokeria arĩ thĩinĩ akamwĩra:
‗Tiga kũngia. Mũrango nĩ ũrĩkĩtie kũhingwo, na twana twakwa tũrĩ ũrĩrĩ hamwe na niĩ. Kwoguo
ndingĩũkĩra ngũhe kĩndũ.‘ 8 Ngũmwĩra atĩrĩ, o na gũtuĩka ndangĩũkĩra na amũhe kĩndũ nĩ ũndũ tu
nĩ mũratawe, hatarĩ nganja nĩ ũndũ wa kũmũtindĩrĩra nĩ egũũkĩra na amũhe kĩrĩa gĩothe arabatara.
9 Nĩ ũndũ ũcio ngũmwĩra atĩrĩ, thiĩi na mbere kũhoya, na nĩ mũkũheo; thiĩi na mbere gũcaria, na
nĩ mũkuona; thiĩi na mbere kũringaringa, na nĩ mũkũhingũrĩrũo. 10 Tondũ mũndũ o wothe
ũhoyaga nĩ aheagwo, na mũndũ o wothe ũcaragia nĩ onaga, na mũndũ o wothe ũringaringaga, nĩ
ahingũragĩrũo. 11 Ta rorai muone, nĩ mũciari ũrĩkũ gatagatĩ-inĩ kanyu ũngĩhoywo nĩ mũrũwe
thamaki, amũhe nyoka handũ ha thamaki?

12 Kana ningĩ angĩmũhoya itumbĩ, amũhe kangʼaurũ? 13 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, angĩkorũo inyuĩ o na
gũtuĩka mũrĩ oru nĩ mũĩ kũhe ciana cianyu iheo njega-rĩ, na githĩ Ithe wanyu wa igũrũ
ndarĩheaga arĩa mamũhoyaga Roho Mwamũre o na makĩria!‖

14 Thutha ũcio akĩingata ndaimono ĩmwe ĩtaaragia. Na thutha wa ndaimono ĩyo kuuma, mũndũ
ũcio ũtaahotaga kwaria akĩhota kwaria, nakĩo kĩrĩndĩ gĩkĩgega. 15 No amwe ao makiuga atĩrĩ:
―Aingataga ndaimono na hinya wa Beelizebubu, mũnene wa ndaimono.‖

16 Nao angĩ nĩguo mamũgerie makĩambĩrĩria kũmwĩra amonie kĩmenyithia kuuma igũrũ. 17
Amenya ũrĩa meeciragia, akĩmera atĩrĩ: ―Ũthamaki o wothe ũngĩgayũkana no gũthira ũthiraga, na

2049







nyũmba o yothe ĩngĩgayũkana no kũgũa ĩgũaga. 18 Na njĩra o ta ĩyo, angĩkorũo Shaitani nĩ
agayũkanĩte-rĩ, ũthamaki wake ũngĩkĩrũgama atĩa? Nĩ gũkorũo muugaga atĩ nyingataga
ndaimono na hinya wa Beelizebubu. 19 Angĩkorũo nyingataga ndaimono na hinya wa
Beelizebubu-rĩ, ariũ anyu macingataga na hinya wa ũ? Kĩu nĩkĩo gĩgaatũma mamũtuĩre cira. 20
No angĩkorũo nyingataga ndaimono kũgerera kĩara kĩa Yahweh, Ũthamaki wa Yahweh nĩ
ũmũhĩtũkĩte. 21 Hĩndĩ ĩrĩa mũndũ ũrĩ na hinya na matharaita agitĩra nyũmba yake, indo ciake
ikoragwo irĩ na ũgitĩri. 22 No rĩrĩa mũndũ ũrĩ na hinya kũmũkĩra amũũkĩrĩra na amũtooria,
mũndũ ũcio ũrĩ na hinya kũmũkĩra amũtunyaga matharaita make mothe marĩa ekwĩhokete, na
akagaĩra andũ indo iria amũtunya. 23 Ũrĩa wothe ũtarĩ mwena wakwa nĩ kũregana areganaga na
niĩ, na ũrĩa wothe ũtacokanagĩrĩria hamwe na niĩ nĩ kũhurunja ahurunjaga.

24 ―Rĩrĩa roho mũũru woima thĩinĩ wa mũndũ, ũthiaga ũgereire kũndũ kũng'aru ũgĩcaria handũ
ha kũhurũka, na thutha wa kwaga, ũkoiga atĩrĩ, ‗Ngũcoka nyũmba-inĩ yakwa ĩrĩa ndoimire.‘ 25
Na wakinya, ũgakora nyũmba ĩyo ĩhaatĩtwo ĩgathera na ĩkagemio. 26 Ũgacoka ũgathiĩ ũkagĩĩra
maroho mangĩ mũgwanja moru kũũkĩra, na thutha wa kũingĩra, magatũũra kuo. Naguo ũhoro wa
marigĩrĩrio wa mũndũ ũcio ũgathũka gũkĩra mbere.‖

27 Na o akĩaragia maũndũ macio, mũndu-wa-nja ũmwe warĩ thĩinĩ wa kĩrĩndĩ akĩanĩrĩra
akĩmwĩra: ―Kũrathinwo nĩ nda ĩrĩa yagũkuuire na nyondo iria woongire!‖ 28 No we akiuga ũũ:
―Aca, Kũrathimwo-rĩ , nĩ arĩa maiguaga kiugo kĩa Yahweh na magakĩrũmia!‖

29 Rĩrĩa kĩrĩndĩ gĩacokanagĩrĩra hamwe, akĩambĩrĩria kuuga atĩrĩ: ―Rũciaro rũrũ nĩ rũru;
rwendaga kuona kĩmenyithia, no gũtirĩ kĩmenyithia rũkuonio o tiga kĩrĩa kĩa Jona. 30 Nĩ gũkorũo
o ta ũrĩa Jona aatuĩkire kĩmenyithia harĩ andũ a Nineve, noguo Mũrũ wa mũndũ egũkorũo harĩ
rũciaro rũrũ. 31 Mũndu-wa-nja mũthamaki wa mwena wa mũhuro nĩ akaariũkio hĩndĩ ya ituĩro
hamwe na andũ a rũciaro rũrũ na amatuĩre, tondũ nĩ ookire oimĩte ituri cia thĩ nĩguo aigue ũũgĩ
wa Solomoni. No rĩrĩ, haha harĩ na mũndũ ũkĩrĩte Solomoni. 32 Andũ a Nineve nĩ makaariũkio
hĩndĩ ya ituĩro hamwe na rũciaro rũrũ na marũtuĩre, tondũ nĩ meeririre maahunjĩrio nĩ Jona. No
rĩrĩ, haha harĩ na mũndũ ũkĩrĩte Jona. 33 Thutha wa gwakia tawa mũndũ ndaũigagĩrĩra handũ
hehithĩte kana akaũkunĩkĩria na gĩkabu, ĩndĩ aũigagĩrĩra mũtĩ-inĩ wa kũigĩrĩrũo matawa, nĩguo
arĩa megũtonya mone ũtheri. 34 Tawa wa mwĩrĩ nĩ riitho rĩaku. Hĩndĩ ĩrĩa riitho rĩaku rĩrĩ
irũngĩrĩru, mwĩrĩ waku wothe o naguo ũkoragwo ũcangararĩte, no hĩndĩ ĩrĩa rĩrĩ na ũiru, mwĩrĩ
waku o naguo ũkoragwo na nduma. 35 Nĩ ũndũ ũcio wĩmenyagĩrĩre, nĩgetha ũtheri ũrĩa ũrĩ thĩinĩ
waku ndũgakorũo ũrĩ nduma. 36 Gũkĩrĩ ũguo-rĩ, angĩkorũo mwĩrĩ waku wothe ũrĩ na ũtheri na
ndũrĩ handũ ũrĩ na nduma, ũrĩcangararaga o ta ũrĩa tawa ũkũmũrĩkagĩra na mĩrũri ya ũtheri.‖

2050






37 Arĩkia kuuga ũguo, Mũfarisai ũmwe akĩmwĩra makarĩanĩre nake. Nĩ ũndũ ũcio agĩthiĩ gwake
na agĩikara thĩ metha-inĩ. 38 O na kũrĩ ũguo, Mũfarisai ũcio akĩgega nĩ kuona atĩ ndaambire
gwĩthamba moko mbere ya kũrĩa. 39 No Yahshua akĩmwĩra atĩrĩ: ―Inyuĩ Afarisai-rĩ,
mũthambagia gĩkombe na mbakũri mwena wa na igũrũ, no na thĩinĩ mũiyũirũo nĩ ũkoroku na
waganu. 40 Inyuĩ irimũ ici! Githĩ ũrĩa wathondekire mwena wa na nja towe wathondekire wa na
thĩinĩ o naguo? 41 Nĩ ũndũ ũcio heanagai iheo cia tha ciumĩte thĩinĩ wa ngoro, na hĩndĩ ĩyo
maũndũ manyu mothe nĩ marĩkoragwo marĩ Maamũre. 42 No kaĩ inyuĩ Afarisai mũrĩ na haaro-ĩ,
tondũ mũrutaga gĩcunjĩ gĩa ikũmi gĩa terere na gĩa togotia, na kĩa mĩmera ĩrĩa ĩngĩ yothe ya
mũgũnda, no mũtitindanagĩra na Matua ma Cira Ma Yahweh Marũngĩrĩru na wendo harĩ
Yahweh! Maũndũ macio nĩ mwaagĩrĩirũo kũmahingia, mũtegũtiganĩria maũndũ macio mangĩ.

43 Kaĩ inyuĩ Afarisai mũrĩ na haaro-ĩ, tondũ mwendete gũikarĩra itĩ cia mbere thunagogi-inĩ na
kũgeithio nĩ andũ thoko-inĩ!

44 Kaĩ mũrĩ na haaro-ĩ, tondũ mũtariĩ ta mbĩrĩra iria itonekaga wega, iria andũ mageragĩra igũrũ
rĩacio matekũmenya!‖

45 Mũndũ ũmwe wa arĩa mooĩ Watho wega akĩmũcokeria akĩmwĩra: ―Mwathi, rĩrĩa woiga
maũndũ macio, o na ithuĩ nĩ watũruma.‖ 46 Nake akĩmera atĩrĩ: ―Kaĩ o na inyuĩ arĩa mũĩ Watho
wega mũrĩ na haaro-ĩ, tondũ mũtitikithagia andũ mĩrigo mĩritũ, no inyuĩ ene mũtimĩhutagia na
kaara!

47 ―Kaĩ mũrĩ na haaro-ĩ, tondũ mwakaga mbĩrĩra cia anabii, no maithe manyu ma tene nĩo
maamoragire!

48 Ti itherũ inyuĩ mũrĩ aira a ciĩko cia maithe manyu ma tene, na o na kũrĩ ũguo nĩ
mwĩtĩkanagia na ciĩko icio, nĩ gũkorũo mooragire anabii no nĩ mũraaka mbĩrĩra ciao. 49 Nĩkĩo
ningĩ ũũgĩ wa Yahweh woigire atĩrĩ: ‗Nĩ ngaatũma anabii na atũmwo kũrĩ o, nao nĩ
makaamooraga na manyarire amwe ao, 50 nĩguo rũciaro rũrũ rũkoorio thakame ya anabii othe
ĩrĩa yanaitwo kuuma kĩambĩrĩria gĩa thĩ, 51 kuuma thakame ya Habili o nginya thakame ya
Zakariya, ũrĩa woragĩirũo gatagatĩ ga kĩgongona na nyũmba.‘ Ngũmwĩra atĩrĩ, rũciaro rũrũ nĩ
rũkoorio thakame ĩyo.

52 ―Kaĩ inyuĩ arĩa mũĩ Watho wega mũrĩ na haaro-ĩ, tondũ nĩ mweeheririe cabi ya ũmenyo. Inyuĩ
ene mũtiigana gũtonya, na nĩ mũgiragia arĩa maratonya matonye!‖

2051







53 Nĩ ũndũ ũcio rĩrĩa ooimire kũu, aandĩki-marũa na Afarisai makĩambĩrĩria kũmũhatĩka mũno
na kũmũthingata na ciũria ingĩ nyingĩ, 54 o metereire oige ũndũ mangĩmũthitangĩra.

LUKA 12

1 O hĩndĩ ĩyo, rĩrĩa kĩrĩndĩ kĩa andũ ngiri nyingĩ kĩagomanĩte hamwe nginya gĩkinyanganage,
akĩamba kwĩra arutwo ake atĩrĩ: ―Mwĩmenyererei ndawa ya kũimbia ya Afarisai, nĩyo ũhinga. 2
No gũtirĩ ũndũ mũhithe biũ ũtakaguũrio, na gũtirĩ hitho ĩtakamenyeka.

3 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, ũndũ o wothe ũrĩa muugaga mũrĩ nduma-inĩ ũkaaiguo ũtheri-inĩ, naguo ũrĩa
mũheehanagĩrĩra rumu-inĩ cia thĩinĩ nĩ ũkaahunjio kuuma nyũmba igũrũ.

4 Ningĩ ngũmwĩra atĩrĩ arata akwa, mũtigetigĩre arĩa moragaga mwĩrĩ na thutha ũcio gũtirĩ ũndũ
ũngĩ mangĩhota gwĩka. 5 No nĩ ngũmwĩra nũ mwagĩrĩirũo nĩ gwĩtigĩra: Mwĩtigĩrei Ũrĩa ũrĩ na
hinya wa gũikia mũndũ Jehanamu thutha wa kũmũũraga. Ĩni, ngũmwĩra atĩrĩ, mwĩtigagĩrei Ũcio.
6 Githĩ tũnyoni tũtano tũtiendagio tũthendi twĩrĩ twa thogora mũnini? No gũtirĩ o na kamwe ga
tuo Yahweh ariganagĩrũo nĩko. 7 Ĩndĩ nginya njuĩrĩ cia mĩtwe yanyu ciothe ikoragwo itarĩtwo.
Mũtigetigĩre; inyuĩ mũrĩ a bata gũkĩra tũnyoni tũingĩ.

8 ―Ngũmwĩra atĩrĩ, mũndũ ũrĩa wothe ũnyumbũraga mbere ya andũ, Mũrũ wa mũndũ nĩ
akaamumbũra mbere ya araika a Yahweh.

9 No mũndũ wothe ũkaangaana mbere ya andũ nĩ agaakaanwo mbere ya araika a Yahweh. 10
Na mũndũ o wothe waragia ũũru igũrũ rĩa Mũrũ wa mũndũ, nĩ akooherũo, no ũrĩa wothe
ũrumaga Roho Mwamũre ndakooherũo.

11 Rĩrĩa makaamũtwara mbere ya igomano cia mũingĩ, anene a thirikari, na athani,
mũtikanatangĩke mũgĩciria njĩra ĩrĩa mũgwĩtetera nayo kana ũrĩa mũkuuga, 12 nĩ gũkorũo Roho
Mwamũre nĩ ũkaamũruta o hĩndĩ ĩyo maũndũ marĩa mwagĩrĩirũo nĩ kuuga.‖

13 Hĩndĩ ĩyo mũndũ ũmwe warĩ thĩinĩ wa kĩrĩndĩ akĩmwĩra atĩrĩ: ―Mwathi, ĩra mũrũ wa maitũ
tũgayane igai ritũ.‖ 14 Nake akĩmwĩra: ―Mũndũ ũyũ, nũ ũnduĩte mũtuanĩri cira kana mũtuithania
wanyu inyuerĩ?‖ 15 Agĩcoka akĩmera: ―Ikaragai mwĩiguĩte na mwĩmenyagĩrĩre ũkoroku wa
mĩthemba yothe, tondũ o na rĩrĩa mũndũ arĩ na ũingĩ, muoyo wake nduumanaga na indo iria arĩ
nacio.‖ 16 Nĩ ũndũ ũcio akĩmahe ngerekano, akiuga: ―Mũgũnda wa mũndũ ũmwe warĩ mũtongu
nĩ waciarire wega. 17 Kwoguo akĩambĩrĩria kwĩĩra na ngoro atĩrĩ, ‗Rĩu ngwĩka atĩa na ndirĩ na
kũndũ gwa gũcokanĩrĩria magetha makwa?‘ 18 Agĩcoka akiuga atĩrĩ, ‗Ngwĩka ũũ: Ngũtharia

2052






makũmbĩ makwa njake mangĩ manene makĩria, na kũu nĩkuo ngũcokanĩrĩria irio ciakwa na indo
ciakwa ciothe, 19 njoke ndĩĩre atĩrĩ: ―Ũrĩ na indo nyingĩ njega wĩigĩire cia kũhũthĩra mĩaka
mĩingĩ; hurũka, ũrĩe na ũnyue na wĩgangare.‖‘ 20 No Yahweh akĩmwĩra, ‗Kĩrimũ gĩkĩ, ũtukũ ũyũ
nĩ ũgwĩtio muoyo waku. Indo iria wĩigĩire-rĩ, igũgĩtuĩka cia ũ?‘

21 Ũguo noguo gũthiaga harĩ mũndũ ũrĩa wĩigagĩra mũthithũ nĩ ũndũ wake mwene no ti
mũtongu maitho-inĩ ma Yahweh.‖

22 Agĩcoka akĩĩra arutwo ake atĩrĩ: ―Nĩkĩo ngũmwĩra, tigai gũtangĩkĩra mĩoyo yanyu ũhoro-inĩ
wĩgiĩ kĩrĩa mũkũrĩa kana gũtangĩkĩra mĩĩrĩ yanyu ũhoro-inĩ wĩgiĩ kĩrĩa mũkwĩhumba. 23 Nĩ
gũkorũo muoyo nĩ wa bata gũkĩra irio na mwĩrĩ nĩ wa bata gũkĩra nguo. 24 Mwĩciriei ũhoro wa
mahuru: Matihandaga mbegũ kana makagetha; matirĩ nyũmba cia kũiga irio kana makũmbĩ; ĩndĩ
Yahweh nĩ amaheaga gĩa kũrĩa. Githĩ inyuĩ mũtikĩrĩ a bata makĩria gũkĩra nyoni?

25 Nũ gatagatĩ-inĩ kanyu ũngĩhota kuongerera mũkono ũmwe harĩ ũtũũro wake nĩ ũndũ wa
gwĩtangĩkĩra? 26 Na angĩkorũo mũtingĩhota gwĩka kaũndũ kanini ta kau-rĩ, mũragĩtangĩka nĩ
ũndũ wa maũndũ macio mangĩ nĩkĩ? 27 Mwĩciriei ũrĩa mahũa ma itoka makũraga: Matiĩnogagia
kana makogotha ndigi; no ngũmwĩra atĩrĩ, o na Solomoni na riri wake wothe ndaagemete ta
rĩmwe rĩamo. 28 Rĩu-rĩ, angĩkorũo ũguo nĩguo Yahweh ahumbaga mĩmera ya werũ-inĩ ĩrĩa
ĩkoragwo ho ũmũthĩ na rũciũ ĩgaikio riiko-rĩ, githĩ inyuĩ ndarĩkĩmũhumbaga o na makĩria, inyuĩ
mũrĩ na wĩtĩkio mũnini! 29 Nĩ ũndũ ũcio tigai gũcaria kĩrĩa mũkũrĩa na kĩrĩa mũkũnyua, na
mũtige gwĩtanga mũno; 30 tondũ maũndũ macio mothe nĩmo ndũrĩrĩ cia thĩ ithingataga na kĩyo,
ĩndĩ Ithe wanyu nĩ oĩ nĩ mũbataraga maũndũ macio. 31 Ithenya rĩa ũguo, caragiai Ũthamaki
wake, namo maũndũ macio nĩ mũrĩongagĩrĩrũo.

32 ―Mũtigetigĩre inyuĩ karũũru kanini, tondũ Ithe wanyu nĩ onete arĩ wega kũmũhe Ũthamaki. 33
Endiai indo cianyu na mũheane iheo cia tha. Mwĩthondekerei tũmondo twa mbeca tũrĩa
tũtakũraga, mũthithũ ũrĩa ũtabuthaga kũrĩa igũrũ, kũu gũtarĩ mũici ũngĩkuhĩrĩria na gũtarĩ
memenyi cingĩrĩa. 34 Nĩ gũkorũo harĩa mũthithũ wanyu ũrĩ, hau nĩho ngoro cianyu o nacio
irĩkoragwo.

35 ―Ikaragai mwĩhotorete njohero na mwĩhaarĩirie na mũgwatĩtie matawa manyu, 36
mwagĩrĩirũo gũkorũo mũtariĩ ta andũ metereire mwathi wao acoke kuuma ũhiki-inĩ, nĩguo rĩrĩa
arĩũka na aringaringe, mamũhingũrĩre o rĩo. 37 Kũrathimwo-rĩ nĩ ngombo icio rĩrĩa mwathi
wacio arĩcoka acikore ciĩiguĩte! Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, akeehumba nĩguo atungate na aciĩre
ciikare metha-inĩ na oke harĩ cio acitungatĩre. 38 Na angĩũka ituanĩra-inĩ rĩa kerĩ, kana o na
ituanĩra-inĩ rĩa gatatũ, na acikore ciĩhaarĩirie, Kũrathimwo nĩcio!

2053





39 No menyai ũndũ ũyũ, korũo mwene nyũmba nĩ aamenyete ithaa rĩrĩa mũici egũka,
ndangĩarekire nyũmba yake ĩbunjwo.

40 O na inyuĩ ikarai mwĩhaarĩirie, nĩ gũkorũo ithaa rĩrĩa mũtarecirĩria-rĩ, nĩrĩo Mũrũ wa mũndũ
egũka.‖

41 Kepha agĩcoka akĩmũũria: "Rabbi, hihi ngerekano ĩno nĩ ithuĩ ũrera kana nĩ nginya andũ arĩa
angĩ othe?‖ 42 Nake Yahshua akiuga: ―Nũ kũna mũramati ũrĩa mwĩhokeku na mũũgĩ, ũrĩa
mwathi wake akaamũra arũgamĩrĩre ndungata ciake nĩguo aciheage rwĩga rwacio rwa irio rwa
gũciigana ihinda rĩrĩa rĩagĩrĩire? 43 Kũrathimwo nĩ ngombo ĩyo mwathi wayo angĩgoka amĩkore
ĩgĩka ũguo! 44 Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, nĩ akaamĩamũra ĩrũgamĩrĩre indo ciake ciothe. 45 No
ngombo ĩyo ĩngĩkeĩra na ngoro atĩrĩ, ‗Mwathi wakwa ndaroka narua,‘ na yambĩrĩrie kũhũũra
ndungata cia arũme na cia andũ-a-nja na kũrĩa na kũnyua na kũrĩĩo, 46 mwathi wa ngombo ĩyo
agoka mũthenya ũrĩa ĩterĩgĩrĩire na ithaa rĩrĩa ĩtaramenya, na nĩ akaamĩherithia iherithia inene na
amĩturanĩre hamwe na arĩa matarĩ ehokeku. 47 Nayo ngombo ĩrĩa yataũkĩirũo nĩ wendi wa
mwathi wayo no ndĩigana kwĩhaarĩria kana gwĩka ũrĩa aamĩathĩte nĩ akaamĩhũũra iboko nyingĩ.
48 No ĩrĩa ĩtaataũkĩirũo no ĩgĩka maũndũ mangĩtũma ĩhũũrũo, ĩkaahũũrũo iboko nini. Ũrĩa kũrĩ nĩ
atĩ, mũndũ o wothe waheirũo maũndũ maingĩ, noguo akoorio maũndũ maingĩ, nake ũrĩa
wehokeirũo kũrũgamĩrĩra maũndũ maingĩ, nĩ akoorio maũndũ maingĩ makĩria.

49 ―Niĩ ndokire gwakia mwaki gũkũ thĩ, na ingĩkĩenda ũndũ ũngĩ ũrĩkũ angĩkorũo nĩ ũrĩkĩtie
kũgwata? 50 Hatarĩ nganja, harĩ ũbatithio ũrĩa ngũbatithio naguo, no kaĩ nĩ ndangĩkĩte mũno
nginya rĩrĩa ũkaarĩka-ĩ!

51 Hihi mũgwĩciria ndokire kũrehe thayũ gũkũ thĩ? Aca tiguo, no ngũmwĩra atĩrĩ, ndokire
kũrehe ngayũkano. 52 Tondũ kuuma rĩu, kũrĩkoragwo na andũ atano a mũciĩ ũmwe marĩ na
ngayũkano, atatũ magokĩrĩra erĩ, na erĩ magokĩrĩra atatũ. 53 Marĩgayũkanaga, mũthuri agokĩrĩra
mũrũ wake na mũriũ agokĩrĩra ithe, nyina agokĩrĩra mwarĩ na mũirĩtu agokĩrĩra nyina, nyaciara
agokĩrĩra mũka wa mũrũwe na mũka wa mũriũ agokĩrĩra nyaciarawe.‖

54 Ningĩ agĩcoka akĩĩra kĩrĩndĩ atĩrĩ: ―Rĩrĩa muona itu rĩkiumĩra mwena wa ithũĩro-rĩ, o rĩmwe
muugaga, ‗Nĩ gũkũgĩa kĩhuhũkanio,‘ na noguo gũtuĩkaga. 55 Na rĩrĩa muona rũhuho rwa mwena
wa mũhuro rũkĩhurutana, muugaga, ‗Nĩ gũkũgĩa ũrugarĩ,‘ na noguo gũtuĩkaga. 56 Inyuĩ hinga
ici, nĩ mũmenyaga gũkũũrana ũrĩa thĩ na matu-inĩ gũtariĩ, no nĩ kĩ kĩgiragia mũmenye gũkũũrana
ũhoro wa ihinda rĩrĩ?

57 Ningĩ-rĩ, mwagaga gũtua inyuĩ ene maũndũ marĩa ma ũthingu nĩkĩ? 58 Kwa mũhaano-rĩ, rĩrĩa
ũrathiĩ kũrĩ mũtongoria hamwe na mũndũ ũrĩa ũgũthitangĩte, wĩrutanĩrie kũiguithania nake o

2054





mũrĩ njĩra-inĩ nĩguo ndagagũtware kũrĩ mũtuanĩri cira, nake mũtuanĩri cira akũneane kũrĩ
mũthigari wa igooti, nake mũthigari wa igooti agũikie njera. 59 Ngũkwĩra atĩrĩ, ndũrĩ hĩndĩ
ũkooima kuo o nginya ũkaarĩha gathendi gaku ka mũthia.

LUKA 13

1 O hĩndĩ ĩyo andũ amwe arĩa maarĩ hau nĩ maamũheire ũhoro wa Agalili arĩa Pilato aatukanirie
thakame yao na magongona mao. 2 Nake akĩmacokeria akĩmoria atĩrĩ: ―Mũgwĩciria atĩ Agalili
acio maarĩ ehia gũkĩra Agalili arĩa angĩ othe nĩ ũndũ nĩ maanyaririrũo na maũndũ macio?

3 Ngũmwĩra atĩrĩ, tiguo kũrĩ; ĩndĩ mũngĩaga kwĩrira, o na inyuĩ inyuothe mũkaaninwo o tao.

4 Kana arĩa 18 maagũĩrĩirũo nĩ nyũmba ndaya na igũrũ Siloamu, na ĩkĩmoraga-rĩ, mũgwĩciria atĩ
maarĩ na mehia maingĩ gũkĩra andũ arĩa angĩ othe maikaraga Yahrushalayim?

5 Ngũmwĩra atĩrĩ, tiguo kũrĩ; ĩndĩ mũngĩaga kwĩrira, o na inyuĩ inyuothe mũkaaninwo o tao.‖

6 Agĩcoka akĩmahe ngerekano ĩno: ―Mũndũ ũmwe aarĩ na mũkũyũ wahandĩtwo mũgũnda-inĩ
wake wa mĩthabibũ, na agĩthiĩ gũcaria maciaro harĩ guo no ndaakorire kĩndũ o nakĩ.

7 Agĩcoka akĩĩra mũruti wĩra mũgũnda-inĩ ũcio wa mĩthabibũ atĩrĩ, ‗Rĩu nĩ mĩaka ĩtatũ ngoretwo
ngĩũka gũcaria maciaro mũkũyũ-inĩ ũyũ, no ndikoraga kĩndũ o nakĩ. Ũteme! Ũhĩnjĩtie mũgũnda
nĩkĩ?‘ 8 Nake akĩmũcokeria akĩmwĩra, ‗Mwathi wakwa, reke ũikare mwaka ũngĩ ũmwe nginya
nyambe ndĩũrĩmĩre na ndĩwĩkĩre thumu. 9 Ũngĩkaagĩa na maciaro thutha-inĩ, nĩ wega; no
ũngĩkaaga gũciara, hĩndĩ ĩyo no ũũteme.‘‖

10 Hĩndĩ ĩmwe nĩ kũrutana aarutanaga thĩinĩ wa thunagogi ĩmwe mũthenya wa Thabatũ. 11 Na
rĩrĩ, kũu nĩ kwarĩ na mũndu-wa-nja ũmwe warĩ na roho watũmĩte akorũo na wathe mĩaka 18; na
aakoragwo eyunĩte na ndangĩahotire kũrũgama ehandĩte o na hanini. 12 Rĩrĩa Yahshua
aamuonire, akĩmwarĩria akĩmwĩra atĩrĩ: ―Mũtumia ũyũ, nĩ wohorũo kuuma harĩ wathe waku.‖ 13
Na akĩigĩrĩra mũndu-wa-nja ũcio moko, na o hĩndĩ ĩyo akĩrũngara na akĩambĩrĩria gũkumia
Yahweh. 14 No mũrũgamĩrĩri wa thunagogi, akĩrakara nĩ ũndũ wa Yahshua kũhonania mũthenya
wa Thabatũ, akĩĩra kĩrĩndĩ atĩrĩ: ―Wĩra wagĩrĩirũo kũrutwo thikũ ithathatũ; kwoguo ũkagai thikũ
icio nĩguo mũhonio, no ti mũthenya wa Thabatũ.‖

15 O na kũrĩ ũguo, Yahshua akĩmũcokeria: ―Hinga ici, githĩ o ũmwe wanyu ndohoraga ndegwa
kana ndigiri yake kuuma kiugũ mũthenya wa Thabatũ akamĩtwara akamĩhe maĩ? 16 Kaĩ

2055






gũtekwagĩrĩire mũtumia ũyũ, mwarĩ wa Iburahimu o we Shaitani atũũrĩte ohete mĩaka ikũmi na
ĩnana, ohorũo kĩoho-inĩ gĩkĩ mũthenya wa Thabatũ?‖ 17 Rĩrĩa ooigire maũndũ macio-rĩ, arĩa othe
maamũkararagia magĩconoka, ĩndĩ kĩrĩndĩ gĩothe gĩkĩambĩrĩria gũkena nĩ ũndũ wa maũndũ marĩa
mothe manene eekire.

18 Nĩ ũndũ ũcio agĩthiĩ na mbere kuuga: ―Ũthamaki wa Yahweh ũtariĩ ta kĩ, na ingĩũringithania
na kĩ? 19 Ũtariĩ ta mbegũ ya karatarĩ ĩrĩa mũndũ ũmwe ooire akĩhanda mũgũnda wake, na
ĩgĩkũra ĩgĩtuĩka mũtĩ, nacio nyoni cia rĩera-inĩ igĩaka itara honge-inĩ ciaguo.‖

20 O rĩngĩ akiuga: ―Ingĩringithania Ũthamaki wa Yahweh na kĩ? 21 Ũtariĩ ta ndawa ya kũimbia
ĩrĩa mũndu-wa-nja ũmwe ooire na agĩtukania na mũtu ithimi ithatũ nene nginya mũtu ũcio wothe
ũkĩimba.‖

22 Na agĩthiĩ kuuma itũũra rĩmwe nginya rĩrĩa rĩngĩ na kuuma gĩcagi kĩmwe nginya kĩrĩa kĩngĩ,
akĩrutanaga arĩ rũgendo-inĩ rwake rwa gũthiĩ Yahrushalayim. 23 Na rĩrĩ, mũndũ ũmwe akĩmwĩra
atĩrĩ: ―Rabbi, kaĩ arĩa makaahonokio marĩ anini?‖ Nake akĩmera: 24 ―Giginyanai mũno nĩguo
mũtonyere mũromo ũrĩa mũceke, tondũ ngũmwĩra atĩrĩ, aingĩ nĩ makaageria gũtonya, no
matikahota. 25 Rĩrĩa mwene nyũmba agookĩra ahinge mũrango, inyuĩ mũkaarũgama nja
mũkĩringaringa mũrango, mũkiugaga, ‗Mwathi, tũhingũrĩre!‘ No we akaamũcokeria amwĩre ũũ:
‗Niĩ ndiũĩ kũrĩa muumĩte!‘

26 Hĩndĩ ĩyo mũkaambĩrĩria kuuga atĩrĩ, ‗Twarĩaga na tũkanyua hamwe nawe, na nĩ warutanaga
barabara-inĩ iria nene cia gwitũ.‘ 27 No we nĩ akaamwĩra atĩrĩ, ‗Niĩ ndiũĩ kũrĩa muumĩte.
Njehererai inyuothe mwĩkaga maũndũ matarĩ ma ũthingu!‘ 28 Kũu nĩkuo gĩkagĩa kĩrĩro na
kũhagarania magego, rĩrĩa mũkoona Iburahimu, Isaaka, Jakubu, na anabii othe Ũthamaki-inĩ wa
Yahweh, no inyuĩ ene mũikĩtio nja. 29 Ningĩ, andũ nĩ magoka kuuma mwena wa irathĩro na wa
ithũĩro na wa rũgongo na wa mũhuro, na maikare thĩ metha-inĩ thĩinĩ wa Ũthamaki wa Yahweh.
30 Na rĩrĩ, nĩ harĩ a thutha magaatuĩka a mbere, na nĩ harĩ a mbere magaatuĩka a thutha.‖

31 Ithaa-inĩ o rĩu, Afarisai amwe magĩthiĩ harĩ we makĩmwĩra atĩrĩ: ―Uma gũkũ wĩthiĩre, tondũ
Herode nĩ arenda gũkũũraga.‖ 32 Nake akĩmera: ―Thiĩi mwĩre mbwe ĩyo atĩrĩ, ‗Ngũingata
ndaimono na honie andũ ũmũthĩ na rũciũ, na mũthenya wa gatatũ nĩ ngaakorũo ndĩkĩtie.‘ 33 O na
kũrĩ ũguo, no mũhaka thiĩ na mbere ũmũthĩ na rũciũ na mũthenya ũcio ũngĩ, tondũ gũtingĩtuĩka
atĩ mũnabii no oragĩrũo nja ya Yahrushalayim. 34 Yahrushalayim! Yahrushalayim! Wee
ũũragaga anabii na ũkahũũra na mahiga arĩa matũmagwo kũrĩ wee—nĩ maita maigana ndanenda
gũcokanĩrĩria ciana ciaku o ta ũrĩa ngũkũ ĩcokanagĩrĩria tũcui twayo rungu rwa mathagu mayo!

2056






No wee ndũigana kwenda ũndũ ũcio. 35 Kĩonei rĩu! Nyũmba yanyu nĩ ĩtiganĩirio! Ngũmwĩra
atĩrĩ, mũtikanyona rĩngĩ o nginya rĩrĩa mũkoiga: ‗Kũrathimwo nĩ ũrĩa ũroka na rĩĩtwa rĩa
Yahweh!‘‖

LUKA 14

1 Hĩndĩ ĩngĩ nĩ aathiire kũrĩa irio mũciĩ kwa mũtongoria ũmwe wa Afarisai mũthenya wa
Thabatũ, nao andũ nĩ maamũroraga mũno. 2 Na rĩrĩ, hau mbere yake haarĩ na mũndũrũme warĩ
na mũrimũ wa kũimba mwĩrĩ. 3 Nĩ ũndũ ũcio Yahshua akĩũria arĩa mooĩ Watho wega na Afarisai
atĩrĩ: ―Nĩ kwagĩrĩire kũhonania mũthenya wa Thabatũ kana gũtiagĩrĩire?‖

4 No magĩkira. Nĩ ũndũ ũcio akĩnyita mũndũ ũcio, akĩmũhonia, na akĩmwĩra athiĩ.

5 Agĩcoka akĩmoria atĩrĩ: ―Nũ gatagatĩ-inĩ kanyu, ndegwa yake kana mũrũwe angĩgũa thĩinĩ wa
gĩthima mũthenya wa Thabatũ, ũtangĩmũgucia o hĩndĩ ĩyo amũrute?‖

6 No matiahotire kũmũcokeria.

7 Thutha wa kuona ũrĩa arĩa maanyitĩtwo ũgeni meethuuragĩra handũ harĩa hatĩĩku makĩria,
akĩmahe ngerekano. Akĩmera atĩrĩ: 8 ―Rĩrĩa wetwo nĩ mũndũ iruga-inĩ rĩa ũhiki-rĩ, ndũgaikarage
handũ harĩa hatĩĩku makĩria. Hihi ahota gũkorũo etĩte mũndũ ũngĩ mũtĩĩku gũgũkĩra. 9 Nake
mũndũ ũrĩa ũmũnyitĩte ũgeni inyuerĩ oke akwĩre, ‗Reke mũndũ ũyũ aikare hau ũrĩ.‘ Nawe hĩndĩ
ĩyo ũthiĩ ũconokete ũgaikare handũ harĩa hatarĩ hatĩĩku mũno. 10 No rĩrĩa wanyitwo ũgeni-rĩ,
thiaga ũgaikara handũ harĩa hatarĩ hatĩĩku mũno, nĩguo mũndũ ũrĩa ũkũnyitĩte ũgeni oka, akwĩre
atĩrĩ, ‗Mũrata, thiĩ harĩa hatĩĩku makĩria.‘ Nawe nĩ ũgũtĩĩka harĩ ageni acio angĩ othe. 11 Nĩ
gũkorũo mũndũ o wothe wĩtũũgagĩria nĩ akaanyihio, na ũrĩa wothe wĩnyihagia nĩ agaatũũgĩrio.‖

12 Yahshua agĩcoka akĩĩra mũndũ ũcio wamũnyitĩte ũgeni atĩrĩ: ―Rĩrĩa ũkũhaarĩria iruga rĩa
mũthenya kana rĩa hwaĩ-inĩ-rĩ, ndũgetage arata aku kana ariũ a thoguo kana andũ a mbarĩ cianyu
kana itonga cia itũũra. Kwahoteka atĩ hihi o nao mahota gũgaagwĩta iruga-inĩ, naguo ũndũ ũcio
ũtuĩke irĩhi harĩ wee. 13 No rĩrĩa wahaarĩria iruga, ĩtaga arĩa athĩni, cionje, arĩa mathuaga, na
atumumu; 14 na nĩ ũrĩgĩaga na gĩkeno, tondũ acio matirĩ kĩndũ gĩa gũkũrĩha nakĩo. Nĩ gũkorũo nĩ
ũkaarĩhwo hĩndĩ ĩrĩa andũ arĩa athingu makaariũkio.‖

2057







15 Rĩrĩa ũmwe wa arĩa maanyitĩtwo ũgeni aaiguire ũguo akĩmwĩra ũũ: ―Kũrathimwo nĩ mũndũ
ũrĩa ũkaarĩagĩra Ũthamaki-inĩ wa Yahweh.‖

16 Yahshua akĩmwĩra atĩrĩ: ―Mũndũ ũmwe nĩ aahaarĩirie iruga inene rĩa hwaĩ-inĩ, na agĩĩta andũ
aingĩ. 17 Ithaa rĩa irio cia hwaĩ-inĩ agĩtũma ngombo yake ĩkere arĩa maanyitĩtwo ũgeni atĩrĩ,
‗Ũkai, tondũ maũndũ mothe rĩu nĩ mahaarĩrie.‘ 18 Ĩndĩ othe makĩambĩrĩria kũruta ciĩgwatio.
Mũndũ wa mbere akĩmwĩra atĩrĩ, ‗Nĩ ndĩragũrire mũgũnda na nĩ ndĩrabatara gũthiĩ kũũrora; thiĩ
ũmwĩre andekere.‘ 19 Ũngĩ akiuga, ‗Nĩ ndĩragũrire ndegwa ikũmi cia kuohererũo icoki irĩ igĩrĩ
igĩrĩ na ndĩrenda gũthiĩ gũcigeria; thiĩ ũmwĩre andekere.‘ 20 Nake ũngĩ akiuga, ‗No hĩndĩ
ndĩrahikanirie, nĩ ũndũ ũcio ndikũhota gũka.‘ 21 Nĩ ũndũ ũcio ngombo ĩyo ĩkĩhũndũka na
ĩgĩtwara ũhoro ũcio kũrĩ mwathi wayo. Nake mwathi wayo akĩrakara akĩĩra ngombo yake atĩrĩ,
‗Thiĩ narua njĩra-inĩ iria nene o na tũcocoro-inĩ twa itũũra, ũrehe andũ arĩa athĩni na arĩa cionje
na atumumu na arĩa mathuaga.‘ 22 Thutha wa kahinda ngombo ĩyo ĩkiuga, ‗Mwathi wakwa,
ũndũ ũrĩa wathanire nĩ wekwo, na no kũrĩ kũndũ gũtigaru.‘ 23 Kwoguo mwathi wayo akĩmĩĩra
atĩrĩ, ‗Thiĩ barabara-inĩ na tũcĩra-inĩ ũmaringĩrĩrie moke, nĩguo nyũmba yakwa ĩiyũre. 24 Nĩ
gũkorũo ngũmwĩra atĩrĩ, gũtirĩ mũndũ o na ũmwe wa acio maretĩtwo ũgũcama iruga rĩakwa rĩa
hwaĩ-inĩ.‘‖

25 Na rĩrĩ, kĩrĩndĩ kĩnene nĩ gĩatwaranaga nake, akĩĩhũgũra agĩkĩĩra atĩrĩ: 26 ―Mũndũ o wothe
angĩũka kũrĩ niĩ na ndathũire ithe na nyina na mũtumia wake na ciana ciake na ariũ na aarĩ a
nyina, o hamwe na muoyo wake mwene, ndangĩtuĩka mũrutwo wakwa. 27 Ũrĩa wothe ũtekuoya
mũtĩ wake wa kũnyarirĩrũo na anũmĩrĩre ndangĩtuĩka mũrutwo wakwa. 28 Kwa ngerekano-rĩ, nũ
gatagatĩ-inĩ kanyu akĩenda gwaka nyũmba ndaya na igũrũ ũtambaga gũikara thĩ agatara kĩrĩa
arabatara nĩguo one kana kĩrĩa arĩ nakĩo nĩ gĩkũigana kũmĩrĩkia? 29 Angĩaga gwĩka ũguo, ahota
gwaka mũthingi no aremwo nĩ kũmĩrĩkia, nao andũ othe maamĩona mambĩrĩrie kũmũnyũrũria, 30
makiugaga atĩrĩ: ‗Mũndũ ũyũ aambĩrĩirie gwaka no ndaahotire kũrĩkia.‘

31 Kana nĩ mũthamaki ũrĩkũ ũthiaga mbaara-inĩ kũrũa na mũthamaki ũngĩ atambĩte gũcokania
ndundu na andũ ake nĩgetha one kana arĩ na thigari 10,000 nĩ ekũhota gwĩtiiria ũcio ũroka kũrũa
nake arĩ na thigari 20,000?

32 Angĩkorũo kũna ndangĩmwĩtiiria-rĩ, atũmaga gĩkundi kĩa mabarũthi kũrĩ ũcio ũngĩ arĩ o
kũraya nĩguo agacarie thayũ. 33 Na njĩra o ta ĩyo, gũtirĩ o na ũmwe wanyu ũtoigĩire indo ciake
ciothe ũhoro ũngĩtuĩka mũrutwo wakwa.

34 ―Hatarĩ nganja, cumbĩ nĩ mwega. No cumbĩ ũngĩthira mũcamo waguo-rĩ, ũngĩcokio mũcamo
na kĩ?

2058





 35 Ndũngĩagĩrĩra harĩ tĩri kana harĩ thumu. Andũ nĩ kũũte maũteaga. Ũrĩa ũrĩ na matũ ma
kũigua, nĩ aigue.‖

LUKA 15

1 Na rĩrĩ, etia a mbeca cia igooti othe na ehia makĩmũthiũrũrũkĩria nĩguo mamũthikĩrĩrie. 2 Nao
Afarisai na aandĩki-marũa maangʼungʼuaga makerana atĩrĩ: ―Mũndũ ũyũ amũkagĩra ehia na
akarĩanĩra nao.‖

3 Nake akĩmahe ngerekano ĩno, akiuga: 4 ―Nĩ mũndũ ũrĩkũ gatagatĩ-inĩ kanyu arĩ na ngʼondu
100, ĩmwe ĩngĩũra, ũtangĩtiga icio 99 werũ-inĩ agacarie ĩyo ĩmwe yũrĩte nginya arĩmĩona? 5 Na
rĩrĩa amĩona, amĩigagĩrĩra ciande-inĩ ciake na agakena mũno. 6 Na akinya mũciĩ, etaga arata na
andũ a itũũra rĩake, akamera atĩrĩ, ‗Kenai hamwe na niĩ, tondũ nĩ ndona ngʼondu yakwa ĩrĩa
ĩrorĩte.‘ 7 Ngũmwĩra atĩrĩ, rĩrĩa mwĩhia ũmwe erira, ũguo noguo gũkoragwo na gĩkeno kĩnene
igũrũ nĩ ũndũ wake, gũkĩra nĩ ũndũ wa andũ athingu 99 matarabatara kwĩrira.

8 ―Kana nĩ mũndu-wa-nja ũrĩkũ ũrĩ na thendi ikũmi cia drakma, ĩmwe ya drakma icio ĩngĩũra,
ũtakagia tawa na akahaata nyũmba yake akamĩcaria na kĩyo nginya rĩrĩa arĩmĩona? 9 Na rĩrĩa
amĩona, etaga arata na andũ a itũũra rĩake, akamera atĩrĩ, ‗Kenai hamwe na niĩ, tondũ nĩ ndona
thendi ya drakma ĩrĩa ĩrorĩte.‘ 10 Ngũmwĩra atĩrĩ, ũguo noguo araika a Yahweh magĩaga na
gĩkeno rĩrĩa mwĩhia ũmwe erira.‖

11 Agĩcoka akiuga atĩrĩ: ―Mũthuri ũmwe aarĩ na ariũ erĩ. 12 Ũrĩa warĩ mũnyinyi akĩĩra ithe atĩrĩ,
‗Baba, he igai rĩa indo iria ciagĩrĩire gũtuĩka ciakwa.‘ Nĩ ũndũ ũcio akĩmagayania indo ciake. 13
Matukũ manini thutha ũcio, mũriũ ũcio mũnyinyi agĩcokanĩrĩria indo ciake ciothe agĩthiĩ bũrũri
wa kũraya na arĩ kũu akĩananga indo icio ciake na mũtũũrĩre wa ikeno cia waganu. 14 Rĩrĩa
aacihũthĩrire ciothe, gũkĩgĩa ngʼaragu nene bũrũri-inĩ ũcio wothe, nake agĩtuĩka mũgiĩki. 15
Agĩthiĩ akĩĩgwatania na mũikari ũmwe wa bũrũri ũcio, ũrĩa wamwĩrire athiĩ mĩgũnda-inĩ yake
akarĩithagie ngũrũe. 16 Na eeriragĩria kũrĩa maciaro ma mũtĩ wa mũkarabi marĩa ngũrũe
ciarĩaga, no gũtirĩ mũndũ wamũheaga kĩndũ.

17 ―Hĩndĩ ĩrĩa aacokereirũo nĩ meciria, akiuga atĩrĩ, ‗Nĩ andũ aigana mandĩkĩtwo wĩra nĩ baba
monaga mũgate wa kũmaigana, na niĩ gũkũ nĩ gũkua ndĩrakua nĩ ngʼaragu! 18 Ngũũkĩra thiĩ kũrĩ
baba ndĩmwĩre: ―Baba, nĩ njĩhĩirie igũrũ na ngakwĩhĩria. 19 Ndiagĩrĩirũo gwĩtwo mũrũguo rĩngĩ.

2059







Reke nduĩke ta ũmwe wa andũ arĩa wandĩkĩte.‖‘ 20 Nĩ ũndũ ũcio agĩũkĩra agĩthiĩ kũrĩ ithe. Na arĩ
o haraya ithe akĩmuona, akĩringwo nĩ tha, akĩhanyũka, akĩmũhĩmbĩria na akĩmũmumunya.

21 Nake mũriũ ũcio akĩmwĩra, ‗Baba, nĩ njĩhĩirie igũrũ na ngakwĩhĩria. Ndiagĩrĩirũo gwĩtwo
mũrũguo rĩngĩ.‘ 22 No ithe akĩĩra ngombo ciake atĩrĩ, ‗Rehei narua kanjũ ĩrĩa njega mũno,
mũmũhumbe, na mũmwĩkĩre mbete guoko na mũmwĩkĩre iratũ! 23 Mũcoke mũrehe njaũ ĩrĩa
norie, mũmĩthĩnje tũrĩe na tũkũngũĩre, 24 nĩ gũkorũo mũriũ ũyũ wakwa ararĩ mũkuũ no rĩu nĩ
acokete muoyo; nĩ arorĩte no rĩu nĩ onekete.‘ Nao makĩambĩrĩria gũkũngũĩra.

25 ―Hĩndĩ ĩyo mũrũwe ũrĩa mũkũrũ aarĩ mũgũnda, na rĩrĩa aacokire na agĩkuhĩrĩria mũciĩ, akĩigua
andũ makĩina nyĩmbo magĩthũngũthaga.

26 Nĩ ũndũ ũcio agĩĩta ndungata ĩmwe akĩmĩũria ũrĩa gwathiaga na mbere. 27 Nayo ĩkĩmwĩra,
‗Mũrũ wa nyũkwa nĩ okire, nake thoguo athĩnja njaũ ĩrĩa norie tondũ amwamũkĩrire arĩ na ũgima
mwega wa mwĩrĩ.‘ 28 No we akĩrakara na akĩrega kũingĩra thĩinĩ. Nake ithe akiuma nja
akĩambĩrĩria kũmũthaitha. 29 Agĩcokeria ithe akĩmwĩra ũũ, ‗Hĩĩ! githĩ, ndikoretwo ngĩkũrutĩra
wĩra mĩaka ĩno yothe na ndirĩ ndagarara watho waku o na riita rĩmwe, no niĩ ndũrĩ wahe kabũri o
na rĩ nĩguo ngenere hamwe na arata akwa!

30 No o na ihenya hĩndĩ ĩrĩa mũrũguo ũyũ akinya, o ũyũ waanangire indo ciaku na ahũũri
maraya, wamũthĩnjĩra njaũ ĩrĩa norie!‘ 31 Nake ithe akĩmwĩra, ‗Mũrũ wakwa, ũkoretwo hamwe
na niĩ hĩndĩ ciothe, na indo iria ciothe ndĩ nacio nĩ ciaku. 32 Nĩ twagĩrĩirũo gũkũngũĩra na
gũkena, nĩ gũkorũo mũrũ wa nyũkwa nĩ arakuĩte na rĩu nĩ acokete muoyo; nĩ arorĩte no rĩu nĩ
onekete.‘‖

LUKA 16

1 Agĩcoka akĩĩra arutwo ake o nao atĩrĩ: ―Mũndũ ũmwe mũtongu nĩ aarĩ na mũramati
wathitangirũo atĩ nĩ arananga indo ciake. 2 Kwoguo akĩmwĩta na akĩmũũria atĩrĩ, ‗Nĩ atĩa ũguo
ndĩraigua ũhoro waku? Rehe ithabu rĩa ũramati waku, nĩ gũkorũo ndũgũthiĩ na mbere
kũrũgamĩrĩra nyũmba yakwa.‘ 3 Nake mũramati ũcio akĩĩyũria atĩrĩ, ‗Ĩ ngwĩka atĩa rĩu kuona atĩ
mwathi wakwa nĩ ekũndunya ũramati? Ndirĩ na hinya wa kũrĩma, na nĩ ngũigua thoni
kũhoyahoya. 4 Nĩ ndamenya ũrĩa ngwĩka, nĩguo rĩrĩa ndĩrĩehererio wĩra wa ũramati, andũ
makaanyamũkĩra kwao mĩciĩ.‘ 5 Agĩgĩĩta arĩa maarĩ na thirĩ wa mwathi wake ũmwe ũmwe,
akĩũria wa mbere, ‗Wee ũrĩ na thirĩ ũigana atĩa wa mwathi wakwa?‘ 6 Agĩcokia, ‗Maguta ma
ndamaiyũ ithimi igana rĩmwe.‘ Akĩmwĩra atĩrĩ, ‗Ke marũa maku marĩa mwaandĩkanĩire na ũikare
thĩ wandĩke narua 50.‘

2060





 7 Agĩcoka akĩũria ũngĩ, ‗Wee ũrĩ na thirĩ ũigana atĩa?‘ Akiuga, ‗Ngano ithimi nene igana
rĩmwe.‘ Akĩmwĩra, ‗Ke marũa maku marĩa mwaandĩkanĩire wandĩke 80.‘

8 Nake mwathi wake, akĩgaathĩrĩria mũramati ũcio o na gũtuĩka ndaarĩ mũthingu, tondũ nĩ
aahũthĩrire ũũgĩ; nĩ gũkorũo ariũ a mũtabarĩre ũyũ wa maũndũ nĩ mahũthagĩra ũũgĩ harĩ rũciaro
rwao gũkĩra ariũ a ũtheri.

9 ―Ningĩ ngũmwĩra atĩrĩ: Mwĩthondekerei arata kũgerera ũtonga ũrĩa ũtarĩ wa ũthingu, nĩguo
hĩndĩ ĩrĩa ũgaathira, makaamwamũkĩra thĩinĩ wa ciikaro cia tene na tene.

10 Mũndũ ũrĩa mwĩhokeku ũndũ-inĩ mũnini nĩ mwĩhokeku nginya maũndũ-inĩ manene, nake
mũndũ ũrĩa ũtarĩ mwĩhokeku ũndũ-inĩ mũnini ti mwĩhokeku nginya maũndũ-inĩ manene. 11 Nĩ
ũndũ ũcio, angĩkorũo mũtiĩyonanĩtie atĩ mũrĩ ehokeku ũhoro-inĩ wa ũtonga ũrĩa ũtarĩ wa ũthingu-
rĩ, nũ ũngĩmwĩhokera ũtonga ũrĩa wa ma? 12 Ningĩ angĩkorũo mũtiĩyonanĩtie atĩ mũrĩ ehokeku
ũhoro-inĩ wa indo ciene-rĩ, nũ ũngĩmũhe kĩndũ gĩtuĩke kĩanyu?

13 Gũtirĩ ndungata ĩngĩtungatĩra athani erĩ, nĩ gũkorũo ĩgũthũũra ũmwe na yende ũcio ũngĩ,
kana ĩĩgwatanie na ũmwe na ĩnyarare ũcio ũngĩ. Mũtingĩtungatĩra Yahweh na mũtungatĩre
Ũtonga.‖

14 Na rĩrĩ, Afarisai arĩa maarĩ endi mbeca, nĩ maathikagĩrĩria maũndũ macio mothe, na
makĩambĩrĩria kũmũnyiira. 15 Nĩ ũndũ ũcio akĩmera atĩrĩ: ―Inyuĩ nĩ inyuĩ mwĩtuaga athingu
mbere ya andũ, no Yahweh nĩ oĩ ngoro cianyu. Nĩ gũkorũo kĩndũ kĩrĩa kĩonagwo nĩ andũ kĩrĩ
gĩtũũgĩru gĩkoragwo kĩrĩ magigi maitho-inĩ ma Yahweh.

16 ―Ũhoro wa Watho na Anabii wahunjirio nginya hĩndĩ ya Johana. Kuuma hĩndĩ ĩyo, Ũthamaki
wa Yahweh nĩguo ũhunjagio ũrĩ ũhoro mwega, na andũ a mĩthemba yothe nĩguo magiginyanaga
gũkinyĩra. 17 Ti itherũ, nĩ ũhũthũ harĩ igũrũ na thĩ gũthira gũkĩra gakururo ka ndemwa ĩmwe ya
Watho kwaga kũhinga.

18 ―Mũndũ o wothe ũtiganaga na mũka wake akahikia ũngĩ nĩ atharĩtie, na mũndũ o wothe
ũngĩhikia mũtumia ũtiganĩte na mũthuri wake nĩ atharĩtie.

19 ―Nĩ kwarĩ mũndũ ũmwe warĩ mũtongu wehumbaga nguo ya gatani ya rangi wa papũ,
agekenagia o mũthenya na ũtũũro wa ikeno. 20 No mũhoi ũmwe wetagwo Lazaro waiyũrĩtwo nĩ

2061







ironda, aaigagwo kĩhingo-inĩ gĩa gwake, 21 na nĩ eeriragĩria kũrĩa rũitĩki rũrĩa rwagũaga kuuma
metha-inĩ ya gĩtonga kĩu. O na ngui nĩ ciokaga igacũna ironda ciake. 22 Na rĩrĩ, thutha wa ihinda,
mũhoi ũcio agĩkua na agĩkuuo nĩ araika agĩtwarũo gĩthũri-inĩ kĩa Iburahimu.

―O nake mũndũ ũcio mũtongu agĩkua na agĩthikwo. 23 Na arĩ kũu thĩinĩ wa Mbĩrĩra akĩnyarirĩka
mũno, agĩtiira maitho make na igũrũ akĩona Iburahimu arĩ kũraya na Lazaro arĩ gĩthũri-inĩ gĩake.
24 Nĩ ũndũ ũcio agĩĩtana akiuga, ‗Awa Iburahimu, njiguĩra tha, na ũtũme Lazaro arikie mũthia
wa kaara gake maĩ-inĩ aahehie rũrĩmĩ, nĩ gũkorũo nĩ ndĩranyarirĩka mũno thĩinĩ wa mwaki ũyũ
mũnene.‘ 25 No Iburahimu akĩmwĩra atĩrĩ, ‗Mũriũ, ririkana atĩ ũrakoragwo na indo nyingĩ njega
ũtũũro-inĩ waku, no Lazaro we aamũkĩrire maũndũ marĩa moru. O na kũrĩ ũguo, rĩu nĩ kũhorerio
arahorerio gũkũ, ĩndĩ wee nĩ kũnyarirĩka ũranyarirĩka. 26 Na makĩria ma maũndũ macio mothe-
rĩ, nĩ harĩ mũkuru mũnene wĩkĩrĩtwo gatagatĩ gaitũ na inyuĩ, nĩguo arĩa mangĩenda kuuma
mwena ũyũ moke mwena ũcio mũrĩ matikahote, o na kana andũ moime kũu moke gũkũ tũrĩ.‘

27 Nake akiuga, ‗Gũkĩrĩ ũguo-rĩ, ndagũthaitha awa, ũmũtũme kũrĩ andũ a nyũmba ya baba, 28 nĩ
gũkorũo ndĩ na ariũ atano a maitũ, nĩgetha amahe ũira kĩhinyio, nĩguo nao matikanoke kũndũ
gũkũ kwa mĩnyamaro.‘ 29 No Iburahimu akĩmũcokeria atĩrĩ, ‗Tondũ marĩ na Musa na Anabii-rĩ,
reke mathikĩrĩrie acio!‘

30 Nake akĩmwĩra, ‗Aca, awa Iburahimu, mũndũ angiuma kũrĩ arĩa akuũ athiĩ kũrĩ o, nĩ
mekwĩrira.‘ 31 Nake Iburahimu akĩmwĩra, ‗Angĩkorũo matigũthikĩrĩria Musa na Anabii-rĩ,
matingĩigua o na mũndũ angĩriũkio kuuma kũrĩ arĩa akuũ.‘‖

LUKA 17

1 Agĩcoka akĩĩra arutwo ake atĩrĩ: ―Gũka kwa maũndũ marĩa matũmaga andũ mahĩngĩke
gũtingĩĩthemeka. Ĩndĩ kaĩ ũrĩa ũmarehaga arĩ na haaro-ĩ! 2 Nĩ kaba mũndũ ũcio angĩohererũo
ihiga rĩa gĩthĩi ngingo aikio thĩinĩ wa iria handũ ha ahĩngithie ũmwe wa aya matariĩ ta twana. 3
Mwĩmenyagĩrĩrei! Mũrũ wa Ithe wanyu angĩĩhia, mũkaanie, na angĩĩrira, muohere.

4 O na angĩkwĩhĩria maita mũgwanja mũthenya ũmwe na oke kũrĩ wee maita mũgwanja,
agĩkwĩraga, ‗nĩ ndahera,‘ no mũhaka ũmuohere.‖

5 Na rĩrĩ, atũmwo makĩĩra Yahshua atĩrĩ: ―Tuongerere wĩtĩkio.‖

6 Nake Yahshua akĩmera: ―Mũngĩrĩ na wĩtĩkio ũigana mbegũ ya karatarĩ-rĩ, no mwĩre mũtĩ ũyũ
wa ndare, ‗Munyũka uume haha ũkehande iria-inĩ!‘ naguo no ũmwathĩkĩre.

2062






7 ―Nũ gatagatĩ-inĩ kanyu ũrĩ na ngombo ĩrarĩma na mũraũ kana ĩrarĩithia ũngĩmĩĩra ũũ yoima
mũgũnda, ‗Ũka haha o rĩu na ũikare metha-inĩ ũrĩe‘?

8 Handũ ha ũguo-rĩ, na githĩ ndangĩmĩĩra, ‗Haarĩria irio ciakwa cia hwaĩ-inĩ, na wĩhotore
ũndungatĩre nginya ndĩkie kũrĩa na kũnyua, na thutha ũcio no ũrĩe na ũnyue‘?

9 Ndangĩcokeria ngombo ĩyo ngatho nĩ ũndũ wa gwĩka ũrĩa ĩgwathĩtwo, kana tiguo? 10 O ũndũ
ũmwe na ũcio, thutha wa kũhingia maũndũ mothe marĩa mwathĩtwo, ugagai: ‗Ithuĩ tũrĩ ngombo
itarĩ kĩene. Tweka o ũrĩa tũkwagĩrĩirũo nĩ gwĩka.‘‖

11 Rĩrĩa aathiaga Yahrushalayim, nĩ aatuĩkanĩirie Samaria na Galili. 12 Na rĩrĩa aaingĩraga gĩcagi
kĩmwe, arũme ikũmi maarĩ na mangũ makĩmuona, no makĩrũgama haraya. 13 Makĩanĩrĩra na
mũgambo mũnene makiuga: ―Yahshua, Mwathi, tũiguĩre tha!‖ 14 Nake amona, akĩmera atĩrĩ:
―Thiĩi mũkeyonanie kũrĩ athĩnjĩri-Yahweh.‖ Na marĩ njĩra-inĩ magĩthiĩ, magĩtherio. 15 Rĩrĩa
ũmwe wao oonire atĩ nĩ ahonio, akĩhũndũka agĩkumia Yahweh na mũgambo mũnene. 16
Akĩĩgũithia thĩ agĩturumithia ũthiũ wake magũrũ-inĩ ma Yahshua, akĩmũcokagĩria ngatho.
Makĩria ma ũguo, aarĩ Mũsamaria. 17 Nake Yahshua akiuga: ―Andũ othe ikũmi nĩ maatherio,
kana tiguo? Hakĩrĩ ũguo-rĩ, acio angĩ kenda makĩrĩ kũ? 18 Hatirĩ ũngĩ wacoka kũgooca Yahweh
tiga o mũndũ ũyũ wa kũngĩ?‖

19 Agĩcoka akĩmwĩra atĩrĩ: ―Ũkĩra wĩthiĩre; wĩtĩkio waku nĩ watũma ũhone.‖

20 Afarisai maamũria rĩrĩa Ũthamaki wa Yahweh ũngĩgoka, aamacokeirie akĩmera: ―Ũthamaki
wa Yahweh ndũroka na njĩra ĩyumĩrĩtie; 21 o na andũ matikoiga, ‗Rora haha!‘ kana, ‗Rora
harĩa!‘ Nĩ gũkorũo Ũthamaki wa Yahweh ũrĩ gatagatĩ-inĩ kanyu.‖

22 Agĩcoka akĩĩra arutwo acio atĩrĩ: ―Matukũ nĩ marĩũka rĩrĩa mũkeerirĩria kuona ũmwe wa
mĩthenya ya Mũrũ wa mũndũ, ĩndĩ mũtikawona. 23 Na andũ nĩ makaamwĩra, ‗Rorai harĩa!‘ kana,
‗Rorai haha!‘ Mũtikanoime nja kana mũmarũmĩrĩre. 24 Nĩ gũkorũo o ta ũrĩa rũheni rũhenũkaga
kuuma mwena ũmwe wa igũrũ nginya ũrĩa ũngĩ, noguo Mũrũ wa mũndũ agaakorũo hĩndĩ ya
mũthenya wake. 25 O na kũrĩ ũguo, no mũhaka ambe acemanie na mĩnyamaro mĩingĩ na aregwo
nĩ rũciaro rũrũ. 26 Ningĩ, o ta ũrĩa gwekĩkire matukũ-inĩ ma Nuhu, noguo gũgeekĩka matukũ-inĩ
ma Mũrũ wa mũndũ: 27 maarĩaga, makanyua, makahikania, makahika nginya mũthenya ũrĩa
Nuhu aaingĩrire thabina, naguo Mũiyũro ũgĩũka na ũkĩmanina othe. 28 Ningĩ o ta ũrĩa gwekĩkire
matukũ-inĩ ma Loti: maarĩaga, makanyua, makagũra, makendia, makahanda na magaka. 29 No
mũthenya ũrĩa Loti ooimire Sodomu, gũkiura mwaki na ũbiriti kuuma igũrũ ũkĩmanina othe.

30 Ũguo noguo gũgaakorũo mũthenya ũrĩa Mũrũ wa mũndũ akaaguũrio.

2063





31 ―Mũthenya ũcio-rĩ, mũndũ ũrĩa ũgaakorũo nyũmba igũrũ no indo ciake ikorũo nyũmba thĩinĩ,
ndakanaikũrũke gũcioya, nake ũrĩa ũgaakorũo mũgũnda ndakanacoke kũrĩ indo iria irĩ thutha. 32
Ririkanai mũtumia wa Loti! 33 Mũndũ o wothe ũgeragia kũhonokia muoyo wake nĩ akorũo
nĩguo, nake mũndũ o wothe ũkũrũo nĩguo nĩ akaaũtũũria. 34 Ngũmwĩra atĩrĩ, ũtukũ ũcio andũ erĩ
nĩ magaakorũo ũrĩrĩ ũmwe; ũmwe wao oywo, no ũcio ũngĩ nĩ agaatigwo. 35 Andũ-a-nja erĩ nĩ
magaakorũo magĩthĩa gĩthĩi-inĩ kĩmwe; ũmwe wao oywo, no ũcio ũngĩ nĩ agaatigwo.‖

36 Arũme erĩ magakorwo mũgũnda-inĩ, ũmwe oywo, ũcio ũngĩ atigwo.

37 Nao makĩmũũria ũũ: ―Nĩ kũ kũu Rabbi?‖ Akĩmacokeria: ―Harĩa mwĩrĩ ũrĩ, hau nĩho nderi
ikaagomana.‖

LUKA 18

1 Agĩcoka akĩmahe ngerekano ĩgiĩ bata wa kũhoyaga hingo ciothe na kwaga gũkua ngoro, 2
akĩmera ũũ: ―Itũũra-inĩ rĩmwe nĩ kwarĩ na mũtuanĩri cira ũteetigĩrĩte Yahweh na ũtaaheete andũ
gĩtĩo. 3 Ningĩ itũũra-inĩ rĩu nĩ kwarĩ na mũtumia ũmwe wa ndigwa wathiaga kũrĩ we maita
maingĩ akamwĩra, ‗Tigĩrĩra atĩ nĩ ndona kĩhooto cira-inĩ wakwa.‘ 4 Kwa ihinda ndeendaga gwĩka
ũguo, no thutha-inĩ akiuga na ngoro atĩrĩ, ‗O na gũtuĩka ndiĩtigĩrĩte Yahweh na ndirĩ mũndũ heete
gĩtĩo, 5 na tondũ mũtumia ũyũ wa ndigwa nĩ athĩnagia mũno, ngũtigĩrĩra atĩ nĩ ona kĩhooto nĩguo
ndagatindage agĩũka kũnogia na mathaithana make.‘‖ 6 Yahshua agĩcoka akiuga ũũ: ―Ta iguai
ũrĩa mũtuanĩri cira ũcio ooigire, o na gũtuĩka ndaarĩ mũthingu! 7 Kwoguo-rĩ, githĩ Yahweh
ndarĩtigagĩrĩra atĩ andũ ake arĩa athuure, arĩa mamũkayagĩra mũthenya na ũtukũ nĩ marĩhĩrio, o
na kũngĩkorwo nĩ aikarĩte atamarĩhĩirie?

8 Ngũmwĩra atĩrĩ, arĩtigagĩrĩra nĩ amarĩhĩria o na ihenya. No rĩrĩ, hĩndĩ ĩrĩa Mũrũ wa mũndũ
agaakinya-rĩ, hihi kũna nĩ agaakora wĩtĩkio gũkũ thĩ?‖

9 Ningĩ akĩheana ngerekano ĩno kũrĩ andũ amwe arĩa meehokaga ũthingu wao ene na makona
andũ arĩa angĩ matarĩ kĩene: 10 ―Andũ erĩ nĩ maambatire magĩthiĩ hekarũ-inĩ kũhoya, ũmwe aarĩ
Mũfarisai, nake ũcio ũngĩ aarĩ mwĩtia wa mbeca cia igooti. 11 Mũfarisai ũcio akĩrũgama na
akĩambĩrĩria kũhoya maũndũ maya ngoro-inĩ yake, ‗Nĩ ndagũcokeria ngatho Yahweh, nĩ gũkorũo
niĩ nditariĩ ta andũ arĩa angĩ othe—atunyani, andũ matarĩ athingu, itharia—o na kana ta mwĩtia
ũyũ wa mbeca cia igooti. 12 Niĩ ndĩĩhingaga kũrĩa maita merĩ o kiumia; ngaruta gĩcunjĩ gĩa
ikũmi kĩa indo ciothe iria nyonaga.‘ 13 No mwĩtia ũcio wa mbeca cia igooti, arũgamĩte haraya,
ndeendaga o na kũroria maitho make na igũrũ, no kwĩhũũra eehũũraga gĩthũri akiugaga,
‗Yahweh ndagũthaitha, njiguĩra tha, tondũ niĩ ndĩ mwĩhia.‘ 14 Ngũmwĩra atĩrĩ, mũndũ ũcio

2064





aaikũrũkire akĩinũka gwake atuĩtwo mũthingu gũkĩra Mũfarisai ũcio. Nĩ gũkorũo mũndũ o wothe
wĩtũũgagĩria nĩ agaaconorithio, no ũrĩa wothe wĩnyihagia nĩ agaatũũgĩrio.‖

15 Ningĩ andũ nĩ maamũtwaragĩra tũkenge twao nĩguo atũhutie, no arutwo ake mona ũguo,
makĩambĩrĩria kũmakaania. 16 No Yahshua agĩĩta twana tũu harĩ we, akiuga atĩrĩ: ―Rekei twana
tũũke harĩ niĩ, na mũtikagerie gũtũgiria, nĩ gũkorũo Ũthamaki wa Yahweh nĩ wa arĩa matariĩ ta
tuo.

17 Ngũmwĩra atĩrĩ o ma, mũndũ wothe ũtamũkagĩra Ũthamaki wa Yahweh ta kaana kanini
ndakaingĩra thĩinĩ waguo.‖

18 Na mũtongoria ũmwe akĩmũũria atĩrĩ: ―Mwathi Mwega, njagĩrĩirũo gwĩka atĩa nĩguo
ngaagaya muoyo wa tene na tene?‖ 19 Nake Yahshua akĩmũũria atĩrĩ: ―Wanjĩta mwega nĩkĩ?
Gũtirĩ o na ũmwe mwega, tiga Yahweh. 20 Nĩ ũĩ Maathani: ‗Ndũkanatharie, ndũkanoragane,
ndũkanaiye, ndũkanarute ũira wa maheeni, tĩaga thoguo na nyũkwa.‘‖ 21 Nake akĩmwĩra:
―Ndũire nũmĩtie maũndũ macio mothe kuuma ndĩ o mũnyinyi.‖

22 Yahshua aigua ũguo akĩmwĩra, ―Nĩ harĩ ũndũ o ũmwe ũtigarĩtie: Endia indo ciothe iria ũrĩ
nacio na mbeca iria ũkuona ũgaĩre athĩni, na nĩ ũkũgĩa na mũthithũ kũrĩa igũrũ; ũcoke ũũke
ũtuĩke mũrũmĩrĩri wakwa.‖

23 Rĩrĩa aaiguire ũguo, akĩnyitwo nĩ kĩeha kĩnene, nĩ gũkorũo aarĩ mũtongu mũno.

24 Yahshua akĩmũrora akiuga: ―Kaĩ nĩ ũgaakorũo ũrĩ ũndũ mũritũ harĩ andũ arĩa marĩ mbeca
gũtonya Ũthamaki-inĩ wa Yahweh-ĩ! 25 Nĩ ũndũ mũhũthũ harĩ ngamĩra gũtonyera karima ga
cindano gũkĩra mũndũ mũtongu gũtonya Ũthamaki-inĩ wa Yahweh.‖ 26 Arĩa maaiguire ũguo
makĩũria atĩrĩ: ―Nũ ũngĩkĩhonokio?‖

27 Nake akiuga: ―Maũndũ marĩa matangĩhoteka harĩ andũ no mahoteke harĩ Yahweh.‖ 28 No
Kepha akĩmwĩra: ―Tarora wone, ithuĩ nĩ tũtigĩte indo iria ciarĩ citũ tũgakũrũmĩrĩra.‖ 29 Nake
akĩmera: ―Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, gũtirĩ mũndũ ũtigĩte nyũmba kana mũtumia kana ariũ a nyina
kana aciari kana ciana nĩ ũndũ wa Ũthamaki wa Yahweh 30 ũtekwamũkĩra maita maingĩ makĩria
ihinda-inĩ rĩrĩ, na aheo muoyo wa tene na tene mũtabarĩre-inĩ wa maũndũ ũrĩa ũroka.‖

31 Agĩcoka agĩtwara arĩa Ikũmi na Erĩ keheri-inĩ na akĩmera: ―Oneei, twambatĩte twerekeire
Yahrushalayim, na maũndũ marĩa mothe maandĩkirũo kũgerera anabii megiĩ Mũrũ wa mũndũ nĩ
mekũhinga. 32 Ta rĩu-rĩ, nĩ ekũneanwo kũrĩ andũ a ndũrĩrĩ na anyũrũrio, agĩrũo gĩtĩo na atuĩrũo

2065






mata. 33 Na thutha wa kũmũhũũra iboko, nĩ mekũmũũraga, no mũthenya wa gatatũ nĩ
akaariũka.‖ 34 No rĩrĩ, matiataũkĩirũo nĩ ũndũ o na ũmwe wa macio, nĩ gũkorũo ciugo icio ciarĩ
hithe harĩ o, na matiataũkĩirũo nĩ maũndũ marĩa mooigirũo.

35 Na rĩrĩ, Yahshua arĩ hakuhĩ gũkinya Jeriko, nĩ haarĩ mũndũ mũtumumu waikarĩte thĩ mũkĩra-
inĩ wa njĩra akĩhoya mbeca. 36 Na tondũ nĩ aaiguire kĩrĩndĩ gĩkĩhĩtũka, akĩambĩrĩria kũũrĩrĩria
kĩrĩa gĩathiaga na mbere. 37 Nao makĩmwĩra: ―Nĩ Yahshua ũrĩa Mũnazarethi ũrahĩtũka!‖ 38
Aigua ũguo, akĩanĩrĩra: ―Yahshua, Mũrũ wa Daudi, njiguĩra tha!‖ 39 Nao andũ arĩa maarĩ mbere
makĩambĩrĩria kũmũkũũma makĩmwĩraga akire, no we agĩthiĩ o na mbere kwanĩrĩra: ―Mũrũ wa
Daudi, njiguĩra tha!‖ 40 Nake Yahshua akĩrũgama na agĩathana mũndũ ũcio atwarũo harĩ we. Na
rĩrĩa aamũkuhĩrĩirie, Yahshua akĩmũũria atĩrĩ: 41 ―Ũkwenda ngwĩkĩre atĩa?‖ Nake akĩmwĩra:
―Rabbi, honia njoke kuona.‖ 42 Nĩ ũndũ ũcio Yahshua akĩmwĩra: ―Coka kuona; wĩtĩkio waku nĩ
watũma ũhone.‖ 43 Na o rĩo akĩhota kuona, na akĩambĩrĩria kũmũrũmĩrĩra akĩgoocaga Yahweh.
O nao andũ othe mona ũguo makĩgooca Yahweh.

LUKA 19

1 Agĩcoka agĩtonya Jeriko na agĩtuĩkanĩria kuo. 2 Na rĩrĩ, kũu nĩ kwarĩ mũndũ wetagwo Zakayo;
mũnene wa etia a mbeca cia igooti, na aarĩ mũtongu. 3 Na nĩ eendaga mũno kuona Yahshua, no
ndangĩahotire nĩ ũndũ wa kĩrĩndĩ, tondũ aarĩ mũkuhĩ. 4 Nĩ ũndũ ũcio agĩtengʼera mbere yake na
akĩhaica mũtĩ wa mũkũyũ nĩguo amuone, nĩ gũkorũo aarĩ hakuhĩ kũhĩtũkĩra njĩra ĩyo. 5 Rĩrĩa
Yahshua aakinyire ho, agĩtiira maitho na igũrũ akĩmwĩra atĩrĩ: ―Zakayo, harũrũka narua, nĩ
gũkorũo ũmũthĩ no mũhaka njikare gwaku nyũmba.‖ 6 Nake akĩharũrũka narua na akĩmũnyita
ũgeni akenete. 7 Rĩrĩa moonire ũguo, othe makĩambĩrĩria kũngʼungʼua makiugaga: ―Aathiĩ
gũceera kwa mũndũ mwĩhia.‖ 8 No Zakayo akĩrũgama akĩĩra Yahshua atĩrĩ: "Rabbi, nuthu ya
indo ciakwa nĩ ngũhe athĩni, na kĩrĩa gĩothe ndunyĩte mũndũ o wothe ngũrĩha maita mana.‖ 9
Nake Yahshua akĩmwĩra: ―Ũmũthĩ ũhonokio nĩ ũũkĩte thĩinĩ wa nyũmba ĩno, tondũ o nake nĩ
mũrũ wa Iburahimu. 10 Nĩ gũkorũo Mũrũ wa mũndũ ookire gũcaria na kũhonokia kĩrĩa kĩũrĩte.‖

11 Na rĩrĩa maathikagĩrĩria maũndũ macio, akĩmahe ngerekano ĩngĩ, tondũ aarĩ hakuhĩ gũkinya
Yahrushalayim na meeciragia atĩ Ũthamaki wa Yahweh ũngĩokire o hĩndĩ ĩyo. 12 Kwoguo
akiuga: ―Mũndũ ũmwe waciarĩtwo nyũmba-inĩ yarĩ igweta nĩ aathiire bũrũri wa kũraya
gwĩcarĩria ũthamaki na thutha ũcio acoke. 13 Agĩĩta ngombo ciake ikũmi, agĩcinengera mina
ikũmi na agĩciĩra atĩrĩ, ‗Cionjorithiei nginya rĩrĩa ngaacoka.‘ 14 No raiya ake nĩ maamũthũire na

2066






magĩtũma gĩkundi kĩa mabarũthi kũrĩa aarĩ makoige, ‗Tũtirenda mũndũ ũyũ atuĩke mũthamaki
witũ.‘

15 ―Thutha-inĩ rĩrĩa aacokire thutha wa gũtuĩka mũthamaki, agĩĩta ngombo ciake iria aanengerete
mbeca, nĩguo amenye kĩrĩa cionete cionjorithia. 16 Nĩ ũndũ ũcio, ya mbere ĩgĩũka ĩkiuga,
‗Mwathi, mina yaku nĩ ĩraciarire mina ikũmi.‘ 17 Nake akĩmĩĩra, ‗Nĩ wĩkĩte wega, ngombo ĩno
njega! Tondũ ũrarĩ mwĩhokeku kaũndũ-inĩ kanini-rĩ, nĩ ndakũhe wathani igũrũ rĩa matũũra
ikũmi.‘ 18 Nayo ya kerĩ ĩgĩũka, ĩkiuga, ‗Mwathi, mina yaku ĩraciarire mina ithano.‘ 19 Akĩĩra
ngombo ĩyo nayo, ‗O nawe rũgamagĩrĩra matũũra matano.‘ 20 No ĩngĩ ĩgĩũka, ĩkiuga, ‗Mwathi,
ke mina yaku ĩrĩa ndĩrahithĩte njohete na gĩtambaya. 21 Nĩ ndagwĩtigagĩra, nĩ gũkorũo ũrĩ mũndũ
mũũru; woyaga kĩrĩa ũtaigĩte, na ũkagetha kĩrĩa ũtahandĩte.‘

22 Akĩmĩĩra atĩrĩ, ‗Ngũgũtuĩra na ciugo ciaku mwene, ngombo ĩno njũru. Nĩ wamenyaga atĩ ndĩ
mũndũ mũũru, na atĩ njoyaga kĩrĩa itaigĩte, na ngagetha kĩrĩa itahandĩte, githĩ tiguo? 23 Waregire
kũiga mbeca ciakwa bengi nĩkĩ, nĩguo ndacoka ngaacioya na maciaro ma cio?‘

24 ―Nĩ ũndũ ũcio akĩĩra arĩa maarũgamĩte hau atĩrĩ, ‗Oyai mina ĩyo arĩ nayo mũnengere ũrĩa ũrĩ
na mina ikũmi.‘ 25 No makĩmwĩra, ‗Mwathi, akĩrĩ na mina ikũmi!‘— 26 ‗Ngũmwĩra atĩrĩ,
mũndũ o wothe ũrĩa ũrĩ na kĩndũ, nĩ akoongererũo, no ũrĩa ũtarĩ, o na kĩrĩa arĩ nakĩo nĩ
agaatunywo. 27 Makĩria ma ũguo, thũ icio ciakwa itarendaga nduĩke mũthamaki wacio-rĩ,
cirehei na mũciũragĩre haha mbere yakwa.‘‖

28 Thutha wa kuuga maũndũ macio, Yahshua agĩthiĩ o na mbere kwambata, arorete
Yahrushalayim. 29 Na rĩrĩa aakuhĩrĩirie Bethifage na Bethania kĩrĩma-inĩ kĩrĩa gĩtagwo Kĩrĩma
kĩa Mĩtamaiyũ, agĩtũma arutwo ake erĩ, 30 akĩmera atĩrĩ: ―Thiĩi gĩcagi-inĩ kĩĩrĩa mũrona, na
mwakinya kuo nĩ mũkuona njaũ ya ndigiri yohetwo, ĩrĩa gũtarĩ mũndũ ũrĩ wamĩikarĩra.
Mũmĩohore na mũndehere haha. 31 Na mũndũ o wothe angĩmũũria atĩrĩ, ‗Mũramĩohora nĩkĩ?‘
mũmwĩre, ‗Rabbi nĩ aramĩbatara.‘‖ 32 Kwoguo acio maatũmĩtwo magĩthiĩ na makĩmĩkora o ta
ũrĩa aamerĩte. 33 No rĩrĩa moohoraga njaũ ĩyo, ene yo makĩmoria: ―Mũrohora njaũ ĩyo nĩkĩ?‖ 34
Nao makĩmera: "Rabbi nĩ aramĩbatara.‖ 35 Na makĩmĩtwara kũrĩ Yahshua, makĩmĩigĩrĩra nguo
ciao cia igũrũ, na magĩikarĩria Yahshua igũrũ rĩayo.

36 Na rĩrĩa aathiaga, nĩ maaraga nguo ciao cia igũrũ njĩra-inĩ. 37 Hĩndĩ ĩrĩa aakuhĩrĩirie njĩra ĩrĩa
ĩikũrũkagĩra Kĩrĩma-inĩ kĩa Mĩtamaiyũ, kĩrĩndĩ gĩothe kĩa arutwo gĩkĩambĩrĩria gũkena na
kũgooca Yahweh kĩanĩrĩire nĩ ũndũ wa mawĩko mothe ma hinya marĩa kĩoonete, 38 gĩkiugaga
atĩrĩ: ―Kũrathimwo nĩ ũrĩa ũroka arĩ Mũthamaki na rĩĩtwa rĩa Yahweh! Kũrogĩa thayũ igũrũ, na

2067






riri harĩ ũrĩa ũrĩ igũrũ mũno!‖ 39 O na kũrĩ ũguo, Afarisai amwe arĩa maarĩ kĩrĩndĩ-inĩ
makĩmwĩra: ―Mwathi, kaania arutwo aku.‖ 40 No we akĩmacokeria akĩmera: ―Ngũmwĩra atĩrĩ,
aya mangĩkira, mahiga no manĩrĩre.‖

41 Na rĩrĩa aakuhĩrĩirie itũũra rĩu, akĩrĩrora akĩrĩra nĩ ũndũ warĩo, 42 akiugaga: ―Na arĩ korũo
ũmũthĩ wamenya maũndũ marĩa mangĩkũrehera thayũ—ĩndĩ rĩu nĩ mahithe harĩ maitho maku. 43
Tondũ matukũ nĩ marĩũka rĩrĩa thũ ciaku igaakũirigĩra na mĩtĩ mĩicũhie o na igũthiũrũrũkĩrie na
ikũrigicĩrie mĩena yothe. 44 Na nĩ igaakũhagũrania o hamwe na ciana iria irĩ thĩinĩ waku, na
itigaatiga ihiga o na rĩmwe rĩikarĩire rĩrĩa rĩngĩ, tondũ ndwakũũranire ihinda rĩaku rĩa
gũthuthurio.‖

45 Agĩcoka akĩingĩra thĩinĩ wa hekarũ na akĩambĩrĩria kũrutũrũra arĩa mendagia, 46 akĩmeraga:
―Nĩ kwandĩke, ‗Nyũmba yakwa ĩgaatuĩka nyũmba ya mahoya,‘ no inyuĩ mũmĩtuĩte ngurunga ya
atunyani.‖

47 Agĩthiĩ na mbere kũrutanaga hekarũ-inĩ o mũthenya. No anene a athĩnjĩri-Yahweh na aandĩki-
marũa na atongoria a kĩrĩndĩ nĩ maacaragia ũrĩa mangĩmũũraga; 48 no mationaga njĩra ya gwĩka
ũguo, tondũ hingo ciothe andũ othe maakoragwo harĩ we makĩmũthikĩrĩria.

LUKA 20

1 Mũthenya ũmwe rĩrĩa aarutanaga na akahunjia ũhoro ũrĩa mwega thĩinĩ wa hekarũ, anene a
athĩnjĩri-Yahweh na aandĩki-marũa hamwe na athuri magĩthiĩ kũrĩ we 2 makĩmũũria: ―Ta twĩre
atĩrĩ, wĩkaga maũndũ maya na wathani ũrĩkũ? Kana nũ ũkũheete wathani ũyũ?‖ 3 Nake
akĩmacokeria atĩrĩ: ―O na niĩ nĩ ngũmũũria kĩũria, na inyuĩ mũnjokerie: 4 Ũbatithio wa Johana
woimĩte igũrũ kana woimĩte kũrĩ andũ?‖

5 Nao makĩĩrana atĩrĩ: ―Tũngiuga, ‗Woimĩte igũrũ,‘ egũtũũria, ‗Mwakĩagire kũmwĩtĩkia nĩkĩ?‘ 6
No tũngiuga, ‗Woimĩte kũrĩ andũ,‘ andũ othe nĩ megũtũhũũra na mahiga, nĩ gũkorũo metĩkĩtie atĩ
Johana aarĩ mũnabii.‖

7 Nĩ ũndũ ũcio makĩmũcokeria atĩ matiũĩ kũrĩa aarutĩte. 8 Yahshua akĩmera: ―O na niĩ
ndikũmwĩra njĩkaga maũndũ maya na wathani ũrĩkũ.‖

2068








9 Agĩcoka akĩambĩrĩria kũhe andũ ngerekano ĩno: ―Mũndũ ũmwe nĩ aahandire mĩthabibũ
mũgũnda-inĩ, akĩũkomborithia arĩmi, na agĩthiĩ bũrũri wa kũraya gũikara kuo ihinda iraya. 10 Na
rĩrĩa hĩndĩ ya magetha yakinyire-rĩ, agĩtũma ngombo kũrĩ arĩmi acio nĩguo mamĩnengere maciaro
mamwe ma mũgũnda ũcio wa mĩthabibũ. No rĩrĩ, arĩmi acio makĩmĩhũũra na makĩmĩingata
moko matheri. 11 No o rĩngĩ agĩtũma ngombo ĩngĩ. Ĩyo o nayo makĩmĩhũũra na
makĩmĩconorithia na makĩmĩingata moko matheri. 12 O rĩngĩ agĩtũma ya gatatũ; o nayo ĩyo
makĩmĩtihangia na makĩmĩingata. 13 Mwene mũgũnda ũcio akiuga, ‗Ngwĩka atĩa rĩu? Ngũtũma
mũrũ wakwa ũrĩa nyendete. No kũhoteke nĩ mekũmũhe gĩtĩo.‘ 14 Rĩrĩa arĩmi acio maamuonire,
makĩĩrana atĩrĩ, ‗Ũyũ nĩwe mũgai. Nĩ tũmũũragei nĩguo igai rĩtuĩke ritũ.‘ 15 Kwoguo
makĩmũrutũrũra nja ya mũgũnda ũcio wa mĩthabibũ na makĩmũũraga. Hakĩrĩ ũguo-rĩ, mwene
mũgũnda ũcio wa mĩthabibũ ageeka arĩmi acio atĩa? 16 Agoka orage arĩmi acio, acoke
akomborithie arĩmi angĩ mũgũnda ũcio wa mĩthabibũ.‖

Maigua ũguo, makiuga: ―Kũroaga gũkanekĩka ũguo!‖ 17 No we akĩmarora akiuga: ―Kaĩ rĩandĩko
rĩrĩ rĩkĩendaga kuuga atĩa: ‗Ihiga rĩrĩa aaki maaregire, nĩrĩo rĩtuĩkĩte ihiga rĩrĩa inene rĩa kona‘? 18
Mũndũ o wothe ũrĩa ũkaagũĩra ihiga rĩu nĩ akaahehenjwo. Nake ũrĩa wothe ũkaagũĩrũo nĩrĩo, nĩ
rĩkaamũmemenda amumuthũke.‖

19 Nĩ ũndũ ũcio, aandĩki-marũa na anene a athĩnjĩri-Yahweh magĩcaria ũrĩa mangĩmũnyita o
hĩndĩ ĩyo tondũ nĩ maamenyire atĩ aaheanire ngerekano ĩyo nĩ ũndũ wao, ĩndĩ nĩ meetigagĩra
andũ. 20 Na thutha wa kũmũbaara mũno, magĩtũma andũ arĩa o maarĩhĩte na hitho magetue
athingu nĩguo mamũtege na mĩario yake, nĩgetha mamũneane kũrĩ thirikari na kũrĩ wathani wa
ngavana. 21 Nao makĩmwĩra atĩrĩ: ―Mwathi, nĩ tũĩ atĩ waragia ma na ũkarutana ũrĩa kũrĩ, ndũrĩ
mũthutũkanio, ĩndĩ ũrutanaga njĩra ya Kĩhoti kũringana na ũrĩa ma ĩtariĩ: 22 Hihi nĩ twagĩrĩire
kũrĩha Kaisari magooti kana tũtiagĩrĩire?‖ 23 No akĩmenya wara wao na akĩmera: 24 ―Ta nyoniai
dinari. Mbica ĩno na maandĩko maya nĩ cia ũ?‖ Nao makĩmwĩra: ―Nĩ cia Kaisari.‖ 25 Nake
akĩmera: ―Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, rĩhai Kaisari indo cia Kaisari no indo cia Yahweh mũrĩhe Yahweh.‖
26 Nĩ ũndũ ũcio makĩremwo nĩ kũmũtega mĩario-inĩ yake mbere ya andũ, no magĩkira ki nĩ ũndũ
wa kũgegio nĩ macokio make.

27 No rĩrĩ, Asadukai amwe, arĩa moigaga atĩ andũ matikaariũkio, magĩthiĩ kũrĩ we makĩmũũria
atĩrĩ:

28 ―Mwathi, Musa aatwandĩkĩire atĩrĩ, ‗Mũrũ wa nyina na mũndũ angĩkua, atige mũtumia no
akorũo ndararĩ na mwana, mũrũ wa nyina na mũndũ ũcio agĩrĩire kũhikia mũtumia ũcio nĩguo
aciarĩre mũrũ wa nyina ciana.‘

2069





 29 Rĩu-rĩ, kwarĩ na ariũ mũgwanja a nyina ũmwe. Wa mbere akĩhikania no agĩkua atagĩĩte
mwana. 30 O na wa kerĩ 31 akĩhikia mũtumia o ũcio, o na wa gatatũ. Na noguo gwathiire harĩ
othe mũgwanja; magĩkua matagĩĩte ciana. 32 Mũthia-inĩ mũtumia ũcio o nake agĩkua. 33 Nĩ
ũndũ ũcio-rĩ, hĩndĩ ĩrĩa andũ makaariũkio-rĩ, agaatuĩka mũtumia wa ũ? Nĩ gũkorũo nĩ aatuĩkĩte
mũka wao othe mũgwanja.‖

34 Nake Yahshua akĩmera atĩrĩ: ―Ciana cia mũtabarĩre ũyũ wa maũndũ nĩ ihikanagia na ikahika,
35 no andũ arĩa agĩrĩru gũgaatonya mũtabarĩre-inĩ ũcio na kũriũkio kuuma kũrĩ arĩa akuũ
matikahikanagia kana makahika. 36 O na gũtirĩ hĩndĩ magaakua rĩngĩ, tondũ magaakorũo matariĩ
ta araika, na magaakorũo marĩ ciana cia Yahweh na njĩra ya gũkorũo marĩ ciana cia ũriũkio. 37
No ha ũhoro wa kũriũkio kwa arĩa akuũ, o na Musa nĩ aaũmenyithanirie ũhoro-inĩ wĩgiĩ kĩhinga
kĩrĩa kĩa mĩigua, rĩrĩa eetire Yahweh ‗Kĩhoti wa Iburahimu na Kĩhoti wa Isaaka na Kĩhoti wa
Jakubu.‘ 38 We ti Kĩhoti wa arĩa makuĩte, no nĩ wa arĩa marĩ muoyo, nĩ gũkorũo harĩ we othe
marĩ muoyo.‖ 39 Nao aandĩki-marũa amwe makĩmũcokeria makĩmwĩra: ―Mwathi, nĩ woiga
wega.‖ 40 Nĩ gũkorũo matiarĩ na ũmĩrĩru rĩngĩ wa kũmũũria kĩũria o na kĩmwe.

41 Nake akĩmoria atĩrĩ: ―Nĩ kĩ gĩtũmaga andũ moige atĩ Messiya nĩ mũrũ wa Daudi?

42 Nĩ gũkorũo Daudi we mwene oigĩte ũũ thĩinĩ wa ibuku rĩa Thaburi, ‗Yahweh nĩ eerire
Mwathi wakwa ũũ: ―Ikara thĩ guoko-inĩ gwakwa kwa ũrĩo 43 nginya rĩrĩa ngaatũma thũ ciaku
ituĩke gaturũa ka makinya maku.‖‘ 44 Kwoguo-rĩ, Daudi amwĩtĩte Mwathi; akĩrĩ mũrũ wake
atĩa?‖

45 Na hĩndĩ ĩyo andũ othe maamũthikagĩrĩria, akĩĩra arutwo ake ũũ: 46 ―Mwĩmenyagĩrĩrei
aandĩki-marũa arĩa mendete gũthiĩ mehumbĩte kanjũ na mendete kũgeithio nĩ andũ thoko-inĩ na
gũikarĩra itĩ cia mbere thunagogi-inĩ na gũikara handũ harĩa hatĩĩku makĩria maruga-inĩ ma hwaĩ-
inĩ, 47 na nĩo manyamaragia mĩciĩ ya atumia a ndigwa, na makahoya mahoya maraihu nĩguo
meyonanie. Acio nĩ magaatuĩrũo ituĩro inene makĩria.

LUKA 21

1 Na rĩrĩa Yahshua aatiirire maitho, akĩona itonga igĩikia iheo ciao thĩinĩ wa mathandũkũ ma
mĩhothi. 2 Agĩcoka akĩona mũtumia ũmwe wa ndigwa mũthĩni agĩikia tũthendi twĩrĩ twa thogora
mũnini mũno, 3 akiuga: ―Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, mũtumia ũyũ wa ndigwa mũthĩni aikia nyingĩ

2070







gũkĩra arĩa angĩ othe. 4 Nĩ gũkorũo aya othe maikia iheo kuumana na matigari ma kĩrĩa marĩ
nakĩo, no mũtumia ũyũ, o na arĩ mũthĩni, aikia kĩrĩa gĩothe oima nakĩo ũtũũro-inĩ.‖

5 Thutha-inĩ, rĩrĩa andũ amwe maaragia ũhoro wa hekarũ, ũrĩa yagemetio na mahiga mega na
indo ciamũrĩirũo Yahweh,

6 akiuga atĩrĩ: ―Ha ũhoro wa indo ici mũrona-rĩ, matukũ nĩ marĩũka rĩrĩa gũtarĩ ihiga rĩgaatigwo
rĩikarĩire rĩrĩa rĩngĩ rĩtamomoretwo.‖

7 Nao makĩmũũria atĩrĩ: ―Mwathi, maũndũ macio mageekĩka rĩ, na nĩ kĩ gĩgaakorũo kĩrĩ
kĩmenyithia kĩa rĩrĩa mageekĩka?‖

8 Nake akiuga: ―Mwĩmenyererei mũtikanahĩtithio, tondũ andũ aingĩ nĩ magoka na rĩĩtwa rĩakwa,
makiugaga, ‗Nĩ niĩ we!‘ na, ‗Ihinda rĩrĩa rĩtuĩtwo nĩ rĩkuhĩrĩirie!‘ Mũtikanamarũmĩrĩre. 9 Makĩria
ma ũguo-rĩ, rĩrĩa mũkaaigua ũhoro wa mbaara na ngũĩ, mũtikanamake. Nĩ gũkorũo maũndũ
macio no mũhaka makaamba gwĩkĩka, no mũico ndũgakinya o hĩndĩ ĩyo.‖

10 Agĩcoka akĩmera: ―Rũrĩrĩ nĩ rũgookĩrĩra rũrĩa rũngĩ, na ũthamaki ũũkĩrĩre ũrĩa ũngĩ. 11 Nĩ
gũkaagĩa ithingithia nene, na ngʼaragu na mĩrimũ mĩũru kũndũ na kũndũ; na nĩ gũkooneka
maũndũ ma kũmakania na imenyithia nene kuuma igũrũ.

12 ―No mbere ya maũndũ macio mothe gwĩkĩka, andũ nĩ makaamũnyita na mamũnyarire,
mamũneane thunagogi-inĩ na mamũikie njera. Ningĩ nĩ mũgaatwarũo mbere ya athamaki na
mangavana nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩakwa. 13 Maũndũ macio nĩ magaatũma mũgĩe na mweke wa
kũruta ũira. 14 Kwoguo-rĩ, tuai itua ngoro-inĩ cianyu rĩa kwaga gũkanabanga kabere ũrĩa
mũgeetetera,

15 nĩ gũkorũo nĩ ngaamũhe ciugo na ũũgĩ ũrĩa akararia anyu marĩ othe hamwe matakahota
gũkararia kana kũregana naguo.

16 Ningĩ, nĩ mũkaaneanwo nginya nĩ aciari anyu na arĩa mũciaranĩirũo nao na andũ a mbarĩ
cianyu na arata, na morage amwe anyu, 17 na nĩ mũgaathũũrũo nĩ andũ othe nĩ ũndũ wa rĩĩtwa
rĩakwa. 18 No gũtirĩ o na rũcuĩrĩ rũmwe rwa mĩtwe yanyu rũkoora. 19 Na mwakirĩrĩria nĩ
mũkaahonokia mĩoyo yanyu.

20 ―O na kũrĩ ũguo, rĩrĩa mũkoona Yahrushalayim ĩthiũrũrũkĩirio nĩ mbũtũ ciambĩte hema, hĩndĩ
ĩyo mũkaamenya atĩ kwanangwo kwayo nĩ gũkuhĩrĩirie.

2071






 21 Hĩndĩ ĩyo arĩa magaakorũo Yahuda nĩ mambĩrĩrie kũũrĩra irĩma-inĩ, arĩa magaakorũo
Yahrushalayim moime, na arĩa magaakorũo mĩgũnda-inĩ matikanatonye kuo, 22 tondũ macio
magaakorũo marĩ matukũ ma kũrehe ituĩro nĩguo maũndũ marĩa mothe mandĩkĩtwo mahinge. 23
Kaĩ andũ-a-nja arĩa magaakorũo marĩ na mahu na arĩa magaakorũo makĩongithia ciana matukũ-
inĩ macio nĩ magaakorũo na haaro-ĩ!

Nĩ ũndũ nĩ gũkaagĩa thĩna mũnene thĩinĩ wa bũrũri, na marakara harĩ andũ aya. 24 Na nĩ
makooragwo na rũhiũ rwa njora na matahwo matwarũo ithamĩrio ndũrĩrĩ-inĩ ciothe; na
Yahrushalayim ĩkũrangĩrĩrio nĩ ndũrĩrĩ o nginya rĩrĩa mahinda marĩa matuĩtwo ma ndũrĩrĩ
makaahinga.

25 ―Ningĩ, nĩ gũkaagĩa na imenyithia riũa-inĩ na mweri-inĩ na njata-inĩ, na gũkũ thĩ ndũrĩrĩ nĩ
ikaanyitwo nĩ kĩeha na itimenye kũrĩa ingĩũrĩra nĩ ũndũ wa mũrurumo wa iria o na kũhũũrana
kwarĩo. 26 Andũ nĩ makaaringĩka nĩ ũndũ wa guoya, na nĩ ũndũ wa maũndũ marĩa magaakorũo
makĩĩrĩgĩrĩra mekĩke thĩinĩ wa thĩ, nĩ gũkorũo mahinya ma igũrũ nĩ magaathingithio. 27 Na nĩ
magaacoka mone Mũrũ wa mũndũ agĩũka arĩ thĩinĩ wa itu arĩ na hinya na riri mũnene. 28 No
maũndũ macio mambĩrĩria gwĩkĩka, rorai igũrũ na mũtiire mĩtwe yanyu, tondũ gũkũũrwo
kwanyu nĩ kũrakuhĩrĩria.‖

29 Agĩcoka akĩmahe ngerekano ĩno: ―Mwĩrutei na mũkũyũ na mĩtĩ ĩrĩa ĩngĩ yothe. 30 Rĩrĩa
ĩrathundũra, nĩ muonaga na mũkamenya atĩ rĩu hĩndĩ ya ũrugarĩ nĩ ĩkuhĩrĩirie. 31 O ũndũ ũmwe
na ũcio, rĩrĩa mũkona maũndũ macio magĩkĩka, menyai atĩ Ũthamaki wa Yahweh nĩ ũkuhĩrĩirie.
32 Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, rũciaro rũrũ rũtirĩ hĩndĩ rũgaathira nginya maũndũ mothe mahinge.

33 Igũrũ na thĩ nĩ igaathira, no ciugo ciakwa gũtirĩ hĩndĩ igaathira.

34 ―No inyuĩ mwĩmenyagĩrĩrei nĩguo ngoro cianyu itikanakorũo iritũhĩirũo nĩ kũrĩa na kũnyua,
na mĩtangĩko ya ũtũũro, naguo mũthenya ũcio ũmũkorerere hinahi 35 o ta mũtego. Tondũ
ũgaakora andũ arĩa othe matũũraga thĩinĩ wa thĩ yothe. 36 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, ikaragai mwĩiguĩte,
mũgĩthaithaga Yahweh hĩndĩ ciothe nĩguo mũkaahota kũhonoka maũndũ-inĩ macio mothe marĩa
arĩ o mũhaka mekĩke na mũhote kũrũgama mbere ya Mũrũ wa mũndũ.‖

37 Na rĩrĩ, mũthenya aakoragwo akĩrutana thĩinĩ wa hekarũ, no ũtukũ agathiĩ kũraara kĩrĩma-inĩ
kĩrĩa gĩtagwo Kĩrĩma kĩa Mĩtamaiyũ. 38 Na andũ othe nĩ maathiaga kũrĩ we rũcinĩ tene kũu
hekarũ-inĩ kũmũthikĩrĩria.

2072







LUKA 22

1 Na rĩrĩ, Gĩathĩ kĩa Mĩgate Ĩtarĩ Mĩimbie, kĩrĩa gĩtagwo Bathaka, nĩ gĩakuhĩrĩirie. 2 Na anene a
athĩnjĩri-Yahweh na aandĩki-marũa nĩ maacaragia njĩra njagĩrĩru ya kũmũũraga, tondũ nĩ
meetigagĩra andũ.

3 Nake Shaitani akĩingĩra thĩinĩ wa Yahuda, ũrĩa wetagwo Mũisikariota, ũmwe wa arĩa Ikũmi na
Erĩ,

4 na agĩthiĩ kũrĩ anene a athĩnjĩri-Yahweh na anene a hekarũ akĩaria nao ũrĩa angĩmũkunyanĩra
kũrĩ o. 5 Magĩkenio nĩ ũndũ ũcio na makĩiguithanĩria mamũhe mbeca cia betha. 6 Kwoguo
agĩtĩkĩra na akĩambĩrĩria gũcaria mweke mwega wa kũmũkunyanĩra kũrĩ o hatarĩ kĩrĩndĩ hakuhĩ.

7 Mũthenya wa Mĩgate Ĩtarĩ Mĩimbie ũgĩkinya, rĩrĩa igongona rĩa Bathaka rĩarutagwo; 8 nĩ ũndũ
ũcio Yahshua agĩtũma Kepha na Johana, akĩmera ũũ: ―Thiĩi mũgatũhaarĩrĩrie Bathaka tũrĩe.‖ 9
Nao makĩmũũria: ―Ũkwenda tũkamĩhaarĩrĩrie kũ?‖ 10 Nake akĩmera ũũ: ―Atĩrĩrĩ, mwatonya
thĩinĩ wa itũũra, nĩ mũgũtũngwo nĩ mũndũ ũkuuĩte ndigithũ ya rĩũmba ya maĩ. Mũmũrũmĩrĩre
nginya nyũmba ĩrĩa arĩingĩra. 11 Na mwĩre mwene nyũmba ĩyo, ‗Mwathi aroria atĩrĩ: ―Ĩrĩ ha
rumu ya ageni kũrĩa niĩ na arutwo akwa tũngĩrĩĩra Bathaka?‖‘ 12 Nake mũndũ ũcio nĩ ekũmuonia
rumu nene ya igũrũ, ĩrĩ na indo. Mĩhaarĩrĩriei kũu.‖ 13 Magĩthiĩ na magĩkora o ta ũrĩa aamerĩte,
na makĩhaarĩria Bathaka.

14 Rĩrĩa thaa ciakinyire, agĩikara metha-inĩ arĩ hamwe na atũmwo. 15 Na akĩmera ũũ: ―Nĩ
ngoretwo ngĩĩrirĩria mũno kũrĩanĩra Bathaka ĩno na inyuĩ itananyamarĩka; 16 tondũ ngũmwĩra
atĩrĩ, ndikamĩrĩa rĩngĩ nginya ĩkaahingio thĩinĩ wa Ũthamaki wa Yahweh.‖ 17 Na akĩoya
gĩkombe, agĩcokia ngatho na akiuga: ―Kei gĩkĩ, mwĩgayanie, 18 tondũ ngũmwĩra atĩrĩ, kuuma
rĩu, ndikanyua ndibei ya maciaro ma mũthabibũ rĩngĩ o nginya Ũthamaki wa Yahweh ũũke.‖

19 Ningĩ akĩoya mũgate, agĩcokia ngatho, akĩwenyũranga, akĩmanengera, na akĩmera: ―Ũyũ
ũrũgamĩrĩire mwĩrĩ wakwa, ũrĩa ũkũneanwo nĩ ũndũ wanyu. Ĩkagai ũũ nĩguo mũndirikanage.‖ 20
Agĩcoka agĩka o taguo na gĩkombe marĩkia kũrĩa irio cia hwaĩ-inĩ, akiuga: ―Gĩkombe gĩkĩ
kĩrũgamĩrĩire kĩrĩkanĩro kĩrĩa kĩerũ kũgerera thakame yakwa, ĩrĩa ĩgũitwo nĩ ũndũ wanyu.

21 ―No rĩrĩ, guoko kwa ũrĩa ũkũngunyanĩra kũrĩ hamwe na niĩ metha-inĩ.

2073







22 Nĩ gũkorũo Mũrũ wa mũndũ nĩ ekũmũtiga inyuĩ o ta ũrĩa gũtuĩtwo; o na kũrĩ ũguo-rĩ, kaĩ
mũndũ ũrĩa ũkũmũkunyanĩra arĩ na haaro-ĩ!‖

23 Nao makĩambĩrĩria kũũrania nũ gatagatĩ-inĩ kao weendaga gwĩka ũguo.

24 O na kũrĩ ũguo, makĩambĩrĩria gũkararania mũno igũrũ rĩgiĩ nũ warĩ mũnene gũkĩra arĩa angĩ.

25 No we akĩmera: ―Athamaki a ndũrĩrĩ metũũgagĩria igũrũ rĩa andũ, nao arĩa marĩ na wathani
igũrũ rĩao magetwo Ateithania. 26 Ĩndĩ inyuĩ-rĩ, mũtiagĩrĩirũo gũkorũo mũtariĩ ũguo. No rekei
ũrĩa mũnene gatagatĩ-inĩ kanyu atuĩke ta arĩ we mũnini, nake ũrĩa ũratongoria atuĩke ta arĩ we
ũratungata. 27 Tondũ rĩrĩ, hihi nũ mũnene, nĩ ũrĩa ũikaire metha-inĩ akĩrĩa kana nĩ ũrĩa
ũratungatanĩra? Githĩ ti ũrĩa ũrarĩa? No niĩ ndĩ gatagatĩ-inĩ kanyu, ndariĩ ta ũrĩa ũratungatanĩra.

28 ―No rĩrĩ, inyuĩ nĩ inyuĩ mũkoretwo hamwe na niĩ magerio-inĩ makwa; 29 na nĩ ndarĩkanĩra
kĩrĩkanĩro na inyuĩ, o ta ũrĩa Awa aarĩkanĩire kĩrĩkanĩro na niĩ, kĩa ũthamaki, 30 nĩguo
mũkaarĩagĩra na mũkanyuĩra metha-inĩ yakwa thĩinĩ wa Ũthamaki wakwa, na mũikarĩre itĩ cia
ũnene mũtuagĩre mĩhĩrĩga ĩrĩa 12 ya Isiraeli cira.

31 ―Simoni! Simoni!

Toone atĩ Shaitani nĩ ahoete rũtha akĩenda gũgũthũngũthia o ta ngano!

32 No nĩ ngũthaithanĩrĩire nĩguo wĩtĩkio waku ndũkage hinya; nawe wacoka, ĩkĩra ariũ a Ithe
wanyu hinya.‖

33 Nake akĩmwĩra: ―Rabbi, nĩ ndĩhaarĩirie gũthiĩ hamwe nawe kĩoho-inĩ o na gĩkuũ-inĩ.‖ 34 No
we akĩmũcokeria: ―Ngũkwĩra atĩrĩ Kepha, ũmũthĩ ngũkũ ĩtanakũga nĩ ũkũngaana maita matatũ.‖

35 Ningĩ akĩmoria atĩrĩ: ―Rĩrĩa ndamũtũmire mũtarĩ na kamondo ka mbeca na mondo ya irio na
iratũ-rĩ, nĩ harĩ kĩndũ mwaagire?‖ Makĩmwĩra: ―Aca!‖ 36 Nake akĩmera: ―No rĩu ũrĩa ũrĩ na
kamondo ka mbeca nĩ akoe, na ũrĩa ũrĩ na mondo ya irio eke o taguo, nake ũrĩa ũtarĩ rũhiũ rwa
njora endie nguo yake ya igũrũ agũre rũhiũ rwa njora. 37 Tondũ ngũmwĩra atĩrĩ, ũndũ ũyũ
mwandĩke no mũhaka ũhinge harĩ niĩ, ‗Aataranĩirio hamwe na oini-watho.‘ Nĩ gũkorũo ũndũ
ũcio nĩ ũrahinga harĩ niĩ.‖

38 Nao makĩmwĩra: ―Rabbi, haha tũrĩ na hiũ igĩrĩ cia njora.‖ Nake akĩmera: ―Icio nĩ njiganu.‖

2074







39 Rĩrĩa ooimire, agĩthiĩ Kĩrĩma-inĩ kĩa Mĩtamaiyũ o ta ũrĩa aamenyerete, nao arutwo
makĩmũrũmĩrĩra.

40 Maakinya kuo, akĩmera atĩrĩ: ―Thiĩi na mbere kũhoya nĩguo mũtikaingĩre magerio-inĩ.‖ 41
Na akĩehera hau maarĩ agĩthiĩ itĩna ta rĩrĩa mũndũ angĩhota gũikia ihiga, agĩturia maru na
akĩambĩrĩria kũhoya, 42 akiuga: ―Awa, angĩkorũo nĩ ũkwenda, njehereria gĩkombe gĩkĩ. O na
kũrĩ ũguo, reke wendi waku wĩkĩke, no ti wakwa.‖ 43 Nake mũraika kuuma igũrũ akĩmuumĩrĩra
na akĩmwĩkĩra hinya. 44 No aarĩ na ruo rũingĩ ũũ atĩ agĩthiĩ na mbere kũhoya na kĩyo makĩria;
nayo thithino yake ĩkĩhaana ta mataata ma thakame magĩtaata thĩ. 45 Rĩrĩa aarĩkirie kũhoya na
agĩthiĩ harĩ arutwo, agĩkora makomete na manogete nĩ ũndũ wa kĩeha. 46 Akĩmoria atĩrĩ:
―Mũrakoma nĩkĩ? Ũkĩrai na mũthiĩ na mbere kũhoya nĩguo mũtikaingĩre magerio-inĩ.‖

47 Na hĩndĩ o ĩyo aaragia, kĩrĩndĩ gĩgĩũka gĩtongoretio nĩ mũndũ ũrĩa wetagwo Yahuda, ũmwe
wa arĩa Ikũmi na Erĩ, na agĩkuhĩrĩria Yahshua nĩguo amũmumunye. 48 No Yahshua akĩmũũria
atĩrĩ: ―Yahuda, ũrakunyanĩra Mũrũ wa mũndũ na njĩra ya kũmũmumunya?‖ 49 Rĩrĩa arĩa maarĩ
hakuhĩ nake moonire ũrĩa gwathiaga, makĩmũũria: ―Rabbi, tũmatharĩkĩre na rũhiũ rwa njora?‖ 50
O na ũmwe wao agĩtinia gũtũ kwa ũrĩo kwa ndungata ya mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene,
gũkĩgũa. 51 No Yahshua akiuga atĩrĩ: ―Rĩu nĩ ũguo.‖ Na akĩhutia gũtũ kũu akĩmũhonia. 52
Yahshua agĩcoka akĩĩra anene a athĩnjĩri-Yahweh na anene a hekarũ na athuri arĩa mookĩte
kũmũnyita atĩrĩ: ―Muoka na hiũ cia njora na ndotono ta muoka kũnyita mũtunyani?

53 Hĩndĩ ĩrĩa ndĩrakoragwo na inyuĩ thĩinĩ wa hekarũ o mũthenya, mũtiigana kũũnyita. No gaka
nĩ kahinda kanyu, na ka wathani wa nduma.‖

54 Magĩcoka makĩmũnyita magĩthiĩ nake na makĩmũtwara thĩinĩ wa nyũmba ya mũthĩnjĩri-
Yahweh ũrĩa mũnene; no Kepha nĩ aamarũmagĩrĩra arĩ haraya. 55 Rĩrĩa maakirie mwaki nja
gatagatĩ na magĩikara thĩ, Kepha aaikarĩte thĩ gatagatĩ-inĩ kao. 56 No rĩrĩa mũirĩtu ũmwe warĩ
ndungata aamuonire aikarĩte thĩ ũtheri-inĩ wa mwaki, akĩmũbaara wega na akiuga: ―O na mũndũ
ũyũ oima hamwe nake!‖ 57 No agĩkaana, akiuga: ―Mũirĩtu ũyũ, niĩ ndiũĩ mũndũ ũyũ!‖ 58
Thutha wa kahinda kanini, mũndũ ũngĩ akĩmuona na akĩmwĩra: ―O nawe ũrĩ ũmwe wao!‖ No
Kepha akiuga: ―Mũthuri ũyũ, niĩ ndirĩ ũmwe wao!‖

59 Na thutha wa kĩndũ ithaa rĩmwe, mũndũ ũngĩ akĩambĩrĩria kuuga ũũ atĩtĩrithĩtie: ―Ti itherũ o
na mũndũ ũyũ oima hamwe nake, tondũ kũna nĩ Mũgalili!‖ 60 No Kepha akiuga: ―Mũthuri ũyũ,
niĩ ndiũĩ ũrĩa ũroiga!‖ Na o hĩndĩ ĩyo aaragia, ngũkũ ĩgĩkũga. 61 Hĩndĩ ĩyo Yahshua akĩĩhũgũra
akĩrora Kepha, nake Kepha akĩririkana ciugo cia Yahshua rĩrĩa aamwĩrĩte: ―Ũmũthĩ ngũkũ
ĩtanakũga, nĩ ũkũngaana maita matatũ.‖ 62 Akiuma nja na akĩrĩra arĩ na ruo rũnene.

2075




63 Nao andũ arĩa maanyitĩte Yahshua makĩambĩrĩria kũmũnyũrũria, makĩmũringaga; 64 na
thutha wa kũmũhumbĩra ũthiũ, maamũũragia ũũ: ―Tũrathĩre! Nũ wakũringa?‖ 65 Na makiuga
maũndũ mangĩ maingĩ ma kũmũruma.

66 Na gwakĩa, kĩama kĩa athuri a kĩrĩndĩ, hamwe na anene a athĩnjĩri-Yahweh na aandĩki-marũa
magĩcokanĩrĩra makĩmũtwara nyũmba ya Sanhedrini na makĩmwĩra ũũ: 67 ―Akorũo wee nĩwe
Messiya, twĩre.‖ No we akĩmera: ―O na ingĩmwĩra, mũtingĩĩtĩkia o na hanini. 68 Ningĩ-rĩ, o na
ingĩmũũria kĩũria, mũtingĩnjokeria. 69 No rĩrĩ, kuuma rĩu, Mũrũ wa mũndũ nĩ egũikara thĩ
guoko-inĩ kũrĩ hinya kwa ũrĩo kwa Yahweh.‖

70 Maigua ũguo, othe makĩmũũria: ―Kwoguo-rĩ, wee nĩwe Mũrũ wa Yahweh?‖ Nake akĩmera:
―Inyuĩ ene nĩ mwoiga atĩ nĩ niĩ we.‖ 71 Nao makiuga atĩrĩ: ―Tũrakĩbatara ũira ũngĩ wa kĩ? Nĩ
gũkorũo ithuĩ ene nĩ tweiguĩra kuuma kanua-inĩ gake mwene.‖

LUKA 23

1 Nĩ ũndũ ũcio kĩrĩndĩ kĩu gĩgĩũkĩra kĩrĩ gĩothe hamwe, na gĩkĩmũtwara kũrĩ Pilato. 2
Gĩkĩambĩrĩria kũmũthitanga gĩkiugaga: ―Nĩ tuonete mũndũ ũyũ akĩhĩtithia rũrĩrĩ rwitũ, akĩgiragia
andũ kũrĩha Kaisari igooti, na akiugaga atĩ we mwene nĩ Messiya mũthamaki.‖ 3 Nake Pilato
akĩmũũria atĩrĩ: ―Wee nĩwe Mũthamaki wa Ayahudi?‖ Nake akĩmũcokeria: ―Wee mwene nĩ
woiga.‖

4 Pilato agĩcoka akĩĩra anene a athĩnjĩri-Yahweh na kĩrĩndĩ kĩu atĩrĩ: ―Gũtirĩ ihĩtia ndĩrona harĩ
mũndũ ũyũ.‖ 5 No magĩthiĩ na mbere kuuga: ―Nĩ acogagĩra andũ kũgerera ũrutani ũrĩa arutanĩte
Yahuda guothe, kuuma o Galili nginya gũkũ.‖ 6 Rĩrĩa Pilato aaiguire ũguo, akĩũria kana mũndũ
ũcio nĩ Mũgalili. 7 Rĩrĩa aamenyire atĩ ooimĩte kũrĩa Herode aathanaga, akiuga atwarũo kũrĩ
Herode, ũrĩa o nake warĩ Yahrushalayim matukũ-inĩ macio.

8 Rĩrĩa Herode oonire Yahshua, agĩkena mũno. Kwa ihinda iraya nĩ aakoretwo akĩĩrirĩria kuona
Yahshua tondũ nĩ aaiguĩte maũndũ maingĩ mamwĩgiĩ, na nĩ eerĩgagĩrĩra kuona akĩringa ciama. 9
Nĩ ũndũ ũcio akĩambĩrĩria kũmũũria ciũria nyingĩ, no Yahshua ndaamũcokagĩria.

10 O na kũrĩ ũguo, anene a athĩnjĩri-Yahweh na aandĩki-marũa maaikaraga makĩrũgamaga
makamũthitanga marĩ na marũrũ maingĩ.

2076






11 Nake Herode hamwe na thigari ciake makĩmwĩka maũndũ ma kũmũnyararithia, na
akĩmũnyũrũria na njĩra ya kũmũhumba nguo ya goro, agĩcoka akiuga acokio kũrĩ Pilato. 12
Mũthenya o ro ũcio Herode na Pilato magĩtuĩka arata, nĩ gũkorũo mbere ĩyo maarĩ thũ.

13 Nake Pilato agĩcokanĩrĩria hamwe anene a athĩnjĩri-Yahweh, atongoria, na andũ 14 akĩmera
atĩrĩ: ―Mũndeheire mũndũ ũyũ atĩ nĩ aracogera andũ matuĩke aregani. No rĩrĩ, niĩ nĩ ndamũhũnga
mahũri mbere yanyu na ndinona gĩtũmi o na kĩmwe kĩa maũndũ marĩa mũramũthitangĩra. 15 O
na Herode ndanona, nĩ gũkorũo oigire acokio kũrĩ ithuĩ, ndarĩ ũndũ ekĩte ũngĩtũma atuĩrũo
kũũragwo. 16 Nĩ ũndũ ũcio, ngũmũherithia njoke ndĩmuohore.‖

(17 Tondũ nĩ kwagĩrĩire amohorere mũndũ ũmwe hingo ya Gĩathĩ)

18 No kĩrĩndĩ gĩothe gĩkĩanĩrĩra gĩkiuga: ―Ũraga mũndũ ũyũ, ũtuohorere Bar-Abba!‖ 19 (Mũndũ
ũcio aaikĩtio njera nĩ ũndũ wa kũregana na thirikari thĩinĩ wa itũũra rĩu na kũũragana.) 20 Pilato
akĩmaarĩria o rĩngĩ, tondũ nĩ eendaga kuohora Yahshua.

21 Nao makĩambĩrĩria kwanĩrĩra makiugaga: ―Nĩ acuurio mũtĩ-inĩ! Nĩ acuurio mũtĩ-inĩ!‖

22 Riita rĩa gatatũ akĩmera: ―Nĩkĩ? Nĩ ũũru ũrĩkũ mũndũ ũyũ ekĩte? Gũtirĩ ũndũ ndona harĩ we
ũngĩtũma oragwo; nĩ ũndũ ũcio ngũmũherithia njoke ndĩmuohore.‖ 23 Nao maigua ũguo
makĩanĩrĩra na mĩgambo mĩnene mategũtigithĩria makiugaga oragwo, na mĩgambo yao
ĩkĩhootana. 24 Kwoguo Pilato agĩtua itua rĩa gwĩka ũguo mooigaga. 25 Akĩohora mũndũ ũcio
meetagia, ũrĩa waikĩtio njera nĩ ũndũ wa kũregana na thirikari na kũũragana, no akĩneana
Yahshua ekwo ũrĩa meendaga.

26 Na rĩrĩa maamũtwaraga, makĩnyita mũndũ wa kuuma Kurene wetagwo Simoni akiuma
mĩgũnda-inĩ, makĩmũigĩrĩra mũtĩ wa kũnyarirĩrũo aũkuue arĩ thutha wa Yahshua.

27 Andũ aingĩ nĩ maamũrũmĩrĩire, hamwe na andũ-a-nja arĩa maathiaga makĩĩhũũraga nĩ kĩeha
na makarĩra nĩ ũndũ wake. 28 Yahshua akĩĩhũgũra akĩrora andũ-a-nja acio akiuga: ―Inyuĩ aarĩ a
Yahrushalayim, tigai kũndĩrĩra. Mwĩrĩrĩrei arĩ inyuĩ na mũrĩrĩre ciana cianyu; 29 tondũ matukũ nĩ
maroka rĩrĩa andũ makooiga, ‗Kũrathimwo nĩ andũ-a-nja arĩa thata, nda iria itarĩ ciagĩa mwana
na nyondo iria itarĩ ciongwo!‘ 30 Na nĩ magaacoka mambĩrĩrie kwĩra irĩma, ‗Tũgũĩrei!‘ o na
tũthũngũri, ‗Tũhumbĩrei!‘

31 Angĩkorũo mareka maũndũ macio hĩndĩ ĩrĩa mũtĩ ũrĩ mũigũ-rĩ, gũgathiĩ atĩa rĩrĩa ũkooma?‖

32 Ningĩ kwarĩ na arũme erĩ maarĩ eki-naĩ, arĩa o nao maatwaragwo moragwo hamwe nake.

2077





33 Na rĩrĩa maakinyire kũndũ gwĩtagwo Ihĩndĩ rĩa Kĩongo, makĩmũhũũrĩra mũtĩ-inĩ na mĩcumarĩ
kũu hamwe na eki-naĩ acio, ũmwe mwena wake wa ũrĩo nake ũcio ũngĩ mwena wake wa
ũmotho. 34 No Yahshua ooigaga atĩrĩ: ―Awa, mohere, nĩ gũkorũo matiramenya ũrĩa mareka.‖
Makĩria ma ũguo, magĩcuka mĩtĩ nĩguo magayane nguo ciake. 35 Nao andũ maarũgamĩte
meroreire. No atongoria nĩ maamũnyiiraga makiugaga: ―Nĩ arahonokagia arĩa angĩ! Rĩu nĩ
ehonokie angĩkorũo nĩwe Messiya wa Yahweh, Ũrĩa Mũthuure!‖

36 Nginya thigari nĩ ciamũnyũrũragia, igĩthiaga harĩ we na ikamũhe ndibei ngagatu 37
ikĩmwĩraga ũũ: ―Angĩkorũo wee nĩwe Mũthamaki wa Ayahudi-rĩ, wĩhonokie!‖ 38 Na igũrũ rĩake
nĩ haarĩ na maandĩko mooigĩte atĩrĩ: ―Ũyũ nĩwe Mũthamaki wa Ayahudi.‖

39 Na ũmwe wa eki-naĩ acio maacuurĩtio hau akĩambĩrĩria kũmũnyũrũria akiugaga: ―Githĩ wee
tiwe Messiya? Wĩhonokie na ũtũhonokie o na ithuĩ!‖ 40 Nake ũcio ũngĩ akĩmũkũũma akĩmwĩra
atĩrĩ: ―Kaĩ ũtaretigĩra Yahweh o na hanini, kuona atĩ ũraamũkĩra ituĩro rĩmwe na mũndũ ũyũ? 41
Ithuĩ tũraamũkĩra ituĩro rĩrĩa rĩtwagĩrĩire nĩ ũndũ wa maũndũ marĩa twĩkĩte, no gũtirĩ ũndũ o na
ũmwe mũũru mũndũ ũyũ ekĩte.‖ 42 Agĩcoka akiuga ũũ: ―Yahshua, ũkaandirikana rĩrĩa
ũkaaingĩra thĩinĩ wa Ũthamaki waku.‖

43 Nake akĩmwĩra: ―Ũmũthĩ ndakwĩra atĩrĩ na ma, nĩ ũgaakorũo hamwe na niĩ thĩinĩ wa kũrĩa
arĩa amũre mathiaga.‖

44 Gũkinyĩria hĩndĩ ĩyo kwarĩ ta thaa thita cia mũthenya, no gũkĩgĩa nduma bũrũri-inĩ ũcio wothe
nginya ta thaa kenda cia mũthenya, 45 tondũ ũtheri wa riũa nĩ wathirire; nakĩo gĩtama kĩa Hekarũ
gĩgĩtarũka na gatagatĩ kuuma igũrũ nginya thĩ. 46 Nake Yahshua akĩanĩrĩra na mũgambo mũnene
akiuga ũũ: ―Awa, roho wakwa nĩ ndaũiga moko-inĩ maku!‖ Arĩkia kuuga ũguo, agĩtuĩkana. 47
Na rĩrĩa mũnene wa mbũtũ oonire ũguo, akĩambĩrĩria kũgooca Yahweh akiugaga: ―Mũndũ ũyũ nĩ
ma ararĩ mũthingu.‖ 48 Na rĩrĩa andũ arĩa othe maagomanĩte hau kwĩrorera moonire maũndũ
marĩa maahaanĩkire, makĩinũka magegete. 49 Nao andũ othe arĩa maamenyanĩte nake
maarũgamĩte handũ haraya. Ningĩ andũ-a-nja arĩa maatwaranĩte nake kuuma Galili maarĩ hau na
nĩ meeyoneire maũndũ macio.

50 Na rĩrĩ, nĩ kwarĩ na mũndũ wetagwo Jusufu, warĩ Mũtaarani, na aarĩ mũndũ mwega na
mũthingu. 51 (Mũndũ ũcio ndaanyitĩte mbaru wara wao na gĩĩko kĩao.) Ooimĩte itũũra rĩa andũ a
Yahuda rĩtagwo Arimathea, na nĩ eetereire Ũthamaki wa Yahweh. 52 Akĩingĩra kũrĩ Pilato
akĩhoya anengerũo mwĩrĩ wa Yahshua.

53 Akĩũcuurũria na akĩũthaya na gĩtambaya gĩa gatani ĩrĩa njega, akĩũiga mbĩrĩra-inĩ yenjetwo
rwaro-inĩ rwa ihiga, ĩrĩa gũtarĩ mũndũ wakoretwo aigĩtwo thĩinĩ wayo. 54 Na rĩrĩ, kwarĩ

2078





mũthenya wa Kũhaarĩria, na Thabatũ yarĩ hakuhĩ kwambĩrĩria. 55 No andũ-a-nja arĩa
maatwaranĩte nake kuuma Galili o nao magĩthiĩ, magĩcũthĩrĩria mbĩrĩra-inĩ na makĩona ũrĩa
mwĩrĩ wake wakometio, 56 na magĩcoka nĩguo makahaarĩrie mahuti marĩa manungaga wega na
maguta manungi wega. No makĩhurũka mũthenya wa Thabatũ kũringana na ũrĩa gwaathanĩtwo.

LUKA 24

1 No mũthenya wa mbere wa kiumia, magĩkinya mbĩrĩra-inĩ rũcinĩ tene mũno makuuĩte mahuti
marĩa manungaga wega marĩa maahaarĩirie. 2 No magĩkora ihiga rĩgaragarĩtio rĩkeherio mbĩrĩra-
inĩ, 3 na rĩrĩa maatonyire, matiakorire mwĩrĩ wa Yahshua. 4 O hĩndĩ ĩyo maagegetio nĩ ũhoro
ũcio-rĩ, arũme erĩ mehumbĩte nguo irakenga makĩrũgama hau maarĩ. 5 Andũ-a-nja acio
makĩmaka na makĩinamia mothiũ mao, nao arũme acio makĩmoria: ―Nĩ kĩ kĩratũma mũcarie ũrĩa
ũrĩ muoyo gatagatĩ-inĩ ka arĩa akuũ? 6 Ndarĩ haha, nĩ gũkorũo nĩ ariũkĩtio. Ta ririkanai ũrĩa
aamwĩrire atanoima Galili, 7 atĩ Mũrũ wa mũndũ no mũhaka aneanwo moko-inĩ ma andũ ehia na
oragĩrũo mũtĩ igũrũ na mũthenya wa gatatũ ariũke.‖ 8 Nao makĩririkana ciugo ciake, 9 na
makĩhũndũka kuuma mbĩrĩra-inĩ na makĩheana ũhoro wa maũndũ macio mothe kũrĩ arĩa Ikũmi
na Ũmwe, o na acio angĩ othe.10 Andũ-a-nja acio maarĩ Mariamu Mũmagidali, Joana, na
Mariamu nyina wa Jakubu. O na atumia arĩa angĩ maarĩ nao nĩ maaheire atũmwo ũhoro ũcio. 11
No makĩona maũndũ macio ta arĩ ũrimũ, na makĩrega gwĩtĩkia atumia acio.

12 No Kepha agĩũkĩra agĩtengʼera mbĩrĩra-inĩ ĩyo, na rĩrĩa aainamĩrĩire agĩcũthĩrĩria, no itambaya
cia gatani oonire. Kwoguo akiuma hau amakĩtio nĩ ũrĩa gwekĩkĩte.

13 No rĩrĩ, mũthenya o ũcio arutwo erĩ maarĩ njĩra-inĩ magĩthiĩ gĩcagi gĩetagwo Emau, kĩrĩa kĩarĩ
mairo ta mũgwanja kuuma Yahrushalayim, 14 na nĩ kwarĩrĩria maaragĩrĩria maũndũ macio
mothe meekĩkĩte.

15 Na hĩndĩ ĩyo maathiaga magĩteeretaga ũhoro wa maũndũ macio-rĩ, Yahshua agĩkuhĩrĩria na
akĩambĩrĩria gũtwarana nao, 16 no maitho mao matiigana kũrekwo mamũmenye.

17 Nake akĩmoria atĩrĩ: ―Nĩ maũndũ marĩkũ macio mũraarĩrĩria mũgĩthiĩ na njĩra?‖ Nao
makĩrũgama marĩ na kĩeha. 18 Ũmwe wetagwo Kileopa akĩmũũria atĩrĩ: ―Kaĩ wee ũrĩ mũgeni
ũraikara arĩ wiki thĩinĩ wa Yahrushalayim atĩ ndũĩ maũndũ marĩa mekĩkĩte kuo matukũ-inĩ
maya?‖ 19 Nake akĩmoria: ―Maũndũ marĩkũ?‖ Makĩmwĩra atĩrĩ: ―Maũndũ megiĩ Yahshua ũrĩa
Mũnazarethi, ũrĩa ũrarĩ mũnabii ũrĩ hinya harĩ ciĩko na ciugo maitho-inĩ ma Yahweh na ma andũ

2079







othe; 20 na ũrĩa anene a athĩnjĩri-Yahweh na atongoria aitũ maamũneanire atuĩrũo kũũragwo, na
makĩmũhũũrĩra mũtĩ-inĩ na mĩcumarĩ. 21 No tũrerĩgagĩrĩra atĩ mũndũ ũcio nĩwe ũkũhonokia
Isiraeli. Na makĩria ma ũguo, ũyũ nĩ mũthenya wa gatatũ kuuma maũndũ macio mekĩka. 22
Igũrũ rĩa ũguo-rĩ, andũ-a-nja amwe gatagatĩ-inĩ gaitũ o nao nĩ matũgegirie, tondũ nĩ megũthiĩte
mbĩrĩra-inĩ rũcinĩ tene 23 na rĩrĩa magire gũkora mwĩrĩ wake, moka makiugaga atĩ ningĩ nĩ mona
araika, arĩa mamerire atĩ arĩ muoyo. 24 Thutha ũcio andũ amwe arĩa tuuma nao nĩ mathiire
mbĩrĩra-inĩ ĩyo, na makora gũtariĩ o ta ũrĩa atumia acio mekuugĩte, na matinamuona.‖

25 Nĩ ũndũ ũcio akĩmera: ―Inyuĩ andũ aya mũtarĩ na wĩcirio na mũrĩ na ngoro itahiũhaga
gwĩtĩkia maũndũ mothe marĩa anabii marĩtie! 26 Githĩ Messiya ndaragĩrĩire kũnyarirũo na
maũndũ macio nĩguo atonye riri-inĩ wake?‖

27 Akĩmataarĩria maũndũ marĩa mamwĩgiĩ thĩinĩ wa Maandĩko mothe, ambĩrĩirie na maandĩko
ma Musa na ma Anabii othe.

28 Mũthia-inĩ magĩkuhĩrĩria gĩcagi kĩrĩa maathiaga, nake akĩhaana ta ekũhĩtũka gĩcagi kĩu. 29 No
makĩmũringĩrĩria aikare nao makĩmwĩra atĩrĩ: ―Ikara gũkũ hamwe na ithuĩ, nĩ ũndũ kũrorete
gũtuka na mũthenya ũrĩ hakuhĩ gũthira.‖ Nake akĩingĩra agĩikara nao. 30 Na rĩrĩa aarĩaga hamwe
nao, akĩoya mũgate, akĩũrathima, akĩwenyũranga, na akĩmanengera. 31 Hĩndĩ ĩyo maitho mao
makĩhingũka biũ na makĩmenya atĩ nĩwe; no we akĩbuĩria magĩtiga kũmuona.

32 Na makĩĩrana atĩrĩ: ―Na githĩ tũtikũhĩahĩaga ngoro agĩtwarĩria tũrĩ njĩra-inĩ, rĩrĩa
egũtũthathaũragĩra Maandĩko?‖ 33 Na magĩũkĩra o ithaa rĩu magĩcoka Yahrushalayim, na
magĩkora arĩa Ikũmi na Ũmwe na arĩa maagomanĩte hamwe nao, 34 arĩa mooigire atĩrĩ: ―Nĩ ma
Yahshua nĩ ariũkĩte, na akoimĩrĩra Simoni!‖ 35 Nao magĩtaarĩria ũrĩa gwekĩkĩte marĩ njĩra-inĩ na
ũrĩa maamũmenyire nĩ ũndũ wa kwenyũranga mũgate.

36 Na hĩndĩ ĩyo maaragia ũhoro wa maũndũ macio-rĩ, akĩrũgama gatagatĩ-inĩ kao akĩmera:
―Mũrogĩa na thayũ.‖ 37 No tondũ meeciragia nĩ kĩũmbe kĩa roho marona, makĩhahũka na
makĩmaka. 38 Nĩ ũndũ ũcio akĩmoria: ―Mũramaka nĩkĩ, na nĩ kĩ kĩratũma ngoro cianyu igĩe na
nganja? 39 Ta rorai moko na magũrũ makwa muone atĩ nĩ niĩ; hutiai na muone, nĩ gũkorũo
kĩũmbe kĩa roho gĩtirĩ nyama na mahĩndĩ ta ũũ mũrona ndariĩ.‖ 40 Na rĩrĩa aameraga ũguo,
akĩmonia moko na magũrũ make. 41 No tondũ o na rĩo matietĩkirie nĩ ũndũ wa gũkena na
kũgega-rĩ, akĩmoria atĩrĩ: ―Mũrĩ na kĩndũ gĩa kũrĩa hau?‖ 42 Nao makĩmũnengera gĩcunjĩ gĩa
thamaki hĩhie, 43 nake akĩoya na akĩrĩa makĩyonagĩra na maitho mao.

2080






44 Agĩcoka akĩmera atĩrĩ: ―Ici nĩcio ciugo ciakwa iria ndamwĩrire rĩrĩa ndakoragwo hamwe na
inyuĩ, atĩ maũndũ mothe marĩa mandĩkĩtwo igũrũ rĩakwa Watho-inĩ wa Musa na maandĩko-inĩ
ma Anabii na Thaburi no mũhaka mahinge.‖ 45 Agĩcoka akĩhingũra meciria mao biũ nĩguo
mataũkĩrũo nĩ Maandĩko macio,

46 na akĩmera, ―Kwandĩkĩtwo atĩrĩ: atĩ Messiya nĩ angĩkanyarirũo na mũthenya wa gatatũ
ariũkio kuuma kũrĩ arĩa akuũ, 47 na nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩake ndũrĩrĩ ciothe nĩ ingĩkaahunjĩrio
ciĩrire nĩguo cioherũo mehia—kwambĩrĩria Yahrushalayim. 48 Inyuĩ nĩ mũgaatuĩka aira a
maũndũ macio. 49 Na rĩrĩ, nĩ ngũmũtũmĩra kĩrĩa Awa eeranĩire. O na kũrĩ ũguo, ikarai gũkũ
itũũra-inĩ nginya rĩrĩa mũkaamũkĩra hinya kuuma igũrũ.‖

50 Agĩcoka akĩmaruta nja akĩmatwara nginya Bethania, akĩoya moko make na igũrũ
akĩmarathima. 51 Na o hĩndĩ ĩyo aamarathimaga, akĩmatiga akĩoywo agĩtwarũo igũrũ.

52 Nao makĩmũinamĩrĩra na magĩcoka Yahrushalayim makenete mũno.

53 Na hĩndĩ ciothe maakoragwo thĩinĩ wa hekarũ makĩgooca Yahweh.

JOHANA 1

1 O kĩambĩrĩria Kiugo kĩarĩ kuo, na Kiugo kĩarĩ hamwe na Yahweh, na Kiugo kĩarĩ Yahweh. 2
Ũcio aarĩ hamwe na Yahweh o kĩambĩrĩria. 3 Indo ciothe ciagĩire kuo kũgerera harĩ we, na gũtirĩ
o na kĩmwe kĩagĩire kuo gĩtagereire harĩ we.

4 Kĩrĩa kĩgĩte kuo kũgerera harĩ we nĩ muoyo, na muoyo ũcio nĩguo warĩ ũtheri wa andũ. 5 Na
ũtheri ũcio nĩ ũraara nduma-inĩ, no nduma ndĩhotete kũũtooria.

6 Nĩ guokire mũndũ watũmĩtwo nĩ Yahweh amũrũgamĩrĩre; wetagwo Johana.

7 Mũndũ ũcio ookire arĩ mũira, nĩgetha arute ũira wĩgiĩ ũtheri ũcio, nĩguo andũ a mĩthemba
yothe metĩkie kũgerera harĩ we. 8 We tiwe warĩ ũtheri ũcio, no aatũmĩtwo arute ũira wĩgiĩ ũtheri
ũcio.

9 Ũtheri wa ma ũrĩa ũheaga andũ a mĩthemba yothe ũtheri warĩ hakuhĩ gũka thĩinĩ wa thĩ. 10 We
aarĩ thĩinĩ wa thĩ, na thĩ yagĩire kuo kũgerera harĩ we, no thĩ ndĩamũmenyire. 11 Ookire gwake
mũciĩ, no andũ ao matiigana kũmwĩtĩkĩra. 12 No rĩrĩ, arĩa othe maamwamũkĩrire-rĩ, nĩ

2081







aamahotithirie gũtuĩka ciana cia Yahweh, tondũ nĩ moonanagia wĩtĩkio harĩ rĩĩtwa rĩake. 13 Na
matiaciarirũo kuumana na thakame kana wendi wa mwĩrĩ, o na kana wendi wa mũndũ, no
maaciarirũo kuumana na Yahweh.

14 Kiugo gĩgĩtuĩka mũndũ na agĩikarania na ithuĩ, na tũkĩĩyonera riri wake, riri o ta ũrĩa mũrũ wa
mũmwe agĩaga naguo kuuma kũrĩ ithe; na nĩ eetĩkĩrĩkĩte harĩ Yahweh biũ na aarĩ na ũhoro wa
ma.

15 (Johana nĩ aarutire ũira ũmwĩgiĩ, akĩanĩrĩra ũũ: ―Ũyũ nĩwe ndaririe ũhoro wake ngiuga atĩrĩ,
‗Ũrĩa ũroka thutha wakwa nĩ mũnene kũrĩ niĩ, nĩ gũkorũo itanaciarũo aarĩ kuo.‘‖) 16 Na kuuma
ũiyũrĩrĩru wa ũtugi wake mũnene-rĩ, ithuothe nĩ twaamũkĩrire ũtugi mũnene igũrũ rĩa ũtugi
mũnene. 17 Tondũ Watho waheanirũo kũgerera Musa-rĩ, ũtugi mũnene o hamwe na ũhoro ũrĩa
wa ma ciokire kũgerera Yahshua Messiya.

18 Gũtirĩ mũndũ ũrĩ wona Ithe o na rĩ; Mũriũ ũcio wa mũmwe ũrĩa ũrĩ gĩthũri-inĩ gĩa Ithe nĩwe
umbũrĩte ũhoro Wake.

19 Ũyũ nĩguo ũira ũrĩa Johana aarutire rĩrĩa Ayahudi maatũmire athĩnjĩri-Yahweh na Alawii
kuuma Yahrushalayim makamũũrie ũũ: ―Wee nĩwe ũ?‖ 20 Nake agĩtĩkĩra na ndaakaanire,
akiuga: ―Niĩ ti niĩ Messiya.‖ 21 Nao makĩmũũria: ―Wee-rĩ, ũkĩrĩ ũ? Wee nĩwe Eliya?‖ Nake
akĩmacokeria ũũ: ―Aca.‖ ―Wee nĩwe Mũnabii ũrĩa weranĩirũo?‖ Akĩmacokeria: ―Aca!‖ 22 Nĩ
ũndũ ũcio makĩmwĩra atĩrĩ: ―Wee ũkĩrĩ ũ? Twĩre nĩguo tũgacokerie arĩa megũtũtũmĩte. Ũngiuga
atĩa ũhoro-inĩ waku wee mwene?‖ 23 Nake akiuga: ―Nĩ niĩ mũgambo wa mũndũ ũranĩrĩra werũ-
inĩ ũkoiga atĩrĩ, ‗Rũngai njĩra ya Yahweh,‘ o ta ũrĩa mũnabii Isaiya ooigire.‖

24 Na rĩrĩ, andũ acio maatũmĩtwo mooimĩte kũrĩ Afarisai. 25 Nĩ ũndũ ũcio makĩmũũria atĩrĩ: ―Na
ũkĩbatithanagia nĩkĩ angĩkorũo wee tiwe Messiya kana Eliya kana Mũnabii ũrĩa weranĩirũo?‖ 26
Johana akĩmacokeria ũũ: ―Niĩ batithanagia na maĩ. Kũrĩ mũndũ ũrĩ gatagatĩ-inĩ kanyu, ũrĩa inyuĩ
mũtoĩ, 27 ũrĩa ũroka thutha wakwa, na ũcio ndirĩ mwagĩrĩru wa kuohora rũrigi rwa kĩratũ gĩake.‖
28 Maũndũ macio meekĩkire Bethania mũrĩmo wa Jorodani, kũrĩa Johana aabatithanagĩria.

29 Mũthenya ũrĩa warũmĩrĩire, akĩona Yahshua agĩthiĩ erekeire harĩ we, akiuga: ―Ta rorai,
Gatũrũme ka Yahweh karĩa keheragia mehia ma kĩrĩndĩ! 30 Ũyũ nĩwe ndoigire ũhoro wake atĩrĩ:
‗Thutha wakwa nĩ haroka mũndũ mũnene kũrĩ niĩ, nĩ gũkorũo itanaciarũo aarĩ kuo.‘ 31 O na niĩ
ndiamũmenyaga, no njũkĩte kũbatithania na maĩ nĩguo we amenyeke wega harĩ Isiraeli.‖ 32
Johana ningĩ nĩ aarutire ũira akiuga: ―Nĩ ndonire Roho ũgĩikũrũka kuuma igũrũ ũtariĩ ta ndutura,
na ũgĩikara igũrũ rĩake. 33 O na niĩ ndiamũmenyaga, no Ũrĩa wandũmire batithanagie na maĩ

2082





aanjĩrire ũũ: ‗Mũndũ ũrĩa wee ũkoona Roho waikũrũka na ũikare igũrũ rĩake, ũcio nĩwe
ũbatithanagia na Roho Mwamũre.‘

34 Na niĩ nĩ nyonete ũndũ ũcio, na nĩ ndutĩte ũira atĩ ũcio nĩwe Mũrũ wa Yahweh.‖

35 O rĩngĩ mũthenya ũrĩa warũmĩrĩire, Johana aarũgamĩte arĩ hamwe na arutwo ake erĩ, 36 na
rĩrĩa oonire Yahshua akĩhĩtũka, akiuga: ―Ta rorai, Gatũrũme ka Yahweh!‖ 37 Rĩrĩa arutwo acio
erĩ maaiguire akiuga ũguo, makĩrũmĩrĩra Yahshua. 38 Nake Yahshua akĩĩhũgũra, na rĩrĩa oonire
mamũrũmĩrĩire, akĩmoria atĩrĩ: ―Nĩ kĩ mũracaria?‖ Makĩmwĩra: ―Rabii (rĩĩtwa rĩu rĩataũrũo nĩ
kuuga, ―Mũrutani‖), ũraikara kũ?‖ 39 Akĩmera: ―Ũkai na nĩ mũkuona.‖ Nĩ ũndũ ũcio magĩthiĩ na
makĩona kũrĩa aaikaraga, na magĩikara nake mũthenya ũcio; hĩndĩ ĩyo kwarĩ ta thaa ikũmi cia
hwaĩ-inĩ. 40 Andrea, ũrĩa warĩ mũrũ wa nyina na Simoni Kepha, aarĩ ũmwe wa acio erĩ
maaiguire ũrĩa Johana ooigire na makĩrũmĩrĩra Yahshua. 41 Nake akĩamba gũcemania na mũrũ
wa nyina Simoni na akĩmwĩra atĩrĩ: ―Nĩ tuonete Messiya‖, 42 na akĩmũtwara kũrĩ Yahshua. Rĩrĩa
Yahshua aamũrorire, akĩmwĩra: ―Wee nĩwe Simoni, mũrũ wa Jona; ũrĩtagwo Kepha‖ (rĩĩtwa rĩrĩa
rĩtaũragwo ―Ihiga‖).

43 Mũthenya ũrĩa warũmĩrĩire, Yahshua eendaga gũthiĩ Galili. Agĩcemania na Filipu akĩmwĩra
ũũ: ―Tuĩka mũrũmĩrĩri wakwa.‖ 44 Na rĩrĩ, Filipu aarĩ wa kuuma Bethisaida, itũũra rĩrĩa Andrea
na Kepha mooimĩte. 45 Filipu agĩcemania na Nathanieli na akĩmwĩra: ―Nĩ tuonete ũrĩa
wandĩkĩtwo ũhoro wake Watho-inĩ nĩ Musa, na maandĩko-inĩ ma Anabii: Yahshua, mũrũ wa
Jusufu, kuuma Nazarethi.‖ 46 No Nathanieli akĩmũũria atĩrĩ: ―Nĩ kũrĩ kĩndũ kĩega kĩngiuma
Nazarethi?‖ Filipu akĩmwĩra: ―Ũka wĩyonere.‖ 47 Yahshua akĩona Nathanieli erekeire harĩa aarĩ
akiuga: ―Ta rorai Mũisiraeli kũna ũtarĩ ũhinga.‖ 48 Nathanieli akĩmũũria atĩrĩ: ―Ũnjũĩ atĩa?‖
Yahshua akĩmũcokeria: ―Filipu atanagwĩta, rĩrĩa uuma rungu rwa mũkũyũ, nĩ nguonire.‖ 49
Nathanieli akĩmwĩra: ―Rabii, wee nĩwe Mũrũ wa Yahweh, wee nĩwe Mũthamaki wa Isiraeli.‖ 50
Nake Yahshua akĩmũcokeria atĩrĩ: ―Hihi wetĩkia tondũ nĩ ndakwĩra nĩ nguonire rungu rwa
mũkũyũ? Nĩ ũkuona maũndũ manene gũkĩra macio.‖ 51 Agĩcoka akĩmwĩra: ―Ngũmwĩra atĩrĩ o
ma o ma, nĩ mũkoona igũrũ rĩkĩhingũka na araika a Yahweh magĩikũrũka kũrĩ Mũrũ wa mũndũ
makĩambataga.‖

JOHANA 2

1 Na mũthenya wa gatatũ gũgĩkorũo na iruga rĩa ũhiki Kana ya Galili, na nyina wa Yahshua aarĩ
kuo. 2 O nake Yahshua na arutwo ake nĩ meetĩtwo iruga-inĩ rĩu rĩa ũhiki.

2083






3 Rĩrĩa ndibei yanyihire, nyina wa Yahshua akĩmwĩra: ―Matirĩ na ndibei.‖ 4 No Yahshua
akĩmwĩra atĩrĩ: ―Mũtumia ũyũ, ũndũ ũcio ũtwĩgiĩ atĩa niĩ nawe? Kahinda gakwa ti gakinyu.‖ 5
Nyina akĩĩra arĩa maatungataga ũũ: ―Ĩkai ũrĩa wothe ekũmwĩra.‖ 6 Na rĩrĩ, nĩ haarĩ na ndigithũ
ithathatũ cia maĩ ciathondeketwo na mahiga o ta ũrĩa mawatho ma Ayahudi ma gwĩtheria
maathanĩte, na o ĩmwe yacio nĩ ĩngĩahotire gũkuua ithimi igĩrĩ kana ithatũ cia maĩ. 7 Nake
Yahshua akĩmera: ―Iyũriai ndigithũ icio maĩ.‖ Magĩciiyũria nginya mũromo-inĩ. 8 Agĩcoka
akĩmera atĩrĩ: ―Rĩu tahiai mũtwarĩre mũrũgamĩrĩri wa iruga.‖ Nao makĩmũtwarĩra. 9 Rĩrĩa
mũrũgamĩrĩri wa iruga rĩu aacamire maĩ macio maagarũrĩtwo magatuĩka ndibei, atekũmenya
kũrĩa yoimĩte (o na gũtuĩka ndungata iria ciatahĩte maĩ macio nĩ ciamenyaga), agĩĩta mũhikania
10 akĩmwĩra: ―Andũ arĩa angĩ othe mambaga kũheana ndibei ĩrĩa njega, na rĩrĩa andũ marĩĩo
makaheana ĩrĩa ĩtarĩ njega tayo. No wee ũkũigĩte ĩrĩa njega nginya rĩu.‖ 11 Yahshua eekire ũguo
thĩinĩ wa Kana ya Galili kĩrĩ kĩambĩrĩria gĩa ciama ciake, agĩtũma riri wake ũmenyeke, nao
arutwo ake makĩmwĩtĩkia.

12 Thutha ũcio, we na nyina na ariũ a nyina, o hamwe na arutwo ake magĩikũrũka magĩthiĩ
Kaperinaumu, no matiaikarire kuo matukũ maingĩ.

13 Na rĩrĩ, Bathaka ya Ayahudi nĩ yakuhĩrĩirie, nake Yahshua akĩambata agĩthiĩ Yahrushalayim.
14 Na thĩinĩ wa hekarũ agĩkora arĩa mendagia ngʼombe na ngʼondu na ndutura, na arĩa
maakũũranagia mbeca maikarĩire itĩ ciao. 15 Nĩ ũndũ ũcio agĩthondeka mũcarica wa mĩkanda,
akĩrutũrũra arĩa othe maarĩ na ngʼondu na ngʼombe akĩmoimia nja ya hekarũ, na akĩhurunja
thendi cia arĩa maakũũranagia mbeca na akĩngʼaũrania metha ciao. 16 Agĩcoka akĩĩra arĩa
mendagia ndutura atĩrĩ: ―Eheriai indo ici gũkũ! Tigai gũtua nyũmba ya Awa nyũmba ya biacara!‖
17 Arutwo ake makĩririkana atĩ nĩ kwandĩke ũũ: ―Kĩyo kĩa nyũmba yaku nĩ kĩĩndĩte gĩkandoria.‖

18 Nĩ ũndũ ũcio Ayahudi makĩmũũria atĩrĩ: ―Nĩ kĩmenyithia kĩrĩkũ ũngĩtuonia, kuona atĩ nĩ ũreka
maũndũ maya?‖ 19 Yahshua akĩmacokeria ũũ: ―Thariai hekarũ ĩno, na nĩ ngũmĩaka rĩngĩ na
thikũ ithatũ.‖ 20 Hĩndĩ ĩyo Ayahudi makĩũria: ―Hekarũ ĩno yaakirũo na mĩaka 46, nawe ũroiga
ũkũmĩaka na thikũ ithatũ?‖ 21 No we aaragia ũhoro wa hekarũ ya mwĩrĩ wake. 22 No rĩrĩa
aariũkirio kuuma kũrĩ arĩa akuũ, arutwo ake makĩririkana atĩ nĩ ooigaga ũguo kaingĩ, na
magĩtĩkia rĩandĩko na ciugo iria Yahshua aarĩtie.

23 O na kũrĩ ũguo, rĩrĩa aarĩ Yahrushalayim hĩndĩ ya gĩathĩ gĩa Bathaka, andũ aingĩ nĩ maagĩire
na wĩtĩkio harĩ rĩĩtwa rĩake mona ciama iria aaringaga. 24 No Yahshua ndaamehokaga tondũ nĩ

2084







aamoĩ wega othe 25 na tondũ ndaabataraga ũira wa mũndũ ũkoniĩ ũrĩa mũndũ atariĩ, nĩ gũkorũo
nĩ aamenyaga wega kĩrĩa kĩrĩ thĩinĩ wa mũndũ.

JOHANA 3

1 Nĩ kwarĩ mũndũ warĩ Mũfarisai wetagwo Nikodemo, na aarĩ mũtongoria wa Ayahudi. 2
Mũndũ ũcio agĩthiĩ kũrĩ Yahshua ũtukũ akĩmwĩra atĩrĩ: ―Rabii, nĩ tũĩ atĩ wee ũrĩ mũrutani uumĩte
kũrĩ Yahweh, nĩ gũkorũo gũtirĩ mũndũ ũngĩringa ciama iria ũringaga Yahweh atarĩ hamwe
nake.‖ 3 Nake Yahshua akĩmũcokeria akĩmwĩra: ―Ngũkwĩra atĩrĩ o ma o ma, mũndũ angĩaga
gũciarũo rĩngĩ, ndangĩona Ũthamaki wa Yahweh.‖

4 Nikodemo akĩmũũria: ―Mũndũ angĩciarũo atĩa arĩ mũkũrũ? No ahote kũingĩra nda ya nyina
riita rĩa kerĩ nĩguo aciarũo rĩngĩ?‖ 5 Yahshua akĩmũcokeria: ―Ngũkwĩra atĩrĩ o ma o ma, mũndũ
angĩaga gũciarũo na maĩ na Roho, ndangĩingĩra Ũthamaki-inĩ wa Yahweh. 6 Kĩrĩa gĩciarĩtwo
kuumana na mwĩrĩ nĩ mwĩrĩ, na kĩrĩa gĩciarĩtwo kuumana na Roho nĩ Roho. 7 Ndũkagege tondũ
nĩ ndakwĩra atĩrĩ: No mũhaka ũciarũo rĩngĩ. 8 Rũhuho rũhurutanaga na kũrĩa rũkwenda, na
ũkaigua mũgambo waruo, no ndũmenyaga kũrĩa rũroima na kũrĩa rũrathiĩ. Ũguo no taguo gũtariĩ
ũhoro-inĩ wa mũndũ wothe ũrĩa ũciarĩtwo kuumana na Roho.‖

9 Nake Nikodemo akĩmũũria atĩrĩ: ―Maũndũ macio mangĩhoteka atĩa?‖ 10 Yahshua akĩmũũria:
―Wee ũrĩ mũrutani wa Isiraeli na ndũĩ maũndũ macio? 11 Ngũkwĩra atĩrĩ o ma o ma, maũndũ
marĩa tũĩ nĩmo twaragia, na marĩa tuonete tũkamarutĩra ũira, no inyuĩ mũtiamũkagĩra ũira ũrĩa
tũrutaga. 12 Angĩkorũo ndakwĩra maũndũ ma gũkũ thĩ na ndũretĩkia-rĩ, ũngĩgĩtĩkia atĩa ingĩkwĩra
maũndũ ma igũrũ? 13 Makĩria ma ũguo-rĩ, gũtirĩ mũndũ ũrĩ wambata igũrũ o tiga ũrĩa
waikũrũkire kuuma igũrũ, na nĩwe Mũrũ wa mũndũ.

14 Na o ta ũrĩa Musa aacuuririe nyoka werũ-inĩ, noguo Mũrũ wa mũndũ agaacuurio, 15 nĩguo
mũndũ ũrĩa wothe ũmwĩtĩkagia agĩe na muoyo wa tene na tene.

16 ―Nĩ gũkorũo Yahweh nĩ eendire kĩrĩndĩ gĩa gũkũ thĩ mũno, nginya akĩruta Mũrũ wake wa
mũmwe, nĩguo mũndũ o wothe ũmwĩtĩkagia ndakananinwo no agĩe na muoyo wa tene na tene.
17 Tondũ Yahweh ndaatũmire Mũrũ wake thĩinĩ wa thĩ nĩguo amĩtuĩre, no aamũtũmire nĩguo thĩ
ĩhonokio kũgerera harĩ we. 18 Mũndũ o wothe wonanagia wĩtĩkio harĩ we ti wa gũtuĩrũo. Mũndũ
o wothe ũtonanagia wĩtĩkio nĩ arĩkĩtie gũtuĩrũo, nĩ gũkorũo ndonanagia wĩtĩkio thĩinĩ wa rĩĩtwa
rĩa Mũrũ wa mũmwe wa Yahweh. 19 Ũyũ nĩguo mũthingi wa ituĩro: ũtheri nĩ ũũkĩte thĩinĩ wa
thĩ, no andũ nĩ mendete nduma handũ ha ũtheri, nĩ gũkorũo ciĩko ciao ciarĩ njũru. 20 Tondũ

2085






mũndũ o wothe ũmenyerete gwĩkaga maũndũ moru nĩ athũire ũtheri na ndokaga ũtheri-inĩ, nĩguo
ciĩko ciake itikaguũrio. 21 No mũndũ o wothe wĩkaga maũndũ marĩa magĩrĩire nĩ okaga ũtheri-
inĩ, nĩguo ciĩko ciake imenyeke atĩ ciĩkĩtwo kũringana na wendi wa Yahweh.‖

22 Thutha ũcio, Yahshua na arutwo ake magĩthiĩ Yahuda mĩgũnda-inĩ, na agĩikara nao kũu kwa
ihinda, na nĩ aabatithanagia. 23 No Johana o nake nĩ aabatithanagia thĩinĩ wa Ainoni hakuhĩ na
Salimu, tondũ kũu nĩ kwarĩ na maĩ maingĩ, na andũ maaikaraga o magĩũkaga na makabatithio; 24
nĩ gũkorũo hĩndĩ ĩyo Johana ndaaikĩtio njera.

25 Na rĩrĩ, arutwo a Johana makĩgĩa ngarari na Mũyahudi ũmwe igũrũ rĩgiĩ gwĩtheria. 26 Thutha
ũcio magĩthiĩ kũrĩ Johana makĩmwĩra: ―Rabii, mũndũ ũrĩa mwarĩ nake mũrĩmo wa Jorodani, ũrĩa
wee warutire ũira igũrũ rĩake, nĩ arabatithania, na andũ othe marathiĩ kũrĩ we.‖ 27 Nake Johana
akĩmacokeria akĩmera: ―Mũndũ ndangĩgĩa na kĩndũ o na kĩmwe tiga aheirũo kuuma igũrũ. 28
Inyuĩ ene mũrĩ aira a ũrĩa ndoigire atĩ, ‗Niĩ ti niĩ Messiya, ĩndĩ nĩ gũtũmwo ndũmĩtwo njũke
mbere yake.‘ 29 Mũndũ o wothe ũrĩ na mũhiki nĩwe mũhikania. No rĩrĩa mũrata wa mũhikania
arũgama hakuhĩ nake na aigua akĩaria, nĩ akenaga mũno nĩ kũigua mũgambo wa mũhikania. Nĩ
ũndũ ũcio, gĩkeno gĩakwa nĩ gĩkinyanĩru. 30 Ũcio no mũhaka athiĩ na mbere kuongerereka, ĩndĩ
niĩ no mũhaka thiĩ na mbere kũnyiha.‖

31 Ũrĩa uumĩte igũrũ akoragwo arĩ igũrũ rĩa arĩa angĩ othe. Ũrĩa uumĩte thĩ oimĩte thĩinĩ wa thĩ na
aragia maũndũ ma thĩ. Ũrĩa uumĩte igũrũ akoragwo arĩ igũrũ rĩa arĩa angĩ othe. 32 Arutaga ũira
igũrũ rĩa maũndũ marĩa onete na akaigua, no gũtirĩ mũndũ wĩtĩkagĩra ũira wake. 33 Mũndũ o
wothe wĩtĩkĩrĩte ũira wake nĩ ahũũrĩte mũhũũri atĩ Yahweh nĩ wa ma. 34 Nĩ gũkorũo ũrĩa
ũtũmĩtwo nĩ Yahweh aragia ciugo cia Yahweh, tondũ We aheanaga Roho ategũthima. 35 Ithe nĩ
endete Mũriũ na nĩ aheanĩte indo ciothe guoko-inĩ gwake.

36 Ũrĩa wonanagia wĩtĩkio harĩ Mũriũ arĩ na muoyo wa tene na tene; ũrĩa ũtaathĩkagĩra Mũriũ
ndakona muoyo, ĩndĩ marakara ma Yahweh megũtũũra igũrũ rĩake.

JOHANA 4

1 Rĩrĩa Yahshua aamenyire atĩ Afarisai nĩ maaiguĩte atĩ Yahshua nĩ aagĩaga na arutwo aingĩ
gũkĩra Johana na akamabatithia, 2 o na gũtuĩka Yahshua we mwene ndaabatithanagia ĩndĩ nĩ
arutwo ake maabatithanagia— 3 akiuma Yahuda akĩerekera Galili o rĩngĩ. 4 No nĩ haarĩ bata
agerere Samaria. 5 Nĩ ũndũ ũcio agĩkinya itũũra rĩa Samaria rĩetagwo Sukaru, hakuhĩ na

2086







mũgũnda ũrĩa Jakubu aaheete mũrũwe Jusufu. 6 Gĩthima kĩa Jakubu kĩarĩ kũu. Na rĩrĩ, nĩ ũndũ
wa ũrĩa Yahshua aanogete nĩ thabarĩ, agĩikara thĩ hau gĩthima-inĩ. Hĩndĩ ĩyo kwarĩ ta thaa thita
cia mũthenya.

7 Mũtumia ũmwe wa Samaria agĩũka gũtaha maĩ. Yahshua akĩmwĩra atĩrĩ: ―He maĩ nyue.‖ 8 (Nĩ
gũkorũo arutwo ake nĩ maathiĩte itũũra-inĩ kũgũra irio.) 9 Nĩ ũndũ ũcio mũtumia ũcio Mũsamaria
akĩmũũria ũũ: ―Nĩ kĩ kĩratũma wee, o na ũrĩ Mũyahudi, ũũhoe maĩ na niĩ ndĩ mũtumia
Mũsamaria?‖ (Nĩ gũkorũo Ayahudi matinyitanagĩra na Asamaria.)

10 Yahshua akĩmũcokeria atĩrĩ: ―Ũngĩũĩ kĩheo kĩrĩa Yahweh aheanaga o ũguo tũhũ na nũ
ũrakwĩra, ‗He maĩ nyue,‘ nĩ ũngĩamũhoya, na nĩ angĩakũhe maĩ marĩ muoyo.‖

11 Mũtumia ũcio akĩmwĩra: ―Mũthuri ũyũ, ndũrĩ o na kĩndũ gĩa gũtaha maĩ, na gĩthima nĩ
kĩriku. Ũkĩrutĩte kũ maĩ macio marĩ muoyo? 12 Kaĩ wee ũrĩ mũnene gũkĩra Jakubu ithe witũ wa
tene, ũrĩa watũheire gĩthima gĩkĩ, na we hamwe na ariũ ake na mahiũ make maanyuaga maĩ
makĩo?‖ 13 Yahshua akĩmũcokeria ũũ: ―Mũndũ o wothe ũnyuaga maĩ maya nĩ anyotaga rĩngĩ. 14
Ũrĩa wothe ũkũnyua maĩ marĩa ngũmũhe ndarĩ hĩndĩ akaanyota, no maĩ marĩa ngũmũhe
megũtuĩka thĩinĩ wake itherũkĩro rĩa maĩ ma kũmũhe muoyo wa tene na tene.‖

15 Mũtumia ũcio akĩmwĩra: ―Mũthuri ũyũ, he maĩ macio, nĩguo ndikananyote o na kana ndũũre
njũkaga handũ haha gũtaha maĩ.‖

16 Akĩmwĩra: ―Thiĩ ũgete mũthuri waku mũũke haha.‖ 17 Mũtumia ũcio agĩcokia ũũ: ―Ndirĩ
mũthuri.‖ Yahshua akĩmwĩra: ―Nĩ woiga ũrĩa kũrĩ atĩrĩ, ‗Ndirĩ mũthuri.‘ 18 Nĩ ũndũ ũkoretwo na
athuri atano, na ũrĩa ũrĩ nake rĩu, ti mũthuri waku. Hau waria ma.‖ 19 Mũtumia ũcio akĩmwĩra:
―Mũthuri ũyũ, nĩ ndona wee ũrĩ mũnabii. 20 Maithe maitũ ma tene maathathayagĩria kĩrĩma-inĩ
gĩkĩ, ĩndĩ inyuĩ muugaga atĩ Yahrushalayim nĩkuo andũ magĩrĩirũo gũthathaĩria.‖ 21 Yahshua
akĩmwĩra atĩrĩ: ―Mũtumia ũyũ, njĩtĩkia, ihinda nĩ rĩroka rĩrĩa mũtagathathayagĩria Awa kĩrĩma-inĩ
gĩkĩ o na kana Yahrushalayim.

22 Inyuĩ mũthathayagia kĩrĩa mũtoĩ, no ithuĩ tũthathayagia kĩrĩa tũĩ, tondũ ũhonokio nĩ wa
Ayahudi.

23 No rĩrĩ, ihinda nĩ rĩroka, na rĩu nĩ ikinyu, rĩrĩa athathaiya a ma magaathathayagia Awa na
Roho na Ma, nĩ gũkorũo nĩ ta acio Awa acaragia mamũthathayagie.

24 Yahweh nĩ Roho, na arĩa mamũthathayagia no mũhaka mamũthathayagie na Roho na Ma.‖

25 Mũtumia ũcio akĩmwĩra: ―Nĩ njũĩ atĩ Messiya nĩ aroka. Rĩrĩa ũcio agooka, nĩ
agaatũmenyithia maũndũ mothe wega.‖ 26 Nake Yahshua akĩmwĩra: ―Niĩ ndĩraria nawe, nĩ niĩ
we.‖

2087




27 Hĩndĩ ĩyo arutwo ake magĩkinya, na makĩmaka nĩ kuona akĩaria na mũtumia. No hatirĩ o na
ũmwe woririe: ―Ũracaria kĩ?‖ kana ―Nĩ kĩ kĩratũma warie nake?‖ 28 Kwoguo mũtumia ũcio
agĩtiga ndigithũ yake ya maĩ na agĩthiĩ itũũra-inĩ akĩĩra andũ atĩrĩ: 29 ―Ũkai mũkone mũndũ
wanjĩĩra maũndũ mothe marĩa ndaneka. To gũkorũo ũcio nĩwe Messiya?‖

30 Nao makiuma kũu itũũra-inĩ makĩambĩrĩria gũthiĩ kũrĩ Yahshua.

31 Hĩndĩ ĩyo, arutwo maamũringagĩrĩria makamwĩra: ―Rabii, rĩa.‖ 32 No we akĩmera: ―Ndĩ na
irio cia kũrĩa iria inyuĩ mũtoĩ.‖ 33 Nĩ ũndũ ũcio arutwo acio makĩũrania ũũ: ―Kaĩ harĩ mũndũ
ũmũreheire irio?‖ 34 Yahshua akĩmera: ―Irio ciakwa nĩ gwĩka wendi wa ũrĩa wandũmire na
kũrĩkia wĩra wake. 35 Na githĩ mũtiroiga atĩ hĩndĩ ya magetha ĩtigĩtie mĩeri ĩna ĩkinye?
Ngũmwĩra atĩrĩ: Tiirai maitho manyu mũrore mĩgũnda, muone atĩ nĩ yerũhĩte ũndũ ĩngĩgethwo.
36 Rĩu mũgethi nĩ aramũkĩra marĩhi na agacokanĩrĩria maciaro nĩ ũndũ wa muoyo wa tene na
tene, nĩguo mũhandi na mũgethi makenanĩre hamwe. 37 Na njĩra ĩyo ciugo ici nĩ cia ma: Ũmwe
nĩ mũhandi nake ũngĩ nĩ mũgethi. 38 Ndĩmũtũmĩte mũkagethe kĩrĩa mũtanogeire. Angĩ nĩo
manogete makĩruta wĩra, na inyuĩ mũkagunĩka kuumana na mĩnoga yao.‖

39 Asamaria aingĩ kuuma itũũra rĩu makĩmwĩtĩkia tondũ wa ũira ũrĩa maaheirũo nĩ mũtumia ũcio
rĩrĩa aamerire ũũ: ―Anjĩrire maũndũ mothe marĩa ndaneka.‖ 40 Kwoguo rĩrĩa Asamaria maathiire
harĩ Yahshua, makĩmwĩra aikare nao, nake agĩikara kũu thikũ igĩrĩ. 41 Nĩ ũndũ ũcio, andũ angĩ
aingĩ magĩtĩkia nĩ ũndũ wa ũhoro ũrĩa aaririe, 42 na makĩĩra mũtumia ũcio atĩrĩ: ―Tũtiretĩkia nĩ
ũndũ tu wa maũndũ marĩa ũtwĩrire; nĩ gũkorũo nĩ tweiguĩra ithuĩ ene, na nĩ twamenya atĩ mũndũ
ũyũ hatarĩ nganja nĩwe mũhonokia wa thĩ.‖

43 Thutha wa thikũ icio igĩrĩ, akiuma kũu agĩthiĩ Galili. 44 O na kũrĩ ũguo, Yahshua we mwene
nĩ ooigire atĩ mũnabii ndaheagwo gĩtĩo bũrũri-inĩ wao.

45 Rĩrĩa aakinyire Galili, andũ a Galili makĩmwamũkĩra, nĩ ũndũ nĩ meeyoneire maũndũ mothe
marĩa eekire Yahrushalayim hĩndĩ ya gĩathĩ, nĩ gũkorũo o nao nĩ maathiĩte gĩathĩ-inĩ kĩu.

46 Agĩcoka agĩthiĩ Kana ya Galili o rĩngĩ, kũrĩa aagarũrĩte maĩ magatuĩka ndibei. Na rĩrĩ, thĩinĩ
wa Kaperinaumu mũrũ wa mũnene ũmwe wa kwa mũthamaki aarĩ mũrũaru. 47 Rĩrĩa mũndũ ũcio
aaiguire atĩ Yahshua nĩ oimĩte Yahuda agathiĩ Galili, agĩthiĩ kũrĩ we akĩmũhoya aikũrũke
akahonie mũrũ wake, nĩ gũkorũo aarĩ hakuhĩ gũkua. 48 No Yahshua akĩmwĩra atĩrĩ: ―Inyuĩ
mũtangĩona ciama na maũndũ ma magegania, gũtirĩ hĩndĩ mũngĩtĩkia.‖

2088






 49 Nake mũnene ũcio wa kwa mũthamaki akĩmwĩra: ―Mũnene, nĩ tũikũrũke mwana wakwa
atanakua.‖ 50 Yahshua akĩmwĩra atĩrĩ: ―Wĩthiĩre; mũrũ waku ndegũkua.‖ Mũndũ ũcio agĩtĩkia
ciugo icio Yahshua aamwĩrire na agĩthiĩ. 51 Na rĩrĩa aarĩ njĩra-inĩ agĩthiĩ-rĩ, ngombo ciake
ikĩmũtũnga ikĩmwĩra atĩ mũrũ wake arĩ o muoyo.

52 Agĩciũria arahonire rĩ. Nacio ikĩmũcokeria atĩrĩ: ―Mũrimũ ũcio wa kũhiũha mwĩrĩ ũrathirire
ira ta thaa mũgwanja.‖ 53 Hĩndĩ ĩyo ithe wa mwana ũcio akĩmenya atĩ nĩ hĩndĩ ĩrĩa Yahshua
aramwĩrire ũũ: ―Mũrũ waku ndegũkua.‖ Nĩ ũndũ ũcio we hamwe na andũ othe a nyũmba yake
magĩtĩkia. 54 Kĩu nĩkĩo kĩama gĩa kerĩ kĩrĩa Yahshua aaringire rĩrĩa ooimire Yahuda agĩthiĩ
Galili.

JOHANA 5

1 Thutha ũcio, nĩ kwarĩ na gĩathĩ kĩa Ayahudi, na Yahshua akĩambata agĩthiĩ Yahrushalayim. 2
Na rĩrĩ, kũu Yahrushalayim Kĩhingo-inĩ kĩa Ngʼondu, nĩ kwarĩ na karia geetagwo na Kĩhibirania
Bethzatha, na kaarĩ na ithaku ithano. 3 Thĩinĩ wacio nĩ kwarĩ na kĩrĩndĩ kĩnene kĩa andũ
maakomete ho arũaru, atumumu, arĩa maathuaga, na angĩ maakuĩte ciĩga. 4 Na mũraika nĩ
atonyaga ho thĩiniĩ ithaa rĩngĩ akaunjuga maĩ, na mũndũ ũrĩa watoboka mbere thĩiniĩ wa karia
kau thutha wa kunjugwo, nĩ ahonagio mũrimũ o wothe wake.

5 No hau nĩ haarĩ mũndũ ũmwe watũũrĩte arĩ mũrũaru mĩaka 38. 6 Rĩrĩa Yahshua oonire mũndũ
ũcio akomete hau na amenya atĩ aakoretwo arĩ mũrũaru kwa ihinda iraya, akĩmũũria atĩrĩ: ―Nĩ
ũkwenda kũhona?‖ 7 Mũndũ ũcio warĩ mũrũaru akĩmũcokeria: ―Mũthuri ũyũ, ndirĩ na mũndũ wa
kũndonyia karia-inĩ rĩrĩa maĩ maunjugwo, na rĩrĩa ndathiĩ gũtonya, mũndũ ũngĩ agatonya mbere
yakwa.‖ 8 Yahshua akĩmwĩra: ―Ũkĩra! Oya mũgeka waku na wĩtware.‖

9 Na o rĩo mũndũ ũcio akĩhona, akĩoya mũgeka wake na akĩambĩrĩria gwĩtwara.

Mũthenya ũcio warĩ wa Thabatũ. 10 Nĩ ũndũ ũcio Ayahudi makĩambĩrĩria kwĩra mũndũ ũcio
wahonetio atĩrĩ: ―Nĩ mũthenya wa Thabatũ, na ndwagĩrĩirũo gũkuua mũgeka ũcio.‖ 11 No we
akĩmacokeria: ―Mũndũ ũrĩa wahonia nowe wanjĩĩra atĩrĩ, ‗Oya mũgeka waku na wĩtware.‘‖ 12
Nao makĩmũũria: ―Nĩ mũndũ ũrĩkũ ũcio wakwĩra, ‗Oya mũgeka na wĩtware‘?‖ 13 No we
ndaamenyaga nũ wamũhonetie, tondũ Yahshua nĩ eeherete agatonya kĩrĩndĩ-inĩ kĩrĩa kĩarĩ hau.

14 Thutha ũcio Yahshua akĩmũkora thĩinĩ wa hekarũ na akĩmwĩra ũũ: ―Nĩ ũkuona rĩu ũrĩ
mũhonu! Ndũkanehie rĩngĩ, nĩguo ndũgakorũo nĩ ũndũ mũũru makĩria.‖ 15 Mũndũ ũcio agĩthiĩ

2089







na akĩĩra Ayahudi atĩ nĩ Yahshua wamũhonetie. 16 Nĩ ũndũ wa gĩtũmi kĩu, Ayahudi nĩ
maanyariraga Yahshua, tondũ wa gwĩka maũndũ macio mũthenya wa Thabatũ. 17 No we
akĩmacokeria atĩrĩ: ―Awa atũire arutaga wĩra o nginya rĩu, o na niĩ ndũire ndutaga wĩra.‖ 18 Kĩu
nĩkĩo gĩatũmire Ayahudi mambĩrĩrie gũcaria makĩria ũrĩa mangĩmũũraga, tondũ to Thabatũ
ooinaga, no ningĩ nĩ eetaga Yahweh Awa, akeiganania na Yahweh.

19 Nĩ ũndũ ũcio, akĩmacokeria akĩmera: ―Ngũmwĩra atĩrĩ o ma o ma, Mũriũ ndangĩka ũndũ o na
ũmwe eĩrĩte we mwene, no ekaga o ũrĩa tu onaga Ithe agĩka. Tondũ maũndũ marĩa Ithe ekaga,
Mũriũ ekaga maũndũ macio o taguo. 20 Nĩ gũkorũo Ithe nĩ endete Mũriũ na nĩ amuonagia
maũndũ marĩa mothe we mwene ekaga, na nĩ ekũmuonia maũndũ manene gũkĩra macio, nĩguo
inyuĩ mũgege. 21 Nĩ gũkorũo o ta ũrĩa Ithe ariũkagia arĩa akuũ akamacokia muoyo, noguo Mũriũ
o nake acokagia muoyo mũndũ o wothe ũrĩa enda gũcokia muoyo. 22 Nĩ gũkorũo Ithe ndatuagĩra
mũndũ o na ũmwe, no ũhoro wothe wa gũtuanĩra ehokeire Mũriũ,

23 nĩguo andũ othe maheage Mũriũ gĩtĩo o ta ũrĩa maheaga Ithe gĩtĩo. Mũndũ o wothe ũtaheete
Mũriũ gĩtĩo ndaheete Ithe ũrĩa wamũtũmire gĩtĩo.

24 Ngũmwĩra atĩrĩ o ma o ma, mũndũ o wothe ũiguaga ciugo ciakwa na agetĩkia Ũrĩa
wandũmire arĩ na muoyo wa tene na tene, na ndagaatuĩrũo no nĩ oimĩte gĩkuũ-inĩ agatonya
muoyo-inĩ.

25 ―Ngũmwĩra atĩrĩ o ma o ma, ihinda nĩ rĩroka, na rĩu nĩ ikinyu, rĩrĩa arĩa makuĩte makaaigua
mũgambo wa Mũrũ wa Yahweh, na arĩa mekũũthikĩrĩria nĩ magaatũũra muoyo. 26 Nĩ gũkorũo o
ta ũrĩa Ithe arĩ na muoyo thĩinĩ wake, nĩ ahotithĩtie Mũriũ o nake gũkorũo na muoyo thĩinĩ wake.
27 Na nĩ amũheete wathani wa gũtuanĩra, tondũ we nĩwe Mũrũ wa mũndũ. 28 Mũtikagegio nĩ
ũhoro ũcio, nĩ gũkorũo ihinda nĩ rĩroka, rĩrĩa arĩa othe marĩ thĩinĩ wa mbĩrĩra makaaigua
mũgambo wake

29 na moime kuo, arĩa meekaga maũndũ mega moimĩre iriũkĩro rĩa muoyo, nao arĩa meekaga
maũndũ moru moimĩre iriũkĩro rĩa gũtuĩrũo.

30 Ndingĩka ũndũ o na ũmwe ndĩĩrĩte niĩ mwene. Nduaga cira kũringana na ũrĩa ndaigua, na
ituĩro rĩakwa nĩ rĩa ũthingu tondũ ndiĩkaga wendi wakwa, no njĩkaga wendi wa ũrĩa wandũmire.

31 ―Korũo nĩ niĩ nyiki ndutaga ũira igũrũ rĩakwa mwene, ũira wakwa ndũngĩkorũo ũrĩ wa ma. 32
Nĩ harĩ ũngĩ ũrutaga ũira igũrũ rĩakwa, na nĩ njũĩ atĩ ũira ũrĩa arutaga igũrũ rĩakwa nĩ wa ma. 33
Inyuĩ nĩ mũtũmĩte andũ kũrĩ Johana, na akaruta ũira igũrũ rĩgiĩ ũhoro ũrĩa wa ma. 34 O na kũrĩ
ũguo-rĩ, ndiĩtĩkagĩra ũira wa kuuma kũrĩ mũndũ, no ndĩroiga maũndũ macio nĩgetha inyuĩ

2090





mũhonokio. 35 Mũndũ ũcio aarĩ tawa ũrakana na ũkaruta ũtheri, na kwa ihinda inyinyi nĩ
mweriragĩria gũkenera mũno ũtheri wake. 36 No ũira wakwa nĩ mũnene gũkĩra wa Johana, nĩ
gũkorũo mawĩra marĩa Awa aaheire ndute, o maya ndĩraruta, nĩ marutaga ũira atĩ ndũmĩtwo nĩ
Awa.

37 Na Awa ũcio wandũmire nĩ arutĩte ũira igũrũ rĩakwa. Inyuĩ gũtirĩ hĩndĩ mũrĩ mwaigua
mũgambo wake kana mũkona ũrĩa atariĩ, 38 na kiugo gĩake gĩtiikaraga thĩinĩ wanyu, tondũ
mũtiĩtĩkagia ũrĩa watũmirũo nĩwe.

39 ―Inyuĩ mũthuthuragia Maandĩko tondũ mwĩciragia nĩ mũkoona muoyo wa tene na tene nĩ
ũndũ wamo; na macio nĩmo marutaga ũira igũrũ rĩakwa. 40 Ĩndĩ mũtiendaga gũka kũrĩ niĩ nĩguo
mũgĩe na muoyo. 41 Niĩ ndiĩtĩkagĩra rũgooco kuuma kũrĩ andũ, 42 no nĩ njũĩ wega atĩ mũtirĩ na
wendo kwerekera Yahweh thĩinĩ wanyu. 43 Njũkĩte na rĩĩtwa rĩa Awa, no mũtinjĩtĩkagĩra. No
mũndũ ũngĩ angĩũka na rĩĩtwa rĩake mwene, ũcio no mũmwĩtĩkĩre. 44 Mũngĩgĩtĩkia atĩa na
mwĩtĩkagĩra kũgoocana inyuĩ ene, na mũticaragia rũgooco rũrĩa ruumaga kũrĩ Yahweh ũrĩa
ũmwe?

45 Mũtigecirie atĩ nĩ ngũmũthitanga kũrĩ Awa; nĩ harĩ ũrĩa ũmũthitangaga, nĩwe Musa, ũrĩa inyuĩ
mũkoragwo mũigĩte mwĩhoko wanyu harĩ we. 46 Korũo nĩ mwĩtĩkĩtie Musa, o na niĩ
mwanjĩtĩkia, nĩ gũkorũo nĩ aandĩkire ũhoro wakwa. 47 No angĩkorũo mũtiĩtĩkĩtie ũhoro ũrĩa
aandĩkire-rĩ, mũngĩgĩtĩkia atĩa ũrĩa njugaga?‖

JOHANA 6

1 Thutha wa maũndũ macio Yahshua akĩringa Iria rĩa Galili, na norĩo rĩtagwo rĩa Tiberia. 2 Na
andũ aingĩ nĩ maathiaga mamuumĩte thutha, tondũ nĩ moonaga ciama iria aaringaga akĩhonia
arũaru. 3 Nĩ ũndũ ũcio Yahshua akĩambata kĩrĩma-inĩ agĩikara thĩ hau hamwe na arutwo ake. 4
Hĩndĩ ĩyo Bathaka, o yo gĩathĩ kĩa Ayahudi, nĩ yakuhĩrĩirie. 5 Rĩrĩa Yahshua aatiirire maitho
akĩona andũ aingĩ magĩũka harĩ we, akĩũria Filipu: ―Tũkũgũra mĩgate kũ nĩguo andũ aya marĩe?‖
6 No ooririe ũguo amũgerie, nĩ gũkorũo nĩ aamenyaga ũrĩa eendaga gwĩka. 7 Filipu
akĩmũcokeria atĩrĩ: ―Mĩgate ya dinari magana merĩ ndĩngĩmaigana o mũndũ na arĩ kenyũ kanini.‖
8 Ũmwe wa arutwo ake wetagwo Andrea mũrũ wa nyina na Simoni Kepha, akĩmwĩra ũũ: 9
―Haha harĩ na kahĩĩ karĩ na mĩgate ĩtano ya cairi na tũthamaki twĩrĩ tũnini. No icio nĩ kĩ harĩ
kĩrĩndĩ kĩnene ũũ?‖

2091






10 Nake Yahshua akiuga: ―Ĩrai andũ maikare thĩ.‖ Na tondũ kũu kwarĩ na nyeki nyingĩ mũno,
andũ magĩikara thĩ, na arũme maarĩ ta 5,000. 11 Yahshua akĩoya mĩgate ĩyo, na thutha wa
gũcokia ngatho akĩmĩgayania kũrĩ arĩa maaikarĩte thĩ; na noguo eekire na tũthamaki tũu, nao
makĩrĩa makĩhũna. 12 Na rĩrĩa maarĩire makĩigania, akĩĩra arutwo ake ũũ: ―Cokanĩrĩriai cienyũ
iria ciatigara, nĩguo hatikagĩe kĩndũ o na kĩmwe gĩkũũra.‖ 13 Nĩ ũndũ ũcio magĩcokanĩrĩria
cienyũ iria ciatigirio nĩ arĩa maarĩte mĩgate ĩyo ĩtano ya cairi, ikĩiyũra ikabu 12.

14 Hĩndĩ ĩrĩa andũ acio moonire kĩama kĩrĩa aaringire, makĩambĩrĩria kuuga: ―Hatarĩ nganja ũyũ
nĩwe Mũnabii ũrĩa weranĩirũo atĩ nĩ agooka gũkũ thĩ.‖

15 Nake Yahshua, rĩrĩa aamenyire atĩ meendaga gũka mamũnyite nĩguo mamũtue mũthamaki,
akĩũra o rĩngĩ agĩthiĩ kĩrĩma-inĩ arĩ wiki.

16 Na gwakinya hwaĩ-inĩ, arutwo ake magĩikũrũka iria-inĩ, 17 makĩingĩra gatarũ, makĩringa iria
marorete Kaperinaumu. Gũkinyĩria hĩndĩ ĩyo, nduma nĩ yaingĩrĩte na Yahshua ndookĩte kũrĩ-o.
18 Ningĩ iria rĩkĩambĩrĩria kũgĩa na makũmbĩ, tondũ kwarĩ na rũhuho rũnene rwahurutanaga. 19
O na kũrĩ ũguo, rĩrĩa maakoretwo mathiĩte mairo ta ithatũ kana inya, makĩona Yahshua agereire
maĩ igũrũ o agĩkuhagĩrĩria gatarũ, nao magĩĩtigĩra. 20 No we akĩmera: ―Nĩ niĩ, mũtigetigĩre!‖ 21
Nao magĩgĩtĩkĩra aingĩre thĩinĩ wa gatarũ, na hĩndĩ o ĩyo gatarũ gagĩkinya thĩ nyũmũ kũrĩa
maathiaga.

22 Mũthenya ũyũ ũngĩ kĩrĩndĩ kĩrĩa kĩarĩ mwena ũcio ũngĩ wa iria gĩkĩona atĩ hatiarĩ na gatarũ
kangĩ tiga o kamwe kanini, na atĩ Yahshua ndaatonyete gatarũ-inĩ kau hamwe na arutwo ake,
ĩndĩ arutwo maathiĩte marĩ oiki. 23 No rĩrĩ, tũtarũ twa kuuma Tiberia tũgĩkinya hakuhĩ na harĩa
maarĩĩrĩire mĩgate thutha wa Yahshua gũcokia ngatho. 24 Kwoguo rĩrĩa moonire atĩ Yahshua na
arutwo ake matiarĩ hau, makĩingĩra tũtarũ-inĩ tũu magĩthiĩ Kaperinaumu gũcaria Yahshua.

25 Rĩrĩa maamuonire mũrĩmo ũcio ũngĩ wa iria, makĩmũũria: ―Rabii, ũkinyire gũkũ rĩ?‖ 26
Yahshua akĩmera: ―Ngũmwĩra atĩrĩ o ma o ma, mũtiranjaria tondũ wa ciama iria mũronire, ĩndĩ
nĩ ũndũ nĩ mũraarĩire mĩgate mũrahũna. 27 Mũtikarutagĩre wĩra irio iria ithũkaga, ĩndĩ rutagĩrai
wĩra irio iria itũũraga nĩ ũndũ wa muoyo wa tene na tene, iria Mũrũ wa mũndũ ekũmũhe; nĩ
gũkorũo Awa, Yahweh we mwene, nĩ amwĩkĩrĩte mũhũũri wa kuonania nĩ amwĩtĩkĩrĩte.‖

28 Nĩ ũndũ ũcio makĩmũũria: ―Twagĩrĩirũo gwĩka atĩa nĩguo tũrute mawĩra ma Yahweh?‖ 29
Yahshua akĩmacokeria atĩrĩ: ―Ũyũ nĩguo wĩra wa Yahweh, atĩ muonanie wĩtĩkio harĩ ũrĩa

2092







aatũmire.‖ 30 Nao makĩmũũria ũũ: ―Nĩ kĩama kĩrĩkũ ũkũringa tuone nĩguo tũgwĩtĩkie? Nĩ ũndũ
ũrĩkũ ũgwĩka? 31 Maithe maitũ ma tene maarĩire maana werũ-inĩ, o ta ũrĩa kwandĩkĩtwo atĩrĩ:
‗Nĩ aamaheire mũgate kuuma igũrũ marĩe.‘‖ 32 Yahshua agĩcoka akĩmera ũũ: ―Ngũmwĩra atĩrĩ
na ma, Musa ndaamũheire mũgate kuuma igũrũ, ĩndĩ Awa amũheete mũgate ũrĩa wa ma kuuma
igũrũ. 33 Tondũ mũgate wa Yahweh nĩ mũndũ ũrĩa ũikũrũkĩte kuuma igũrũ kũhe kĩrĩndĩ gĩa
gũkũ thĩ muoyo.‖ 34 Nao makĩmwĩra: ―Rabbi, tũheage mũgate ũcio hingo ciothe.‖

35 Yahshua akĩmera: ―Nĩ niĩ mũgate wa muoyo. Mũndũ o wothe ũũkaga kũrĩ niĩ ndarĩ hĩndĩ
akaahũta, nake ũrĩa wothe wonanagia wĩtĩkio harĩ niĩ ndarĩ hĩndĩ akaanyota. 36 No o ta ũrĩa
ndamwĩra, o na nĩ mũnyonete ĩndĩ mũtirĩ mũretĩkia. 37 Arĩa othe heagwo nĩ Awa nĩ marĩũkaga
kũrĩ niĩ, na ndirĩ hĩndĩ ngaaingata ũrĩa ũrĩũkaga kũrĩ niĩ;

38 tondũ ndiumĩte igũrũ ngoka gwĩka wendi wakwa niĩ mwene, ĩndĩ nĩ gwĩka wendi wa ũrĩa
wandũmire. 39 Ũyũ nĩguo wendi wa ũrĩa wandũmire, atĩ hatikagĩe mũndũ o na ũmwe ũkũũra
harĩ arĩa othe aheete, no atĩ ngaamariũkia mũthenya wa mũthia. 40 Nĩ gũkorũo ũyũ nĩguo wendi
wa Awa, atĩ mũndũ o wothe ũkũũranaga Mũriũ na akonania wĩtĩkio harĩ we agĩe na muoyo wa
tene na tene, na nĩ ngaamũriũkia mũthenya wa mũthia.‖

41 Nao Ayahudi makĩambĩrĩria kũngʼungʼua nĩ ũndũ wake tondũ nĩ ooigĩte: ―Nĩ niĩ mũgate ũrĩa
waikũrũkire kuuma igũrũ.‖ 42 Na makĩambĩrĩria kuuga ũũ: ―Githĩ ũyũ ti Yahshua mũrũ wa
Jusufu, na ithe na nyina githĩ tũtimoĩ? Rĩu aroiga atĩa atĩ, ‗Niĩ ndaikũrũkire kuuma igũrũ‘?‖ 43
Nake Yahshua akĩmacokeria akĩmera: ―Tigai kũngʼungʼua gatagatĩ-inĩ kanyu. 44 Gũtirĩ mũndũ
ũngĩũka kũrĩ niĩ atagucĩrĩirio nĩ Awa ũrĩa wandũmire na nĩ ngaamũriũkia mũthenya wa mũthia.
45 Nĩ kwandĩke ũũ maandĩko-inĩ ma Anabii: ‗Andũ othe nĩ makaarutwo nĩ Yahweh.‘

Mũndũ o wothe ũthikĩrĩirie Awa na akeruta nĩ okaga kũrĩ niĩ. 46 Ti atĩ nĩ kũrĩ mũndũ wonete
Awa, tiga o ũrĩa uumĩte kũrĩ Yahweh; ũcio nĩ onete Awa. 47 Ngũmwĩra atĩrĩ o ma o ma, mũndũ
o wothe wĩtĩkagia, arĩ na muoyo wa tene na tene.

48 ―Nĩ niĩ mũgate wa muoyo. 49 Maithe manyu ma tene maarĩire maana werũ-inĩ ĩndĩ nĩ
maakuire. 50 Ũyũ nĩguo mũgate ũrĩa ũikũrũkĩte kuuma igũrũ nĩguo mũndũ o wothe aũrĩa
ndagakue. 51 Nĩ niĩ mũgate ũrĩa ũrĩ muoyo waikũrũkire kuuma igũrũ. Mũndũ o wothe angĩrĩa
mũgate ũyũ egũtũũra tene na tene; na ũrĩa kũrĩ nĩ atĩ, mũgate ũrĩa ngũheana nĩ mwĩrĩ wakwa nĩ
ũndũ wa muoyo wa kĩrĩndĩ gĩa gũkũ thĩ.‖

52 Nao Ayahudi makĩambĩrĩria gũkararania o ene makiugaga: ―Mũndũ ũyũ angĩtũhe atĩa mwĩrĩ
wake tũrĩe?‖ 53 Nĩ ũndũ ũcio Yahshua akĩmera: ―Ngũmwĩra atĩrĩ o ma o ma, mũngĩaga kũrĩa
mwĩrĩ wa Mũrũ wa mũndũ na kũnyua thakame yake, mũtingĩgĩa na muoyo thĩinĩ wanyu. 54

2093





Mũndũ o wothe ũrĩaga mwĩrĩ wakwa na akanyua thakame yakwa, arĩ na muoyo wa tene na tene,
na nĩ ngaamũriũkia mũthenya wa mũthia; 55 nĩ gũkorũo mwĩrĩ wakwa nĩ irio kũna na thakame
yakwa nĩ kĩndũ gĩa kũnyua kũna. 56 Mũndũ o wothe ũrĩaga mwĩrĩ wakwa na akanyua thakame
yakwa atũũraga thĩiniĩ wakwa, na niĩ ngatũũra thĩiniĩ wake. 57 O ta ũrĩa Awa ũrĩa ũtũũraga
muoyo aandũmire na ndũũraga nĩ ũndũ wa Awa, noguo mũndũ o wothe ũrĩaga mwĩrĩ wakwa
agaatũũra nĩ ũndũ wakwa. 58 Ũyũ nĩguo mũgate ũrĩa waikũrũkire kuuma igũrũ. Ti ta hĩndĩ ĩrĩa
maithe manyu ma tene maarĩire na no maakuire. Mũndũ o wothe ũrĩaga mũgate ũyũ egũtũũra
tene na tene.‖

59 Ooigire maũndũ macio hĩndĩ ĩrĩa aarutanaga thĩinĩ wa thunagogi ĩmwe kũu Kaperinaumu.

60 Rĩrĩa arutwo ake aingĩ maaiguire maũndũ macio, makiuga: ―Ũhoro ũcio nĩ wa kũmakania; nũ
ũngĩũthikĩrĩria?‖ 61 No rĩrĩa Yahshua aamenyire atĩ arutwo ake nĩ maangʼungʼuaga nĩ ũndũ wa
ũhoro ũcio-rĩ, akĩmoria: ―Kaĩ ũhoro ũcio ũramũhĩnga? 62 Ĩ mũngĩkĩona Mũrũ wa mũndũ
akĩambata athiĩte kũrĩa aatũũraga tene? 63 Roho nĩguo wĩkĩranaga muoyo; mwĩrĩ ndũrĩ kĩene o
na hanini. Maũndũ macio ndamwĩra-rĩ, nĩ Roho na nĩ muoyo. 64 No nĩ harĩ na amwe anyu
matetĩkagia.‖ Nĩ gũkorũo Yahshua nĩ aamenyaga kuuma o kĩambĩrĩria arĩa mateetĩkagia na
mũndũ ũrĩa ũngĩkamũkunyanĩra. 65 Agĩthiĩ na mbere kuuga: ―Nĩkĩo ndamwĩra atĩ gũtirĩ mũndũ o
na ũmwe ũngĩũka kũrĩ niĩ, tiga etĩkĩririo nĩ Awa.‖

66 Nĩ ũndũ ũcio arutwo ake aingĩ magĩcokerera maũndũ marĩa maatigĩte na matiatwaranire nake
rĩngĩ. 67 Kwoguo Yahshua akĩũria arĩa Ikũmi na Erĩ atĩrĩ: ―Hihi o na inyuĩ nĩ mũkwenda gũthiĩ?‖
68 Simoni Kepha akĩmũcokeria ũũ: ―Rabbi, tũgũgĩthiĩ kũrĩ ũ? Wee ũrĩ na ciugo cia muoyo wa
tene na tene. 69 Nĩ twĩtĩkĩtie na tũkamenya atĩ wee nĩwe Ũrĩa Mwamũre wa Yahweh.‖ 70
Yahshua akĩmacokeria atĩrĩ: ―Githĩ ti niĩ ndamũthuurire inyuĩ ikũmi na erĩ? No ũmwe wanyu nĩ
wa ũrĩa mũũru.‖ 71 Ũrĩa kũrĩ nĩ atĩ, aaragia ũhoro wa Yahuda mũrũ wa Simoni Mũisikariota, nĩ
gũkorũo nĩ aacokire akĩmũkunyanĩra, o na gũtuĩka aarĩ ũmwe wa arĩa Ikũmi na Erĩ.

JOHANA 7

1 Thutha ũcio Yahshua agĩthiĩ na mbere na ngʼendo ciake kũu Galili, nĩ gũkorũo ndeendaga
gũthiĩ Yahuda tondũ Ayahudi nĩ maacaragia ũrĩa mangĩmũũraga. 2 O na kũrĩ ũguo, Gĩathĩ kĩa
Ayahudi gĩa Ithũnũ nĩ gĩakuhĩrĩirie. 3 Kwoguo ariũ a nyina makĩmwĩra: ―Uma gũkũ ũthiĩ
Yahuda, nĩguo arutwo aku o nao meyonere maũndũ marĩa ũreka. 4 Tondũ gũtirĩ mũndũ wĩkaga
ũndũ o na ũmwe hitho-inĩ akĩenda kũmenyeka nĩ andũ. Angĩkorũo nĩ ũreka maũndũ macio-rĩ,
wĩyonanie kũrĩ kĩrĩndĩ.‖ 5 Ariũ a nyina mationanagia wĩtĩkio harĩ we. 6 Nĩ ũndũ ũcio Yahshua

2094






akĩmera: ―Ihinda rĩakwa rĩtirĩ rĩrakinya, ĩndĩ ihinda rĩanyu rĩtũũraga rĩrĩ ikinyu. 7 Thĩ ndĩrĩ na
gĩtũmi gĩa kũmũthũũra, ĩndĩ niĩ nĩ ĩthũũrĩte, tondũ nĩ ndutaga ũira ũmĩgiĩ atĩ ciĩko ciayo nĩ njũru.

8 Inyuĩ ambatai mũthiĩ gĩathĩ-inĩ; niĩ ndikinyĩte gũthiĩ gĩathĩ-inĩ kĩu, tondũ ihinda rĩakwa rĩtirĩ
rĩrakinya.‖ 9 Kwoguo thutha wa kũmera maũndũ macio, agĩtigwo kũu Galili.

10 No rĩrĩa ariũ a nyina maambatire magĩthiĩ gĩathĩ-inĩ, o nake akĩambata atekũmenyeka, agĩthiĩ
na hitho. 11 Ayahudi magĩkĩambĩrĩria kũmũcaria kũu gĩathĩ-inĩ makĩũragia: ―Mũndũ ũcio arĩ
kũ?‖ 12 Nakĩo kĩrĩndĩ gĩkĩambĩrĩria kũheehanĩrĩra ũhoro ũmwĩgiĩ. Amwe makoiga: ―Nĩ mũndũ
mwega.‖ Angĩ nao makoiga: ―Ti mwega. Nĩ ahĩtithagia kĩrĩndĩ.‖ 13 No gũtirĩ mũndũ o na ũmwe
ũngĩaririe ũhoro wake mbere ya andũ nĩ ũndũ wa gwĩtigĩra Ayahudi.

14 Rĩrĩa gĩathĩ gĩakinyire gatagatĩ, Yahshua akĩambata agĩthiĩ hekarũ-inĩ na akĩambĩrĩria
kũrutana. 15 Nao Ayahudi makĩgega makĩũrania: ―Gũthiĩte atĩa mũndũ ũyũ agakorũo na ũũgĩ ta
ũyũ wa Maandĩko na ndakĩrĩ mũthomu?‖

16 Yahshua akĩmacokeria akĩmera: ―Maũndũ marĩa ndutanaga ti makwa, ĩndĩ moimĩte kũrĩ ũrĩa
wandũmire. 17 Mũndũ o wothe angĩĩrirĩria gwĩka wendi wa Ũcio, no amenye kana ũrutani ũcio
uumĩte kwĩ Yahweh kana ndĩraria maũndũ marĩa ndĩĩrĩte. 18 Ũrĩa wothe waragia maũndũ eĩrĩte
we mwene nĩ gwĩcarĩria ecaragĩria rũgooco; ĩndĩ ũrĩa wothe ũcaragia kũgoocithia ũrĩa
wamũtũmire, ũcio nĩ wa ma na ndarĩ ũndũ ũtarĩ wa ũthingu thĩinĩ wake. 19 Githĩ Musa
ndaamũheire Watho? No gũtirĩ o na ũmwe wanyu wathĩkagĩra Watho ũcio. Mũrenda kũnjũraga
nĩkĩ?‖ 20 Kĩrĩndĩ gĩkĩmũcokeria: ―Ũrĩ na ndaimono wee, nũ ũrenda gũkũũraga?‖ 21 Nake
Yahshua akĩmacokeria: ―Ndekire gĩĩko o kĩmwe inyuothe mũkĩgega. 22 Musa aamũheire watho
wĩgiĩ irua—ti atĩ woimanĩte na Musa, ĩndĩ woimĩte kũrĩ maithe ma tene—na nĩ mũruithanagia
mũthenya wa thabatũ. 23 Angĩkorũo mũndũ no aruithio mũthenya wa thabatũ atĩ nĩguo Watho
wa Musa ndũkoinwo-rĩ, mũrakĩndakarĩra na marũrũ maingĩ ũguo nĩkĩ atĩ tondũ nĩ ndahonirie
mũndũ mũthenya wa thabatũ?

24 Tigai gũtuanagĩra na maũndũ marĩa monekaga na maitho, ĩndĩ tuanagĩrai na ũthingu.‖

25 Nao aikari amwe a Yahrushalayim makĩambĩrĩria kuuga: ―Githĩ ũyũ tiwe mũndũ ũrĩa
marenda kũũraga? 26 Oneei, rĩu araria mbere ya andũ, na gũtirĩ ũndũ maramwĩra! Kaĩ atongoria
mamenyete kũna atĩ ũyũ nĩwe Messiya?

27 Ngũrani na ũguo-rĩ, nĩ tũĩ kũrĩa mũndũ ũyũ oimĩte; ĩndĩ rĩrĩa Messiya agoka, gũtirĩ mũndũ o
na ũmwe ũkaamenya kũrĩa agaakorũo oimĩte.‖ 28 Na rĩrĩa Yahshua aarutanaga thĩinĩ wa hekarũ,

2095





akĩanĩrĩra akiuga: ―Nĩ mũnjũĩ na nĩ mũĩ kũrĩa nyumĩte. Na ndiũkĩte ndĩĩtũmĩte niĩ mwene, ĩndĩ
Ũrĩa ũndũmĩte nĩ wa ma, na inyuĩ mũtimũĩ.

29 Ũcio nĩ ndĩmũĩ, tondũ niĩ njũkĩte ndũmĩtwo Nĩwe ndĩmũrũgamĩrĩre.‖ 30 Nĩ ũndũ ũcio
makĩambĩrĩria gũcaria ũrĩa mekũmũnyita, no gũtirĩ mũndũ o na ũmwe wamũhutirie, tondũ ihinda
rĩake rĩtiarĩ ikinyu. 31 No rĩrĩ, andũ aingĩ thĩinĩ wa kĩrĩndĩ nĩ maamwĩtĩkirie, na nĩ mooranagia:
―Rĩrĩa Messiya agoka-rĩ, no anga akaaringa ciama nyingĩ gũkĩra iria mũndũ ũyũ aringĩte?‖

32 Afarisai makĩigua kĩrĩndĩ gĩkĩngʼungʼua maũndũ macio mamwĩgiĩ, na anene a athĩnjĩri-
Yahweh na Afarisai magĩtũma thigari ikamũnyite. 33 Hĩndĩ ĩyo Yahshua akiuga atĩrĩ: ―Ngũkorũo
hamwe na inyuĩ kahinda kangĩ o kanini itanathiĩ kũrĩ Ũrĩa wandũmire. 34 Nĩ mũkaanjaria no
mũtikanyona, na kũrĩa ngaakorũo mũtikahota gũka.‖ 35 Nĩ ũndũ ũcio, Ayahudi makĩũrania ũũ:
―Mũndũ ũyũ kaĩ arabanga gũthiĩ kũ gũkũ tũtakamuona? Hihi arabanga gũthiĩ kũrĩ Ayahudi arĩa
mahurunjũkĩte kwa Angiriki akarute Angiriki? 36 Arenda kuuga atĩa akiuga, ‗Nĩ mũkaanjaria no
mũtikanyona, na kũrĩa ngaakorũo mũtikahota gũka‘?‖

37 Mũthenya wa mũico, ũrĩa warĩ mũthenya mũnene wa Gĩathĩ, Yahshua akĩrũgama akĩanĩrĩra:
―Angĩkorũo nĩ harĩ mũndũ o na ũmwe mũnyotu, nĩ oke kũrĩ niĩ anyue maĩ. 38 Mũndũ o wothe
ũkũgĩa na wĩtĩkio harĩ niĩ, o ta ũrĩa rĩandĩko riugĩte: ‗Tũrũũĩ twa maĩ marĩ muoyo tũrĩthereraga
kuuma thĩinĩ wake.‘‖ 39 O na kũrĩ ũguo, aaragia ũhoro wa Roho, o ũrĩa andũ arĩa maarĩ na
wĩtĩkio harĩ we maarĩ hakuhĩ kwamũkĩra; nĩ gũkorũo gũkinyĩria hĩndĩ ĩyo matiaheetwo Roho,
tondũ Yahshua ndaakoretwo atũũgĩrĩtio. 40 Amwe arĩa maaiguire ũhoro ũcio thĩinĩ wa kĩrĩndĩ
makĩambĩrĩria kuuga: ―Ũyũ kũna nĩwe Mũnabii.‖ 41 Angĩ nao mooigaga: ―Ũyũ nĩwe Messiya.‖
No amwe makoiga: ―Messiya ndaarĩ oke kuuma Galili, kana tiguo? 42 Githĩ rĩandĩko rĩtiugĩte atĩ
Messiya akoima rũciaro-inĩ rwa Daudi, na oime Bethilehemu, gĩcagi kĩrĩa Daudi aaikaraga?‖ 43
Kwoguo gũkĩgĩa na ngayũkano gatagatĩ-inĩ ga kĩrĩndĩ nĩ ũndũ wake. 44 O na kũrĩ ũguo amwe ao
nĩ meendaga kũmũnyita, no gũtirĩ o na ũmwe wamũhutirie.

45 Nacio thigari igĩcoka kũrĩ anene a athĩnjĩri-Yahweh na Afarisai, nao Afarisai magĩciũria atĩrĩ:
―Mwaga kũmũrehe nĩkĩ?‖ 46 Thigari igĩcokia: ―Gũtirĩ mũndũ ũrĩ waria take.‖ 47 Nao Afarisai
magĩciũria atĩrĩ: ―Kaĩ o na inyuĩ mũhĩtithirio? 48 Gũtirĩ mũtongoria o na ũmwe kana Mũfarisai
ũgĩĩte na wĩtĩkio harĩ we, kana tiguo? 49 No kĩrĩndĩ gĩkĩ gĩtoĩ Watho nĩ kĩrume.‖ 50 Nikodemo,
ũrĩa wathiĩte kũrĩ we mbere ĩyo na aarĩ ũmwe wao, akĩmera: 51 ―Watho witũ ndũtuagĩra mũndũ
atambĩte gũthikĩrĩrio nĩguo kũmenyeke maũndũ marĩa areka, kana tiguo?‖ 52 Nao
makĩmũcokeria makĩmwĩra: ―Kaĩ wee nawe uumĩte Galili? Ta tuĩria wone atĩ gũtirĩ mũnabii
ũkoima Galili!‖

2096





JOHANA 8

1 No rĩrĩ, Yahshua agĩthiĩ Kĩrĩma-inĩ kĩa Mĩtamaiyũ. 2 Na rũcinĩ tene akĩroka o rĩngĩ kũu nja cia
hekarũ, kũrĩa andũ othe maamũrigiicĩirie. Nake agĩikara thĩ kũmaruta. 3 Aandĩki-marũa hamwe
na Afarisai makĩrehe mũndu-wa-nja wanyitĩtwo agĩtharia. Makĩmũrũgamia hau mbere ya
gĩkundi, 4 na makĩĩra Yahshua atĩrĩ, ―Rabbi, mũndu-wa-nja ũyũ aanyiitwo agĩtharia. 5 Thĩinĩ wa
watho-rĩ, Musa aatwathire tũhũũrage andũ-a-nja ta aya na mahiga nyuguto. Rĩu we ũkuuga atĩa?‖

6 Maahũthagĩra kĩũria gĩkĩ kĩrĩ ta mũtego, nĩgetha magĩe na ũndũ wa kũmũthitangĩra.

No Yahshua akĩinamĩrĩra, na akĩambĩrĩria kwandĩka thĩ na kĩara gĩake. 7 Na rĩrĩa maathiire na
mbere kũmũũria ũhoro ũcio, akĩinamũka, akĩmera atĩrĩ, ―Angĩkorwo harĩ na ũmwe wanyu ũtarĩ
ehia-rĩ, nĩ atuĩke wa mbere kũmũikĩria ihiga.‖ 8 Agĩcoka akĩinamĩrĩra rĩngĩ, akĩandĩka thĩ na
kĩara.

9 Rĩrĩa maiguire ũguo, makĩambĩrĩria kwehera hau ũmwe kwa ũmwe, maambĩrĩirie na arĩa akũrũ,
nginya hagĩtigara o Yahshua na mũndu-wa-nja ũcio arũngiĩ o hau. 10 Yahshua akĩinamũka,
akĩmũũria atĩrĩ, ―Mũndũ-wa-nja ũyũ, agũthitangi marĩ ha? Hatirĩ o na ũmwe wao wagũtuĩra?‖

11 Nake akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Mũthuri ũyũ, gũtirĩ o na ũmwe.‖

Nake Yahshua akiuga atĩrĩ, ―O na niĩ ndigũgũtuĩra. Thiĩ, na ndũkanacoke kwĩhia.‖

12 Rĩrĩa Yahshua aarĩirie andũ rĩngĩ, akiuga atĩrĩ, ―Niĩ nĩ niĩ ũtheri wa thĩ. Ũrĩa wothe
ũnũmagĩrĩra ndarĩ hĩndĩ arĩthiiaga na nduma, no arĩgĩaga na ũtheri wa muoyo.‖

13 Nao Afarisai makĩmũkararia, makĩmwĩra atĩrĩ, ―We ũraheana ũira waku wee mwene; ũira
waku ti wa ma.‖

14 Nake Yahshua agĩcokia atĩrĩ, ―O na ingĩruta ũira wakwa niĩ mwene-rĩ, ũira wakwa nĩ wa ma,
nĩgũkorwo nĩ njũĩ kũrĩa ndoimire o na kũrĩa ndĩrathiĩ. No inyuĩ mũtiũĩ kũrĩa nyumĩte kana kũrĩa
ndĩrathiĩ. 15 Inyuĩ mũtuanagĩra cira na ũmũndũ; niĩ ndirĩ mũndũ nduagĩra cira. 16 No o na

2097









ingĩtuanĩra cira-rĩ, itua rĩakwa nĩ rĩagĩrĩire, nĩgũkorwo ndituanagĩra ndĩ nyiki. No niĩ ndĩ na Baba,
ũrĩa wandũmire. 17 Thĩinĩ wa Watho wanyu nĩ kwandĩkĩtwo atĩ ũira wa andũ erĩ nĩ wa ma. 18
Niĩ ndĩraruta ũira wakwa mwene; nake mũira wakwa ũcio ũngĩ nĩ Baba ũrĩa wandũmire.‖

19 Ningĩ makĩmũũria atĩrĩ, ―Thoguo arĩ kũ?‖

Nake Yahshua akĩmacokeria atĩrĩ, ―Inyuĩ mũtinjũĩ, o na Baba mũtimũũĩ. Korwo nĩ mũnjũĩ, o na
Baba nĩ mũngĩmũũĩ.‖

20 Nake aaragia ciugo icio akĩrutana hekarũ-inĩ hakuhĩ na harĩa mũhothi warutagĩrwo. No gũtirĩ
mũndũ wamũnyitire nĩ tondũ ihinda rĩake rĩtiarĩ ikinyu.

21 O rĩngĩ Yahshua akĩmera atĩrĩ, ―Nĩ ngwĩthiĩra, na inyuĩ nĩ mũkanjaria no mũgakua mũrĩ o
mehia-inĩ manyu. Kũrĩa ngũthiĩ inyuĩ mũtingĩhota gũka.‖

22 Ũhoro ũcio ũgĩtũma Ayahudi morie atĩrĩ, ―Kaĩ ekwĩyũraga? Hihi nĩkĩo aroiga atĩ, ‗Kũrĩa
ngũthiĩ mũtingĩhota gũka‘?‖

23 Nowe akĩmera atĩrĩ, ―Inyuĩ mũrĩ a gũkũ thĩ, niĩ nyumĩte Igũrũ. 24 Inyuĩ mũrĩ a thĩ-ĩno; no niĩ
ndirĩ wa thĩ-ĩno. Ndamwĩrire atĩ mũgakua mũrĩ o mehia-inĩ manyu; mũngĩrega gwĩtĩkia ũrĩa
njugaga atĩ niĩ nĩ niĩ we, ti-itherũ mũgakua mũrĩ o mehia-inĩ manyu.‖

25 Nao makĩmũũria atĩrĩ, ―Wee nĩwe ũ.‖

Nake Yahshua akĩmera atĩrĩ, ―Niĩ nĩ niĩ o ũrĩa ndũũrĩte ndĩmwĩraga kuuma o kĩambĩrĩria.

26 Ndĩ na maũndũ maingĩ ingiuga ma kũmũcirithia namo. No ũrĩa wandũmire nĩ wa ma, naguo
ũrĩa njiguĩte kuuma kũrĩ we nĩguo njĩĩraga kĩrĩndĩ.‖

27 Nao matiigana kũmenya atĩ aameraga ũhoro wa Ithe.

2098










28 Nĩ ũndũ ũcio Yahshua akĩmera atĩrĩ, ―Mwarĩkia kwambararia Mũrũ wa Mũndũ-rĩ, nĩguo
mũkamenya ũrĩa njugaga atĩ niĩ nĩ niĩ we, na atĩ gũtirĩ ũndũ njĩkaga ndĩĩrĩte, no njaragia o ũrĩa
Baba andutĩte.

29 Nake ũrĩa wandũmire arĩ hamwe na niĩ; ndandigĩte ndĩ nyiki, nĩgũkorwo hĩndĩ ciothe njĩkaga
maũndũ o marĩa mamũkenagia.‖

30 O akĩaragia-rĩ, andũ aingĩ makĩmwĩtĩkia.

31 Nake Yahshua akĩĩra Ayahudi arĩa maamwĩtĩkĩtie atĩrĩ, ―Mũngĩrũmia ũrutani wakwa-rĩ, mũrĩ
arutwo akwa kũna.

32 Nĩ mũkaamenya ũhoro wa ma, naguo ũhoro ũcio wa ma nĩ ũkaamũkũũra ũkombo-inĩ.‖

33 Nao makĩmũcokeria makĩmwĩra atĩrĩ, ―Ithuĩ tũrĩ a rũciaro rwa Iburahĩmu, na tũtirĩ twatuĩka
ngombo cia mũndũ o na ũ. Ũngĩkiuga atĩa atĩ nĩ tũgakũũrwo?‖

34 Nake Yahshua akĩmacokeria atĩrĩ, ―Ngũmwĩra atĩrĩ o ma, mũndũ o wothe wĩhagia nĩ ngombo
ya mehia.

35 No rĩrĩ, ngombo ti ya gũtũũra mũciĩ nginya tene no mũriũ wa mwene mũciĩ nĩ wa gũtũũra
mũciĩ nginya tene.

36 Nĩ ũndũ ũcio Mũrũ wa Yahweh angĩkamũkũũra-rĩ, nĩ mũgakũũrwo kũna.

37 Nĩ njũĩ mũrĩ a rũciaro rwa Iburahĩmu, no nĩ mwĩharĩirie kũnjũraga, tondũ ũhoro wakwa ndũrĩ
na ũikaro thĩinĩ wanyu.

2099












 38 Niĩ ndĩramwĩra maũndũ marĩa nyonete harĩ Baba, na inyuĩ mwĩkaga maũndũ marĩa mũiguĩte
kuuma kũrĩ ithe wanyu.‖

39 Nao makĩmũcokeria atĩrĩ, ―Iburahĩmu nĩwe ithe witũ.‖ Nake Yahshua akĩmera atĩrĩ,

―Mũngĩrĩ ciana cia Iburahĩmu-rĩ, nĩ mũngĩĩkaga maũndũ marĩa Iburahĩmu eekaga.

40 Ũrĩa kũrĩ nĩ atĩ, inyuĩ nĩ mũtuĩte itua rĩa kũnjũraga, o niĩ mũndũ ũrĩa ũmũheete ũhoro ũrĩa wa
ma, o ũrĩa ndaiguire kuuma kũrĩ Yahweh. Ũguo tiguo Iburahĩmu eekaga.

41 Inyuĩ mũreka maũndũ marĩa ithe wanyu ekaga.‖

Nao makĩmũkararia makĩmwĩra atĩrĩ, ―Ithuĩ tũtirĩ ciana ciumanĩte na ũtharia. Ithuĩ tũrĩ na Baba
ũmwe tu, na nĩwe Elohim.‖

42 Yahshua akĩmera atĩrĩ, ―Yahweh angĩrĩ Ithe wanyu-rĩ, no mũnyende, nĩgũkorwo ndoimire
kũrĩ Yahweh, na rĩu ndĩ gũkũ. Ti niĩ mwene ndĩĩtũmĩte, no nĩwe wandũmire.

43 Mũraga gũtaũkĩrwo nĩ ũrĩa ndĩroiga nĩkĩ? Tondũ mũtirahota kũmenya ũhoro ũrĩa ndĩraria.

44 Inyuĩ mũrĩ ciana cia ithe wanyu, Mũcukani, na mwendaga kũhingia merirĩria ma ithe wanyu.
We aarĩ mũũragani kuuma o kĩambĩrĩria. Ndathingataga ũhoro wa ma, nĩgũkorwo gũtirĩ ũhoro
wa ma thĩinĩ wake. Rĩrĩa ekũheenania, aaragia rũthiomi rwake, tondũ we nĩ mũheenania, na nĩwe
ithe wa maheeni.

45 No tondũ njaragia ũhoro wa ma-rĩ, mũtinjĩtĩkagia. 46 Nĩ kũrĩ mũndũ ũmwe wanyu
ũngĩonania atĩ ndĩ mwĩhia? Angĩkorwo ndĩraria ũhoro wa ma-rĩ, mũregaga kũnjĩtĩkia nĩkĩ? 47
Ũrĩa ũrĩ wa Yahweh nĩ aiguaga ũrĩa Yahweh oigaga. Kĩrĩa kĩgiragia mũmũigue nĩ tondũ mũtirĩ a
Yahweh.‖

48 Nao Ayahudi makĩmũcokeria atĩrĩ, ―Githĩ tũtirĩ na kĩhooto gĩa kuuga atĩ wee ũrĩ Mũsamaria
na ũrĩ na ndaimono?‖

2100









49 Nake Yahshua akĩmera atĩrĩ, ―Niĩ ndirĩ na ndaimono, no nĩ ndĩĩte Baba, no inyuĩ mũtindĩĩte.

50 Ndirecarĩria ũgooci wakwa niĩ mwene, no nĩ harĩ na ũmwe ũrĩa ũũcaragia, na nĩwe mũtuanĩri
cira. 51 Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, mũndũ o wothe angĩrũmia kiugo gĩakwa, ndarĩ hĩndĩ akona
gĩkuũ.‖

52 Ayahudi maigua ũguo, makĩgũthũka makĩmwĩra atĩrĩ, ―Rĩu nĩ twamenya atĩ ũrĩ na ndaimono.
Iburahĩmu nĩ akuire o na anabii magĩkua, no wee ũroiga atĩ mũndũ o wothe angĩrũmia kiugo
gĩaku, ndagacama gĩkuũ.

53 Wee ũkĩrĩ mũnene gũkĩra ithe witũ Iburahĩmu? We nĩ akuire o na anabii magĩkua. Kaĩ
ũreciria we ũrĩ ũ?‖

54 Nake Yahshua akĩmacokeria atĩrĩ, ―Ingĩĩgooca-rĩ, kwĩgooca gwakwa nĩ gwa tũhũ. Baba, ũrĩa
muugaga atĩ nĩwe Kĩhoti wanyu nĩwe ũngoocithagia.

55 O na gũtuĩka mũtimũũĩ, niĩ nĩ ndĩmũũĩ. Ingiuga atĩ ndimũũĩ, ingĩtuĩka wa maheeni ta inyuĩ, no
nĩ ndĩmũũĩ na nĩ nũmĩtie kiugo gĩake.

56 Ithe wanyu Iburahĩmu nĩ akenaga atĩ nĩ akona mũthenya wakwa; na nĩ awonire na
agĩcanjamũka.‖

57 Nao Ayahudi makĩmwĩra atĩrĩ, ―Wee o na ndũkinyĩtie mĩaka mĩrongo ĩtano, na ũkoiga atĩ nĩ
wonete Iburahĩmu!‖

58 Nake Yahshua akĩmacokeria atĩrĩ, ―Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, Iburahĩmu atanaciarwo, Niĩ
ndũire!‖

59 Maigua ũguo makĩoya mahiga mamũhũũre namo nyuguto, no Yahshua akĩĩhitha, akiuma kũu
hekarũ-inĩ.

2101










JOHANA 9

1 Na rĩrĩa aathiiaga na njĩra-rĩ, akĩona mũndũ waciarĩtwo arĩ mũtumumu.

2 Nao arutwo ake makĩmũũria atĩrĩ, ―Rabii, nũ wehirie, nĩ mũndũ ũyũ kana nĩ aciari ake, nĩgetha
aciarwo arĩ mũtumumu?‖

3 Nake Yahshua akiuga atĩrĩ, ―Ti mũndũ ũyũ kana aciari ake mehirie. No ũndũ ũyũ wekĩkire
nĩgetha wĩra wa Yahweh wonanio mũtũũrĩre-inĩ wake.

4 Rĩrĩa rĩothe arĩ mũthenya-rĩ, no nginya tũrute wĩra wa ũrĩa wandũmire. Ũtukũ nĩ ũroka rĩrĩa
gũtarĩ mũndũ ũngĩhota kũruta wĩra.

5 Rĩrĩa ndĩ gũkũ thĩ, nĩ niĩ ũtheri wa thĩ.‖

6 Na aarĩkia kuuga ũguo, agĩtua mata thĩ, akĩringia ndoro na mata macio, na akĩmĩhaka mũndũ
ũcio maitho.

7 Akĩmwĩra atĩrĩ, ―Thiĩ ũgethambe Karia-inĩ ga Siloamu‖ (narĩo rĩĩtwa Siloamu nĩ kuuga
Gũtũmwo.) Nĩ ũndũ ũcio mũndũ ũcio agĩthiĩ na agĩĩthamba, na agĩũka mũciĩ akĩonaga.

8 Nao andũ a itũũra rĩake na arĩa maamuonete mbere ĩyo akĩhooya ũteithio makĩũrania atĩrĩ,
―Githĩ mũndũ ũyũ ti ũrĩa ũraikaraga thĩ ahooyage ũteithio?‖

9 Andũ amwe makiuga atĩ aarĩ we.

Nao arĩa angĩ makiuga atĩrĩ, ―Aca, no kũhaana amũhaana.‖

Nowe agĩkĩrĩrĩria kuuga atĩrĩ, ―Nĩ niĩ mũndũ ũcio.‖

10 Nao makĩmũũria atĩrĩ, ―Maitho maku makĩhingũkire atĩa?‖

2102










11 Nake akĩmacokeria atĩrĩ, ―Mũndũ ũrĩa metaga Yahshua nĩwe ũringirie ndoro aahaka maitho,
anjĩĩra thiĩ ngethambe Karia-inĩ ga Siloamu. Nĩ ũndũ ũcio ndathiĩ na ndethamba, na ndahota
kuona.‖

12 Nao makĩmũũria atĩrĩ, ―Mũndũ ũcio arĩ ha?‖

Nake akĩmera atĩrĩ, ―Niĩ ndiũĩ.‖

13 Nao magĩtwara mũndũ ũcio warĩ mũtumumu kũrĩ Afarisai.

14 Na rĩrĩ, mũthenya ũcio Yahshua aaringirie ndoro na akĩhingũra maitho ma mũndũ ũcio warĩ
wa Thabatũ.

15 Nĩ ũndũ ũcio Afarisai o nao makĩmũũria ũrĩa aahotete kuona. Nake mũndũ ũcio akĩmacokeria
atĩrĩ, ―Aahakire ndoro maitho, na niĩ ndethamba na rĩu nĩ ndĩrona.‖

16 Nao Afarisai amwe makiuga atĩrĩ, ―Mũndũ ũyũ ndoimĩte kũrĩ Yahweh, nĩgũkorwo
ndamenyagĩrĩra Thabatũ.‖

No arĩa angĩ makĩũria atĩrĩ, ―Mũndũ mwĩhia ahota atĩa kũringa ciama ta ici?‖ Nĩ ũndũ ũcio
makĩamũkana.

17 Mũthia-inĩ Afarisai acio makĩhũgũkĩra mũndũ ũcio warĩ mũtumumu, makĩmũũria atĩrĩ, ―Wee
ũkuuga atĩa ha ũhoro wake? Nĩwe araahingũrire maitho.‖

Nake mũndũ ũcio agĩcokia atĩrĩ, ―Nĩ mũnabii.‖

18 O na kũrĩ ũguo Ayahudi matiigana gwĩtĩkia ũhoro wa mũndũ ũcio atĩ aarĩ mũtumumu na atĩ
nĩ acokete kuona, nginya rĩrĩa maatũmanĩire aciari ake.

19 Makĩmooria atĩrĩ, ―Ũyũ nĩ mwana wanyu? Ũyũ nĩwe mũroiga aaciarirwo arĩ mũtumumu? Rĩu
ahotete atĩa kuona?‖

2103









20 Nao aciari ake magĩcokia atĩrĩ, ―Ithuĩ tũũĩ nĩ mwana witũ na tũũĩ aaciarirwo arĩ mũtumumu.
21 No ũrĩa ahotete kuona, kana ũrĩa ũmũhingũrire maitho make, ithuĩ tũtiũĩ. Mũũriei nĩ mũgima,
nĩ ekwĩyarĩrĩria.‖

22 Aciari ake moigire ũguo nĩ ũndũ wa gwĩtigĩra Ayahudi, nĩgũkorwo Ayahudi nĩ marĩkĩtie
gũtua atĩ mũndũ o wothe ũngiuga atĩ Yahshua nĩwe Messiya nĩ egũikio nja ya thunagogi.

23 Nĩkĩo aciari ake moigire atĩrĩ, ―Nĩ mũgima; mũũriei.‖

24 Magĩĩta mũndũ ũcio warĩ mũtumumu hĩndĩ ya kerĩ. Makĩmwĩra atĩrĩ, ―Goocithia Kĩhoti. Nĩ
tũũĩ mũndũ ũyũ nĩ mwĩhia.‖

25 Nake agĩcokia atĩrĩ, ―Niĩ ndiũĩ kana nĩ mwĩhia kana ti mwĩhia. No njũĩ ũndũ ũyũ ũmwe;
ndĩrarĩ mũtumumu na rĩu nĩ ndĩrona!‖

26 Ningĩ makĩmũũria atĩrĩ, ―Agwĩkire atĩa? Akũhingũrire maitho atĩa?‖

27 Nake akĩmacokeria atĩrĩ, ―Nĩ ndamwĩra ũhoro o rĩu na inyuĩ mũtinathikĩrĩria. Mũrenda kũigua
rĩngĩ nĩkĩ? O na inyuĩ nĩ mũkwenda gũtuĩka arutwo ake?‖

28 Nao makĩmũruma, makĩmwĩra atĩrĩ, ―Wee ũrĩ mũrutwo wa mũndũ ũyũ! Ithuĩ tũrĩ arutwo a
Musa!

29 Ithuĩ nĩ tũũĩ atĩ Kĩhoti nĩ arĩirie Musa, no ha ũhoro wa mũndũ ũyũ-rĩ, tũtiũĩ o na kũrĩa
oimĩte.‖

30 Nake mũndũ ũcio akĩmacokeria atĩrĩ, ―Kaĩ ũcio nĩ ũrirũ-ĩ! Inyuĩ mũtiũĩ kũrĩa oimĩte, na nĩwe
ũũhingũrire maitho!

31 Nĩ tũũĩ atĩ Yahweh ndathikagĩrĩria andũ ehia. Athikagĩrĩria mũndũ ũrĩa ũmũthathayagia na
ũrĩa wĩkaga wendi wake.

2104










32 Gũtirĩ mũndũ ũrĩ waigua ũhoro wa mũndũ ũhingũrĩtwo maitho aciarĩtwo arĩ mũtumumu.

33 Korwo mũndũ ũyũ ndoimĩte kũrĩ Yahweh ndarĩ ũndũ angĩhota gwĩka.‖

34 Igũrũ rĩa ũhoro ũcio magĩcokia atĩrĩ, ―Wee waciarirwo ũrĩ na mehia. Ũngĩkĩgeria atĩa
gũtũruta!‖ Nao makĩmũikania na kũu nja.

35 Yahshua nĩ aiguire atĩ nĩ maikĩtie mũndũ ũcio nja, na rĩrĩa aamuonire akĩmũũria atĩrĩ, ―Wee nĩ
wĩtĩkĩtie Mũrũ wa Mũndũ?‖

36 Nake mũndũ ũcio akĩmũũria atĩrĩ, ―Mũthuri ũyũ, ũcio nĩwe ũ? Njĩĩra, nĩgetha ndĩmwĩtĩkie.‖

37 Nake Yahshua akiuga atĩrĩ, ―Rĩu nĩ ũmuonete; nĩwe ũyũ ũra

aria nawe.‖

38 Nake mũndũ ũcio akiuga atĩrĩ, ―Rabbi, nĩ ndetĩkia,‖ na akĩmũthathaiya.

39 Ningĩ Yahshua akiuga atĩrĩ, ―Njũkĩte gũkũ thĩ nĩ ũndũ wa gũtuanĩra cira, nĩgetha arĩa
atumumu mahote kuona, nao arĩa monaga matuĩke atumumu.‖

40 Afarisai amwe arĩa maarĩ nake makĩigua akiuga ũguo, nao makĩmũũria atĩrĩ, ―Atĩ atĩa? O na
ithuĩ tũrĩ atumumu?‖

41 Nake Yahshua akĩmacokeria atĩrĩ, ―Mũngĩrĩ atumumu-rĩ, mũtingĩrĩ na mehia; no rĩu tondũ
muugaga atĩ nĩ muonaga-rĩ, mũgũikara o na wĩhia wanyu.‖

2105













JOHANA 10

1 ―Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, mũndũ ũrĩa ũtatonyaga gĩcegũ kĩa ngʼondu agereire kĩhingo-inĩ, no
akahaicĩra handũ hangĩ-rĩ, ũcio nĩ mũici na nĩ mũtunyani.

2 Mũndũ ũrĩa ũtonyaga na kĩhingo nĩwe mũrĩithi wa ngʼondu ciake.

3 Mũrangĩri nĩ amũhingũragĩra kĩhingo, nacio ngʼondu nĩ ithikagĩrĩria mũgambo wake.

Eetaga ngʼondu ciake na marĩĩtwa, na agaciumagaria.

4 Aarĩkia kuumia iria irĩ ciake ciothe-rĩ, acitongoragia, nacio ngʼondu ciake ikamũrũmĩrĩra,
tondũ nĩ ciũĩ mũgambo wake.

5 No itirĩ hĩndĩ ingĩrũmĩrĩra mũgeni; ũrĩa kũrĩ nĩ atĩ nĩ ikũmũũrĩra, tondũ itiũĩ mũgambo wa
mũgeni.‖

6 Yahshua aahũthĩrire ngerekano ĩyo, no matiigana gũtaũkĩrwo nĩ ũrĩa aameraga.

7 Nĩ ũndũ ũcio Yahshua akiuga o rĩngĩ atĩrĩ, ―Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, Niĩ nĩ niĩ kĩhingo kĩa
ngʼondu.

8 Arĩa othe mookire mbere yakwa maarĩ aici na atunyani, no ngʼondu itiigana kũmathikĩrĩria. 9
Niĩ nĩ niĩ kĩhingo; ũrĩa wothe ũtonyagĩra harĩ niĩ nĩ akahonoka. Agaatonyaga na akoima, na
onage gĩa kũrĩa.

10 Mũici okaga tu nĩgetha aiye, na orage, na anange; niĩ njũkĩte nĩguo magĩe na muoyo, na
magĩe naguo kũna.

2106












11 ―Niĩ nĩ niĩ mũrĩithi ũrĩa mwega. Mũrĩithi ũrĩa mwega arutaga muoyo wake nĩ ũndũ wa
ngʼondu.

12 Mũrĩithi wa mũcaara tiwe mũrĩithi ũrĩa mwene ngʼondu. Nĩ ũndũ ũcio rĩrĩa ona njũũi ĩgĩũka,
atiganagĩria ngʼondu, akoora. Hĩndĩ ĩyo nayo njũũi ĩgatharĩkĩra rũũru, ĩkarũhurunja.

13 Mũndũ ũcio oraga tondũ we nĩ wa kwandĩkwo, na ndarũmbũyanagia na ũhoro wa ngʼondu.

14 ―Niĩ nĩ niĩ mũrĩithi ũrĩa mwega; nĩ njũĩ ngʼondu ciakwa, nacio ngʼondu ciakwa nĩ cinjũĩ, 15 o
ta ũrĩa Baba anjũĩ, na niĩ ngamenya Baba, na nĩ ndutĩte muoyo wakwa nĩ ũndũ wa ngʼondu.

16 Ndĩ na ngʼondu ingĩ iria itarĩ cia gĩcegũ gĩkĩ. No nginya o nacio ndĩcirehe. O nacio nĩ
igathikĩrĩria mũgambo wakwa, na gũgaakorwo na rũũru rũmwe, na mũrĩithi ũmwe. 17 Gĩtũmi kĩa
Baba kũnyenda nĩ ũndũ nĩ ndutĩte muoyo wakwa nĩgetha njoke ndĩwoe rĩngĩ.

18 Gũtirĩ mũndũ ũngĩndunya guo, no niĩ ngũũruta na kwĩyendera. Ndĩ na ũhoti wa kũũruta, o na
ũhoti wa kũwoya rĩngĩ. Watho ũyũ ndaamũkĩrire kuuma kũrĩ Baba.‖

19 Maigua ciugo icio, Ayahudi makĩamũkana o rĩngĩ.

20 Aingĩ ao makiuga atĩrĩ, ―Mũndũ ũyũ arĩ na ndaimono na akagũrũka. Mũkũmũthikĩrĩria nĩkĩ?‖

21 No angĩ makiuga atĩrĩ, ―Ĩno ti mĩario ya mũndũ ũrĩ na ndaimono. Ndaimono no ĩhingũre
maitho ma mũtumumu?‖

22 Ningĩ gũkĩgĩa na Gĩathĩ kĩa Hanukah kũu Yahrushalayim. Kwarĩ kĩmera kĩa heho,

23 nake Yahshua aarĩ hekarũ-inĩ agĩceracera gĩthaku-inĩ gĩa Solomoni.

2107












24 Nao Ayahudi makĩmũrigicĩria makĩmwĩra atĩrĩ, ―Ũgũtũũra ũtũigĩte na nganja nginya rĩ?
Angĩkorwo nĩwe Messiya-rĩ, twĩre ũtekũhitha.‖

25 Nake Yahshua akĩmacokeria atĩrĩ, ―Nĩ ndĩmwĩrĩte, no mũtiĩtĩkagia. Ciama iria ningaga na
rĩĩtwa rĩa Baba nĩ cinjaragĩrĩria,

26 no inyuĩ mũtiĩtĩkagia tondũ mũtirĩ ngʼondu ciakwa.

27 Ngʼondu ciakwa nĩ ithikagĩrĩria mũgambo wakwa; nĩ ndĩciũĩ, nacio nĩ cinũmagĩrĩra.

28 Nĩ ndĩciheaga muoyo wa tene na tene, na gũtirĩ hĩndĩ ikoora; gũtirĩ mũndũ o na ũmwe
ũngĩcigutha kuuma moko-inĩ makwa.

29 Baba ũrĩa waheire cio, nĩ mũnene kũrĩ othe; gũtirĩ mũndũ ũngĩcigutha kuuma moko-inĩ ma
Baba.

30 Niĩ na Baba tũrĩ ũmwe.‖

31 O rĩngĩ Ayahudi makĩoya mahiga nĩguo mamũhũũre namo nyuguto,

32 nake Yahshua akĩmera atĩrĩ, ―Nĩ ndĩmuonetie ciama nyingĩ nene kuuma kũrĩ Baba. Nĩ kĩama
kĩrĩkũ gĩacio mũrenda kũũhũrĩra na mahiga nyuguto?‖

33 Nao Ayahudi makĩmũcokeria atĩrĩ, ―Tũtirakũhũũra na mahiga nyuguto nĩ ũndũ wa o na
kĩmwe gĩacio, no nĩ ũndũ wa kũruma Elohim, tondũ wĩtuĩte Kĩhoti na wee ũrĩ o mũndũ.‖

34 Nake Yahshua akĩmacokeria atĩrĩ, ―Githĩ gũtiandĩkĩtwo Watho-inĩ wanyu atĩrĩ, ‗Ndoigire
inyuĩ mũrĩ Elohim‘?

2108












35 Angĩkorwo aametire ‗Elohim‘, o acio kiugo kĩa Yahweh gĩokire kũrĩ o, (na Maandĩko
Maamũre matingĩaga kũhingio)

36 ĩ mũndũ ũrĩa Baba aamũrire arĩ wake kũna na akĩmũtũma gũkũ thĩ, ũhoro wake nĩ atĩa?
Mũragĩthitanga nĩkĩ atĩ nĩ ndaruma Yahweh tondũ nĩ ndoiga, ‗Ndĩ Mũrũ wa Yahweh‘?

37 Ingĩaga gwĩka ũrĩa Baba ekaga mũtikanjĩtĩkie.

38 No o na ingĩĩka ũrĩa ekaga-rĩ, o na gũtuĩka mũtinjĩtĩkĩtie, ĩtĩkiai ciama icio, nĩguo mũmenye
na mũtaũkĩrwo atĩ Baba arĩ thĩinĩ wakwa, na niĩ ndĩ thĩinĩ wa Baba.‖

39 Na o rĩngĩ makĩgeria kũmũnyita, nowe akĩĩhonokia kuuma moko-inĩ mao.

40 Ningĩ Yahshua agĩcoka mũrĩmo ũũrĩa ũngĩ wa Jorodani, harĩa Johana aabatithanagĩria
matukũ-inĩ ma mbere. Agiĩkara kũu,

41 nao andũ aingĩ magĩũka kũrĩ we. Nao makiuga atĩrĩ, ―O na gũtuĩka Johana ndarĩ kĩama
aaringire, ũhoro ũrĩa wothe Johana oigire ũkoniĩ mũndũ ũyũ warĩ wa ma.‖

42 Na andũ aingĩ a kũu magĩĩtĩkia Yahshua.

JOHANA 11

1 Na rĩrĩ, kwarĩ na mũndũ wetagwo Lazaro, nake aarĩ mũrũaru. Aarĩ wa Bethania, itũũra rĩa
Mariamu na mwarĩ wa nyina Maritha.

2 Mariamu ũyũ nowe waitĩrĩirie Yahshua maguta manungi wega na akĩmũgiria nyarĩrĩ na njuĩrĩ
yake, na aarĩ mwarĩ wa nyina na Lazaro ũcio warĩ mũrũaru. 3 Nĩ ũndũ ũcio aarĩ acio a nyina
magĩtũmanĩra Yahshua akeerwo atĩrĩ, ―Rabbi, ũrĩa wendete nĩ mũrũaru.‖

2109











4 Rĩrĩa Yahshua aiguire ũhoro ũcio, akiuga atĩrĩ, ―Ndwari ĩno ndĩkũrĩĩkĩrĩra na gĩkuũ. Aca, nĩ ya
kũgoocithia Yahweh, nĩgetha Mũrũ wa Yahweh agoocithio nĩyo.‖

5 Yahshua nĩ endete Maritha na mwarĩ wa nyina, o na Lazaro.

6 No o na thutha wa kũigua atĩ Lazaro aarĩ mũrũaru-rĩ, aikarire kũu aarĩ mĩthenya ĩngĩ ĩĩrĩ.

7 Agĩcoka akĩĩra arutwo ake atĩrĩ, ―Nĩ tũcokei Yahuda.‖

8 Nao makĩmwĩra atĩrĩ, ―No rĩrĩ Rabii, o rĩu ica ikuhĩ Ayahudi marageragia gũkũhũũra na
mahiga nyuguto, na rĩu ũrenda gũcoka kuo?‖

9 Nake Yahshua akĩmacokeria atĩrĩ, ―Githĩ mũthenya ti wa mathaa ikũmi na merĩ? Mũndũ ũrĩa
ũthiiaga mũthenya ndangĩhĩngwo, nĩgũkorwo onaga na ũtheri wa gũkũ thĩ. 10 Ahĩngagwo rĩrĩa
egũthiĩ ũtukũ, nĩ ũndũ ndarĩ na ũtheri.‖

11 Aarĩkia kuuga ũguo, agĩcoka akĩmera atĩrĩ, ―Mũrata witũ Lazaro nĩ akomete; no nĩ ngũthiĩ
kũu ngamũũkĩrie.‖

12 Arutwo ake makĩmũcokeria atĩrĩ, ―Rabbi, akorwo nĩ gũkoma akomete-rĩ, nĩ ekũigua wega.‖

13 Yahshua aaragia ũhoro wa gĩkuũ gĩake, no arutwo ake meciragia aaragia ũhoro wa toro wa
ndũire.

14 Nĩ ũndũ ũcio akĩmera na njĩra ĩgũtaũka, atĩrĩ, ―Lazaro nĩ mũkuũ,

15 no nĩ ũndũ wanyu nĩ ngenete nĩgũkorwo ndirarĩ kuo, nĩgetha mwĩtĩkie. No rĩrĩ, nĩ tũthiĩi kũrĩ
we.‖

16 Nake Toma (ũrĩa wetagwo Wa-mahatha) akĩĩra arutwo arĩa angĩ atĩrĩ, ―Nĩ tũthiĩi o na ithuĩ,
tũgakuanĩre nake.‖

2110










17 Yahshua aakinya-rĩ, agĩkora Lazaro nĩ aninĩte mĩthenya ĩna thĩinĩ wa mbĩrĩra. 18 Na rĩrĩ,
itũũra rĩa Bethania rĩtiakinyĩtie kilomita ithatũ kuuma Yahrushalayim,

19 nao Ayahudi aingĩ nĩ mokĩte kũu kwa Maritha na Mariamu kũmomĩrĩria nĩ ũndũ wa gũkuĩrwo
nĩ mũrũ wa nyina wao.

20 Rĩrĩa Maritha aiguire atĩ Yahshua nĩ aroka, akiuma, agĩthiĩ kũmũtũnga, no Mariamu agĩikara
kũu mũciĩ.

21 Maritha akĩĩra Yahshua atĩrĩ, ―Rabbi ũngĩraarĩ gũkũ-rĩ, mũrũ wa maitũ ndangĩrakuire.

22 No rĩrĩ, nĩ njũĩ atĩ o na rĩu Yahweh nĩ egũkũhe o kĩrĩa gĩothe ũngĩhoya.‖

23 Nake Yahshua akĩmwĩra atĩrĩ, ―Mũrũ wa maitũguo nĩ ekũriũka.‖ Nake Maritha akĩmũcokeria
atĩrĩ,

24 ―Nĩ njũĩ nĩ akariũka hĩndĩ ya iriũkĩro mũthenya wa mũthia.‖

25 Nake Yahshua akĩmwĩra atĩrĩ, ―Niĩ nĩ niĩ kũriũka na nĩ niĩ muoyo. Nake ũrĩa wothe ũnjĩtĩkĩtie,
o na aakua, nĩ agatũũra muoyo; 26 nake ũrĩa wothe ũtũũraga muoyo na nĩ anjĩtĩkĩtie, ndarĩ hĩndĩ
agaakua. Wee nĩ wĩtĩkĩtie ũguo?‖

27 Nake Maritha akĩmwĩra atĩrĩ, ―Ĩĩ Mwathi, nĩ njĩtĩkĩtie atĩ wee nĩwe Messiya, Mũrũ wa
Yahweh, ũrĩa wĩrĩtwo nĩ agoka gũkũ thĩ.‖

28 Nake aarĩkia kuuga ũguo, agĩcoka agĩthiĩ agĩĩta mwarĩ wa nyina Mariamu keeheri-inĩ,
akĩmwĩra atĩrĩ, ―Mũrutani arĩ gũkũ na nĩ arakũũria.‖ 29 Rĩrĩa Mariamu aiguire ũguo, akĩrũgama
na ihenya agĩthiĩ kũrĩ we. 30 Na hĩndĩ ĩyo Yahshua ndaakoretwo atonyete itũũra, no aarĩ o harĩa
Maritha aamũtũngĩte.

2111











31 Rĩrĩa Ayahudi acio maarĩ na Mariamu kũu nyũmba makĩmũũmĩrĩria monire ũrĩa okĩra na
ihenya oimĩte nja, makĩmũrũmĩrĩra, magĩĩciria atĩ aathiiaga mbĩrĩra-inĩ akarĩrĩre ho.

32 Hĩndĩ ĩrĩa Mariamu aakinyire harĩa Yahshua aarĩ na akĩmuona, akĩgũa thĩ magũrũ-inĩ make,
akĩmwĩra atĩrĩ, ―Rabbi, ũngĩraarĩ gũkũ, mũrũ wa maitũ ndangĩrakuire.‖

33 Hĩndĩ ĩrĩa Yahshua aamuonire akĩrĩra, na Ayahudi arĩa mokĩte hamwe nake o nao makĩrĩra-rĩ,
agĩcaya mũno roho-inĩ thĩinĩ na agĩtangĩka ngoro.

34 Akĩmooria atĩrĩ, ―Mũmũigĩte ha?‖

Nao makĩmũcokeria atĩrĩ, ―Rabbi, ũka wone.‖

35 Yahshua akĩrĩra.

36 Nao Ayahudi makiuga atĩrĩ, ―Onei ũrĩa aramwendete!‖

37 No amwe ao makĩũrania atĩrĩ, ―Mũndũ ũyũ ũrahingũrire mũtumumu maitho-rĩ, ndangĩrahotire
kũgiria akue?‖

38 Nake Yahshua, o rĩngĩ acaĩte mũno, agĩthiĩ mbĩrĩra-inĩ. Mbĩrĩra ĩyo yarĩ ngurunga na
yahingĩtwo na ihiga.

39 Nake Yahshua akĩmera atĩrĩ, ―Eheriai ihiga.‖

No Maritha, mwarĩ wa nyina na mũndũ ũcio wakuĩte, akĩmwĩra atĩrĩ, ―Rabbi, rĩu nĩ mũnungu nĩ
ũndũ nĩ aninĩte mĩthenya ĩna ho.‖

40 Nake Yahshua akĩmwĩra atĩrĩ, ―Githĩ ndikwĩrire atĩ wetĩkia nĩ ũkuona riri wa Yahweh?‖

2112











41 Nĩ ũndũ ũcio makĩeheria ihiga.Yahshua agĩcoka agĩtiira maitho, akiuga atĩrĩ, ―Baba, nĩ
ndagũcokeria ngatho nĩ ũndũ nĩ ũnjiguaga.

42 Nĩ njũĩ atĩ nĩ ũnjiguaga hĩndĩ ciothe, no ndoiga ũguo nĩ ũndũ wa andũ aya marũgamĩte haha,
nĩguo metĩkie atĩ nĩwe wandũmire.‖

43 Yahshua aarĩkia kuuga ũguo, akĩanĩrĩra na mũgambo mũnene, akiuga atĩrĩ, ―Lazaro, uma!‖

44 Nake mũndũ ũcio warĩ mũkuũ akiuma, ohetwo na ndaamĩ cia gatani moko na magũrũ, na
akarigicĩrio tama ũthiũ.

Yahshua akĩmera atĩrĩ, ―Muohorei matama macio ma mbĩrĩra, mũreke athiĩ.‖

45 Nĩ ũndũ ũcio Ayahudi aingĩ arĩa mokĩte gũceerera Mariamu, mona ũrĩa Yahshua eekire,
makĩmwĩtĩkia. 46 No amwe ao magĩthiĩ kũrĩ Afarisai, makĩmera ũrĩa Yahshua ekĩte.

47 Hĩndĩ ĩyo athĩnjĩri-Yahweh arĩa anene hamwe na Afarisai magĩĩta Kĩama.

Makĩũrania atĩrĩ, ―Nĩ kĩ tũreka? Onei ũrĩa mũndũ ũyũ araringa ciama nyingĩ.

48 Twareka athiĩ na mbere ũguo, andũ othe nĩ mekũmwĩtĩkia, nao Aroma moke meyoere hekarũ
itũ, o na rũrĩrĩ rwitũ.‖

49 Hĩndĩ ĩyo ũmwe wao wetagwo Kaiafa, ũrĩa warĩ mũthĩnjĩri-Yahweh mũnene mwaka ũcio,
akiuga atĩrĩ, ―Inyuĩ mũtirĩ ũndũ mũũĩ o na atĩa!

50 Inyuĩ mũtiũĩ atĩ nĩ kaba mũndũ ũmwe akue nĩ ũndũ wa kĩrĩndĩ, handũ ha rũrĩrĩ ruothe
rũthire.‖

2113












51 Ũndũ ũcio ndaaririe etaarĩte we mwene, no aarathire ũguo arĩ ta mũthĩnjĩri-Yahweh mũnene
wa mwaka ũcio, atĩ Yahshua nĩ agakuĩra rũrĩrĩ rwa Ayahudi,

52 na to rũrĩrĩ rũu rwiki, no o na ningĩ akue nĩ ũndũ wa ciana cia Yahweh iria ciahurunjũkĩte,
nĩgetha acicokanĩrĩrie atũme ituĩke kĩndũ kĩmwe.

53 nĩ ũndũ ũcio kuuma mũthenya ũcio magĩciirĩra kũmũũraga.

54 Nĩ ũndũ ũcio Yahshua ndaacokire gũthiĩ akĩĩonithanagia kũrĩ Ayahudi. Handũ ha ũguo,
akĩehera agĩthiĩ kũndũ kwarĩ hakuhĩ na werũ, gatũũra geetagwo Efiraimu, agĩikara kuo na arutwo
ake.

55 Na rĩrĩa Bathaka ya Ayahudi yakuhĩrĩirie, andũ aingĩ makĩambata kuuma matũũra-inĩ,
magĩthiĩ Yahrushalayim nĩ ũndũ wa igongona rĩa gwĩtheria Bathaka ĩtanakinya.

56 Andũ acio magĩikara magĩcaragia Yahshua, na rĩrĩa maarũngiĩ nja ya hekarũ, makĩũrania
atĩrĩ, ―Mũgwĩciiria atĩa? Kaĩ hihi ategũũka Gĩathĩ-inĩ?‖ 57 No athĩnjĩri-Yahweh arĩa anene na
Afarisai nĩ marutĩte watho atĩ mũndũ o wothe ũngĩamenyire harĩa Yahshua aarĩ, amarehere ũhoro
nĩgetha mamũnyite.

JOHANA 12

1 Mĩthenya ĩtandatũ mbere ya Gĩathĩ kĩa Bathaka gũkinya, Yahshua agĩthiĩ Bethania, kũrĩa
Lazaro ũrĩa aariũkĩtie aatũũraga.

2 Nĩ kwarugirwo irio cia hwaĩ-inĩ nĩ ũndũ wa Yahshua. Maritha nĩwe watungataga, nake Lazaro
aarĩ ũmwe wa arĩa maikarĩte metha-inĩ na Yahshua.

3 Nake Mariamu akĩoya cuba ya maguta manungi wega na ma goro mũno, akĩhaka Yahshua
magũrũ, agĩcoka akĩmũgiria na njuĩrĩ yake. Nayo nyũmba ĩkĩiyũra mũtararĩko mwega wa maguta
macio.

2114










4 No mũrutwo ũmwe wa Yahshua wetagwo Yahuda Isikariota, ũrĩa wacokire kũmũkunyanĩra,
akĩregana na ũndũ ũcio, akiuga atĩrĩ,

5 ―Nĩ kĩ kĩragiririe maguta macio mendio na mbeca icio iheo athĩni? Nĩ maraiganĩte mũcaara wa
mwaka mũgima.‖

6 Ndoigire ũguo nĩ ũndũ wa gũcaĩra athĩni, no oigire ũguo nĩ ũndũ aarĩ mũici, tondũ nĩwe
wakuaga mũhuko wa mbeca, na nĩ aiyaga imwe akahũthĩra we mwene.

7 Nake Yahshua agĩcokia atĩrĩ, ―Tiganai nake, araigĩte maguta macio nĩ ũndũ wa mũthenya ũrĩa
ngaathikwo.

8 Athĩni mũrĩ nao hĩndĩ ciothe, no niĩ mũtirĩkoragwo na niĩ hĩndĩ ciothe.‖

9 Ihinda-inĩ o rĩu gĩkundi kĩnene kĩa Ayahudi gĩkĩmenya atĩ Yahshua aarĩ kũu na gĩgĩũka, na
gĩtiokire nĩ ũndũ wa Yahshua tu, no ningĩ nĩgetha kĩone o na Lazaro ũcio aariũkĩtie kuuma kũrĩ
arĩa akuũ. 10 Nĩ ũndũ ũcio athĩnjĩri-Yahweh arĩa anene magĩthugunda kũũraga Lazaro o nake,

11 nĩgũkorwo nĩ ũndũ wake Ayahudi aingĩ nĩ mathiiaga kũrĩ Yahshua na makamwĩtĩkia.

12 Mũthenya ũcio ũngĩ andũ aingĩ arĩa mokĩte nĩ ũndũ wa Gĩathĩ kĩu makĩigua atĩ Yahshua aarĩ
njĩra-inĩ agĩthiĩ Yahrushalayim.

13 Magĩkuua mĩkĩndũ, magĩthiĩ nayo kũmũtũnga, makĩanagĩrĩra atĩrĩ,

―Hosana!‖

―Kũrathimwo-rĩ, nĩ mũndũ ũrĩa ũgũũka na rĩĩtwa rĩa Yahweh!‖

―Kũrathimwo-rĩ, nĩ Mũthamaki wa Isiraeli!‖

2115











14 Nake Yahshua akĩona njaũ ya ndigiri, akĩmĩikarĩra, o ta ũrĩa kwandĩkĩtwo atĩrĩ,

15 ―Tiga gwĩtigĩra, wee Mwarĩ wa Zayuni;

ta rora, mũthamaki waku nĩ aroka,

aikarĩire njaũ ya ndigiri.‖

16 Arutwo ake matiambĩte gũtaũkĩrwo nĩ gĩtũmi kĩa maũndũ macio. No Yahshua aarĩkia
kũgoocithio nĩguo maataũkĩirwo atĩ maũndũ macio maandĩkĩtwo nĩ ũndũ wake, na atĩ ũguo
noguo maamwĩkĩte.

17 Nakĩo gĩkundi kĩa andũ kĩrĩa kĩarĩ nake rĩrĩa eetire Lazaro oime mbĩrĩra-inĩ na akĩmũriũkia
kuuma kũrĩ arĩa akuũ gĩgĩthiĩ na mbere kũmemerekia ũhoro ũcio.

18 Andũ aingĩ magĩũka gũtũnga Yahshua nĩ ũndũ nĩ maiguĩte atĩ nĩ aringĩte kĩama kĩu. 19 Nĩ
ũndũ ũcio Afarisai makĩĩrana atĩrĩ, ―Ta kĩonei tũtirĩ ũndũ tũreka. Onei ũrĩa andũ othe
mamũrũmĩrĩire!‖

20 Na rĩrĩ, nĩ kwarĩ na Ayunani gatagatĩ-inĩ ka arĩa maathiĩte gũthathaiya Yahweh Gĩathĩ-inĩ kĩu.

21 Nao magĩũka kũrĩ Filipu, ũrĩa woimĩte itũũra rĩa Bethisaida kũu Galili, marĩ na ihoya,
makĩmwĩra atĩrĩ, ―Mũthuri ũyũ, no twende kuona Yahshua.‖

22 Nake Filipu agĩthiĩ akĩĩra Anderea ũhoro ũcio, nao erĩ magĩthiĩ makĩĩra Yahshua.

23 Nake Yahshua akĩmacokeria atĩrĩ, ―Ihinda nĩ rĩkinyu Mũrũ wa Mũndũ agoocithio.

24 Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, tiga hĩndĩ ya ngano yambire kũgũa tĩri-inĩ ĩkue-rĩ, ĩtũũraga ĩrĩ iiki. No
ĩngĩkua, nĩ ĩciaraga maciaro maingĩ.

2116











 25 Mũndũ ũrĩa wendete muoyo wake nĩ akorũo nĩguo, na mũndũ ũrĩa ũthũire muoyo wake arĩ
gũkũ thĩ, nĩ akaũtũũria nginya muoyo wa tene na tene.

26 Ũrĩa wothe ũndungatagĩra no nginya anũmĩrĩre, nĩgetha harĩa ndĩ o nayo ndungata yakwa
ĩgakorwo ho. Ũrĩa ũndungatagĩra-rĩ, nake Baba nĩ arĩmũtĩaga.

27 ―Rĩu ngoro yakwa nĩ ĩratangĩka, na niĩ ngũkiuga atĩa? Njuge, ‗Baba honokia harĩ ihinda rĩrĩ‘?
Aca, gĩtũmi gĩkĩ nĩkĩo gĩtũmĩte nginyie ihinda rĩrĩ.

28 Baba, goocithia rĩĩtwa rĩaku!‖

Hĩndĩ ĩyo mũgambo ũkiuma igũrũ ũkiuga atĩrĩ, ―Nĩ ndĩrĩgoocithĩtie na no ngũrĩgoocithia o rĩngĩ.‖

29 Nakĩo gĩkundi kĩa andũ kĩrĩa kĩarĩ ho na gĩkĩigua ũguo, gĩkiuga atĩ mũgambo ũcio nĩ
warurumaga; nao arĩa angĩ makiuga atĩ nĩ mũraika wamwarĩria.

30 Nake Yahshua akĩmera atĩrĩ, ―Mũgambo ũcio ndũnaaria nĩ ũndũ wakwa, no waria nĩ ũndũ
wanyu.

31 Hĩndĩ nĩ nginyu thĩ ĩno ĩtuĩrwo cira; nake mũnene wa thĩ ĩno nĩ ekũingatwo.

32 No niĩ ndaarĩkia kũhaicio igũrũ kuuma thĩ, nĩ ngaguucĩrĩria andũ othe harĩ niĩ.‖

33 Oigire ũguo nĩgetha onanie gĩkuũ kĩrĩa agaakua.

34 Gĩkundi kĩu gĩkiuga atĩrĩ, ―Nĩ tũiguĩte kuuma Watho-inĩ atĩ Messiya egũtũũra tene na tene, nĩ
ũndũ ũcio-rĩ, nĩ atĩa ũguo woiga atĩ ‗Mũrũ wa Mũndũ no nginya ahaicio igũrũ‘? Ũcio ‗Mũrũ wa
Mũndũ‘ nũ?‖

2117












35 Nake Yahshua akĩmera atĩrĩ, ―Nĩ mũgũkorwo na ũtheri o ihinda rĩngĩ inini tu. Thiiagai rĩrĩa
mũrĩ na ũtheri, nduma ĩtanamũtumanĩra. Mũndũ ũrĩa ũthiiaga na nduma ndamenyaga kũrĩa
arathiĩ.

36 Mwĩhokagei ũtheri hĩndĩ ĩrĩa mũrĩ naguo, nĩgetha mũtuĩke ciana cia ũtheri.‖ Nake Yahshua
aarĩkia kwaria, akĩmehitha, agĩĩthiĩra.

37 O na thutha wa Yahshua kũringa ciama icio ciothe makĩonaga-rĩ, matiigana kũmwĩtĩkia.

38 Ũndũ ũcio warĩ wa kũhingia kiugo kĩa Isaiya ũrĩa mũnabii kĩrĩa kĩũragia atĩrĩ:

―Yahweh, nũ wĩtĩkĩtie ũhoro witũ,

nakuo guoko kwa Yahweh kũguũrĩirio ũ?‖

39 Nĩ ũndũ ũcio matingĩetĩkirie, nĩ tondũ Isaiya nĩ oigĩte handũ hangĩ atĩrĩ:

40 ―Nĩ amatuĩte atumumu,

na akoomia ngoro ciao,

nĩgetha matikone na maitho mao,

kana mataũkĩrwo ngoro-inĩ ciao,

o na kana magarũrũke, na niĩ ndĩmahonie.‖

2118













41 Isaiya oigire ũguo nĩ ũndũ nĩ oonete riri wa Yahshua, na akĩaria ũhoro wake.

42 No o na gũtariĩ o ũguo, aingĩ o na gatagatĩ ka atongoria a Ayahudi nĩ mamwĩtĩkirie. No nĩ
ũndũ wa Afarisai, matingĩoimbũrire wĩtĩkio wao nĩ gwĩtigĩra matikaingatwo thunagogi;

43 nĩgũkorwo nĩ mendete kũgoocwo nĩ andũ gũkĩra kũgoocwo nĩ Yahweh.

44 Yahshua agĩcoka akĩanĩrĩra na mũgambo mũnene, akiuga atĩrĩ, ―Mũndũ ũrĩa ũnjĩtĩkĩtie, to niĩ
nyiki etĩkĩtie, no etĩkĩtie o na ũrĩa wandũmire.

45 Hĩndĩ ĩrĩa mũndũ ũcio andora, onaga ũrĩa wandũmire.

46 Niĩ njũkĩte gũkũ thĩ ndĩ ũtheri, nĩgetha gũtikagĩe o na ũmwe ũnjĩtĩkĩtie ũngĩikara nduma-inĩ.

47 ―Ha ũhoro wa mũndũ ũrĩa ũiguaga ũhoro wakwa no akaaga kũũhingia, ndikũmũtuĩra cira;
nĩgũkorwo ndiokire gũtuĩra andũ a thĩ cira, no ndokire kũmahonokia.

48 Mũtuanĩri cira arĩ ho, harĩ mũndũ ũrĩa ũndegaga na akaaga gwĩtĩkĩra ciugo ciakwa; kiugo kĩu
ndaaririe nĩkĩo gĩkaamũtuĩra cira mũthenya wa mũthia.

49 Nĩgũkorwo ndiaririe ndĩĩrĩte niĩ mwene, no Baba ũrĩa wandũmire nĩwe wanjathire ũrĩa
ingiuga, na ũrĩa ingĩaria.

50 Nĩ njũĩ atĩ Rĩathani rĩake rĩkinyagia mũndũ muoyo-inĩ wa tene na tene. Nĩ ũndũ ũcio ũhoro
ũrĩa wothe njaragia no ũrĩa Baba anjĩĩrĩte njarie.‖

2119













JOHANA 13

1 Na rĩrĩ, gwatigĩtie o hanini Gĩathĩ kĩa Bathaka gĩkinye. Yahshua nĩ amenyete atĩ ihinda rĩake
rĩa kuuma gũkũ thĩ athiĩ kũrĩ Ithe nĩ rĩakinyĩte. Na tondũ nĩ endete arĩa maarĩ ake gũkũ thĩ,
akĩmonia ũrĩa aamendete nginya kĩrĩkĩrĩro.

2 Na rĩrĩa maarĩĩaga irio cia hwaĩ-inĩ, Mũcukani nĩ arĩkĩtie gwĩkĩra ngoro-inĩ ya Yahuda
Isikariota, mũrũ wa Simoni, meciiria ma gũkunyanĩra Yahshua,

3 Yahshua nĩ amenyete atĩ Ithe nĩ amũheete ũhoti wa maũndũ mothe, na atĩ oimĩte kũrĩ Yahweh,
na acokaga kũrĩ o Yahweh; 4 nĩ ũndũ ũcio Yahshua agĩũkĩra, akiuma hau maarĩĩagĩra, akĩruta
nguo yake ya igũrũ, akĩoya taurũ, akĩĩoha njohero. 5 Thutha wa ũguo, agĩitĩrĩra maĩ kĩraĩ-inĩ na
akĩambĩrĩria gũthambia arutwo ake nyarĩrĩ, akĩmagiragia na taurũ ĩyo eyohete njohero.

6 Na aakinya harĩ Simoni Kepha, Kepha akĩmũũria atĩrĩ, ―Hĩ, Rabbi, wee nĩwe ũgũũthambia
nyarĩrĩ?‖

7 Yahshua akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Ndũngĩmenya ũrĩa ndĩreka rĩu, no thutha-inĩ nĩ ũrĩmenya.‖

8 Kepha akĩmwĩra atĩrĩ, ―Aca, wee ndũrĩ hĩndĩ ũngĩthambia nyarĩrĩ ciakwa.‖

Yahshua akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Itangĩgũthambia, ndũngĩgĩa ngwatanĩro na niĩ.‖

9 Simoni Kepha akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Rabbi, ndũgaathambie o nyarĩrĩ ciiki, no gĩĩthambie moko o
na mũtwe!‖

10 Yahshua akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Mũndũ wĩthambĩte mwĩrĩ abatairio nĩ gwĩthamba o nyarĩrĩ ciiki;
mwĩrĩ wake wothe nĩ mũtheru. Na inyuĩ mũrĩ atheru, o na gũtuĩka ti inyuothe.‖

11 Nĩgũkorwo nĩ amenyete ũrĩa ũkaamũkunyanĩra, na nĩkĩo oigire atĩ ti othe maarĩ atheru.

2120










12 Aarĩkia kũmathambia nyarĩrĩ, akĩĩhumba nguo yake ya igũrũ, na agĩcoka harĩa aikarĩte.
Akĩmooria atĩrĩ, ―Nĩ mwataũkĩrwo nĩ ũguo ndamwĩka?

13 Mũnjĩtaga ‗Mwathi‘ na ‗Rabbi‘, na ũguo nĩguo kũrĩ, nĩgũkorwo ũguo nĩguo ndĩ. 14 Na rĩrĩ,
kuona atĩ Niĩ, Rabbi na Mwathi wanyu, nĩ ndamũthambia nyarĩrĩ-rĩ, o na inyuĩ nĩ mwagĩrĩirwo
mũthambanagie nyarĩrĩ mũndũ na ũrĩa ũngĩ.

15 Nĩ ndamuonia kĩonereria nĩguo mwĩkage o ta ũguo ndamwĩka.

16 Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, gũtirĩ ndungata nene gũkĩra mwathi wayo, kana mũtũmwo agakĩra ũrĩa
ũmũtũmĩte.

17 Kuona atĩ rĩu nĩ mũmenyete maũndũ maya, nĩ mũrĩrathimagwo mwameka.

18 ―Ndiraaria ũhoro wanyu inyuothe; nĩ njũĩ arĩa thuurĩte. No ũhoro ũyũ nĩ wa kũhingia
maandĩko marĩa moigĩte atĩrĩ, ‗O ũrĩa tũrĩĩanagĩra irio nake nĩ angarũrũkĩte.‘

19 ―Ndĩramwĩra maũndũ maya rĩu matanekĩka, nĩgetha hĩndĩ ĩrĩa marĩĩkĩka mũrĩnjĩtĩkia atĩ niĩ nĩ
niĩ we.

20 Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, ũrĩa wothe wamũkagĩra mũndũ ũrĩa ndũmĩte nĩ niĩ mwene
aamũkagĩra; na ũrĩa wothe ũnyamũkagĩra, aamũkagĩra ũrĩa wandũmire.‖

21 Yahshua aarĩkia kuuga ũguo, agĩtangĩka ngoro na akiumbũra atĩrĩ, ―Ngũmwĩra atĩrĩ na ma,
ũmwe wanyu nĩ ekũngunyanĩra.‖

22 Nao arutwo ake makĩambĩrĩria kũrorana marigĩtwo nũ gatagatĩ-inĩ kao aaragia ũhoro wake.

23 Ũmwe wao, mũrutwo ũrĩa Yahshua endete, aikarĩte thĩ etiiranĩtie na Yahshua. 24 Nake
Simoni Kepha akĩheneria mũrutwo ũcio, akĩmwĩra atĩrĩ, ―Ta mũũrie araaria ũhoro wa ũ.‖

2121










25 Nake mũrutwo ũcio, agĩĩtiirania na Yahshua na akĩmũũria atĩrĩ, ―Rabbi, ũcio nũ ũraaria ũhoro
wake?‖

26 Yahshua agĩcokia atĩrĩ, ―Nĩ ũrĩa ngũhe kĩenyũ gĩkĩ kĩa mũgate ndaarĩkia gũgĩtobokia thubu-
inĩ.‖ Na aarĩkia gũtobokia kĩenyũ kĩa mũgate thubu-inĩ, agĩkĩhe Yahuda Isikariota mũrũ wa
Simoni.

27 Yahuda aarĩkia kũrĩa mũgate ũcio, Mũcukani akĩmũingĩra.

Nake Yahshua akĩmwĩra atĩrĩ, ―Ũrĩa ũkiriĩ gwĩka-rĩ, ĩka narua.‖

28 No gũtirĩ o na ũmwe warĩ metha-inĩ wataũkĩirwo nĩ gĩtũmi kĩa Yahshua kũmwĩra ũguo.

29 Na tondũ Yahuda nĩwe waigaga mbeca-rĩ, amwe magĩĩciiria Yahshua aamwĩraga agũre kĩrĩa
kĩabataranĩtie nĩ ũndũ wa Gĩathĩ, kana aheane kĩndũ nĩ ũndũ wa arĩa athĩni. 30 Nake Yahuda
aarĩkia kwamũkĩra mũgate ũcio, akiuma nja. Na kwarĩ ũtukũ.

31 Na Yahuda aarĩkia gũthiĩ, Yahshua akiuga atĩrĩ, ―Rĩu Mũrũ wa Mũndũ nĩ agoocithĩtio, nake
Yahweh nĩ agoocithĩtio arĩ thĩinĩ wake. 32 Angĩkorwo Yahweh nĩ agoocithĩtio thĩinĩ wake,
Yahweh nĩ ekũgoocithia Mũriũ arĩ thĩinĩ wake mwene, na amũgoocithie o narua.

33 ―Ciana ciakwa, ngũkorwo na inyuĩ o gwa kahinda kanini. Nĩ mũkanjaria, na o ta ũrĩa ndeerire
Ayahudi, no taguo ngũmwĩra: Kũrĩa ndĩrathiĩ, inyuĩ mũtingĩhota gũũka.

34 ―Ngũmũhe Rĩathani rĩerũ: Endanagai mũndũ na ũrĩa ũngĩ. O ta ũrĩa ndĩmwendete, o na inyuĩ
no nginya mwendanage mũndũ na ũrĩa ũngĩ.

35 Ũndũ ũyũ nĩguo ũrĩmenyithagia andũ othe atĩ mũrĩ arutwo akwa, mũngĩendana mũndũ na ũrĩa
ũngĩ.‖

36 Simoni Kepha akĩmũũria atĩrĩ, ―Rabbi nĩ kũ ũgũthiĩ?‖

2122










Nake Yahshua akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Kũrĩa ngũthiĩ, mũtingĩhota kũnũmĩrĩra rĩu, no nĩ
mũrĩnũmĩrĩra thutha-inĩ.‖

37 Kepha akĩmũũria atĩrĩ, ―Rabbi nĩ kĩ kĩngĩgiria ngũrũmĩrĩre rĩu? Niĩ nĩ ngũruta muoyo wakwa
nĩ ũndũ waku.‖

38 Nake Yahshua akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Atĩ no ũrute muoyo waku nĩ ũndũ wakwa? Ngũkwĩra atĩrĩ
na ma, ngũkũ ĩtanakũga, nĩ ũrĩngaana maita matatũ!

JOHANA 14

1 ―Mũtigatangĩke ngoro, mwĩhokei Yahweh; o na niĩ mũnjĩhoke.

2 Thĩinĩ wa nyũmba ya Baba kũrĩ na ciikaro nyingĩ; gũtangĩrĩ ũguo ingĩrĩ kũmwĩra. Nĩ ngũthiĩ
kuo kũmũthondekera handũ.

3 Na ndathiĩ na ndamũthondekera handũ-rĩ, nĩ ngacoka ndĩmũgĩĩre nĩgetha o na inyuĩ
mũkoragwo harĩa ndĩ. 4 Njĩra ya kũrĩa ndĩrathiĩ inyuĩ nĩ mũmĩũĩ.‖

5 Nake Toma akĩmwĩra atĩrĩ, ―Rabbi, ithuĩ tũtiũĩ kũrĩa ũgũthiĩ, nĩ ũndũ ũcio-rĩ, njĩra
tũngĩkĩmĩmenya atĩa?‖

6 Nake Yahshua akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Niĩ nĩ niĩ njĩra, na nĩ niĩ ũhoro ũrĩa wa ma, na nĩ niĩ muoyo.
Gũtirĩ mũndũ ũkinyaga kũrĩ Baba atagereire harĩ niĩ.

7 Korwo nĩ mũũmenyete kũna, no mũmenye Baba o nake. Kuuma rĩu, nĩ mũmũĩ na nĩ
mũmuonete!‖

8 Filipu akĩmwĩra atĩrĩ, ―Rabbi, tuonie Baba na ithuĩ nĩ tũkũiganĩra.‖

2123











9 Nake Yahshua akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Filipu, ndũrĩ wamenya o na thutha wa gũkorwo na inyuĩ
ihinda iraihu ũguo? Mũndũ ũrĩa wothe ũnyonete nĩ onete Baba. Ũngĩkiuga atĩa atĩ, ‗Tuonie
Baba‘? 10 Kaĩ ũtetĩkĩtie atĩ niĩ ndĩ thĩinĩ wa Baba, na atĩ Baba arĩ thĩinĩ wakwa? Ciugo iria
ndĩmwĩraga ti ciakwa niĩ mwene; no Baba ũrĩa ũtũũraga thĩinĩ wakwa, nĩwe ũraruta wĩra wake.

11 Njĩtĩkiai rĩrĩa nguuga atĩ ndĩ thĩinĩ wa Baba, nake Baba arĩ thĩinĩ wakwa; kana mũgĩĩtĩkie nĩ
ũndũ wa ũira wa ciama iria ningaga.

12 Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, mũndũ ũrĩa wothe ũnjĩtĩkĩtie, nĩ arĩĩkaga maũndũ marĩa njĩkaga. Na nĩ
ageeka o na maũndũ manene kũrĩ macio, tondũ ndĩrathiĩ kũrĩ Baba.

13 Na ũrĩa wothe mũkahoya, nĩ ngawĩka thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩakwa, nĩgetha Mũriũ arehere Ithe riri.
14 Mwahoya ũndũ o wothe thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩakwa, nĩ ndĩrĩwĩkaga.

15 ―Angĩkorwo nĩ mũnyendete, nĩ mũrĩathĩkagĩra Maathani makwa.

16 Na niĩ nĩ ngahoya Baba, nake nĩ akamũhe Mũteithia ũngĩ aikarage na inyuĩ nginya tene,

17 nake nĩwe Roho ũrĩa wa ma. Nao andũ a gũkũ thĩ matingĩmwĩtĩkĩra tondũ matimuonaga na
matimũũĩ. No inyuĩ nĩ mũmũĩ nĩgũkorwo atũũranagia na inyuĩ, na aikaraga thĩinĩ wanyu.

18 Ndikũmũtiga ta ciana cia ngoriai, nĩ ngũũka kũrĩ inyuĩ.

19 Thutha wa ihinda inyinyi, thĩ ndĩgũcoka kũnyona, no inyuĩ nĩ mũrĩnyonaga. Tondũ nĩ
ndũũraga muoyo, o na inyuĩ nĩ mũgũtũũra muoyo.

20 Mũthenya ũcio nĩ mũkamenya atĩ niĩ ndĩ thĩinĩ wa Baba, na inyuĩ mũrĩ thĩinĩ wakwa, na niĩ
ndĩ thĩinĩ wanyu.

21 Ũrĩa wothe ũiguaga Maathani makwa na akamaathĩkĩra, ũcio nĩwe ũnyendete. Nake ũcio
ũnyendete nĩ arĩendagwo nĩ Baba, o na niĩ nĩ ndĩmwendaga na ndĩonithanagie kũrĩ we.‖

2124










22 Nake Yahuda (no ti Isikariota) akiuga atĩrĩ, ―No rĩrĩ Rabbi, nĩ kĩ gĩgũtũma wĩonithanie kũrĩ
ithuĩ na ti kũrĩ andũ a gũkũ thĩ?‖

23 Nake Yahshua agĩcokia atĩrĩ, ―Mũndũ o wothe ũnyendete nĩ arĩathĩkagĩra ũrutani wakwa.
Baba nake nĩ arĩmwendaga, na nĩ tũrĩũkaga kũrĩ we tũtũũranagie nake.

24 Ũrĩa ũtanyendete ndathĩkagĩra ũrutani wakwa. Ciugo icio mũiguaga ti ciakwa niĩ mwene; nĩ
cia Baba ũrĩa wandũmire.

25 ―Maũndũ maya mothe ndamwarĩria tũrĩ o na inyuĩ.

26 No rĩrĩ, we Mũteithia, na nĩwe Roho Mwamũre, ũrĩa Baba agaatũma thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩakwa,
nĩ akamũruta maũndũ mothe na amũririkanie ũrĩa wothe ndĩmwĩrĩte.

27 Thayũ nĩguo ngũmũtigĩra; thayũ wakwa nĩguo ndaamũhe. Ndikũmũhe thayũ ta ũrĩa
ũheanagwo nĩ andũ a gũkũ thĩ. Mũtigatangĩke ngoro kana mwĩtigĩre.

28 ―Inyuĩ nĩ mwaiguire ngiuga atĩrĩ, ‗Nĩ ngũthiĩ na nĩ ngacoka njũke kũrĩ inyuĩ rĩngĩ.‘
Angĩkorwo nĩ mũnyendete-rĩ, no mũkene tondũ ndĩrathiĩ kũrĩ Baba, nĩgũkorwo Baba nĩ mũnene
kũrĩ niĩ.

29 Ndamwĩra maũndũ macio o rĩu matanekĩka nĩgetha rĩrĩa magekĩka mũgeetĩkia.

30 Ndikũmwarĩria ũhoro ũyũ ihinda iraya, nĩgũkorwo mũnene wa gũkũ thĩ nĩ aroka. We ndarĩ
na hinya wa kũnjatha,

31 no andũ a gũkũ thĩ no nginya mamenye atĩ nĩ nyendete Baba, na atĩ njĩkaga o ũrĩa Baba
anjathĩte.

2125











―Ũkai rĩu; nĩ tũthiĩi.

JOHANA 15

1 ―Niĩ nĩ niĩ mũthabibũ ũrĩa wa ma nake Baba nĩwe mũrĩmĩri.

2 Rũhonge o ruothe rũrĩ thĩinĩ wakwa rũtaciaraga nĩ arũtemaga akarweheria. Naruo rũhonge o
ruothe rũrĩa rũciaraga nĩ arũceehaga nĩguo rũciare maciaro maingĩ makĩria.

3 Inyuĩ o na rĩu mũrĩ amũre nĩ ũndũ wa ũhoro ũrĩa ndĩmũheete.

4 Ikaragai thĩinĩ wakwa na niĩ nĩ ndĩrĩikaraga thĩinĩ wanyu. Gũtirĩ rũhonge rũngĩciara maciaro
rũrĩ rwiki; no nginya rũikare thĩinĩ wa mũthabibũ. O na inyuĩ mũtingĩciara maciaro mũtangĩikara
thĩinĩ wakwa.

5 ―Nĩ niĩ mũthabibũ, na inyuĩ mũrĩ honge. Mũndũ angĩikara thĩinĩ wakwa na niĩ njikare thĩinĩ
wake, nĩ arĩciaraga maciaro maingĩ; tondũ mũtarĩ hamwe na niĩ mũtirĩ ũndũ mũngĩhota gwĩka. 6
Mũndũ o wothe angĩaga gũikara thĩinĩ wakwa-rĩ, atariĩ o ta rũhonge rũrĩa rũteagwo rũkooma;
honge icio nĩ kũnganio ciũnganagio, igaikio mwaki-inĩ ikahĩa.

7 Mũngĩikara thĩinĩ wakwa, nacio ciugo ciakwa ciikare thĩinĩ wanyu, hoyai o kĩrĩa gĩothe
mũngĩenda, na nĩ mũkũheo kĩo.

8 Ũndũ ũrĩa ũngĩgoocithia Baba nĩ atĩ, mũciarage maciaro maingĩ nĩguo mwĩonanie mũrĩ arutwo
akwa.

9 ―O ta ũrĩa Baba anyendete, ũguo noguo na niĩ ndĩmwendete. Rĩu-rĩ, ikaragai o wendo-inĩ
wakwa.

10 Mũngĩathĩkĩra Maathani makwa-rĩ, nĩ mũrĩikaraga wendo-inĩ wakwa o ta ũrĩa niĩ njathĩkĩire
Maathani ma Baba na ngaikara wendo-inĩ wake. 11 Ndamwĩra maũndũ macio nĩguo gĩkeno
gĩakwa kĩgĩe thĩinĩ wanyu, nakĩo gĩkeno kĩanyu gĩkinyanĩre.

2126









12 Rĩathani rĩakwa nĩ rĩrĩ: Endanagai inyuĩ ene, o ta ũrĩa niĩ ndĩmwendete.

13 Gũtirĩ mũndũ ũrĩ wendo mũnene kũrĩ ũyũ, atĩ mũndũ no arute muoyo wake nĩ ũndũ wa arata
ake.

14 Inyuĩ mũrĩ arata akwa, mũngĩĩka ũrĩa ndĩmwathĩte.

15 Ndigũcoka kũmwĩta ndungata, tondũ ndungata ndĩmenyaga ũrĩa mũmĩathi areka; no inyuĩ
ndĩmwĩtĩte arata nĩgũkorwo maũndũ marĩa mothe ndĩĩrutĩte kuuma kũrĩ Baba nĩ
ndĩmũmenyithĩtie.

16 Ti inyuĩ mwathuurire, no nĩ niĩ ndamũthuurire, na ngĩmwamũra mũthiĩ mũgaciare maciaro,
namo maciaro macio matũũre. Nake Baba nĩ akamũhe kĩrĩa gĩothe mũkahoya thĩinĩ wa rĩĩtwa
rĩakwa.

17 Rĩrĩ nĩrĩo Rĩathani rĩakwa: Endanagai.

18 ―Andũ a thĩ mangĩmũthũũra, menyai atĩ nĩ niĩ maambire gũthũũra.

19 Korwo mũrĩ a gũkũ thĩ, andũ a thĩ no mamwende ta mũrĩ ao. No rĩrĩ, inyuĩ mũtirĩ a gũkũ thĩ,
no nĩ ndĩmũthuurĩte kuuma kũrĩ andũ a thĩ. Nĩkĩo andũ a thĩ mamũthũire.

20 Ririkanai ũhoro ũrĩa ndamwĩrire atĩrĩ, ‗Gũtirĩ ndungata nene gũkĩra mũmĩathi.‘ Angĩkorwo niĩ
nĩ manyariirire, o na inyuĩ nĩ makamũnyarira. Angĩkorwo nĩ mathĩkĩire ũrutani wakwa o na
wanyu nĩ makawathĩkĩra.

21 Nao makaamwĩka ũguo nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩakwa, nĩgũkorwo matiũĩ ũrĩa wandũmire.

2127











22 ―Korwo ndiokire ngĩmahe ũhoro, matingĩamenyire nĩ ehia. No rĩu matirĩ na kĩĩgwatio nĩ ũndũ
wa mehia mao. 23 Mũndũ ũrĩa ũũthũũrĩte, nĩ athũire Baba o nake. 24 Korwo ndiĩkĩte gatagatĩ-inĩ
kao maũndũ marĩa matarĩ mekwo nĩ mũndũ ũngĩ matingĩamenyire nĩ ehia. No rĩu nĩ monete
ciama ici, no no maathũire na magathũũra Baba.

25 No nĩgetha kũhingio ũrĩa kwandĩkĩtwo Watho-inĩ wao atĩrĩ, ‗Nĩ mathũũrire hatarĩ gĩtũmi.‘

26 ―Hĩndĩ ĩrĩa Mũteithia agoka, ũrĩa ngaamũtũmĩra kuuma kũrĩ Baba, na nĩwe Roho wa ma ũrĩa
uumaga kũrĩ Baba, we nĩ akaheana ũira wakwa.

27 Na o na inyuĩ no nginya mũkaaruta ũira, tondũ mũtũũrĩte na niĩ kuuma o kĩambĩrĩria.

JOHANA 16

1 ―Ndamwĩra maũndũ macio mothe nĩgetha mũtikanae kũigua ũũru.

2 Nĩ makamũingata thunagogi-inĩ; na ũhoro wa ma nĩ atĩ, kũrĩ hĩndĩ ĩgũũka rĩrĩa mũndũ o wothe
ũkaamũũraga ageciragia atĩ nĩ Yahweh aratungatĩra. 3 Mageekaga maũndũ macio nĩ ũndũ
matimenyete Baba o na kana makaamenya.

4 Ndamwĩra maũndũ macio nĩgetha hĩndĩ ĩyo yakinya mũkaaririkana atĩ nĩ ndamwĩrĩte.
Ndiamwĩrire maũndũ macio kĩambĩrĩria-inĩ tondũ ndaarĩ hamwe na inyuĩ.

5 ―Rĩu nĩ ngũthiĩ kũrĩ ũrĩa wandũmire. No gũtirĩ o na ũmwe wanyu ũranjũũria atĩrĩ, ‗Ũrathiĩ kũ?‘
6 Mwaiyũrwo nĩ kĩeha nĩ tondũ nĩ ndamwĩra maũndũ macio.

7 No ngũmwĩra atĩrĩ na ma, nĩ kwagĩrĩire niĩ thiĩ nĩ ũndũ wanyu. Tondũ ndaaga gũthiĩ, Mũteithia
ndagoka kũrĩ inyuĩ. No ndaathiĩ, nĩ ngamũtũma oke kũrĩ inyuĩ.

2128











8 Nake oka, nĩ akaiguithia andũ a gũkũ thĩ ũrĩa mahĩtĩtie ũhoro-inĩ wa mehia, na ũhoro-inĩ wa
ũthingu, o na ũhoro-inĩ wa cira: 9 Nĩ mahĩtĩtie ũhoro-inĩ wa mehia, nĩgũkorwo andũ
matinjĩtĩkĩtie;

10 nĩ mahĩtĩtie ũhoro-inĩ wa ũthingu, nĩgũkorwo ndĩrathiĩ kũrĩ Baba kũrĩa mũtangĩcoka kũnyona;

11 na nĩ mahĩtĩtie ũhoro-inĩ wa cira tondũ mũnene wa gũkũ thĩ nĩ arĩkĩtie gũtuĩrwo cira.

12 ―Ndĩ na maũndũ mangĩ maingĩ ma kũmwĩra, makĩria ya marĩa mũngĩhota kũũmĩrĩria rĩu.

13 No rĩrĩ, Roho ũcio Wa Ma oka, nĩ akamũtongoria ũhoro-inĩ ũrĩa wa ma wothe. Ndakaaragia
ũhoro wake mwene; akaaragia ũhoro wa maũndũ marĩa aiguĩte, ningĩ nĩ akamwĩra ũhoro wa
maũndũ marĩa magoka thutha.

14 Nĩ akangoocithia nĩgũkorwo nĩ akamũmenyithia ũhoro wakwa ũrĩa arutĩte kuuma kũrĩ niĩ. 15
Maũndũ mothe ma Baba nĩ makwa. Nĩkĩo ndamwĩra atĩ Roho nĩ akamũmenyithia ũhoro wakwa
ũrĩa arutĩte kuuma kũrĩ niĩ, mũũmenye.

16 ―Thutha wa kahinda kanini mũtikũnyona rĩngĩ na ningĩ thutha wa kahinda kanini nĩ
mũkũnyona.‖

17 Amwe a arutwo ake makĩũrania atĩrĩ, ―Arenda kuuga atĩa rĩrĩa aroiga atĩ, ‗Thutha wa kahinda
kanini mũtikũnyona rĩngĩ na ningĩ atĩ thutha wa kahinda kanini nĩ mũkũnyona‘, ningĩ atĩ ‗Tondũ
ndĩrathiĩ kũrĩ Baba?‘ ‖

18 Magĩthiĩ na mbere kũũrania atĩrĩ, ―Arenda kuuga atĩa rĩrĩa aroiga atĩ, ‗Kahinda kanini‘? Ithuĩ
tũtiramenya ũrĩa aroiga.‖

19 Nake Yahshua akĩona atĩ nĩ mendaga kũmũũria ũhoro ũcio, nĩ ũndũ ũcio akĩmera atĩrĩ, ―Nĩ
kũũrania mũrorania ũrĩa ngwendaga kuuga rĩrĩa njugire atĩ ‗Thutha wa kahinda kanini
mũtikũnyona rĩngĩ, na ningĩ thutha wa kahinda kanini nĩ mũkũnyona‘?

2129










20 Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, mũkaarĩra na mũcakae rĩrĩa andũ a thĩ marakena. Inyuĩ mũkanyitwo nĩ
kĩeha, no kĩeha kĩanyu nĩ gĩkagarũrũka gĩtuĩke gĩkeno.

21 Mũndũ-wa-nja agĩciara nĩ akoragwo na ruo tondũ hĩndĩ yake nĩ nginyu; no aarĩkia gũciara
kaana, akariganĩrwo nĩ ruo nĩ ũndũ wa gũkena nĩgũkorwo kaana nĩ gaaciarwo gũkũ thĩ.

22 O na inyuĩ noguo: Rĩu nĩ ihinda rĩanyu rĩa kĩeha, no nĩ ngamuona rĩngĩ na ngoro cianyu ikene,
na gũtirĩ mũndũ o na ũmwe ũkaamũtunya gĩkeno kĩu.

23 Mũthenya ũcio wakinya mũtigacoka kũnjũũria ũndũ o na ũrĩkũ. Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, Baba
nĩ akamũhe kĩrĩa gĩothe mũkaahoya thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩakwa.

24 Nginyagia rĩu mũtirĩ mwahoya ũndũ thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩakwa. Hoyai na nĩ mũkũheo, nĩguo
gĩkeno kĩanyu gĩkinyanĩre.

25 ―O na gũtuĩka ngoretwo ngĩaria na ngerekano-rĩ, hĩndĩ nĩ ĩroka rĩrĩa itagacoka kũmwarĩria na
njĩra ĩyo, no ngaamwĩraga ũhoro wa Baba itekũhithĩrĩra.

26 Mũthenya ũcio nĩ mũkahoyaga thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩakwa. Ndiroiga atĩ nĩ ngahoyaga Baba
ithenya rĩanyu.

27 No rĩrĩ, Baba we mwene nĩ amwendete, nĩgũkorwo inyuĩ nĩ mũnyendete, na nĩ mwĩtĩkĩtie atĩ
ndoimire kũrĩ Yahweh.

28 Niĩ ndoimire kũrĩ Baba, ngĩũka gũkũ thĩ; na rĩu nĩ nguuma gũkũ thĩ, njoke kũrĩ Baba.‖

29 Hĩndĩ ĩyo arutwo a Yahshua makiuga atĩrĩ, ―Rĩu nĩ ũratũhe ũhoro wega, ũtekwaria na
ngerekano.

2130











30 Rĩu nĩ twamenya atĩ wee nĩ ũĩ maũndũ mothe, na atĩ o na ndũbataire mũndũ o na ũrĩkũ
akũũrie ciũria. Ũhoro ũcio nĩ watũma twĩtĩkie atĩ woimĩte kũrĩ Yahweh.‖

31 Nake Yahshua akĩmacokeria atĩrĩ, ―Rĩu nĩ mwetĩkia!

32 No hĩndĩ nĩ ĩroka, na nĩ nginyu, rĩrĩa mũkahurunjũka, o mũndũ athiĩ gwake mũciĩ.
Mũkaandiga ndĩ nyiki, no ndirĩ nyiki, nĩgũkorwo Baba arĩ hamwe na niĩ.

33 ―Ndamwĩra maũndũ macio nĩgetha mũgĩe na thayũ thĩinĩ wakwa. Gũkũ thĩ nĩ mũrĩonaga
thĩna. No ũmĩrĩriai! Niĩ nĩ ndooretie thĩ.‖

JOHANA 17

1 Yahshua aarĩkia kuuga maũndũ macio, agĩtiira maitho akĩrora na igũrũ, akĩhoya, akiuga atĩrĩ:

―Baba hĩndĩ nĩ nginyu. Goocithia Mũrũguo, nĩguo nake Mũrũguo akũgoocithie.

2 Nĩgũkorwo nĩ ũmũheete ũhoti wa gwatha andũ othe, nĩguo arĩa othe ũmũheete amahe muoyo
wa tene na tene.

3 Na rĩu ũyũ nĩguo muoyo wa tene na tene: Atĩ makũmenye, o Wee tu El ũrĩa wa ma, na
mamenye Yahshua Messiya, ũrĩa ũtũmĩte.

4 Nĩ ngũgoocithĩtie gũkũ thĩ na ũndũ wa kũrĩkia wĩra ũrĩa waheire ndute.

5 Na rĩu Baba, ngoocithia ndĩ mbere yaku na riri ũrĩa ndaarĩ naguo hamwe nawe o mbere thĩ
ĩtanagĩa.

2131












6 ―Nĩ nguũrĩirie andũ arĩa waheire gũkũ thĩ rĩĩtwa rĩaku. Acio maarĩ aku; nawe ũkĩĩhe o, nao nĩ
mathĩkĩire kiugo gĩaku. 7 Na rĩu nĩ mamenyete atĩ indo iria ciothe ũheete ciumĩte kũrĩ wee.

8 Nĩgũkorwo nĩ ndamaheire ciugo iria waheire, nao magĩciĩtĩkĩra. Nĩ mamenyire hatarĩ nganja atĩ
ndoimire kũrĩ wee, na magĩĩtĩkia atĩ wee nĩwe wandũmire. 9 Acio nĩo ndĩrahoera. Ndirahoera
andũ a gũkũ thĩ, no ndĩrahoera arĩa ũũheete, nĩgũkorwo nĩ aku.

10 Kĩrĩa gĩothe ndĩ nakĩo nĩ gĩaku, na kĩrĩa gĩothe ũrĩ nakĩo nĩ gĩakwa. Naguo ũgooci nĩ ũkĩte
kũrĩ niĩ nĩ ũndũ wao.

11 Ndigũikara gũkũ thĩ rĩngĩ, no-o marĩ o gũkũ thĩ, na niĩ ndĩroka kũrĩ wee. Baba Mwamũre,
magitĩre na ũhoti wa rĩĩtwa rĩaku, rĩĩtwa rĩrĩa waheire, nĩgetha matuĩke ũmwe o ta ũrĩa ithuĩ tũrĩ
ũmwe.

12 Rĩrĩa ndĩrarĩ nao, nĩ ndĩramagitagĩra na ngamamenyerera na rĩĩtwa rĩu waheire. Gũtirĩ o na
ũmwe ũũrĩte o tiga ũrĩa wathĩrĩirwo kwanangwo nĩguo Maandĩko mahingio.

13 ―Rĩu ndĩroka kũrĩ wee, no maũndũ maya ndĩroiga ndĩ o gũkũ thĩ, nĩguo maiyũrwo nĩ gĩkeno
gĩakwa kĩrĩ gĩkinyanĩru kũna thĩinĩ wao.

14 Nĩ ndĩmaheete kiugo gĩaku, nao andũ a gũkũ thĩ makamathũũra, nĩgũkorwo o ti a gũkũ thĩ
rĩngĩ, o ta ũrĩa niĩ itarĩ wa gũkũ thĩ.

15 Ihoya rĩakwa ti ũmarute gũkũ thĩ, no nĩ atĩ ũmagitagĩre kuuma kũrĩ ũrĩa mũũru. 16 O ti a gũkũ
thĩ, o ta ũrĩa o na niĩ itarĩ wakuo.

17 Maamũre, ũmatherie na ũhoro ũrĩa wa ma; ũhoro waku nĩguo ũhoro wa ma.

18 O ta ũrĩa wandũmire gũkũ thĩ, na niĩ noguo ndamatũma kũrĩ andũ a gũkũ thĩ.

19 Ngwĩyamũrĩire nĩ ũndũ wao, nĩguo o nao maamũrwo kũna nĩ ũhoro ũrĩa wa ma.

2132










20 ―Ningĩ to aya oiki ndĩrahoera. Ndĩrahoera o na arĩa angĩ makaanjĩtĩkia nĩ ũndũ wa ndũmĩrĩri
ya aya, 21 nĩguo othe matuĩke ũmwe, o ta ũrĩa we Baba ũrĩ thĩinĩ wakwa na niĩ ndĩ thĩinĩ waku.
O nao marogĩa thĩinĩ witũ nĩgetha andũ a gũkũ thĩ metĩkie atĩ nĩwe ũndũmĩte.

22 Nĩ ndĩmaheete riri ũrĩa waheire, nĩguo matuĩke ũmwe o ta ũrĩa ithuĩ tũrĩ ũmwe, 23 niĩ ndĩ
thĩinĩ wao, nawe ũrĩ thĩinĩ wakwa. Marotuĩka ũmwe kũna, nĩgetha andũ a gũkũ thĩ mamenye atĩ
nĩwe wandũmire, na atĩ nĩ ũmendete o ta ũrĩa ũnyendete.

24 ―Baba, ngwenda arĩa ũũheete makorwo na niĩ harĩa ndĩ na mone riri wakwa, riri ũrĩa ũũheete
nĩ ũndũ nĩ wanyendete thĩ ĩtanombwo.

25 ―Baba Mũthingu, o na gũtuĩka andũ a gũkũ thĩ matikũũĩ-rĩ, niĩ nĩ ngũũĩ, nao nĩ moĩ atĩ nĩwe
ũndũmĩte.

26 Nĩ menyithanĩtie rĩĩtwa rĩaku kũrĩ o, na nĩ ngũkĩrĩrĩria kũrĩmenyithania, nĩgetha wendani ũrĩa
ũnyendete naguo ũikarage thĩinĩ wao na nĩguo o na niĩ mwene ngoragwo thĩinĩ wao.‖

JOHANA 18

1 Yahshua aarĩkia kũhoya, agĩthiĩ arĩ na arutwo ake, makĩringa mũkuru wa Karũũĩ ga Kidironi.
Mũrĩmo ũcio ũngĩ nĩ haarĩ na mũgũnda wa mĩtamaiyũ, agĩtonya ho na arutwo ake.

2 Na rĩrĩ, Yahuda, ũrĩa wamũkunyanĩire, nĩ ooĩ handũ hau, nĩ ũndũ Yahshua nĩ acemanagĩria ho
kaingĩ na arutwo ake.

3 Nĩ ũndũ ũcio Yahuda agĩthiĩ hau mũgũnda-inĩ ũcio, atongoretie mbũtũ ya thigari na anene
amwe kuuma kũrĩ athĩnjĩri-Yahweh arĩa anene na Afarisai. Nao nĩ makuuĩte icinga, na matawa,
na indo cia mbaara.

4 Nake Yahshua nĩ ũndũ nĩ amenyaga maũndũ marĩa mothe maakirie kũmũkora-rĩ, akiumĩra
akĩmooria atĩrĩ, ―Nũ mũracaria?‖

2133










5 Nao makĩmũcokeria atĩrĩ, ―Nĩ Yahshua wa Nazarethi.‖

Nake Yahshua akĩmacokeria atĩrĩ, ―Niĩ nĩ niĩ we.‖ (Nake Yahuda ũcio wamũkunyanĩire aarũngiĩ
hau hamwe nao.) 6 Rĩrĩa Yahshua aamerire atĩrĩ, ―Niĩ nĩ niĩ we,‖ magĩcoka na thutha makĩgũa
thĩ.

7 O rĩngĩ Yahshua akĩmooria atĩrĩ, ―Nũ mũracaria?‖

Nao makĩmũcokeria atĩrĩ, ―Nĩ Yahshua wa Nazarethi.‖

8 Yahshua akĩmacokeria atĩrĩ, ―Ndamwĩra atĩ nĩ niĩ we. Akorwo nĩ niĩ mũracaria-rĩ, rekei andũ
aya mathiĩ.‖

9 Gwekĩkire ũguo nĩgetha ũhoro ũrĩa aarĩtie ũhinge, rĩrĩa oigire atĩrĩ, ―Andũ arĩa waheire gũtirĩ o
na ũmwe wao ndete.‖

10 Hĩndĩ ĩyo Simoni Kepha, tondũ aarĩ na rũhiũ rwa njora, akĩrũcomora na agĩtinia gũtũ kwa ũrĩo
kwa ndungata ya mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene. (Ndungata ĩyo yetagwo Maliku.)

11 Nake Yahshua agĩatha Kepha atĩrĩ, ―Cokia rũhiũ rwaku rwa njora! Gĩkombe kĩrĩa Baba
aaheete-rĩ, nĩ ngwaga gũkĩnyuĩra?‖

12 Nayo mbũtũ ĩyo ya thigari na mũnene wayo, hamwe na anene acio a Ayahudi makĩnyita
Yahshua. Makĩmuoha na 13 makĩamba kũmũtwara kwa Anasi, ũrĩa warĩ mũthoniwe wa Kaiafa,
ũrĩa warĩ mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene mwaka ũcio.

14 Kaiafa nĩwe wataarĩte Ayahudi atĩ no gũkorwo arĩ wega mũndũ ũmwe akuĩre andũ othe.

15 Simoni Kepha marĩ na mũrutwo ũngĩ makĩrũmĩrĩra Yahshua. Na tondũ mũrutwo ũcio nĩ oĩo
nĩ mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene, agĩtwarana na Yahshua kũu nja ya mũthĩnjĩri-Yahweh ũcio
mũnene. 16 No Kepha agĩtigwo etereire hau nja ya kĩhingo. Nake mũrutwo ũcio ũngĩ, woĩo nĩ

2134










mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene, agĩcoka, akĩaria na mũirĩtu ũrĩa warĩ kĩhingo-inĩ agĩtonyia
Kepha.

17 Nake mũirĩtu ũcio warĩ kĩhingo-inĩ akĩũria Kepha atĩrĩ, ―Kaĩ wee ũrĩ ũmwe wa arutwo a
mũndũ ũyũ?‖

Nake agĩcokia agĩkiuga atĩrĩ, ―Aca, ndirĩ ũmwe wao.‖

18 Na rĩrĩ, ndungata na thigari ciarũgamĩte irigicĩirie mwaki ũrĩa ciakĩtie ikĩwota, tondũ kwarĩ na
heho. Kepha o nake aarũgamĩte hamwe nao agĩota mwaki.

19 Ihinda-inĩ o rĩu, mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene oragia Yahshua ũhoro wa arutwo ake na
ũhoro wa ũrutani wake.

20 Nake Yahshua akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Niĩ njarĩirie andũ othe a thĩ itarĩ ũndũ ngũhitha, na
ngarutana hĩndĩ ciothe thunagogi-inĩ o na hekarũ-inĩ, kũrĩa Ayahudi othe macemanagia. Ndirĩ
ũndũ njaragia na hitho. 21 Ũranjũria ũguo nĩkĩ? Ũria arĩa mananjigua ngĩaria. Ti-itherũ nĩ moĩ
ũrĩa ndanoiga.‖

22 Rĩrĩa Yahshua oigire ũguo, ũmwe wa thigari iria ciarĩ hau akĩmũgũtha rũhĩ, akĩmũũria atĩrĩ,
―Ũguo nĩguo ũgũcokeria mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene?‖

23 Nake Yahshua akĩmwĩra atĩrĩ, ―Angĩkorwo nĩ ndoiga ũũru-rĩ, heana ũira wa ũũru ũcio. No
angĩkorwo ndaaria ũhoro wa ma-rĩ, wangũthĩra kĩ?‖

24 Nake Anasi akĩmũneana atwarwo arĩ o muohe kũrĩ Kaiafa mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene.

25 O hĩndĩ ĩyo Simoni Kepha arũgamĩte agĩota mwaki, akĩũrio atĩrĩ, ―Kaĩ wee ũrĩ ũmwe wa
arutwo a mũndũ ũyũ?‖

2135











Nake agĩkaana, akiuga atĩrĩ, ―Aca, ndirĩ ũmwe wao!‖

26 Ndungata ĩmwe ya mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene, na yarĩ ya mbarĩ ya mũndũ ũrĩa Kepha
aatinĩtie gũtũ, ĩkĩmũũria atĩrĩ, ―Na githĩ niĩ ndirakuonire mũrĩ nake hau mũgũnda-inĩ wa
mĩtamaiyũ?‖

27 O rĩngĩ Kepha agĩkaana, na o hĩndĩ ĩyo ngũkũ ĩgĩkũga.

28 Ningĩ Ayahudi makĩruta Yahshua gwa Kaiafa makĩmũtwara gĩikaro-inĩ kĩa Barũthi wa
Kĩroma. Hĩndĩ ĩyo kwarĩ rũcinĩ tene, na nĩgetha matikagwatwo nĩ thahu, Ayahudi matiatonyire
gĩikaro kĩu; nĩ ũndũ nĩ mendaga mahote kũrĩa gĩathĩ kĩa Bathaka.

29 Nĩ ũndũ ũcio Pilato akiuma akĩmakora kũu nja akĩmooria atĩrĩ, ―Mũndũ ũyũ
mũramũthitangĩra kĩ?‖

30 Nao makĩmũcokeria atĩrĩ, ―Atangĩrĩ muuni Watho-rĩ, tũtingĩmũrehe kũrĩ we.‖

31 Nake Pilato akĩmera atĩrĩ, ―Kĩmuoei inyuĩ ene mũkamũcirithie kũringana na Watho wanyu.‖

Nao Ayahudi makĩregana na ũhoro ũcio, makiuga atĩrĩ, ―Ithuĩ tũtirĩ na rũtha rwa kũũraga mũndũ
o na ũ.‖

32 Maũndũ maya mekĩkire nĩgetha ciugo iria Yahshua aarĩtie akĩonania mũthemba wa gĩkuũ
kĩrĩa agaakua ihingio.

33 Pilato agĩcoka agĩtonya gĩikaro kĩu kĩa Barũthi, agĩĩta Yahshua akĩmũũria atĩrĩ, ―Wee nĩwe
mũthamaki wa Ayahudi?‖

34 Nake Yahshua akĩmũũria atĩrĩ, ―Ũcio nĩ woni waku, kana nĩ andũ makwĩrĩte ũhoro wakwa?‖

2136











35 Nake Pilato akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Niĩ ndĩkĩrĩ Mũyahudi? Andũ anyu na athĩnjĩri-Yahweh arĩa
anene nĩo makũneanĩte kũrĩ niĩ. Nĩ atĩa wĩkĩte?‖

36 Nake Yahshua akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Ũthamaki wakwa ti wa gũkũ thĩ. Korwo nĩ ũguo-rĩ,
ndungata ciakwa nĩ cingĩndũĩrĩire ndikanyitwo nĩ Ayahudi. No ũthamaki wakwa nĩ wa kuuma
kũndũ kũngĩ.‖

37 Nake Pilato akĩmũcokeria atĩrĩ, ―nĩ ũndũ wa ũguo-rĩ, wee ũkĩrĩ Mũthamaki?‖

Nake Yahshua akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Nĩ waria ma kuuga atĩ niĩ ndĩ Mũthamaki. Ma nĩ atĩrĩ, gĩtũmi
gĩkĩ nĩkĩo gĩatũmire njiarwo, na nĩkĩo ndokire gũkũ thĩ atĩ nyumbũrage ũhoro ũrĩa wa ma.
Mũndũ o wothe ũrĩ mwena wa ũhoro wa ma nĩ athikagĩrĩria.‖

38 Nake Pilato akĩmũũria atĩrĩ, ―Ũhoro wa ma nĩ ũrĩkũ?‖ Aarĩkia kũũria ũguo akiuma nja o rĩngĩ
agĩthiĩ kũrĩ Ayahudi akĩmera atĩrĩ, ―Ndirona gĩtũmi gĩa kũmũthitangĩra. 39 No ningĩ nĩ mũtugo
wanyu hĩndĩ ya Bathaka ndĩmuohorere mũndũ ũmwe. Nĩ mũkwenda ndĩmuohorere ‗mũthamaki
wa Ayahudi‘?‖

40 Nao makĩanĩrĩra, magĩcokia atĩrĩ, ―Aca, tũtikwenda ũcio! Tuohorere Bar-Abba!‖ Na rĩrĩ, Bar-
Abba ũcio aarĩ mũtunyani.

JOHANA 19

1 Hĩndĩ ĩyo Pilato akĩoya Yahshua, akĩmũhũũrithia iboko. 2 Nacio thigari igĩtuma thũmbĩ ya
mĩigua, ikĩmwĩkĩra mũtwe, na ikĩmũhumba kanjũ ya rangi wa ndathi,

3 igathiiaga harĩ we o ihinda kwa ihinda, ikamũnyũrũragia ikiugaga atĩrĩ, ―Geithĩka, mũthamaki
wa Ayahudi!‖ Nacio ikamũgũthaga ũthiũ na hĩ.

4 O rĩngĩ Pilato akiuma nja, akĩĩra Ayahudi atĩrĩ, ―Ta onei ngũmũruta nja ndĩmũrehe kũrĩ inyuĩ,
nĩguo mũmenye atĩ niĩ ndionete ũndũ o na ũrĩkũ angĩthitangĩrwo.‖

2137










5 Rĩrĩa Yahshua oimire nja ekĩrĩte thũmbĩ ĩyo ya mĩigua na ehumbĩte kanjũ ĩyo ya rangi wa
ndathi-rĩ, Pilato akĩmera atĩrĩ, ―Mũndũ nĩ ũyũ!‖

6 Rĩrĩa athĩnjĩri-Yahweh arĩa anene o na atongoria a Ayahudi maamuonire, makĩanĩrĩra makiuga
atĩrĩ, ―Mũcuurie mũtĩ-igũrũ! Mũcuurie mũtĩ-igũrũ!‖

No Pilato akĩmacokeria atĩrĩ, ―Muoei mũmũcuurie mũtĩ igũrũ arĩ inyuĩ. Ha ũhoro wakwa,
ndirona ũndũ o na ũrĩkũ angĩthitangĩrwo.‖

7 Nao Ayahudi makiuga magwatĩirie atĩrĩ, ―Ithuĩ nĩ tũrĩ Watho; na kũringana na Watho ũcio no
nginya akue, tondũ nĩ etuĩte Mũrũ wa Kĩhoti.‖

8 Rĩrĩa Pilato aiguire ũguo, agĩĩtigĩra mũno makĩria,

9 agĩcoka thĩinĩ wa nyũmba ĩyo ya ũthamaki. Ningĩ akĩũria Yahshua atĩrĩ, ―Wee-rĩ, uumĩte kũ?‖
Nowe Yahshua ndaigana kũmũcokeria.

10 Pilato akĩmũũria atĩrĩ, ―Kaĩ ũkũrega kũnjarĩria? Kaĩ ũtoĩ ndĩ na ũhoti wa gũkuohorithia, kana
wa gũgũcuurithia mũtĩ igũrũ?‖

11 Nake Yahshua akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Wee ndũngĩrĩ na ũhoti igũrũ rĩakwa korwo ndũheetwo
guo kuuma igũrũ. Nĩ ũndũ ũcio ũrĩa ũũneanire kũrĩ wee nĩwe ũrĩ na mehia marĩa manene.‖

12 Kuuma hĩndĩ ĩyo, Pilato akĩgeria kuohora Yahshua, no Ayahudi magĩthiĩ na mbere kwanĩrĩra
atĩrĩ, ―Ũngĩrekereria mũndũ ũyũ, wee ndũrĩ mũrata wa Kaisari. Mũndũ o wothe wĩtuaga
mũthamaki nĩ amenete Kaisari.‖

13 Rĩrĩa Pilato aiguire ũguo-rĩ, akiumia Yahshua nja, na agĩikarĩra gĩtĩ kĩa mũtuanĩri cira handũ
hoĩkaine ta Gabatha (ũguo nĩ ta kuuga ―Harĩa-haare-Mahiga‖)

14 Kwarĩ mũthenya wa Ihaarĩria rĩa Kiumia gĩa Gĩathĩ kĩa Bathaka; na kwarĩ ta thaa thita.

2138










Nake Pilato akĩĩra Ayahudi atĩrĩ, ―Ũyũ mũthamaki wanyu.‖

15 No-o makĩanĩrĩra, makiuga atĩrĩ, ―Mweherie! Mweherie! Mũcuurie mũtĩ-igũrũ!‖

Nake Pilato akĩmooria atĩrĩ, ―Njuurie Mũthamaki wanyu?‖

Nao athĩnjĩri-Yahweh arĩa anene magĩcokia atĩrĩ, ―Ithuĩ tũtirĩ mũthamaki ũngĩ tiga Kaisari.‖

16 Mũthia-inĩ Pilato akĩmũneana kũrĩ o nĩguo agacuurio mũtĩ-igũrũ.

Nacio thigari ikĩnyita Yahshua.

17 Na ekuuĩire mũtĩ wake wa gũcuurĩrio agĩthiĩ nginya harĩa heetagwo Gologotha (rĩgĩtaũrwo nĩ
kuuga ―ha ihĩndĩ rĩa mũtwe‖).

18 Hau nĩho Maamũcuuririe, na hamwe nake magĩcuuria andũ angĩ erĩ, ũmwe mwena ũmwe na
ũcio ũngĩ mwena ũcio ũngĩ; nake Yahshua arĩ gatagatĩ.

19 Nake Pilato akĩandĩkithia kĩbaũ na gĩkĩhũũrĩrwo mũtĩ-inĩ. Nakĩo kĩandĩkĩtwo atĩrĩ,
YAHSHUA WA NAZARETHI, MŨTHAMAKI WA AYAHUDI.

20 Nao Ayahudi aingĩ magĩthoma maandĩko macio, nĩgũkorwo handũ harĩa Yahshua aacuurĩirio
haarĩ hakuhĩ na itũũra rĩu inene, nakĩo kĩbaũ kĩu kĩandĩkĩtwo na Kĩhibirania, na Kĩlatini, na
Kĩyunani.

21 Nao athĩnjĩri-Yahweh arĩa anene a Ayahudi makĩĩra Pilato atĩrĩ, ―Tiga kwandĩka ‗Mũthamaki
wa Ayahudi‘, no andĩka atĩ mũndũ ũyũ nĩ kuuga oigire atĩ nĩwe mũthamaki wa Ayahudi.‖

22 Nake Pilato akĩmacokeria atĩrĩ, ―Ũguo ndandĩka nĩ ndandĩka!‖

2139











23 Rĩrĩa thigari ciarĩkirie gũcuuria Yahshua, ikĩoya nguo ciake, igĩcigayania maita mana, o
mũndũ yake, no kanjũ yatigarire. Nguo ĩyo ndĩarĩ na rũtumo, yatumĩtwo kuuma igũrũ nginya thĩ
ĩrĩ o tama ũmwe.

24 Nacio ikĩĩrana atĩrĩ, ―Nĩ tũtigei kũmĩtarũra; rekei tũmĩcuukĩre mĩtĩ nĩguo tũmenye ũrĩa ũgũthiĩ
nayo.‖

Gwekĩkire ũguo nĩguo Maandĩko mahinge marĩa moigĩte atĩrĩ,

―Maagayanire nguo ciakwa,

na magĩcuukĩra kanjũ yakwa mĩtĩ.‖

Ũguo nĩguo thigari ciekire.

25 Hakuhĩ na mũtĩ wa Yahshua nĩho nyina aarũgamĩte, na mwarĩ wa nyina na nyina, na Mariamu
mũtumia wa Kiliopa, na Mariamu Mũmagidali.

26 Rĩrĩa Yahshua onire nyina na mũrutwo ũrĩa endete marũngiĩ hakuhĩ nake, akĩĩra nyina atĩrĩ,
―Mũtumia ũyũ, ũcio mũrũguo,‖

27 agĩcoka akĩĩra mũrutwo ũcio atĩrĩ, ―Ũcio maitũguo.‖ Kuuma hĩndĩ ĩyo mũrutwo ũcio akĩoya
nyina wa Yahshua, agĩthiĩ gũtũũra mũciĩ kwa mũrutwo ũcio.

28 Thutha ũcio, Yahshua amenya atĩ maũndũ mothe nĩ mathira, na nĩguo Maandĩko mahinge,
akiuga atĩrĩ, ―Nĩ nyotiĩ.‖

29 Hau nĩ haarĩ na cuba yarĩ na thiki, nĩ ũndũ ũcio thigari igĩtobokia thibũnji ho, igĩcoka
igĩthecerera thibũnji ĩyo rũthanju-inĩ rwa mũthobi, ikĩmĩtwarĩrĩria kanua-inĩ ka Yahshua.

2140










30 Hĩndĩ ĩrĩa Yahshua aamĩkundire, akiuga atĩrĩ, ―Ũhoro nĩ wathira.‖ Na oiga ũguo, akĩinamia
mũtwe, agĩtuĩkana.

31 Na rĩrĩ, kwarĩ mũthenya wa Ihaarĩria wa Ayahudi, nĩguo marokere Thabatũ ya mwanya. Na
tondũ Ayahudi matiendaga mĩĩrĩ ĩyo ĩtigwo mĩtĩ-inĩ hĩndĩ ya Thabatũ, makĩũria Pilato aathane atĩ
andũ acio maacuurĩtio moinwo magũrũ, na mĩĩrĩ yao ĩcuurũrio. 32 Nĩ ũndũ ũcio thigari igĩthiĩ
ikiuna magũrũ ma mũndũ wa mbere ũrĩa macuuranĩirio na Yahshua na igĩcoka ikiuna ma ũcio
ũngĩ.

33 No rĩrĩa maakinyire harĩ Yahshua na makĩona atĩ nĩ arĩkĩtie gũkua, makĩaga kuuna magũrũ
make.

34 Handũ ha ũguo-rĩ, mũthigari ũmwe agĩtheca Yahshua mbaru na itimũ, na o rĩmwe hakiura
thakame na maĩ.

35 Nake mũndũ ũrĩa wonire maũndũ macio nĩ arutĩte ũira, naguo ũira wake nĩ wa ma. We nĩ oĩ
atĩ aaragia ũhoro wa ma, na oimbũraga nĩgetha o na inyuĩ mwĩtĩkie.

36 Namo maũndũ macio meekĩkire nĩgetha Maandĩko mahinge marĩa moigĩte atĩrĩ, ―Gũtirĩ ihĩndĩ
o na rĩmwe rĩake rĩkoinwo.‖

37 O na ningĩ no harĩ Maandĩko mangĩ moigĩte atĩrĩ, ―Makeerorera mũndũ ũrĩa maathecire.‖

38 Thutha ũcio, Jusufu wa Arimathea akĩhoya Pilato mwĩrĩ wa Yahshua. Na rĩrĩ, Jusufu aarĩ
mũrutwo wa Yahshua, no amũrũmagĩrĩra na hitho tondũ wa gwĩtigĩra Ayahudi. Nake Pilato
akĩmũhe rũtha, nake agĩthiĩ agĩkuua mwĩrĩ ũcio.

39 Maathiire na Nikodemo, ũrĩa wathiĩte kũrĩ Yahshua ũtukũ. Nikodemo agĩtwara mũtukanio wa
manemane na thubiri ingĩkinya o ta ratiri mĩrongo mũgwanja na ithano.

2141










40 Nao erĩ makĩoya mwĩrĩ wa Yahshua, makĩwoha na matama ma gatani hamwe na mĩtukanio
ĩyo mĩnungi wega, kũringana na mĩtugo ya Ayahudi ya gũthikana.

41 Hau Yahshua aacuurĩirio nĩ haarĩ na mũgũnda, na thĩinĩ wa mũgũnda ũcio nĩ kwarĩ na mbĩrĩra
njerũ, ĩrĩa ĩtakoretwo ĩigĩtwo mwĩrĩ wa mũndũ o na ũmwe.

42 Tondũ kwarĩ mũthenya wa Ihaarĩria wa Ayahudi nĩguo marokere Thabatũ, na ningĩ nĩ ũndũ
mbĩrĩra ĩyo yarĩ o hakuhĩ-rĩ, makĩiga Yahshua ho.

JOHANA 20

1 Na rĩrĩ, mũthenya wa mbere wa kwambĩrĩria kiumia wambia o ũguo, kũrĩ o na nduma,
Mariamu Mũmagidali nĩ athiire mbĩrĩra-inĩ na akĩona ihiga rĩrĩa rĩarĩ mũromo-inĩ rĩrĩ rĩeherie.

2 Nĩ ũndũ ũcio agĩthiĩ atengʼerete kũrĩ Simoni Kepha na mũrutwo ũrĩa ũngĩ, ũrĩa Yahshua
endete, akĩmera atĩrĩ, ―Nĩ marutĩte Yahshua mbĩrĩra-inĩ, na tũtiũĩ harĩa mamũigĩte!‖

3 Nĩ ũndũ ũcio Kepha na mũrutwo ũcio ũngĩ makiumagara marorete mbĩrĩra-inĩ. 4 Marĩ o erĩ
magĩtengʼera, no mũrutwo ũcio ũngĩ agĩkĩria Kepha ihenya, agĩkinya mbĩrĩra-inĩ mbere.

5 Akĩinamĩrĩra, na akĩrora thĩinĩ, akĩona matama ma gatani marĩ maige thĩ, no ndaatonyire. 6
Nake Simoni Kepha, ũrĩa warĩ thutha wake, agĩkinya na agĩtonya mbĩrĩra thĩinĩ. Akĩona matama
ma gatani maigĩtwo hau,

7 o hamwe na gĩtambaya kĩrĩa Yahshua ohetwo mũtwe agĩthikwo. Nakĩo gĩakũnjĩtwo gĩkaigwo
kĩrĩ giiki, gĩtarĩ hamwe na matama macio ma gatani. 8 Thutha ũcio mũrutwo ũcio ũngĩ, ũrĩa
wakinyĩte mbĩrĩra-inĩ mbere, o nake agĩtonya thĩinĩ. Akĩona na agĩĩtĩkia.

9 (Nĩgũkorwo nginyagia hĩndĩ ĩyo matiakoretwo mataũkĩirwo nĩ Maandĩko atĩ Yahshua nĩ aarĩ
ariũke kuuma kũrĩ arĩa akuũ.)

2142










10 Arutwo acio magĩcoka makĩinũka kwao, 11 no Mariamu akĩrũgama hau nja ya mbĩrĩra
akĩrĩraga. O akĩrĩraga-rĩ, akĩinamĩrĩra, akĩrora mbĩrĩra thĩinĩ,

12 akĩona araika erĩ marĩ na nguo njerũ, maikarĩte thĩ harĩa mwĩrĩ wa Yahshua waigĩtwo, ũmwe
agaikara mũtwe-inĩ nake ũcio ũngĩ agaikara magũrũ-inĩ.

13 Nao makĩmũũria atĩrĩ, ―Mũtumia ũyũ, nĩ kĩ kĩrakũrĩria?‖

Nake akĩmacokeria atĩrĩ, ―Nĩ ũndũ nĩ meheretie Rabbi wakwa mbĩrĩra-inĩ, na ndiũĩ harĩa
mamũigĩte.‖

14 O hĩndĩ ĩyo akĩĩhũgũra, akĩona Yahshua arũgamĩte hau, no ndaigana kũmenya atĩ aarĩ
Yahshua.

15 Nake Yahshua akĩmũũria atĩrĩ, ―Mũtumia ũyũ, nĩ kĩ kĩrakũrĩria? Nũ ũracaria?‖

Mariamu agĩĩciria atĩ ũcio aarĩ mũrĩmi wa mũgũnda, akĩmwĩra atĩrĩ, ―Mũthuri ũyũ, akorwo nĩwe
ũmweheretie njĩĩra harĩa ũmũigĩte nĩguo thiĩ ngamuoe.‖

16 Nake Yahshua akĩmwĩta, ―Mariamu!‖

Nake akĩĩhũgũra akĩmwĩtĩka na Kĩhibirania atĩrĩ, ―Raboni!‖ (naguo nĩ kuuga Mũrutani).

17 Yahshua akĩmwĩra atĩrĩ, ―Ndũkae kũnyiita, nĩ ũndũ ndirĩ ndĩrambata thiĩ kũrĩ Baba! No rĩrĩ,
thiĩ kũrĩ arutwo akwa, ũmere atĩrĩ, ‗Nĩ ndĩracoka thiĩ kũrĩ Baba, na nowe Ithe wanyu, njoke kũrĩ
Kĩhoti wakwa, na nowe Kĩhoti wanyu.‘ ‖

18 Mariamu Mũmagidali agĩthiĩ kũrĩ arutwo, akĩmatwarĩra ũhoro, akĩmera atĩrĩ, ―Nĩ nyonete
Yahshua!‖ Na akĩmera atĩ nĩwe wamwĩrĩte maũndũ macio.

19 Hwaĩ-inĩ wa mũthenya o ũcio wa mbere wa kwambĩrĩria kiumia, rĩrĩa arutwo maarĩ hamwe,
na mĩrango ĩrĩ mĩhinge nĩ ũndũ wa gwĩtigĩra Ayahudi, Yahshua agĩũka akĩrũgama gatagatĩ-inĩ
kao, akĩmera atĩrĩ, ―Shalom!‖

2143









20 Aarĩkia kuuga ũguo akĩmonia moko make na mbaru ciake. Nao arutwo makĩiyũrwo nĩ gĩkeno
nĩ ũndũ wa kuona Yahshua.

21 Na o rĩngĩ Yahshua akĩmera atĩrĩ, ―Shalom! O ta ũrĩa Baba aandũmire, noguo o na niĩ
ndamũtũma.‖

22 Na oiga ũguo, akĩmahuhĩrĩria mĩhũmũ yake, akĩmera atĩrĩ, ―Amũkĩrai Roho Mwamũre.

23 Arĩa othe mwarekera mehia mao, nĩ marĩrekagĩrwo, na arĩa othe mũtarĩrekagĩra,
matirĩrekagĩrwo.‖

24 Na rĩrĩ, Toma ũrĩa wetagwo Didymus (Wa-mahatha), ũmwe wa arĩa ikũmi na erĩ, ndaarĩ
hamwe na arutwo rĩrĩa Yahshua okire.

25 Tondũ ũcio arutwo arĩa angĩ makĩmwĩra atĩrĩ, ―Nĩ tuonete Yahshua!‖

Nowe akĩmera atĩrĩ, ―Itonete irema cia mĩcumarĩ moko-inĩ make, na ndonyie kĩara gĩakwa hau
irema-inĩ cia mĩcumarĩ, na njoke ndonyie guoko mbaru-inĩ ciake, ndingĩĩtĩkia ũhoro ũcio.‖

26 Thutha wa kiumia kĩmwe, arutwo ake maarĩ kũu nyũmba rĩngĩ, na Toma aarĩ hamwe nao. O
na gũtuĩka mĩrango yarĩ mĩhinge-rĩ, Yahshua agĩũka, akĩrũgama gatagatĩ-inĩ kao, akiuga atĩrĩ,
―Shalom!‖

27 Agĩcoka akĩĩra Toma atĩrĩ, ―Tonyia kĩara gĩaku haha; rora moko makwa. Tambũrũkia guoko
gwaku ũgũikie mbaru-inĩ ciakwa. Tiga kũgĩa na nganja, ĩtĩkia!‖

28 Nake Toma akĩmwĩra atĩrĩ, ―Mwathi wakwa na Kĩhoti wakwa!‖

29 Nake Yahshua akĩmwĩra atĩrĩ, ―Wetĩkia tondũ nĩ wanyona. Kũrathimwo nĩ arĩa metĩkagia
matonete.‖

2144










30 Yahshua nĩ aringire ciama ingĩ nyingĩ akĩonagwo nĩ arutwo ake, iria itaandĩkĩtwo Ibuku-inĩ
rĩrĩ.

31 No rĩrĩ, ici ciandĩkĩtwo nĩgetha mwĩtĩkie atĩ Yahshua nĩwe Messiya, Mũrũ wa Yahweh, na atĩ
na ũndũ wa gwĩtĩkia mũgĩe na muoyo thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩake.

JOHANA 21

1 Thutha ũcio Yahshua akĩĩyonithania rĩngĩ kũrĩ arutwo ake Iria-inĩ rĩa Tiberia. Eeyonithanirie na
njĩra ĩno. 2 Simoni Kepha, Toma (ũrĩa wetagwo Didymus), Nathanieli wa kuuma Kana ya Galili,
ariũ a Zebedi, na arutwo angĩ ake erĩ maarĩ hamwe.

3 Simoni Kepha akĩmera: ―Ndathiĩ gũtega thamaki.‖ Nao makĩmwĩra: ―Tũgũthiĩ nawe.‖
Makiumagara na makĩingĩra gatarũ, ĩndĩ ũtukũ ũcio gũtirĩ kĩndũ maanyitire.

4 No rĩrĩa gwathererũkaga, Yahshua akĩrũgama rũteere-inĩ rwa iria, no arutwo acio
matiamenyaga atĩ nĩ Yahshua. 5 Yahshua akĩmoria: ―Ciana ici, hihi mũrĩ na kĩndũ gĩa kũrĩa?‖
Makĩmũcokeria: ―Aca!‖

6 Nake akĩmera: ―Ikiai neti mwena wa ũrĩo wa gatarũ na nĩ mũkũnyita kĩndũ.‖ Kwoguo
magĩikia neti, no matiahotire kũmĩgucia nĩ ũndũ wa ũrĩa thamaki ciarĩ nyingĩ.

7 Nake mũrutwo ũrĩa weendetwo nĩ Yahshua akĩĩra Kepha ũũ: ―Nĩ Yahshua!‖ Rĩrĩa Simoni
Kepha aaiguire atĩ nĩ Yahshua, agĩĩkĩra nguo yake ya igũrũ, tondũ aarĩ njaga, na akĩrũga iria-inĩ.
8 No arutwo acio angĩ magĩũka na gatarũ, magucĩtie neti ĩyo yaiyũrĩte thamaki, tondũ matiarĩ
kũraihu na thĩ nyũmũ, maarĩ ta fiti 300.

9 Rĩrĩa maakinyire rũteere-inĩ rwa iria, makĩona mwaki wa makara na thamaki cigĩrĩirũo igũrũ
rĩaguo na hau haarĩ na mũgate. 10 Yahshua akĩmera atĩrĩ: ―Rehei thamaki imwe harĩ icio
mwanyita.‖ 11 Nĩ ũndũ ũcio Simoni Kepha agĩtonya gatarũ-inĩ na akĩgucia neti ĩyo yaiyũire
thamaki nene 153, akĩmiumĩria rũteere-inĩ rwa iria. O na irĩ nyingĩ ũguo, neti ĩyo ndĩatuĩkangire.

12 Yahshua akĩmera: ―Ũkai mwĩgagũre.‖ Na gũtirĩ mũrutwo o na ũmwe warĩ na ũmĩrĩru wa
kũmũũria: ―Wee nĩwe ũ?‖ tondũ nĩ maamenyaga nĩ Yahshua. 13 Yahshua akĩoya mũgate na
akĩmanengera, agĩcoka agĩka o taguo na thamaki. 14 Rĩu nĩrĩo rĩarĩ riita rĩa gatatũ Yahshua
kuumĩrĩra arutwo ake thutha wa kũriũka kuuma kũrĩ arĩa akuũ.

2145







15 Marĩkia kwĩgagũra, Yahshua akĩũria Simoni Kepha: ―Simoni mũrũ wa Jona, nĩ ũnyendete
gũkĩra aya?‖ Kepha akĩmũcokeria: ―Ĩĩ nĩ ngwendete Rabbi, wee nĩ ũĩ nĩ ngwendete.‖ Akĩmwĩra:
―Heaga tũgondu twakwa gĩa kũrĩa.‖ 16 Ningĩ akĩmũũria riita rĩa kerĩ: ―Simoni mũrũ wa Jona, nĩ
ũnyendete?‖ Agĩcokia: ―Ĩĩ nĩ ngwendete Rabbi, wee nĩ ũĩ nĩ ngwendete.‖ Akĩmwĩra: ―Rĩithagia
ng'ondu ciakwa.‖

17 Ningĩ akĩmũũria riita rĩa gatatũ: ―Simoni mũrũ wa Jona, nĩ ũnyendete?‖ Kepha akĩigua ũũru
nĩ ũndũ wa kũũrio riita rĩa gatatũ: ―Nĩ ũnyendete?‖ Nĩ ũndũ ũcio akĩmwĩra atĩrĩ: ―Rabbi, wee nĩ
ũĩ maũndũ mothe; nĩ ũĩ nĩ ngwendete.‖ Yahshua akĩmwĩra: ―Heaga ng'ondu ciakwa gĩa kũrĩa.

18 Ngũkwĩra atĩrĩ o ma o ma, rĩrĩa warĩ mũnyinyi, nĩwe weĩkĩraga nguo na ũgathiĩ kũrĩa
ũkwenda. No wakũra, ũgaatambũrũkagia moko mũndũ ũngĩ agagwĩkĩra nguo agacoka
agagũtwara kũrĩa ũtarenda.‖

19 Ooigire ũguo kuonania nĩ gĩkuũ kĩa mũthemba ũrĩkũ angĩagoocithirie Yahweh nakĩo. Arĩkia
kuuga ũguo, akĩmwĩra: ―Thiĩ na mbere kũnũmĩrĩra.‖

20 Kepha akĩĩhũgũra akĩona mũrutwo ũrĩa weendetwo nĩ Yahshua amarũmĩrĩire, ũrĩa hĩndĩ ya
irio cia hwaĩ-inĩ wetiiranĩtie gĩthũri-inĩ kĩa Yahshua na akĩmũũria: ―Rabbi, nũ ũgũgũkunyanĩra?‖

21 Kwoguo rĩrĩa oonire mũrutwo ũcio, Kepha akĩũria Yahshua: ―Rabbi, ĩ nake mũndũ ũyũ?‖

22 Yahshua akĩmwĩra: ―Angĩkorũo nĩ wendi wakwa aikare nginya ngaacoka-rĩ, ũndũ ũcio
ũragũthĩnia nĩkĩ? Wee thiĩ na mbere kũnũmĩrĩra.‖

23 Nĩ ũndũ ũcio ũhoro ũkĩhunja kũrĩ ariũ a Ithe witũ atĩ mũrutwo ũcio ndangĩakuire. No rĩrĩ,
Yahshua ndaamwĩrĩte atĩ ndangĩakuire, ĩndĩ ooigĩte: ―Angĩkorũo nĩ wendi wakwa aikare nginya
ngaacoka-rĩ, ũndũ ũcio ũragũthĩnia nĩkĩ?‖

24 Ũcio nĩwe mũrutwo ũrĩa ũheanĩte ũira wĩgiĩ maũndũ macio na nowe waandĩkire maũndũ
macio, na nĩ tũĩ atĩ ũira wake nĩ wa ma.

25 Ningĩ, nĩ kũrĩ maũndũ mangĩ maingĩ Yahshua eekire, marĩa korũo nĩ maandĩkirũo mothe,
ngwĩciria thĩ ndĩngĩaiganĩrire ikũnjo iria ingĩaandĩkirũo.

2146








ATŨMWO 1

1 Thĩinĩ wa ibuku rĩakwa rĩa mbere, wee Theofilo-rĩ, nĩ ndakwandĩkĩire maũndũ mothe marĩa
Yahshua aambĩrĩirie gwĩka na kũrutana

2 nginya mũthenya ũrĩa oirwo agĩtwarwo igũrũ thutha wa kũhe atũmwo arĩa aathuurĩte mawatho
na ũndũ wa Roho Mwamũre.

3 Thutha wa kũnyarirĩka gwake, akĩĩonania kũrĩ andũ acio na akĩheana imenyithia nyingĩ cia
kuonania atĩ aarĩ muoyo. Nĩ amoimĩrĩire ihinda rĩa mĩthenya mĩrongo ĩna, na akĩaria ũhoro
ũkoniĩ ũthamaki wa Yahweh.

4 Hĩndĩ ĩmwe, rĩrĩa aarĩĩanagĩra nao, nĩ amathire, akĩmera atĩrĩ: ―Mũtikoime Yahrushalayim, no
etererai kĩheo kĩrĩa Ithe witũ eeranĩire, o kĩrĩa inyuĩ mwanaigua ngĩaria ũhoro wakĩo.

5 Nĩgũkorwo Johana aabatithanagia na maĩ, no inyuĩ mũrĩbatithio na Roho Mwamũre mĩthenya
mĩingĩ ĩtanathira.‖

6 Nĩ ũndũ ũcio rĩrĩa maagomanire hamwe makĩmũũria atĩrĩ, ―Rabbi, ihinda rĩrĩ nĩrĩo ũgũcokeria
andũ a Isiraeli ũthamaki wao?‖

7 Nake akĩmera atĩrĩ: ―Ti ũhoro wanyu kũmenya ciathĩ o na kana mahinda marĩa Ithe witũ atuĩte
na ũhoti wake mwene.

8 No nĩ mũrĩheo hinya rĩrĩa Roho Mwamũre arĩũka igũrũ rĩanyu; na inyuĩ nĩ mũgatuĩka aira
akwa thĩinĩ wa Yahrushalayim, na Yahuda guothe, na Samaria, na nginya ituri ciothe cia thĩ.‖

9 Aarĩkia kuuga ũguo, akĩoywo na igũrũ o meroreire, narĩo itu rĩkĩmũhumbĩra magĩtiga kũmuona
rĩngĩ.

2147











10 O hĩndĩ ĩyo maikarĩte macũthĩrĩirie mũno akĩambata matu-inĩ-rĩ, o rĩmwe andũ erĩ mehumbĩte
nguo njerũ makĩrũgama o hau maarĩ. 11 Makĩmoria atĩrĩ, ―Andũ aya a Galili, mũrũgamĩte haha
mũcũthĩrĩirie igũrũ nĩkĩ? Yahshua o ro ũcio, ũrĩa weherio harĩ inyuĩ aatwarwo igũrũ-rĩ, agaacoka
o ro ũguo mwamuona agĩthiĩ.‖

12 Hĩndĩ ĩyo magĩcoka Yahrushalayim moimĩte Kĩrĩma-inĩ kĩa Mĩtamaiyũ, mũigana wa rũgendo
rũrĩa rũngĩathiirwo mũthenya wa Thabatũ kuuma itũũra inene.

13 Rĩrĩa maakinyire, makĩambata nyũmba ya igũrũ ĩrĩa maikaraga. Nao andũ arĩa maarĩ ho maarĩ
Kepha, na Johana, na Jakubu na Anderea; Filipu na Toma, na Baritholomayo na Mathayo;
Jakubu mũrũ wa Alufayo, na Simoni Mũzelote, na Yahuda mũrũ wa Jakubu.

14 Othe makĩnyiitanĩra hamwe, makĩrũmanĩrĩria kũhoya, hamwe na andũ-a-nja, na Mariamu
nyina wa Yahshua, o na ariũ a nyina na Yahshua.

15 Na rĩrĩ, matukũ-inĩ macio Kepha akĩrũgama gatagatĩ-inĩ ka andũ arĩa meetĩkĩtie (gĩkundi kĩa
andũ ta igana rĩa mĩrongo ĩĩrĩ),

16 akiuga atĩrĩ, ―Ariũ na aarĩ a Ithe witũ, Maandĩko no nginya mangĩahingire marĩa Roho
Mwamũre aaririe tene na kanua ka Daudi ũhoro ũkoniĩ Yahuda, ũrĩa watongoririe andũ arĩa
maanyitire Yahshua.

17 Aarĩ ũmwe witũ na nĩ agwatanagĩra na ithuĩ ũtungata-inĩ ũyũ.‖

18 (Yahuda nĩ agũrire gĩthaka na kĩheo kĩrĩa aamũkĩrire nĩ ũndũ wa waganu wake. Nake akĩgũa
gĩthaka-inĩ kĩu na mũnduru, nayo nda yake ĩgĩtathũka, namo mara mothe makiuma. 19 Andũ
othe a kũu Yahrushalayim makĩigua ũhoro ũcio, na nĩ ũndũ ũcio magĩĩta gĩthaka kĩu na rũthiomi
rwao Ekiladama, ũguo nĩ kuuga, Gĩthaka gĩa Thakame.)

20 ―Nĩgũkorwo nĩ kwandĩkĩtwo Ibuku-inĩ rĩa Thaburi atĩrĩ,

― ‗Mũciĩ wake ũrokira ihooru;

2148









kũroaga mũndũ wa gũtũũra kuo,‘

ningĩ gũkaandĩkwo atĩrĩ,

― ‗Ũtongoria wake ũrooywo nĩ mũndũ ũngĩ.‘

21 Nĩ ũndũ ũcio nĩ kwagĩrĩire gũthuurwo mũndũ ũmwe kuuma kũrĩ andũ arĩa makoretwo marĩ
hamwe na ithuĩ ihinda rĩothe rĩrĩa Mwathi Yahshua aaceeraga na ithuĩ,

22 kwambĩrĩria hĩndĩ ya ũbatithio wa Johana nginya hĩndĩ ĩrĩa Yahshua oirwo akĩambata
akĩehera harĩ ithuĩ. Nĩgũkorwo mũndũ ũmwe wa aya no nginya atuĩke mũira hamwe na ithuĩ
ũhoro-inĩ wa kũriũka gwake.‖

23 Nĩ ũndũ ũcio makĩrũgamia andũ erĩ, Jusufu ũrĩa wetagwo Bar-Asaba (na no oĩkaine ta Jusito),
na Mathia.

24 Magĩcoka makĩhoya makiuga atĩrĩ, ―Yahweh, wee nĩ ũũĩ ngoro ya mũndũ wothe. Tuonie nũ
wa aya erĩ ũthuurĩte

25 nĩguo oe ũtungata ũyũ wa gũtuĩka mũtũmwo, ũrĩa Yahuda aatigire nĩguo athiĩ kũrĩa kũrĩ
gwake.‖

26 Magĩcoka magĩcuuka mĩtĩ, naguo mũtĩ ũkĩgwĩra Mathia; nĩ ũndũ ũcio akĩongererwo harĩ
atũmwo acio ikũmi na ũmwe.

ATŨMWO 2

1 Hĩndĩ ĩrĩa mũthenya wa Gĩathĩ gĩa Ciumia wakinyire-rĩ, acio othe magĩkorwo maarĩ handũ
hamwe.

2149











2 Na o rĩmwe mũgambo ta wa rũhuho rũnene rũkũhurutana na hinya ũgĩũka kuuma igũrũ,
ũkĩiyũra nyũmba yothe ĩrĩa maaikarĩte.

3 Makĩona kĩndũ gĩatariĩ ta nĩnĩmbĩ cia mwaki iria ciagayũkanĩte igĩikara igũrũ rĩa mũndũ o
mũndũ.

4 Othe makĩiyũrio Roho Mwamũre na makĩambĩrĩria kwaria na thiomi ingĩ o ta ũrĩa Roho
aamahotithirie.

5 Na rĩrĩ, kũu Yahrushalayim nĩ gwaikaraga Ayahudi etigĩri Yahweh kuuma ndũrĩrĩ-inĩ ciothe cia
thĩ. 6 Rĩrĩa maiguire mũgambo ũcio, gĩkundi kĩa andũ gĩgĩcokanĩrĩra kĩgegete, tondũ o mũndũ
aamaiguaga makĩaria na rũthiomi rwake kĩũmbe.

7 Nao makĩgega mũno, makĩũrania atĩrĩ, ―Githĩ andũ aya othe maraaria ti andũ a Galili? 8 Nĩ kĩ
kĩratũma mũndũ o mũndũ witũ amaigue makĩaria na rũthiomi rwa kũrĩa aaciarĩirwo?

9 Andũ a Parithi, na a Media, na a Elamu; o na andũ arĩa matũũraga Mesopotamia, na Yahuda,
na Kapadokia, na Ponto, na Asia,

10 na Firigia, na Pamufilia, na Misiri, na mĩena ya Libia ĩrĩa ĩrĩ gũkuhĩ na Kurene, na ageni a
kuuma Roma, 11(Ayahudi hamwe na andũ arĩa meegarũrĩte magatuĩka Ayahudi); na andũ a
Kirete, na a Arabia, tũramaigua makĩaria na thiomi ciitũ ũhoro wa magegania ma Yahweh!‖

12 Mamakĩte na makagega makĩũrania atĩrĩ, ―Ũũ nĩ kuuga atĩa?‖

13 Amwe ao, o na kũrĩ ũguo, nĩ mamathirĩkirie, makiuga atĩrĩ, ―Aya nĩ kũrĩĩo marĩĩtwo nĩ
ndibei.‖

14 Hĩndĩ ĩyo Kepha akĩrũgama hamwe na arĩa ikũmi na ũmwe, akĩanĩrĩra na akĩarĩria gĩkundi kĩu
kĩa andũ akĩmera atĩrĩ, ―Inyuĩ andũ aitũ Ayahudi o na inyuĩ inyuothe mũtũũraga Yahrushalayim,
rekei ndĩmũtaarĩrie ũhoro ũyũ; thikĩrĩriai wega ũrĩa nguuga.

15 Andũ aya ti arĩĩu, ta ũrĩa mũreciria. Rĩu nĩ thaa ithatũ tu cia rũcinĩ! 16 Aca gũtitariĩ ta ũguo,
ũhoro ũyũ nĩguo warĩtio nĩ mũnabii Joeli, akiuga atĩrĩ:

2150








17 ― ‗Yahweh ekuuga atĩrĩ, matukũ-inĩ ma kũrigĩrĩria

nĩ ngaitĩrĩria andũ othe Roho wakwa.

Ariũ na aarĩ anyu nĩ makarathaga mohoro,

Aanake anyu nĩ makonaga cioneki,

nao athuri anyu marotage iroto.

18 O na ningĩ nĩ ngaitĩrĩria ndungata ciakwa cia arũme na cia andũ-a-nja Roho wakwa matukũ-
inĩ macio,

nacio nĩ ikarathaga mohoro.

19 Nĩ ngonania morirũ kũu igũrũ gũtũgĩru,

na nyonanie ciama gũkũ thĩ,

cia thakame, na cia mwaki, na cia ndogo ĩkwambata.

20 Riũa nĩ rĩkagarũrwo rĩtuĩke nduma,

naguo mweri ũtuĩke ta thakame,

mbere ya mũthenya ũcio mũnene na wa kũguoyohithania wa Yahweh gũkinya.

2151













21 Na nĩ gũgakinya atĩrĩ, atĩ mũndũ wothe ũgaakaĩra rĩĩtwa rĩa Yahweh nĩ akahonokio.‘

22 ―Inyuĩ andũ aya a Isiraeli, thikĩrĩriai ũhoro ũyũ: Yahshua wa Nazarethi aarĩ mũndũ
waheanĩtwo nĩ Yahweh kũrĩ inyuĩ na ũndũ wa ciama, na morirũ, na cionereria, iria Yahweh
aaringire gatagatĩ-inĩ kanyu agereire harĩ we, o ta ũrĩa inyuĩ ene mũũĩ.

23 Mũndũ ũyũ aaneanirwo moko-inĩ manyu, kũringana na ũrĩa Yahweh aatuĩte na ũrĩa
aamenyete o mbere; na inyuĩ, mũteithĩrĩirio nĩ andũ arĩa aaganu, mũkĩmũũraga na njĩra ya
kũmũcuuria mũtĩ-inĩ.

24 No Yahweh akĩmũriũkia kuuma kũrĩ arĩa akuũ, akĩmuohora ruo-inĩ rwa gĩkuũ, tondũ
gũtingĩahotekire atũũre anyiitĩtwo nĩkĩo.

25 Tondũ Daudi oigire atĩrĩ ũhoro wake:

― ‗Nĩ ndonaga Yahweh arĩ mbere yakwa hĩndĩ ciothe.

Tondũ arĩ guoko-inĩ gwakwa kwa ũrĩo-rĩ,

ndingĩenyenyeka.

26 Nĩ ũndũ ũcio ngoro yakwa nĩ njanjamũku, naruo rũrĩmĩ rwakwa rũgakena;

o naguo mwĩrĩ wakwa nĩ ũgũtũũra ũrĩ na mwĩhoko,

27 tondũ ndũkandiganĩria mbĩrĩra-inĩ,

2152













o na kana ũreke ũrĩa waku Mwamũre abuthe.

28 Nĩ ũmenyithĩtie njĩra cia muoyo;

nĩ ũkanjiyũria gĩkeno ndĩ harĩa ũrĩ.‘

29 ―Ariũ na aarĩ a Ithe witũ, no ndĩmwĩre ndĩ na ũũmĩrĩru atĩ ithe witũ Daudi nĩ akuire na
agĩthikwo, na mbĩrĩra yake ĩrĩ o gũkũ nginya ũmũthĩ ũyũ. 30 Nowe aarĩ mũnabii na nĩ amenyete
atĩ Yahweh nĩ amwĩrire na mwĩhĩtwa atĩ nĩ agaikarĩria ũmwe wa rũciaro rwake gĩtĩ gĩake kĩa
ũnene.

31 Nĩ ũndũ nĩ amenyete ũhoro ũcio mbere, nĩ aririe ũhoro wa kũriũka kwa Messiya, atĩ
ndaatiganĩirio mbĩrĩra-inĩ, o na kana mwĩrĩ wake ũkĩbutha.

32 Yahweh nĩ ariũkĩtie Yahshua ũcio, na ithuĩ ithuothe tũrĩ aira a ũhoro ũcio.

33 Kuona atĩ nĩ atũũgĩrĩtio guoko-inĩ kwa ũrĩo kwa Yahweh, na nĩ amũkĩrire kĩĩranĩro kĩa Roho
Mwamũre kuuma kũrĩ Ithe, nake nĩ atũitĩrĩirie Roho ta ũrĩa mũrona rĩu na mũkaigua. 34
Nĩgũkorwo Daudi ndaambatire agĩthiĩ igũrũ, no nĩ oigire atĩrĩ,

― 'Yahweh nĩ eerire Mwathi wakwa atĩrĩ:

―Ikara guoko-inĩ gwakwa kwa ũrĩo,

35 o nginya rĩrĩa ngaatua thũ ciaku

gaturwa ka makinya maku.‖ ‘

2153












36 ―Nĩ ũndũ ũcio andũ othe a Isiraeli nĩ mamenye atĩrĩ: Yahweh nĩ atuĩte Yahshua, o ũcio
mwacuuririe, Mũthamaki na Messiya.‖

37 Rĩrĩa andũ maiguire ũhoro ũcio, ũkĩmatheca ngoro, makĩũria Kepha na atũmwo acio angĩ
atĩrĩ, ―Ariũ a Baba, twagĩrĩirwo nĩ gwĩka atĩa?‖

38 Nake Kepha akĩmacokeria atĩrĩ, ―Mwĩrirei na mũbatithio mũndũ o mũndũ thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩa
Yahshua Messiya, nĩguo mũrekerwo mehia manyu. Na inyuĩ nĩ mũkwamũkĩra kĩheo kĩa Roho
Mwamũre.

39 Kĩĩranĩro gĩkĩ nĩ kĩanyu na ciana cianyu, na andũ arĩa othe marĩ kũraya, na andũ arĩa othe
Yahweh Kĩhoti witũ ageeta moke harĩ we.‖

40 Akĩmataara na ciugo ingĩ nyingĩ, akĩmakaanagia; na akĩmathaitha, akĩmera atĩrĩ,
―Mwĩhonokiei kuuma kũrĩ rũciaro rũrũ ruogomu.‖ 41 Andũ arĩa meetĩkĩrire ndũmĩrĩri yake
makĩbatithio, na mũthenya ũcio makĩongerereka andũ ta ngiri ithatũ.

42 Nao nĩ merutĩire kũgwatĩria ũrutani wa atũmwo, na ngwatanĩro-inĩ, na ũhoro-inĩ wa
kwenyũrana mũgate, na kũhoya. 43 Andũ othe makĩiyũrwo nĩ guoya, nao atũmwo magĩĩka
morirũ maingĩ, na makĩringa ciama.

44 Andũ arĩa othe meetĩkĩtie maarĩ hamwe, na nĩ magwatanagĩra indo ciothe. 45 Makĩendia
ithaka ciao na indo ciao, makaheaga mũndũ o wothe kũringana na bata wake.

46 O mũthenya nĩ magomanaga hekarũ-inĩ. Nĩ menyũraga mũgate marĩ mĩciĩ-inĩ yao, na
makarĩĩanĩra marĩ na gĩkeno, na marĩ na ngoro theru,

47 makagoocaga Yahweh, na magetĩkĩrĩka kũrĩ andũ othe. Nake Yahweh nĩ ongagĩrĩra thiritũ-inĩ
yao andũ arĩa maahonokaga o mũthenya.

2154











ATŨMWO 3

1 Mũthenya ũmwe Kepha na Johana nĩ mambatire magĩthiĩ hekarũ-inĩ ihinda rĩa mahoya, na
kwarĩ thaa kenda cia mũthenya.

2 Na rĩrĩ, mũndũ waciarĩtwo arĩ mwonju nĩ akuuagwo agatwarwo kĩhingo-inĩ kĩa hekarũ kĩrĩa
gĩetagwo Gĩthaka, akaigwo ho o mũthenya nĩguo ahoe mbeca kũrĩ andũ arĩa maatonyaga hekarũ.

3 Na rĩrĩa onire Kepha na Johana marĩ hakuhĩ gũtonya-rĩ, akĩmahoya mbeca. 4 Nao Kepha na
Johana makĩmũkũũrĩra maitho. Hĩndĩ ĩyo Kepha akĩmwĩra atĩrĩ, ―Ta tũrore!‖ 5 Nĩ ũndũ ũcio
mũndũ ũcio akĩmarora, erĩgĩrĩire atĩ nĩ mekũmũhe kĩndũ.

6 Kepha agĩcoka akĩmwĩra atĩrĩ, ―Betha na thahabu ndirĩ nacio, no kĩrĩa ndĩ nakĩo nĩkĩo ngũkũhe.
Thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩa Yahshua Messiya wa Nazarethi, ũkĩra wĩtware.‖ 7 Akĩmũnyita guoko gwake
kwa ũrĩo, akĩmũrũgamia na igũrũ, na o hĩndĩ ĩyo magũrũ na thũngʼwa cia mũndũ ũcio ikĩgĩa na
hinya.

8 Nake akĩrũga na igũrũ, akĩambĩrĩria gwĩtwara. Agĩcoka agĩthiĩ nao hekarũ-inĩ, etwarĩte na
magũrũ, akĩrũgarũgaga na akĩgoocaga Yahweh.

9 Rĩrĩa andũ othe monire agĩĩtwara na magũrũ akĩgoocaga Yahweh,

10 makĩmenya atĩ nĩ mũndũ ũrĩa watũũraga aikarĩte kĩhingo-inĩ kĩa hekarũ kĩrĩa gĩetagwo
Gĩthaka akĩhoya mbeca. Nao makĩgega mamakĩte nĩ kuona ũrĩa kwahanĩkĩte harĩ mũndũ ũcio.

11 Mũndũ ũcio watũũrĩte ahoyaga mbeca-rĩ, o enyiitĩrĩire Kepha na Johana, andũ othe makĩgega
na magĩũka matengʼerete nginya hau maarĩ, naho heetagwo Gĩthaku gĩa Solomoni. 12 Rĩrĩa
Kepha onire ũguo, akĩmera atĩrĩ, ―Andũ aya a Isiraeli, ũndũ ũyũ ũramũgegia nĩkĩ? Mũratũrora
atĩa taarĩ hinya witũ kana ũthingu witũ watũma mũndũ ũyũ etware na magũrũ?

13 Kĩhoti wa Iburahĩmu, na Isaaka na Jakubu, o we Kĩhoti wa maithe maitũ, nĩ agoocithĩtie
ndungata yake Yahshua. Inyuĩ nĩ mwamũneanire ooragwo, na mũkĩmũkaana mbere ya Pilato, o
na gũtuĩka nĩ atuĩte itua rĩa kũmũrekereria.

14 Mwakaanire Ũrĩa Mwamũre na Mũthingu mũkiuga muohorerwo mũũragani.

2155







15 Mworagire ũrĩa mũheani wa muoyo, no Yahweh nĩ amũriũkirie kuuma kũrĩ arĩa akuũ. Ithuĩ
tũrĩ aira a ũhoro ũcio. 16 Nĩ ũndũ wa wĩtĩkio thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩa Yahshua, mũndũ ũyũ mũrona na
mũũĩ, nĩ agĩĩte na hinya. Nĩ rĩĩtwa rĩa Yahshua na wĩtĩkio ũrĩa uumanaga nake watũma mũndũ
ũyũ ahone o ta ũrĩa inyuothe mũreyonera.

17 ―Na rĩrĩ, ariũ a Ithe witũ, nĩ njũĩ atĩ mwekire ũguo nĩ ũndũ wa kũrigwo, o ta ũrĩa atongoria
anyu o nao meekire.

18 No rĩrĩ, ũguo nĩguo Yahweh aahingirie ũrĩa aarĩtie o mbere na tũnua twa anabii othe, akiuga
atĩ Messiya wake nĩ akanyarirĩka.

19 Nĩ ũndũ ũcio mwĩrirei na mũgarũrũke kũrĩ Yahweh, nĩgetha mehia manyu meherio, nĩguo
mũgĩe na mahinda ma kũrurumũkio moimĩte kũrĩ Yahweh, na

20 nĩguo atũme Messiya, o we ũrĩa wamũrĩtwo nĩ ũndũ wanyu, nake nĩwe Yahshua.

21 We no nginya aikare igũrũ o nginya ihinda rĩkinye rĩa Yahweh rĩa gũcokereria maũndũ
mothe, o ta ũrĩa eranĩire o tene na tũnua twa anabii aake amũre.

22 Nĩgũkorwo Musa oigire atĩrĩ, ‗Yahweh Kĩhoti wanyu nĩ akamwarahũrĩra mũnabii o ta niĩ
kuuma kũrĩ ariũ a thoguo. Na no nginya mũgaathikĩrĩria ũrĩa wothe akaamwĩra.

23 Na rĩrĩ, mũndũ o wothe ũrĩa ũtakamũthikĩrĩria, nĩ akeherio biũ kuuma kũrĩ andũ ao.‘

24 ―Ti-itherũ, anabii othe kuuma hĩndĩ ya Samũeli, arĩa manaaria, nĩ maaririe ũhoro wa matukũ
maya.

25 Na inyuĩ mũrĩ ariũ a anabii, na a kĩrĩkanĩro kĩrĩa Yahweh aarĩkanĩire na maithe manyu. Eerire
Iburahĩmu atĩrĩ, ‗Na nĩ ũndũ wa rũciaro rwaku, andũ othe a thĩ nĩ makarathimwo.‘

26 Rĩrĩa Yahweh aariũkirie ndungata yake, aambire kũmĩtũma kũrĩ inyuĩ nĩgetha amũrathime na
ũndũ wa kũgarũra o ũmwe wanyu kuuma kũrĩ mĩtũũrĩre yanyu ya waganu.‖

2156









ATŨMWO 4

1 Nao athĩnjĩri-Yahweh, na mũnene wa arangĩri a hekarũ, o na Asadukai magĩthiĩ harĩ Kepha na
Johana rĩrĩa maaragĩria andũ. 2 Nĩ maiguĩte ũũru mũno tondũ atũmwo nĩ marutaga andũ na
makahunjia ũhoro wa kũriũka kuuma kũrĩ arĩa akuũ thĩinĩ wa Yahshua.

3 Makĩnyita Kepha na Johana, na tondũ kwarĩ hwaĩ-inĩ, makĩmaikia njera nginya mũthenya ũyũ
ũngĩ warũmĩrĩire.

4 No rĩrĩ, andũ aingĩ arĩa maiguire ndũmĩrĩri ĩyo nĩ metĩkirie, naguo mũigana wa arũme
ũkĩongerereka magĩkinya ta 5,000.

5 Mũthenya ũyũ ũngĩ, aathani ao na athuri, na aandĩki-marũa makĩgomana kũu Yahrushalayim.

6 Nake Anasi, mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene, aarĩ ho, marĩ na Kaiafa, na Johana, na
Alekisandero, na andũ arĩa angĩ maarĩ a nyũmba ya mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene. 7
Magĩathana atĩ Kepha na Johana mareehwo mbere yao, na makĩambĩrĩria kũmoria ciũria.
Makĩmoria atĩrĩ, ―Mũrahotire gwĩka ũndũ ũcio na hinya ũrĩkũ, kana na rĩĩtwa rĩrĩkũ?‖

8 Nake Kepha, aiyũrĩtwo nĩ Roho Mwamũre, akĩmera atĩrĩ, ―Inyuĩ aathani na athuri a andũ! 9
Angĩkorwo twĩtĩtwo ũmũthĩ nĩgetha tũtaarĩrie ũhoro wa gĩĩko kĩega kĩrĩa gĩĩkĩirwo mũndũ ũcio
ũratũũrĩte arĩ mwonju, na tũũrio ũrĩa arahonirio-rĩ,

10 kĩmenyei inyuĩ, o na andũ othe a Isiraeli atĩrĩ: Mũndũ ũyũ arũngiĩ mbere yanyu arĩ mũhonu nĩ
ũndũ wa rĩĩtwa rĩa Yahshua Messiya wa Nazarethi, ũrĩa mwacuurithirie, nake Yahweh
akĩmũriũkia kuuma kũrĩ arĩa akuũ.

11 We nĩwe ‗ihiga rĩrĩa inyuĩ aaki mwaregire,

na nĩrĩo rĩtuĩkĩte ihiga rĩrĩa inene rĩa koine.‘

12 Naguo ũhonokio ndũngĩoneka harĩ mũndũ ũngĩ o wothe, nĩ ũndũ gũtirĩ rĩĩtwa rĩngĩ gũkũ thĩ
rĩheanĩtwo kũrĩ andũ rĩngĩtũhonokia.‖

2157









13 Rĩrĩa monire ũũmĩrĩru wa Kepha na Johana, na makĩmenya atĩ matiarĩ athomu, na atĩ maarĩ
andũ o ũguo-rĩ, makĩgega na makĩmenya atĩ andũ acio maakoretwo marĩ na Yahshua. 14 No rĩrĩ,
mona mũndũ ũcio wahonetio arũgamĩte hamwe nao-rĩ, matingĩahotire kuuga ũndũ. 15 Nĩ ũndũ
ũcio makĩmaatha mehere Kĩama-inĩ, nao athuri magĩcira marĩ oiki.

16 Makĩũrania atĩrĩ, ―Andũ aya tũkũmeeka atĩa? Andũ othe arĩa matũũraga Yahrushalayim nĩ
moĩ atĩ nĩ maringĩte kĩama kĩnene na tũtingĩhota gũkaana ũhoro wakĩo. 17 No nĩguo tũgirie ũndũ
ũyũ gũthiĩ na mbere makĩria gatagatĩ-inĩ ka andũ-rĩ, no nginya tũkaanie andũ aya kwarĩria
mũndũ o na ũrĩkũ na rĩĩtwa rĩu.‖

18 Magĩcoka makĩmeta thĩinĩ rĩngĩ na makĩmaatha atĩ matikaarie kana marutane o na atĩa na
rĩĩtwa rĩa Yahshua.

19 No Kepha na Johana makĩmacokeria atĩrĩ, ―Tuai cira inyuĩ ene kana nĩ kwagĩrĩire maitho-inĩ
ma Yahweh tũmwathĩkĩre inyuĩ gũkĩra gwathĩkĩra Yahweh.

20 Nĩgũkorwo tũtingĩhota gũtiga kwaria ũrĩa tuonete na tũkaigua.‖

21 Na thutha wa kũmakaania, mamehĩire mũno, makĩmarekereria mathiĩ. Matingĩahotire gũtua
ũrĩa mangĩamaherithirie, tondũ andũ othe nĩ magoocaga Yahweh nĩ ũndũ wa ũrĩa gwekĩkĩte.

22 Nĩgũkorwo mũndũ ũcio wahonetio na njĩra ya kĩama aarĩ na ũkũrũ wa makĩria ma mĩaka
mĩrongo ĩna.

23 Na rĩrĩa Kepha na Johana maarekereirio, magĩthiĩ kũrĩ andũ a thiritũ yao, na makĩmera ũrĩa
wothe athĩnjĩri-Yahweh arĩa anene na athuri maameerĩte.

24 Rĩrĩa maiguire ũhoro ũcio, makĩanĩrĩra marĩ ngoro ĩmwe makĩhoya Yahweh, makiuga atĩrĩ,
―Kĩhoti Yahweh, nĩwe wombire igũrũ na thĩ na iria, o na indo ciothe iria irĩ kuo. 25 Nawe nĩ

2158










waririe na ũndũ wa Roho Mwamũre na kanua ka ndungata yaku, o we ithe witũ Daudi, ũkiuga
atĩrĩ:

― ‗Nĩ kĩ gĩtũmaga ndũrĩrĩ irakare mũno,

na andũ mathugunde mĩbango ya tũhũ?

26 Athamaki a thĩ nĩ matuĩte itua,

na aathani magacokania ndundu,

nĩguo mokĩrĩre Yahweh,

na mokĩrĩre Ũrĩa wake Mũitĩrĩrie Maguta.‘

27 Ti-itherũ, Herode na Pontio Pilato nĩ moonganire hamwe na andũ-a-Ndũrĩrĩ, na andũ a
Isiraeli, itũũra-inĩ rĩrĩ inene nĩguo mathugunde ũrĩa megũũkĩrĩra Yahshua ndungata yaku
nyamũre, o ĩrĩa wee waitĩrĩirie maguta. 28 O mekire ũrĩa hinya waku na wendi waku watuĩte o
mbere atĩ nĩguo gũgaatuĩka.

29 Na rĩrĩ, Yahweh, kĩone ũrĩa matwĩhĩire, na ũkĩhotithie ndungata ciaku kwaria kiugo gĩaku irĩ
na ũũmĩrĩru mũingĩ.

30 Tambũrũkia guoko gwaku ũhonanie, na ũringe ciama na morirũ na ũndũ wa rĩĩtwa rĩa
Yahshua, ndungata yaku nyamũre.‖

31 Nao maarĩkia kũhoya, handũ hau moonganĩte hagĩthingitha. Nao othe makĩiyũrwo nĩ Roho
Mwamũre, makĩaria kiugo kĩa Yahweh marĩ na ũcamba.

2159












32 Nao andũ arĩa othe meetĩkĩtie maarĩ na ngoro ĩmwe na meciiria o mamwe. Gũtiarĩ mũndũ
woigaga atĩ kĩndũ o na kĩrĩkũ kĩa indo ciake nĩ gĩake we mwene, no maahũthagĩra indo ciothe
iria maarĩ nacio hamwe.

33 Nao atũmwo, marĩ na hinya mũingĩ, magĩthiĩ na mbere kũheana ũira wa kũriũka kwa Mwathi
Yahshua, na wega mũingĩ wa Yahweh warĩ igũrũ rĩao.

34 Gũtiarĩ andũ maagaga kĩndũ gatagatĩ-inĩ kao. Nĩgũkorwo ihinda kwa ihinda andũ arĩa maarĩ
na ithaka kana nyũmba nĩ maciendagia, makarehe mbeca icio mendetie,

35 magaciiga magũrũ-inĩ ma atũmwo, nacio ikagaĩrwo mũndũ o mũndũ kũringana na bata wake.

36 Jusufu, Mũlawii wa kuuma Kuporo, ũrĩa atũmwo meetaga Bar-Anaba (ũguo nĩ kuuga Mũrũ
wa Ũũmanĩrĩria),

37 nĩ endirie gĩthaka gĩake na akĩrehe mbeca icio, agĩciiga magũrũ-inĩ ma atũmwo.

ATŨMWO 5

1 Na rĩrĩ, mũndũ wetagwo Anania, marĩ hamwe na mũtumia wake Safira o nao nĩ mendirie
gĩcunjĩ gĩa gĩthaka kĩao.

2 Anania agĩĩtigĩria mbeca imwe, no icio ingĩ agĩcirehe na agĩciiga magũrũ-inĩ ma atũmwo, nake
mũtumia wake Safira agĩkorwo nĩ ooĩ ũhoro ũcio wega.

3 Nowe Kepha akĩmũũria atĩrĩ, ―Anania, nĩ kĩ ngoro yaku ĩiyũrĩtwo nĩ Shaitani ũguo, agatũma
ũheenie Roho Mwamũre, na ũgetigĩria mbeca imwe cia iria wendetie gĩthaka?

2160












4 Rĩrĩa ũtarakĩendetie-rĩ, githĩ gĩtirarĩ gĩaku? Na thutha wa gũkĩendia-rĩ, githĩ mbeca itirakĩrĩ o
ciaku wĩke nacio o ũrĩa ũkwenda? Ũreciririe gwĩka ũguo nĩkĩ? Ti andũ ũheenetie, no nĩ
Yahweh.‖

5 Rĩrĩa Anania aiguire ũguo-rĩ, akĩgũa thĩ na agĩkua. Nao andũ arĩa othe maiguire ũrĩa kwahaana
makĩiyũrwo nĩ guoya.

6 Nao aanake magĩũka, makĩoha mwĩrĩ wake na cuka, makĩuumia nja na makĩũthika.

7 Thutha wa ta mathaa matatũ-rĩ, mũtumia wake agĩtonya atekũmenya ũrĩa gwekĩkĩte. 8 Kepha
akĩmũũria atĩrĩ, ―Ta njĩĩra atĩrĩ, ici nĩcio mbeca iria wee na Anania mũrendirie gĩthaka?‖

Nake mũtumia ũcio agĩcokia atĩrĩ, ―Ĩĩ, nĩcio tũrendirie.‖

9 Kepha akĩmwĩra atĩrĩ, ―Nĩ kĩ gĩtũmĩte mũrĩĩkanĩre mũgerie Roho wa Yahweh? Tainee! magũrũ
ma andũ arĩa maathika mũthuriguo marĩ mũromo-inĩ, nĩ megũkuumia nja o nawe.‖

10 O kahinda kau akĩgũa thĩ magũrũ-inĩ make, agĩkua. Nao aanake magĩtonya, makĩmũkora
akuĩte, makĩmuoya, magĩthiĩ, makĩmũthika hakuhĩ na mũthuriwe.

11 Naguo ũngano wothe, hamwe na andũ arĩa othe maiguire maũndũ macio makĩnyitwo nĩ
guoya mũnene.

12 Na rĩrĩ, atũmwo nĩ maringire ciama nyingĩ, na makĩonania morirũ gatagatĩ-inĩ ka andũ. Nao
andũ arĩa othe metĩkĩtie nĩ magomanaga hamwe Gĩthaku-inĩ gĩa Solomoni.

13 Gũtirĩ mũndũ wacokire kũgeria gwĩturanĩra nao, o na gũtuĩka andũ nĩ mamaheete gĩtĩo mũno.

2161











14 O na kũrĩ ũguo-rĩ, arũme na andũ-a-nja aingĩ nĩ metĩkirie Yahweh, naguo mũigana wao
ũkĩongerereka.

15 Nĩ ũndũ wa ũguo, andũ nĩ marehaga andũ arĩa arũaru njĩra-inĩ, makamakomeria itanda na
ibarĩ, nĩguo naarĩ amwe ao mahutio nĩ kĩĩruru gĩa Kepha. 16 Ningĩ andũ aingĩ nĩ monganaga
hamwe moimĩte matũũra-inĩ marĩa maathiũrũrũkĩirie Yahrushalayim, makarehaga andũ ao arĩa
arũaru, na arĩa maanyariragwo nĩ maroho mathũku, nao othe makahonio.

17 Na rĩrĩ, mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene na andũ arĩa othe maakoragwo nake, arĩa maarĩ a
thiritũ ya Asadukai, makĩiyũrwo nĩ ũiru.

18 Makĩnyita atũmwo, makĩmaikia njera ĩrĩa ya mũingĩ.

19 No ũtukũ-rĩ, mũraika wa Yahweh akĩhingũra mĩrango ya njera, na akĩmoimia nja.

20 Akĩmera atĩrĩ, ―Thiĩi mũrũgame hekarũ-inĩ, mwĩre andũ ũhoro wothe wa muoyo ũyũ mwerũ.‖

21 Na rĩrĩ, ruoro rũgĩtema magĩtonya hekarũ-inĩ, na makĩambĩrĩria kũruta andũ o ta ũrĩa
meerĩĩtwo.

Rĩrĩa mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene na andũ arĩa maakoragwo nake maakinyire-rĩ,
magĩcokanĩrĩria Kĩama, kĩũngano kĩa athuri othe a Isiraeli, na magĩtũmana njera atũmwo
magĩĩrwo.

22 No rĩrĩa thigari ciakinyire njera-rĩ, itiamakorire kuo. Nĩ ũndũ ũcio, magĩcokia ũhoro
makĩmera atĩrĩ, 23 ―Twakora mĩrango ya njera ĩrĩ mĩhinge wega, nao arangĩri marũgamĩte
mĩrango-inĩ; no twamĩhingũra, tũtinakora mũndũ kũu thĩinĩ.‖

24 Rĩrĩa mũnene wa arangĩri a hekarũ na athĩnjĩri-Yahweh arĩa anene maiguire ũhoro ũcio
makĩmaka na makĩrigwo nĩ ũrĩa gũgũikara.

2162










25 Hĩndĩ ĩyo hagĩũka mũndũ, akiuga atĩrĩ, ―Ta rorai! Andũ arĩa mũraikirie njera marũgamĩte
hekarũ-inĩ makĩruta andũ.‖ 26 Maigua ũguo, mũnene wa arangĩri a hekarũ agĩthiĩ na anene a
thigari ciake na makĩrehe atũmwo. Matiigana kũhũthĩra hinya, tondũ nĩ metigagĩra andũ
matikamahũũre na mahiga nyuguto.

27 Maarĩkia kũrehe atũmwo-rĩ, makĩmarũgamia mbere ya Kĩama nĩguo morio ciũria nĩ
mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene.

28 Nake akĩmera atĩrĩ, ―Githĩ tũtiramũkaanirie biũ mũtikarutane na rĩĩtwa rĩrĩ, no rĩu mũiyũrĩtie
Yahrushalayim ũrutani wanyu, na nĩ mwĩrutanĩirie gũtũma tũcokererwo nĩ thakame ya mũndũ
ũcio.‖

29 Kepha na atũmwo acio angĩ magĩcokia atĩrĩ, ―Ithuĩ no nginya twathĩkĩre Yahweh gũkĩra
gwathĩkĩra andũ!

30 Kĩhoti wa maithe maitũ nĩ ariũkirie Yahshua kuuma kũrĩ arĩa akuũ, ũrĩa mworagire na ũndũ
wa kũmũcuuria mũtĩ-igũrũ.

31 Yahweh nĩ amũtũgĩririe akĩmũiga guoko-inĩ gwake kwa ũrĩo arĩ Mũthamaki na Mũhonokia
nĩguo Isiraeli merire na marekerwo mehia.

32 Ithuĩ tũrĩ aira a maũndũ macio, nake Roho Mwamũre, ũrĩa Yahweh aheete andũ arĩa
mamwathĩkagĩra-rĩ, o nake nĩ mũira.‖

33 Rĩrĩa maiguire ũguo makĩrakara mũno makĩenda kũmoraga.

34 No rĩrĩ, Mũfarisai wetagwo Gamalieli, mũrutani wa Watho na watĩĩtwo nĩ andũ othe
akĩrũgama Kĩama-inĩ, agĩathana atĩ andũ acio mambe moimio nja gwa kahinda kanini.

2163











35 Nake akĩĩra Kĩama atĩrĩ, ―Andũ aya a Isiraeli, cũraniai wega ũrĩa mũratanya gwĩka andũ aya.

36 Ihinda rĩhĩtũku mũndũ wetagwo Theuda nĩ eyumĩririe agĩĩtuuaga atĩ we nĩ mũndũ ma, na
akĩgĩa na arũmĩrĩri ta magana mana. Nĩ ooragirwo, nao arũmĩrĩri ake othe makĩhurunjwo na
ũhoro ũcio wothe ũgĩtuĩka wa tũhũ.

37 Thutha wake, Yahuda ũrĩa woimĩte Galili akĩĩyumĩria matukũ-inĩ ma kwĩyandĩkithia na
agĩtongoria mbũtũ ya andũ nĩguo makararie watho. O nake akĩũragwo, na arũmĩrĩri ake othe
makĩhurunjwo. 38 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, igũrũ rĩkoniĩ ũhoro ũyũ ngũmũtaara atĩrĩ, tiganai na andũ
aya! Marekei mathiĩ! Nĩ ũndũ angĩkorwo muoroto kana ciĩko ciao ciumanĩte na ũmũndũ-rĩ, ũndũ
ũcio nĩ ũgũthira.

39 No angĩkorwo ũndũ ũyũ uumanĩte na Kĩhoti, mũtingĩhota kũgirĩrĩria andũ aya; mũgwĩkora
mũkĩhũũrana na Kĩhoti.‖

40 Nao magĩĩtĩkania na mĩario yake. Nao magĩĩta atũmwo matonye makĩmahũũrithia iboko.
Magĩcoka makĩmaatha matikaarie thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩa Yahshua, magĩcoka makĩmarekereria
mathiĩ.

41 Nao atũmwo makiuma Kĩama-inĩ makenete tondũ wa ũrĩa maatuĩtwo aagĩrĩru a gũconorithio
nĩ ũndũ wa Rĩĩtwa rĩu.

42 Mũthenya o mũthenya, marĩ hekarũ-inĩ o na marĩ mĩciĩ-inĩ, matiigana gũtiga kũrutana na
kũhunjia ũhoro ũcio mwega atĩ Yahshua nĩwe Messiya.

ATŨMWO 6

1 Na rĩrĩ, matukũ-inĩ macio rĩrĩa mũigana wa arutwo wongererekaga-rĩ, Ayahudi amwe arĩa
maaciarĩirwo kwa Ayunani nĩ matetirie Ayahudi a Kĩhibirania tondũ atumia ao a ndigwa
matiagayagĩrwo irio rĩrĩa ikũgayanwo o mũthenya. 2 Nĩ ũndũ ũcio, atũmwo acio ikũmi na erĩ
magĩcokanĩrĩria arutwo othe hamwe na makĩmera atĩrĩ, ―Gũtiagĩrĩire tũtiganĩrie ũtungata wa
kiugo kĩa Yahweh nĩguo tũtungatage metha-inĩ.

2164









3 Ariũ na aarĩ a Ithe witũ, thuurai andũ mũgwanja kuuma gatagatĩ-inĩ kanyu, andũ arĩa moĩkaine
atĩ nĩ maiyũrĩtwo nĩ Roho, o na ũũgĩ, na nĩ tũkũmehokera wĩra ũcio, 4 na ithuĩ tũrũmbũiye ũhoro
wa mahoya na ũtungata wa kiugo.‖

5 Ũndũ ũcio moigire nĩ wakenirie gĩkundi kĩu gĩothe. Nao magĩthuura Stefano, mũndũ
waiyũrĩtwo nĩ wĩtĩkio na Roho Mwamũre, na Filipu, na Porokoro, na Nikanora, na Timoni, na
Paramena, na Nikola, mũndũ wa kuuma Antiokia ũrĩa wagarũrũkĩte agatuĩka Mũyahudi.

6 Makĩneana andũ acio kũrĩ atũmwo, nao atũmwo makĩmahoera na makĩmaigĩrĩra moko.

7 Nĩ ũndũ ũcio kiugo kĩa Yahweh gĩkĩhunja. Mũigana wa arutwo kũu Yahrushalayim
ũkĩongerereka mũno, nakĩo gĩkundi kĩnene kĩa athĩnjĩri-Yahweh gĩgĩathĩkĩra ũhoro wa wĩtĩkio.

8 Na rĩrĩ, Stefano, mũndũ waiyũrĩtwo nĩ wega wa Yahweh na ũhoti, nĩ ekire morirũ manene na
akĩringa ciama gatagatĩ-inĩ ka andũ.

9 No rĩrĩ, nĩ kuoimĩrire ngarari kuuma kũrĩ andũ a Thunagogi ya Andũ arĩa Oohore (ta ũrĩa
yetagwo), nao nĩ Ayahudi a kuuma Kurene na Alekisanderia o hamwe na mabũrũri ma Kilikia na
Asia. Andũ aya makĩambĩrĩria gũkararania na Stefano, 10 no matingĩetiiririe ũũgĩ wake kana
Roho ũrĩa aaragia naguo.

11 Hĩndĩ ĩyo makĩringĩrĩria andũ amwe na hitho moige atĩrĩ, ―Nĩ tũiguĩte Stefano akĩaria ciugo
cia kũruma Musa, o na Kĩhoti.‖

12 Nĩ ũndũ ũcio magĩtũma okĩrĩrwo nĩ andũ, na athuri, na aandĩki-marũa. Makĩnyita Stefano
makĩmũrehe mbere ya Kĩama.

13 Magĩcoka makĩrehe aira a maheeni, arĩa maarutire ũira makiuga atĩrĩ, ―Mũndũ ũyũ
ndatigithagĩria kwaria agĩũkagĩrĩra handũ haha hamũre, o na gũũkĩrĩra Watho.

2165











14 Nĩgũkorwo nĩ tũiguĩte akiuga atĩ Yahshua ũyũ wa Nazarethi nĩ agatharia handũ haha, na
agarũre mĩtugo ĩrĩa Musa aatũtigĩire.‖

15 Andũ arĩa othe maarĩ Kĩama-inĩ magĩkũũrĩra Stefano maitho, nao makĩona ũthiũ wake ũtarĩi
ta ũthiũ wa mũraika.

ATŨMWO 7

1 Nake mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene akĩmũũria atĩrĩ, ―Thitango ici nĩ cia ma?‖

2 Nake Stefano agĩcokia atĩrĩ, ―Ariũ a Baba na maithe maitũ, ta thikĩrĩriai! Yahweh mwene riri nĩ
oimĩrĩire ithe witũ Iburahĩmu hĩndĩ ĩrĩa aatũũraga bũrũri wa Mesopotamia, atanathiĩ gũtũũra
bũrũri wa Harani.

3 Akĩmwĩra atĩrĩ, ‗Thaama uume bũrũri wanyu na ũtige andũ anyu, ũthiĩ bũrũri ũrĩa ngaakuonia.‘

4 ―Nĩ ũndũ ũcio Iburahĩmu akiuma bũrũri wa Akalidei agĩthiĩ gũtũũra Harani. Thutha wa gĩkuũ
gĩa ithe, Yahweh akĩmũruta kuo na agĩũka bũrũri ũyũ mũtũũraga.

5 Ndaamũheire igai gũkũ, o na ikinya rĩmwe. No Yahweh nĩ amwĩrire atĩ we hamwe na njiaro
ciake nĩ makegwatĩra bũrũri ũyũ, o na gũtuĩka hĩndĩ ĩyo Iburahĩmu ndaarĩ na mwana.

6 Yahweh eerire Iburahĩmu atĩrĩ: ‗Njiaro ciaku igaatũũra irĩ ngʼeni bũrũri ũtarĩ wacio, kũrĩa
igaatuuo ngombo na inyarirwo ihinda rĩa mĩaka magana mana.‘

7 Ningĩ Yahweh akiuga atĩrĩ, ‗No nĩ ngaherithia rũrĩrĩ rũu igaatungata irĩ ngombo; na thutha
ũcio-rĩ, nĩ ikoima bũrũri ũcio, nacio nĩ ikandungata irĩ kũndũ gũkũ.‘

8 Hĩndĩ ĩyo nĩ arĩkanĩire na Iburahĩmu kĩrĩkanĩro kĩa ũhoro wa kũrua. Nake Iburahĩmu agĩtuĩka
ithe wa Isaaka na akĩmũruithia thikũ ya kanana thutha wa gũciarwo gwake. Thutha-inĩ Isaaka
agĩtuĩka ithe wa Jakubu, nake Jakubu agĩtuĩka ithe wa athuri arĩa ikũmi na erĩ.

2166










9 ―Na tondũ wa maguuka maitũ kũiguĩra Jusufu ũiru, nĩ mamwendirie bũrũri wa Misiri agatuĩke
ngombo kuo. No Yahweh aarĩ hamwe nake 10 na akĩmũhonokia mathĩĩna-inĩ make mothe. Nĩ
aheire Jusufu ũũgĩ na akĩmũhotithia atuĩke wa kwendeka nĩ Firaũni mũthamaki wa Misiri; nĩ
ũndũ ũcio akĩmũtua wa gwathaga Misiri o na nyũmba yake yothe ya ũthamaki.

11 ―Thutha ũcio gũkĩgĩa ngʼaragu bũrũri-inĩ wothe wa Misiri, na Kaanani, na ĩkĩrehe gũthĩnĩka
kũingĩ mũno, namo maithe maitũ makĩaga irio.

12 Rĩrĩa Jakubu aiguire atĩ Misiri nĩ kwarĩ na ngano, agĩtũma maithe maitũ kuo hĩndĩ ya mbere.

13 Na rĩrĩa maathiire riita rĩa kerĩ-rĩ, Jusufu akĩĩmenyithania kũrĩ ariũ a ithe, nake Firaũni
akĩmenya ũhoro wa nyũmba ya Jusufu.

14 Thutha wa ũguo-rĩ, Jusufu agĩtũmanĩra ithe Jakubu na nyũmba yake yothe moke, nao othe
maarĩ andũ mĩrongo mũgwanja na atano.

15 Nake Jakubu agĩikũrũka, agĩthiĩ Misiri, kũrĩa we na maithe maitũ maakuĩrĩire.

16 Mĩĩrĩ yao nĩ yacokirio Shekemu na ĩgĩthikwo mbĩrĩra-inĩ ĩrĩa Iburahĩmu aagũrĩte na mbeca
kuuma kũrĩ ariũ a Hamori kũu Shekemu.

17 ―Rĩrĩa ihinda rĩakuhĩrĩirie rĩa Yahweh kũhingia kĩĩranĩro gĩake kũrĩ Iburahĩmu-rĩ, mũigana wa
andũ aitũ kũu Misiri nĩ wongererekete mũno.

18 Hĩndĩ ĩyo mũthamaki ũngĩ ũtoĩ ũhoro wa Jusufu agĩtuĩka wa gũthamaka Misiri.

19 Agĩĩka andũ aitũ ũũru mũno na akĩhinyĩrĩria maithe maitũ na ũndũ wa kũmaringĩrĩria na hinya
mate tũkenge twao nĩgetha tũkue.

20 ―Ihinda-inĩ rĩu Musa nĩ aciarirwo, nake aarĩ mwana mũthaka mũno. Akĩrererwo mũciĩ gwa
ithe ihinda rĩa mĩeri ĩtatũ.

21 Rĩrĩa aigirwo nja-rĩ, mwarĩ wa Firaũni akĩmuoya akĩmũrera ta mwana wake.

2167









22 Musa agĩthomithio na ũũgĩ wothe wa andũ a Misiri na aarĩ na hinya wa mĩario na ciĩko.

23 ―Rĩrĩa Musa aakinyirie mĩaka mĩrongo ĩna-rĩ, agĩtua itua rĩa gũceerera andũ ao a Isiraeli.

24 Nĩ onire mũndũ ũmwe wao akĩnyarirwo nĩ mũndũ wa Misiri. Nĩ ũndũ ũcio agĩthiĩ kũmũũrĩria
na akĩmũrĩhĩria na ũndũ wa kũũraga mũndũ ũcio Mũmisiri.

25 Musa eecirĩtie atĩ andũ ao nĩ mangĩonire atĩ Kĩhoti nĩ amũhũthagĩra nĩgetha amahonokie, no-o
matiamenyire ũguo. 26 Mũthenya ũyũ ũngĩ Musa agĩthiĩ agĩkora andũ erĩ a Ahibirania makĩrũa.
Akĩgeria kũmaiguithania akĩmeraga atĩrĩ, ‗Andũ aya, inyuĩ mũrĩ a ithe ũmwe; nĩ kĩ kĩratũma
mwende gwĩkana ũũru?‘

27 ―No mũndũ ũrĩa wekĩte ũcio ũngĩ ũũru agĩikania Musa, akĩmwĩra atĩrĩ, ‗Nũ wagũtuire mwathi
na mũtuithania wa macira maitũ?

28 Ũrenda kũnjũraga o ta ũrĩa ũroragire Mũmisiri ira?‘

29 Rĩrĩa Musa aiguire ũguo akĩũra agĩthiĩ bũrũri wa Midiani, kũrĩa aatũũrire arĩ ta mũgeni na
akĩgĩa na ariũ erĩ.

30 ―Na rĩrĩ, mĩaka mĩrongo ĩna yarĩkia gũthira-rĩ, mũraika akiumĩrĩra Musa arĩ nĩnĩmbĩ-inĩ cia
mwaki iria ciakanaga kĩhinga-inĩ kũu werũ-inĩ hakuhĩ na Kĩrĩma gĩa Sinai.

31 Rĩrĩa onire ũguo, akĩgega nĩ kĩrĩa onire. Na rĩrĩa aakuhagĩrĩria nĩguo one wega-rĩ, akĩigua
mũgambo wa Yahweh ũkiuga atĩrĩ: 32 ‗Niĩ nĩ niĩ Kĩhoti wa maithe manyu, Kĩhoti wa Iburahĩmu,
na Isaaka, o na Jakubu.‘ Musa akĩinaina nĩ gwĩtigĩra na ndaigana kũrora.

33 ―Nake Yahweh akĩmwĩra atĩrĩ, ‗Ruta iratũ ciaku, nĩgũkorwo hau ũrũgamĩte nĩ handũ hamũre.

34 Ti-itherũ nĩ nyonete kũhinyĩrĩrio kwa andũ akwa kũu bũrũri wa Misiri. Nĩ njiguĩte gũcaya
kwao, na nĩ njikũrũkĩte thĩ nĩguo ndĩmohorithie. Rĩu ũka nĩ ngũgũtũma ũcoke Misiri.‘

2168










35 ―Ũyũ nowe Musa ũrĩa maaregete makiuga atĩrĩ, ‗Nũ ũgũtuĩte mwathi witũ na mũtũcirithia?‘
Yahweh we mwene nĩ amũtũmire atuĩke mũnene na mũkũũri wao, na ũndũ wa mũraika ũrĩa
wamuumĩrĩire kĩhinga-inĩ.

36 Akĩmatongoria makiuma Misiri na agĩĩka morirũ na akĩringa ciama arĩ kũu Misiri, o na Iria-
inĩ Itune, na ihinda rĩa mĩaka mĩrongo ĩna kũu werũ-inĩ.

37 ―Ũyũ nowe Musa ũrĩa werire andũ a Isiraeli atĩrĩ, ‗Yahweh nĩ akamũtũmĩra mũnabii ta niĩ
kuuma kũrĩ ariu a thoguo kĩũmbe.‘

38 We aarĩ kĩũngano-inĩ kũu werũ-inĩ, arĩ hamwe na mũraika ũrĩa wamwarĩirie Kĩrĩma-inĩ gĩa
Sinai, na aarĩ hamwe na maithe maitũ; nake nĩ amũkĩrire ciugo irĩ muoyo nĩgetha atũkinyĩrie.

39 ―No rĩrĩ, maithe maitũ nĩ maregire kũmwathĩkĩra. Handũ ha ũguo-rĩ, o makĩmũrega, na thĩinĩ
wa ngoro ciao makĩĩrirĩria gũcoka Misiri.

40 Nao makĩĩra Harũni atĩrĩ, ‗Tũthondekere ihoti iria irĩtũtongoragia. Nĩgũkorwo mũndũ ũyũ
ũgwĩtwo Musa, ũrĩa watũtongoririe tũkiuma bũrũri wa Misiri, tũtiũĩ ũrĩa onete!‘

41 Hĩndĩ ĩyo nĩguo maathondekire mũhianano watariĩ ta njaũ. Makĩũrutĩra magongona, na
makĩgĩa na hĩndĩ ya gũkũngũĩra kĩrĩa maathondekete na moko mao.

42 No Yahweh akĩmahutatĩra, na akĩmarekereria mahoyage ciũmbe cia igũrũ. Ũhoro ũyũ
ũtwaranĩte na ũrĩa kwandĩkĩtwo ibuku-inĩ rĩa anabii, atĩrĩ:

― ‗Nĩ mwandutĩire magongona na maruta mĩaka mĩrongo ĩna kũu werũ-inĩ, inyuĩ nyũmba ya
Isiraeli?

43 Nĩ mũtũũgĩrĩtie ihoero rĩa Moleku,

na njata ya Elohim wanyu ĩrĩa ĩĩtagwo Refani,

mĩhianano ĩrĩa mwathondekire ya kũhoyaga.

2169









Tondũ ũcio, nĩ ngatũma mũtahwo mũtwarũo kũhĩtũka mũkĩra ũcio ũngĩ Babuloni.

44 ―Maithe maitũ maarĩ na hema ĩrĩa yetagwo Gĩikaro kĩa Ũira kũu werũ-inĩ. Nayo
yathondeketwo o ta ũrĩa Yahweh eerĩte Musa, kũringana na mũhianĩre ũrĩa onete.

45 Maarĩkia kwamũkĩra hema-rĩ, maithe maitũ, matongoretio nĩ Joshua magĩũka nayo rĩrĩa
menyitĩire bũrũri kuuma kũrĩ ndũrĩrĩ iria Yahweh aarutũrũrire ciehere mbere yao. Nayo ĩgĩtũũra
kũu bũrũri ũcio o nginya hĩndĩ ya Daudi, 46 ũrĩa wakenire nĩ gwĩtĩkĩrĩka nĩ Yahweh, na akĩhoya
etĩkĩrio aakĩre Kĩhoti wa Jakubu gĩikaro. 47 No Solomoni nĩwe wamwakĩire nyũmba.

48 ―No rĩrĩ, Ũrĩa-ũrĩ-Igũrũ-Mũno ndaikaraga nyũmba ciakĩtwo nĩ andũ. O ta ũrĩa mũnabii oigĩte
atĩrĩ:

49 ― ‗Igũrũ nĩkuo gĩtĩ gĩakwa kĩa ũnene,

nayo thĩ nĩ gaturwa ka makinya makwa.

Ũngĩkĩnjakĩra nyũmba ya mũthemba ũrĩkũ?

Ũguo nĩguo Yahweh ekũũria.

Kana kĩhurũko gĩakwa kĩngĩkorwo kũ?

50 Githĩ ti guoko gwakwa gwathondekire indo ici ciothe?‘

51 ―Inyuĩ andũ aya momĩĩtie mĩtwe, o inyuĩ mũtarĩ aruu ngoro na matũ! Inyuĩ mũtariĩ o ta maithe
manyu: Inyuĩ mũtũũraga mũreganĩte na Roho Mwamũre!

2170












52 Nĩ kũrĩ mũnabii ũtaanyaririrwo nĩ maithe manyu? Mooragire o na andũ arĩa maarathire ũhoro
wa gũũka kwa Ũrĩa Mũthingu. Na rĩu nĩ mũmũkunyanĩire na mũkamũũraga;

53 o inyuĩ mwamũkĩrire Watho ũrĩa waathanirwo kũgerera araika no mũkĩaga kũwathĩkĩra.‖

54 Rĩrĩa maiguire maũndũ macio-rĩ, makĩrakara mũno, na makĩmũhagaranĩria magego.

55 No Stefano, aiyũrĩtwo nĩ Roho Mwamũre, agĩcũthĩrĩria igũrũ akĩona riri wa Yahweh, na
Yahshua arũgamĩte guoko-inĩ kwa ũrĩo kwa Yahweh. 56 Akiuga atĩrĩ, ―Onei, nĩ ndĩrona igũrũ
rĩhingũkĩte nake Mũrũ wa Mũndũ arũgamĩte guoko-inĩ kwa ũrĩo kwa Yahweh!‖

57 Maigua ũguo makĩhumbĩra matũ mao, makĩhanyũka harĩ we makiugagĩrĩria na mũgambo
mũnene.

58 makĩmũkururia, makĩmumia nja ya itũũra, na makĩambĩrĩria kũmũhũũra na mahiga nyuguto.
Nao aira makĩiga nguo ciao magũrũ-inĩ ma mwanake wetagwo Saũlũ.

59 Rĩrĩa maamũhũũraga na mahiga nyuguto, Stefano nĩ ahoire Yahweh, akiuga atĩrĩ, ―Mwathi
Yahshua, amũkĩra roho wakwa.‖

60 Agĩcoka agĩturia ndu, akĩanĩrĩra, akiuga atĩrĩ, ―Yahweh, ndũkamorie rĩĩhia rĩrĩ.‖ Na aarĩkia
kuuga ũguo, agĩkoma.

ATŨMWO 8

1 Nake Saũlũ aarĩ ho, na agĩĩtĩkĩra atĩ ooragwo.

2171











Mũthenya ũcio Ũngano ũkĩnyarirwo mũno kũu Yahrushalayim, nao andũ othe o tiga atũmwo
makĩhurunjũkĩra Yahuda na Samaria. 2 Andũ etigĩri Yahweh magĩthika Stefano na
makĩmũcakaĩra mũno.

3 No Saũlũ akĩambĩrĩria kwananga Ũngano. Aathiiaga nyũmba o nyũmba, akĩrutũrũraga arũme
na andũ-a-nja, akĩmaikagia njera.

4 Nao andũ arĩa maahurunjĩtwo nĩ mahunjirie kiugo kĩa Yahweh o kũrĩa guothe maathiiaga.

5 Filipu agĩikũrũka agĩthiĩ itũũra rĩarĩ Samaria, akĩhunjia ũhoro wa Messiya kuo. 6 Rĩrĩa ikundi
cia andũ ciaiguire Filipu na ikĩona ciama iria aaringaga, othe magĩthikĩrĩria ũrĩa oigaga.

7 Maroho mathũku nĩ moimaga andũ aingĩ magĩkayũrũrũkaga, na andũ aingĩ maarũarĩte mũrimũ
wa gũkua ciĩga, na andũ arĩa maarĩ onju makĩhonio.

8 Nĩ ũndũ ũcio gũkĩgĩa na gĩkeno kĩnene itũũra-inĩ rĩu.

9 Na rĩrĩ, itũũra-inĩ rĩu nĩ kwarĩ na mũndũ wetagwo Simoni, nake nĩ aragũrĩte kwa ihinda na
akagegia andũ othe a Samaria. Nake nĩ etĩĩaga na ageetua atĩ aarĩ mũndũ mũnene mũno, 10 nao
andũ othe, arĩa anini na arĩa anene, makamũthikagĩrĩria na makoiga na mũgambo mũnene atĩrĩ,
―Mũndũ ũyũ nĩwe hinya wa Kĩhoti.‖

11 Maatũũrĩte mamuumaga thutha tondũ nĩ amagegetie hĩndĩ ndaya na ũragũri wake.

12 No rĩrĩa meetĩkirie Filipu akĩhunjia Ũhoro-ũrĩa-Mwega wa ũthamaki wa Yahweh na wa rĩĩtwa
rĩa Yahshua Messiya-rĩ, makĩbatithio, arũme o hamwe na andũ-a-nja. 13 Simoni we mwene
agĩĩtĩkia na akĩbatithio. Nake akĩrũmĩrĩra Filipu kũrĩa guothe aathiiaga, agegetio nĩ imenyithia cia
hinya na ciama iria onaga.

14 Rĩrĩa atũmwo arĩa maarĩ kũu Yahrushalayim maiguire atĩ andũ a Samaria nĩ metĩkĩrĩte kiugo
kĩa Yahweh-rĩ, makĩmatũmĩra Kepha na Johana. 15 Nao maakinya kuo, makĩmahoera nĩguo
maamũkĩre Roho Mwamũre,

2172









16 tondũ nginya hĩndĩ ĩyo Roho Mwamũre ndaakoretwo aikũrũkĩire mũndũ o na ũmwe wao; tiga
o kũbatithio maabatithĩtio thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩa Mwathi Yahshua.

17 Hĩndĩ ĩyo Kepha na Johana makĩmaigĩrĩra moko, nao makĩamũkĩra Roho Mwamũre.

18 Rĩrĩa Simoni onire atĩ Roho aaheanagwo na ũndũ wa kũigĩrĩrwo moko nĩ atũmwo-rĩ, akĩenda
amahe mbeca, 19 akiuga atĩrĩ, ―Heei ũhoti ũyũ o na niĩ nĩgetha ũrĩa wothe ndaigĩrĩra moko
makwa akaamũkĩra Roho Mwamũre.‖

20 Kepha akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Mbeca ciaku irothiranĩra hamwe nawe, nĩgũkorwo wĩcirĩtie no
ũgũre kĩheo kĩa Yahweh na mbeca!

21 Wee ndũrĩ na handũ, o na ndũrĩ na igai ũtungata-inĩ ũyũ, tondũ ngoro yaku ti njagĩrĩru mbere
ya Yahweh. 22 Wĩrire waganu ũyũ na ũhoe Yahweh. Hihi nĩ egũkũrekera nĩ ũndũ wa gũkorwo
na rĩciiria ta rĩu ngoro-inĩ yaku. 23 Nĩgũkorwo nguona ũiyũrĩtwo nĩ marũrũ na ũgatuĩka ngombo
ya mehia.‖

24 Hĩndĩ ĩyo Simoni akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Hoerai harĩ Yahweh nĩgetha ndikae gũkorwo nĩ ũndũ o
na ũmwe wa macio mwagweta.‖

25 Rĩrĩa maarĩkirie kũheana ũira na kũhunjia kiugo kĩa Yahweh-rĩ, Kepha na Johana magĩcoka
Yahrushalayim, o makĩhunjagia Ũhoro-ũrĩa-Mwega tũtũũra-inĩ tũingĩ twa Samaria.

26 Na rĩrĩ, mũraika wa Yahweh akĩĩra Filipu atĩrĩ, ―Thiĩ werekeire gũthini, ũkinye njĩra-inĩ, njĩra
ĩrĩa ya werũ-inĩ, ĩrĩa ĩikũrũkĩte kuuma Yahrushalayim ĩgathiĩ nginya Gaza.‖

27 Nĩ ũndũ ũcio akiumagara, na arĩ njĩra-inĩ agĩcemania na Mũhabashi warĩ mũhakũre, mũndũ
mũnene warĩ igweta ũrĩa warũgamĩrĩire kĩgĩna gĩa Kandake, mũthamaki-mũndũ-wa-nja wa
Ahabashi. Mũndũ ũyũ aathiĩte Yahrushalayim kũhoya Yahweh; 28 na arĩ njĩra-inĩ akĩinũka,
aaikarĩte ngaari-inĩ yake ya mbarathi agĩthoma ibuku rĩa Isaiya ũrĩa mũnabii.

2173










29 Roho akĩĩra Filipu atĩrĩ, ―Thiĩ ngaari-inĩ ĩĩrĩa ya mbarathi ũikare hakuhĩ nayo.‖

30 Hĩndĩ ĩyo Filipu akĩhanyũka nginya ngaari-inĩ ĩyo ya mbarathi, akĩigua mũndũ ũcio agĩthoma
ibuku rĩa Isaiya ũrĩa mũnabii, akĩmũũria atĩrĩ, ―Nĩ ũrataũkĩrwo nĩ ũhoro ũcio ũrathoma?‖

31 Nake agĩcokia atĩrĩ, ―Ingĩtaũkĩrwo atĩa, tiga hagĩire mũndũ wa kũndaarĩria?‖ Nĩ ũndũ ũcio
akĩĩra Filipu ahaice ngaari ĩyo ya mbarathi, aikaranie nake.

32 Mũndũ ũcio warĩ mũhakũre aathomaga gacunjĩ gaka ka Maandĩko:

―Aatwarirwo o ta ngʼondu gĩthĩnjĩro-inĩ,

na o ta ũrĩa gatũrũme gakiraga ki karĩ mbere ya mũndũ ũrĩa ũrakenja guoya,

noguo o nake ataatumũrire kanua gake.

33 Nĩ aconorithirio na ndaigana gũtuĩrwo cira na ituĩro irũngĩrĩru.

Nũ ũngĩaria ũhoro wa njiaro ciake?

Nĩgũkorwo muoyo wake nĩ wehererio ũkiuma gũkũ thĩ.‖

34 Mũndũ ũcio mũhakũre akĩũria Filipu atĩrĩ, ―Ndagũthaitha, ta njĩĩra atĩrĩ, mũnabii araaria ũhoro
wa ũ, nĩ ũhoro wake we mwene kana nĩ ũhoro wa mũndũ ũngĩ?‖

35 Hĩndĩ ĩyo Filipu akĩrutia ũhoro hau, akĩmũhe Ũhoro-ũrĩa-Mwega ũkoniĩ Yahshua.

2174













36 Na marĩ njĩra-inĩ magĩthiĩ-rĩ, magĩkinya handũ haarĩ na maĩ, nake mũndũ ũcio warĩ mũhakũre
akĩmwĩra atĩrĩ, ―Ta rora, maĩ nĩmo maya. Nĩ kĩ kĩngĩgiria mbatithio?‖

37 (Nake Filipu akiuga atĩrĩ, ―Ũngĩĩtĩkia na ngoro yaku yothe, no ũbatithio.‖ Nake agĩcokia atĩrĩ,
―Nĩ njĩtĩkĩtie atĩ Yahshua Messiya nĩwe Mũrũ wa Yahweh.)‖

38 Nake agĩathana ngaari ĩyo ya mbarathi ĩrũgame. Hĩndĩ ĩyo Filipu na mũndũ ũcio mũhakũre
magĩikũrũka, magĩtonya maĩ-inĩ, nake Filipu akĩmũbatithia.

39 Na rĩrĩa moimĩrire maĩ-inĩ, Roho wa Yahweh o rĩmwe akĩoya Filipu, akĩmweheria, nake
mũndũ ũcio mũhakũre akĩaga kũmuona rĩngĩ, no agĩthiĩ na mbere na rũgendo akenete.

40 No Filipu nĩ onekanire Azota, na agĩthiĩ akĩhunjagia Ũhoro-ũrĩa-Mwega matũũra-inĩ mothe
nginya agĩkinya Kaisarea.

ATŨMWO 9

1 Ihinda-inĩ o rĩu Saũlũ no eehĩtagĩra kũũraga arutwo a Mũhonokia. Agĩthiĩ kũrĩ mũthĩnjĩri-
Yahweh ũrĩa mũnene,

2 na akĩmũhoya marũa athiĩ namo thunagogi-inĩ iria ciarĩ Dameski, nĩgetha angĩkora andũ a
Njĩra Ĩyo kuo, marĩ arũme kana andũ-a-nja, amanyite amatware Yahrushalayim marĩ ohe. 3 Na
arĩ rũgendo-inĩ aakuhĩrĩria Dameski-rĩ, o rĩmwe ũtheri ũkiuma na igũrũ, ũkĩmwarĩra mĩena
yothe. 4 Akĩgũa thĩ, na akĩigua mũgambo ũkĩmwĩra atĩrĩ, ―Saũlũ, Saũlũ, ũũnyariraga nĩkĩ?‖

5 Saũlũ akĩũria atĩrĩ, ―Nĩwe ũ, Mwathi?‖

Nake akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Nĩ niĩ Yahshua ũrĩa ũnyariraga.

2175











6 No rĩrĩ, rĩu ũkĩra ũtonye itũũra rĩrĩ inene, na nĩ ũkwĩrũo ũrĩa wagĩrĩirũo nĩ gwĩka.‖

7 Nao andũ arĩa maatwaranaga hamwe na Saũlũ makĩrũgama hau maagĩte ũrĩa mangiuga; o nĩ
maiguire mũgambo no matiigana kuona mũndũ o na ũrĩkũ.

8 Nake Saũlũ agĩũkĩra, akĩrũgama, no rĩrĩa aahingũririe maitho ndoonaga o na hanini. Nĩ ũndũ
ũcio makĩmũnyita guoko makĩmũtwara Dameski. 9 Ihinda rĩa matukũ matatũ aarĩ mũtumumu, na
ndarĩ kĩndũ aarĩĩaga kana akanyua.

10 Na rĩrĩ, kũu Dameski nĩ kwarĩ na mũrutwo wetagwo Anania. Yahshua akĩmwarĩria na
kĩoneki, akĩmwĩra atĩrĩ, ―Anania!‖

Nake agĩcokia atĩrĩ, ―Niĩ ũyũ Mwathi.‖

11 Nake Yahshua akĩmwĩra atĩrĩ, ―Thiĩ kwa Yahuda o kũu njĩra ĩrĩa ĩtagwo Nũngarũ, ũrie mũndũ
uumĩte Tariso wĩtagwo Saũlũ, nĩ ũndũ nĩ kũhoya arahoya. 12 Nĩ onete mũndũ kĩoneki-inĩ
wĩtagwo Anania agĩũka kũmũigĩrĩra moko, nĩguo acoke kuona.‖

13 Anania akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Mwathi, nĩ njiguĩte ũhoro mũingĩ ũkoniĩ mũndũ ũcio, na maũndũ
maingĩ mooru marĩa aaneka andũ aku arĩa aamũre kũũrĩa Yahrushalayim.

14 Na okĩte gũkũ arĩ na wathani kuuma kũrĩ athĩnjĩri-Yahweh arĩa anene, nĩgetha anyite andũ
arĩa othe makayagĩra rĩĩtwa rĩaku.‖

15 No Yahshua akĩĩra Anania atĩrĩ, ―Thiĩ, tondũ mũndũ ũcio nĩ kĩndũ gĩakwa kĩrĩa ndĩĩthuurĩire
gĩa gũtwara ũhoro wa rĩĩtwa rĩakwa kũrĩ andũ-a-Ndũrĩrĩ, na athamaki, o na kũrĩ andũ a Isiraeli.

16 Nĩ ngũmuonia ũrĩa arĩ o nginya anyamaarĩke nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩakwa.‖

2176











17 Hĩndĩ ĩyo Anania agĩthiĩ na agĩtonya nyũmba ĩyo. Akĩigĩrĩra Saũlũ moko, akĩmwĩra atĩrĩ,
―Saũlũ, mũrũ wa Ithe witũ, Mwathi, o we Yahshua ũrĩa ũrakuumĩrĩire ũrĩ njĩra-inĩ ũgĩũka gũkũ,
nĩ andũmĩte nĩguo ũcoke kuona, na ũiyũrio na Roho Mwamũre.‖

18 O hĩndĩ ĩyo, tũnyamũ twahaanaga ta ngaracũ tũkiuma maitho-inĩ ma Saũlũ, tũkĩgũa thĩ, nake
akĩhota kuona rĩngĩ. Agĩũkĩra na akĩbatithio,

19 O na aarĩkia kũrĩa irio, akĩgĩa na hinya.

Saũlũ agĩikara mĩthenya ĩigana ũna marĩ hamwe na arutwo kũu Dameski.

20 Na hĩndĩ ĩyo akĩambĩrĩria kũhunjia thunagogi-inĩ atĩ Yahshua nĩ Mũrũ wa Yahweh.

21 Andũ othe arĩa maamũiguire makĩgega makĩũria atĩrĩ, ―Githĩ mũndũ ũyũ tiwe ũraagithĩtie
andũ thayũ kũu Yahrushalayim gatagatĩ-inĩ ka arĩa makayagĩra rĩĩtwa rĩu? Na githĩ ndokĩte gũkũ
nĩgetha amanyite amatware marĩ ohe kũrĩ athĩnjĩri-Yahweh arĩa anene?‖

22 Nowe Saũlũ agĩkĩrĩrĩria kũgĩa na hinya, na akĩgegia Ayahudi arĩa maatũũrĩte kũu Dameski na
ũndũ wa kũmaiguithia na ma atĩ Yahshua nĩwe Messiya.

23 Thutha wa mĩthenya mĩingĩ gũthira, Ayahudi magĩcokania ndundu mamũũrage, 24 no Saũlũ
akĩmenya mũbango ũrĩa maarĩ naguo. Mũthenya na ũtukũ maaikaraga mamuoheirie ihingo-inĩ
cia itũũra inene nĩguo mamũũrage.

25 No arutwo makĩmuoya ũtukũ, makĩmũharũrũkia arĩ gĩkabũ-inĩ mamũgereirie mwanya warĩ
rũthingo-inĩ.

26 Hĩndĩ ĩrĩa aakinyire Yahrushalayim, akĩgeria kwĩgwatania na arutwo, no othe nĩ
mamwĩtigagĩra, tondũ matietĩkagia atĩ kũna aarĩ mũrutwo.

2177











27 No Bar-Naba akĩmuoya akĩmũtwara kũrĩ atũmwo. Akĩmera ũrĩa Saũlũ oonire Yahshua arĩ
rũgendo-inĩ rwake, na ũrĩa Yahshua aamwarĩirie, na ũrĩa aahunjirie kũu Dameski thĩinĩ wa rĩĩtwa
rĩa Yahshua ategwĩtigĩra. 28 Nĩ ũndũ ũcio Saũlũ agĩikara na atũmwo, na agaceeraga kũu
Yahrushalayim, akĩaragia na ũcamba thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩa Yahshua, ategwĩtigĩra.

29 Ningĩ nĩ aaragia na agakararanagia na Ayahudi arĩa maaciarĩirwo kwa Ayunani, no nao
makageria ũrĩa mangĩmũũraga.

30 Rĩrĩa ariũ na aarĩ a Ithe witũ maamenyire ũguo, makĩmuoya, makĩmũikũrũkia nginya
Kaisarea, makĩmũtũma Tariso.

31 Hĩndĩ ĩyo Ũngano wa Yahuda guothe, na Galili, na Samaria ũgĩkenera ihinda rĩa thayũ. Nĩ
wongereirwo hinya; na ũkĩũmĩrĩrio nĩ Roho Mwamũre, na ũkĩongererwo andũ, nao magĩtũũra
metigĩrĩte Yahweh.

32 Na rĩrĩ, rĩrĩa Kepha aaceeraga kũndũ na kũndũ bũrũri-inĩ, nĩ athiire gũceerera andũ arĩa
aamũre a kũu Lida. 33 Arĩ kũu agĩkora mũndũ wetagwo Ainea warĩ na mũrimũ wa gũkua ciĩga,
na aatũũrĩte akomete gĩtanda-inĩ ihinda rĩa mĩaka ĩnana.

34 Kepha akĩmwĩra atĩrĩ, ―Ainea, Yahshua Messiya nĩ akũhonia. Ũkĩra ũkũnje kĩbarĩ gĩaku.‖ O
hĩndĩ ĩyo Ainea akĩrũgama.

35 Andũ othe arĩa maatũũraga Lida na Sharoni makĩmuona na makĩgarũrũkĩra Yahweh.

36 Kũu Jopa nĩ kwarĩ mũrutwo wetagwo Tabitha (narĩo rĩĩtwa rĩu rĩgĩtaũrwo nĩ kuuga Dorokasi),
nake aatũũrĩte ekaga maũndũ mega, na agateithagia athĩni.

37 O ihinda-inĩ rĩu nĩ arũarire na agĩkua, naguo mwĩrĩ wake ũgĩthambio, ũkĩigwo nyũmba ya
igũrũ.

2178











38 Lida kwarĩ hakuhĩ na Jopa; nĩ ũndũ ũcio rĩrĩa arutwo maaiguire atĩ Kepha aarĩ kũu Lida,
magĩtũma andũ erĩ makamũringĩrĩrie mamwĩre atĩrĩ, ―Twagũthaitha ũka narua!‖

39 Nake Kepha agĩthiĩ hamwe nao, na aakinya agĩtwarwo nyũmba ya igũrũ. Atumia othe a
ndigwa makĩrũgama, makĩmũthiũrũrũkĩria makĩrĩraga, na makĩmuonagia kanjũ na nguo ingĩ iria
Tabitha aatumĩte rĩrĩa aarĩ nao.

40 Nake Kepha akĩmera othe moime nja ya nyũmba; agĩcoka agĩturia maru akĩhoya Yahweh.
Agĩcoka akĩgarũrũkĩra mũndu-wa-nja ũcio wakuĩte, akĩmwĩra atĩrĩ, ―Tabitha, ũkĩra,‖ nake
Tabitha akĩhingũra maitho, na oona Kepha, agĩĩtiira. 41 Nake Kepha akĩmũnyita guoko,
akĩmũrũgamia. Agĩcoka agĩĩta andũ arĩa meetĩkĩtie, na atumia acio a ndigwa, akĩmũneana kũrĩ o
arĩ muoyo. 42 Naguo ũhoro ũcio ũkĩmenyeka Jopa guothe, nao andũ aingĩ magĩĩtĩkia Yahweh.

43 Nake Kepha agĩikara Jopa mĩthenya mĩingĩ kwa mũndũ wetagwo Simoni, ũrĩa warĩ
mũtanduki wa njũa.

ATŨMWO 10

1 Na rĩrĩ, kũu Kaisarea nĩ kwarĩ mũndũ wetagwo Korinelio, ũrĩa warĩ mũnene-wa-thigari-igana
rĩmwe cia mbũtũ ĩrĩa yoĩkaine ta Mbũtũ ya Italia.

2 Mũndũ ũcio na andũ othe a nyũmba yake nĩ meyamũrĩire Yahweh na makamwĩtigagĩra; nake
nĩ aheanaga indo ciake na ũtaana kũrĩ andũ arĩa maarĩ abatari na nĩ ahoyaga Yahweh kaingĩ.

3 Mũthenya ũmwe ta thaa kenda cia mĩaraho-rĩ, akĩona kĩoneki. Akĩona mũraika wa Yahweh
wega, ũrĩa wokire harĩ we na akĩmwĩra atĩrĩ, ―Korinelio!‖

4 Akĩmũrora aiyũrĩtwo nĩ guoya, akĩũria atĩrĩ, ―Nĩ kĩ Mwathi?‖

Nake mũraika akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Mahoya maku na indo iria ũheete andũ arĩa athĩni nĩ ikinyĩte
igũrũ kũrĩ Yahweh irĩ iruta rĩa kũririkanwo.

2179










5 Na rĩrĩ, tũma andũ mathiĩ Jopa magĩĩre mũndũ wĩtagwo Simoni, na nowe wĩtagwo Kepha.

6 Araikara gwa Simoni ũria mũtanduki wa njũa, o ũrĩa nyũmba yake ĩrĩ rũtere-inĩ rwa iria.‖

7 Rĩrĩa mũraika ũcio wamwarĩirie aathiire, Korinelio agĩĩta ndungata ciake igĩrĩ na mũthigari
ũmwe weamũrĩire Yahweh, na aarĩ ũmwe wa andũ arĩa maamũtungatagĩra.

8 Akĩmera ũrĩa wothe kwahanĩkĩte agĩcoka akĩmatũma Jopa.

9 Mũthenya ũcio ũngĩ warũmĩrĩire ta thaa thita cia mũthenya marĩ njĩra-inĩ makuhĩrĩirie itũũra
rĩu-rĩ, Kepha akĩhaica nyũmba-igũrũ nĩgetha akahoe Yahweh.

10 Nake akĩigua aahũũta na akĩbatario nĩ kĩndũ gĩa kũrĩa, na rĩrĩa irio ciarugagwo-rĩ, akĩgocerera.

11 Nake akĩona igũrũ rĩhingũrĩtwo na kĩndũ gĩatariĩ ta gĩtama kĩnene gĩkĩharũrũkio thĩ kĩnyitĩtwo
mĩthia ĩna. 12 Nakĩo kĩarĩ na nyamũ cia mĩthemba yothe ya iria irĩ magũrũ mana, o na nyamũ iria
itambaga thĩ, o na nyoni cia rĩera-inĩ. 13 Hĩndĩ ĩyo mũgambo ũkĩmwĩra atĩrĩ, ―Kepha, ũkĩra.
Thĩnja na ũrĩe!‖

14 Kepha agĩcokia atĩrĩ, ―Aca, Mwathi! Ndirĩ ndarĩa kĩndũ gĩtarĩ kĩamũre, kana kĩndũ kĩrĩ
thahu.‖

15 Mũgambo ũkĩmwarĩria riita rĩa kerĩ ũkĩmwĩra atĩrĩ, ―Ndũkanoige kĩndũ o na kĩrĩkũ kĩrĩa
Yahweh atheretie atĩ ti kĩamũre.‖

16 Ũndũ ũyũ wekĩkire maita matatũ, na o rĩmwe gĩtama kĩu gĩgĩcokio na igũrũ.

2180












17 Na rĩrĩa Kepha eeyũragia gĩtũmi gĩa kĩoneki kĩu oonete-rĩ, andũ arĩa maatũmĩtwo nĩ Korinelio
makĩona harĩa nyũmba ya Simoni yarĩ, na makĩrũgama hau kĩhingo-inĩ. 18 Magĩĩtana, makĩũria
kana Simoni ũrĩa wĩtagwo Kepha aaikaraga kũu.

19 Na rĩrĩa Kepha eeciragia ũhoro wa kĩoneki kĩu, Roho akĩmwĩra atĩrĩ, ―Simoni, harĩ na andũ
atatũ maragũcaria.

20 Nĩ ũndũ ũcio, ũkĩra ũikũrũke, ũthiĩ nao na ndũkagĩe na nganja nĩgũkorwo nĩ niĩ ndĩmatũmĩte.‖

21 Kepha agĩikũrũka, akĩĩra andũ acio atĩrĩ, ―Nĩ niĩ mũndũ ũcio mũracaria. Mũũkĩte nĩkĩ?‖

22 Nao andũ acio magĩcokia atĩrĩ, ―Tuumĩte gwa Korinelio, ũrĩa mũnene-wa-thigari-igana
rĩmwe. Nĩ mũndũ mũthingu na mwĩtigĩri-Yahweh, na nĩ atĩĩtwo nĩ Ayahudi othe. Mũraika
Mwamũre aramwĩrire atũmane ũthiĩ gwake mũciĩ nĩgetha aigue ũrĩa ũrenda kuuga.‖

23 Hĩndĩ ĩyo Kepha akĩĩra andũ acio matonye nyũmba matuĩke ageni ake.

Mũthenya ũyũ ũngĩ warũmĩrĩire Kepha agĩthiĩ nao, na ariũ a Ithe witũ amwe kuuma Jopa
magĩthiĩ nake. 24 Naguo mũthenya ũcio ũngĩ warũmĩrĩire magĩkinya Kaisarea. Korinelio
agĩkorwo ametereire na eetĩte andũ a nyũmba yake na arata a hakuhĩ. 25 Na rĩrĩa Kepha
aatonyaga nyũmba, Korinelio akĩmũtũnga na akĩĩgũithia magũrũ-inĩ make amwĩnyihĩrie.

26 No Kepha akĩmũũkĩria, akĩmwĩra atĩrĩ, ―Rũgama, niĩ ndĩ o mũndũ o na niĩ.‖

27 O makĩaragia-rĩ, Kepha agĩtonya thĩinĩ na agĩkora gĩkundi kĩnene kĩa andũ.

28 Akĩmera atĩrĩ: ―Inyuĩ nĩ mũũĩ wega atĩ Mũyahudi ndetĩkĩrĩtio nĩ Watho kũgwatanĩra na
mũndũ wa Ndũrĩrĩ o na kana kũmũceerera. No Yahweh nĩ anyonetie atĩ ndiagĩrĩirwo nĩ kuuga atĩ
mũndũ o na ũrĩkũ ena mũgiro kana atĩ arĩ na thahu.

2181











29 Nĩ ũndũ ũcio rĩrĩa ndĩratũmanĩirwo, ndĩrokire itegũkararia. Njĩtĩkĩria ngũũrie kĩrĩa kĩratũmire
ũndũmanĩre?‖

30 Nake Korinelio akĩmũcokeria atĩrĩ: ―Matukũ mana mahĩtũku, ndaarĩ thĩinĩ wa nyũmba yakwa
ngĩhoya ndĩgiginyanĩtie ithaa-inĩ ta rĩrĩ rĩa thaa kenda cia mĩaraho. Mũndũ warĩ na nguo
ciahenagia akĩrũgama o rĩmwe mbere yakwa, 31akĩnjĩĩra atĩrĩ, ‗Korinelio, Yahweh nĩ aiguĩte
mahoya maku, na nĩ aririkanĩte iheo ciaku iria wanahe athĩni.

32 Nĩ ũndũ ũcio tũmana Jopa wĩtĩrwo Simoni ũrĩa wĩtagwo Kepha, nake nĩ mũgeni gwa Simoni
ũrĩa mũtanduki wa njũa, ũrĩa ũikaraga rũtere-inĩ rwa iria.‘

33 Nĩ ũndũ ũcio nĩ ndagũtũmanĩire o hĩndĩ ĩyo, na nĩ weka wega nĩ ũndũ wa gũũka. Rĩu ithuĩ
ithuothe tũrĩ haha mbere ya Kĩhoti nĩgetha tũthikĩrĩrie ũrĩa wothe Yahweh agwathĩte ũtwĩre.‖

34 Nake Kepha akĩambĩrĩria kwaria, akiuga atĩrĩ: ―Rĩu nĩ ndamenya kũna ũrĩa arĩ ma atĩ Yahweh
ndarĩ mũthutũkanio.

35 no atĩ nĩ etĩkagĩra andũ kuuma ndũrĩrĩ-inĩ ciothe arĩa mamwĩtigagĩra na mageka ũrĩa
kwagĩrĩire.

36 Inyuĩ nĩ mũũĩ ndũmĩrĩri ĩrĩa Yahweh aatũmĩire andũ a Isiraeli, akĩaria ũhoro mwega wa thayũ
na ũndũ wa Yahshua Messiya, ũrĩa arĩ we Mwathi wa andũ othe.

37 Inyuĩ nĩ mũũĩ ũrĩa gwekĩkire kũu Yahuda guothe, kwambĩrĩria Galili thutha wa ũbatithio ũrĩa
Johana aahunjagia,

38 ũrĩa Yahweh aaitĩrĩire Yahshua wa Nazarethi Roho Mwamũre o na hinya, na ũrĩa aathiiaga
agĩĩkaga wega na akĩhonagia andũ arĩa maahatĩrĩirio nĩ hinya wa mũcukani, tondũ Yahweh aarĩ
hamwe nake.

39 ―Ithuĩ tũrĩ aira a maũndũ marĩa mothe eekire thĩinĩ wa bũrũri wa Ayahudi o na
Yahrushalayim. Nĩ mamũũragire na njĩra ya kũmũcuuria mũtĩ-igũrũ.

2182









40 No mũthenya wa gatatũ Yahweh akĩmũriũkia kuuma kũrĩ arĩa akuũ na agĩtũma onekane kũrĩ
andũ. 41 We ndonirwo nĩ andũ othe, o tiga aira arĩa Yahweh aathuurĩte: akĩonwo nĩ ithuĩ, o ithuĩ
twarĩanĩire na tũkĩuanĩra nake aarĩkia kũriũka kuuma kũrĩ arĩa akuũ.

42 Nĩ atwathire tũhunjĩrie andũ na tũrute ũira atĩ we nĩ we Yahweh aamũrire atuĩke mũtuanĩri-
cira wa andũ arĩa marĩ muoyo na arĩa makuĩte.

43 Anabii othe nĩ maheanaga ũira wa ũhoro wake atĩ mũndũ ũrĩa wothe ũkaamwĩtĩkia nĩ
akamũkĩra ũrekeri wa mehia na ũndũ wa rĩĩtwa rĩake.‖

44 Na Kepha o akĩaragia ciugo icio-rĩ, Roho Mwamũre agĩikũrũkĩra andũ arĩa othe maiguire
ndũmĩrĩri ĩyo.

45 Nao andũ arĩa meetĩkĩtie, a thiritũ ya arĩa maruaga, arĩa mokĩte na Kepha makĩgega mona atĩ
kĩheo kĩa Roho Mwamũre nĩ gĩaitĩrĩirio andũ-a-Ndũrĩrĩ o nao.

46 Nĩgũkorwo nĩ mamaiguire makĩaria na thiomi makĩgoocaga Yahweh.

Hĩndĩ ĩyo Kepha akĩũria atĩrĩ,

47 ―Harĩ mũndũ ũngĩgiria andũ aya mabatithio na maĩ? Andũ aya nĩ mamũkĩra Roho Mwamũre
o ta ithuĩ.‖

48 Nĩ ũndũ ũcio agĩathana mabatithio thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩa Yahshua Messiya. Magĩcoka makĩũria
Kepha aikaranie nao ihinda rĩa mĩthenya mĩnini.

2183













ATŨMWO 11

1 Na rĩrĩ, atũmwo, na ariũ na aarĩ a Ithe witũ arĩa maarĩ Yahuda guothe makĩigua atĩ andũ-a-
Ndũrĩrĩ o nao nĩ marĩkĩtie kwamũkĩra kiugo kĩa Yahweh.

2 Nĩ ũndũ ũcio rĩrĩa Kepha aambatire agĩthiĩ Yahrushalayim, andũ arĩa meetĩkĩtie a thiritũ ya arĩa
maruaga makĩmũrũithia

3 makĩmwĩra atĩrĩ, ―Wee nĩ watonyire nyũmba ya andũ arĩa mataruaga, na ũkĩrĩanĩra nao.‖

4 Nowe Kepha akĩambĩrĩria kũmataarĩria maũndũ mothe wega o ta ũrĩa meekĩkĩte, akĩmera atĩrĩ:
5 ―Ndaarĩ itũũra-inĩ rĩa Jopa ngĩhoya Yahweh, na rĩrĩa ndaagoocereire-rĩ, ngĩona kĩoneki. Ngĩona
kĩndũ gĩatariĩ ta gĩtama kĩnene gĩkĩharũrũkio kuuma igũrũ na mĩthia yakĩo ĩna, na gĩgĩikũrũka o
harĩa ndaarĩ.

6 Ndaacũthĩrĩria thĩinĩ wakĩo ngĩona nyamũ cia thĩ iria irĩ magũrũ mana, na nyamũ cia gĩthaka,
na nyamũ iria itambaga thĩ na nyoni cia rĩera-inĩ.

7 Ngĩcoka ngĩigua mũgambo ũkĩnjĩĩra atĩrĩ, ‗Kepha, ũkĩra. Thĩnja, na ũrĩe!‘

8 ―Na niĩ ngĩcokia atĩrĩ, ‗Aca, Mwathi! Gũtirĩ kĩndũ gĩtarĩ kĩamũre kana kĩrĩ thahu kĩrĩ gĩatonya
kanua gakwa.‘

9 ―Naguo mũgambo ũcio ũkĩaria riita rĩa kerĩ kuuma igũrũ ũkĩnjĩĩra atĩrĩ, ‗Ndũkanoige kĩndũ o
na kĩrĩkũ kĩrĩa Yahweh amũrĩte atĩ kĩ mũgiro.‘

10 Ũndũ ũyũ wekĩkire maita matatũ, nakĩo gĩtama kĩu gĩkĩguucio na igũrũ.

11 ―O hĩndĩ ĩyo andũ atatũ arĩa maatũmĩtwo kũrĩ niĩ kuuma Kaisarea magĩkinya nyũmba-inĩ ĩrĩa
ndaikaraga.

2184










12 Nake Roho akĩnjĩĩra thiĩ nao na ndikagĩe na nganja. Nao ariũ a Ithe witũ aya atandatũ tũgĩthiĩ
nao na tũgĩtonya nyũmba ya mũndũ ũcio. 13 Nake agĩtwĩra ũrĩa oimĩrĩirwo nĩ mũraika arĩ gwake
nyũmba, akĩmwĩra atĩrĩ, ‗Tũmana Jopa wĩtĩrwo Simoni ũrĩa wĩtagwo Kepha.

14 Nĩ egũkũrehera ndũmĩrĩri ĩrĩa ĩgũtũma wee na nyũmba yaku yothe mũhonoke.‘

15 ―Na rĩrĩa ndaambĩrĩirie kwaria-rĩ, Roho Mwamũre akĩmaikũrũkĩra o ta ũrĩa aatũikũrũkĩire
hĩndĩ ya mbere.

16 Hĩndĩ ĩyo ngĩririkana ũrĩa Yahshua oigĩte atĩrĩ, ‗Johana aabatithanagia na maĩ, no inyuĩ
mũkaabatithio na Roho Mwamũre.‘

17 Angĩkorwo Yahweh nĩ amaheire kĩheo o kĩrĩa aatũheire ithuĩ andũ arĩa twetĩkirie Mwathi
Yahshua Messiya-rĩ, niĩ ndaarĩ ũũ nĩguo ndĩciirie atĩ no ngararie Yahweh?‖

18 Rĩrĩa maaiguire ũguo, magĩtiga ngarari na makĩgooca Yahweh, makiuga atĩrĩ, ―Gwakorwo nĩ
ũguo-rĩ, Yahweh nĩ akinyĩirie andũ-a-Ndũrĩrĩ o nao ũhoro wa kwĩrira nĩguo magĩe na muoyo.‖

19 Na rĩrĩ, andũ arĩa maahurunjũkire nĩ ũndũ wa kũnyarirwo thutha wa kũũragwo gwa Stefano
magĩthiĩ o nginya Foinike, na Kuporo, na Antiokia, no matiahunjagĩria andũ angĩ ũhoro tiga o
Ayahudi oiki.

20 O na kũrĩ o ũguo, andũ amwe ao, arĩa moimĩte Kuporo, na Kurene, magĩthiĩ Antiokia na
makĩambĩrĩria kwarĩria Ayunani o nao, makĩmahunjĩria ũhoro mwega ũkoniĩ Mwathi Yahshua.

21 Guoko kwa Yahweh kwarĩ hamwe nao; na andũ aingĩ magĩĩtĩkia makĩgarũrũkĩra Yahweh.

22 Nayo ngumo ya maũndũ macio igĩkinyĩra andũ a Ũngano ũrĩa warĩ kũu Yahrushalayim; nao
magĩtũma Bar-Anaba athiĩ Antiokia.

2185










23 Rĩrĩa aakinyire na akĩona ũira wa wega wa Yahweh, agĩkena na akĩmomĩrĩria marĩ othe, atĩ
maikarage maathĩkĩire Yahweh na ngoro ciao ciothe. 24 Bar-Anaba aarĩ mũndũ mwega
waiyũrĩtwo nĩ Roho Mwamũre na warĩ na wĩtĩkio, nao andũ aingĩ magĩĩtĩkia Yahweh.

25 Nake Bar-Anaba agĩthiĩ Tariso gũcaria Saũlũ, 26 na rĩrĩa aamuonire akĩmũrehe Antiokia. Nĩ
ũndũ ũcio kwa ihinda rĩa mwaka ũmwe Bar-Anaba na Saũlũ makĩgomana na Ũngano na
makĩruta andũ aingĩ. Kũu Antiokia nĩkuo arutwo meetirwo Amessiya riita rĩa mbere.

27 Ihinda-inĩ rĩu anabii amwe magĩikũrũka kuuma Yahrushalayim nginya Antiokia.

28 Ũmwe wao wetagwo Agabo akĩrũgama, na nĩ ũndũ wa kũmenyithio nĩ Roho Mwamũre,
akĩratha atĩ nĩ gũkũgĩa ngʼaragu nene Roma guothe. (Ũndũ ũcio wekĩkire hĩndĩ ya wathani wa
Kilaudio.) 29 Nao arutwo, magĩĩciiria kũheana ũteithio nĩ ũndũ wa ariũ a Ithe witũ arĩa
maatũũraga kũu Yahuda, o ta ũrĩa mũndũ aahotithĩtio.

30 Nĩ mekire ũndũ ũcio, makĩnengera Bar-Anaba na Saũlũ iheo ciao matwarĩre athuri a Ũngano.

ATŨMWO 12

1 Na rĩrĩ, ihinda-inĩ rĩu nĩguo Mũthamaki Herode aanyitire andũ amwe a Ũngano, arĩ na muoroto
wa kũmanyarira.

2 Akĩũragithia Jakubu, mũrũ wa nyina na Johana na rũhiũ rwa njora.

3 Na rĩrĩa oonire ũhoro ũcio nĩ wakenia Ayahudi-rĩ, akĩnyitithia Kepha o nake. Ũndũ ũcio
wekĩkire hĩndĩ ya Gĩathĩ kĩa Mĩgate Ĩtarĩ Mĩĩkĩre Ndawa ya Kũimbia. 4 Aarĩkia kũmũnyitithia,
akĩmũikia njera akĩmũneana arangĩrwo nĩ ikundi inya cia thigari, o gĩkundi kĩrĩ gĩa thigari inya.
Herode eendaga amũrehe mbere ya mũingĩ thutha wa Gĩathĩ gĩa Bathaka.

2186











5 Nĩ ũndũ ũcio Kepha akĩhingĩrwo njera, no Ũngano nĩ wahoyaga Yahweh ũtegũtigithĩria nĩ
ũndũ wake.

6 Na ũtukũ ũrĩa Herode aarokaga kũmũtwara agacirithio, Kepha aakomete gatagatĩ ga thigari
igĩrĩ, ohetwo na mĩnyororo ĩĩrĩ, nacio thigari igĩrĩ ikarũgama kĩhingo-inĩ irangĩrĩte.

7 Na rĩrĩ, o rĩmwe mũraika wa Yahweh akĩmuumĩrĩra naguo ũtheri ũkĩara kanyũmba kau aarĩ.
Mũraika ũcio akĩringaringa Kepha mwena na akĩmũũkĩria, akĩmwĩra atĩrĩ, ―Ũkĩra narua!‖ Nayo
mĩnyororo ĩrĩa oohetwo nayo moko ĩkĩgũa thĩ.

8 Mũraika ũcio agĩcoka akĩmwĩra atĩrĩ, ―Wĩhumbe nguo ciaku na wĩkĩre iratũ.‖ Nake Kepha
agĩĩka o ũguo. Mũraika ũcio akĩmwĩra atĩrĩ, ―Wĩhotore nguo yaku na ũnũmĩrĩre.‖

9 Kepha akĩmũrũmĩrĩra, makiuma nja ya njera, no ndaamenyaga atĩ ũndũ ũcio mũraika eekaga
warĩ ũndũ wa ma; eeciragia atĩ nĩ kĩoneki oonaga.

10 Makĩhĩtũka arangĩri a mbere na a kerĩ na magĩkinya kĩhingo-inĩ gĩa kĩgera kĩrĩa gĩa gũtonya
itũũra inene. Nakĩo kĩhingo kĩu gĩkĩĩhingũra nĩ ũndũ wao, nao makĩgerera ho. Rĩrĩa maathiire
ũraihu wa gacĩra kamwe-rĩ, o rĩmwe mũraika ũcio akĩmũtiga.

11 Nake Kepha akĩĩigua, na akiuga atĩrĩ, ―Rĩu nĩ ndamenya hatarĩ nganja atĩ Yahweh nĩ
egũtũmĩte mũraika wake aahonokie kuuma moko-inĩ ma Herode na kuuma kũrĩ maũndũ marĩa
mothe andũ a Ayahudi matanyĩte kuona.‖

12 Na rĩrĩa aguũkĩirwo nĩ ũhoro ũcio, agĩthiĩ kwa Mariamu ũrĩa warĩ nyina wa Johana, na nowe
wetagwo Mariko, na nĩkuo andũ aingĩ monganĩte makĩhoya Yahweh. 13 Kepha akĩringaringa
mũrango wa nja, nake mũirĩtu warutaga wĩra kuo wetagwo Roda agĩũka kũhingũra.

14 Rĩrĩa aaiguire mũgambo wa Kepha, akĩiyũrwo nĩ gĩkeno kĩnene akĩaga kũhingũra mũrango
akĩhũndũka atengʼerete, akĩanĩrĩra, akiuga atĩrĩ, ―Kepha arĩ mũrango-inĩ!‖

2187









15 Nao makĩmwĩra atĩrĩ, ―Wee nĩ kũgũrũka ũgũrũkĩte.‖ Rĩrĩa aakĩrĩrĩirie agwatĩirie kuuga atĩ
ũguo nĩguo kwarĩ, makiuga atĩrĩ, ―No nginya akorwo nĩ mũraika wake.‖

16 Nowe Kepha agĩthiĩ na mbere kũringaringa mũrango, na rĩrĩa maahingũrire makĩona nĩwe,
makĩgega.

17 Kepha akĩmakiria na guoko na akĩmataarĩria ũrĩa Yahweh aamũrutĩte njera. Akĩmera atĩrĩ,
―Ĩrai Jakubu na ariũ na aarĩ a Ithe witũ ũhoro ũcio,‖ agĩcoka agĩthiĩ kũndũ kũngĩ.

18 Rũcinĩ gwakĩa, nĩ kwagĩire na ngũĩ nene gatagatĩ-inĩ ga thigari nĩ kũrigwo nĩ ũrĩa gwekĩkĩte
ũhoro ũkoniĩ Kepha.

19 Thutha wa Herode gũcaria Kepha na kũmwaga-rĩ, agĩcirithia thigari, na agĩathana atĩ
ciũragwo.

Herode agĩcoka akiuma Yahuda agĩthiĩ Kaisarea, agĩikara kuo kwa ihinda inini.

20 Na rĩrĩ, nĩ atũũrĩte ahaaranĩte na andũ a Turo na a Sidoni, no o magĩcokanĩrĩra hamwe
magĩetha ũrĩa mangĩaranĩirie nake. Na maarĩkia kũnyitwo mbaru nĩ Bulasito, ũrĩa warĩ ndungata
njĩhokeku ya mũthamaki-rĩ, makĩhoya kũgĩe na thayũ, tondũ bũrũri wa mũthamaki ũcio nĩguo
wamaheaga irio.

21 Na mũthenya ũrĩa waraarĩirio wakinya-rĩ, Herode akĩĩhumba nguo ciake cia ũthamaki, na
agĩikarĩra gĩtĩ gĩake kĩa ũnene, akĩarĩria andũ acio.

22 Nao makĩanĩrĩra makiuga atĩrĩ, ―Ũcio nĩ mũgambo wa Kĩhoti, ti mũgambo wa mũndũ!‖

23 O rĩmwe mũraika wa Yahweh akĩringa Herode nĩ ũndũ wa kwaga kũgoocithia Yahweh, nake
akĩrĩo nĩ igunyũ, agĩkua.

24 No kiugo kĩa Yahweh gĩgĩkĩrĩrĩria kuongerereka na gũtherema.

2188










25 Rĩrĩa Bar-Anaba na Saũlũ maarĩkirie ũtungata wao-rĩ, magĩcoka kuuma Yahrushalayim, na
magĩcoka na Johana, na nowe wetagwo Mariko.

ATŨMWO 13

1 Na rĩrĩ, Ũngano-inĩ wa Antiokia nĩ kwarĩ na anabii na arutani: nao nĩo Bar-Anaba, na Simeoni
ũrĩa wetagwo na rĩĩtwa rĩngĩ Nigeri, na Lukio ũrĩa woimĩte Kurene, na Manaeni (ũrĩa
wareranĩirio na Herode ũrĩa mũthamaki), o na Saũlũ.

2 Rĩrĩa mahoyaga Yahweh mehingĩte kũrĩa irio, Roho Mwamũre akiuga atĩrĩ, ―Nyamũrĩrai Bar-
Anaba na Saũlũ nĩ ũndũ wa wĩra ũrĩa ndĩmetĩire.‖

3 Nĩ ũndũ ũcio thutha wa kwĩhinga kũrĩa irio na kũhoya Yahweh, makĩmaigĩrĩra moko, na
makĩmatũma mathiĩ.

4 Andũ acio erĩ, matũmĩtwo nĩ Roho Mwamũre, magĩthiĩ nginya Seleukia na makĩhaica
marikabu makiuma kũu magĩthiĩ nginya Kuporo. 5 Rĩrĩa maakinyire Salamisi, makĩhunjia kiugo
kĩa Yahweh thunagogi-inĩ cia Ayahudi. Nake Johana aarĩ hamwe nao arĩ ta mũteithia wao.

6 Magĩthiĩ matuĩkanĩirie gĩcigĩrĩra kĩu gĩothe nginya magĩkinya Pafo. Kũu magĩkora Mũyahudi
warĩ mũragũri na mũnabii wa maheeni wetagwo Bar-Yeshua, 7 nake aatungatagĩra barũthi ũrĩa
wetagwo Serigio Paũlũ. Barũthi ũcio warĩ mũndũ mũũgĩ, agĩtũmanĩra Bar-Anaba na Saũlũ tondũ
nĩ endaga kũigua kiugo kĩa Yahweh.

8 No rĩrĩ, Elumo ũcio mũragũri (amu ũguo nĩguo rĩĩtwa rĩake riugĩte) akĩmakararia na akĩgeria
kũgarũra barũthi ũcio nĩgetha ndagetĩkie. 9 Hĩndĩ ĩyo Saũlũ, ũrĩa wetagwo na rĩĩtwa rĩngĩ Paũlũ
aiyũrĩtwo nĩ Roho Mwamũre, agĩkũũrĩra Elumo maitho, akĩmwĩra atĩrĩ,

10 ―Wee ũrĩ mwana wa mũcukani na ũrĩ thũ ya maũndũ marĩa mothe mega! Ũiyũrĩtwo nĩ
mĩthemba yothe ya maheeni na wara. Ndũrĩ hĩndĩ ũgaatiga kuogomia njĩra iria ciagĩrĩire cia
Yahweh?

2189









11 Na rĩrĩ, guoko kwa Yahweh nĩ gũgũũkĩrĩire. Nĩ ũgũtuĩka mũtumumu na kwa ihinda
ndũgũkorwo ũkĩona ũtheri wa riũa.‖

O hĩndĩ ĩyo akĩona marundurundu, na akĩgĩĩo nĩ nduma, akĩambĩrĩria kũhambahambata,
agĩcaragia mũndũ wa kũmũnyita guoko amũtongorie. 12 Nake barũthi oona ũrĩa gwekĩka,
agĩĩtĩkia, nĩgũkorwo nĩ agegirio nĩ ũrutani ũcio ũkoniĩ Yahweh.

13 Saũlũ na andũ arĩa maarĩ nao, moima Pafo makĩhaica marikabu magĩthiĩ Periga kũu bũrũri wa
Pamufilia, kũrĩa Johana aamatigire agĩcoka Yahrushalayim.

14 Moima Periga, magĩthiĩ na mbere magĩkinya Antiokia ya bũrũri wa Pisidia. Na mũthenya wa
Thabatũ magĩtonya thunagogi magĩikara thĩ. 15 Thutha wa gũthomwo kwa Maandĩko ma Watho
na ma Anabii, anene a thunagogi makĩmatũmanĩra makĩmera atĩrĩ; ―Ariũ a Ithe witũ, angĩkorwo
mũrĩ na ũhoro wa kũũmĩrĩria andũ-rĩ, maarĩriei.‖

16 Saũlũ akĩrũgama, na aarĩkia kũmakiria na guoko akĩmera atĩrĩ: ―Andũ aya a Isiraeli o na inyuĩ
andũ-a-Ndũrĩrĩ arĩa mũhoyaga Yahweh, ta thikĩrĩriai! 17 Kĩhoti wa andũ a Isiraeli nĩ athuurire
maithe maitũ; agĩtũma andũ acio matheereme hĩndĩ ĩrĩa maatũũraga Misiri, na akĩmaruta bũrũri
ũcio na hinya mũnene,

18 nĩ akirĩrĩirie mĩtugo yao ihinda rĩa ta mĩaka mĩrongo ĩna marĩ werũ-inĩ, 19 akĩnina ndũrĩrĩ
mũgwanja kũu Kaanani naguo bũrũri wacio akĩũhe andũ ake ũtuĩke igai rĩao.

20 Ũhoro ũcio wothe wekĩkire ihinda-inĩ rĩa ta mĩaka magana mana ma mĩrongo ĩtano.

―Thutha wa ũguo, Yahweh akĩmahe atiirĩrĩri bũrũri o nginya hĩndĩ ya Samũeli ũrĩa warĩ mũnabii.

21 Hĩndĩ ĩyo andũ makiuga maheo mũthamaki, nake Yahweh akĩmahe Saũlũ mũrũ wa Kishu, wa
mũhĩrĩga wa Benjamini, nake agĩathana mĩaka mĩrongo ĩna.

2190









22 Thutha wa kweheria Saũlũ, agĩtua Daudi mũthamaki wao. Akĩruta ũira ũmũkoniĩ, akiuga atĩrĩ,
‗Nĩ nyonete Daudi mũrũ wa Jesii arĩ mũndũ umĩranĩtie ngoro naniĩ; we nĩ arĩĩkaga ũrĩa wothe
ngwenda eke.‘

23 ―Kuuma rũciaro-inĩ rwa mũndũ ũyũ, Yahweh nĩ areheire andũ a Isiraeli Mũhonokia, na nĩwe
Yahshua, o ta ũrĩa eeranĩire. 24 Yahshua atanoka, Johana nĩ ahunjagĩria andũ othe a Isiraeli
ũhoro wa kwĩrira mehia na ũhoro wa kũbatithio.

25 Na rĩrĩa Johana aarĩkagia wĩra wake nĩ oririe atĩrĩ: ‗Mwĩciragia niĩ nĩ niĩ ũũ? Niĩ ti niĩ we. Aca
niĩ ti niĩ, nowe nĩ egũũka thutha wakwa, o we ũrĩa niĩ itagĩrĩirwo kuohora ndigi cia iratũ ciake.‘

26 ―Ariũ a Ithe witũ, o inyuĩ ciana cia Iburahĩmu, o na inyuĩ andũ-a-Ndũrĩrĩ arĩa mwĩtigĩrĩte
Yahweh, ũhoro ũyũ wa ũhonokio nĩ ithuĩ tũtũmĩirwo.

27 Andũ a Yahrushalayim na anene ao matiakũũranire Yahshua, no nĩ ũndũ wa ũrĩa
maamũtuĩrĩire cira, makĩhingia ciugo cia anabii iria ithomagwo o mũthenya wa Thabatũ.

28 O na gũtuĩka mationire gĩtũmi kĩiganu gĩa gũtũma ooragwo, nĩ mathaithire Pilato aathane
ooragwo.

29 Na maarĩkia kũhingia maũndũ mothe marĩa maandĩkĩtwo ũhoro wake, makĩmũcurũria kuuma
mũtĩ-igũrũ, makĩmũiga mbĩrĩra. 30 No rĩrĩ, Yahweh nĩ amũriũkirie kuuma kũrĩ arĩa akuũ, 31 na
kwa ihinda rĩa mĩthenya mĩingĩ nĩ onirwo nĩ andũ arĩa moimĩte nao Galili, magathiĩ
Yahrushalayim. Na rĩu acio nĩo aira ake kũrĩ andũ aitũ.

32 ―Tũramwĩra ũhoro mwega: Ũhoro ũrĩa Yahweh eerĩire maithe maitũ, 33 nĩ atũhingĩirie ithuĩ
ciana ciao, na ũndũ wa kũriũkia Yahshua. O ta ũrĩa kwandĩkĩtwo thĩinĩ wa Thaburi ya kerĩ atĩrĩ:

― ‗Wee ũrĩ Mũrũ wakwa;

ũmũthĩ nĩ ndatuĩka Thoguo.‘

2191










34 Naguo ũhoro wa ma wa atĩ Yahweh nĩ amũriũkirie kuuma kũrĩ arĩa akuũ nĩguo ndakabuthe-rĩ,
nĩ warĩtio na ciugo ici:

― ‗Nĩ ngakũhe irathimo iria theru na iria itarĩ hĩndĩ ingĩaga iria cierĩirwo Daudi.‘

35 Ũndũ ũcio nĩ warĩtio handũ hangĩ atĩrĩ:

― ‗Wee ndũkareka ũrĩa waku Mwamũre abuthe.‘

36―Nĩgũkorwo rĩrĩa Daudi aarĩkirie gũtungatĩra Yahweh rũciaro-inĩ rwake, nĩ akuire; agĩthikwo
hamwe na maithe make naguo mwĩrĩ wake ũkĩbutha. 37 No ũrĩa Yahweh aariũkirie kuuma kũrĩ
arĩa akuũ ndaabuthire.

38 ―Nĩ ũndũ ũcio, ariũ a Ithe witũ, ngwenda mũmenye atĩ ũhoro wa kũrekerwo kwa mehia nĩ
ũhunjĩtio kũrĩ inyuĩ na ũndũ wa Yahshua.

39 Na mũndũ wothe ũmwĩtĩkĩtie nĩ atuagwo mũthingu maũndũ-inĩ mothe marĩa Watho wa Musa
ũtangĩamũtuire mũthingu. 40 Mwĩmenyererei, nĩgetha ũhoro ũrĩa anabii maaririe
ndũkanamũkore, rĩrĩa moigire atĩrĩ:

41 ― ‗Ta rorai, inyuĩ anyũrũrania,

gegai na mũthire,

nĩgũkorwo nĩ ngwĩka ũndũ matukũ-inĩ manyu,

ũrĩa mũtangĩtĩkia,

2192












o na mũngĩĩrwo nĩ mũndũ.‘ ‖

42 Rĩrĩa Saũlũ na Bar-Anaba moimaga thunagogi, andũ makĩmera moke mũthenya ũrĩa
warũmĩrĩire wa Thabatũ nĩguo mathiĩ na mbere kwaria ũhoro ũcio.

43 Hĩndĩ ĩrĩa mũcemanio wathirire, Ayahudi aingĩ na andũ arĩa meegarũrĩte magatuĩka Ayahudi
makĩrũmĩrĩra Saũlũ na Bar-Anaba, nao makĩmaarĩria na makĩmaringĩrĩria mathiĩ na mbere
gũikara wega-inĩ wa Yahweh.

44 Mũthenya ũcio ũngĩ warũmĩrĩire wa Thabatũ, hakuhĩ andũ othe a itũũra rĩu inene magĩũka
kũigua kiugo kĩa Yahweh. 45 Hĩndĩ ĩrĩa Ayahudi moonire kĩrĩndĩ kĩu, makĩnyitwo nĩ ũiru na
makĩaria ciugo njũru cia gũũkĩrĩra ũrĩa Saũlũ oigaga.

46 Nao Saũlũ na Bar-Anaba makĩmacokeria marĩ na ũcamba makĩmera atĩrĩ, ―No nginya
tũngĩrambire kũheana ũhoro wa Yahweh kũrĩ inyuĩ. No rĩrĩ, kuona nĩ mũraũrega na mũgetuĩra atĩ
mũtiagĩrĩirwo nĩ muoyo wa tene na tene-rĩ, rĩu nĩ tũkũgarũrũka tũthiĩ kũrĩ andũ-a-Ndũrĩrĩ.

47 Nĩgũkorwo Yahweh atwathĩte agatwĩra atĩrĩ:

― ‗Nĩ ndĩmũtuĩte ũtheri wa gũtherera andũ-a-Ndũrĩrĩ,

nĩguo mũtware ũhoro wa ũhonokio nginya ituri-inĩ cia thĩ.‘ ‖

48 Hĩndĩ ĩrĩa andũ-a-Ndũrĩrĩ maaiguire ũguo magĩkena na magĩtĩa kiugo kĩa Yahweh, nao andũ
arĩa othe maathĩrĩirio muoyo-inĩ wa tene na tene magĩĩtĩkia.

49 Nakĩo kiugo kĩa Yahweh gĩkĩhunja kũndũ guothe kũu bũrũri-inĩ. 50 No Ayahudi magĩcogera
andũ-a-nja arĩa meyamũrĩire Yahweh na maarĩ igweta, o na anene a itũũra inene. Makĩrutithia

2193











ngũĩ ya gũũkĩrĩra Saũlũ na Bar-Anaba nĩguo manyarirwo, na makĩmaingata moime bũrũri-inĩ
wao.

51 Nĩ ũndũ ũcio makĩribariba rũkũngũ kuuma ndiira ciao kuonania, atĩ nĩ matigana nao na
magĩthiĩ Ikonia.

52 Nao arutwo makĩiyũrwo ni gĩkeno, na makĩiyũrwo nĩ Roho Mwamũre.

ATŨMWO 14

1 Na rĩrĩ, Saũlũ na Bar-Anaba marĩ kũu Ikonia, magĩtonya thunagogi ya Ayahudi o ta mũtugo.
Marĩ kũu makĩaria na ũhoti mũingĩ mũno o nginya Ayahudi aingĩ na andũ-a-Ndũrĩrĩ magĩĩtĩkia. 2
No Ayahudi arĩa maaregire gwĩtĩkia nĩ mathogothire andũ-a-Ndũrĩrĩ, makĩmathũkia meciria
nĩgetha mookĩrĩre ariũ na aarĩ a Ithe witũ.

3 Nĩ ũndũ ũcio Saũlũ na Bar-Anaba magĩikara kũu ihinda iraya, makĩaria marĩ na ũcamba nĩ
ũndũ wa Yahweh, o we wekĩrire ndũmĩrĩri ya wega wake hinya na ũndũ wa kũmahotithia
kũringa ciama na morirũ. 4 Andũ a itũũra rĩu inene makĩgayũkana; amwe magĩĩtĩkania na
Ayahudi, nao arĩa angĩ magĩĩtĩkania na atũmwo. 5 Nĩ kwarĩ na ndundu yathugundĩtwo nĩ andũ-a-
Ndũrĩrĩ na Ayahudi, hamwe na atongoria ao, nĩguo mameke ũũru, na mamahũũre na mahiga
nyuguto.

6 No nao makĩmenya ũhoro ũcio, na makĩũrĩra matũũra manene ma bũrũri wa Likaonia, na nĩmo
Lisitera, na Deribe, o na bũrũri ũrĩa wagũthiũrũrũkĩirie,

7 kũrĩa maathiire na mbere kũhunjia ũhoro mwega.

8 Nakuo kũu Lisitera nĩ kwarĩ mũndũ warĩ mwonju magũrũ, na aatũũrĩte arĩ mwonju kuuma
gũciarwo na ndetwarĩte na magũrũ o narĩ. 9 Nake agĩthikĩrĩria Saũlũ akĩaria. Saũlũ aamũrora,
akĩona atĩ aarĩ na wĩtĩkio wa kũhonio,

2194









10 na mũgambo mũnene, akĩmwĩra atĩrĩ, ―Rũgama na magũrũ maku!‖ Na o hĩndĩ ĩyo, mũndũ
ũcio akĩrũga na igũrũ, akĩambĩrĩria gwĩtwara.

11 Rĩrĩa gĩkundi kĩu kĩa andũ kĩonire ũrĩa Saũlũ eekĩte, gĩkĩanĩrĩra na rũthiomi rwa Likaonia
gĩkiuga atĩrĩ, ―Ihoti nĩ ciikũrũkĩte kũrĩ ithuĩ itariĩ ta andũ!‖ 12 Magĩĩta Bar-Anaba Zeu, nake
Saũlũ makĩmwĩta Herime tondũ nĩwe warĩ mwaria ũrĩa mũnene. 13 Mũthĩnjĩri-hoti ya Zeu, ũrĩa
hekarũ yake yarĩ o hau nja ya itũũra, akĩrehe ndegwa na mahũa maatumĩtwo ta thũmbĩ hau
kĩhingo-inĩ gĩa itũũra inene, tondũ we na gĩkundi kĩu kĩa andũ nĩ mendaga kũmarutĩra
magongona.

14 No rĩrĩa atũmwo acio Bar-Anaba na Saũlũ maaiguire ũguo, magĩtembũranga nguo ciao,
makĩhanyũka, magĩtonya kũrĩ kĩrĩndĩ, makĩanagĩrĩra atĩrĩ,

15 ―Andũ aya, mũreka ũguo nĩkĩ? Ithuĩ tũrĩ o andũ ta inyuĩ. Tũmũreheire ũhoro mwega, wa
kũmwĩra mũgarũrũke mũtigane na maũndũ marĩa matarĩ kĩene, mũcokerere Kĩhoti ũrĩa ũtũũraga
muoyo, o we ũrĩa wombire igũrũ na thĩ na iria na indo ciothe iria irĩ kuo.

16 Tene, nĩ arekereirie ndũrĩrĩ ciothe ithiiage na mĩthiĩre yacio nyene,

17 no ndaigana gwĩtiga atarĩ na ũira wa kuonania atĩ arĩ kuo: nĩ amuonetie ũtugi na ũndũ wa
kũmuurĩria mbura yumĩte igũrũ na kũmũhe magetha hĩndĩ ya kĩmera; nĩ amũheaga irio nyingĩ na
akaiyũria ngoro cianyu na gĩkeno.‖ 18 No o na maarĩtie ciugo icio, nĩ maarĩ na wĩra mũritũ wa
kũgiria gĩkundi kĩu kĩa andũ kĩmarutĩre igongona.

19 Na rĩrĩ, hĩndĩ ĩyo Ayahudi angĩ magĩũka moimĩte Antiokia na Ikonia, nao makĩguucĩrĩria
gĩkundi kĩu kĩa andũ, gĩgĩcoka mwena wao. Gĩkundi kĩu gĩkĩhũũra Saũlũ na mahiga nyuguto, na
gĩkĩmũkururia, gĩkĩmũruta nja ya itũũra, gĩĩciirĩtie nĩ mũkuũ. 20 No arutwo maarĩkia
kũmũrigicĩria, agĩũkĩra agĩcoka itũũra-inĩ. Mũthenya ũcio ũngĩ warũmĩrĩire, we na Bar-Anaba
makiuma kũu magĩthiĩ Deribe.

21 Saũlũ na Bar-Anaba makĩhunjia ũhoro mwega itũũra-inĩ rĩu na magĩtũma andũ aingĩ matuĩke
arutwo. Magĩcoka makĩhũndũka magĩthiĩ Lisitera, na Ikonia, na Antiokia,

2195









22 magĩĩkagĩra arutwo hinya na kũmomĩrĩria nĩgetha matũũre marũmĩtie wĩtĩkio. Makameraga
atĩrĩ, ―No nginya ithuĩ tũgerere mathĩna-inĩ maingĩ nĩguo tũtonye ũthamaki-inĩ wa Yahweh.‖

23 Saũlũ na Bar-Anaba makĩmaamũrĩra athuri a Ũngano na makĩhoya Yahweh mehingĩte kũrĩa
irio, makĩmaneana kũrĩ Yahweh, o we ũrĩa meehokete. 24 Thutha wa gũtuĩkanĩria Pisidia,
magĩkinya Pamufilia, 25 na maarĩkia kũhunjia kiugo kũu Periga, magĩikũrũka magĩthiĩ Atalia.

26 Moima Atalia makĩhaica marikabu, magĩcoka Antiokia, o kũrĩa maahoeirwo wega wa
Yahweh mbere nĩ ũndũ wa wĩra ũrĩa maarĩkĩtie kũruta.

27 Maakinya kũu magĩcokanĩrĩria andũ a Ũngano hamwe, makĩmera ũrĩa wothe Yahweh ekĩte
agereire harĩo na ũrĩa aahingũrĩire andũ-a-Ndũrĩrĩ mũrango wa gwĩtĩkia. 28 Nao magĩikara na
arutwo kũu ihinda iraya.

ATŨMWO 15

1 Na rĩrĩ, andũ amwe magĩikũrũka kuuma Yahuda magĩthiĩ Antiokia, na nĩ marutaga ariũ a Ithe
witũ makamera atĩrĩ: ―Mũngĩaga kũrua kũringana na mũtugo ũrĩa warutanirwo nĩ Musa,
mũtingĩhonoka.‖ 2 Ũndũ ũyũ ũgĩtũma Saũlũ na Bar-Anaba macokanĩrie na makararanie mũno
nao. Nĩ ũndũ ũcio Saũlũ na Bar-Anaba makĩamũrwo, marĩ na etĩkia angĩ, maambate mathiĩ
Yahrushalayim makone atũmwo na athuri nĩ ũndũ wa ũhoro ũcio.

3 Naguo Ũngano ũkĩmoimagaria, na rĩrĩa maatuĩkanagĩria Foinike na Samaria, nĩ maheanaga
ũhoro wa ũrĩa andũ-a-Ndũrĩrĩ maagarũrũkire kũrĩ Yahweh. Ũhoro ũcio ũgĩkenia ariũ a Ithe witũ
mũno.

4 Na maakinya Yahrushalayim, makĩamũkĩrwo nĩ Ũngano, na atũmwo, na athuri, nao makĩmera
maũndũ mothe marĩa Yahweh eekĩte agereire harĩo.

2196










5 Hĩndĩ ĩyo andũ amwe a arĩa meetĩkĩtie a thiritũ ya Afarisai makĩrũgama, makiuga atĩrĩ, ―Andũ
a Ndũrĩrĩ no nginya marue na maathwo atĩ marũmagie Watho wa Musa.‖

6 Nao atũmwo na athuri magĩcemania nĩgetha maarĩrĩrie ũhoro ũcio. 7 Thutha wa mĩario mĩingĩ,
Kepha akĩrũgama, akĩmarĩria, akĩmera atĩrĩ, ―Ariũ na aarĩ a Ithe witũ, nĩ mũũĩ atĩ ihinda rĩhĩtũku,
Yahweh nĩ athuurire kuuma gatagatĩ kanyu nĩguo andũ-a-Ndũrĩrĩ maigue ndũmĩrĩri ya Ũhoro-
ũrĩa-Mwega kuuma kũrĩ niĩ na nĩguo metĩkie.

8 Nake Yahweh, ũrĩa ũũĩ ngoro, akĩonania atĩ nĩ ametĩkĩrĩte na ũndũ wa kũmahe Roho
Mwamũre, o ta ũrĩa aatũhete.

9 Ndeekĩrire ngũũrani gatagatĩ gaitũ nao, nĩgũkorwo maatheririe ngoro ciao na ũndũ wa wĩtĩkio.

10 Hakĩrĩ ũguo-rĩ, nĩ kĩ kĩratũma mwende kũgeria Yahweh na ũndũ wa gwĩkĩra arutwo icoki
ngingo rĩrĩa ithuĩ o na kana maithe maitũ tũtarĩ twahota gũkuua?

11 Aca! Twĩtĩkĩtie atĩ tũhonokete nĩ ũndũ wa wega wa Mwathi witũ Yahshua, o ta ũrĩa o nao
mahonokete.‖

12 Nakĩo kĩũngano gĩothe gĩgĩkira ki gĩgĩthikĩrĩria Bar-Anaba na Saũlũ makĩheana ũhoro wa
ciama na morirũ iria Yahweh eekĩte kũrĩ andũ-a-Ndũrĩrĩ agereire harĩo.

13 Rĩrĩa maarĩkirie kwaria, Jakubu akĩaria akĩmera atĩrĩ, ―Ariũ na aarĩ a Ithe witũ, ta thikĩrĩriai.
14 Simoni nĩ atũtaarĩria ũrĩa Yahweh aacereire andû a Ndũrĩrĩ hĩndĩ ya mbere na ũndũ wa
gwĩthuurĩra andũ kuuma kũrĩ o nĩguo matuĩke ake.

15 Nacio ciugo cia anabii ikaringana na ũhoro ũcio, o ta ũrĩa kwandĩkĩtwo atĩrĩ:

16― ‗Thutha wa ũguo nĩ ngacoka,

2197











na njake rĩngĩ hema ya Daudi ĩrĩa ĩgũĩte.

Nĩ ngaka iganjo rĩayo rĩngĩ,

na ndĩmĩcokie harĩa yarĩ,

17 nĩgetha matigari marongoragie Yahweh,

o na andũ othe a Ndũrĩrĩ arĩa metanagio na rĩĩtwa rĩakwa,

ũguo nĩguo Yahweh ũrĩa wĩkaga maũndũ maya mothe ekuuga‘

18 marĩa moĩkaine kuuma o tene.

19 ―Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, niĩ ngũtua atĩrĩ, tũtige kũritũhĩria ũhoro andũ-a-Ndũrĩrĩ arĩa maragarũrũkĩra
Yahweh.

20 Handũ ha ũguo-rĩ, twagĩrĩirwo tũmaandĩkĩre marũa, tũmere metheemage gwĩthahia na
mĩhianano, ningĩ metheemage kuumana na ũmaraya, na kuumana na nyama cia nyamũ cia
gũitwo, o na kuumana na thakame. 21 Nĩgũkorwo ũhoro wa Musa nĩ ũtũũrĩte ũhunjagio matũũra-
inĩ mothe o kuuma mahinda ma tene mũno, na nĩ ũthomagwo thunagogi-inĩ mĩthenya yothe ya
Thabatũ.‖

22 Hĩndĩ ĩyo atũmwo na athuri, hamwe na Ũngano wothe, magĩtua itua mathuure andũ amwe ao
mamatũme Antiokia marĩ na Saũlũ na Bar-Anaba. Magĩthuura Yahuda (ũrĩa wetagwo Bar-
Asaba) na Sila, nao andũ aya erĩ maarĩ atongoria thĩinĩ wa ariũ a Ithe witũ.

23 Makĩmatũma na marũa maya:

2198












Nĩ ithuĩ atũmwo na athuri, o ithuĩ ariũ a Ithe wanyu,

Kũrĩ andũ-a-Ndũrĩrĩ arĩa metĩkĩtie kũu Antiokia, na Suriata, na Kilikia:

Amũkĩrai ngeithi.

24 Nĩ tũiguĩte atĩ andũ amwe nĩ mooimire kũrĩ ithuĩ matarĩ na rũtha rwitũ, na makĩmũthĩnia, na
makĩnyarira meciiria manyu nĩ ũndũ wa maũndũ marĩa maaririe. 25 Nĩ ũndũ ũcio, ithuothe nĩ
tũiguanĩire tũthuure andũ amwe tũmatũme kũrĩ inyuĩ marĩ na arata aitũ endwa, Bar-Anaba na
Saũlũ,

26 andũ arĩa matwarĩrĩirie mĩoyo yao ũgwati-inĩ nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩa Mwathi witũ Yahshua
Messiya.

27 Nĩ ũndũ ũcio nĩ twatũma Yahuda na Sila nĩgetha makindĩre ũhoro ũyũ tũramwandĩkĩra na
ciugo cia tũnua twao.

28 Nĩ kuonekete arĩ wega kũrĩ Roho Mwamũre o na kũrĩ ithuĩ twage kũmũkuuithia mũrigo
ũkĩrĩte maũndũ maya:

29 Na rĩrĩ, mũtikarĩage irio iria irutĩirwo mĩhianano, na mũtikanyuage thakame, na mũtikarĩage
nyama cia nyamũ cia gũitwo, na mũtigane na ũmaraya. Mwetheema maũndũ macio-rĩ, nĩ
mũgwĩka wega.

Tigwoi ũhoro.

30 Nao andũ acio makiugĩrwo ũhoro, na makĩharũrũka magĩthiĩ Antiokia, kũrĩa maacokanĩrĩirie
Ũngano hamwe, na makĩneana marũa macio. 31 Rĩrĩa andũ maathomire marũa macio, magĩkena
nĩ ũndũ wa ndũmĩrĩri ya kũmomĩrĩria ĩrĩa yaandĩkĩtwo marũa-inĩ macio. 32 Nao Yahuda na Sila,

2199











arĩa o ene maarĩ anabii, makĩaria maũndũ maingĩ ma kũũmĩrĩria na kuongerera ariũ a Ithe witũ
hinya.

33 Thutha wa gũikara kũu kwa ihinda-rĩ, makiugĩrwo ũhoro na irathimo cia thayũ nĩ ariũ na aarĩ
a Ithe witũ, nĩguo macoke kũrĩ andũ arĩa maamatũmĩte.

34 (Nowe Sila akĩona arĩ wega aikare kũu.) 35 No Saũlũ na Bar-Anaba magĩtigwo kũu Antiokia,
kũrĩa o, na andũ angĩ aingĩ maarutanaga na makahunjia kiugo kĩa Yahweh.

36 Thutha wa mĩthenya ĩigana ũna, Saũlũ akĩĩra Bar-Anaba atĩrĩ, ―Reke tũcoke tũgaceerere ariũ
na aarĩ a Ithe witũ matũũra-inĩ mothe marĩa tũhunjĩtie kiugo kĩa Yahweh, tũkamenye ũrĩa
matariĩ.‖ 37 Bar-Anaba nĩ endaga kuoya Johana, ũrĩa wetagwo Mariko mathiĩ nake,

38 no Saũlũ ndonaga arĩ wega mathiĩ nake, tondũ nĩ amatiganĩirie rĩrĩa maarĩ Pamufilia na akĩaga
gũthiĩ kũruta wĩra nao.

39 Makĩgĩa na gũkararania kũnene o nginya makĩamũkana. Bar-Anaba akĩoya Mariko,
makĩhaica marikabu, magĩthiĩ Kuporo, 40 no Saũlũ agĩthuura Sila, na maarĩkia kũhoerwo wega
wa Yahweh nĩ ariũ na aarĩ a Ithe witũ, magĩthiĩ.

41 Agĩtuĩkanĩria Suriata na Kilikia, agĩĩkagĩra maũngano hinya.

ATŨMWO 16

1 Na rĩrĩ, Saũlũ agĩkinya Deribe agĩcoka akiuma kuo agĩthiĩ Lisitera, kũrĩa mũrutwo wetagwo
Timotheo aatũũraga, ũrĩa nyina aarĩ Mũyahudi mũtumia wetĩkĩtie Yahweh, no ithe aarĩ
Mũyunani.

2 Ariũ na aarĩ a Ithe witũ a kũu Lisitera na Ikonia nĩ maragia wega igũrũ rĩake.

2200











3 Saũlũ nĩ endaga mathiĩ nake rũgendo, no nĩ tondũ wa Ayahudi arĩa maatũũraga kũu,
akĩmũruithia nĩgũkorwo nĩ mooĩ atĩ ithe aarĩ Mũyunani.

4 Na rĩrĩa maathiiaga kuuma itũũra nginya rĩrĩa rĩngĩ, nĩ meraga andũ matua marĩa maatuĩtwo nĩ
atũmwo na athuri kũu Yahrushalayim nĩguo andũ mamaathĩkagĩre.

5 Nĩ ũndũ ũcio maũngano makĩgĩa na hinya ũhoro-inĩ wa gwĩtĩkia na makongererekaga mũigana
o mũthenya.

6 Saũlũ na andũ arĩa maarĩ nao magĩtuĩkanĩria bũrũri wothe wa Firigia na Galatia, nĩgũkorwo nĩ
magirĩtio nĩ Roho Mwamũre kũhunjia kiugo kũu bũrũri wa Asia. 7 Rĩrĩa maakinyire mũhaka-inĩ
wa Misia, makĩgeria gũtonya Bithinia, no Roho ndaigana kũmetĩkĩria gũtonya.

8 Nĩ ũndũ ũcio makĩhĩtũka Misia, magĩikũrũka magĩkinya Teroa.

9 Ũtukũ ũcio-rĩ, Saũlũ akĩona kĩoneki kĩa mũndũ wa Makedonia arũgamĩte akĩmũthaitha,
akĩmwĩra atĩrĩ, ―Ũka gũkũ Makedonia ũtũteithie.‖ 10 Saũlũ aarĩkia kuona kĩoneki kĩu,
tũkĩĩhaarĩria o hĩndĩ ĩyo nĩgetha tũthiĩ Makedonia, tũgĩtua atĩ Yahweh nĩ atwĩtĩte tũkamahunjĩrie
Ũhoro-ũrĩa-Mwega.

11 Twaarĩkia kuuma Teroa, tũgĩthiĩ na marikabu twerekeire Samotherake, na mũthenya ũyũ ũngĩ
tũgĩthiĩ Neapoli.

12 Kuuma kũu tũgĩthiĩ Filipi, kũrĩa gwathagwo nĩ andũ a Roma, na nĩrĩo rĩarĩ itũũra rĩrĩa inene
rĩa bũrũri ũcio wa Makedonia. Na tũgĩikara kũu mĩthenya ĩtaarĩ mĩingĩ.

13 Mũthenya wa Thabatũ wakinya tũkiuma nja ya kĩhingo gĩa itũũra, tũgĩthiĩ rũũĩ-inĩ, tũtaanyĩte
kuona handũ ha kũhoerwo Yahweh. Tũgĩikara thĩ na tũkĩambĩrĩria kwarĩria andũ-a-nja arĩa
monganĩte hau.

2201











14 Na rĩrĩ, ũmwe wa andũ-a-nja acio maathikĩrĩirie eetagwo Lidia, ũrĩa warĩ mwonjoria wa nguo
cia rangi wa ndathi, na oimĩte itũũra rĩa Thuatira, na aarĩ mũhoi Yahweh. Nake Yahweh
akĩhingũra ngoro yake, akĩamũkĩra ndũmĩrĩri ya Saũlũ. 15 Rĩrĩa we na andũ a nyũmba yake
maabatithirio-rĩ, nĩ atũnyitire ũgeni gwake mũciĩ agĩtwĩra atĩrĩ, ―Angĩkorwo nĩ muonete atĩ nĩ
njĩtĩkĩtie Yahweh-rĩ, ũkai mũgaikare nyũmba gwakwa.‖ Nake agĩtũringĩrĩria tũthiĩ.

16 Hĩndĩ ĩmwe tũgĩthiĩ harĩa haahoyagĩrwo Yahweh, nĩ twatũngirwo nĩ mũirĩtu warĩ ngombo na
nĩ arĩ na roho wa kũragũra. Nake nĩ atũmaga ene we meonere mbeca nyingĩ mũno nĩ ũndũ wa
ũragũri wake

17 Mũirĩtu ũcio akĩrũmĩrĩra Saũlũ hamwe na ithuĩ, akĩanagĩrĩra atĩrĩ, ―Andũ aya nĩ ndungata cia
Kĩhoti-Ũrĩa-ũrĩ-Igũrũ-Mũno, na maramũhe ũhoro wa njĩra ya ũrĩa mũngĩhonokio.‖

18 Mũirĩtu ũcio agĩthiĩ na mbere na gwĩka ũguo mĩthenya mĩingĩ. Marigĩrĩrio-inĩ Saũlũ agĩthirĩka
mũno nginya akĩhũgũkĩra roho ũcio akĩwĩĩra atĩrĩ, ―Ndagwatha thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩa Yahshua
Messiya uume thĩinĩ wake!‖ O hĩndĩ ĩyo roho ũcio ũkĩmuuma.

19 Rĩrĩa ene mũirĩtu ũcio ngombo maamenyire atĩ mwĩhoko wao wa kuona mbeca nĩ wathira,
makĩnyita Saũlũ na Sila makĩmaguucũrũria makĩmatonyia ndũnyũ mbere ya aathani.

20 Makĩmarehe mbere ya acirithania, makiuga atĩrĩ, ―Andũ aya nĩ Ayahudi, na nĩ mararehe ngũĩ
itũũra-inĩ riitũ 21 nĩ ũndũ wa kũrutana mĩtugo ĩrĩa ithuĩ andũ a Roma tũtagĩrĩirwo nĩ gwĩtĩkĩra o
na kana kũmĩĩka.‖

22 Nakĩo kĩrĩndĩ gĩgĩũkĩrĩra Saũlũ na Sila kĩmeke ũũru no acirithania makĩruta watho atĩ
marutwo nguo na mahũũrwo iboko. 23 Thutha wa kũhũũrwo mũno magĩikio njera, na mũrangĩri
wa njera agĩathwo amarangĩre wega.

24 Aarĩkia kwamũkĩra watho ũcio, akĩmaikia kanyũmba ka na thĩinĩ na akĩohithania magũrũ mao
na ndungu.

25 Na rĩrĩ, ta ũtukũ gatagatĩ, Saũlũ na Sila nĩ kũhoya maahoyaga makĩinagĩra Yahweh nyĩmbo,
nao andũ arĩa angĩ mohetwo makamathikĩrĩria.

2202








26 Na o rĩmwe gũkĩgĩa gĩthingithia kĩnene o nginya mĩthingi ya njera ĩgĩthingitha. Nayo mĩrango
yothe ya njera ikĩhingũka o rĩmwe, na mĩnyororo ya mũndũ o mũndũ ĩkĩregera. 27 Mũrangĩri wa
njera akĩarahũka, na rĩrĩa aarorire akĩona mĩrango ya njera ĩrĩ mĩhingũku, akĩruta rũhiũ rwake
rwa njora akĩenda kwĩyũraga tondũ eeciririe atĩ andũ arĩa moohetwo nĩ moorĩte. 28 No Saũlũ
akĩanĩrĩra, akĩmwĩra atĩrĩ, ―Ndũkeegere ngero! Ithuothe tũrĩ ho!‖

29 Nake mũrangĩri ũcio wa njera agĩtia matawa, agĩcoka akĩhanyũka thĩinĩ akĩinainaga,
akĩĩgũithia mbere ya Saũlũ na Sila.

30 Agĩcoka akĩmoimia na nja, akĩũria atĩrĩ, ―Athuri aya, njagĩrĩirwo nĩ gwĩka atĩa nĩguo
honoke?‖

31 Nao makĩmũcokeria atĩrĩ, ―Ĩtĩkia Mwathi Yahshua, na nĩ ũkũhonoka, wee, o hamwe na andũ a
nyũmba yaku.‖

32 Magĩcoka makĩmwarĩria ũhoro wa kiugo kĩa Yahweh, hamwe na andũ arĩa angĩ othe maarĩ
gwake nyũmba.

33 O ihinda rĩu rĩa ũtukũ, mũrangĩri ũcio wa njera akĩmooya, akĩmathambia ironda, na o hĩndĩ
ĩyo we na andũ othe a nyũmba yake makĩbatithio.

34 Mũrangĩri ũcio wa njera akĩmatwara gwake nyũmba, na akĩmahe irio. Akĩiyũrwo nĩ gĩkeno
tondũ nĩ eetĩkirie Yahweh, we o hamwe na andũ a nyũmba yake yothe.

35 Na rĩrĩ, gwakĩa acirithania magĩtũma thigari ikeere mũrangĩri ũcio wa njera atĩrĩ, ―Rekereria
andũ acio mathiĩ.‖

36 Nake mũrangĩri ũcio wa njera akĩĩra Saũlũ atĩrĩ, ―Acirithania maathana, moiga atĩ wee na Sila
mũrekererio. Rĩu no mũthiĩ. Thiĩi na thayũ.‖

2203











37 No Saũlũ akĩĩra thigari icio atĩrĩ, ―Maratũhũũrire mbere ya mũingĩ tũtacirithĩtio, o na gũtuĩka
ithuĩ tũrĩ raiya a Roma, na maratũikia njera. Rĩu marakĩenda gũtũruta na hitho? Aca! Reke moke
o ene matũrute nja, matuumagarie.‖

38 Nacio thigari igĩcokeria acirithania ũhoro ũcio, na rĩrĩa maaiguire atĩ Saũlũ na Sila maarĩ raiya
a Roma, makĩmaka.

39 Nao magĩũka kũmahoreria, na makĩmoimagaria kuuma njera, makĩmathaitha moime itũũra
rĩu mathiĩ.

40 Saũlũ na Sila maarĩkia kuuma njera, magĩthiĩ mũciĩ kwa Lidia, kũrĩa maakorire ariũ na aarĩ a
Ithe witũ, na makĩmomĩrĩria. Magĩcoka magĩĩthiĩra.

ATŨMWO 17

1 Na rĩrĩ, maarĩkia gũtuĩkanĩria Amufipoli na Apolonia, magĩkinya Thesalonike, kũrĩa kwarĩ na
thunagogi ya Ayahudi.

2 Saũlũ agĩtonya thunagogi, o ta ũrĩa aamenyerete, na mĩthenya ĩtatũ ya Thabatũ akĩaranĩria nao
kuuma Maandĩko-inĩ,

3 akĩmataarĩria na akĩmaiguithia atĩ kwarĩ o nginya Messiya anyarirĩke na ariũke kuuma kũrĩ arĩa
akuũ. Akĩmera atĩrĩ, ―Yahshua ũyũ ndĩramũhe ũhoro wake-rĩ, nĩwe Messiya.‖

4 Ayahudi amwe magĩtĩkĩra ũhoro ũcio na magĩtuĩka a thiritũ ya Saũlũ na Sila, o ũndũ ũmwe na
gĩkundi kĩnene kĩa Ayunani etigĩri-Yahweh, o na andũ-a-nja aingĩ arĩa maarĩ igweta.

2204











5 No Ayahudi makĩigua ũiru; nĩ ũndũ ũcio magĩcaria andũ arĩa maarĩ mĩtugo mĩũru kuuma
ndũnyũ, makĩmacokanĩrĩria gĩkundi, na makĩambĩrĩria kũruta ngũĩ kũu itũũra-inĩ. Nao
makĩhanyũka kwa Jasoni gwetha Saũlũ na Sila nĩgetha mamoimie nja kũrĩ kĩrĩndĩ.

6 No rĩrĩa maamagire, magĩkururia Jasoni na ariũ a Ithe witũ amwe, makĩmarehe kũrĩ anene a
itũũra, makĩanagĩrĩra atĩrĩ: ―Andũ aya nĩo marehete thĩna thĩ yothe, na rĩu nĩ mokĩte gũkũ,

7 na Jasoni nĩ amanyitĩte ũgeni thĩinĩ wa nyũmba yake. Othe nĩ marakararia watho wa Kaisari,
makoiga atĩ nĩ kũrĩ na mũthamaki ũngĩ wĩtagwo Yahshua.‖

8 Rĩrĩa maaiguire ũguo, kĩrĩndĩ kĩu na anene a itũũra magĩtangĩka mũno.

9 Hĩndĩ ĩyo magĩĩtia Jasoni na andũ arĩa angĩ maarĩ nao irĩhi rĩa kũmarũgamĩrĩra, magĩcoka
makĩmarekereria mathiĩ.

10 Na kwarĩkia gũtuka-rĩ, ariũ na aarĩ a Ithe witũ magĩtũma Saũlũ na Sila mathiĩ Berea. Nao
maakinya kuo, magĩtonya thunagogi ya Ayahudi.

11 Na rĩrĩ, Ayahudi a Berea maarĩ a ngoro njega gũkĩra Ayahudi a Thesalonike, nĩgũkorwo nĩ
mamũkĩrire ndũmĩrĩri marĩ na wendo mũingĩ, na magathuthuuragia Maandĩko o mũthenya,
nĩgetha mone kana ũrĩa Saũlũ aameeraga warĩ ũhoro wa ma.

12 Ayahudi aingĩ nĩ metĩkirie, o ũndũ ũmwe na andũ-a-nja aingĩ a Ayunani arĩa maarĩ igweta, o
na andũ arũme aingĩ Ayunani.

13 Rĩrĩa Ayahudi a Thesalonike maamenyire atĩ Saũlũ nĩ ahunjagia kiugo kĩa Yahweh kũu
Berea-rĩ, magĩthiĩ kũu o nakuo, magĩthogotha kĩrĩndĩ na magĩgĩthũkia ngoro.

14 Hĩndĩ o ĩyo ariũ na aarĩ a Ithe witũ magĩtũma Saũlũ athiĩ ndwere-inĩ cia iria, no Sila na
Timotheo magĩtigwo kũu Berea.

2205










15 Nao andũ arĩa moimagaririe Saũlũ, makĩmũkinyia Athene, na magĩcoka marĩ na ndũmĩrĩri ya
Sila na Timotheo atĩ mathiĩ kũrĩ Saũlũ narua o ta ũrĩa kũngĩhoteka.

16 Saũlũ o ametereire kũu Athene-rĩ, nĩ atangĩkire ngoro mũno nĩ kuona ũrĩa itũũra rĩu rĩaiyũrĩte
mĩhianano. 17 Nĩ ũndũ ũcio nĩ aranagĩria na Ayahudi o na Ayunani arĩa meeyamũrĩire Yahweh
kũu thunagogi-inĩ, o na ningĩ akaaragia ndũnyũ-inĩ o mũthenya na andũ arĩa maakoragwo ho.

18 Nakĩo gĩkundi kĩa Aepikurio na Asitoiko, arutani a ũũgĩ, makĩambĩrĩria gũkararania nake.
Amwe ao makĩũria atĩrĩ, ―Mũndũ ũyũ wa mũhuhu arageria kuuga atĩa?‖ Nao andũ arĩa angĩ
makiuga atĩrĩ, ―Nĩ ta mũndũ ũrahunjia ũhoro wa hoti ngʼeni.‖ Moigaga ũguo tondũ Saũlũ
aahunjagia Ũhoro Mwega wa Yahshua o na wa kũriũka gwake.19 Hĩndĩ ĩyo makĩmuoya na
makĩmũtwara mbere ya kĩama-inĩ kĩa Areopago, makĩmwĩra atĩrĩ, ―No twende kũmenya atĩrĩ,
ũrutani ũyũ mwerũ ũrarutana nĩ ũrĩkũ? 20 Tũraigua ũgĩtwarĩria maũndũ mageni, na nĩ tũkwenda
kũmenya ũrĩa moigĩte.‖ 21(Andũ othe a Athene na andũ a kũngĩ arĩa maatũũraga kuo matirĩ ũndũ
ũngĩ meekaga tiga kwaria na gũthikĩrĩria ũhoro wa maũndũ marĩa mageni).

22 Hĩndĩ ĩyo Saũlũ akĩrũgama Kĩama-inĩ kĩu gĩetagwo Areopago akĩmera atĩrĩ: ―Andũ aya a
Athene, nĩ nguona atĩ maũndũ-inĩ mothe mũrĩ andũ a ndini mũno. 23 Nĩgũkorwo o na nĩ nyonete
kĩgongona kĩandĩkĩtwo maandĩko maya: KŨRĨ HOTI ĨRĨA ĨTOĨO, rĩrĩa ngoretwo ngĩceera na
ngarora wega indo cianyu iria nyamũre cia kũhoywo. Na rĩrĩ, kĩrĩa mũhoyaga mũtooĩ nĩkĩo
ngũmũhe ũhoro wakĩo.

24 ―Kĩhoti ũrĩa wombire thĩ na indo ciothe iria irĩ kuo nĩwe Mwathi wa igũrũ na thĩ, na
ndatũũraga hekarũ ciakĩtwo na moko.

25 Na ndatungatagwo na moko ma andũ, ta abataire kĩndũ, tondũ we mwene nĩwe ũheaga andũ
muoyo na mĩhũmũ o na indo iria ingĩ ciothe.

26 Kuuma harĩ mũndũ ũmwe, nĩ athondekire ndũrĩrĩ ciothe cia andũ nĩguo matũũre kũndũ
guothe thĩ; na agĩtua mahinda mao o na kũndũ kũrĩa megũtũũra. 27 Yahweh eekire ũguo nĩgetha
andũ mamũmaathe na hihi mamũhambatĩrie mamuone, o na gũtuĩka ndarĩ haraya na o ũmwe
witũ.

2206








28 ‗Nĩgũkorwo nĩ thĩinĩ wake tũtũũraga na tũgetwara, na tũgakorwo tũrĩ muoyo.‘ O ta ũrĩa
aandĩki amwe a nyĩmbo cianyu moigĩte atĩrĩ, ‗Ithuĩ tũrĩ a rũciaro rwake.‘

29 ―Nĩ ũndũ ũcio, kuona atĩ tũrĩ a rũciaro rwa Yahweh, tũtiagĩrĩirwo nĩ gwĩciria atĩ Yahweh
ahaana ta mũhianano wa thahabu kana wa betha, o na kana wa ihiga, ũrĩa ũthondeketwo na
mũthugundĩre na ũũgĩ wa mũndũ.

30 Mahinda ma tene Yahweh ndaigana kũrũmbũiya ũhoro ũcio wa kwaga ũmenyo, no rĩu nĩ
athĩte andũ othe a kũndũ guothe merire.

31 Nĩgũkorwo nĩ atuĩte mũthenya ũrĩa agaatuĩra thĩ cira na ũthingu na ũndũ wa mũndũ ũrĩa
athuurĩte. Nĩ amenyithanĩtie ũndũ ũyũ kũrĩ andũ othe na ũndũ wa kũriũkia Yahshua kuuma kũrĩ
arĩa akuũ.‖

32 Hĩndĩ ĩrĩa maiguire ũhoro wa kũriũka kwa arĩa akuũ, amwe ao magĩtheka, no angĩ makiuga
atĩrĩ, ―Nĩ tũkwenda gũkũigua ũkĩaria ũhoro ũcio hĩndĩ ĩngĩ.‖

33 Maarĩkia kuuga ũguo, Saũlũ akĩehera Kĩama-inĩ kĩu.

34 Andũ mataarĩ aingĩ magĩtuĩka arũmĩrĩri a Saũlũ na magĩĩtĩkia. Ũmwe wao aarĩ Dionisio,
mũndũ warĩ wa thiritũ ya Areopago, o na mũtumia wetagwo Damari, na angĩ maigana ũna.

ATŨMWO 18

1 Thutha ũcio, Saũlũ akiuma Athene agĩthiĩ Korinitho.

2 Aakinya kũu agĩkora Mũyahudi wetagwo Akula, mũndũ waciarĩirwo Ponto, na aakoretwo oka
kuuma Italia marĩ na mũtumia wake Pirisila, tondũ Kilaudio nĩ athanĩte Ayahudi othe moime
Roma. Nake Saũlũ agĩthiĩ kũmona,

2207











3 na tondũ Saũlũ aarĩ mũtumi wa hema o tao-rĩ, agĩikarania na akĩrutithania wĩra nao.

4 O mũthenya wa Thabatũ nĩ aheanaga ũhoro thunagogi-inĩ, akĩgeria kũiguithia Ayahudi na
Ayunani.

5 Rĩrĩa Sila na Timotheo mookire kuuma Makedonia, Saũlũ akĩĩrutĩra gũkorwo akĩhunjia
mahinda mothe, na akoimbũragĩra Ayahudi atĩ Yahshua nĩwe Messiya.

6 No rĩrĩa Ayahudi maakararirie Saũlũ na makĩmũruma, akĩribariba nguo ciake nĩ ũndũ wa
kũngʼũrĩka na akĩmera atĩrĩ, ―Thakame yanyu ĩromũcokerera! Niĩ ndirĩ ũndũ ingĩũrio nĩ ũndũ
wanyu. Kuuma rĩu ngũcoka gũthiĩ kũrĩ andũ-a-Ndũrĩrĩ.‖

7 Hĩndĩ ĩyo Saũlũ akiuma kũu thunagogi-inĩ, agĩthiĩ kwa mũndũ wetagwo Titio Jusito, warĩ
mũhoi Yahweh, nayo nyũmba yake yariganĩtie na thunagogi.

8 Nake Kirisipo, ũrĩa warĩ mũtongoria wa thunagogi, agĩĩtĩkia Yahshua hamwe na nyũmba yake
yothe; na andũ aingĩ a Korinitho arĩa maamũiguire akĩaria magĩĩtĩkia na makĩbatithio.

9 Ũtukũ ũmwe Yahweh akĩĩra Saũlũ na kĩoneki atĩrĩ, ―Ndũkae gwĩtigĩra; thiĩ na mbere na
kũheana ũhoro, na ndũgakire.

10 Nĩgũkorwo ndĩ hamwe nawe, na gũtirĩ mũndũ ũgũgũtharĩkĩra agwĩke ũũru, tondũ ndĩ na andũ
aingĩ gũkũ itũũra-inĩ rĩrĩ.‖

11 Nĩ ũndũ ũcio Saũlũ agĩikara kũu mwaka ũmwe na nuthu, akĩmarutaga kiugo kĩa Yahweh.

12 Rĩrĩa Galio aarĩ barũthi wa Akaia, Ayahudi makĩnyitana magĩtharĩkĩra Saũlũ na makĩmũtwara
igooti-inĩ.

2208











13 Makiuga atĩrĩ, ―Mũndũ ũyũ araringĩrĩria andũ kũhoya Kĩhoti na njĩra ĩrĩa ĩreganĩte na watho.‖

14 Na rĩrĩa Saũlũ endaga kwaria, Galio akĩĩra Ayahudi atĩrĩ, ―Korwo inyuĩ Ayahudi mũrateta nĩ
ũndũ wa ũndũ mũũru kana ngero njũru-rĩ, nĩ hangĩrĩ na gĩtũmi gĩa kũmũthikĩrĩria inyuĩ.

15 No kuona atĩ nĩ ũhoro wa ciũria ikoniĩ Ciugo na Marĩĩtwa na Watho wanyu inyuĩ ene-rĩ,
menyai ũrĩa mũgwĩka. Niĩ ndigũtuĩka mũtui cira wa maũndũ ta macio.‖

16 Nĩ ũndũ ũcio akiuga marutũrũrwo kuuma igooti-inĩ.

17 Hĩndĩ ĩyo Ayahudi acio othe makĩgarũrũkĩra Sosithene mũtongoria wa thunagogi, na
makĩmũhũũrĩra hau mbere ya igooti. No Galio ndaigana kũrũmbũyania na ũhoro ũcio o na atĩa.

18 Saũlũ nĩ aikarire kũu Korinitho kwa ihinda. Agĩcoka agĩtiga ariũ na aarĩ a Ithe witũ kuo, No
nakĩhaica marikabu agĩthiĩ Suriata, marĩ hamwe na Pirisila na Akula. Atanahaica marikabu,
aambire akĩenjwo njuĩrĩ yake arĩ kũu Kenikirea, tondũ wa mwĩhĩtwa eehĩtĩte.

19 Nao maakinya Efeso, Saũlũ agĩtiga Pirisila na Akula kuo. We mwene agĩtonya thunagogi na
akĩaranĩria na Ayahudi. 20 Nao makĩmũũria aikaranganie nao kuo, nowe akĩrega.

21 Na arĩkia kũmaugĩra ũhoro, akĩmera atĩrĩ, ―no mũhaka ngerie kũna ũrĩa kũngĩhoteka hurũke
gĩathĩ gĩkĩ kĩroka thĩinĩ wa Yahrushalayim: No nĩ ndĩrĩcoka kũrĩ inyũĩ rĩngĩ, Yahweh enda.‖
Nake akĩhaica marikabu akiuma Efeso.

22 Rĩrĩa aakinyire Kaisarea, akĩambata agĩthiĩ kũgeithia Ũngano, agĩcoka agĩikũrũka agĩthiĩ
nginya Antiokia.

23 Na thutha wa Saũlũ gũikaranga kũu Antiokia, akiuma kuo, na agĩthiĩ kũndũ na kũndũ bũrũri
wothe wa Galatia na Firigia, akĩũmagĩrĩria arutwo othe.

2209











24 O ihinda-inĩ rĩu, Mũyahudi wetagwo Apolo, waciarĩirwo Alekisanderia, agĩũka Efeso. Aarĩ
mũndũ mũthomu, na aarĩ na ũũgĩ mũingĩ mũno wa Maandĩko.

25 Nĩ arutĩtwo na njĩra ĩrĩa ya Yahweh, na akaaragia na kĩyo kĩnene, na akarutanaga ũhoro wa
Yahshua atekũhĩtia, o na gũtuĩka ũbatithio ũrĩa ooĩ warĩ o wa Johana. 26 Nake akĩambĩrĩria
kwaria na ũcamba kũu thunagogi-inĩ. Rĩrĩa Pirisila na Akula maamũiguire akĩaria, makĩmũnyita
ũgeni kwao mũciĩ na makĩmũtaarĩria ũhoro wa njĩra ya Yahweh wega makĩria.

27 Na rĩrĩa Apolo eendaga gũthiĩ Akaia, ariũ na aarĩ a Ithe witũ makĩmũũmĩrĩria na makĩandĩkĩra
arutwo akuo marũa makĩmera mamwamũkĩre. Na aakinya kuo agĩtuĩka ũteithio mũnene kũrĩ
andũ arĩa meetĩkĩtie nĩ ũndũ wa wega wa Yahweh.

28 Nĩgũkorwo aarĩ na ũhoti mũingĩ, nĩ ahootire Ayahudi biũ mbere ya andũ othe, akĩonanagia
kuuma kũrĩ Maandĩko atĩ Yahshua nĩwe Messiya.

ATŨMWO 19

1 Na rĩrĩ, hĩndĩ ĩyo Apolo arĩ kũu Korinitho, Saũlũ akĩgerera njĩra ĩrĩa yatuĩkanĩirie mwena wa
rũgongo agĩthiĩ nginya Efeso. Aakinya kũu agĩkora arutwo amwe kuo.

2 Akĩmoria atĩrĩ, ―Nĩ mwamũkĩrire Roho Mwamũre rĩrĩa mwetĩkirie?‖

Nao makĩmũcokeria atĩrĩ, ―Aca, ithuĩ o na tũtirĩ twaigua atĩ nĩ kũrĩ Roho Mwamũre.‖

3 Nĩ ũndũ ũcio Saũlũ akĩmoria atĩrĩ, ―Mwakĩbatithirio ũbatithio ũrĩkũ?‖

Nao makĩmũcokeria atĩrĩ, ―Twabatithirio ũbatithio wa Johana.‖

4 Saũlũ akĩmera atĩrĩ, ―Ũbatithio wa Johana warĩ ũbatithio wa kwĩrira kwa mehia. Eeraga andũ
metĩkie ũrĩa ũgũũka thutha wake, nake nĩwe Yahshua.‖ 5 Rĩrĩa maaiguire ũguo, makĩbatithio
thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩa Mwathi Yahshua.

2210










6 Hĩndĩ ĩrĩa Saũlũ aamaigĩrĩire moko, Roho Mwamũre akĩmaikũrũkĩra, nao makĩaria na thiomi
ingĩ na makĩratha mohoro.

7 Nao othe maarĩ ta andũ ikũmi na erĩ.

8 Saũlũ agĩtonya thunagogi, na ihinda rĩa mĩeri ĩtatũ akĩaria na ũcamba kuo, akĩgeragia
kũringĩrĩria andũ ũhoro wa ũthamaki wa Yahweh.

9 No amwe ao makĩũmia ngoro; makĩaga gwĩtĩkia na magĩcambia Njĩra ĩyo mbere ya kĩrĩndĩ. Nĩ
ũndũ ũcio Saũlũ akĩmeherera. Akĩoya arutwo agĩthiĩ nao nyũmba ĩrĩa yathomithagĩrio andũ ya
Turano, akaaranagĩria na andũ o mũthenya arĩ kuo.

10 Ũndũ ũyũ nĩ wathiire na mbere ihinda ta rĩa mĩaka ĩĩrĩ, o nginya Ayahudi na Ayunani othe
arĩa maatũũraga bũrũri wa Asia makĩigua kiugo kĩa Yahweh.

11 Yahweh nĩ aringire ciama cia mwanya agereire harĩ Saũlũ,

12 o nginya itambaya na nguo iria ciahutagia mwĩrĩ wake igatwarĩrwo andũ arĩa maarĩ arũaru,
nao makahona mĩrimũ yao na maroho mathũku makamatiga.

13 Na rĩrĩ, Ayahudi amwe arĩa maathiiaga makĩingataga maroho mathũku makĩgeria kũhũthĩra
rĩĩtwa rĩa Mwathi Yahshua harĩ andũ arĩa maarĩ na ndaimono. Moigaga atĩrĩ, ―Thĩinĩ wa rĩĩtwa
rĩa Yahshua, ũrĩa ũhunjagio nĩ Saũlũ, ndagwatha uume.‖

14 Ariũ mũgwanja a Mũyahudi wetagwo Sikeva, warĩ mũthĩnjĩri-Yahweh mũnene, nĩ mekaga
ũguo. 15 Mũthenya ũmwe, roho mũthũku ũkĩmacokeria ũkĩmera atĩrĩ, ―Yahshua nĩ ndĩmũũĩ na nĩ
njũĩ ũhoro wa Saũlũ, no inyuĩ mũrĩ a?‖

16 Hĩndĩ ĩyo mũndũ ũcio warĩ na roho mũthũku akĩmarũgĩrĩra akĩmatoria othe. Akĩmahũũra
mũno nginya makiuma nyũmba ĩyo makĩũra marĩ njaga makiuraga thakame.

2211










17 Rĩrĩa Ayahudi na Ayunani arĩa maatũũraga Efeso maamenyire ũhoro ũcio, othe makĩiyũrwo
nĩ guoya, narĩo rĩĩtwa rĩa Mwathi Yahshua rĩgĩtũũgĩrio.

18 Andũ aingĩ a arĩa meetĩkirie makĩyumĩria na makiumbũra waganu wao matekũhitha.

19 Andũ aingĩ arĩa maaragũraga, magĩcokanĩrĩria mabuku mao na makĩmacinĩra mbere ya andũ
othe. Rĩrĩa maatarire thogora wa mabuku macio, magĩkinyia durakima ngiri mĩrongo ĩtano.

20 Kiugo kĩa Yahweh gĩkĩhunja mũno na njĩra ĩyo na gĩkĩgĩa na hinya.

21 Thutha wa maũndũ macio mothe gwĩkĩka, Saũlũ agĩtua itua rĩa gũthiĩ Yahrushalayim,
atuĩkanĩirie Makedonia na Akaia. Akiuga atĩrĩ, ―Ndaarĩkia gũkinya kũu, no nginya ngaacoka thiĩ
Roma.‖

22 Agĩtũma andũ erĩ a arĩa maamũteithagĩrĩria, na nĩo Timotheo na Erasito, mathiĩ Makedonia,
nake agĩikaranga kũu bũrũri wa Asia gwa kahinda kanini.

23 Ihinda-inĩ rĩu nĩ kwagĩire na thogothogo nene ĩkoniĩ ũhoro wa Njĩra ĩyo. 24 Mũturi wa indo
cia betha wetagwo Demeterio, ũrĩa wathondekaga tũmĩhianano twa betha twa Aritemi, nĩ
atũmaga andũ arĩa maaturaga indo icio magĩe na wonjoria mũnene. 25 Nake agĩcokanĩrĩria andũ
acio maaturaga indo icio, hamwe na aruti a wĩra arĩa maarutaga wĩra ũhaanaine na wao, akĩmera
atĩrĩ, ―Andũ aya, inyuĩ nĩ mũũĩ nĩ tuonaga uumithio mũnene kuuma kũrĩ wonjoria ũyũ.

26 Na nĩ mũrona na mũkaigua ũrĩa mũndũ ũyũ ũretwo Saũlũ aiguithĩtie na akahĩtithia andũ aingĩ
gũkũ Efeso, na makĩria bũrũri wothe wa Asia akiugaga atĩ ihoti iria ithondeketwo nĩ mũndũ ti
ihoti o na hanini. 27 Ũgwati ũrĩa ũrĩ ho nĩ atĩ to wonjoria witũ wiki ũkũmenererio, no o na
hekarũ ya kĩhoti mũndũ-wa-nja ĩrĩa nene ĩĩtagwo Aritemi nĩ ĩkwagithio kĩene, na hoti ĩyo ya
mũndũ-wa-nja yo nyene, ĩrĩa ĩhoyagwo bũrũri-inĩ wothe wa Asia, na thĩ yothe, nĩ ĩkũimwo ũkaru
wayo.‖

2212










28 Rĩrĩa maaiguire ũguo, makĩngʼũrĩka mũno na makĩanĩrĩra, makiugaga atĩrĩ: ―Aritemi wa
Aefeso nĩ mũnene!‖

29 Na thutha wa kahinda kanini itũũra rĩu rĩkĩiyũra inegene. Andũ acio othe makĩnyita Gayo na
Arisitariko arĩa moimĩte Makedonia na Saũlũ, nao makĩhanyũka marĩ ngoro ĩmwe magĩtonya
nyũmba ĩrĩa yagomanagwo nĩ ũndũ wa kuona mĩago. 30 Saũlũ nĩ endaga kwĩyumĩria mbere ya
kĩrĩndĩ kĩu, no arutwo makĩmũgiria.

31 O na anene amwe a bũrũri wa Asia arĩa maarĩ arata a Saũlũ makĩmũtũmanĩra, makĩmũthaitha
ndakagerie gũtonya nyũmba ĩyo yagomanagwo nĩ ũndũ wa kuona mĩago.

32 Kĩũngano kĩu gĩkĩaga ũiguano: Amwe maanagĩrĩra makoiga ũũ, na arĩa angĩ makoiga ũũ.
Andũ arĩa aingĩ o na matiamenyaga gĩtũmi gĩa gũkorwo hau.

33 Ayahudi makiumĩria Alekisanda mbere ya kĩrĩndĩ, na andũ amwe a kĩrĩndĩ kĩu makĩanĩrĩra
makĩmwĩra ũrĩa egwĩka. Nake akĩmakiria na moko nĩgetha eyarĩrĩrie mbere yao. 34 No rĩrĩa
maamenyire atĩ aarĩ Mũyahudi, othe makĩanĩrĩra na mũgambo ũmwe ihinda ta rĩa mathaa merĩ
makiugaga atĩrĩ, ―Aritemi wa Aefeso nĩ mũnene!‖

35 Karani wa kĩama gĩa itũũra rĩu agĩkiria kĩrĩndĩ kĩu, agĩcoka akĩmera atĩrĩ: ―Andũ aya a Efeso,
githĩ thĩ yothe ndĩũĩ atĩ itũũra rĩa Efeso nĩrĩo rĩene hekarũ ĩrĩa ĩtũũragwo nĩ Aritemi ũrĩa mũnene,
na mũhianano wake ũrĩa waharũrũkire kuuma igũrũ? 36 Nĩ ũndũ ũcio, kuona atĩ maũndũ macio
matingĩkaanĩka-rĩ, mwagĩrĩirwo nĩ gũkira, na mũtikae gwĩka ũndũ wa ihenya.

37 Inyuĩ mwarehe andũ aya haha, o na gũtuĩka ti kũiya maiyĩte indo cia hekarũ, kana makaruma
hoti iitũ ya mũndũ-wa-nja.

38 Hakĩrĩ ũguo-rĩ, angĩkorwo Demeterio na andũ acio angĩ marutaga wĩra nake marĩ na mateta
igũrũ rĩa mũndũ o wothe, macirĩro nĩ mahingũre na acirithania marĩ ho. No mamathitange.

39 Angĩkorwo harĩ na ũndũ ũngĩ mũngĩenda kuuga makĩria ma ũguo, ũcio no ũcirĩirwo kĩama-inĩ
kĩa watho.

2213









40 Ũrĩa kũrĩ rĩu nĩ atĩ, tũrĩ ũgwati-inĩ wa gũthitangĩrwo ngũĩ ĩno ya ũmũthĩ. Na kũrĩ ũguo
tũtingĩhota kũheana ũhoro wa thogothogo ĩno, tondũ hatirĩ na gĩtũmi kĩayo.‖

41 Aarĩkia kuuga ũguo, akĩĩra kĩũngano kĩu gĩthiĩ, akĩnina mũcemanio.

ATŨMWO 20

1 Na rĩrĩ, ngũĩ ĩyo yarĩkia gũthira, Saũlũ agĩtũmanĩra arutwo, na aarĩkia kũmomĩrĩria, akĩmoigĩra
ũhoro agĩthiĩ Makedonia.

2 Agĩtuĩkanĩria mĩena ya kuo, akĩaragia ciugo nyingĩ cia kũũmĩrĩria andũ, na marigĩrĩrio
agĩkinya bũrũri wa Ũyunani,

3 kũrĩa aaikarire mĩeri ĩtatũ. Hĩndĩ ĩrĩa Saũlũ eeharagĩria kũhaica marikabu athiĩ Suriata, agĩtua
itua gũcokera Makedonia, tondũ Ayahudi nĩ macirĩire kũmwĩka ũũru.

4 Saũlũ aathiire marĩ hamwe na Sopatiro mũrũ wa Puro, mũndũ wa kuuma Berea, na Arisitariko,
na Sekundo, andũ a kuuma Thesalonike, na Gayo wa kuuma Deribe, o hamwe na Timotheo,
ningĩ na Tikiko, na Tirofimo, andũ a kuuma bũrũri wa Asia. 5 Andũ acio magĩthiĩ mbere
magĩtweterera kũu Teroa.

6 No ithuĩ tũkĩhaica marikabu, tũkiuma Filipi thutha wa Gĩathĩ kĩa Mĩgate ĩtarĩ Mĩĩkĩre Ndawa
ya Kũimbia, na thutha wa mĩthenya ĩtano, tũgĩkora andũ arĩa angĩ kũu Teroa, nakuo tũgĩikara
mĩthenya mũgwanja.

7 Mũthenya wa mbere wa kiumia nĩ twagomanire hamwe nĩguo twenyũre mũgate. Saũlũ
akĩarĩria andũ, na tondũ nĩ atanyĩte gũthiĩ mũthenya ũcio warũmĩrĩire-rĩ, agĩthiĩ na mbere kwaria
nginya ũtukũ gatagatĩ.

2214











8 Nĩ kwarĩ na matawa maingĩ maakanaga kũu nyũmba ya igũrũ kũrĩa twagomanĩte.

9 Nake mwanake wetagwo Eutiko aikarĩte ndirica-inĩ, na o ũrĩa Saũlũ aathiaga na mbere na
kwaria-rĩ, noguo mwanake ũcio akĩragĩrĩria gũtoorio nĩ toro. Rĩrĩa aakomire, akĩgũa thĩ kuuma
ngoroba ya gatatũ nao mamuoya magĩkora nĩ mũkuũ.

10 Saũlũ agĩikũrũka, agĩkomera mwanake ũcio akĩmũkumbatĩria akĩmera atĩrĩ, ―Tigai kũmaka,
arĩ muoyo!‖

11 Agĩcoka akĩambata nyũmba ya igũrũ, akĩenyũra mũgate na akĩrĩa. Na thutha wa kũmaarĩria
nginya gũgĩkĩa-rĩ, akiuma kũu, agĩthiĩ.

12 Nao andũ makĩinũkia mwanake ũcio arĩ muoyo, na mahoreire ngoro mũno.

13 No ithuĩ tũgĩthiĩ mbere tũgĩtonya marikabu tũgĩthiĩ nginya Aso, kũrĩa twathiire tũkĩoyaga
Saũlũ. Aathondekete mũbango ũyũ mbere tondũ we athiĩte kũu magũrũ. 14 Hĩndĩ ĩrĩa aatũtũngire
kũu Aso, tũkĩmũkuua na marikabu, tũgĩthiĩ nginya Mitilene.

15 Mũthenya ũcio ũngĩ warũmĩrĩire tũkĩhaica marikabu, tũgĩthiĩ tũgĩkinya harĩa haaringaine na
Kio, na thutha wa mũthenya ũcio tũgĩkinya Samo, naguo mũthenya ũcio ũngĩ warũmĩrĩire,
tũgĩkinya Mileto.

16 Saũlũ nĩ atuĩte itua rĩa gũthiĩ ahĩtũkĩte Efeso na marikabu nĩguo ndagate mahinda kũu bũrũri
wa Asia, nĩ ũndũ nĩ ehĩkaga nĩguo kwahoteka akinye Yahrushalayim, mũthenya wa Gĩathĩ gĩa
Ciũmia.

17 Saũlũ arĩ kũu Mileto, agĩtũmana Efeso, agĩĩta athuri a Ũngano moke harĩ we.

2215











18 Nao maakinya, akĩmera atĩrĩ, ―Inyuĩ nĩ mũũĩ ũrĩa ndaatũũraga ihinda rĩrĩa rĩothe ndaikarire na
inyuĩ, kuuma o mũthenya wa mbere ũrĩa ndokire bũrũri wa Asia.

19 Nĩ ndatungatĩire Yahweh ndĩnyihĩtie mũno na ndĩ na maithori, o na gũtuĩka nĩ ndageririo
mũno nĩ ũndũ Ayahudi nĩ maathugundaga kũnjĩka ũũru.

20 Inyuĩ nĩ mũũĩ atĩ ndirĩ ndatithia kũhunjia ũndũ o wothe ũngĩmũguna no ndĩmũrutagĩra mbere
ya andũ othe na ngathiiaga o nyũmba o nyũmba.

21 Na ngoimbũrĩra Ayahudi o hamwe na Ayunani atĩ no nginya magarũrũkĩre Yahweh na ũndũ
wa kwĩrira na magĩe na wĩtĩkio thĩinĩ wa Mwathi witũ Yahshua.

22 ―Na rĩrĩ, nĩ ũndũ wa kũringĩrĩrio nĩ Roho Mwamũre, ndĩrathiĩ Yahrushalayim itekũmenya
maũndũ marĩa makaangora ndĩ kũu. 23 Ũndũ ũrĩa njũĩ tu nĩ atĩ, Roho Mwamũre nĩ andaaraga atĩ
matũũra-inĩ mothe, njera na mathĩna nĩcio injetereire.

24 No rĩrĩ, ndirona gũtũũra muoyo kũrĩ na bata harĩ niĩ, korwo no ndĩkie ihenya na ndĩkie wĩra
ũrĩa Mwathi Yahshua aaheete, na nĩguo wĩra wa kuumbũra Ũhoro-ũrĩa-Mwega wa wega wa
Yahweh.

25 ―Na rĩu nĩ njũũĩ gũtirĩ o na ũmwe thĩinĩ wanyu wa andũ arĩa ndanathiĩ ngĩhunjagĩria ũhoro wa
ũthamaki ũgacoka kũnyona rĩngĩ.

26 Nĩ ũndũ ũcio, ngũmwĩra ũmũthĩ atĩ gũtirĩ thakame ya mũndũ o na ũmwe ngoorio.

27 Nĩ ũndũ niĩ ndirĩ ndatithia kũmũhunjĩria ũtaaro wa Yahweh ũrĩ wothe.

28 Mwĩmenyererei inyuĩ ene, na mũmenyerere rũũru ruothe rũrĩa Roho Mwamũre amũtuĩte arori
aruo. Tuĩkai arĩithi a Ũngano wa Yahweh, ũrĩa aagũrire na thakame yake mwene. 29 Nĩ njũĩ atĩ
ndaarĩkia gũthiĩ, njũũi ndĩani nĩ igoka gatagatĩ-inĩ kanyu na itigacaĩra rũũru rũrũ.

2216










30 O na ningĩ kuuma harĩ inyuĩ nĩ gũkoimĩra andũ, na mogomie ũhoro-wa-ma nĩgetha
magucĩrĩrie arutwo mamarũmĩrĩre.

31 Nĩ ũndũ ũcio ikaragai mwĩhũgĩte! Ririkanai atĩ ihinda rĩa mĩaka ĩtatũ ndirĩ ndatigithĩria
gũtaara o ũmwe wanyu ũtukũ na mũthenya ngĩitaga maithori.

32 ―Na rĩu ngũmũneana kũrĩ Yahweh o na kũrĩ ũhoro wa wega wake, ũrĩa ũngĩhota kũmwaka
wega mũrũme na mũgĩe na igai hamwe na andũ arĩa othe matheretio makamũrĩrwo Yahweh.

33 Niĩ ndirĩ ndacumĩkĩra betha kana thahabu, o na kana nguo ya mũndũ o wothe.

34 Inyuĩ ene nĩ mũũĩ atĩ ndaarutaga wĩra na moko makwa nĩ ũndũ wa mabata makwa niĩ mwene,
na mabata ma andũ arĩa ndakoragwo nao.

35 Maũndũ-inĩ marĩa mothe ndeekire, nĩ ndamuonirie atĩ no nginya tũteithagie andũ arĩa matarĩ
hinya, na ũndũ wa kũruta wĩra mũritũ ta ũcio, tũkĩririkanaga ciugo iria ciaririo nĩ Mwathi
Yahshua we mwene rĩrĩa oigire atĩrĩ, ‗Kũheana nĩ kũrĩ irathimo nyingĩ gũkĩra kũheo.‘ ‖

36 Aarĩkia kuuga ũguo, agĩturia ndu hamwe nao othe makĩhoya. 37 Nao othe makĩrĩra
makĩmũhĩmbagĩria na makĩmũmumunya.

38 Ũndũ ũrĩa wamekĩrire kĩeha mũno makĩria, nĩ ũrĩa aamerire atĩ matigacoka kũmuona ũthiũ
rĩngĩ. Magĩcoka makĩmumagaria nginya marikabu-inĩ.

ATŨMWO 21

1 Na rĩrĩ, thutha wa gwĩtigithũkania nao, tũkĩhaica marikabu tũgĩthiĩ tũrũngĩrĩirie tũgĩkinya Kosi.
Mũthenya ũcio ũngĩ warũmĩrĩire tũgĩkinya Rodo, na twoima kũu tũgĩthiĩ nginya Patara.

2217











2 Tũgĩkora marikabu yaringaga ĩthiĩ Foinike, na ithuĩ tũkĩmĩhaica tũgĩthiĩ. 3 Na rĩrĩa tuonire
Kuporo, tũkĩhĩtũkĩra mwena wa gũthini wakuo, tũgĩthiĩ nginya Suriata.

Tũgĩkinya Turo, kũrĩa marikabu iitũ yarutagĩrwo mĩrigo ĩrĩa yarĩ nayo.

4 Tũgĩkora arutwo kuo, na tũgĩikara nao mĩthenya mũgwanja. Nao arutwo acio na ũndũ wa
kũmenyithio nĩ Roho Mwamũre magĩthaitha Saũlũ ndagathiĩ Yahrushalayim.

5 No ihinda riitũ rĩathira, tũkiuma kũu, tũgĩthiĩ na mbere na rũgendo rwitũ. Arutwo othe, hamwe
na atumia ao na ciana ciao, magĩtuumagaria, magĩtũkinyia nja ya itũũra, na tũrĩ hau hũgũrũrũ-inĩ
cia iria, tũgĩturia ndu, tũkĩhoya Yahweh.

6 Twarĩkia kuganĩra ũhoro, tũkĩhaica marikabu, nao makĩinũka.

7 Twoima Turo, tũgĩthiĩ na mbere na rũgendo rwitũ, tũgĩkinya Putolemai, tũkĩgeithia ariũ na aarĩ
a Ithe witũ kuo na tũgĩikarania nao mũthenya ũmwe.

8 Mũthenya ũyũ ũngĩ tũkiuma kuo, tũgĩthiĩ, tũgĩkinya Kaisarea, na tũgĩikara mũciĩ kwa Filipu
ũrĩa warĩ mũhunjia ũmwe wa arĩa Mũgwanja.

9 Nake nĩ aarĩ na airĩtu ake ana mataarĩ ahiku, nao nĩ maarathaga mohoro.

10 Na thutha wa gũkorwo kuo matukũ maingĩ-rĩ, gũgĩũka mũnabii wetagwo Agabo oimĩte
Yahuda. 11 Rĩrĩa aakinyire harĩ ithuĩ, akĩoya mũcibi wa Saũlũ, akĩwĩĩoha moko na magũrũ,
akiuga atĩrĩ, ―Roho Mwamũre aroiga atĩrĩ, ‗Ũũ nĩguo Ayahudi a Yahrushalayim marĩoha mwene
mũcibi ũyũ, na macoke mamũneane kũrĩ andũ-a-Ndũrĩrĩ.‘ ‖

12 Hĩndĩ ĩrĩa twaiguire ũguo, ithuĩ na andũ arĩa angĩ maarĩ ho tũgĩthaitha Saũlũ ndakae
kwambata Yahrushalayim.

13 Hĩndĩ ĩyo Saũlũ agĩcokia atĩrĩ, ―Nĩ kĩ kĩratũma mũrĩre, na mũkanjũraga ngoro? To kuohwo
gwiki ndĩĩhaarĩirie, no nĩ ndĩĩhaarĩirie o na gũkua ndĩ kũu Yahrushalayim nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩa
Mwathi Yahshua.‖

2218









14 Hĩndĩ ĩrĩa aaregire kũigua ũrĩa twamwĩraga-rĩ, tũgĩtigana nake tũkiuga atĩrĩ, ―Wendi wa
Yahweh ũrohinga.‖

15 Thutha wa ũguo, tũkĩĩhaarĩria tũkĩambata Yahrushalayim.

16 Arutwo amwe a kuuma Kaisarea magĩthiĩ hamwe na ithuĩ, na magĩtũtwara kwa mũndũ
wetagwo Mũnasoni, tũgaikare kuo. Aarĩ mũndũ woimĩte Kuporo, na aarĩ ũmwe wa arutwo arĩa a
mbere.

17 Hĩndĩ ĩrĩa twakinyire Yahrushalayim, ariũ na aarĩ a Ithe witũ magĩtwamũkĩra na gĩkeno. 18
Mũthenya ũyũ ũngĩ Saũlũ, na andũ arĩa twarĩ nao tũgĩthiĩ kuona Jakubu, nao athuri othe maarĩ
ho.

19 Nake Saũlũ akĩmageithia na akĩmera ũrĩa wothe Yahweh eekĩire andũ-a-Ndũrĩrĩ agereire
ũtungata-inĩ wake.

20 Rĩrĩa maaiguire ũguo, makĩgooca Yahweh. Magĩcoka makĩĩra Saũlũ atĩrĩ, ―Mũrũ wa ithe
witũ, nĩ wonete ũrĩa Ayahudi ngiri nyingĩ metĩkĩtie, na othe marĩ na kĩyo gĩa kũhingia watho.

21 Nao nĩ mamenyithĩtio atĩ nĩ ũrutaga Ayahudi othe arĩa matũũranagia na andũ-a-Ndũrĩrĩ atĩ
magarũrũke matigane na Watho wa Musa, ũkĩmeraga matikaruithie ciana ciao na matigaikare
kũringana na mĩtugo iitũ.

22 Tũgwĩka atĩa? Hatirĩ nganja nĩ mekũigua atĩ nĩ ũkĩte.

23 Nĩ ũndũ ũcio ĩka ũrĩa tũgũkwĩra. Tũrĩ na andũ ana mehĩtĩte mwĩhĩtwa. 24 Thiĩ na andũ aya,
ũgwatanĩre nao igongona-inĩ rĩao rĩa gwĩtheria, na ũmarĩhĩre mahũthĩro mao, nĩgetha menjwo
mĩtwe. Hĩndĩ ĩyo andũ othe nĩ mekũmenya atĩ ũhoro ũrĩa maiguĩte ũgũkoniĩ ti wa ma, no atĩ wee
mwene nĩ wathĩkĩire Watho.

2219









25 Ha ũhoro wa andũ-a-Ndũrĩrĩ arĩa metĩkĩtie-rĩ, nĩ twamandĩkĩire, tũkĩmamenyithia itua riitũ, atĩ
o metheme kũrĩa irio iria irutĩirwo mĩhianano, na thakame, na nyama cia nyamũ cia gũitwo, o na
ũmaraya.‖

26 Mũthenya ũyũ ũngĩ Saũlũ agĩthiĩ na andũ acio, na agĩĩtheria hamwe nao. Agĩcoka agĩthiĩ
hekarũ-inĩ akamenyithanie rĩrĩa mĩthenya ya gwĩtheria ĩkaarĩka, na o ũmwe wao arutĩrwo
igongona.

27 Rĩrĩa matukũ macio mũgwanja maakuhĩrĩirie gũthira-rĩ, Ayahudi amwe moimĩte bũrũri wa
Asia makĩona Saũlũ hekarũ-inĩ. Magĩthogotha kĩrĩndĩ gĩothe na makĩmũnyita, 28 makĩanagĩrĩra
atĩrĩ, ―Andũ a Isiraeli, tũteithiei! Mũndũ ũyũ nĩwe ũrutaga andũ kũndũ guothe ũhoro wa
gũũkĩrĩra andũ aitũ, na Watho witũ, na handũ haha. Na hamwe na ũguo-rĩ, nĩ arehete Ayunani
hekarũ-inĩ, agathahia handũ haha hamũre.‖

29 (Nĩ monete Tirofimo ũrĩa Mũefeso marĩ na Saũlũ kũu itũũra-inĩ, no magĩĩciria atĩ Saũlũ nĩ
amũtonyetie hekarũ-inĩ.)

30 Narĩo itũũra rĩothe rĩkĩambũrũrũka nao andũ magĩũka mahanyũkĩte moimĩte mĩena yothe.
Makĩnyita Saũlũ, makĩmũguucũrũria makĩmũruta hekarũ, na o hĩndĩ ĩyo ihingo ikĩhingwo. 31 Na
rĩrĩ, rĩrĩa maageragia kũmũũraga ũhoro ũgĩkinya harĩ mũnene wa mbũtũ ya thigari cia Roma atĩ
itũũra rĩothe rĩa Yahrushalayim rĩarĩ na ngũĩ.

32 Nake o rĩmwe akĩoya anene na thigari magĩikũrũka harĩ kĩrĩndĩ matengʼerete. Rĩrĩa andũ acio
maarutaga ngũĩ moonire mũnene ũcio na thigari ciake magĩtiga kũhũũra Saũlũ.

33 Mũnene ũcio wa thigari agĩũka akĩmũnyita na agĩathana ohwo na mĩnyororo ĩĩrĩ. Agĩcoka
akĩũria aarĩ ũ na nĩ atĩa ekĩte.

34 Andũ amwe thĩinĩ wa kĩrĩndĩ maanagĩrĩra makoiga ũũ na arĩa angĩ makoiga ũũ; na tondũ
mũnene ũcio wa thigari ndangĩamenyire ma ya ũhoro nĩ ũndũ wa mbugĩrĩrio, agĩathana Saũlũ
ahingĩrwo nyũmba ya thigari.

2220









35 Hĩndĩ ĩrĩa Saũlũ aakinyire ngathĩ-inĩ kĩrĩndĩ kĩu gĩgĩthũka mũno o nginya Saũlũ agĩkuuo nĩ
thigari.

36 Kĩrĩndĩ kĩrĩa kĩamuumĩte thutha kĩanagĩrĩra gĩkoiga atĩrĩ, ―Mweheriei!‖

37 Rĩrĩa thigari ciarĩ o hakuhĩ gũtonyia Saũlũ nyũmba ya thigari-rĩ, akĩũria mũnene wacio atĩrĩ,
―Nĩ ũkũnjĩtĩkĩria ngwĩre ũndũ?‖

Nake mũnene ũcio akĩmũũria atĩrĩ, ―Wee anga nĩ waragia Kĩyunani?

38 Githĩ we tiwe Mũmisiri ũrĩa wambĩrĩirie ngũĩ hĩndĩ ĩmwe, na ũgĩtongoria itoi ngiri inya,
mũkiumagara nacio mũgĩthiĩ werũ-inĩ?‖

39 Saũlũ akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Niĩ ndĩ Mũyahudi wa kuuma Tariso, bũrũri wa Kilikia, na itũũra
rĩrĩa ndaciarĩirwo rĩrĩ igweta. Ndagũthaitha, reke njarĩrie andũ aya.‖

40 Saũlũ aarĩkia kũheo rũtha nĩ mũnene ũcio wa thigari, akĩrũgama ngathĩ-inĩ agĩkiria kĩrĩndĩ kĩu
na moko. Rĩrĩa kĩrĩndĩ gĩakirire, agĩkĩarĩria na rũthiomi rwa Kĩhibirania. Agĩkĩĩra atĩrĩ:

ATŨMWO 22

1 ―Ariũ a Baba, o na inyuĩ maithe makwa, thikĩrĩriai ngĩĩyarĩrĩria.‖

2 Rĩrĩa maaiguire akĩmaarĩria na rũthiomi rwa Kĩhibirania-rĩ, magĩkira ki.

Hĩndĩ ĩyo Saũlũ akiuga atĩrĩ,

3 ―Niĩ ndĩ Mũyahudi, wa gũciarĩrwo Tariso itũũra rĩa bũrũri wa Kilikia, no ndaarereirwo itũũra-
inĩ rĩrĩ. Nĩ ndathomithirio wega nĩ Gamalieli ũhoro wa Watho wa maithe maitũ, na ndaarĩ na
kĩyo kĩa maũndũ ma Kĩhoti o ta ũrĩa inyuĩ inyuothe mũtariĩ ũmũthĩ.

2221










4 Nĩ ndanyariraga arũmĩrĩri a Njĩra ĩno o nginya magakua na nganyita arũme na andũ-a-nja
ngamaikia njera,

5 o ta ũrĩa mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene na Kĩama gĩothe gĩa athuri o nao mangĩheana ũira
ũcio. O na nĩ maheire marũa ndwarĩre andũ ao kũu Dameski, na niĩ ngĩthiĩ kuo nganyite andũ
acio ndĩmarehe Yahrushalayim nĩguo maherithio.

6 ―Ta thaa thita ndĩ hakuhĩ gũkinya Dameski-rĩ, o rĩmwe gũkĩgĩa ũtheri mũnene woimire igũrũ,
naguo ũkĩnjarĩra mĩena yothe. 7 Ngĩgũa thĩ, na ngĩigua mũgambo mũnene ũkĩnjarĩria, ũkĩnjĩĩra
atĩrĩ, ‗Saũlũ! Saũlũ! Ũũnyariraga nĩkĩ?‘

8 ―Na niĩ ngĩũria atĩrĩ, ‗Wee nĩ we ũ, Mwathi?‘

―Nake akĩnjokeria atĩrĩ, ‗Nĩ niĩ Yahshua wa Nazarethi, ũrĩa ũranyarira.‘

9 Nao andũ arĩa twarĩ nao nĩ moonire ũtheri ũcio, no matiataũkĩirwo nĩ mũgambo wa ũcio
wanjaragĩria.

10 ―Na niĩ ngĩũria atĩrĩ, ‗Mwathi ngwĩka atĩa?‘

―Nake Yahshua akĩnjĩĩra atĩrĩ, ‗Ũkĩra ũtonye Dameski. Kũu nĩkuo ũrĩĩrĩrwo maũndũ marĩa mothe
wathĩrĩirwo gwĩka.‘

11 Na rĩrĩ, andũ arĩa twarĩ nao makĩĩnyita guoko makĩndwara Dameski, tondũ ũkengu wa ũtheri
ũcio nĩ wanduĩte mũtumumu.

12 ―Mũndũ wetagwo Anania nĩ ookire kũnyona, na aarĩ mũndũ weamũrĩire Kĩhoti na ũndũ wa
kũrũmia Watho, na nĩ aheetwo gĩtĩo nĩ Ayahudi othe arĩa maatũũraga kũu.

2222











13 Agĩũka na akĩrũgama hakuhĩ na niĩ akĩnjĩĩra atĩrĩ, ‗Mũrũ wa ithe witũ Saũlũ, coka kuona!‘ Na
hĩndĩ o ro ĩyo ngĩhota kũmuona.

14 ―Agĩcoka akĩnjĩĩra atĩrĩ, ‗Kĩhoti wa maithe maitũ nĩ agũthuurĩte nĩguo ũmenye wendi wake na
wone Ũrĩa Mũthingu, o na ũigue ciugo kuuma kanua gake. 15 Nĩ ũgũtuĩka mũira wake kũrĩ andũ
othe wa kũmoimbũrĩra ũrĩa wonete na ũrĩa ũiguĩte.

16 Rĩu nĩ kĩ wetereire? Ũkĩra, ũbatithio na ũthambio mehia maku, ũgĩkayagĩra rĩĩtwa rĩake.‘

17 ―Hĩndĩ ĩrĩa ndacokire Yahrushalayim, ndĩ hekarũ-inĩ ngĩhoya nĩ ndagĩire na iringi, 18
ngĩkĩona akĩaria, nake akĩnjĩĩra atĩrĩ, ‗Ũkĩra narua uume Yahrushalayim, tondũ matigwĩtĩkĩra
kumbũrĩrwo ũhoro wakwa nĩwe.‘

19 ―Na niĩ ngĩcokia atĩrĩ, ‗Yahshua, andũ aya nĩ moĩ atĩ ndoimaga thunagogi ĩmwe ngathiĩ ĩrĩa
ĩngĩ nĩguo nyitithie na hũũre andũ arĩa magwĩtĩkĩtie.

20 Na rĩrĩa Stefano mũira waku aaitirũo thakame, ndaarũngiĩ ho ngĩĩtĩkĩra ũndũ ũcio wĩkwo, na
ngaikaria nguo cia andũ arĩa maamũũragire.‘

21 ―Nake Yahshua akĩnjĩĩra atĩrĩ, ‗Thiĩ, tondũ nĩ ngũgũtũma kũndũ kũraya kwa andũ-a-
Ndũrĩrĩ.‘ ‖

22 Kĩrĩndĩ kĩu gĩgĩthikĩrĩria Saũlũ o nginya rĩrĩa oigire ũguo. Hĩndĩ ĩyo gĩkĩaria na mũgambo
mũnene kĩanĩrĩire, atĩrĩ, ―Mweheriei thĩ! Ndagĩrĩirwo nĩ gũtũũra muoyo!‖

23 Na rĩrĩa kĩanagĩrĩra gĩgĩteaga nguo ciakĩo na gĩkĩũmbũraga rũkũngũ, 24 mũnene ũcio wa
mbũtũ agĩathana Saũlũ aingĩrio nyũmba ya thigari. Ningĩ agĩathana atĩ Saũlũ ahũũrwo iboko na
orio ciũria nĩguo kũmenyeke kĩrĩa gĩatũmaga andũ mamugĩrĩrie ũguo.

2223











25 Na rĩrĩa maamũkomagia mamũhũũre-rĩ, Saũlũ akĩũria mũnene ũcio wa thigari igana rĩmwe
warũngiĩ hau atĩrĩ, ―Watho nĩ wĩtĩkĩrĩtie mũhũũre raiya wa Roma na kĩboko atanyitĩkanĩte na
ihĩtia?‖

26 Rĩrĩa mũnene ũcio wa thigari igana rĩmwe aaiguire ũguo, agĩthiĩ kũrĩ mũnene wa mbũtũ,
akĩmũhe ũhoro ũcio. Nake akĩmũũria atĩrĩ, ―Rĩu ũgwĩka atĩa? Mũndũ ũyũ nĩ raiya wa Roma.‖

27 Mũnene ũcio wa mbũtũ agĩthiĩ kũrĩ Saũlũ, akĩmũũria atĩrĩ, ―Ta njĩĩra atĩrĩ, wee ũrĩ raiya wa
Roma?‖

Nake akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Ĩĩ, ndĩ raiya wa Roma.‖

28 Nake mũnene ũcio wa mbũtũ akĩmwĩra atĩrĩ, ―Ndarĩhire thogora mũnene nĩgetha nduĩke raiya
wa Roma.‖

Nake Saũlũ akĩmũcokeria atĩrĩ, ―No niĩ ndaaciarirwo ndĩ raiya wa Roma.‖

29 Nao andũ arĩa meendaga kũmũũria ciũria magĩtigana nake o rĩmwe. Mũnene ũcio wa mbũtũ
we mwene akĩmaka aamenya atĩ nĩ ohete Saũlũ na mĩnyororo, na aarĩ raiya wa Roma.

30 Mũthenya ũcio ũngĩ warũmĩrĩire, nĩgũkorwo mũnene ũcio wa mbũtũ nĩ eendaga kũmenya
wega kĩrĩa Ayahudi maathitangagĩra Saũlũ, akĩmuohora na agĩathana athĩnjĩri-Yahweh arĩa
anene na athuri othe a Kĩama magomane. Agĩcoka akĩrehe Saũlũ, na akĩmũrũgamia mbere yao.

ATŨMWO 23

1 Nake Saũlũ agĩkũũrĩra athuri a Kĩama kĩu maitho akĩmera atĩrĩ, ―Ariũ a Baba, nĩ ndungatĩire
Yahweh ndĩ na thamiri ĩtarĩ ũcuke nginya mũthenya wa ũmũthĩ.‖

2224











2 Nake Anania mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene, agĩatha andũ arĩa maarũgamĩte hakuhĩ na Saũlũ
mamũringe kanua.

3 Hĩndĩ ĩyo Saũlũ akĩmwĩra atĩrĩ, ―Wee rũthingo rũrũ rũhakĩtwo mũnyũ mwerũ, we nĩwe
ũkũringwo nĩ Yahweh! Ũikarĩte hau ũnduĩre cira kũringana na Watho, no wee ũkaregana na
Watho, ũgaathana atĩ ningwo!‖

4 Nao andũ arĩa maarũgamĩte hakuhĩ na Saũlũ makĩmũũria atĩrĩ, ―Anga nĩ ũkũũmĩrĩria kũruma
mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene?‖

5 Nake Saũlũ akĩmacokeria atĩrĩ, ―Ariũ a Baba, ndikũmenyete atĩ ũcio nĩwe mũthĩnjĩri-Yahweh
ũrĩa mũnene; nĩgũkorwo nĩ kwandĩkĩtwo atĩrĩ: ‗Ndũkanaarie ũũru igũrũ rĩa mũnene wa andũ
anyu.‘ ‖

6 Na rĩrĩ, Saũlũ aamenya atĩ amwe ao maarĩ Asadukai, na arĩa angĩ Afarisai, akĩanĩrĩra Kĩama-inĩ
kĩu, akiuga atĩrĩ, ―Ariũ a Baba, niĩ ndĩ Mũfarisai, na njiarĩtwo nĩ Mũfarisai. Ndĩracirithio nĩ ũndũ
wa kĩĩrĩgĩrĩro gĩakwa gĩa kũriũkio kwa arĩa akuũ.‖ 7 Rĩrĩa oigire ũguo, gũkĩgĩa na ngarari
gatagatĩ ka Afarisai na Asadukai, nakĩo kĩũngano kĩu gĩkĩamũkana.

8 (Asadukai moigaga gũtirĩ ũriũkio, na gũtirĩ araika, o na kana maroho, no Afarisai nĩ metĩkĩtie
maũndũ macio mothe.)

9 Gũkĩgĩa na ngũĩ nene, nao aandĩki-marũa amwe arĩa maarĩ Afarisai makĩrũgama na makĩaria
megũmĩire mũno, makiuga atĩrĩ, ―Ithuĩ tũtirona ũũru wa mũndũ ũyũ. Ĩ kũngĩkorwo nĩ roho kana
mũraika ũmwarĩirie?‖ 10 Nacio ngarari ikĩneneha mũno, o nginya mũnene wa mbũtũ akĩigua
guoya nĩ kuona ta Saũlũ angĩtarũrangwo tũcunjĩ nĩo. Agĩatha mbũtũ cia thigari ciikũrũke,
imweherie harĩo na hinya, na imũtware nyũmba ya thigari.

11 Ũtukũ ũrĩa warũmĩrĩire, Yahshua akĩrũgama hakuhĩ na Saũlũ, akĩmwĩra atĩrĩ, ―Wĩyũmĩrĩrie!
O ũguo ũheanĩte ũhoro wakwa gũkũ Yahrushalayim, noguo ũkaũheana kũu Roma.‖

2225










12 Rũcinĩ rũrũ rũngĩ, Ayahudi makĩgĩa na ndundu na makĩĩhĩta mwĩhĩtwa matikarĩe kana
manyue matooragĩte Saũlũ.

13 Andũ arĩa maathugundĩte ndundu ĩyo maarĩ makĩria ya mĩrongo ĩna. 14 Magĩthiĩ kũrĩ
athĩnjĩri-Yahweh arĩa anene na athuri makĩmera atĩrĩ, ―Ithuĩ nĩ twĩhĩtĩte mwĩhĩtwa wa kwaga
kũrĩa kĩndũ kana kũnyua nginya tũũrage Saũlũ.

15 Na rĩrĩ, inyuĩ mũrĩ hamwe na Kĩama gĩa Athuri ũriai mũnene wa mbũtũ amũrehe mbere
yanyu, mwĩtuĩte ta mũrenda gũtuĩria wega ũhoro wa cira wake. Ithuĩ nĩ twĩhaarĩirie kũmũũraga
atanakinya haha.‖

16 No rĩrĩa mwanake wa mwarĩ wa nyina na Saũlũ aaiguire ũhoro wa ithugunda rĩu, agĩthiĩ
nyũmba ya thigari akĩĩra Saũlũ.

17 Hĩndĩ ĩyo Saũlũ agĩĩta ũmwe wa anene a thigari igana rĩmwe, akĩmwĩra atĩrĩ, ―Twara
mwanake ũyũ kũrĩ mũnene wa mbũtũ; arĩ na ũndũ arenda kũmwĩra.‖

18 Nĩ ũndũ ũcio mũnene ũcio akĩmuoya, akĩmũtwara kũrĩ mũnene wa mbũtũ.

Mũnene ũcio wa thigari igana rĩmwe akĩmwĩra atĩrĩ, ―Saũlũ, ũrĩa muohe nĩ andũmanĩire anjĩĩra
ndehe mwanake ũyũ kũrĩ we tondũ arĩ na ũndũ arenda gũkwĩra.‖

19 Mũnene ũcio wa mbũtũ akĩnyita mwanake ũcio guoko, akĩmũtwara keeheri-inĩ, akĩmũũria
atĩrĩ, ―Nĩ atĩa ũrenda kũnjĩra?‖

20 Nake mwanake ũcio akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Ayahudi nĩ maiguanĩire makũũrie ũmarehere Saũlũ
nĩguo arũgame mbere ya kĩama rũciũ, metuĩte ta marenda gũtuĩria ũhoro wake wega.

21 Ndũgetĩkĩre ũguo marenda, tondũ andũ makĩria ya mĩrongo ĩna ao mamuoheirie njĩra-inĩ. Nĩ
mehĩtĩte mwĩhĩtwa wa kwaga kũrĩa kana kũnyua nginya mamũũrage. Na rĩrĩ, nĩ mehaarĩirie,
metereire wĩtĩkĩre ihoya rĩao.‖

2226










22 Nake mũnene ũcio wa mbũtũ akĩĩra mwanake ũcio athiĩ, na akĩmũkaania, akĩmwĩra atĩrĩ,
―Ndũkere mũndũ o na ũrĩkũ atĩ nĩ ũnginyĩirie ũhoro ũcio.‖

23 Mũnene ũcio wa mbũtũ agĩcoka agĩĩta anene ake erĩ a thigari igana rĩmwe akĩmaatha atĩrĩ,
―Haarĩriai gĩkundi gĩa thigari magana merĩ, na thigari mĩrongo mũgwanja iria ithiiaga ihaicĩte
mbarathi, na thigari magana merĩ iria ithiiaga ikuuĩte matimũ, nĩguo mathiĩ Kaisarea thaa ithatũ
cia ũtukũ. 24 Na ningĩ mũhaarĩrie mbarathi cia gũkuua Saũlũ atwarwo kũrĩ Felike ũrĩa barũthi
hatarĩ na ũgwati.‖

25 Agĩcoka akĩandĩka marũa ũũ:

26 Nĩ niĩ Kilaudio Lisia,

Kũrĩ mũgathe Barũthi Felike:

Nĩ ndakũgeithia.

27 Mũndũ ũyũ aranyitĩtwo nĩ Ayahudi na mararĩ hakuhĩ kũmũũraga, no ndĩrathiĩ na thigari
ciakwa ndĩramũthara, nĩgũkorwo nĩ ndĩramenyete atĩ nĩ raiya wa Roma.

28 Nĩ ndĩrendaga kũmenya kĩrĩa maramũthitangagĩra, na nĩ ũndũ ũcio ndĩramũtwara Kĩama-inĩ
kĩao.

29 Ndĩrakora atĩ athitangĩirwo maũndũ makoniĩ Watho wao, no hatirarĩ ũndũ acukĩirwo
ũngĩratũmire atuĩrwo kũũragwo kana kuohwo.

30 Rĩrĩa ndĩramenyithirio atĩ kũrarĩ na ithugunda rĩa kũũraga mũndũ ũcio, ndĩramũtũma kũrĩ we
o hĩndĩ ĩyo. Ndĩracoka ndĩraatha andũ acio mamũthitangĩte makũrehere thitango ĩrĩa
mamũthitangĩire.

2227











31 Nĩ ũndũ ũcio thigari ikĩoya Saũlũ ũtukũ o ta ũrĩa ciaathĩtwo, ikĩmũtwara o nginya Antipatiri.
32 Naguo mũthenya ũyũ ũngĩ igĩtiga thigari iria ciathiiaga ihaicĩte mbarathi ithiĩ nake, nacio
igĩcoka nyũmba ciao.

33 Thigari icio cia mbarathi ciakinya Kaisarea, ikĩnengera barũthi marũa na ikĩneana Saũlũ kũrĩ
we.

34 Nake barũthi aathoma marũa, akĩũria kũrĩa Saũlũ oimĩte. Rĩrĩa aamenyire atĩ oimĩte Kilikia,

35 akĩmwĩra atĩrĩ, ―Ngaathikĩrĩria cira waku andũ arĩa magũthitangĩte moka.‖ Agĩcoka agĩathana
Saũlũ aikare arangĩrĩtwo kũu nyũmba-inĩ ya ũthamaki ya Herode.

ATŨMWO 24

1 Na rĩrĩ, thutha wa mĩthenya ĩtano, Anania, mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene, agĩikũrũka agĩthiĩ
Kaisarea marĩ na athuri amwe na wakiri wetagwo Teritulo, na makĩrehe thitango ciao cia
gũũkĩrĩra Saũlũ kũrĩ barũthi. 2 Rĩrĩa Saũlũ eetirwo thĩinĩ, Teritulo akĩambĩrĩria kũmũthitanga
mbere ya Felike, akiuga atĩrĩ: ―Nĩ tũkeneire ihinda iraya rĩa thayũ tũrĩ rungu rwaku, na ũũgĩ
waku wa kuona na kabere nĩ ũgarũrĩte maũndũ marĩa mooru magatuĩka mega bũrũri-inĩ ũyũ.

3 Kũndũ guothe na maũndũ-inĩ mothe, wee mũgathe Felike, nĩ twamũkĩrĩte ũndũ ũyũ tũrĩ na
ngatho nene. 4 No nĩgetha ndigakũnogie makĩria, nĩ ngũkũũria na gĩtĩo ũtũthikĩrĩrie hanini.

5 ―Nĩ tuonete mũndũ ũyũ arĩ mũndũ wa kũrehe thĩna, na nĩ arehete ngũĩ gatagatĩ-inĩ ka Ayahudi
kũndũ guothe thĩinĩ wa thĩ. We nĩ mũtongoria wa gĩkundi kĩrĩa gĩĩtagwo Anazari,

6 na ningĩ nĩ ageragia gũthahia hekarũ; nĩ ũndũ ũcio tũkĩmũnyita. (Na nĩ tũngĩamũtuĩrĩire
kũringana na watho witũ. 7 No Lisia, mũnene ũcio wa mbũtũ agĩũka akĩmũruta moko-inĩ maitũ
na hinya akĩmweheria, na agĩathana athitangi ake moke kũrĩ wee.)

8 Wee mwene wamũũrangia nĩ ũkũmenya ma ya ũhoro ũyũ wothe tũmũthitangĩire.‖

2228










9 Nao Ayahudi makĩnyitanĩra na thitango ĩyo, makiuga atĩ maũndũ macio maarĩ ma ma.

10 Rĩrĩa barũthi aaheneirie Saũlũ na moko aarie-rĩ, Saũlũ oigire atĩrĩ, ―Nĩ njũĩ atĩ nĩ ũkoretwo ũrĩ
mũtui cira wa rũrĩrĩ rũrũ ihinda rĩa mĩaka mĩingĩ, nĩ ũndũ ũcio nĩ ngwĩyarĩrĩria ngenete. 11 Nĩ
ũndũ mũhũthũ harĩwe kũmenya atĩ ti makĩria ma mĩthenya ikũmi na ĩĩrĩ ĩthirĩte kuuma ndambata
Yahrushalayim kũhoya Yahweh.

12 Andũ arĩa maathitangĩte matianyonire ngĩkararania na mũndũ o na ũrĩkũ hekarũ-inĩ, kana
ngĩtũma kĩrĩndĩ kĩgĩe na ngũĩ thunagogi-inĩ, o na kana handũ hangĩ o hothe itũũra-inĩ. 13 Na
matingĩhota kuonania ihooto harĩwe cia thitango icio maathitangĩire.

14 No rĩrĩ, nĩ ngwĩtĩkĩra atĩ nĩ hoyaga Kĩhoti wa maithe maitũ ndĩ mũrũmĩrĩri wa Njĩra ĩyo, o ĩyo
metaga ya gĩkundi kĩa nyamũkano. Niĩ nĩ njĩtĩkĩtie maũndũ mothe marĩa megiĩ Watho na marĩa
mandĩkĩtwo mabuku-inĩ ma Anabii, 15 na ndĩ na kĩĩrĩgĩrĩro thĩinĩ wa Yahweh o ta kĩrĩa andũ aya
marĩ nakĩo, atĩ nĩ gũgakorwo na kũriũka kwa andũ arĩa athingu na arĩa aaganu.

16 Nĩ ũndũ ũcio nĩ ndĩĩrutanagĩria hĩndĩ ciothe kũiga thamiri yakwa ĩtarĩ na ũcuke mbere ya
Yahweh na mbere ya andũ.

17 ―Thutha wa gũkorwo itarĩ kuo mĩaka mĩingĩ, nĩ ndokire Yahrushalayim nĩgetha ndehere andũ
akwa iheo nĩ ũndũ wa athĩni na ndute maruta nĩ ũndũ wa Yahweh.

18 Na rĩrĩa ndarũmbũyanagia na maũndũ macio nĩ mangorire kũu hekarũ-inĩ ndĩtheretie. Gũtiarĩ
na gĩkundi kĩa andũ ndaarĩ nakĩo, o na kana ngĩkorwo ngĩruta thĩna. 19 No nĩ kũrĩ Ayahudi a
kuuma bũrũri wa Asia arĩa magĩrĩirwo nĩgũkorwo marĩ haha mbere yaku na maathitange
angĩkorwo nĩ marĩ ũndũ mangĩnjukĩra.

20 Akorwo ti ũguo, aya marĩ haha nĩ magĩrĩirwo moige ihĩtia rĩrĩa maanyonire narĩo rĩrĩa
ndaarũgamire mbere ya Kĩama, 21 tiga ũkorirwo nĩ ũndũ ũyũ ũmwe ndanĩrĩire rĩrĩa ndaarũngiĩ
mbere yao ngiuga atĩrĩ: ‗Ũmũthĩ ndũgamĩte mbere yanyu njiirithio nĩ ũndũ nĩ njĩrĩgĩrĩire ũhoro
wa kũriũka kwa arĩa akuũ.‘ ‖

2229









22 Nake Felike, nĩ ũndũ nĩ amenyete wega ũhoro wa Njĩra ĩyo, agĩtĩĩria cira. Akiuga atĩrĩ, ―Hĩndĩ
ĩrĩa Lisia, ũcio mũnene wa mbũtũ agoka-rĩ, nĩguo ngaatua cira waku.‖

23 Agĩatha mũnene ũcio wa thigari igana rĩmwe aige Saũlũ arĩ mũrangĩre, no amũhe wĩyathi
mũnini na etĩkĩrie arata ake marũmbũiye mabata make.

24 Na rĩrĩ, thutha wa mĩthenya mĩnini, Felike agĩũka marĩ na mũka Dirusila, ũrĩa warĩ Mũyahudi
mũndu-wa-nja. Agĩtũmanĩra Saũlũ, na akĩmũthikĩrĩria akĩaria ũhoro wa wĩtĩkio thĩinĩ wa
Messiya Yahshua.

25 Rĩrĩa Saũlũ aaragia ũhoro wa ũthingu, na wa kwĩgirĩrĩria merirĩria ma mwĩrĩ, o na wa cira ũrĩa
ũgoka, Felike akĩigua etigĩra, akiuga atĩrĩ, ―Nĩ ũguo! Rĩu no ũthiĩ. Rĩrĩa ndĩrĩgĩa na ihinda
rĩagĩrĩire, nĩ ndĩgũtũmanĩra ũũke.‖ 26 Ihinda-inĩ o rĩu no ehokaga atĩ Saũlũ nĩ angĩamũheire
ihaki, na nĩ ũndũ ũcio nĩ aikaraga akĩmũtũmanagĩra, akaaria nake.

27 Hĩndĩ ĩrĩa mĩaka ĩĩrĩ yathirire-rĩ, Porikio Fesito agĩcoka ithenya rĩa Felike, no tondũ Felike nĩ
endaga gũkenia Ayahudi, agĩtiga Saũlũ njera.

ATŨMWO 25

1 Na rĩrĩ, mĩthenya ĩtatũ yathira thutha wa Fesito gũkinya kũu bũrũri-inĩ, akiuma Kaisarea
akĩambata agĩthiĩ Yahrushalayim.

2 Nao athĩnjĩri-Yahweh arĩa anene na atongoria a Ayahudi magĩũka harĩ we, makĩmwĩra maũndũ
marĩa Saũlũ aathitangĩirwo.

3 Nĩ mahĩkire gũthaitha Fesito atĩ nĩ ũndũ wa wega wake kũrĩ o etĩkĩre Saũlũ atwarwo
Yahrushalayim, nĩgũkorwo nĩ mahaaragĩria kũmuoheria njĩra-inĩ mamũũrage.

2230











4 Nake Fesito akĩmacokeria atĩrĩ, ―Saũlũ ahingĩirwo Kaisarea, na niĩ nĩ ngũcoka kuo o narua. 5
Tondũ ũcio no tũthiĩ na atongoria amwe anyu nĩgetha mathiĩ magathitangĩre mũndũ ũcio kuo,
angĩkorwo nĩ harĩ ũndũ mũũru ekĩte.‖

6 Thutha wa gũikarania nao kũu ihinda ta rĩa mĩthenya ĩnana kana ikũmi, agĩikũrũka, agĩthiĩ
Kaisarea, na mũthenya ũyũ ũngĩ akĩgomithania igooti, na agĩathana Saũlũ arehwo mbere yake.

7 Rĩrĩa Saũlũ aakinyire, Ayahudi arĩa maikũrũkĩte kuuma Yahrushalayim makĩmũrigicĩria, na
makĩmũthitangĩra maũndũ maingĩ mooru, marĩa matangĩahotire kuonania atĩ nĩ ma ma.

8 Nake Saũlũ akĩĩyarĩrĩria, akiuga atĩrĩ: ―Niĩ ndirĩ ũndũ njĩkĩte ũreganĩte na watho wa Ayahudi, o
na kana wa hekarũ o na kana wa Kaisari.‖

9 Nake Fesito, akĩenda gũkenia Ayahudi akĩũria Saũlũ atĩrĩ, ―Wee nĩ ũkwenda kwambata ũthiĩ
Yahrushalayim ngagũcirithĩrie kuo nĩ ũndũ wa maũndũ maya ũthitangĩirwo?‖

10 Nake Saũlũ agĩcokia atĩrĩ, ―Rĩu ndũgamĩte igooti-inĩ rĩa Kaisari, harĩa njagĩrĩirwo nĩ
gũcirithĩrio. Niĩ ndihĩtĩirie Ayahudi, o ta ũrĩa wee mwene ũmenyete o wega.

11 No rĩrĩ, angĩkorwo ndĩ na ihĩtia rĩa gwĩka ũndũ o wothe wa gũtũma njũragwo-rĩ, ndingĩrega
gũkua. No angĩkorwo maũndũ marĩa thitangĩirwo nĩ Ayahudi aya ti ma ma-rĩ, gũtikĩrĩ mũndũ ũrĩ
na gĩtũmi gĩa kũũneana kũrĩ o. Ndacokia cira riiko kũrĩ Kaisari!‖

12 Thutha wa Fesito gũcokania ndundu na kĩama gĩake, akiuga atĩrĩ, ―Wacokia cira riiko kũrĩ
Kaisari na kũrĩ Kaisari nĩkuo ũgũthiĩ!‖

13 Mĩthenya mĩnini yathira Mũthamaki Agiripa na Berinike magĩũka kũu Kaisarea kũnyita
Fesito ũgeni.

2231











14 Na tondũ nĩ maikaraga kũu mĩthenya mĩingĩ-rĩ, Fesito akĩhe mũthamaki ũcio ũhoro wa cira
wa Saũlũ, akĩmwĩra atĩrĩ, ―Gũkũ kũrĩ na mũndũ watigirwo nĩ Felike arĩ muohe.

15 Rĩrĩa ndaathiire Yahrushalayim-rĩ, athĩnjĩri-Yahweh arĩa anene na athuri a Ayahudi nĩ
mamũthitangire, na makĩnjũria ndĩmũtuĩre.

16 ―Na niĩ ngĩmera atĩ ti mũtugo wa andũ a Roma kũneana mũndũ o wothe ataambĩte
kũngʼethanĩra na andũ arĩa mamũthitangĩte na kũheo mweke wa kwĩyarĩrĩria ũhoro-inĩ ũrĩa
athitangĩirwo.

17 Rĩrĩa tuokire nao gũkũ, ndiaikaririe cira ũcio, no ndaarokire kũgomithania igooti na ngĩathana
mũndũ ũcio arehwo.

18 Rĩrĩa andũ arĩa maamũthitangĩte maarũgamire kwaria, matiamũthitangĩire ũndũ o na ũmwe
mũũru ta ũrĩa nderĩgĩrĩire.

19 No handũ ha ũguo, o maarĩ na maũndũ mamwe maakararanagia nake makoniĩ ũhoro wa
ũrutani wao na makoniĩ ũhoro wa mũndũ wakuĩte wetagwo Yahshua ũrĩa Saũlũ oigaga atĩ arĩ
muoyo.

20 Nĩ ndarigirwo nĩ ũrĩa ingĩtuĩria maũndũ ta macio; nĩ ũndũ ũcio ngĩmũũria kana no eende
gũthiĩ Yahrushalayim agacirithĩrio maũndũ macio aathitangĩirwo kuo.

21 Rĩrĩa Saũlũ aacokirie cira riiko etererio itua rĩa Mũthamaki-rĩ, ngĩathana ahingĩrwo nginya
rĩrĩa ingĩahotire kũmũtwarithia kũrĩ Kaisari.‖

22 Hĩndĩ ĩyo Agiripa akĩĩra Fesito atĩrĩ, ―No nyende kwĩiguĩra mũndũ ũcio akĩaria.‖

Nake Fesito agĩcokia atĩrĩ, ―Nĩ ũkamũigua rũciũ.‖

2232











23 Mũthenya ũyũ ũngĩ, Agiripa na Berinike magĩũka marĩ na mwago mũnene na magĩtonya
nyũmba ya gũcirĩrwo marĩ hamwe na anene a thigari o na athuri a itũũra arĩa maarĩ igweta. Nake
Fesito agĩathana Saũlũ arehwo.

24 Fesito akiuga atĩrĩ, ―Mũthamaki Agiripa na andũ arĩa othe mũrĩ na ithuĩ haha, nĩ mũkuona
mũndũ ũyũ! Nĩwe mũingĩ wothe wa Ayahudi wanjũririe, ndĩ kũu Yahrushalayim na ndĩ gũkũ
Kaisarea, ngacire ũhoro wake, ũkĩanĩrĩra ũkiugaga atĩ ndagĩrĩirwo nĩ gũtũũra muoyo rĩngĩ.

25 No niĩ nĩ ndonire atĩ ndarĩ ũndũ eekĩte wa gũtũma ooragwo, no tondũ nĩ acokirie cira riiko
kũrĩ Mũthamaki, ngĩtua itua rĩa kũmũtũma Roma.

26 No ndirĩ na ũndũ mũna ingĩandĩkĩra Mũthamaki Mũgathe igũrũ rĩake. Nĩ ũndũ ũcio-rĩ,
ndamũrehe mbere yanyu inyuothe, na makĩria mbere yaku wee Mũthamaki Agiripa, nĩgetha
ũhoro ũyũ warĩkia gũtuĩrio, ngĩe na ũndũ ingĩandĩka.

27 Nĩgũkorwo ndikuona kwagĩrĩire gũtũma mũndũ muohe itekuonania maũndũ marĩa
athitangĩirwo.‖

ATŨMWO 26

1 Nake Agiripa akĩĩra Saũlũ atĩrĩ, ―Ũrĩ na rũtha rwa kwĩyarĩrĩria.‖

Nĩ ũndũ ũcio Saũlũ agĩtambũrũkia guoko, akĩambĩrĩria kwĩyarĩrĩria, akiuga atĩrĩ, 2 ―Mũthamaki
Agiripa, nĩ ngũigua ndĩ mũtĩĩku kũrũgama mbere yaku ũmũthĩ ndĩyarĩrĩrie igũrũ rĩa maũndũ
mothe marĩa thitangĩirwo nĩ Ayahudi,

3 na makĩria nĩ tondũ wee nĩ ũũĩ mĩtugo yothe ya Ayahudi na maũndũ marĩa makararanagĩria. Nĩ
ũndũ ũcio nĩ ndakũhoya ũũthikĩrĩrie ũtegũthethũka.

2233











4 ―Ayahudi othe nĩ moĩ ũrĩa ndũũrĩte kuuma ndĩ mwana, kuuma kĩambĩrĩria kĩa mũtũũrĩre
wakwa ndĩ bũrũri-inĩ wakwa kĩũmbe, o na ndĩ Yahrushalayim.

5 Nĩ manjũĩ hĩndĩ ndaya, na mangĩenda, no maheane ũira wakwa, atĩ kũringana na Watho
ndaatũũrĩte ndĩ Mũfarisai, ndĩĩrutanĩirie na kĩyo kũrũmia maũndũ mothe ma ndini iitũ.

6 Na rĩrĩ, ndũgamĩte haha ũmũthĩ njiirithio nĩ ũndũ wa kwĩrĩgĩrĩra kĩĩranĩro kĩrĩa Yahweh eerĩire
maithe maitũ.

7 Kĩĩranĩro kĩu no kĩo mĩhĩrĩga ĩrĩa iitũ ikũmi na ĩĩrĩ ĩĩrĩgagĩrĩra kuona gĩkĩhingio, rĩrĩa
ĩtungatagĩra Yahweh na kĩyo ũtukũ na mũthenya. Na rĩrĩ, wee Mũthamaki, Ayahudi
maathitangĩte nĩ ũndũ wa kĩĩrĩgĩrĩro kĩu. 8 Nĩ kĩ kĩngĩtũma mũndũ o na ũrĩkũ wanyu atue atĩ nĩ
ũndũ ũtangĩĩtĩkio, atĩ Yahweh nĩ ariũkagia arĩa akuũ?

9 ―O na niĩ nĩ ndaiguithĩtio atĩ nĩ ndagĩrĩirwo nĩ gwĩka ũrĩa wothe ingĩahotire ndegane na rĩĩtwa
rĩa Yahshua wa Nazarethi.

10 Na ũguo nĩguo ndeekire kũu Yahrushalayim. Ngĩikia andũ aingĩ a arĩa aamũre njera, heetwo
rũtha nĩ athĩnjĩri-Yahweh arĩa anene, na rĩrĩa andũ acio mooragagwo, nĩ ndetĩkanagia na ituĩro
rĩu. 11 Mahinda maingĩ nĩ ndathiiaga kuuma thunagogi-inĩ ĩmwe nginya ĩrĩa ĩngĩ nĩgetha
ndĩmaneane maherithio, na ngageria kũmahatĩrĩria marume Yahweh. Na tondũ wa ũrĩa
ndaamarakarĩire mũno nĩ ndathiiaga kũmanyarira o na matũũra-inĩ marĩa manene ma kũngĩ.

12 ―Hĩndĩ ĩmwe ndĩ rũgendo-inĩ ta rũu-rĩ, ndaathiiaga Dameski heetwo ũhoti na ngatũmwo nĩ
athĩnjĩri-Yahweh arĩa anene. 13 Kũrĩ thaa thita cia mũthenya, wee Mũthamaki, ndĩ njĩra-inĩ
ngĩona ũtheri mũnene woimĩte igũrũ ũkengete gũkĩra riũa, ũkĩnjarĩra mĩena yothe, niĩ na andũ
arĩa twarĩ nao. 14 Ithuothe tũkĩgũa thĩ, na niĩ ngĩigua mũgambo ũkĩnjĩĩra atĩrĩ na rwario rwa
Kĩhibirania, ‗Saũlũ, Saũlũ, ũũnyariraga nĩkĩ? Nĩ ũndũ ũrĩ hinya harĩwe kũhũũra mĩcengi na hati.‘

15 ―Na niĩ hĩndĩ ĩyo ngĩũria atĩrĩ, ‗Wee nĩwe ũ, Mwathi?‘

2234










―Nake Mwathi akĩnjokeria atĩrĩ, ‗Nĩ niĩ Yahshua ũrĩa ũnyariraga.

16 Rĩu ũkĩra ũrũgame na magũrũ maku. Ndaakuumĩrĩra ngwamũre ũtuĩke ndungata na ũtuĩke
mũira wa maũndũ marĩa wonete mangoniĩ na marĩa ngũkuonia.

17 Nĩ ngũkũhonokia kuuma kũrĩ andũ anyu na kuuma kũrĩ andũ-a-Ndũrĩrĩ arĩa ndĩragũtũma kũrĩ
o,

18 ũkamahingũre maitho, na ũmagarũre moime nduma-inĩ mathiĩ ũtheri-inĩ, na ũmarute hinya-inĩ
wa Shaitani ũmatware kũrĩ Yahweh, nĩgetha maamũkĩre ũrekanĩri wa mehia, na magĩe na handũ
gatagatĩ-inĩ ka andũ arĩa maamũrĩtwo na ũndũ wa kũnjĩtĩkia.‘

19 ―Nĩ ũndũ ũcio, Mũthamaki Agiripa, ndiigana kwaga gwathĩkĩra kĩoneki kĩu kĩoimĩte igũrũ.

20 Ngĩambĩrĩria kũhunjĩria andũ arĩa maarĩ Dameski, ngĩcoka ngĩhunjĩria andũ a kũu
Yahrushalayim o na a Yahuda guothe, na andũ-a-Ndũrĩrĩ o nao. Ndaahunjagia atĩ nĩ maagĩrĩirwo
nĩ kwĩrira na magarũrũkĩre Yahweh, na monanie kwĩrira kwao na ũndũ wa ciĩko ciao.

21 Kĩu nĩkĩo gĩatũmire Ayahudi maanyitĩre hekarũ-inĩ, na magerie kũnjũraga.

22 No nĩ ngoretwo ndĩ na ũteithio wa Yahweh nginya ũmũthĩ ũyũ, na nĩkĩo nũngiĩ haha nĩguo
heane ũira kũrĩ andũ arĩa anini na arĩa anene o ũndũ ũmwe. Ndirĩ ũndũ njugaga makĩria ma ũrĩa
anabii na Musa moigĩte atĩ nĩ ũgekĩka,

23 atĩ Messiya nĩ akanyarirwo, na atuĩke wa mbere kũriũka kuuma kũrĩ arĩa akuũ, nĩguo ahunjie
ũhoro wa ũtheri kũrĩ andũ ake kĩũmbe o na kũrĩ andũ-a-Ndũrĩrĩ.‖

24 Fesito aigua ũguo, akĩmũgũthũkĩra akĩmwĩra atĩrĩ, ―Wee Saũlũ nĩ kũgũrũka ũgũrũkĩte!
Gĩthomo kĩu gĩaku kĩingĩ nĩ gĩtũmĩte ũgũrũke.‖

2235











25 Nake Saũlũ akĩmũcokeria atĩrĩ, ―Toone mũgathe Fesito, niĩ ndigũrũkĩte. Ũndũ ũrĩa ndĩroiga nĩ
wa ma na ti ũgũrũki. 26 Mũthamaki nĩ oĩ maũndũ maya, na no ndĩmwarĩrie itegwĩtigĩra. Nĩ njũĩ
atĩ gũtirĩ ũndũ o na ũmwe wa maũndũ maya aagĩte kũmenya, tondũ matiekĩirwo hitho-inĩ.

27 Mũthamaki Agiripa, wee nĩ wĩtĩkĩtie anabii? Nĩ njũĩ atĩ nĩ ũmetĩkĩtie.‖

28 Hĩndĩ ĩyo Agiripa akĩũria Saũlũ atĩrĩ, ―Nĩ ũgwĩciria atĩ kahinda-inĩ kanini ũguo no ũnjiguithie
nduĩke Mũmessiya?‖

29 Nake Saũlũ akĩmũcokeria atĩrĩ, ―kahinda kanyihe kana karaihe, ndĩrahoya Yahweh atĩ to wee
wiki, no o na andũ aya angĩ othe maraathikĩrĩria ũmũthĩ, ndenda matuĩke ta niĩ, tiga o mĩnyororo
ĩno.‖

30 Mũthamaki ũcio agĩũkĩra marĩ hamwe na barũthi, na Berinike, na andũ arĩa maikarĩte hamwe
nao. 31 Makiuma nyũmba ĩyo, na rĩrĩa maaranagĩria, makiuga atĩrĩ, ―Mũndũ ũyũ ndarĩ ũndũ ekĩte
wa gũtũma ooragwo kana ohwo.‖

32 Agiripa akĩĩra Fesito atĩrĩ, ―Mũndũ ũyũ nĩ angĩarekererio korwo ndaracoketie cira riiko kũrĩ
Kaisari.‖

ATŨMWO 27

1 Na rĩrĩa gwatuirwo atĩ nĩ tũkũhaica marikabu tũthiĩ Italia, Saũlũ na andũ arĩa angĩ moohetwo
makĩneanwo kũrĩ mũnene-wa-thigari-igana rĩmwe, warĩ wa mbũtũ ya Agusito, wetagwo Juliasi.

2 Tũkĩhaica marikabu yoimĩte Aduramutio ĩrĩa yakirie gũthiĩ icukĩro-inĩ cia marikabu iria ciarĩ
ndwere-inĩ cia iria rĩrĩa inene bũrũri-inĩ wa Asia, na ithuĩ tũkĩambĩrĩria rũgendo tũgĩthiĩ. Nake
Arisitariko, Mũmakedonia woimĩte Thesalonike, aarĩ hamwe na ithuĩ.

3 Mũthenya ũyũ ũngĩ tũgĩkinya Sidoni; nake Juliasi, nĩ ũndũ wa kũiguĩra Saũlũ tha,
akĩmwĩtĩkĩria athiĩ kũrĩ arata ake nĩguo mamũhe kĩrĩa angĩabatarire.

2236










4 Twoima kũu tũkĩambĩrĩria rũgendo rĩngĩ, tũgereire mwena ũrĩa ũtaarĩ rũhuho wa Kuporo,
tondũ huho cioimaga na mwena ũrĩa twathiiaga.

5 Twarĩkia gũtuĩkania iria rĩrĩa inene rĩrĩa rĩarĩ gũkuhĩ na mabũrũri ma Kilikia na Pamufilia
tũgĩkinya itũũra rĩa Mira, bũrũri-inĩ wa Likia.

6 Tũrĩ kũu mũnene ũcio wa thigari igana rĩmwe akĩona marikabu ya Alekisanderia yathiiaga
Italia, nake agĩtũhaicia yo.

7 Tũgĩthiĩ kahora ihinda rĩa mĩthenya mĩingĩ na tũrĩ na thĩna mũingĩ nginya tũgĩkinya gũkuhĩ na
Kinido. Na rĩrĩa rũhuho rwagiririe tũthiĩ ũrĩa twendaga-rĩ, tũgĩthiĩ tũgereire mwena ũrĩa ũtaarĩ
rũhuho wa Kirete, kũngʼethera Salimone.

8 Nĩ twathiire na thĩna mũingĩ tũgereire ndwere-inĩ cia iria rĩrĩa inene na tũgĩkinya handũ
heetagwo Gĩcukĩro Kĩega, hakuhĩ na itũũra rĩa Lasea.

9 Mahinda maingĩ nĩ maathirĩte, na gũthiĩ na marikabu kwarĩ na ũgwati tondũ ihinda rĩa Gĩathĩ
gĩa Kwĩhinga kũrĩa Irio nĩ rĩahĩtũkĩte. Nĩ ũndũ ũcio Saũlũ akĩmataara akĩmera atĩrĩ, 10 ―Athuri
aya, nĩ nguona atĩ rũgendo rwitũ nĩ rũgũkorwo na mũtino na rũrehe hathara nene kũrĩ marikabu
na mĩrigo o na nginya kũrĩ mĩoyo iitũ yo mĩene.‖ 11 No mũnene ũcio wa thigari igana rĩmwe,
handũ ha gũthikĩrĩria ũrĩa Saũlũ oigaga, aarũmĩrĩire ũtaari wa mũtwarithia wa marikabu o na wa
mwene marikabu ĩyo. 12 Tondũ gĩcukĩro kĩu gĩtiarĩ kĩega gĩa gũikarwo hĩndĩ ya heho-rĩ, andũ
aingĩ magĩtua itua tũthiĩ na mbere, twĩhokete gũkinya Foinike, tũikare kuo hĩndĩ ĩyo ya heho.
Gĩkĩ kĩarĩ gĩcukĩro kĩa meeri gĩa Kirete, nakĩo kĩangʼetheire mwena wa gũthini wa ithũĩro, o
ũndũ ũmwe na mwena wa gathigathini wa ithũĩro.

13 Rĩrĩa rũhuho rumĩte mwena wa gũthini rwambĩrĩirie kũhurutana kahora-rĩ, magĩĩciria nĩ mona
kĩrĩa mendaga, na nĩ ũndũ ũcio makĩohora marikabu magĩthiĩ magereire hũgũrũrũ-inĩ cia Kirete.
14 Na ihinda rĩtanathiĩ mũno, rũhuho rwa hinya wa kĩhuhũkanio kĩnene rwetagwo ―Eurakilo,‖
rũkĩhurutana ruumĩte gĩcigĩrĩra-inĩ kĩu.

2237









15 Nayo marikabu ĩkĩnyitwo nĩ kĩhuhũkanio kĩu ĩkĩremwo nĩ gũthiĩ na kũrĩa rũhuho rwoimaga,
nĩ ũndũ ũcio tũkĩmĩrekereria ĩtwarwo nĩ rũhuho.

16 Na rĩrĩa twahĩtũkagĩra gacigĩrĩra-inĩ kanini geetagwo Kauda, nĩ twarĩ na thĩna wa kũhaicia
gatarũ ga kũhonokia andũ igũrũ wa marikabu. 17 Hĩndĩ ĩrĩa andũ acio maakahaicirie marikabu-
inĩ, makĩhĩtũkĩria mĩkanda rungu rwa marikabu yo nyene nĩgetha mamĩohe wega. Nĩ ũndũ wa
gwĩtigĩra kũhata mũthanga-inĩ wa handũ heetagwo Siriti-rĩ, makĩharũrũkia matanga na
makĩrekereria marikabu ĩyo ĩtwarwo o kũrĩa ĩngĩatwarirwo nĩ rũhuho.

18 Nĩ twanyarirĩkire mũno nĩ ũndũ wa kĩhuhũkanio kĩu o nginya mũthenya ũyũ ũngĩ
makĩambĩrĩria gũikia mĩrigo iria-inĩ.

19 Naguo mũthenya wa gatatũ makĩambĩrĩria gũikia indo cia wĩra cia marikabu iria-inĩ na moko
mao ene. 20 Na rĩrĩa kwaagire kuoneka riũa kana njata ihinda rĩa mĩthenya mĩingĩ, nakĩo
kĩhuhũkanio gĩgĩthiĩ na mbere kũhuhũkania-rĩ, tũkĩrigĩrĩria na kwaga mwĩhoko o wothe wa
kũhonoka.

21 Thutha wa andũ gũikara ihinda iraya matekũrĩa, Saũlũ akĩrũgama mbere yao akĩmera atĩrĩ:
―Andũ aya, nĩ kaba mũngĩetĩkĩrire ũtaaro wakwa mwage kuuma Kirete, hĩndĩ ĩyo nĩ
mũngĩehonokirie kuumana na ũgwati ũyũ o na hathara ĩno.

22 No rĩrĩ, nĩ ngũmũthaitha mũthiĩ na mbere kũũmĩrĩria, tondũ gũtirĩ o na ũmwe wanyu ũkũũra;
tiga marikabu iiki ĩkwanangĩka.

23 Ũtukũ ũyũ, mũraika wa Kĩhoti ũrĩa niĩ ndĩ wake na ũrĩa ndungataga nĩ arũgamire hakuhĩ na
niĩ na 24 aanjĩra atĩrĩ, ‗Saũlũ ndũkae gwĩtigĩra. No nginya ũrũgame mbere ya Kaisari ũcirithio;
na rĩrĩ, Yahweh tondũ wa wega wake, nĩ ekũhonokia mĩoyo ya andũ arĩa othe ũrĩ nao.‘

25 Nĩ ũndũ ũcio, inyuĩ andũ aya, thiĩi na mbere kũũmĩrĩria, nĩgũkorwo ndĩ na wĩtĩkio thĩinĩ wa
Yahweh atĩ nĩ gũkũhaana o ta ũguo aanjĩrĩte.

2238










26 No o na kũrĩ ũguo no nginya tũhate gĩcigĩrĩra-inĩ kĩna.‖

27 Na rĩrĩ, ũtukũ wa mũthenya wa ikũmi na ĩna wakinya, o tũgĩtwarithagio ũũ na ũũ nĩ rũhuho
tũtuĩkanĩirie iria rĩrĩa rĩĩtagwo Adiria-rĩ, ũtukũ gatagatĩ atwarithia a marikabu makĩĩgereria nĩ
makuhĩrĩirie thĩ nyũmũ.

28 Nao makĩoya kĩgeri kĩa ũriku wa maĩ makĩona atĩ maĩ maarĩ na ũriku wa buti igana rĩa
mĩrongo ĩĩrĩ. Thutha wa kahinda kanini magĩthima rĩngĩ makĩona atĩ maĩ maarĩ na ũriku wa buti
mĩrongo kenda. 29 Nĩ ũndũ wa gwĩtigĩra tũtikagũthithio rwaro rwa ihiga, makĩrekia nanga inya
kuuma mwena wa na thutha wa marikabu, na makĩhoya gũkĩe.

30 Na rĩrĩa maageragia kũũra moime marikabu-inĩ, atwarithia a marikabu makĩharũrũkia gatarũ
ga kũhonokia andũ iria-inĩ, metuĩte atĩ marenda kũharũrũkia nanga imwe kuuma mũthia wa na
mbere wa marikabu. 31 Hĩndĩ ĩyo Saũlũ akĩĩra mũnene ũcio wa thigari igana rĩmwe hamwe na
thigari atĩrĩ, ―Andũ aya maga gũikara marikabu-inĩ, inyuĩ mũtingĩhonoka.‖

32 Nĩ ũndũ ũcio thigari igĩtinia mĩkanda ĩrĩa yanyitĩte gatarũ ga kũhonokia andũ, makĩreka kore.

33 Gwakuhĩrĩria gũkĩa, Saũlũ akĩmathaitha othe marĩe irio, akĩmera atĩrĩ, ―Kwa ihinda rĩa
mĩthenya ikũmi na ĩna mĩthiru, mũkoretwo mũikarĩte o ũguo mwĩimĩte irio, mũtekũrĩa kĩndũ.

34 Rĩu ndamũthaitha mũrĩe irio. Nĩ mũbatarĩte kũrĩa irio nĩguo imũige muoyo. Gũtirĩ rũcuĩrĩ rwa
mũtwe wa mũndũ o na ũmwe wanyu rũkũũra.‖ 35 Aarĩkia kuuga ũguo, akĩoya mũgate,
agĩcokeria Yahweh ngatho mbere yao othe. Agĩcoka akĩwenyũranga, akĩambĩrĩria kũrĩa.

36 Nao othe makĩigua momĩrĩria, makĩoya irio makĩrĩa.

37 Ithuothe twarĩ andũ 276 arĩa twarĩ marikabu-inĩ.

2239











38 Rĩrĩa maarĩire makĩhũna, maacokire magĩikia ngano iria-inĩ nĩgetha marikabu ĩhũthe.

39 Kwaroka gũkĩa-rĩ, atwarithia matiigana kũmenya bũrũri ũcio, no makĩona gĩcongoco kĩarĩ na
mũthanga hũgũrũrũ-inĩ, magĩĩciria magerie kũhatithia marikabu ho.

40 Nao makĩrenga nanga, igĩtigwo iria-inĩ, na o hau makĩohora mĩkanda ĩrĩa yohete thukani.
Magĩcoka makĩhaicia tama ũrĩa wĩkagĩrwo mbere ya marikabu nĩguo ũnyite rũhuho, magĩthiĩ
merekeire hũgũrũrũ-inĩ. 41 No rĩrĩ, marikabu ĩkĩgũtha mũthanga na ĩkĩhata. Mũthia wa na mbere
wayo ũkĩhata na ũkĩrũma biũ, naguo mũthia wa na thutha ũkiunĩkanga nĩ ũndũ wa kũhũũrwo nĩ
makũmbĩ ma maĩ.

42 Thigari ikĩbanga ciũrage ohwo nĩgetha gũtikagĩe o na ũmwe wao ũngĩthambĩra ore.

43 No tondũ mũnene ũcio wa thigari igana rĩmwe nĩ endaga kũhonokia muoyo wa Saũlũ,
agĩcigiria ciĩke ũguo ciabangĩte. Agĩathana atĩ andũ arĩa mangĩahotire gũthambĩra mambe
marũge maĩ-inĩ mathiĩ thĩ nyũmũ.

44 Nao andũ acio angĩ makinye kuo menyiitĩrĩire mbaũ kana icunjĩ cia marikabu. Ũguo nĩguo
andũ othe maakinyire thĩ nyũmũ matarĩ na ũũru.

ATŨMWO 28

1 Thutha wa kũhonoka na tũgĩkinya rũtere-inĩ, tũkĩmenya atĩ gĩcigĩrĩra kĩu gĩetagwo Malita.

2 Nao aikari a kũu magĩtuonia ũtugi wa mwanya. Magĩakia mwaki na magĩtwamũkĩra ithuothe
wega tondũ nĩ kuoiraga na kwarĩ na heho. 3 No rĩrĩa Saũlũ oonganirie ngũ na agĩciikia mwaki-
inĩ, nyoka ĩrĩ thumu mũthemba wa nduĩra ĩkiuma tondũ wa ũrugarĩ na ĩkĩĩyoherera guoko-inĩ
gwake.

4 Rĩrĩa andũ acio a kũu moonire nyoka ĩyo ĩcunjurĩte guoko-inĩ gwake, makĩambĩrĩria kwĩrana
atĩrĩ: ―Hatarĩ nganja mũndũ ũyũ nĩ mũũragani, na o na gũtuĩka nĩ arahonokire kuuma iria-inĩ,
Kĩhooto gĩtinamwĩtĩkĩria athiĩ na mbere gũtũũra.‖

2240









5 No rĩrĩ, akĩmĩribariba ĩkĩgũa mwaki-inĩ na ndĩigana kũmũgera ngero.

6 No nĩ meerĩgagĩrĩra aimbe kana agũe o rĩmwe akue. Thutha wa gweterera ihinda iraihu na
kuona atĩ hatirĩ ũndũ mũũru wekĩkire harĩ we-rĩ, magĩcenjia meciria mao makĩambĩrĩria kuuga
atĩ we nĩ kĩhoti.

7 Hakuhĩ na hau nĩ kwarĩ mĩgũnda ya mũnene wa gĩcigĩrĩra kĩu wetagwo Pabulio, agĩtũnyita
ũgeni na agĩtũtuga thikũ ithatũ. 8 Nake ithe wa Pabulio aakomete arĩ na mũrimũ wa kũhiũha
mwĩrĩ na kũharũo thakame, Saũlũ agĩthiĩ harĩ we, akĩhoya, akĩmũigĩrĩra moko, na akĩmũhonia. 9
Thutha wa ũndũ ũcio gwĩkĩka, andũ arĩa angĩ a gĩcigĩrĩra kĩu arĩa maarĩ arũaru o nao
makĩambĩrĩria gũũka kũrĩ we na makahonio. 10 Ningĩ magĩtuonia gĩtĩo na njĩra ya gũtũhe iheo
nyingĩ, na rĩrĩa twathiaga, magĩtũhe indo iria ciothe twabataraga.

11 Thutha wa mĩeri ĩtatũ tũgĩthiĩ na meri yarĩ na mũhaano wa ―Ariũ a Zeu‖ mwena wa mbere.
Meri ĩyo yoimĩte Aleksandiria na yaikarĩte gĩcigĩrĩra-inĩ kĩu hĩndĩ ya heho. 12 Twakinya gĩcukĩro
kĩa meri thĩinĩ wa Sirakusa, tũgĩikara kũu thikũ ithatũ; 13 twoima kũu tũgĩthiĩ tũgĩkinya
Regiamu. Thutha wa mũthenya ũmwe rũhuho rwa kuuma mwena wa mũhuro rũkĩambĩrĩria
kũhurutana na tũgĩkinya Puteoli mũthenya wa kerĩ. 14 Kũu tũgĩkora ariũ a Ithe witũ na
magĩtũthaitha tũikare nao thikũ mũgwanja, tũgĩcoka tũgĩthiĩ twerekeire Roma. 15 Rĩrĩa ariũ a
Ithe witũ kũu maaiguire ũhoro witũ, magĩũka gũtũtũnga moimĩte Thoko-inĩ ya Apio na Mĩkawa
Ĩtatũ. Saũlũ aamona, agĩcokeria Yahweh ngatho na akĩgĩa na ũmĩrĩru. 16 Rĩrĩa twakinyire Roma,
Saũlũ agĩtĩkĩrio aikare arĩ wiki arangĩirũo nĩ mũthigari.

17 No rĩrĩ, thikũ ithatũ thutha ũcio agĩtũmanĩra anene a Ayahudi. Rĩrĩa maagomanire, akĩmera
ũũ: ―Athuri aya, ariũ a baba, o na gũtuĩka ndirĩ ũndũ o na ũmwe ndekĩte wa kũregana na andũ o
na kana na mĩtugo ya maithe maitũ ma tene-rĩ, ndaneanirũo kũrĩ Aroma ndĩ muohwo kuuma
Yahrushalayim. 18 Na thutha wa gũũthuthuria, nĩ meendaga kũndekereria, tondũ gũtiarĩ na ũira
wa gũtũma njũragwo.

19 No rĩrĩa Ayahudi maaregire ũndũ ũcio, ndiarĩ na ũndũ ũngĩ tiga gũcokia cira riiko kũrĩ
Kaisari, no ti tondũ nĩ harĩ ũndũ mũũru ndathitangagĩra rũrĩrĩ rwitũ. 20 Kĩu nĩkĩo gĩtũmĩte
ndĩmũtũmanĩre inyuĩ twaranĩrie, tondũ rĩu njohetwo mũnyororo ũyũ nĩ ũndũ wa kĩrĩa Aisiraeli
makoragwo merĩgĩrĩire.‖ 21 Nao makĩmwĩra ũũ: ―Gũtirĩ marũa twamũkĩrĩte makwĩgiĩ kuuma
Yahuda, o na hatirĩ o na ũmwe wa ariũ a baba harĩ arĩa mokĩte kuuma kũu ũtũheete ũhoro ũcio
kana akaria ũndũ mũũru ũkwĩgiĩ. 22 No tũkuona arĩ wega tũigue ũrĩa wee ũkuuga, tondũ ha
ũhoro wĩgiĩ gĩkundi gĩkĩ kĩa nyamũkano, nĩ tũĩ atĩ nĩ kĩramenererio kũndũ guothe.‖

2241






23 Nao makĩbanga mũthenya wa gũcemania nake, na magĩũka kũrĩ we nyũmba-inĩ ĩrĩa aaikaraga
marĩ aingĩ makĩria. Na kuuma o rũcinĩ nginya hwaĩ-inĩ, akĩmataarĩria ũhoro ũcio na njĩra ya
kũmarutĩra ũira kĩhinyio wĩgiĩ Ũthamaki wa Yahweh, nĩguo amaiguithie ũhoro wĩgiĩ Yahshua
kuuma Watho-inĩ wa Musa na Anabii.

24 Amwe ao makĩambĩrĩria gwĩtĩkia maũndũ macio aameraga; nao angĩ matietĩkirie. 25 Na
tondũ nĩ maagire kũiguana o ene, makĩambĩrĩria gũthiĩ, nake Saũlũ akiuga atĩrĩ:

―Roho Mwamũre nĩ waaririe kũgerera Isaiya ũrĩa mũnabii kũrĩ maithe manyu ma tene, 26
ũkiuga, ‗Thiĩ kũrĩ andũ acio ũmere atĩrĩ: ―Kũigua nĩ mũkaigua, no mũtitaũkĩrũo, na kũrora nĩ
mũkaarora no mũtione. 27 Nĩ gũkorũo andũ aya nĩ momĩtio ngoro ciao, kũigua nĩ maiguaga no
makaga kuoya ikinya, na makahinga maitho mao, nĩguo matikanone na maitho mao na
matikanaigue na matũ mao mataũkĩrũo ngoro-inĩ ciao na magarũrũke, na niĩ ndĩmahonie.‖‘

28 Nĩ ũndũ ũcio menyai atĩ ũhonokio ũyũ kuuma kũrĩ Yahweh nĩ ũtwarĩirũo andũ a ndũrĩrĩ; na
hatarĩ nganja nĩ mekũũthikĩrĩria.‖

29 Na thutha wa ciugo icio, Ayahudi magĩĩthiĩra, no gũkĩgĩa na ngarari nene mũno gatagatĩ-inĩ
kao.

30 Agĩgĩikara kũu mĩaka ĩĩrĩ mĩgima nyũmba-inĩ yake ya gũkombora, na nĩ aamũkagĩra na ũtugi
arĩa othe mookaga kũrĩ we, 31 akamahunjagĩria ũhoro wĩgiĩ Ũthamaki wa Yahweh na akamaruta
ũhoro wĩgiĩ Mwathi Yahshua Messiya arĩ na wĩyathi mũnene wa kwaria, hatarĩ na kĩgirĩrĩria.

AROMA 1

1 Nĩ niĩ Saũlũ, ndungata ya Messiya Yahshua, o niĩ njĩtĩtwo nduĩke mũtũmwo, na ngaamũrwo
hunjagie Ũhoro-ũrĩa-Mwega wa Yahweh,

2 o Ũhoro-ũrĩa-Mwega eeranĩire o mbere na tũnua twa anabii ake thĩinĩ wa Maandĩko marĩa
Maamũre,

2242









3 ũrĩa ũkoniĩ Mũrũwe, ũrĩa ta mũndũ warĩ wa rũciaro rwa Daudi.

4 Na rĩrĩ, Roho Mwamũre nĩ onanirie na ũhoti atĩ Yahshua Messiya nĩ Mũrũ wa Yahweh tondũ
wa ũrĩa aariũkire akiuma kũrĩ arĩa akuũ: o we Yahshua Messiya Mwathi witũ.

5 kũgerera we Yahweh nĩ atũheete wega wake, na agatũhe ũhoti ta atũmwo nĩguo twĩre andũ-a-
Ndũrĩrĩ ciothe kũndũ guothe ũrĩa Yahweh amekĩire, nĩguo mamwĩtĩkie na mamwathĩkĩre, nĩguo
matũme rĩĩtwa rĩake rĩgoocagwo. 6 O na inyuĩ mũrĩ amwe a acio metĩtwo matuĩke a Yahshua
Messiya.

7 Ndĩramwandĩkĩra marũa maya inyuothe arĩa mũrĩ kũu Roma, o inyuĩ mwendetwo nĩ Yahweh,
na mũgetwo mũtuĩke andũ aamũre:

Wega na thayũ kuuma kũrĩ Yahweh Ithe witũ, na kuuma kũrĩ Mwathi Yahshua Messiya, iroikara
na inyuĩ.

8 O mbere nĩ ngũcokeria Kĩhoti wakwa ngatho thĩinĩ wa Yahshua Messiya nĩ ũndũ wanyu
inyuothe, tondũ ũhoro wa wĩtĩkio wanyu nĩ ũmenyithanĩtio thĩ yothe.

9 Yahweh, ũrĩa niĩ ndungatagĩra na ngoro yakwa yothe na ũndũ wa kũhunjia Ũhoro-ũrĩa-Mwega
wa Mũrũwe-rĩ, nĩwe mũira wakwa wa ũrĩa ndũũraga ndĩmũririkanaga 10 mahoya-inĩ makwa
hĩndĩ ciothe; na nĩ ndĩrahoya atĩ rĩu nĩ ũndũ wa kwenda kwa Yahweh no hingũrĩrwo njĩra nĩguo
njũke kũrĩ inyuĩ.

11 Nĩ ndĩrerirĩria mũno tuonane na inyuĩ nĩgetha ndĩmũgaĩre iheo cia kĩĩroho nĩguo
muongererwo hinya, 12 ũguo nĩ kuuga atĩ inyuĩ na niĩ tũgĩe na ũhoro wa kũũmanĩrĩria, o mũndũ
omĩrĩrie mũndũ ũrĩa ũngĩ na wĩtĩkio wake.

13 Ariũ na aarĩ a Ithe witũ, ndikwenda mwage kũmenya atĩ nĩ mahinda maingĩ ndanabanga
kũmũceerera (no ndanagirĩrĩrio gwĩka ũguo nginya rĩu) nĩgetha ngĩe na maciaro thĩinĩ wanyu, o
ta ũrĩa ngĩĩte na maciaro thĩinĩ wa andũ-a-Ndũrĩrĩ iria ingĩ.

2243









14 Niĩ haana ta ndĩ na thirĩ na Ayunani o na arĩa matarĩ Ayunani, ningĩ ngagĩa na thirĩ wa andũ
arĩa ogĩ o na arĩa matarĩ ogĩ.

15 Nĩ ũndũ ũcio nĩkĩo ndĩriragĩria mũno kũhunjia Ũhoro-ũrĩa-Mwega o na kũrĩ inyuĩ arĩa
mũtũũraga Roma.

16 Niĩ ndingĩconokera Ũhoro-ũrĩa-Mwega, tondũ nĩguo hinya wa Yahweh wa gũtũma mũndũ o
wothe ũrĩa ũwĩtĩkĩtie ahonoke: O mbere Ayahudi, na thutha wao nĩ andũ-a-Ndũrĩrĩ.

17 Nĩgũkorwo thĩinĩ wa Ũhoro-ũrĩa-Mwega, ũthingu ũrĩa uumĩte kũrĩ Yahweh nĩ ũguũrĩtio, na
nĩguo ũthingu ũrĩa wonekaga na ũndũ wa gwĩtĩkia kuuma o kĩambĩrĩria nginya kĩrĩkĩro, o ta ũrĩa
kwandĩkĩtwo atĩrĩ: ―Mũndũ ũrĩa mũthingu arĩtũũraga muoyo nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia.‖

18 Mangʼũrĩ ma Yahweh nĩ maguũrĩtio kuuma igũrũ mokĩrĩre ũhoro wothe wa andũ kũregana na
Yahweh, na waganu wa andũ arĩa magiragĩrĩria ũhoro-ũrĩa-wa-ma na ũndũ wa waganu wao,

19 nĩgũkorwo maũndũ ma Yahweh marĩa mangĩmenyeka nĩo matiagĩte kũmenyeka nĩo, tondũ
Yahweh nĩwe wamamenyithirie.

20 Nĩgũkorwo kuuma rĩrĩa thĩ yombirwo, maũndũ ma Yahweh marĩa matonekaga, na nĩmo hinya
wake ũtathiraga, o na mũhianĩre wake wa na igũrũ, nĩ marĩkĩtie kuoneka o wega, na
makamenyeka nĩ ũndũ wa indo iria ciombirwo, nĩgetha andũ matikagĩe na kĩĩgwatio.

21 Tondũ o na harĩa maamenyete Yahweh, matiigana kũmũgooca ta arĩ Kĩhoti, kana
makĩmũcokeria ngatho, no meciria mao maatuĩkire ma tũhũ, nacio ngoro ciao ngĩgu ikĩgĩa
nduma.

22 Na o rĩrĩa moigaga atĩ o nĩ ogĩ-rĩ, noguo maatuĩkire irimũ, 23 nao magĩkũũrania riri wa Kĩhoti
ũrĩa mũtũũra muoyo na mĩhianano ĩthondeketwo ĩkahaana ta andũ arĩa makuaga, na nyoni, na
nyamũ cia magũrũ mana, o na nyamũ iria itambaga thĩ.

2244










24 Nĩ ũndũ ũcio Yahweh akĩmarekereria marũmagĩrĩre merirĩria mao mooru marĩa ngoro ciao
cieriragĩria, o na mekage maũndũ ma ũũra thoni ma kwagithia mĩĩrĩ yao gĩtĩo, mũndũ na ũrĩa
ũngĩ.

25 Nĩ makũũranirie ũhoro-ũrĩa-wa-ma wa Yahweh na maheni, makĩhoya na magĩtungatĩra indo
iria ciombirwo handũ ha gũtungatĩra Mũciũmbi, o ũcio wa kũgoocagwo nginya tene, Amein.

26 Tondũ wa ũguo-rĩ, Yahweh nĩ amarekereirie marũmagĩrĩre merirĩria mao mooru ma maũndũ
ma thoni. O na andũ-a-nja ao nĩ maakũũranirie mũtugo wao ũrĩa wa ndũire na ũrĩa ũtarĩ wa
ndũire.

27 O nao arũme o ũndũ ũmwe nĩ maatiganĩirie mũtugo wao ũrĩa wa ndũire na andũ-a-nja,
magaakanagwo nĩ merirĩria mooru ma kwĩriranĩria o ene. Arũme magĩĩka ciĩko cia ũũra-thoni na
arũme arĩa angĩ, nao nĩ megwatĩire thĩinĩ wa mĩĩrĩ yao ene iherithia rĩrĩa rĩmagĩrĩire nĩ ũndũ wa
waganu ũcio wao.

28 Na makĩria ma ũguo-rĩ, tondũ mationire bata wa gũtũũra mamenyete Yahweh, nake
akĩmarekereria magĩe na meciria ma ũmaramari, mekage maũndũ marĩa mataagĩrĩirwo nĩ
gwĩkwo.

29 Nao makĩiyũrwo nĩ waganu wa mĩthemba yothe, ũũru, na ũkoroku, na meciria ma ũmaramari.
Makaiyũrwo nĩ ũiru, na ũragani, na ngũĩ, na maheni, na rũmena. Magatuĩka andũ a mũhuhu,

30 na acambania, na athũũri Yahweh, na aciinũrani, na egaathi, na etĩi, mathugundaga njĩra njerũ
cia gwĩka ũũru, na andũ matangĩathĩkĩra aciari ao;

31 nao ti akuũku wega, na matitĩaga ũhoro ũrĩa mũrĩĩkanĩre, na nĩ ooru mũno, na matirĩ tha.

32 Na o na gwatuĩka nĩ moĩ Watho wa ũthingu wa Yahweh atĩ andũ arĩa mekaga maũndũ ta
macio maagĩrĩirwo nĩ gũkua, to gũthiĩ mathiiaga na mbere na gwĩka maũndũ macio tu, no nĩ
metĩkanagia na andũ arĩa mekaga maũndũ macio.

2245









AROMA 2

1 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, wee mũndũ ũyũ ndũrĩ na kĩĩgwatio, wee ũtuagĩra mũndũ ũrĩa ũngĩ cira,
nĩgũkorwo rĩrĩa ũgũtuĩra mũndũ ũngĩ cira, nĩwe mwene ũretuĩra cira, tondũ wee ũratuanĩra cira
wĩkaga maũndũ o macio ekaga. 2 Na nĩ tũũĩ atĩ Yahweh agaatuĩra andũ arĩa mekaga maũndũ ta
macio cira na ũhoro wa ma. 3 Tondũ rĩrĩa wee mũndũ ũyũ, ũtuagĩra arĩa angĩ cira na ũgacoka
ũgeka maũndũ o macio mekaga-rĩ, wee ũgwĩciria nĩ ũkahonoka cira wa Yahweh?

4 Kana nĩ kũnyarara ũnyararĩte ũtugi wake mũnene, na ũkirĩrĩria, na wetereri wake, ũkaaga
kũmenya atĩ ũtugi wa Yahweh nĩguo ũkũguucagĩrĩria nĩguo wĩrire?

5 No rĩrĩ, nĩ ũndũ wa ũrĩa ũmĩtie ngoro yaku, na ũkarega kwĩrira-rĩ, nĩ mangʼũrĩ ũreigĩra marĩa
magagũũkĩrĩra. Nĩgũkorwo mũthenya wa mangʼũrĩ nĩ ũroka, rĩrĩa matuĩro ma Yahweh ma
ũthingu makaaguũranĩrio.

6 Nĩ ũndũ Yahweh akaarĩha o mũndũ kũringana na maũndũ marĩa aaneka.

7 Arĩa macaragia kũheo riri, na gĩtĩo, na ũhoro wa kwaga kũbutha, nĩ ũndũ wa gwĩka wega
matekũnoga-rĩ, acio nĩ akamahe muoyo wa tene na tene.

8 No arĩa eyendi, na nĩ maregaga ũhoro-wa-ma na makarũmagĩrĩra maũndũ mooru-rĩ, acio nĩ
magakinyĩrwo nĩ mangʼũrĩ na marakara.

9 Nĩ gũkagĩa na thĩna na mĩnyamaro kũrĩ andũ othe arĩa mekaga ũũru; mbere kũrĩ Ayahudi, na
thutha kũrĩ andũ-a-Ndũrĩrĩ;

10 no riri, na gĩtĩo, na thayũ ikaaheo mũndũ o wothe ũrĩa wĩkaga wega: mbere kũrĩ Ayahudi, na
thutha kũrĩ andũ-a-Ndũrĩrĩ.

11 Nĩgũkorwo Yahweh ndatĩagĩra andũ maũthĩ.

2246










12 Andũ arĩa othe mehagia matarĩ Watho-inĩ makaaninwo matarĩ Watho-inĩ, nao arĩa othe
mehagia marĩ rungu rwa Watho magaatuĩrwo cira kũringana na Watho ũcio.

13 Nĩgũkorwo ti arĩa maiguaga Watho matuagwo athingu maitho-inĩ ma Yahweh, no arĩa
maathĩkagĩra Watho nĩo magaatuwo athingu.

14 (Ti-itherũ, rĩrĩa andũ-a-Ndũrĩrĩ arĩa matarĩ na Watho mekaga maũndũ marĩa Watho uugĩte nĩ
ũndũ wa ũhoro wao wa mũciarĩre-rĩ, o ene nĩ monanagia nĩ moĩ Watho ũcio, o na gũtuĩka matirĩ
maũigua 15 tondũ nĩ monanagia atĩ maũndũ marĩa mabataranagia thĩinĩ wa Watho nĩ mandĩke
ngoro-inĩ ciao, nacio thamiri ciao o nacio ikaruta ũira, namo meciria mao rĩmwe
makamacirithagia na rĩrĩa rĩngĩ makamacirĩrĩra.)

16 Ũndũ ũyũ ũkooneka mũthenya ũrĩa Yahweh, na ũndũ wa Yahshua Messiya agaatuĩra cira
meciria ma hitho marĩa marĩ ngoro-inĩ cia andũ, o ta ũrĩa Ũhoro-ũrĩa-Mwega uugĩte, ũrĩa niĩ
hunjagia.

17 Takĩonee, angĩkorwo wee wĩĩtaga Mũyahudi; na ũngĩkorwo wĩhocagia ũhoro-inĩ wa Watho
na nĩ wĩrahagĩra ngwatanĩro yaku na Yahweh; 18 angĩkorwo nĩ ũmenyete ũrĩa endaga, na
ũgakũũrana maũndũ marĩa marĩ bata gũkĩra marĩa mangĩ tondũ wa ũrĩa ũrutĩtwo maũndũ ma
Watho;

19 angĩkorwo nĩ wĩtĩkĩtie atĩ wee ũrĩ mũtongoria wa andũ arĩa atumumu, o na ũtheri wa
gũtherera arĩa marĩ nduma-inĩ, 20 o na mũtaari wa andũ arĩa akĩgu, na mũrutani wa tũkenge,
tondũ thĩinĩ wa Watho ũrĩ na mũhianĩre wa ũrĩa ũmenyo wa ũhoro-wa-ma ũtariĩ;

21 hakĩrĩ ũguo-rĩ, wee ũrutaga andũ arĩa angĩ-rĩ, ndũngĩkĩĩruta wee mwene? Wee ũhunjagia atĩ
andũ matikaiye-rĩ, wee nĩ ũiyaga?

22 Wee uugaga atĩ andũ matikanatharanie-rĩ, wee nĩ ũtharanagia? Wee ũthũire mĩhianano-rĩ, wee
nĩ ũiyaga indo cia hekarũ cia andũ arĩa matoĩ Yahweh?

23 Wee wĩrahagĩra Watho-rĩ, nĩ ũconorithagia Yahweh na ũndũ wa kwagarara Watho ũcio?

2247









24 O ta ũrĩa kwandĩkĩtwo atĩrĩ, ―Rĩĩtwa rĩa Yahweh nĩ rĩcambagio thĩinĩ wa andũ-a-Ndũrĩrĩ nĩ
ũndũ wanyu.‖

25 Ũhoro wa kũrua nĩ ũrĩ kĩguni ũngĩrũmia ũrĩa Watho uugĩte, no ũngĩagarara Watho ũcio-rĩ,
ũhoro ũcio waku wa kũrua ũtuĩkĩte ta ũtaruĩte.

26 Angĩkorwo arĩa matarĩ aruu nĩ mahingagia maũndũ marĩa mabataranagia thĩinĩ wa Watho-rĩ,
githĩ acio matiagĩrĩire gũtuwo ta maruĩte?

27 Mũndũ ũrĩa ũtarĩ mũruu mwĩrĩ na nĩ ahingagia ũrĩa Watho uugĩte-rĩ, nĩ akamũtuĩra cira, inyuĩ
mwagararaga Watho ũcio o na mwakorwo nĩ mũruĩte na mũrĩ na Watho ũrĩa mwandĩke.

28 Tondũ-rĩ, Mũyahudi ti ũrĩa wonanagia atĩ nĩ Mũyahudi na igũrũ, nakuo kũrua to kũrĩa gwa
kuoneka mwĩrĩ-inĩ.

29 Aca, Mũyahudi kũna nĩ ũrĩa Mũyahudi ngoro; nakuo kũrua nĩ kũrua kwa ngoro, ũguo nĩ
kuuga atĩ nĩ ũhoro wa Roho, no ti wa Watho ũrĩa mwandĩke. Kũganwo kwa mũndũ ta ũcio-rĩ,
gũtiumaga kũrĩ andũ, no kuumaga kũrĩ Yahweh.

AROMA 3

1 Gwatuĩka ũguo-rĩ, Mũyahudi agĩkĩrĩte andũ arĩa angĩ na kĩ? Kana bata wa kũrua ũkĩrĩ ũrĩkũ?

2 Hĩ! Ũguni no mũnene na njĩra ciothe! Mbere ya maũndũ mothe, Ayahudi nĩo mehokeirwo
ũramati wa maũge ma Yahweh.

3 Ĩ kũngĩkorwo amwe ao nĩ magire kwĩhokeka, kwaga kwĩhokeka kwao, nĩ kũngĩatũmire
Yahweh aage gũtuĩka mwĩhokeku?

2248











4 Kũroaga gũtuĩka ũguo! Yahweh arotuĩka wa ma, na mũndũ o wothe atuĩke wa maheni, o ta
ũrĩa kwandĩkĩtwo atĩrĩ:

―Nĩguo kuonekage atĩ rĩrĩa ũkwaria,

wee waragia maũndũ ma kĩhooto,

na ũhootanage rĩrĩa ũgũcirithania.‖

5 No rĩrĩ, angĩkorwo wagi witũ wa ũthingu nĩ ũtũmaga ũthingu wa Yahweh ũguũrio mũno
makĩria-rĩ, tũkiuge atĩa? No tuuge atĩ Yahweh ti mũthingu rĩrĩa egũtũkinyĩria mangʼũrĩ make?
(Ndĩraaria o ta ũrĩa mũndũ wa gũkũ thĩ angĩaria.)

6 Aca, kũroaga gũtuĩka ũguo! Angĩkorwo ũguo nĩguo kũrĩ-rĩ, Yahweh angĩgĩtuĩra thĩ cira atĩa?
No mũndũ ahota kuuga atĩrĩ, ―Angĩkorwo kũhenania gwakwa no kũingĩhie ũhoro-wa-ma wa
Yahweh, na nĩ ũndũ ũcio gũtũme riri wake wongerereke-rĩ, niĩ ngĩtuagĩrwo cira ta ndĩ mwĩhia
nĩkĩ?‖

8 Nĩ kĩ kĩgiragia tuuge, ta ũrĩa tũcambagio atĩ nĩguo tuugaga, o na ta ũrĩa andũ amwe moigaga atĩ
nĩguo tuugaga, ―Nĩ tũtũũre twĩkaga ũũru nĩguo wega woneke‖? Acio-rĩ, gũtuĩrwo cira kwao nĩ
gwa kĩhooto.

9 Tũkiuge atĩa? Ithuĩ Ayahudi tũkĩrĩ ega gũkĩra andũ arĩa angĩ? Aca, tiguo! Nĩ tũrĩkĩtie kuonania
hau mbere atĩ Ayahudi o hamwe na andũ-a-Ndũrĩrĩ othe nĩ magũĩte hinya-inĩ wa mehia. 10 O ta
ũrĩa kwandĩkĩtwo atĩrĩ:

―Gũtirĩ mũndũ mũthingu, gũtirĩ o na ũmwe;

11 gũtirĩ mũndũ ũmenyaga ũndũ,

2249











gũtirĩ mũndũ ũrongoragia Yahweh.

12 Othe nĩ magarũrũkĩte, makora,

othe hamwe magatuĩka kĩndũ gĩtarĩ bata;

gũtirĩ mũndũ wĩkaga wega,

gũtirĩ o na ũmwe.‖

13 ―Mĩmero yao ĩhaana ta mbĩrĩra iceng'ũ;

nĩmĩ ciao ciaragia o maheni.‖

―Mĩromo yao yaragia maũndũ marũrũ ta thumu wa nduĩra.‖

14 ―Tũnua twao tũiyũrĩte irumi na ũrũrũ.‖

15 ―Mahanyũkaga na magũrũ magaite thakame;

16 mwanangĩko na kĩeha nĩcio cionanagia kũrĩa magereire,

17 nayo njĩra ya thayũ matimĩũĩ.‖

18 ―Hatirĩ wĩtigĩri Yahweh maitho-inĩ mao.‖

2250














19 Rĩu-rĩ, nĩ tũũĩ atĩ maũndũ marĩa mothe Watho uugĩte, merĩtwo andũ arĩa marĩ rungu rwa
Watho, nĩgetha kanua o gothe gakirio, nao andũ a thĩ othe matuĩke a gũcirithio nĩ Yahweh.

20 Tondũ wa ũguo-rĩ, gũtirĩ mũndũ o na ũ ũngĩtuwo mũthingu maitho-inĩ ma Yahweh nĩ ũndũ
wa kũrũmia Watho; no rĩrĩ, Watho nĩguo ũtũmaga andũ mamenye atĩ nĩ mehĩtie.

21 No rĩrĩ, rĩu ũthingu uumĩte kũrĩ Yahweh nĩ ũmenyithanĩtio na njĩra ĩngĩ ĩtahutanĩtie na Watho
wa Musa, o na gũtuĩka nĩ yoimbũrĩtwo o tene nĩ Watho na Anabii. 22 Naguo ũthingu ũyũ nĩ ũrĩa
uumaga kũrĩ Yahweh, na ũheagwo arĩa othe metĩkĩtie na ũndũ wa gwĩtĩkia Yahshua Messiya.
Gũtirĩ ũhoro wa gũthuurania andũ,

23 nĩgũkorwo andũ othe nĩ mehĩtie na makanyihĩrwo nĩ riri wa Yahweh,

24 na nĩ ũndũ wa wega wa Yahweh magatuwo athingu o ũguo tũhũ, nĩ ũndũ wa ũrĩa
maakũũrirwo nĩ Messiya Yahshua.

25 Yahweh aamũrutire arĩ igongona rĩa kũhoroheria mehia na ũndũ wa wĩtĩkio thĩinĩ wa thakame
yake. Yahweh eekire ũguo nĩgetha onanie ũthingu wake, tondũ wa ũrĩa mehia ma mbere ĩyo
maarekeirwo andũ matekũherithio, nĩ ũndũ wa gũkirĩrĩria kwa Yahweh, 26 nake eekire ũguo
nĩgetha onanie ũthingu wake mahinda-inĩ maya, na kũmenyeke atĩ we nĩ mũthingu, na nĩwe
ũtuaga andũ arĩa metĩkĩtie Yahshua athingu.

27 Gwagĩtuĩka ũguo-rĩ, kwĩraha gũkĩrĩ ha? Nĩ kweherie biũ. Kweheretio nĩ ũndũ wa gĩtũmi
kĩrĩkũ? Hihi nĩ ũndũ wa kũrũmia Watho? Aca, no nĩ ũndũ wa Watho ũrĩa wa wĩtĩkio.

28 Nĩgũkorwo nĩ tũrũmĩtie atĩ mũndũ atuagwo mũthingu na ũndũ wa gwĩtĩkia no ti ũndũ wa
gwathĩkĩra Watho.

29 Yahweh-rĩ, akĩrĩ o Kĩhoti wa Ayahudi oiki? Githĩ Kĩhoti ti wa andũ-a-Ndũrĩrĩ o nao? Ĩĩ, nĩ
Kĩhoti wa andũ-a-Ndũrĩrĩ o nao,

2251










30 nĩgũkorwo Yahweh no ũmwe, na nĩwe ũrĩtuaga andũ arĩa maruaga athingu, na ũndũ wa
gwĩtĩkia, na arĩa mataruaga nao amatuage athingu na ũndũ wa gwĩtĩkia o ro ũguo. 31 Rĩu-rĩ, no
twagithie ũhoro wa Watho kĩene nĩ ũndũ wa ũhoro wa wĩtĩkio ũcio? Aca, kũroaga gũtuĩka ũguo!
Handũ ha ũguo-rĩ, nĩ Watho tũgũkĩongerera hinya.

AROMA 4

1 Iburahĩmu, o ũcio ithe witũ ũhoro-inĩ wa gũciarwo na mwĩrĩ-rĩ, aamenyire atĩa ũhoro ũcio?

2 Angĩkorwo, ti-itherũ, Iburahĩmu aatuirwo mũthingu na ũndũ wa ciĩko iria ekaga-rĩ, nĩ arĩ na
ũndũ wa kwĩrahĩra, no ti mbere ya Yahweh.

3 Nĩgũkorwo Maandĩko marĩa Maamũre moigĩte atĩa? ―Iburahĩmu nĩ etĩkirie Yahweh, naguo
ũndũ ũcio ũgĩtũma atuwo mũthingu.‖

4 Oneei, hĩndĩ ĩrĩa mũndũ aruta wĩra-rĩ, mũcara wake ũrĩa aheagwo ndũkoragwo ũrĩ ta kĩheo, no
nĩ ta thirĩ ararĩhwo.

5 No rĩrĩ, mũndũ ũrĩa ũtehokaga maũndũ marĩa ekaga, tiga o gwĩtĩkia Yahweh ũrĩa ũtuaga andũ
arĩa aaganu athingu-rĩ, wĩtĩkio wa mũndũ ũcio nĩguo atuagĩrwo ta arĩ ũthingu. 6 Ũguo noguo
Daudi oigaga rĩrĩa aaragia ũhoro wa kĩrathimo kĩa mũndũ ũrĩa Yahweh atuĩte mũthingu hatarĩ
ũhoro wa ciĩko, akoiga atĩrĩ:

7 ―Kũrathimwo-rĩ, nĩ arĩa

marekeirwo mahĩtia mao,

namo mehia mao makahumbĩrwo.

8 Kũrathimwo-rĩ, nĩ mũndũ ũrĩa

2252










Yahweh atatuaga mwĩhia.‖

9 Hihi kĩrathimo gĩkĩ no kĩa andũ arĩa maruaga oiki, kana nĩ kĩa o na arĩa mataruaga? Nĩ
tũkoretwo tũkiuga atĩ wĩtĩkio wa Iburahĩmu nĩguo watũmire atuwo mũthingu. 10 No aatuirwo
mũthingu arĩ na ũhoro ũrĩkũ? Hihi nĩ thutha wa kũrua, kana nĩ mbere ĩyo? Ti thutha wa kũrua, no
nĩ mbere ĩyo, hĩndĩ ĩrĩa ataaruĩte!

11 Nake agĩcoka akĩamũkĩra rũũri rwa kũrua, rũrĩ mũhũri wa ũthingu ũrĩa aarĩ naguo nĩ ũndũ wa
gwĩtĩkia o na hĩndĩ ĩrĩa ataarĩ mũruu. Nĩ ũndũ ũcio agĩtuĩka ithe wa arĩa othe metĩkagia o na
matarĩ aruu, nĩgetha o nao matuagwo athingu. 12 Na ningĩ nowe ithe wa andũ arĩa maruaga, arĩa
matarĩ atĩ no kũrua maruĩte, no nĩ mathiiaga na mũthiĩre wa wĩtĩkio ũrĩa ithe witũ Iburahĩmu aarĩ
naguo mbere ya kũrua.

13 Iburahĩmu ndeerĩirwo kĩĩranĩro atĩ nĩ agatuĩka mũgai wa thĩ hamwe na njiaro ciake nĩ ũndũ
wa gwathĩkĩra Watho, no nĩ ũndũ wa ũthingu ũrĩa uumanaga na wĩtĩkio.

14 Nĩgũkorwo kũngĩtuĩka atĩ arĩa matũũragio nĩ Watho nĩ agai-rĩ, wĩtĩkio ndũkĩrĩ kĩene, nakĩo
kĩĩranĩro nĩ gĩa tũhũ, 15 tondũ Watho ũrehaga mangʼũrĩ. Naho harĩa hatarĩ Watho hatirĩ ũhoro wa
kwagarara Watho.

16 Tondũ wa ũguo-rĩ, kĩĩranĩro kiumanaga na wĩtĩkio, nĩgetha wonekage na ũndũ wa wega wa
Yahweh, na ũtuĩke wa kũheo kũna njiaro ciothe cia Iburahĩmu, na to arĩa maaheirwo ũhoro wa
watho oiki, no nĩ kũrĩ arĩa othe metĩkĩtie ta ũrĩa Iburahĩmu eetĩkĩtie. Nĩgũkorwo Iburahĩmu nĩwe
ithe wa arĩa othe metĩkĩtie. 17 Ta ũrĩa kwandĩkĩtwo atĩrĩ: ―Nĩ ngũtuĩte ithe wa ndũrĩrĩ nyingĩ.‖
We nĩwe ithe witũ maitho-inĩ ma Yahweh, o ũcio Iburahĩmu eetĩkĩtie, o we Kĩhoti ũrĩa ũriũkagia
arĩa makuĩte, na waragia ũhoro wa maũndũ marĩa matarĩ ho ta marĩ ho.

18 Iburahĩmu nĩ agĩire na kĩĩrĩgĩrĩro o na harĩa hataarĩ kĩndũ gĩa kwĩrĩgĩrĩra na agĩĩtĩkia, na nĩ
ũndũ ũcio agĩtuĩka ithe wa ndũrĩrĩ nyingĩ, o ta ũrĩa erĩtwo atĩrĩ, ―Ũguo nĩguo rũciaro rwaku
rũkaigana.‖

2253









19 Nake o na akĩmenyaga atĩ mwĩrĩ wake watariĩ ta ũrĩ mũkuũ nĩgũkorwo ũkũrũ wake warĩ ta
mĩaka igana rĩmwe, na aamenya atĩ nda ya Sara nĩ yathirĩte hinya wa gũciara-rĩ, ndaigana
kũnyihanyihĩrwo nĩ wĩtĩkio.

20 Nowe ndaigana kũgĩa na nganja ũhoro-inĩ wa wĩtĩkio ũkoniĩ kĩĩranĩro kĩu kĩa Yahweh, no
wĩtĩkio wake nĩ hinya wongereirwo, nake akĩgooca Yahweh,

21 tondũ nĩ etĩkĩtie biũ atĩ Yahweh arĩ na hinya wa kũhingia ũrĩa eranĩire.

22 Ũndũ ũcio ũgĩtũma atuwo mũthingu.

23 Na rĩrĩ, ciugo icio ciandĩkĩtwo atĩrĩ ―Nĩ atuirwo mũthingu‖ itiandĩkirwo nĩ ũndũ wake wiki,

24 no ciandĩkirwo nĩ ũndũ witũ, ithuĩ arĩa Yahweh agaatua athingu, o ithuĩ arĩa twĩtĩkĩtie Kĩhoti
ũrĩa wariũkirie Yahshua Mũhonokia witũ kuuma kũrĩ arĩa akuũ. 25 We aaneanirwo oragwo nĩ
ũndũ wa mehia maitũ, na agĩcoka akĩriũkio nĩgetha tũtuwo athingu.

AROMA 5

1 Nĩ ũndũ ũcio, kuona atĩ nĩ tũtuĩtwo andũ athingu nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia-rĩ, tũrĩ na thayũ na
Yahweh nĩ ũndũ wa Mũhonokia witũ Yahshua Messiya,

2 we ũrĩa ũtũmĩte tũgĩe na mweke wa gũkinya wega-inĩ wa Yahweh, harĩa tũrũngiĩ rĩu nĩ ũndũ
wa gwĩtĩkia. Na ithuĩ nĩ tũkenaga nĩ ũndũ wa kĩĩrĩgĩrĩro kĩrĩa tũrĩ nakĩo gĩa gũgaakinyĩra riri wa
Yahweh.

3 Na to ũguo wiki, no rĩrĩa tũrĩ mathĩna-inĩ nĩ tũkenaga tondũ nĩ tũũĩ atĩ gũthĩnĩka gũtũmaga
tũũmĩrĩrie; 4 nakuo kũũmĩrĩria gũtũmaga tũgĩe na gwĩkindĩra; nakuo gwĩkindĩra gũtũmaga tũgĩe
na kĩĩrĩgĩrĩro.

5 Nakĩo kĩĩrĩgĩrĩro kĩu gĩtingĩtũũraga ngoro, tondũ Yahweh nĩ aitĩrĩirie wendani wake ngoro-inĩ
ciitũ na ũndũ wa Roho Mwamũre, ũrĩa we aatũheire.

6 Nĩ ũndũ-rĩ, o ihinda rĩrĩa rĩagĩrĩire rĩakinya, o hĩndĩ ĩrĩa tũtaarĩ na hinya, Messiya nĩ akuire nĩ
ũndũ wa andũ arĩa matatĩaga Yahweh. 7 Nĩ hinya mũno mũndũ akue nĩ ũndũ wa mũndũ
mũthingu, no hihi kwahoteka kuoneka mũndũ ũngĩkua nĩ ũndũ wa mũndũ mwega.

2254






8 No Yahweh nĩ onanĩtie wendo wake kũrĩ ithuĩ na njĩra ĩno: Atĩ hĩndĩ ĩrĩa twatũire tũrĩ ehia-rĩ,
Messiya nĩ atũkuĩrĩire.

9 Kuona atĩ rĩu nĩ tũtuĩtwo athingu na ũndũ wa thakame yake-rĩ, githĩ tũtigakĩhonokio makĩria
kuuma harĩ mangʼũrĩ ma Yahweh nĩ ũndũ wake!

10 Tondũ-rĩ, angĩkorwo hĩndĩ ĩrĩa twarĩ thũ cia Yahweh nĩ twaiguithanirio nake na ũndũ wa
gĩkuũ kĩa Mũriũ, na tondũ rĩu tũrĩ aiguithanie na Yahweh-rĩ, nĩ tũrĩkĩragĩrĩria kũhonokio nĩ ũndũ
Messiya arĩ muoyo.

11 Na to ũguo wiki, no o na nĩ tũkenagĩra Yahweh thĩinĩ wa Mũhonokia witũ Yahshua Messiya,
o ũcio ũtũmĩte tũiguithanio na Yahweh.

12 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, o ta ũrĩa kwĩhia kwa mũndũ ũmwe gwatũmire mehia matonye gũkũ thĩ, nakĩo
gĩkuũ gĩgĩtonya nĩ ũndũ wa mehia, nao andũ othe magĩtuĩka a gũkuaga tondũ nĩ mehirie,

13 nĩgũkorwo o na Watho ũtanaheanwo, mehia maarĩ kuo gũkũ thĩ. No gũtarĩ Watho mũndũ
ndangĩtuwo mwĩhia.

14 O na kũrĩ ũguo-rĩ, kuuma hĩndĩ ya Adamu o nginya hĩndĩ ya Musa, gĩkuũ nĩkĩo gĩatũire
gĩthamakagĩra andũ, o na arĩa matehĩtie na ũndũ wa kwagarara Watho ta ũrĩa Adamu eekĩte, arĩ
we mũhano wa Ũrĩa warĩ wa gũũka thutha.

15 No kĩheo kĩu gĩtihaanaine na ihĩtia rĩa kwagarara Watho. Tondũ angĩkorwo andũ aingĩ nĩ
makuire nĩ ũndũ wa ihĩtia rĩa mũndũ ũmwe-rĩ, wega wa Yahweh o na kĩheo kĩrĩa kĩarehirwo nĩ
wega wa mũndũ ũcio ũmwe, na nĩwe Yahshua Messiya-rĩ, nĩcio ciiyũrĩrĩire andũ aingĩ mũno
makĩria! 16 O na ningĩ, kĩheo kĩu kĩa Yahweh gĩtiringaine na maciaro ma mehia ma mũndũ ũcio
ũmwe: Tondũ gũtuĩrwo kwa rĩĩhia rĩu rĩmwe nĩkuo gwatũmire andũ matuĩrwo cira, no kĩheo kĩu
kĩaheanirwo nĩ Yahweh o ũguo tũhũ kĩarutirwo nĩ ũndũ wa mehia maingĩ, nakĩo gĩgĩtũma
matuwo athingu.

17 Tondũ-rĩ, angĩkorwo kwĩhia kwa mũndũ ũmwe gwatũmire gĩkuũ gĩthamake nĩ ũndũ wa
mũndũ ũcio ũmwe-rĩ, githĩ arĩa maamũkagĩra wega mũingĩ wa Yahweh na kĩheo kĩu kĩa ũthingu
matigũtũũra mathamakaga makĩria marĩ muoyo-inĩ nĩ ũndũ wa mũndũ ũmwe, o we Yahshua
Messiya!

2255







18 Nĩ ũndũ ũcio, o ta ũrĩa kwĩhia riita o rĩmwe gwatũmire andũ othe matuĩrwo cira-rĩ, ũguo
noguo gĩĩko kĩmwe kĩa ũthingu gĩatũmire andũ othe matuwo athingu nĩguo magĩe na muoyo.

19 Nĩgũkorwo o ta ũrĩa ũremi wa mũndũ ũmwe watũmire andũ aingĩ matuwo ehia-rĩ, ũguo
noguo gwathĩka kwa mũndũ ũcio ũmwe gũgũtũma andũ aingĩ matuwo athingu.

20 Ũhoro wa Watho wongereirwo nĩguo mehia mongerereke. No harĩa mehia mongererekire-rĩ,
naguo wega wa Yahweh ũkĩongerereka makĩria, 21 nĩgetha o ta ũrĩa mehia maathamakire thĩinĩ
wa gĩkuũ-rĩ, o naguo wega wa Yahweh ũthamakage nĩ ũndũ wa ũthingu, nĩguo ũtũkinyie muoyo-
inĩ wa tene na tene nĩ ũndũ wa Yahshua Messiya Mũhonokia witũ.

AROMA 6

1 Hakĩrĩ ũguo-rĩ, tũkiuge atĩa? Nĩ tũtũũre o twĩhagia nĩgetha wega wa Yahweh ũingĩhage?

2 Hĩ! Kũroaga gũtuĩka ũguo! Ithuĩ-rĩ, nĩ twakuire ũhoro-inĩ wa wĩhia; twakĩhota atĩa gũcoka
gũtũũra thĩinĩ waguo?

3 Kaĩ inyuĩ mũtoĩ atĩ ithuĩ othe arĩa twabatithirio thĩinĩ wa Messiya Yahshua twabatithirio thĩinĩ
wa gĩkuũ gĩake?

4 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, twabatithio nĩ gũthikwo twathikirwo hamwe nake gĩkuũ-inĩ gĩake, nĩgetha o ta
ũrĩa Messiya aariũkirio kuuma kũrĩ arĩa akuũ nĩ hinya wa riri wa Ithe, o na ithuĩ tũtũũre na
mũtũũrĩre mwerũ.

5 Angĩkorwo nĩ tũnyitithanĩtio nake ũguo thĩinĩ wa gĩkuũ gĩake-rĩ, hatirĩ nganja nĩ
tũkanyitithanio nake thĩinĩ wa kũriũka gwake.

6 Nĩgũkorwo nĩ tũũĩ atĩ ũmũndũ witũ wa tene nĩ wacuuranĩirio nake nĩgetha mwĩrĩ ũyũ wa mehia
weherio, nĩguo tũtikanacoke gũtuĩka ngombo cia mehia,

2256










7 tondũ mũndũ o wothe ũrĩa ũrĩkĩtie gũkua nĩ atigithanĩtio na mehia.

8 Na rĩrĩ, angĩkorwo nĩ twakuire hamwe na Messiya-rĩ, nĩ twĩtĩkĩtie atĩ nĩ tũgatũũra muoyo
hamwe nake.

9 Nĩgũkorwo nĩ tũũĩ atĩ tondũ Messiya nĩ ariũkirio akiuma kũrĩ arĩa akuũ-rĩ, ndarĩ hĩndĩ agaacoka
gũkua; gĩkuũ gĩtirĩ na hinya wa kũmwatha rĩngĩ.

10 Gĩkuũ kĩrĩa aakuire, aakuĩrĩire ũhoro wa mehia o riita rĩmwe rĩa kũigana; no muoyo ũrĩa
atũũraga-rĩ, atũũraga nĩ ũndũ wa riri wa Yahweh.

11 O na inyuĩ, o ũndũ ũmwe mwĩonagei atĩ nĩ mũkuĩte ũhoro-inĩ wa mehia, na atĩ mũtũũraga
muoyo mũrĩ ngwatanĩro na Yahweh thĩinĩ wa Messiya Yahshua. 12 Tondũ ũcio, mũtikanareke
mehia mathamakage thĩinĩ wa mĩĩrĩ yanyu ĩyo ĩkuaga, atĩ nĩguo mwathĩkagĩre merirĩria mooru
mayo.

13 Ningĩ mũtikananeane ciĩga cia mĩĩrĩ yanyu mehia-inĩ, atĩ nĩguo ituĩke ta indo cia kũhũthĩrwo
cia kwagana nacio, no nĩ kaba mwĩheanage kũrĩ Yahweh, mũhaana ta andũ marutĩtwo gĩkuũ-inĩ
makarehwo muoyo-inĩ na mũneanage ciĩga icio cia mĩĩrĩ yanyu kũrĩ we nĩguo ituĩke ta indo cia
kũhũthĩrwo na gwĩka maũndũ ma ũthingu.

14 Mũtigatuĩke a gwathagwo nĩ mehia, tondũ inyuĩ mũtirĩ a gũthamakagĩrwo nĩ Watho, no mũrĩ
a gũthamakagĩrwo nĩ wega wa Yahweh.

15 Tũkiuge atĩa? Kuona atĩ tũtirĩ rungu rwa Watho no tũrĩ rungu rwa wega wa Yahweh-rĩ, nĩ
tũtũũre twĩhagia? Kũroaga gũtuĩka ũguo!

16 Kaĩ inyuĩ mũtoĩ atĩ rĩrĩa mweheana kũrĩ mũndũ nĩguo mũtuĩke ngombo mũmwathĩkagĩre-rĩ,
inyuĩ mũkĩrĩ o ngombo cia ũcio mwathĩkagĩra: Mũrĩ ngombo cia mehia marĩa merekagĩria
mũndũ gĩkuũ-inĩ, kana mũrĩ ngombo cia wathĩki ũrĩa ũrehaga ũthingu?

2257










17 No Yahweh arocokerio ngatho, tondũ o na gũtuĩka inyuĩ mwarĩ ngombo cia mehia-rĩ, rĩu nĩ
mwathĩkĩire na ngoro yothe ũrutani ũrĩa mwehokeirwo.

18 Inyuĩ nĩ mũrĩkĩtie kuohorwo mũkoima mehia-inĩ, mũgacoka gũtuĩka ngombo cia ũthingu.

19 Ndĩraaria ũhoro ũyũ ngĩũgerekanagia na maũndũ ma andũ tondũ inyuĩ nĩ mwagĩte hinya
mũtũũrĩre-inĩ wanyu wa ndũire. O ta ũrĩa mwatũire mũneanaga ciĩga cianyu cia mĩĩrĩ ituĩke
ngombo kũrĩ maũndũ marĩa matarĩ ma kwĩyamũrĩra Yahweh o na ma waganu ũrĩa ũtũire
wongererekaga-rĩ, rĩu kĩneanei ciĩga cianyu ituĩke ngombo cia ũthingu nĩguo mũgaatuĩka andũ
aamũre.

20 Rĩrĩa mwarĩ ngombo cia mehia-rĩ, mũtiathagwo nĩ ũthingu.

21 Hĩndĩ ĩyo muonaga uumithio ũrĩkũ kuuma kũrĩ maũndũ marĩa matũmaga rĩu mũconoke?
Maũndũ macio marigĩrĩrio-inĩ marehaga gĩkuũ!

22 No rĩu tondũ nĩ mwohoretwo mũkoima mehia-inĩ na mũgatuĩka ngombo cia Yahweh-rĩ,
uumithio ũrĩa muonaga ũmwerekagĩria kwĩyamũrĩra Yahweh, na maciaro maguo nĩ muoyo wa
tene na tene.

23 Nĩgũkorwo mũcara wa mehia nĩ gĩkuũ, no kĩheo kĩrĩa Yahweh aheanaga nĩ muoyo wa tene na
tene thĩinĩ wa Messiya Yahshua Mũhonokia witũ.

AROMA 7

1 Atĩrĩrĩ, ariũ na aarĩ a Ithe witũ (nĩgũkorwo ndĩraaria na inyuĩ mũrĩ andũ arĩa moĩ Watho), kaĩ
mũtooĩ atĩ Watho wathaga mũndũ o rĩrĩa arĩ muoyo?

2 Nĩ ũndũ mũndu-wa-nja ũrĩ na mũthuri aikaraga ohanĩtio na mũthuriwe nĩ Watho ihinda rĩrĩa
rĩothe mũthuriwe arĩ muoyo; no mũthuriwe angĩkua-rĩ, mũndu-wa-nja ũcio ti muohe nĩ Watho
ũcio wa ũhiki.

2258










3 Tondũ mũndu-wa-nja ũcio angĩhikĩra mũndũ ũngĩ rĩrĩa mũthuriwe arĩ muoyo, atuĩkaga
mũtharia. No mũthuriwe angĩkua, mũndu-wa-nja ũcio ti muohe nĩ Watho ũcio, na ndangĩtuĩka
gĩtharia o na angĩhikio nĩ mũndũ ũngĩ.

4 Nĩ ũndũ ũcio, ariũ na aarĩ a Ithe witũ, o na inyuĩ nĩ mwakuire ũhoro-inĩ wa Watho nĩ ũndũ wa
mwĩrĩ wa Messiya, nĩguo mũtuĩke a mũndũ ũngĩ, o we ũrĩa wariũkirio akiuma kũrĩ arĩa akuũ,
nĩge

tha tũciaragĩre Yahweh maciaro.

5 Nĩgũkorwo hĩndĩ ĩrĩa twathagwo nĩ mwĩrĩ ũyũ wa mehia-rĩ, merirĩria ma mehia marĩa
maarahũragwo nĩ Watho nĩ maarutaga wĩra thĩinĩ wa mĩĩrĩ iitũ, magaciaragĩra gĩkuũ maciaro.

6 No rĩu, nĩ tuohoretwo tũkoima Watho-inĩ, tondũ nĩ tũkuĩte ũhoro-inĩ ũrĩa watuohete nĩgetha
tũtungatage na mũtungatĩre mwerũ wa Roho, no ti mũtungatĩre ũrĩa mũkũrũ wa Watho ũrĩa
mwandĩke.

7 Rĩu rĩ, tũkiuge atĩa? Watho ũkĩrĩ wĩhia? Aca ti ũguo! Ti-itherũ tiga nĩ ũndũ wa Watho
ndingĩamenyire wĩhia nĩ kĩ. Nĩgũkorwo ndingĩamenyire ũhoro wa gũcumĩkĩra korwo Watho
ndwoigĩte, ―Ndũkanacumĩkĩre kĩndũ kĩene.‖ 8 No wĩhia, tondũ wa kuona kamweke karĩa
kaaheanĩtwo nĩ Rĩathani rĩu, ũgĩtũma ngĩe na merirĩria ma mĩthemba yothe thĩinĩ wakwa.
Nĩgũkorwo hatarĩ Watho, wĩhia nĩ mũkuũ. 9 Kũrĩ hĩndĩ niĩ ndaarĩ muoyo itanamenya Watho; no
hĩndĩ ĩrĩa Rĩathani rĩokire, wĩhia ũkĩgĩa muoyo na niĩ ngĩkua.

10 Ngĩmenya atĩ Rĩathani o rĩu rĩarĩ rĩa gũtũma mũndũ atũũre muoyo-rĩ, norĩo rĩarehire gĩkuũ.

11 Nĩgũkorwo rĩrĩa wĩhia wonire kamweke karĩa kaaheanĩtwo nĩ Rĩathani rĩu-rĩ, nĩ kũũhenia
wahenirie, na ũkĩnjũraga narĩo.

12 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, Watho nĩ Mwamũre, o na Rĩathani no rĩamũre, na nĩ rĩa kĩhooto na nĩ rĩega.

2259










13 Kaĩ ũndũ ũcio mwega ũgĩcokete gũtuĩka gĩkuũ harĩ niĩ? Gũtikanatuĩke ũguo! No nĩgetha
wĩhia ũkũũrĩkane atĩ nĩ wĩhia, nĩ warehire gĩkuũ thĩinĩ wakwa na ũndũ wa kũhũthĩra ũndũ ũcio
mwega, nĩguo wĩhia ũtuĩke wĩhia kũna.

14 Nĩ tũũĩ atĩ Watho uumanĩte na Roho; no niĩ ndĩ mũndũ ũrĩ na mwĩrĩ wendetio agatuĩka
ngombo ya wĩhia.

15 Ndimenyaga maũndũ marĩa njĩkaga. Nĩgũkorwo ũrĩa nyendaga gwĩka tiguo njĩkaga, no ũndũ
ũrĩa thũire nĩguo njĩkaga.

16 O na ingĩtuĩka njĩkaga ũrĩa itekwenda gwĩka-rĩ, nĩ njĩtĩkĩrĩte atĩ Watho nĩ mwega.

17 Tondũ ũcio nĩ ngũũranĩte atĩ ti niĩ mwene njĩkaga maũndũ macio, no nĩ wĩhia ũrĩa ũtũũraga
thĩinĩ wakwa wĩkaga ũguo.

18 Nĩ njũĩ atĩ gũtirĩ ũndũ mwega ũtũũraga thĩinĩ wakwa, ũguo nĩ kuuga thĩinĩ wa mwĩrĩ ũyũ
wakwa wĩhagia. Nĩgũkorwo nĩ ndĩriragĩria gwĩka wega, no hinya wa gwĩka ũguo nĩguo itarĩ.

19 Nĩgũkorwo wega ũrĩa nyendaga gwĩka tiguo njĩkaga, no ũũru ũrĩa itendaga gwĩka nĩguo
thiiaga na mbere gwĩka.

20 Na rĩrĩ, ingĩkorwo nĩ njĩkaga ũrĩa itekwenda gwĩka-rĩ, ti niĩ mwene njĩkaga maũndũ macio, no
nĩ wĩhia ũrĩa ũtũũraga thĩinĩ wakwa wĩkaga ũguo.

21 Ũndũ ũyũ nĩ ũtũmaga nyone atĩ Watho ũyũ nĩguo ũrutaga wĩra thĩinĩ wakwa: Rĩrĩa ngwenda
gwĩka wega-rĩ, ũũru ũkoragwo o hamwe na niĩ.

22 Nĩgũkorwo ngoro-inĩ yakwa thĩinĩ, nĩ ngenagĩra Watho wa Yahweh;

2260











23 no nĩ nyonaga Watho ũngĩ ũkĩruta wĩra thĩinĩ wa ciĩga cia mwĩrĩ wakwa, ũkarehaga mbaara,
na ũkarũaga na Watho wa meciria makwa, na ũkandua mũndũ muohe nĩ Watho wa wĩhia ũrĩa
ũrutaga wĩra thĩinĩ wa ciĩga ciakwa.

24 Kaĩ niĩ ndĩkĩrĩ mũndũ mũthĩnĩku-ĩ! Nũ ũkũũhonokia harĩ mwĩrĩ ũyũ wa gĩkuũ? 25 Nĩ
ndacokeria Yahweh ngatho nĩ ũndũ wa Yahshua Messiya Mũhonokia witũ!

Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, niĩ mwene thĩinĩ wa meciria makwa ndĩ ngombo ya watho wa Yahweh, no ha
ũhoro wa mwĩrĩ ũyũ wa wĩhia, niĩ ndĩ ngombo ya Watho wa wĩhia.

AROMA 8

1 Nĩ ũndũ wa maũndũ macio-rĩ, andũ arĩa marĩ thĩinĩ wa Messiya Yahshua o ti a kũherithio,

2 tondũ nĩ kũgerera harĩ Yahshua Messiya Watho wa Roho ũrĩa ũheanaga muoyo wanjohorire
kuuma kũrĩ wĩhia na gĩkuũ.

3 Nĩgũkorwo ũndũ ũrĩa Watho wa Musa ũtangĩahotire gwĩka nĩ ũndũ wa kwagithio hinya nĩ
mwĩrĩ ũyũ wĩhagia-rĩ, Yahweh nĩ ekire ũndũ ũcio na ũndũ wa gũtũma Mũriũ wake mwene arĩ na
mwĩrĩ ũhaanaine na mwĩrĩ ũyũ wĩhagia, nĩgetha atuĩke igongona rĩa kũhoroheria mehia. Na nĩ
ũndũ ũcio agĩtuĩra wĩhia ũrĩa warĩ thĩinĩ wa mũndũ ũrĩa wĩhagia cira,

4 nĩgetha maũndũ ma ũthingu marĩa mathanĩtwo nĩ Watho mahingio thĩinĩ witũ, ithuĩ arĩa
tũtatũũraga kũringana na mwĩrĩ ũyũ wĩhagia, no tũtũũraga kũringana na Roho.

5 Andũ arĩa matũũraga kũringana na mwĩrĩ ũyũ wĩhagia meciragia o maũndũ marĩa mwĩrĩ ũcio
wendaga; no arĩa matũũraga kũringana na Roho meciragia o maũndũ marĩa mendagwo nĩ Roho.

2261











6 Meciria ma mũndũ mwĩhia marehaga gĩkuũ, no meciria marĩa maathagwo nĩ Roho marehaga
muoyo na thayũ;

7 meciria marĩa mehagia marĩ ũthũ na Yahweh. Meciria macio matiathĩkagĩra Watho wa
Yahweh, o na matingĩhota gwĩka ũguo.

8 Andũ arĩa maathagwo nĩ mwĩrĩ ũyũ wĩhagia matingĩhota gũkenia Yahweh.

9 No rĩrĩ, inyuĩ mũtiathagwo nĩ mwĩrĩ ũyũ wĩhagia, no mwathagwo nĩ Roho, angĩkorwo Roho wa
Yahweh atũũraga thĩinĩ wanyu. No rĩrĩ, mũndũ o wothe ũtarĩ na Roho wa Messiya-rĩ, ũcio ti wa
Messiya.

10 No angĩkorwo Messiya arĩ thĩinĩ wanyu-rĩ, mĩĩrĩ yanyu nĩ mĩkuũ nĩ ũndũ wa mehia, no
maroho manyu marĩ muoyo nĩ ũndũ wa ũthingu.

11 Na ningĩ angĩkorwo Roho wa Yahweh ũrĩa wariũkirie Yahshua kuuma kũrĩ arĩa akuũ
atũũraga thĩinĩ wanyu-rĩ, o we ũcio wariũkirie Messiya kuuma kũrĩ arĩa akuũ nĩ agatũma mĩĩrĩ
ĩyo yanyu ĩkuaga ĩgĩe na muoyo nĩ ũndũ wa Roho wake, ũcio ũtũũraga thĩinĩ wanyu.

12 Nĩ ũndũ ũcio, ariũ na aarĩ a Ithe witũ, ithuĩ tũrĩ na thirĩ, no ti thirĩ kũrĩ mwĩrĩ ũyũ wĩhagia, atĩ
nĩguo tũtũũrage kũringana na ũrĩa wendaga.

13 Nĩgũkorwo mũngĩtũũra kũringana na ũrĩa mwĩrĩ ũyũ wĩhagia wendaga-rĩ, nĩ mũgakua, no
mũngĩũraga ciĩko icio njũru cia mwĩrĩ na hinya wa Roho-rĩ, nĩ mũgatũũra muoyo,

14 tondũ andũ arĩa othe matongoragio nĩ Roho wa Yahweh acio nĩo ciana cia Yahweh. 15
Nĩgũkorwo mũtiaheirwo roho wa kũmũtua ngombo rĩngĩ nĩguo mwĩtigagĩre, no mwaheirwo
Roho wa kũmũtua ciana ciake cia kwĩrererwo. Na nĩguo ũtũmaga twanĩrĩre tũkoiga atĩrĩ,
―Yahweh, Baba.‖

2262











16 Roho Mwamũre we mwene nĩwe mũira hamwe na maroho maitũ atĩ ithuĩ tũrĩ ciana cia
Yahweh.

17 Rĩu-rĩ, angĩkorwo tũrĩ ciana ciake-rĩ, tũkĩrĩ agai, tũgatuĩka o agai a kũgaya Yahweh, na agai
hamwe na Messiya, angĩkorwo ti-itherũ nĩ tũgwatanagĩra nake mĩnyamaro yake nĩguo tũkaahota
kũgwatanĩra riri wake o naguo.

18 Nguona atĩ mĩnyamaro ĩrĩa tũrĩ nayo rĩu ndĩngĩringithanio na riri ũrĩa tũkaaguũrĩrio.

19 Indo iria ciombirwo itũũraga cietereire kũguũranĩrio gwa ciana cia Yahweh irĩ na gũthethũka
kũnene.

20 Nĩgũkorwo ciũmbe icio ciathĩrĩirio itũũre itarĩ kĩene na ti ũndũ wa gwĩthuurĩra cio nyene, no
nĩ ũndũ wa kwenda kwa ũrĩa waciathĩrĩirie itũũre irĩ na kĩĩrĩgĩrĩro,

21 atĩ ciũmbe cio nyene nĩ igakũũrwo kuuma ũkombo-inĩ wa kũbutha, ikinye wĩyathi-inĩ wa riri
wa ciana cia Yahweh.

22 Nĩ tũũĩ atĩ nginyagia rĩu ciũmbe icio ciothe itũire icayaga irĩ na ruo ta rwa mũndũ-wa-nja
akĩheo mwana.

23 Na to indo icio icayaga, no o na ithuĩ arĩa tũrĩ na maciaro ma mbere ma Roho, nĩ tũcayaga
ngoro-inĩ ciitũ thĩinĩ, twetereire hĩndĩ ĩkinye ya gũtuwo ciana cia Yahweh, na nĩkuo gũkũũrwo
kwa mĩĩrĩ iitũ kuuma ũkombo-inĩ.

24 Nĩgũkorwo twahonokirio nĩ ũndũ wa kĩĩrĩgĩrĩro kĩu. No rĩrĩ, kwĩrĩgĩrĩra kĩndũ kĩoneku-rĩ, kĩu
ti kĩĩrĩgĩrĩro kũrĩ. Nũ wĩrĩgagĩrĩra kĩrĩa arĩ nakĩo?

25 No rĩrĩ, tũngĩkorwo twĩrĩgĩrĩire kĩrĩa tũtarĩ nakĩo-rĩ, tũgĩetagĩrĩra o tũkirĩrĩirie.

2263











26 O ũndũ ũmwe, Roho nake nĩ atũteithagia nĩ ũndũ wa ũrĩa tũtarĩ hinya. Ithuĩ tũtiũĩ kĩrĩa
twagĩrĩirwo nĩ kũhoya, no Roho we mwene nĩ atũthaithanagĩrĩra arĩ na mũcayo ũtangĩgweteka na
ciugo.

27 Nake Yahweh ũrĩa ũthuthuragia ngoro ciitũ nĩ oĩ meciria ma Roho, tondũ Roho nĩwe
ũthaithanagĩrĩra andũ arĩa aamũre kũringana na ũrĩa Yahweh endete.

28 Ningĩ nĩ tũũĩ atĩ harĩ andũ arĩa mendete Yahweh, o arĩa metĩtwo nĩwe kũringana na ũrĩa
aathugundĩte-rĩ, maũndũ mothe mateithanagia hamwe mamarehere kĩrathimo.

29 Nĩgũkorwo acio Yahweh aamenyete o tene-rĩ, nĩo aathĩrĩirie matuĩke a kũhaananio na
mũhianĩre wa Mũrũwe, nĩguo atuĩke irigithathi harĩ andũ aingĩ a Ithe ũmwe.

30 Nao acio aathĩrĩirie o mbere, nĩo eetire; nao acio eetire, nĩo aatuire athingu; nao acio aatuire
athingu, nĩo aahumbire riri.

31 Tũkiuge atĩa ũhoro ũkoniĩ maũndũ macio? Angĩkorwo Yahweh arĩ mwena witũ-rĩ, nũ
ũngĩkĩhota gũtũtuma ũthũ?

32 Ũcio ũtaigana gũcaĩra Mũriũ wake mwene, no akĩmũneana nĩ ũndũ witũ ithuothe, na rĩrĩ,
agĩtũheete ũcio-rĩ, angĩkĩrega atĩa gũtũtanahĩra na indo iria ingĩ ciothe?

33 Nũ ũngĩona ũndũ wa gũthitangĩra andũ arĩa Yahweh ethuurĩire? Nĩ Yahweh ũmatuĩte atĩ
matirĩ na mahĩtia.

34 Nũ ũngĩhota kũmatua ehia? Gũtirĩ! Messiya Yahshua, o we ũrĩa wakuire, na akĩriũka akiuma
kũrĩ arĩa akuũ, nĩwe ũikarĩte guoko-inĩ kwa ũrĩo kwa Yahweh agĩtũthaithanĩrĩra.

2264











35 Nũ ũngĩtũtigithania na wendani wa Messiya? Anga nĩ kuona thĩna, kana kwĩhĩrwo nĩ ruo,
kana nĩ kũnyarirwo, kana ngʼaragu, kana kwaga nguo, kana ũgwati, o na kana rũhiũ rwa njora?

36 O ta ũrĩa kwandĩkĩtwo atĩrĩ:

―Tũtindaga tũkĩũragwo o mũthenya wothe nĩ ũndũ waku;

tũtuwagwo ta ngʼondu cia gũthĩnjwo.‖

37 No rĩrĩ, o na tũkĩonaga maũndũ macio mothe-rĩ, ithuĩ tũrĩ makĩria ma atoria nĩ ũndũ wa ũcio
watwendire.

38 Nĩgũkorwo nĩ ndĩkĩtie kũmenya kũna atĩ o na kũngĩtuĩka nĩ ũhoro wa gũkua kana gũtũũra
muoyo, o na kana araika kana ndaimono, o na kana ũhoro wa mahinda maya kana marĩa magoka,
o na kana mahinya o na marĩkũ, 39 o na kana ũraihu wa na igũrũ kana ũriku, o na kana kĩndũ
kĩngĩ o gĩothe kĩa iria ciombirwo: gũtirĩ o na kĩmwe kĩngĩhota gũtũtigithania na wendani wa
Yahweh, ũcio ũrĩ thĩinĩ wa Messiya Yahshua, Mũhonokia witũ.

AROMA 9

1 Niĩ ngwaria ũhoro-wa-ma ndĩ thĩinĩ wa Messiya, ti maheni ndĩraaria, o nayo thamiri yakwa
nĩyo mũira wakwa thĩinĩ wa Roho Mwamũre, 2 atĩ ndĩ na kĩeha kĩnene na ruo rwa ngoro
rũtarathira.

3 Nĩgũkorwo ingĩendire niĩ mwene nyitwo nĩ kĩrũmi na nyingatwo ndigithanio na Messiya
handũ-inĩ ha ariũ na aarĩ a Ithe witũ acio a rũrĩrĩ rwitũ kĩũmbe,

4 nĩo andũ a Isiraeli. O nĩo Yahweh aatuire ciana ciake; na nĩo maikaraga na riri wake, na no-o
matuĩtwo andũ a kĩrĩkanĩro, na a kwamũkĩra Watho, na ene ũtungati, o na ningĩ nĩo merĩirwo
ciĩranĩro.

2265










5 Ningĩ maithe maitũ marĩa ma tene maarĩ a kĩruka kĩu, nake Messiya aarĩ wa rũciaro rwao ha
ũhoro wa mwĩrĩ, o we Kĩhoti ũrĩa wathaga maũndũ mothe, ũrĩa ũgoocagwo nginya tene! Amein.

6 Ũguo ti kuuga atĩ kiugo kĩa Yahweh nĩ kĩagĩte kũhinga. Nĩgũkorwo ti andũ othe arĩa
maciarĩirwo Isiraeli marĩ Aisiraeli kũna.

7 O na ningĩ ti othe ciana cia Iburahĩmu, o na gũtuĩka nĩ a rũciaro rwake. No rĩrĩ, eerirwo atĩrĩ,
―Rũciaro rũrĩa rũgeetanio nawe rũkoima harĩ Isaaka.‖ 8 Ũguo nĩ ta kuuga atĩrĩ, ti ciana iria
iciarĩtwo na njĩra ya ndũire ingĩtuĩka ciana cia Yahweh, no nĩ ciana cia kĩĩranĩro ituwagwo cia
mbeũ ya Iburahĩmu.

9 Nĩgũkorwo kĩĩranĩro kĩoigĩte atĩrĩ: ―Ihinda rĩrĩa rĩamũre rĩakinya nĩ ngacoka, nake Sara nĩ
akagĩa kaana ga kahĩĩ.‖

10 Na to ũguo wiki, o nacio ciana cia Rebeka ciarĩ cia ithe o ũmwe, na nĩwe ithe witũ Isaaka.

11 No rĩrĩ, ciana icio cia mahatha itanaciarwo, o na itekĩte ũndũ o na ũrĩkũ mwega kana mũũru,
nĩguo mũbango ũrĩa Yahweh aathugundĩte wa gwĩthuurĩra andũ ũhinge: 12 Ti na ũndũ wa ciĩko
iria mekĩte, no nĩ ũndũ wa wendi wa ũcio wĩtanaga, nĩ erire Rebeka atĩrĩ, ―Ũrĩa mũkũrũ nĩ
agatungatĩra ũrĩa mũnini.‖

13 O ta ũrĩa kwandĩkĩtwo atĩrĩ: ―Nĩ ndendire Jakubu, no ngĩthũũra Esaũ.‖

14 Tũkiuge atĩa nĩ ũndũ wa ũhoro ũcio? Yahweh no akorwo na ũndũ ũtarĩ wa ũthingu? Kũroaga
gũtuĩka ũguo!

15 Nĩgũkorwo erire Musa atĩrĩ,

―Nĩ ndĩiguagĩra tha ũrĩa ndenda kũiguĩra tha,

2266











na ngacaĩra ũrĩa ndenda gũcaĩra.‖

16 Tondũ ũcio-rĩ, ũndũ ũcio nduonekaga nĩ ũndũ wa wendi wa mũndũ, kana nĩ ũndũ wa kĩyo
gĩake, no nĩ ũndũ wa tha cia Yahweh.

17 Nĩgũkorwo Maandĩko-inĩ Firaũni erĩtwo atĩrĩ: ―Ndagũtũũgĩririe nĩ ũndũ wa gĩtũmi gĩkĩ
kĩũmbe, nĩguo nyonanie hinya wakwa thĩinĩ waku, na nĩguo rĩĩtwa rĩakwa rĩhunjio thĩ yothe.‖

18 Nĩ ũndũ ũcio Yahweh aiguagĩra tha mũndũ ũrĩa enda kũiguĩra tha, na akoomia ngoro ya ũrĩa
enda kũũmia.

19 Ũmwe wanyu ahota kũnjũria atĩrĩ: ―Yahweh atũire atũtuagĩra mahĩtia nĩkĩ? Tondũ nũ
ũngĩkĩhota kũregana na ũrĩa Yahweh ekwenda?‖

20 No wee-rĩ, ũkĩrĩ ũ mũndũ ũyũ nĩguo ũcokanĩrie na Yahweh? ―Kĩndũ kĩrĩa kĩombirwo-rĩ, no
kĩũrie ũcio wakĩũmbire, ‗Wanyũmbire ũũ nĩkĩ?‘ ‖

21 Githĩ mũũmbi wa nyũngũ ndarĩ na kĩhooto gĩa kũhũthĩra rĩũmba o ũrĩa angĩenda; kĩenyũ
kĩmwe kĩa rĩũmba rĩu athondeke indo imwe cia kũhũthĩrwo na njĩra ya gũtĩĩka na ingĩ nĩ ũndũ wa
mahũthĩro ma ndũire?

22 Ĩ kũngĩkorwo Yahweh, tondũ nĩ athuurĩte kuonania mangʼũrĩ make na kũmenyithania hinya
wake, nĩ akirĩrĩirie mũno arĩ na wetereri mũnene andũ arĩa mahaana ta indo icio cia kũrakarĩrwo,
o icio ciahaarĩirio kwanangwo?

23 Ĩ kũngĩkorwo ekaga ũguo nĩgetha atũme ũingĩ wa riri wake ũmenyeke nĩ arĩa mahaana ta indo
iria akaiguĩra tha, arĩa aahaarĩirie o mbere matuĩke a kũgaya riri ũcio, 24 na nĩo ithuĩ, ithuĩ arĩa
eetire, na to arĩa moimĩte kũrĩ Ayahudi, no nĩ kuuma o na kũrĩ andũ-a-Ndũrĩrĩ?

25 O ta ũrĩa oigĩte Ibuku-inĩ rĩa Hosea, atĩrĩ:

2267










―Andũ arĩa matarĩ akwa nĩo ngeeta ‗andũ akwa‘;

nake mũndũ-wa-nja ũcio ũtarĩ mwende nĩwe ngeeta ‗mwendwa wakwa.‘ ‖

26 na ningĩ, ―Nĩ gũgatuĩka atĩ, o handũ harĩa meerĩirwo atĩrĩ,

‗Inyuĩ mũtirĩ andũ akwa,‘

no ho mageetĩrwo ‗ariũ a Kĩhoti‘.‖

27 Naguo ũhoro ũkoniĩ Isiraeli, Isaiya nĩ anĩrĩire, akiuga atĩrĩ:

―O na gũtuĩka andũ a Isiraeli maigana ta mũthanga wa iria-inĩ-rĩ,

no matigari mao makaahonoka.

28 Nĩ ũndũ Mwathi Yahweh nĩ akahingia ũhoro ũrĩa atuĩrĩire thĩ, aũrĩkie narua ategũtindĩrĩra.‖

29 Na o ta ũrĩa Isaiya oigĩte o mbere ũndũ ũcio ũtanakinya, atĩrĩ:

―Tiga Kĩhoti aatũtigĩirie njiaro-rĩ,

ithuĩ tũngĩatuĩkire ta Sodomu,

na tũhaane o ta Gomora.‖

2268














30 Tũkiuge atĩa ha ũhoro ũcio? Atĩ andũ-a-Ndũrĩrĩ, arĩa mataathingatire ũthingu, nĩ magĩire
naguo, ũthingu ũrĩa ũgĩagwo naguo na ũndũ wa gwĩtĩkia;

31 no atĩ andũ a Isiraeli, arĩa maathingatire Watho wa ũthingu-rĩ, matiigana kũgĩa na watho ũcio.

32 Maagire kũgĩa naguo nĩkĩ? Tondũ matiaũthingatire na njĩra ya wĩtĩkio, no maũcaririe na njĩra
ya gwĩka maũndũ. O nao nĩ mahĩngirwo nĩ ―ihiga rĩrĩa rĩhĩnganaga‖.

33 O ta ũrĩa kwandĩkĩtwo:

― Oneei! kũu Zayuni nĩ njigĩte ihiga rĩrĩa rĩtũmaga andũ mahĩngwo,

na ngaiga rwaro rwa ihiga rũrĩa rũtũmaga magũe,

nake mũndũ ũrĩa ũmwĩhokete ndarĩ hĩndĩ agaaconorithio.‖

AROMA 10

1 Ariũ na aarĩ a Ithe witũ, ũndũ ũrĩa ngoro yakwa yendete mũno na ũrĩa hoyaga Yahweh nĩ ũndũ
wa andũ a Isiraeli nĩ atĩ mahonokio.

2 Nĩgũkorwo niĩ ndĩ mũira wao atĩ nĩ marĩ kĩyo ũhoro-inĩ wa Yahweh, no kĩyo kĩu kĩao gĩkaaga
ũmenyi.

3 Na tondũ matiigana kũmenya ũthingu ũrĩa uumaga kũrĩ Yahweh no nĩ kũgeria maageririe
kwĩhandĩra ũthingu wao ene-rĩ, matiigana kwĩnyihĩria ũthingu wa Yahweh.

2269












4 Nake Messiya nĩwe wakinyirie ũhoro wa Watho mũthia nĩgetha kũgĩe na ũthingu kũrĩ mũndũ o
wothe ũrĩa wĩtĩkĩtie.

5 Musa aataarĩirie ũhoro wa ũthingu ũrĩa uumanaga na Watho na njĩra ĩno: ―Mũndũ ũrĩa wĩkaga
maũndũ macio arĩtũũragio muoyo nĩmo.‖

6 No rĩrĩ, ũthingu ũrĩa uumanaga na gwĩtĩkia uugaga atĩrĩ: ―Ndũkaneyũrie na ngoro atĩrĩ, ‗Nũ
ũkwambata akinye igũrũ?‘ ‖ (ũguo nĩ kuuga, agĩĩre Messiya amũrehe gũkũ thĩ) 7 ―o na
ndũkeyũrie, ‗Nũ ũkaaharũrũka irima rĩrĩa rĩtarĩ gĩturi?‘ ‖ (ũguo nĩ kuuga, ambatie Messiya
kuuma kũrĩ arĩa akuũ).

8 No ũhoro ũcio uugaga atĩa? Uugaga atĩrĩ, ―Ũhoro ũrĩ o hakuhĩ nawe; ũrĩ o kanua-inĩ gaku, na
ngoro-inĩ yaku,‖ naguo ũhoro ũcio nĩguo ũhoro wa wĩtĩkio ũrĩa tumbũraga:

9 Atĩ ũngiumbũra na kanua gaku atĩ, ―Yahshua nĩ Mwathi,‖ o na gwĩtĩkia wĩtĩkie na ngoro yaku
atĩ Yahweh nĩ amũriũkirie oime kũrĩ arĩa akuũ-rĩ, no ũhonoke.

10 Nĩgũkorwo mũndũ etĩkagia na ngoro yake, agatuwo mũthingu, na akoimbũra na kanua gake,
agakĩhonokio.

11 Tondũ Maandĩko moigĩte atĩrĩ, ―Ũrĩa wothe ũmwĩhokaga ndarĩ hĩndĩ agaaconorithio.‖

12 Nĩgũkorwo gũtirĩ ngũũrani gatagatĩ ka Mũyahudi na mũndũ-wa-Ndũrĩrĩ: tondũ Mũthamaki o
ũcio nĩwe Mũthamaki wa andũ othe, na nĩ arathimaga mũno arĩa othe mamũkayagĩra;

13 nĩgũkorwo nĩ kwandĩke atĩrĩ, ―Mũndũ wothe ũrĩa ũgaakaĩra rĩĩtwa rĩa Yahweh nĩ akahonoka.‖

14 No rĩrĩ, mangĩmũkaĩra atĩa matamwĩtĩkĩtie? Na mangĩmwĩtĩkia atĩa matarĩ maigua ũhoro
wake? Na mangĩkĩigua atĩa matarĩ na mũndũ wa kũmahunjĩria?

2270










15 Ningĩ andũ mangĩhota atĩa kũhunjia ũhoro matarĩ atũme? O ta ũrĩa kwandĩkĩtwo atĩrĩ, ―Kaĩ
magũrũ ma andũ arĩa mahunjagia Ũhoro-ũrĩa-Mwega nĩ maagĩrĩire-ĩ!‖

16 No rĩrĩ, ti andũ othe Isiraeli meetĩkĩrire Ũhoro-ũrĩa-Mwega. Nĩgũkorwo Isaiya oririe atĩrĩ,
―Yahweh, nũ wĩtĩkĩtie ũhoro witũ?‖

17 Nĩ ũndũ ũcio, gwĩtĩkia kuumanaga na kũigua ũhoro, naguo ũhoro ũiguagwo na ũndũ wa kiugo
kĩa Messiya.

18 No ngũũria atĩrĩ: Matirĩ maigua Ũhoro? Hatirĩ nganja nĩ maiguĩte, tondũ Maandĩko mekuuga
atĩrĩ:

―Mũgambo wao nĩ wahunjire thĩ yothe,

nacio ciugo ciao igĩkinya ituri-inĩ ciothe cia thĩ.‖

19 Na ningĩ ngũũria atĩrĩ: Andũ a Isiraeli matiigana kũmenya ũguo? Atĩrĩ, Musa o mbere oigire
atĩrĩ,

―Nĩ ngatũma mũigue ũiru nĩ ũndũ wa rũrĩrĩ hatarĩ;

nĩ ngatũma mũrakare nĩ ũndũ wa rũrĩrĩ rũtarĩ na ũmenyo!‖

20 Nake Isaiya akiuga omĩrĩirie mũno atĩrĩ,

―Andũ arĩa mataanjaragia nĩo maanyonire;

ndeeguũrĩirie arĩa mataanjũũragĩrĩria.‖

2271












21 No ha ũhoro ũkoniĩ Isiraeli akoiga atĩrĩ,

―Mũthenya wothe ndindaga ndambũrũkĩtie moko makwa

kũrĩ andũ aremi, na a ngarari.‖

AROMA 11

1 Ningĩ ngũũria atĩrĩ: Yahweh nĩ kũrega aaregire andũ ake? Kũroaga gũtuĩka ũguo! Niĩ mwene
ndĩ Mũisiraeli, wa rũciaro rwa Iburahĩmu, na wa mũhĩrĩga wa Benjamini.

2 Yahweh ndaigana kũrega andũ ake arĩa aamenyete o mbere. Kaĩ mũtooĩ ũrĩa Maandĩko moigĩte
harĩa handĩkĩtwo ũhoro wa Eliya, ũrĩa aathaithire Yahweh nĩ ũndũ wa andũ a Isiraeli, akiuga
atĩrĩ:

3 ―Yahweh Kĩhoti, nĩ moragĩte anabii aku na nĩ matharĩtie igongona ciaku; no niĩ nyiki ndigarĩte,
nao nĩ kũnjaria maranjaria manjũrage‖?

4 Yahweh aamũcokeirie atĩrĩ, ―Nĩ ndĩĩtigĩirie andũ ngiri mũgwanja arĩa matarĩ maaturĩria Baali
ndu.‖

5 Nĩ ũndũ ũcio, o na hĩndĩ ĩno tũrĩ, nĩ kũrĩ na matigari marĩa Yahweh ethurĩire nĩ ũndũ wa wega
wake.

6 Na angĩkorwo Yahweh aamathurire nĩ ũndũ wa wega wake-rĩ, gũtingĩgĩtuĩka atĩ maathurirwo
nĩ ũndũ wa ciĩko ciao; korwo nĩ ũguo-rĩ, wega wa Yahweh ndũngĩgĩtuĩka nĩ wega rĩngĩ.

7 Rĩu tũkiuge atĩa? Nĩ atĩrĩ, ũndũ ũrĩa andũ a Isiraeli maatũire macaragia na kĩyo kĩnene
matiawonire, no andũ arĩa athure-rĩ, nĩ mawonire. Acio angĩ nao nĩ moomirio ngoro,

2272











8 o ta ũrĩa kwandĩkĩtwo atĩrĩ:

―Yahweh nĩ amaheire roho ta wa andũ magonetio nĩ toro,

akĩmahe maitho matekuona,

na matũ matekũigua,

o nginya ũmũthĩ ũyũ.‖

9 Nake Daudi ekuuga atĩrĩ:

―Metha yao ya kũrĩĩra ĩrotuĩka mũtego, na kĩndũ gĩa kũmagwatia,

o na ĩtuĩke ya kũmahĩnga, na irĩhi rĩa ũũru wao.

10 Maitho mao marogĩa nduma, matige gũcoka kuona,

na mathiage mahocereire nginya tene.‖

11 Ningĩ ngũũria atĩrĩ: Ayahudi nĩ kũhĩngwo maahĩngirwo makĩgũa ũndũ matangĩũkĩra?
Kũroaga gũtuĩka ũguo! Aca ti guo o na atĩa! Ũrĩa kũrĩ nĩ atĩ, tondũ wa mehia mao, ũhonokio nĩ
ũkinyĩire andũ-a-Ndũrĩrĩ nĩgetha andũ a Isiraeli maigue ũiru.

12 No angĩkorwo kũgũa kwao nĩ gũtuĩkĩte ũtonga kũrĩ kĩrĩndĩ gĩa thĩ, nakuo kũnyihĩrĩrio kwao
gũgatuĩka ũtonga kũrĩ andũ-a-Ndũrĩrĩ-rĩ, githĩ kũiyũrĩrĩrwo kwao gũtingĩkĩrehe ũtonga mũingĩ
makĩria!

2273













13 Rĩu-rĩ, nĩ inyuĩ andũ-a-Ndũrĩrĩ ndĩraarĩria. Tondũ ndĩ mũtũmwo ũtũmĩtwo kũrĩ andũ-a-
Ndũrĩrĩ-rĩ, ũtungata ũcio wakwa nĩ ndĩwĩkĩrĩire mũno, 14 ngĩĩgeragĩria kana hihi ndahota
kwarahũra andũ a rũruka rwakwa kĩũmbe maigue ũiru, na ndũme amwe ao mahonokio.

15 Tondũ angĩkorwo kũregwo kwao nĩkuo gwa gũtũma kĩrĩndĩ gĩa thĩ kĩiguithanio na Yahweh-rĩ,
ĩ gwĩtĩkĩrwo kwao kũngĩkĩrehe kĩ, tiga o kũriũka kuuma kũrĩ arĩa akuũ?

16 Angĩkorwo kĩenyũ gĩa kĩmere kĩrĩa kĩrutĩirwo Yahweh kĩrĩ maciaro ma mbere nĩ kĩamũre-rĩ,
o nakĩo kĩmere gĩothe no kĩamũre; angĩkorwo mũri nĩ mwamũre-rĩ, o nacio honge no nyamũre.

17 Angĩkorwo honge imwe cia mũtamaiyũ wa mũgũnda nĩ ciakahũrirwo, nawe, o na watuĩka ũrĩ
rũhonge rwa mũtamaiyũ wa gĩthaka-rĩ, ũgĩciarithanio na honge icio ingĩ, na rĩu nĩ ũgayanaga
ũnoru na icio ingĩ kuuma mũri wa mũtamaiyũ ũcio-rĩ, 18 menya ndũkae kwĩganĩra honge icio
ingĩ. Ũngĩka ũguo-rĩ, ririkana ũndũ ũyũ: Wee tiwe ũnyitĩrĩire mũri ũcio, no nĩ mũri ũcio
ũkũnyitĩrĩire.

19 No wee no ũkiuge atĩrĩ, ―Honge icio ciakahũrirwo nĩgetha njiarithanio na mũtĩ.‖

20 Ũguo noguo. No rĩrĩ, honge icio ciakahũrirwo tondũ wa kwaga gwĩtĩkia, nawe wĩhandĩte nĩ
ũndũ wa gwĩtĩkia. Ndũkae gwĩtĩĩa, no wĩtigagĩre.

21 Tondũ angĩkorwo Yahweh ndaacaĩire honge icio cia ndũire-rĩ, o nawe ndangĩgũcaĩra.

22 Nĩ ũndũ ũcio, mwĩcũraniei ũhoro wa ũtugi wa Yahweh na iherithia iritũ rĩake: Harĩ andũ acio
maagũire, nĩ amaherithirie na iherithia iritũ, no inyuĩ, nĩ kũmũtuga amũtugaga, angĩkorwo nĩ
mũgũtũũra thĩinĩ wa ũtugi wake. Kwaga ũguo-rĩ, o na inyuĩ no mũtinio mweherio.

23 Andũ acio nao mangĩtiga kũrũmia ũhoro ũcio wa kwaga gwĩtĩkia-rĩ, nĩ magaciarithanio na
mũtĩ, nĩgũkorwo Yahweh arĩ na ũhoti wa kũmaciarithania naguo rĩngĩ.

2274











24 Nĩ ũndũ-rĩ, angĩkorwo mwatinirio kuuma mũtamaiyũ-inĩ wa gĩthaka-inĩ, na mũgĩcoka
mũgĩciarithanio na mũtamaiyũ wa mũgũnda, na ũcio nĩ ũhoro ũtarĩ wa ndũire-rĩ, githĩ ti ũhũthũ
makĩria honge ici, o ici ciarĩ ciaguo, gũciarithanio na mũtamaiyũ wa mũgũnda o ũcio warĩ wacio
kĩũmbe!

25 Ariũ na aarĩ a Ithe witũ, ndikwenda mũikare mũrigĩtwo nĩ ũhoro ũyũ wa hitho, nĩgetha
mũtikae kwĩona ta mũrĩ ogĩ: Hitho nĩ atĩ, andũ amwe a Isiraeli nĩ anyite nĩ ũũmũ wa ngoro, o
nginya rĩrĩa mũigana wa andũ-a-Ndũrĩrĩ ũkaahinga gũtonya.

26 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, andũ a Isiraeli othe nĩ makahonokio, o ta ũrĩa kwandĩkĩtwo atĩrĩ:

―Mũhonokia nĩ akoima Zayuni;

naguo ũhoro wa kũregana na Yahweh nĩ akaweheria kuuma kũrĩ Jakubu.

27 Nakĩo gĩkĩ nĩkĩo kĩrĩkanĩro kĩrĩa ngaarĩkanĩra nao,

rĩrĩa ngaamehereria mehia mao.‖

28 Ha Ũhoro-ũrĩa-Mwega-rĩ, andũ a Isiraeli nĩ matuirwo thũ nĩ ũndũ wanyu, no ha ũhoro wa
gũthuurwo-rĩ, nĩ mendetwo nĩ ũndũ wa maithe mao ma tene,

29 nĩgũkorwo iheo iria Yahweh aheanaga na gwĩtana kũrĩa etanaga nakuo ndacokaga
kwĩricũkwo.

30 O ta ũrĩa inyuĩ hĩndĩ ĩmwe mwaremeire Yahweh, no rĩu nĩ amũiguĩrĩire tha nĩ ũndũ wa ũremi
wao-rĩ,

31 rĩu no taguo o nao matuĩkĩte aremi, nĩgetha o nao rĩu maiguĩrwo tha nĩ ũndũ wa ũrĩa Yahweh
amũiguĩrĩire tha.

2275










32 Nĩgũkorwo Yahweh nĩ atuĩte andũ othe atĩ matiĩtĩkĩtie nĩgetha acoke amaiguĩre tha othe.

33 Hĩ! Yahweh, kaĩ ũũgĩ waku ona ũmenyo nĩ irikĩire-ĩ! O namo matua make ma cira kaĩ
mangĩgĩtuĩrĩka hihi? Nayo mĩthiĩre yake ĩgakĩra kũmenyeka-ĩ!

34 ―Nũ ũmenyete Roho wa Yahweh?

Kana nũ ũkoretwo akĩmũtaara?‖

35 ―Nũ wanahe Yahweh kĩndũ,

atĩ nĩguo Yahweh acoke amũrĩhe kĩndũ kĩu?‖

36 Nĩgũkorwo indo ciothe cioimire harĩ we, na nĩwe ũcitũũragia ciothe, na ciothe-rĩ, no ciake.

Nake arogoocagwo nginya tene na tene! Amein.

AROMA 12

1 Nĩ ũndũ ũcio, ariũ na aarĩ a Ithe witũ, ndamũthaitha tondũ wa ũrĩa Yahweh anamũiguĩra tha,
mwĩrute mĩĩrĩ yanyu ĩtuĩke magongona marĩ muoyo, na maamũre mangĩkenia Yahweh, arĩ guo
ũtungata ũrĩa wagĩrĩire na wa ma wa kũgoocithia Yahweh.

2 Mũtikanahaananie ũhoro wanyu na maũndũ marĩa mekagwo nĩ andũ a thĩ ĩno; no garũrũkai na
ũndũ wa kwerũhio meciria manyu. Hĩndĩ ĩyo nĩ lmũrĩhotaga kũmenya na gwĩtĩkĩra wendi ũcio
wa Yahweh, o wendi ũcio wake mwega ũrĩa wa kũmũkenagia, na mũkinyanĩru kũna.

2276













3 Nĩ ũndũ wa wega ũrĩa ndaaheirwo nĩ Yahweh-rĩ, ngwĩra o mũndũ wothe wanyu atĩrĩ: Mũndũ
ndakae gwĩtua mũnene gũkĩra ũrĩa aagĩrĩirwo nĩ gũkorwo, no nĩ kaba mũndũ eciragie ũhoro
wake we mwene na atue itua rĩagĩrĩru, kũringana na wĩtĩkio ũrĩa Yahweh amũheete.

4 O ta ũrĩa tũrĩ na ciĩga nyingĩ thĩinĩ wa mwĩrĩ ũmwe, nacio ciĩga ici ciothe itirutaga wĩra
mũthemba ũmwe-rĩ,

5 no taguo o na ithuĩ, o na twatuĩka tũrĩ aingĩ, tũrĩ mwĩrĩ ũmwe thĩinĩ wa Messiya, na o kĩĩga nĩ
kĩohanĩtio na iria ingĩ ciothe.

6 Ningĩ nĩ tũheetwo iheo itiganĩte, kũringana na wega ũrĩa tũheetwo. Angĩkorwo kĩheo kĩa
mũndũ nĩ kũratha mohoro-rĩ, nĩ ahũthĩre kĩheo kĩu kũringana na ũrĩa wĩtĩkio wake ũigana.

7 Angĩkorwo nĩ gũtungata, nĩ atungatage; na angĩkorwo nĩ kũrutana, nĩ arutanage;

8 ningĩ angĩkorwo nĩ kũũmĩrĩria andũ, nĩ akĩũmanagĩrĩrie; na angĩkorwo nĩ wa kũrũmbũiya
mabata ma andũ arĩa angĩ, nĩ akĩheanage na ũtana; angĩkorwo nĩ wa gũtongoria, nĩ atongoragie
na kĩyo; ningĩ ũrĩa wa kũiguanĩra tha, nĩ ekage ũguo akenete.

9 Wendani wanyu nĩ ũkoragwo nĩ ũrĩa ũtarĩ ũhinga. Thũũragai ũndũ ũrĩa mũũru; naguo ũndũ ũrĩa
mwega mũkĩũrũmagie.

10 Endanagai mũndũ na ũrĩa ũngĩ, mũrĩ na wendani ta wa ciana cia ithe ũmwe. Na mũndũ nĩ
atĩage ũrĩa ũngĩ gũkĩra we mwene.

11 Rutagai wĩra na kĩyo, na mũreke ngoro cianyu ihĩahĩage, mũgĩtungatagĩra Yahweh.

12 Ikaragai mũkenete nĩ ũndũ mũrĩ na kĩĩrĩgĩrĩro, na mũkiragĩrĩrie hĩndĩ ya mathĩna, na
mũikarage mũkĩhoyaga hĩndĩ ciothe.

13 Teithagiai andũ arĩa aamũre mabataro-inĩ mao. Tũũrai mũnyitaga andũ ũgeni.

2277










14 Rathimagai andũ arĩa mamũnyariraga; marathimagei na mũtikanamarume.

15 Kenagai hamwe na arĩa marakena; na mũcakae na arĩa maracakaya.

16 Tũũrai mũiguanĩte mũndũ na ũrĩa ũngĩ. Tigagai gwĩtĩa, no mwĩtĩkagĩre kũgĩa ngwatanĩro na
andũ arĩa matarĩ igweta. Tigagai kwĩona ta mũrĩ ogĩ.

17 Mũtikaneke mũndũ ũũru nĩ ũndũ wa ũũru ũrĩa amwĩkĩte. Menyagĩrĩrai nĩguo mwĩkage
maũndũ marĩa mangĩonwo maagĩrĩire nĩ andũ othe.

18 Inyuĩ-rĩ, geragiai gũikarania na mũndũ o wothe na thayũ kũngĩhoteka.

19 Arata akwa, mũtikanerĩhĩrie, no tigagĩriai mangʼũrĩ ma Yahweh handũ, nĩgũkorwo nĩ
kwandĩkĩtwo atĩrĩ: ―Kũrĩhanĩria nĩ gwakwa; nĩ niĩ ngaarĩhanĩria,‖ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

20 Handũ ha ũguo-rĩ:

―Thũ yaku ĩngĩkorwo ĩhũtiĩ-rĩ, mĩhe irio;

ĩngĩkorwo nĩ ĩnyotiĩ-rĩ, mĩhe gĩa kũnyua.

Gwĩka ũguo-rĩ, nĩ kũmĩigĩrĩra makara ma mwaki mũtwe.‖

21 Mũtikanatorio nĩ ũũru, no toragiai ũũru na wega.

2278














AROMA 13

1 O mũndũ no nginya athĩkagĩre arĩa maathanaga, nĩgũkorwo gũtirĩ hinya wa gwathana tiga ũrĩa
Yahweh ahandĩte. Aathani arĩa marĩ ho nĩ Yahweh ũmatuĩte a gwathana.

2 Nĩ ũndũ wa ũguo-rĩ, mũndũ ũrĩa ũremagĩra arĩa maathanaga, nĩ kũrega aregaga ũndũ ũrĩa
Yahweh atuĩte, nao arĩa mekaga ũguo nĩ magatuĩka a gũtuĩrwo cira.

3 Nĩgũkorwo aathani ti a kũmakia arĩa mekaga ũrĩa kwagĩrĩire, no nĩ a kũmakia arĩa mekaga
ũũru. Nĩ ũkwenda wagage gwĩtigagĩra ũrĩa wathanaga? Gĩĩkage ũrĩa kwagĩrĩire, nake nĩ
arĩkũgathagĩrĩria.

4 Nĩgũkorwo we nĩ ndungata ya Yahweh ya gũtũma wonage maũndũ mega. No ũngĩĩka ũũru-rĩ,
wĩtigĩre, nĩgũkorwo ndakuuaga rũhiũ rwa njora tũhũ. We nĩ ndungata ya Yahweh, na mũrĩhania
wake wa kũherithania na wa gũkinyĩria mũndũ ũrĩa wĩkaga ũũru mangʼũrĩ ma Yahweh.

5 Nĩ ũndũ ũcio, nĩ kwagĩrĩire mwathĩkagĩre arĩa maathanaga, ti tondũ wa gwĩtigĩra mangʼũrĩ
macio, no nĩ tondũ wa ũrĩa mwĩmenyeire na thamiri cianyu ũrĩa arĩ wega gwĩka.

6 Ũndũ ũcio noguo ũtũmaga mũrutage magooti, nĩgũkorwo arĩa maathanaga nĩ ndungata cia
Yahweh, na maheanaga mahinda mao mothe nĩ ũndũ wa wĩra ũcio kĩũmbe.

7 Rutagĩrai andũ othe kĩrĩa mwagĩrĩirwo nĩ kũmarutĩra: Angĩkorwo mũtirutĩte magooti, rutai
magooti; na angĩkorwo nĩ kũruta mbeca cia kũrutithia wĩra wa bũrũri, rutai; nao andũ arĩa a
kũheo gĩtĩo, maheagei; na arĩa a gwĩkĩrĩrwo, mekagĩrĩrei.

8 Mũtigaikare mũrĩ na thirĩ na mũndũ o na ũrĩkũ, tiga o mwendanage hĩndĩ ciothe mũndũ na ũrĩa
ũngĩ, nĩgũkorwo mũndũ wendaga mũndũ ũrĩa ũngĩ nĩ ahingĩtie Watho.

2279










9 Nĩ ũndũ Maathani maya, atĩ ―Ndũkanatharanie,‖ na ―Ndũkanoragane,‖ na ―Ndũkanaiye‖, na
―Ndũkanacumĩkĩre kĩndũ kĩene,‖ o na Rĩathani rĩngĩ o rĩothe rĩngĩkorwo ho, mohanĩtio mothe
thĩinĩ wa Rĩathani rĩrĩ: ―Enda mũndũ ũrĩa ũngĩ ta ũrĩa wĩyendete wee mwene.‖

10 Wendani-rĩ, ndũngĩĩka mũndũ ũrĩa ũngĩ ũũru. Nĩ ũndũ ũcio kwendana nĩkuo kũhingia Watho.

11 Na mwĩkage ũguo nĩ ũndũ wa kũmenya mahinda maya tũrĩ ũrĩa matariĩ. Ihinda nĩ ikinyu
nĩgetha mwarahũke mũtige gũkoma, tondũ ũhonokio witũ rĩu ũrĩ hakuhĩ kũrĩ rĩrĩa twambĩrĩirie
gwĩtĩkia.

12 Ũtukũ ũrĩ hakuhĩ gũthira; naguo mũthenya ũkiriĩ gũkinya. Nĩ ũndũ ũcio nĩ tũtigane na
maũndũ ma nduma na twĩohe indo cia mbaara, o iria cia ũtheri.

13 Nĩ tũthiage na mĩthiĩre mĩagĩrĩru, o ĩrĩa yagĩrĩire gũikarwo nayo mũthenya, tũtigatonye
maruga-inĩ mooru marĩ na nyĩmbo njũru na ũrĩu, na tũtigatonye ũtharia-inĩ kana maũndũ ma
ũũra-thoni, na tũtikagĩage na njũgitano na kũiguanĩra ũiru.

14 No rĩrĩ, mwĩhumbei Mwathi Yahshua Messiya, na mũtigatũũre mwĩciragia o ũrĩa
mũngĩhingia merirĩria ma mĩĩrĩ ĩno ya mehia.

AROMA 14

1 Na rĩrĩ, mũndũ ũrĩa ũkoragwo arĩ na wĩtĩkio mũhũthũ mwamũkĩrei, mũtekũmũtuĩra cira nĩ
ũndũ wa maũndũ marĩa mataiguanĩirwo.

2 Wĩtĩkio wa mũndũ ũmwe-rĩ, nĩ ũmwĩtĩkĩrĩtie kũrĩa irio cia mĩthemba yothe, no mũndũ ũngĩ,
ũrĩa ũrĩ wĩtĩkio mũhũthũ, arĩaga o mĩthemba ya nyeni.

2280











3 Mũndũ ũrĩa ũrĩaga mĩthemba yothe ya irio ndakae kũmena mũndũ ũrĩa ũtekaga ũguo, nake
mũndũ ũrĩa ũtarĩaga indo imwe-rĩ, ndakae gũtuĩra cira mũndũ ũrĩa ũrĩaga ciothe tondũ Yahweh
nĩ amwĩtĩkĩrĩtie.

4 Wee ũkĩrĩ ũ nĩguo ũtuĩre ndungata ya mũndũ ũngĩ cira? Mwathi wayo nĩwe ũmenyaga ĩrũngiĩ
wega kana ĩgũĩte. Nayo nĩ ĩrĩrũgamaga, tondũ Yahweh nĩwe ũrĩ na ũhoti wa gũtũma ĩrũgame.

5 Mũndũ ũmwe-rĩ, onaga ta kũrĩ mũthenya ũmwe ũtĩĩkĩte kũrĩ ĩrĩa ĩngĩ; nake mũndũ ũngĩ akona
mĩthenya yothe nĩ ya gũtĩo o ũndũ ũmwe. O mũndũ nĩ emenyere wega na ngoro yake.

6 Mũndũ ũrĩa wonaga mũthenya ũmwe ũrĩ wa mwanya-rĩ, ekaga ũguo nĩ ũndũ wa Yahweh.
Nake ũrĩa ũrĩaga nyama-rĩ, arĩaga nĩ ũndũ wa Yahweh, nĩgũkorwo nĩ Yahweh acokagĩria ngatho;
nake ũrĩa ũtacirĩaga-rĩ, ekaga ũguo nĩ ũndũ wa Yahweh, na nĩ Yahweh acokagĩria ngatho.

7 Gũtirĩ o na ũmwe witũ ũtũũraga nĩ ũndũ wake mwene, na gũtirĩ o na ũmwe witũ ũkuaga nĩ
ũndũ wake mwene.

8 Nĩ ũndũ tũngĩtũũra muoyo-rĩ, tũtũũraga nĩ ũndũ wa Yahweh; na tũngĩkua-rĩ, twakua nĩ ũndũ
wa Yahweh. Nĩ ũndũ ũcio tũngĩkorwo tũrĩ muoyo kana tũkuĩte-rĩ, tũrĩ o a Yahweh.

9 Ũhoro ũyũ nĩguo watũmire Messiya akue na acoke ariũke, nĩguo atuĩke Mũthamaki wa arĩa
akuũ na arĩa marĩ muoyo.

10 Wee-rĩ, ũgũtuĩra mũrũ kana mwarĩ wa Ithe wanyu cira nĩkĩ? Kana ũkũmena mũrũ kana mwarĩ
wa ithe wanyu nĩkĩ? Nĩgũkorwo ithuothe nĩ tũkarũgama mbere ya gĩtĩ gĩa cira kĩa Yahweh.

11 O ta ũrĩa kwandĩkĩtwo atĩrĩ:

― ‗Ti-itherũ, o ta ũrĩa niĩ ndũũraga muoyo,

2281











iru o rĩothe nĩ rĩgaturio mbere yakwa;

naruo rũrĩmĩ o ruothe nĩ rũkoimbũrĩra Yahweh,‘ ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.‖

12 Hakĩrĩ ũguo-rĩ, o ũmwe witũ nĩ akaheana ũhoro wake mwene mbere ya Yahweh.

13 Nĩ ũndũ ũcio nĩ tũgĩtige gũtuanĩra cira ithuĩ ene. Handũ ha ũguo-rĩ, kaba mũtue na meciria
manyu atĩ mũtigatũma mũrũ kana mwarĩ wa ithe wanyu ahĩngwo kana agũe njĩra-inĩ.

14 Niĩ nĩ menyete wega biũ ndĩ thĩinĩ wa Mwathi Yahshua, atĩ gũtirĩ irio irĩ thahu cio nyene. No
rĩrĩ, mũndũ ũrĩa wonaga kĩndũ ta kĩrĩ thahu-rĩ, ũcio harĩ we kĩndũ kĩu nĩ kĩrĩ thahu.

15 Angĩkorwo mũrũ kana mwarĩ wa thoguo nĩ ekũigua ũũru tondũ wa kĩrĩa ũrĩaga-rĩ, wee nĩ
ũtigĩte gũthiĩ na mĩthiĩre ya wendani. Tiga gũtũma mũrũ kana mwarĩ wa Ithe wanyu ũcio
Messiya aakuĩrĩire ore nĩ ũndũ wa kĩrĩa ũrarĩa.

16 Mũtikanareke ũndũ ũrĩa muonaga ũrĩ mwega ũtuĩke wa gũcambio.

17 Nĩgũkorwo ũthamaki wa Yahweh ti ũhoro wa kũrĩa na kũnyua, no nĩ wa ũthingu, na thayũ o
na gĩkeno iria ciumaga kũrĩ Roho Mwamũre,

18 tondũ mũndũ o wothe ũrĩa ũtungatagĩra Messiya na njĩra icio nĩ akenagia Yahweh, o na
akonagwo arĩ mwega nĩ andũ.

19 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, nĩ twĩkĩragei kĩyo gĩa gwĩkaga maũndũ marĩa marehaga ũhoro wa thayũ na
magatũma tuonganĩrĩre hinya.

20 Mũtikanathũkie wĩra wa Yahweh nĩ ũndũ wa irio. Irio ciothe nĩ nyamũre, no rĩrĩ, nĩ ũũru
mũndũ kũrĩa kĩndũ o gĩothe kĩrĩa kĩngĩhĩtithia mũndũ ũrĩa ũngĩ.

2282











21 Nĩ kaba kwaga kũrĩa nyama, kana kũnyua ndibei o na kana gwĩka ũndũ ũngĩ o na ũrĩkũ ũrĩa
ũngĩtũma mũrũ kana mwarĩ wa Ithe wanyu ahĩtithio.

22 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, ũndũ ũrĩa wĩtĩkĩtie ũkoniĩ maũndũ macio-rĩ, nĩ ũmenyeke gatagatĩ gaku na
Yahweh. Kũrathimwo-rĩ, nĩ mũndũ ũrĩa ũtarĩ ũndũ angĩĩcukĩra nĩ ũndũ wa kĩndũ kĩrĩa onaga kĩrĩ
kĩega agĩĩka.

23 No rĩrĩ, mũndũ angĩkorwo arĩ na nganja, acoke arĩe irio iria arĩ na nganja nacio, mũndũ ũcio
nĩ etuĩrĩire cira, tondũ kũrĩa gwake gũtiumanĩte na wĩtĩkio; naguo ũndũ o wothe ũtoimanĩte na
wĩtĩkio nĩ mehia.

AROMA 15

1 Na rĩrĩ, ithuĩ arĩa tũrĩ na hinya-rĩ, twagĩrĩirwo nĩ gũkuuanagĩra na arĩa matarĩ na hinya maũndũ
mao ma ũhinyaru na to gwĩkenagia ithuĩ ene.

2 O ũmwe witũ nĩ agĩrĩirwo nĩ gũkenia mũndũ ũrĩa ũngĩ nĩ ũndũ wa maũndũ make mega, nĩgetha
ongererwo hinya.

3 Nĩgũkorwo o na Messiya ndekenirie we mwene, no o ta ũrĩa kwandĩkĩtwo atĩrĩ: ―Irumi cia arĩa
makũrumaga nĩ niĩ ciagũĩrĩire.‖

4 Nĩgũkorwo maũndũ mothe marĩa maandĩkirwo tene maandĩkirwo marĩ ma gũtũruta, nĩgetha
tũgĩage na kĩĩrĩgĩrĩro nĩ ũndũ wa gũkirĩrĩria na kũũmĩrĩrio nĩ Maandĩko macio.

5 Yahweh ũrĩa ũheanaga ũkirĩrĩria na ũũmanĩrĩria aromũhe roho wa ũiguano o mũndũ na ũrĩa
ũngĩ rĩrĩa mũkũrũmĩrĩra Messiya Yahshua,

6 nĩgetha mũgoocithagie Yahweh o we Ithe wa Mwathi witũ Yahshua Messiya mũrĩ na ngoro
ĩmwe na mũgambo ũmwe.

2283










7 Nĩ ũndũ ũcio, o mũndũ nĩ agĩĩtĩkagĩre ũrĩa ũngĩ, o ta ũrĩa mwetĩkĩrirwo nĩ Messiya, nĩgetha
Yahweh agoocagwo.

8 Nĩgũkorwo ngũmwĩra atĩrĩ, Messiya okire arĩ ndungata ya arĩa maruaga nĩ ũndũ wa ũhoro wa
ma wa Yahweh, nĩguo ahingie ciĩranĩro iria cierĩirwo maithe maitũ ma tene,

9 nĩgetha andũ-a-Ndũrĩrĩ magoocithagie Yahweh nĩ ũndũ wa tha ciake, ta ũrĩa kwandĩkĩtwo atĩrĩ:

―Nĩ ũndũ ũcio nĩ ngũkũgooca ndĩ gatagatĩ ka ndũrĩrĩ;

nĩ ndĩrĩinaga nyĩmbo cia kũgooca rĩĩtwa rĩaku.‖

10 Ningĩ nĩ kwĩrĩtwo atĩrĩ:

―Kenai, inyuĩ andũ-a-Ndũrĩrĩ, mũrĩ hamwe na andũ ake.‖

11 Na ningĩ nĩ kwĩrĩtwo atĩrĩ,

―Goocai Yahweh, inyuĩ andũ-a-Ndũrĩrĩ othe,

na mũmũinĩre nyĩmbo cia kũmũgooca, inyuĩ andũ othe.‖

12 O na ningĩ, Isaiya nĩ oigĩte atĩrĩ,

―Mũndũ ũrĩa wĩtagwo Mũri wa Jesii nĩ agoka,

2284














o we ũrĩa ũkaarahũka atuĩke wa gwatha ndũrĩrĩ,

nao andũ-acio-a-Ndũrĩrĩ nĩ makaagĩa na kĩĩrĩgĩrĩro thĩinĩ wake.‖

13 Na rĩrĩ, Yahweh ũrĩa arĩ we mwĩhoko witũ aromũiyũria na gĩkeno gĩothe na thayũ tondũ wa
ũrĩa mũmwĩhokete, nĩgetha mũkĩrĩrĩrie kũgĩa na kĩĩrĩgĩrĩro nĩ ũndũ wa hinya wa Roho Mwamũre.

14 Ariũ na aarĩ a Ithe witũ, niĩ mwene nĩ njĩtĩkĩrĩte atĩ inyuĩ ene nĩ mũiyũrĩtwo nĩ wega, na nĩ
mũrĩ na ũmenyo mũiganu, o na mũkahota gũtaarana inyuĩ ene.

15 Ndĩmwandĩkĩire ũndũ ũyũ ndĩ na ũũmĩrĩru mũingĩ ngĩmwĩra maũndũ mamwe, ta arĩ
kũmũririkania maũndũ macio rĩngĩ, nĩ ũndũ wa wega ũrĩa Yahweh aaheire,

16 nĩguo nduĩke mũtungatĩri wa Messiya Yahshua kũrĩ andũ-a-Ndũrĩrĩ, ndutage wĩra wa
mũthĩnjĩri-Yahweh wa kũhunjagia Ũhoro-ũrĩa-Mwega wa Yahweh, nĩgetha andũ-a-Ndũrĩrĩ
magaatuĩka igongona rĩĩtĩkĩrĩku nĩ Yahweh, o rĩrĩa rĩamũrĩirwo Yahweh nĩ Roho Mwamũre.

17 Nĩ ũndũ ũcio nĩ ngwĩraha thĩinĩ wa Messiya Yahshua nĩ ũndũ wa ũtungata wakwa
ngĩtungatĩra Yahweh.

18 Ndikũgeria kwaria ũndũ o na ũrĩkũ tiga o ũrĩa Messiya ahingĩtie na ũndũ wakwa harĩ ũhoro
wa gũtongoria andũ-a-Ndũrĩrĩ ũhoro-inĩ wa gwathĩkĩra Yahweh, nĩ ũndũ wakwa kũheana ũhoro
na maũndũ marĩa mekirwo,

19 na ũndũ wa hinya ũrĩa watũmaga kũringwo ciama na kuonwo morirũ, tondũ wa hinya wa
Roho Mwamũre. Na nĩ ũndũ wa ũguo kuuma Yahrushalayim kũrigicũka nginya Iluriko, nĩ
hunjĩtie biũ Ũhoro-ũrĩa-Mwega wa Messiya.

20 Na rĩrĩ, ndũire ndĩĩrirĩirie kũhunjia Ũhoro-ũrĩa-Mwega kũrĩa Messiya atamenyekete, nĩgetha
ndikanatuĩke wa gwaka igũrũ rĩa mũthingi wakĩtwo nĩ mũndũ ũngĩ.

2285










21 No rĩrĩ, nĩ gũtuĩke o ta ũrĩa kwandĩkĩtwo, atĩrĩ:

―Arĩa matarĩ merũo ũhoro wake nĩo makaawona,

na arĩa matarĩ maigua nĩo magaataũkĩrwo nĩguo.‖

22 Kĩu nĩkĩo gĩtũmi kĩrĩa kĩanagiria mahinda maingĩ njũke kũu kwanyu.

23 No rĩu, tondũ hatirĩ handũ hangĩ ingĩruta wĩra ngʼongo-inĩ ici, na tondũ mĩaka mĩingĩ nĩ
ngoretwo ngĩĩrirĩria kũmuona-rĩ,

24 nĩ ndĩrabanga gwĩka ũguo ngĩthiĩ Sipania. Nĩ ndĩrehoka gũkaamũceerera ngĩhĩtũkĩra kũu
kwanyu, na atĩ nĩ mũkandeithĩrĩria gũthiĩ rũgendo rũu, thutha wa gũkenanĩra na inyuĩ ihinda
inini.

25 No rĩu ndĩ rũgendo-inĩ ngĩthiĩ Yahrushalayim ngatungatĩre andũ arĩa aamũre marĩ kũu.

26 Nĩgũkorwo andũ a Makedonia na a Akaia nĩ monire arĩ wega kũhotha nĩguo mateithie andũ
arĩa athĩni a thiritũ ya andũ arĩa aamũre kũu Yahrushalayim.

27 Ũguo nĩguo monire kwagĩrĩire, na ti-itherũ nĩ marĩ na thirĩ wa andũ acio. Tondũ wa rĩrĩ,
angĩkorwo andũ-a-Ndũrĩrĩ nĩ magwatanĩire na Ayahudi irathimo cia kĩĩroho-rĩ, o nao marĩ na
thirĩ kũrĩ Ayahudi wa kũmatungatĩra na indo iria marathimĩtwo nacio.

28 Nĩ ũndũ ũcio ndaarĩkia kũruta wĩra ũcio, na menye wega atĩ maciaro macio nĩ marĩkia
kwamũkĩrwo-rĩ, hĩndĩ ĩyo nĩ ngamũceerera ngĩthiĩ Sipania.

29 Nĩ njũĩ atĩ ngĩũkĩra kũu kwanyu, ngaakorwo njiyũrĩrĩirwo nĩ irathimo cia Messiya.

2286












30 Ariũ na aarĩ a Ithe witũ, nĩ ndamũthaitha nĩ ũndũ wa Mwathi witũ Yahshua Messiya na nĩ
ũndũ wa wendani ũrĩa tũheetwo nĩ Roho, atĩ mũnyitanĩre na niĩ kĩgiano-inĩ gĩakwa na ũndũ wa
kũhoya Yahweh nĩ ũndũ wakwa.

31 Hoyai nĩgetha ngaahonokio kuuma kũrĩ andũ arĩa matetĩkĩtie a kũu Yahuda, na ningĩ atĩ
ũtungata wakwa kũu Yahrushalayim ũgetĩkĩrĩka nĩ andũ arĩa aamũre akuo,

32 nĩgetha ngooka kũrĩ inyuĩ ngenete, Yahweh enda, na tũcanjamũke tũrĩ hamwe.

33 Yahweh mwene thayũ aroikara hamwe na inyuĩ inyuothe. Amein.

AROMA 16

1 Ndĩramũmenyithia ũhoro wa mwarĩ wa Ithe witũ Fibi, ũrĩa ũtungataga thĩinĩ wa kĩũngano kĩrĩa
gĩkoragwo Kenkirea,

2 nĩgetha mũmũnyite ũgeni thĩinĩ wa Yahweh o ta ũrĩa kwagĩrĩire harĩ arĩa aamũre na mũmũhe
ũteithio o wothe angĩbatara, nĩ gũkorũo o nake we mwene nĩ ateithĩtie andũ aingĩ, nginya niĩ.

3 Ngeithĩriai Priska na Akila, arutithania wĩra hamwe na niĩ thĩinĩ wa Messiya Yahshua, 4 o acio
maaingĩririe ngingo ciao ũgwati-inĩ nĩ ũndũ wakwa, na to niĩ nyiki ndĩramacokeria ngatho no nĩ
nginya ciũngano ciothe cia ndũrĩrĩ. 5 Ningĩ geithiai kĩũngano kĩrĩa gĩcemanagia kwao mũciĩ.
Geithiai Epainita, ũrĩa nyendete, o ũcio maciaro ma mbere ma Messiya thĩinĩ wa Asia. 6 Geithiai
Mariamu, ũrĩa ũrutĩte wĩra na kĩyo nĩ ũndũ wanyu. 7 Na mũgeithie Andronika na Juniasi, andũ a
mbarĩ ciitũ arĩa mohetwo hamwe na niĩ, na nĩ andũ moĩkaine wega nĩ atũmwo na makoretwo na
ũiguano hamwe na Messiya ihinda iraya kũngĩra.

8 Ngeithĩriai Ampliata, ũrĩa nyendete thĩinĩ wa Yahweh. 9 Na mũgeithie Aribana, mũrutithania
wĩra hamwe na ithuĩ thĩinĩ wa Messiya, na Stakiko, ũrĩa nyendete. 10 Geithiai Apelesi, ũrĩa
wĩtĩkĩrĩkĩte thĩinĩ wa Messiya. Geithiai andũ a nyũmba ya Aristobulo. 11 Geithiai Herodioni, ũrĩa
wa mbarĩ ciitũ. Na mũgeithie andũ a nyũmba ya Narikisa arĩa marĩ thĩinĩ wa Yahweh. 12
Geithiai Trufena na Trufosa, andũ-a-nja arĩa marutaga wĩra na kĩyo thĩinĩ wa Yahweh. Geithiai

2287









Perisi, ũrĩa twendete, nĩ gũkorũo nĩ arutĩte wĩra na kĩyo thĩinĩ wa Yahweh. 13 Geithiai Rufasi,
ũrĩa mũthure thĩinĩ wa Yahweh, na mũgeithie nyina, ũrĩa o na niĩ njĩtaga maitũ.

14 Geithiai Asinkrita, Filegoni, Herime, Patiroba, Herima, na ariũ a Ithe witũ arĩa makoragwo
hamwe nao. 15 Geithiai Filologa na Julia, Neria na mwarĩ wa nyina, na Olimpasi, na arĩa othe
aamũre makoragwo hamwe nao. 16 Geithaniai inyuĩ ene na ngeithi nyamũre cia kũmumunyana.
Nĩ mwageithio nĩ ciũngano ciothe cia Messiya.

17 Rĩu ariũ a Ithe witũ-rĩ, ndamũthaitha mwĩmenyagĩrĩre arĩa marehaga ngayũkano na magatũma
andũ mahĩngwo, mũgarũ na ũrutani ũrĩa mwĩrutĩte, na mũmethemage.

18 Tondũ andũ a mũthemba ũcio makoragwo marĩ ngombo, ti cia Mũhonokia witũ Messiya, no
nĩ cia merirĩria mao ene, na kũgerera mĩario yao mĩnyoroku na ciugo cia kĩgaathi, nĩ
mahĩtithagia ngoro cia andũ arĩa mataramenya. 19 Wathĩki wanyu nĩ ũmenyekete nĩ andũ othe,
na kwoguo nĩ ngenaga nĩ ũndũ wanyu. No ngwenda mũtuĩke ogĩ ũhoro-inĩ wĩgiĩ maũndũ marĩa
mega, na mũtigakorũo na ũcuke maũndũ-inĩ marĩa moru. 20 Nake Yahweh ũrĩa ũheanaga thayũ
nĩ ekũhehenja Shaitani ica ikuhĩ rungu rwa makinya manyu. Ũtugi mũnene wa Mũhonokia witũ
Yahshua ũrokorũo hamwe na inyuĩ.

21 Nĩ mwageithio nĩ Timotheo, mũrutithania wĩra hamwe na niĩ, ningĩ nĩ mwageithio nĩ Lukio,
Jasoni, na Sosipata, arĩa a mbarĩ ciitũ.

22 Niĩ Tatiasi, o niĩ mwandĩki wa marũa maya, nĩ ndamũgeithia thĩinĩ wa Yahweh.

23 Nĩ mwageithio nĩ Gayo, ũrĩa ũũnyitĩte ũgeni, na o we kĩũngano gĩothe gĩcemanagia gwake.
Ningĩ nĩ mwageithio nĩ Erasito, mũigi kĩgĩna wa itũũra, o na mũrũ wa nyina Kwarito nĩ
amũgeithia.

24 Wega wa Mũhonokia witũ Yahshua ũrogĩa na inyuĩ inyuothe

2288










25 Rĩu-rĩ, kũrĩ Ũrĩa ũngĩhota gũtũma mwĩhande wega kũringana na ũhoro mwega ũrĩa hunjagia
na ndũmĩrĩri ĩgiĩ Yahshua Messiya, kũringana na kũguũrio kwa hitho ĩrĩa nyamũre ĩkoretwo
hitho-inĩ ihinda iraya mũno 26 no rĩu hitho ĩyo nĩ ĩguũrĩtio na ĩkamenyithanio kũgerera
Maandĩko ma ũrathi gatagatĩ-inĩ ka ndũrĩrĩ ciothe kũringana na Rĩathani rĩa Kĩhoti ũrĩa ũtũũraga
tene na tene, nĩguo kũgĩe na wathĩki kũgerera wĩtĩkio; 27 Yahweh o we wiki mũũgĩ arogoocwo
tene na tene kũgerera Yahshua Messiya. Amein.

1 AKORINITHO 1

1 Nĩ niĩ Saũlũ, o niĩ ndeetirwo nduĩke mũtũmwo wa Messiya Yahshua nĩ ũndũ wa kwenda kwa
Yahweh, ndĩratũma ngeithi ici tũrĩ hamwe na mũrũ wa Ithe witũ Sosithene,

2 Twandĩkĩra Ũngano wa Yahweh ũrĩa ũrĩ Korinitho, kũrĩ arĩa othe maamũrĩtwo thĩinĩ wa
Messiya Yahshua na magetwo matuĩke andũ aamũre, o hamwe na arĩa othe marĩ kũndũ guothe
makayagĩra rĩĩtwa rĩa Mwathi witũ Yahshua Messiya, o we Mwathi wao na witũ:

3 Wega na thayũ irogĩa kũrĩ inyuĩ ciumĩte kũrĩ Yahweh Ithe witũ na Mwathi Yahshua Messiya.

4 Nĩ njokagĩria Yahweh ngatho hĩndĩ ciothe nĩ ũndũ wanyu, nĩ ũndũ wa wega wake ũrĩa
mũheetwo thĩinĩ wa Messiya Yahshua.

5 Nĩgũkorwo thĩinĩ wake nĩ mũtongetio maũndũ-inĩ mothe, mũgatongio ũhoro-inĩ wa mĩario
yanyu yothe o na ũhoro-inĩ wothe wa kũmenya maũndũ, 6 tondũ-rĩ, ũira witũ ũkoniĩ Messiya nĩ
wekĩrirwo hinya thĩinĩ wanyu.

7 Nĩ ũndũ ũcio gũtirĩ kĩheo gĩa kĩĩroho o na kĩmwe mũtarĩ nakĩo, o mũgĩetagĩrĩra na kĩyo
kũguũranĩrio kwa Mwathi witũ Yahshua Messiya.

8 Nake nĩ arĩmũikaragia mũrĩ na hinya nginya mũthia, nĩguo mũtikanakorwo mũrĩ na ũcuke
mũthenya ũrĩa wa Mwathi witũ Yahshua Messiya.

2289










9 Yahweh nĩ mwĩhokeku, o we ũrĩa wamwĩtire nĩguo mũkorwo na ngwatanĩro na Mũriũ
Yahshua Messiya, Mwathi witũ.

10 Rĩu-rĩ, inyuĩ ariũ na aarĩ a Ithe witũ, ndamũthaitha thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩa Mwathi witũ Yahshua
Messiya, atĩ inyuothe mũiguane o mũndũ na ũrĩa ũngĩ, nĩguo mũtikagĩe na nyamũkano gatagatĩ-
inĩ kanyu, no mũikare mũiguanĩte, na mũrĩ na meciria o mamwe, na ngoro o ĩmwe. 11 Tondũ rĩrĩ
ariũ na aarĩ a Ithe witũ, nĩ menyithĩtio nĩ andũ amwe a kuuma nyũmba ya Kiloe atĩ nĩ kũrĩ na
ngũĩ gatagatĩ-inĩ kanyu.

12 Ũrĩa ndĩroiga nĩ atĩrĩ: Ũmwe wanyu oigaga atĩ, ―Niĩ nũmagĩrĩra Saũlũ‖; ũngĩ akoiga atĩ, ―Niĩ
nũmagĩrĩra Apolo‖; nake ũngĩ akoiga atĩ, ―Niĩ nũmagĩrĩra Kepha‖; o na ningĩ ũngĩ akoiga atĩ,
―Niĩ nũmagĩrĩra Messiya.‖

13 Kaĩ Messiya agayanĩtio? Saũlũ-rĩ, nĩwe waacuuririo mũtĩ igũrũ nĩ ũndũ wanyu?
Mwabatithirio thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩa Saũlũ?

14 Nĩ ngũcokia ngatho nĩ ũndũ gũtirĩ o na ũmwe wanyu niĩ ndaabatithirie, o tiga Kirisipo na
Gayo.

15 Nĩ ũndũ ũcio gũtirĩ mũndũ o na ũmwe ũngiuga atĩ mwabatithirio thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩakwa.

16 Ĩĩ, o na ningĩ nĩ ndabatithirie andũ a nyũmba ya Stefana; no tiga acio, ndingĩririkana kana nĩ
kũrĩ mũndũ ũngĩ ndaabatithirie. 17 Nĩ gũkorwo Messiya ndaandũmire ngabatithanie, no
aandũmire ngahunjie Ũhoro-ũrĩa-Mwega, no ti ndĩũheane na ũũgĩ wa mũndũ, nĩgetha gũcuurio
mũtĩ-inĩ kwa Messiya gũtikae kwagithio kĩene.

18 Nĩgũkorwo ndũmĩrĩri ya gũkua kwa Messiya nĩ ũrimũ kũrĩ arĩa marora, no kũrĩ ithuĩ arĩa
tũrahonokio-rĩ, ũndũ ũcio nĩ hinya wa Yahweh.

19 Nĩgũkorwo kwandĩkĩtwo atĩrĩ:

2290










―Ũũgĩ wa andũ arĩa ogĩ nĩ kũũnina ngaũnina;

naguo ũmenyo wa andũ arĩa imenyi ndĩkĩũtue wa tũhũ.‖

20 Mũndũ ũrĩa mũũgĩ-rĩ, akĩrĩ kũ? Mũndũ ũrĩa mũthomu-rĩ, akĩrĩ kũ? Arĩ ha mũciri ũrĩa ũũĩ
gũcira maũndũ ma mahinda maya tũrĩ? Githĩ Yahweh ndatuĩte ũũgĩ wa thĩ ĩno ũrimũ?

21 Nĩgũkorwo Yahweh na ũndũ wa ũũgĩ wake nĩ onire atĩ andũ a thĩ ĩno na ũũgĩ wao
matikaamũmenya, akĩona kwagĩrĩire ahũthĩre maũndũ ma ũrimũ marĩa tũhunjagia nĩgetha
ahonokie arĩa mamwĩtĩkagia.

22 Ayahudi metagia ciama, nao Ayunani macaragia ũũgĩ, 23 no ithuĩ tũhunjagia ũhoro wa
Messiya arĩ mũcuurie mũtĩ igũrũ: maũndũ macio nĩ mũhĩnga kũrĩ Ayahudi na ũrimũ kũrĩ andũ-a-
Ndũrĩrĩ,

24 no kũrĩ arĩa Yahweh etĩte, Ayahudi o na Ayunani, Messiya nĩwe hinya wa Yahweh na ũũgĩ
wa Yahweh.

25 Nĩgũkorwo ũrimũ wa Yahweh nĩ mũũgĩ gũkĩra ũũgĩ wa mũndũ, naguo ũhũthũ wa Yahweh nĩ
mũritũ gũkĩra hinya wa mũndũ.

26 Ariũ na aarĩ a Ithe witũ, ta gĩciriei ũrĩa mwatariĩ rĩrĩa mwetirwo. Ti aingĩ anyu ogĩ na ũũgĩ wa
andũ a gũkũ thĩ; na ti aingĩ mangĩaguucĩrĩirie andũ; o na ti aingĩ maciarĩirwo mĩciĩ ĩrĩa ĩrĩ igweta.

27 No Yahweh aathurire maũndũ marĩa ma ũrimũ ma thĩ ĩno nĩguo aconorithie andũ arĩa ogĩ;
ningĩ Yahweh aathurire maũndũ marĩa matarĩ hinya ma thĩ ĩno nĩguo aconorithie arĩa marĩ hinya.
28 Agĩthura maũndũ marĩa mahũthũ ma thĩ ĩno, na marĩa matarĩ ma gũtĩĩka, o gwata marĩa
matarĩ maũndũ kũrĩ, nĩgetha aagithie kĩene maũndũ marĩa andũ matuaga atĩ nĩ ma bata,

2291











29 nĩgetha mũndũ o na ũ ndakanetĩe mbere ya Yahweh.

30 No rĩrĩ, nĩwe ũtũmĩte mũkorwo mũrĩ thĩinĩ wa Messiya Yahshua, ũrĩa ũtuĩkĩte ũũgĩ uumĩte
kũrĩ Yahweh nĩ ũndũ witũ, ũguo nĩ kuuga, ũthingu witũ, na waamũri, na gũkũũrwo.

31 Nĩ ũndũ ũcio, o ta ũrĩa kwandĩkĩtwo atĩrĩ: ―Mũndũ ũrĩa ũkwĩraha, nĩ erahage nĩ ũndũ wa
Yahweh.‖

1 AKORINITHO 2

1 Hĩndĩ ĩrĩa ndookire kũrĩ inyuĩ, ngĩmũhunjĩria ũira wa hitho ya ũhoro wa Yahweh, ariũ na aarĩ a
Ithe witũ, ndiamwarĩirie na mĩario ya kanua kega kana ũũgĩ mũnene.

2 Nĩgũkorwo nĩ ndatuĩte itua ndirĩ ũndũ ũngĩ ngwenda kũmenya, rĩrĩa rĩothe ndaarĩ na inyuĩ, o
tiga ũhoro wa Yahshua Messiya na gũcuurio gwake mũtĩ-igũrũ.

3 Ndookire kũrĩ inyuĩ itarĩ na hinya, na ndĩ na guoya, o na ngĩinainaga mũno.

4 Ndũmĩrĩri yakwa na kũhunjia gwakwa itiarĩ na ciugo cia kũguucanĩrĩria na ũũgĩ, no nĩ
cionanagia hinya wa Roho,

5 nĩguo wĩtĩkio wanyu ndũgakorwo ũtiirĩrĩirwo nĩ ũũgĩ wa andũ, o tiga hinya wa Yahweh.

6 No ningĩ ithuĩ-rĩ, tũrĩ gatagatĩ-inĩ ka andũ arĩa agima twaragia ũhoro wa ndũmĩrĩri ya ũũgĩ, no
tũtiaragia ũhoro wa ũũgĩ wa mahinda maya, kana wa aathani a mahinda maya arĩa matarĩ kũrĩa
merekeire.

2292












7 No ithuĩ-rĩ, twaragia ũhoro wa ũũgĩ wa Yahweh ũrĩa wa hitho, ũũgĩ ũrĩa watũire ũrĩ mũhithe, o
ũrĩa Yahweh aathĩrĩire o mbere ya kũũmba thĩ nĩ ũndũ wa riri witũ.

8 Gũtirĩ o na ũmwe wa anene a mahinda maya wamenyire ũhoro ũcio, nĩgũkorwo
mangĩaũmenyete-rĩ, matingĩacuuririe Mũthamaki wa riri.

9 Nĩgũkorwo no ta ũrĩa kwandĩkĩtwo atĩrĩ:

―Maũndũ marĩa matarĩ monwo na maitho,

na matarĩ maiguuo na matũ,

o na matarĩ maatonya ngoro ya mũndũ,

nĩmo Kĩhoti athondekeire andũ arĩa mamwendete‖:

10 no Yahweh nĩ atũguũrĩirie maũndũ macio na ũndũ wa Roho wake.

Roho nĩ athuthuuragia maũndũ mothe, o na maũndũ ma Yahweh marĩa marikĩru mũno.

11 Tondũ-rĩ, nũ ũũĩ meciria ma mũndũ, tiga o roho wa mũndũ ũrĩa ũrĩ thĩinĩ wake? O ta ũguo-rĩ,
gũtirĩ mũndũ ũũĩ meciria ma Yahweh, o tiga Roho wa Yahweh.

12 Tũtiamũkĩrĩte roho wa thĩ ĩno, no tũheetwo Roho ũrĩa uumĩte kũrĩ Yahweh, nĩguo tũmenyage
iheo iria Yahweh atũheete o ũguo tũhũ.

13 Maũndũ macio nĩmo twaragia, no tũtimaaragia na ciugo iria tũrutĩtwo na ũũgĩ wa mũndũ, no
nĩ na ciugo iria tũrutagwo nĩ Roho, tũgataarĩria ũhoro wa ma wa kĩĩroho na ciugo cia kĩĩroho.

2293












14 Mũndũ ũtarĩ na Roho ndetĩkagĩra maũndũ marĩa moimaga kũrĩ Roho wa Yahweh, tondũ
maũndũ macio nĩ ũrimũ kũrĩ we, na ndangĩmamenya, tondũ makũũrĩkanaga na njĩra ya kĩĩroho.

15 Mũndũ wa kĩĩroho nĩ akũũranaga maũndũ mothe, nowe mwene gũtirĩ mũndũ ũngĩmũtuĩra.

16 ―Nĩ ũndũ-rĩ, nũ ũngĩmenya meciria ma Yahweh, nĩguo akĩmũtaare?‖

No ithuĩ tũrĩ na meciria ma Messiya.

1 AKORINITHO 3

1 Ariũ na aarĩ a Ithe witũ, ndingĩahotire kũmwarĩria ta mũrĩ andũ a kĩĩroho, no ndaamwarĩirie ta
mũrĩ andũ a thĩ, o ta twana tũnini thĩinĩ wa Messiya.

2 Ndamũheire iria, no ti irio nyũmũ ndamũheire, nĩgũkorwo mũtiakinyĩte a gũcirĩa. Ti-itherũ o
na rĩu mũtikinyĩte a gũcirĩa.

3 O na rĩu mũrĩ andũ a thĩ. Kuona atĩ kũrĩ na ũiru na ngũĩ thĩinĩ wanyu-rĩ, githĩ mũtikĩrĩ andũ a
thĩ? Githĩ mũtiragĩĩka o ta ũrĩa andũ a ndũire mekaga?

4 Nĩ ũndũ-rĩ, rĩrĩa mũndũ ũmwe ekuuga atĩrĩ, ―Niĩ nũmagĩrĩra Saũlũ,‖ nake ũrĩa ũngĩ akoiga atĩrĩ,
―Niĩ nũmagĩrĩra Apolo,‖ githĩ mũtikĩrĩ o andũ a ndũire?

5 Kaĩ Apolo akĩrĩ ũ? Nake Saũlũ akĩrĩ ũ? Acio maarĩ o ndungata, iria ciatũmire mwĩtĩkie, o ta
ũrĩa Yahweh aagaĩire o mũndũ wĩra wake.

6 Niĩ nĩ mbeũ ndahandire, nake Apolo agĩciitĩrĩria maĩ, no nĩ Yahweh watũmire ikũre.

2294












7 Nĩ ũndũ ũcio ti mũndũ ũrĩa ũhandaga kana ũrĩa ũitagĩrĩria maĩ ũrĩ bata, no ũrĩa ũrĩ bata nĩ
Yahweh, ũrĩa ũtũmaga ikũre.

8 Mũndũ ũrĩa ũhandaga na mũndũ ũrĩa ũitagĩrĩria maĩ makoragwo na muoroto ũmwe, na o
mũndũ akaarĩhwo kũringana na wĩra wake we mwene.

9 Nĩgũkorwo tũrutithanagia wĩra hamwe na Yahweh; na inyuĩ mũrĩ mũgũnda wa Yahweh, na
mwako wa Yahweh.

10 Nĩ ũndũ wa wega ũrĩa Yahweh aaheete, niĩ nĩ gwaka ndaakire mũthingi haana ta mwakithia
ũrĩa mũũgĩ nake mũndũ ũngĩ nĩ gwaka araaka igũrũ rĩa mũthingi ũcio. No o mũndũ nĩ
amenyagĩrĩre ũrĩa egwaka igũrũ rĩaguo.

11 Nĩgũkorwo gũtirĩ mũndũ ũngĩaka mũthingi ũngĩ tiga ũrĩa ũrĩkĩtie gwakwo, na nĩguo Yahshua
Messiya.

12 Angĩkorwo mũndũ o na ũ egwaka igũrũ rĩa mũthingi ũyũ akĩhũthagĩra thahabu, kana betha,
kana mahiga ma goro, kana mbaũ, kana nyeki, o na kana rũũa-rĩ,

13 wĩra wake nĩ ũkoneka ũrĩa ũtariĩ, tondũ Mũthenya ũcio nĩ ũgatũma woneke ũtheri-inĩ. Wĩra
ũcio ũkaaguũrio na mwaki, nĩgũkorwo wĩra wa o mũndũ nĩ ũkagerio na mwaki ũcio.

14 Angĩkorwo kĩrĩa mũndũ aakĩte mũthingi-igũrũ nĩ gĩgetiiria mwaki ũcio-rĩ, nĩ akarĩhwo
mũcara wake.

15 Angĩkorwo wĩra ũcio nĩ ũkahĩa-rĩ, nĩ akorũo nĩguo; nowe mwene nĩ akahonoka, no
akahonoka ta mũndũ ũgereire mwaki-inĩ.

2295











16 Kaĩ inyuĩ mũtoĩ atĩ inyuĩ ene mũrĩ hekarũ ya Yahweh, na atĩ Roho wa Yahweh atũũraga thĩinĩ
wanyu?

17 Mũndũ o wothe angĩananga hekarũ ya Yahweh-rĩ, Yahweh nĩ akamwananga; nĩgũkorwo
hekarũ ya Yahweh nĩ nyamũre, na nĩ inyuĩ hekarũ ĩyo.

18 Mũtikae kwĩhenia. Mũndũ o na ũrĩkũ thĩinĩ wanyu angĩkorwo nĩ eciragia nĩ mũũgĩ na ũũgĩ wa
mahinda maya tũrĩ-rĩ, nĩ agĩtuĩke ―kĩrimũ‖ nĩguo atuĩke mũũgĩ.

19 Nĩgũkorwo ũũgĩ wa thĩ ĩno nĩ ũrimũ maitho-inĩ ma Yahweh. O ta ũrĩa kwandĩkĩtwo atĩrĩ, ―Nĩ
anyitaga arĩa ogĩ wara-inĩ wao‖;

20 o na ningĩ nĩ kwandĩkĩtwo atĩrĩ, ―Yahweh nĩ oĩ atĩ meciria ma arĩa ogĩ nĩ ma tũhũ.‖

21 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ mũndũ o na ũrĩkũ ndakae kwĩraha na ũhoro wa andũ! Maũndũ mothe nĩ
manyu, 22 kana nĩ Saũlũ, kana nĩ Apolo, kana nĩ Kepha, kana nĩ thĩ ĩno, kana nĩ muoyo, kana nĩ
gĩkuũ, kana nĩ maũndũ marĩa marĩ ho rĩu, kana nĩ maũndũ marĩa magoka, mothe nĩ manyu,

23 na inyuĩ mũrĩ a Messiya, nake Messiya nĩ wa Yahweh.

1 AKORINITHO 4

1 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, andũ magĩrĩirwo nĩ gũtuonaga ta ndungata cia Messiya, na ta tũrĩ andũ arĩa
mehokeirwo maũndũ ma hitho ma Yahweh. 2 Rĩu nĩ kũbataranĩtie atĩ andũ arĩa mehokeirwo
maũndũ no nginya monanie atĩ nĩ ehokeku.

3 Ndingĩmaka o na hanini ingĩtuĩrwo cira nĩ inyuĩ, kana nduĩrwo nĩ igooti rĩa andũ o na rĩrĩkũ; ti-
itherũ o na niĩ mwene ndingĩĩtuĩra cira.

4 Niĩ mwene ndirĩ na ũndũ ingĩĩcukĩra, no ũndũ ũcio ndũngĩtũma nduĩke atĩ ndirĩ na mahĩtia.
Yahweh nĩwe ũnduagĩra cira.

2296










5 Nĩ ũndũ ũcio ndũkae gũtua cira ihinda rĩrĩa rĩamũre rĩtakinyĩte; eterera nginya Yahshua oke.
Maũndũ marĩa mahithe nduma-inĩ nĩ akamoimĩria ũtheri-inĩ, na nĩ akaguũria meciria ma ngoro
cia andũ. Ihinda rĩu o mũndũ nĩ akamũkĩra ngatho ciake kuuma kũrĩ Yahweh.

6 Rĩu-rĩ, ariũ na aarĩ a Ithe witũ, maũndũ macio ndĩramaringithania na ũhoro wakwa mwene na
wa Apolo nĩguo mũgunĩke, nĩguo mwĩrute na ithuĩ gĩtũmi kĩa ũrĩa kwĩragwo atĩrĩ, ―Mũtikae
kwagarara ũrĩa kwandĩkĩtwo.‖ Nĩgetha mũtikae gwĩtĩa mũndũ ũmwe makĩria ya ũrĩa ũngĩ.

7 Nĩ ũndũ-rĩ, nũ ũtũmĩte wĩone ũrĩ na ngũũrani na mũndũ ũngĩ o wothe? Nĩ kĩ ũrĩ nakĩo
ũtaaheirwo? Na angĩkorwo nĩ waheirwo-rĩ, ũragĩĩtĩa nĩkĩ ta atarĩ kũheo waheirwo?

8 Nĩ mũrĩkĩtie kũgĩa na kĩrĩa gĩothe mwendaga! Nĩ mũrĩkĩtie gũtonga! Nĩ mũtuĩkĩte athamaki,
ithuĩ tũtarĩ ho! Naarĩ korwo ti-itherũ nĩ mwatuĩkire athamaki kũna nĩguo tũtuĩke a gũthamaka
hamwe na inyuĩ!

9 Nĩgũkorwo ndĩrona atĩ ithuĩ atũmwo Yahweh atũigĩte handũ tũrĩonekaga tũrĩ thutha wa andũ
arĩa angĩ othe, na ta andũ matuĩrĩirwo kũũragĩrwo thĩinĩ wa kĩhaaro kĩa mathako. Nĩ tũtuĩtwo
kĩndũ gĩa kwĩrorerwo nĩ thĩ yothe, kũrĩ araika o na kũrĩ andũ.

10 Ithuĩ tũrĩ irimũ nĩ ũndũ wa Messiya, no inyuĩ mũrĩ andũ ogĩ mũno thĩinĩ wa Messiya! Ithuĩ nĩ
kwaga twagĩte hinya, no inyuĩ mũrĩ na hinya! Inyuĩ nĩ mũheetwo gĩtĩo, no ithuĩ nĩ tũimĩtwo gĩtĩo!

11 Nginya ihinda rĩrĩ ithuĩ tũrĩ tũtũũrĩte tũhũtaga na tũkanyota, na tũgatarũkĩrwo nĩ nguo, ningĩ
nĩ tũhũrĩtwo mũno, o na tũgaikara tũtarĩ na mĩciĩ.

12 Ningĩ nĩ tũrutaga wĩra na moko maitũ tũrĩ na kĩyo. Rĩrĩa twarumwo-rĩ, ithuĩ tũkarathima; na
rĩrĩa twanyarirwo, tũkomĩrĩria;

13 o na rĩrĩa twacambio, tũcokagia ũhoro na ũhoreri. Nginya ihinda rĩrĩ tũtuĩkĩte gĩko gĩa thĩ,
tũgatuĩka mahuti ma gũkũ thĩ.

2297










14 Ndiraandĩka marũa maya nĩguo ndĩmũconore, no nĩguo ndĩmũtaare mũrĩ ta ciana ciakwa
nyendete mũno. 15 O na mũngĩkorwo mũrĩ na areri ngiri ikũmi thĩinĩ wa Messiya, mũtirĩ na
maithe maingĩ, nĩgũkorwo thĩinĩ wa Messiya Yahshua ndatuĩkire ithe wanyu ũndũ-inĩ wa Ũhoro-
ũrĩa-Mwega.

16 Nĩ ũndũ ũcio ndamũthaitha mwĩgerekanie na niĩ.

17 Nĩ ũndũ wa gĩtũmi gĩkĩ nĩ ngũmũtũmĩra Timotheo, mũrũ wakwa ũrĩa nyendete, na ũrĩa
mwĩhokeku thĩinĩ wa Yahweh. Nĩ ekũmũririkania mũtũũrĩre wakwa thĩinĩ wa Messiya Yahshua,
ũrĩa ũringaine na ũrĩa ndutanaga maũngano-inĩ kũndũ guothe.

18 Amwe anyu nĩ matuĩkĩte etĩi, makona ta itaroka kũu kũrĩ inyuĩ.

19 No nĩ ngũũka kũrĩ inyuĩ narua, akorwo nĩ kwenda kwa Yahweh, na hĩndĩ ĩyo nĩ ngatuĩria ũrĩa
andũ aya etĩi maaragia, o hamwe na ũhoti ũrĩa marĩ naguo. 20 Nĩgũkorwo ũthamaki wa Yahweh
ti ũhoro wa kwaria, no nĩ wa kũgĩa na ũhoti.

21 Mũkwenda atĩa? Ngĩũke kũrĩ inyuĩ na kĩboko, kana njũke na wendo hamwe na roho wa
ũhoreri?

1 AKORINITHO 5

1 Nĩ ma ndeto nĩ iraario atĩ thĩinĩ wanyu kũrĩ na ũtharia, na nĩ ũtharia mũthemba ũrĩa
ũtangĩoneka o na kũrĩ andũ arĩa matetĩkĩtie Yahweh: Naguo nĩ atĩ ũmwe wanyu nĩ akomete na
mũtumia wa ithe.

2 Na inyuĩ mũgakenera ũndũ ũcio! Githĩ mũtiagĩrĩirwo nĩgũkorwo mũiyũrĩtwo nĩ kĩeha, nĩguo
mũndũ ũcio wĩkĩte ũguo mũmũingate, ehere ngwatanĩro-inĩ yanyu?

2298











3 O na ndakorwo ndirĩ hamwe na inyuĩ kũu, ndĩ hamwe na inyuĩ thĩinĩ wa roho, na nĩ ndĩkĩtie
gũtuĩra mũndũ ũcio wĩkĩte ũguo cira, o ta ndĩ hamwe na inyuĩ.

4 Hĩndĩ ĩrĩa mũrĩkorwo mũnganĩte thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩa Mwathi witũ Yahshua, na niĩ ndĩ hamwe
na inyuĩ thĩinĩ wa roho, o na hinya wa Mwathi witũ Yahshua ũrĩ ho-rĩ,

5 mũndũ ũcio mũneanei kũrĩ Shaitani, nĩgetha mehia make ma kĩĩmwĩrĩ maninwo, naguo roho
wake ũkahonokio mũthenya ũrĩa wa Mwathi witũ Yahshua.

6 Mwĩgatho ũcio wanyu ti mwega. Kaĩ inyuĩ mũtoĩ atĩ ndawa nini ya kũimbia mĩgate nĩ ĩtũmaga
kĩmere gĩothe kĩimbe?

7 Eheriai ndawa ĩyo ya kũimbia mĩgate ĩrĩa ya tene biũ nĩguo mũtuĩke kĩmere kĩerũ gĩtarĩ na
ndawa ya kũimbia, tondũ ũguo nĩguo mũtariĩ. Nĩgũkorwo Messiya, o we gatũrũme gaitũ ka
Bathaka, nĩ arĩkĩtie kũrutwo igongona.

8 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, nĩ tũkũngũĩre Gĩathĩ, ti na ndawa ĩyo ya tene ya kũimbia mĩgate, ĩyo ya
rũmena na ya waganu, no tũkũngũĩre na mũgate ũtarĩ na ndawa ya kũimbia, o guo mũgate wa
thamiri njega na wa ũhoro wa ma.

9 Nĩ ndĩmwandĩkĩire marũa-inĩ makwa ngamwĩra mũtigage kũgĩaga thiritũ na andũ arĩa ahũri
maraya,

10 ũguo ti kuuga mweheranĩre na andũ a thĩ ĩno, arĩa ahũri maraya, kana arĩa akoroku, kana arĩa
atunyani, o na kana arĩa ahoi mĩhianano. Mũngĩĩka ũguo-rĩ, no mũkiumire gũkũ thĩ.

11 No rĩu, ndĩramwandĩkĩra nĩguo mũtikagĩe thiritũ na mũndũ o na ũrĩkũ ũrĩa wĩĩtaga mũrũ kana
mwarĩ wa Ithe witũ, no nĩ mũhũri maraya, kana nĩ mũkoroku, kana nĩ mũhoi mĩhianano kana nĩ
mũndũ wa gũcambania, o na kana nĩ mũrĩu kana nĩ mũtunyani. Mũndũ ta ũcio mũtikarĩanĩre
nake.

2299










12 Ũkĩrĩ wĩra wakwa gũcirithia arĩa matarĩ a Ũngano? Githĩ inyuĩ mũtikĩagĩrĩirwo nĩ gũcirithia
arĩa marĩ a Ũngano?

13 Yahweh nĩwe ũgaacirithia arĩa marĩ nja. ―Ingatai mũndũ ũcio mwaganu oime thĩinĩ wanyu.‖

1 AKORINITHO 6

1 Kũngĩkorwo kũrĩ mũndũ ũmwe wanyu ũhĩtĩirie ũrĩa ũngĩ-rĩ, no akĩgerie gũthiĩ kũrĩ andũ arĩa
matetigĩrĩte Yahweh nĩguo mamatuithanie cira, handũ ha gũthiĩ mbere ya andũ arĩa aamũre?

2 Kaĩ inyuĩ mũtoĩ atĩ andũ arĩa aamũre nĩo magaatuĩra andũ a gũkũ thĩ cira? Na angĩkorwo nĩ
inyuĩ mũgaacirithia andũ a gũkũ thĩ-rĩ, githĩ mũtikĩrĩ na ũhoti wa gũtua macira marĩa manini? 3
Kaĩ inyuĩ mũtoĩ atĩ nĩ ithuĩ tũgaatuĩra araika cira? Ĩ maũndũ ma mũtũũrĩre ũyũ-rĩ, githĩ
tũtiagĩrĩirwo nĩ kũmacira makĩria!

4 Nĩ ũndũ ũcio kũngĩkorwo na mũndũ wanyu ũhĩtĩirio maũndũ-inĩ ta macio-rĩ, no mũthure o na
andũ matangĩtĩĩka ũngano-inĩ matuĩke a kũmũcirithia!

5 Ndoiga ũguo nĩguo ndĩmũconore. Kwahoteka atĩa atĩ thĩinĩ wanyu gũtirĩ mũndũ mũũgĩ
ũngĩhota gũtuithania etĩkia erĩ cira mangĩhĩtania?

6 No handũ ha ũguo-rĩ, mũrũ kana mwarĩ wa Ithe witũ atwaraga ũrĩa ũngĩ igooti-inĩ, na nĩ igooti-
inĩ rĩa arĩa matetĩkĩtie!

7 Gũkorwo mũrĩ na macira gatagatĩ-inĩ kanyu nĩ kuonania atĩ nĩ mũhootetwo biũ. Githĩ ti kaba
mwĩtĩkagĩre gwĩkwo ũũru? Githĩ ti kaba mwĩtĩkagĩre kũhenio?

8 Handũ ha ũguo-rĩ, nĩ mũhenanagia na mũgekana ũũru, na acio mwĩkaga ũguo-rĩ, nĩ ariũ na aarĩ
a Ithe wanyu.

2300











9 Kaĩ inyuĩ mũtoĩ atĩ andũ arĩa aaganu matikagaya ũthamaki wa Yahweh? Mũtikanaheneke:
Gũtirĩ ahũri maraya, kana ahoi mĩhianano, kana itharia, kana arũme arĩa metuaga ta aka, kana
arũme arĩa makomaga na arũme arĩa angĩ kĩĩmwĩrĩ, 10 kana aici, kana andũ arĩa akoroku, kana
arĩu, kana acambania, o na kana atunyani makaagaya ũthamaki wa Yahweh. 11 Na ũguo nĩguo
amwe anyu mwatariĩ. No nĩ mwathambirio, na mũkĩamũrĩrwo Yahweh, na mũgĩtuwo athingu
thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩa Mwathi Yahshua Messiya o na nĩ ũndũ wa Roho wa Kĩhoti witũ.

12 ―Niĩ ndirigĩrĩirio gwĩka ũndũ o wothe,‖ no ti ũndũ o wothe ũrĩ kĩguni. ―Niĩ ndirigĩrĩirio gwĩka
ũndũ o wothe,‖ no ndingĩathwo nĩ ũndũ o na ũrĩkũ.

13 ―Irio nĩ cia nda na nda nĩ ya irio,‖ no Yahweh nĩ agacinina cierĩ. Mwĩrĩ ti wa kũhũthĩrwo na
ũmaraya, no nĩ wa gũtungata Yahweh, nake Yahweh aathage mwĩrĩ ũcio.

14 Yahweh nĩ ariũkirie Yahshua kuuma kũrĩ arĩa akuũ nĩ ũndũ wa hinya wake, na o na ithuĩ nĩ
agatũriũkia na hinya o ro ũcio.

15 Kaĩ inyuĩ mũtoĩ atĩ mĩĩrĩ yanyu nĩ ciĩga cia Messiya we mwene? Nĩ ũndũ ũcio, no ngĩoye
ciĩga icio cia Messiya nĩguo ndĩcinyitithanie na mũmaraya? Kũroaga gũtuĩka ũguo!

16 Kaĩ inyuĩ mũtoĩ atĩ mũndũ ũrĩa wĩnyitithanagia na mũmaraya, matuĩkaga mwĩrĩ ũmwe nake?
Nĩgũkorwo nĩ kwĩrĩtwo atĩrĩ, ―Acio erĩ magaatuĩka mwĩrĩ ũmwe.‖

17 No mũndũ ũrĩa wĩnyitithanagia na Yahweh atuĩkaga ũmwe nake thĩinĩ wa roho.

18 Ũragĩrai mehia ma ũmaraya. Mehia marĩa mangĩ mothe mekagwo nĩ mũndũ marĩ nja ya
mwĩrĩ wake, no mũndũ ũrĩa ũhũraga ũmaraya-rĩ, nĩ mwĩrĩ wake mwene ehagĩria.

19 Kaĩ inyuĩ mũtoĩ atĩ mĩĩrĩ yanyu nĩ hekarũ ya Roho Mwamũre ũrĩa ũrĩ thĩinĩ wanyu, ũrĩa
mwaheirwo nĩ Yahweh? Inyuĩ mũtirĩ anyu inyuĩ ene;

2301











20 inyuĩ mwagũrirwo na thogora. Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, tĩithagiai Yahweh na mĩĩrĩ yanyu.

1 AKORINITHO 7

1 Na rĩrĩ, ha ũhoro wa maũndũ marĩa mwanyandĩkĩire marũa nĩ ũndũ wamo, ngũmwĩra atĩrĩ: Nĩ
wega mũndũ mũrũme kwaga kũhikania.

2 No tondũ wa ũrĩa ũmaraya ũingĩhĩte-rĩ, o mũndũ mũrũme nĩ agĩrĩirwo nĩ kũgĩa na mũtumia
wake mwene, na mũndũ-wa-nja agĩe na mũthuri wake mwene.

3 Mũthuri nĩ agĩrĩirwo nĩ kũhingagĩria mũtumia wake bata wake wa kĩhiko, o nake mũtumia
ahingagĩrie mũthuriwe bata wake.

4 Mũtumia ndangĩĩathĩra mwĩrĩ wake mwene, tondũ nĩ wake na mũthuriwe. Ũguo no taguo
mũthuri atangĩĩathĩra mwĩrĩ wake mwene, tondũ nĩ wake na mũtumia wake.

5 Tigagai kũimana, o tiga rĩrĩa mũngĩkorwo mũiguanĩire, naguo gũkorwo nĩ kwa ihinda, nĩgetha
mũgĩage na ihinda rĩa kũhoya. Thutha ũcio no mũcoke hamwe rĩngĩ, nĩguo Shaitani
ndakamũgerie tondũ wanyu kũremwo kwĩgirĩrĩria.

6 Ũhoro ũcio ndawaaria ta arĩ rũtha ngũheana, no ti gwathana ngwathana.

7 No nyende andũ othe mahaane ta ũrĩa niĩ ndariĩ. No o mũndũ aheetwo kĩheo gĩake mwene
kuuma kũrĩ Yahweh; mũndũ ũmwe aheetwo kĩheo gĩkĩ, na ũrĩa ũngĩ akaheo kĩrĩa kĩngĩ.

8 Na rĩrĩ, nĩ ũndũ wa andũ arĩa matahikanĩtie na atumia a ndigwa, nguuga ũũ: Nĩ wega maikare o
ũguo matahikanĩtie, o ta ũrĩa niĩ ndariĩ.

2302












9 No angĩkorwo matingĩhota kwĩgirĩrĩria-rĩ, nĩ mahike na mahikanie, tondũ nĩ kaba kũhikania
gũkĩra gũikara makĩhĩahĩaga.

10 Kũrĩ andũ arĩa mahikĩte na makahikania-rĩ, ngwathana ũũ, no ti niĩ, nĩ Yahweh ũgwathana:
Mũtumia ndakanatigane na mũthuriwe. 11 No aangĩka ũguo-rĩ, nĩ agĩikare atarĩ mũhiku, kana
akorwo ti ũguo, acokerere mũthuriwe. Ningĩ mũthuri ndakanaingate mũtumia wake.

12 Nĩ ũndũ wa acio angĩ nguuga ũũ, no nĩ niĩ ndĩroiga, ti Yahweh: Angĩkorwo mũrũ wa Ithe witũ
arĩ na mũtumia ũtetĩkĩtie, na mũtumia ũcio etĩkĩre matũũranie-rĩ, nĩ atige kũmũingata. 13 Nake
mũtumia angĩkorwo arĩ na mũthuri ũtetĩkĩtie, na mũthuri ũcio etĩkĩre matũũranie-rĩ, nĩ atige
kũmũingata.

14 Nĩgũkorwo mũthuri ũrĩa ũtetĩkĩtie nĩ amũrĩtwo nĩ ũndũ wa mũtumia wake, nake mũtumia ũrĩa
ũtarĩ mwĩtĩkia nĩ amũrĩtwo nĩ ũndũ wa mũthuri wake mwĩtĩkia. Kũngĩaga gũtuĩka ũguo-rĩ, ciana
cianyu no ituĩke ti nyamũre, no ũrĩa kũrĩ rĩu nĩ atĩ nĩ nyamũre.

15 No rĩrĩ, mũndũ ũcio ũtetĩkĩtie angĩthiĩ-rĩ, nĩ arekwo athiĩ. Nĩgũkorwo mũndũ mũrũme, kana
mũndũ-wa-nja ũrĩa wĩtĩkĩtie ti muohe nĩ ũhoro ta ũcio; Yahweh atwĩtĩte tũtũũranagie na thayũ.

16 Wee mũtumia-rĩ, ũũĩ atĩa kana nĩwe ũkaahonokia mũthuri waku? O na wee mũthuri-rĩ, ũũĩ
atĩa kana nĩwe ũkaahonokia mũtumia waku?

17 No rĩrĩ, mũndũ o mũndũ nĩ aikare mũtũũrĩre ũrĩa Yahweh aamũgaĩire, o ũrĩa Yahweh
aamwĩtĩire. Ũyũ nĩguo watho ũrĩa ngwatha maũngano mothe.

18 Mũndũ angĩkorwo eetirwo arĩ mũruu-rĩ, nĩ atige gũikara ta atarĩ mũruu. Mũndũ ũrĩa ũtaarĩ
mũruu rĩrĩa eetirwo nĩ atige kũrua.

19 Kũrua gũtirĩ bata; o na kwaga kũrua gũtirĩ bata. Ũndũ ũrĩa ũrĩ bata nĩ kũmenyerera Maathani
ma Yahweh.

2303










20 O mũndũ nĩ aikarage o ũrĩa aatariĩ rĩrĩa Yahweh aamwĩtire.

21 Wee warĩ ngombo rĩrĩa wetirwo? Ũndũ ũcio ndũgagũtange, no korwo wahota kuona njĩra ya
kuuma ũkombo-inĩ-rĩ, gerera yo.

22 Nĩgũkorwo mũndũ ũrĩa warĩ ngombo rĩrĩa Yahweh aamwĩtire-rĩ, ũcio nĩ mũndũ wa Yahweh
ũtarĩ ngombo; ningĩ no taguo, ũrĩa warĩ mũndũ muohore rĩrĩa Yahweh aamwĩtire-rĩ, ũcio nĩ
ngombo ya Messiya.

23 Inyuĩ mwagũrirwo goro; mũtigatuĩke ngombo cia andũ. 24 Ariũ na aarĩ a Ithe witũ, o ũndũ
ũrĩa mũndũ eehokeirwo nĩ Yahweh-rĩ, nĩ aikarage o ũguo ũndũ ũcio Yahweh aamwĩtĩire.

25 Rĩu-rĩ, ũhoro wĩgiĩ airĩtu nĩ ũyũ: Ndirĩ na watho uumĩte kũrĩ Yahweh, no nĩ ngũheana itua
rĩakwa ta mũndũ mwĩhokeku nĩ ũndũ wa kũiguĩrwo tha nĩ Yahweh.

26 Nĩ ũndũ wa mathĩna ma mahinda maya-rĩ, nguona arĩ wega mũikarage o ũrĩa mũndũ atariĩ.

27 Wee nĩ ũhikanĩtie? Ndũkaingate mũkaguo! Wee nawe hihi ndũhikanĩtie? Tiga kũhikania.

28 No ũngĩhikania-rĩ, wee ndwĩhĩtie; o na mũirĩtu angĩhika-rĩ, o nake ndehĩtie. No andũ arĩa
marahika kana makahikania-rĩ, nĩ marĩonaga mathĩna maingĩ mũtũũrĩre-inĩ ũyũ, na nĩmo
ndĩrenda kũmũrigĩrĩria.

29 Ũndũ ũrĩa ndĩrenda kuuga, ariũ na aarĩ a Ithe witũ, nĩ atĩ ihinda nĩ inini. Kuuma rĩu andũ arĩa
marĩ na aka nĩ kwagĩrĩire maikarage ta matarĩ nao; 30 arĩa maracakaya nĩ maikarage ta
mataracakaya; nao arĩa makenete nĩ maikarage ta matakenete; o na arĩa mekũgũra indo, nĩ
maikarage ta matarĩ kĩndũ marĩ.

2304











31 nao arĩa mahũthagĩra indo cia thĩ ĩno, nĩ maikarage ta matohanĩtio nacio. Nĩgũkorwo ũrĩa thĩ
ĩno ĩhaana rĩu-rĩ, nĩ gũthira ĩrathira.

32 Niĩ ingĩenda inyuĩ mũikarage mũtegwĩtanga. Mũndũ ũrĩa ũtahikanĩtie etangaga na maũndũ
ma Yahweh, na eciragia o ũrĩa angĩkenia Yahweh. 33 No mũndũ ũrĩa ũhikanĩtie etangaga na
maũndũ ma gũkũ thĩ, na eciragia o ũrĩa angĩkenia mũtumia wake,

34 naguo wendi wa ngoro yake nĩ mũgayũkanu. Mũndũ-wa-nja ũtarĩ mũhiku kana mũirĩtu
etangaga na maũndũ ma Yahweh: Muoroto wake nĩ kwĩheana harĩ Yahweh mwĩrĩ na roho. No
mũndũ-wa-nja mũhiku etangaga na maũndũ ma thĩ ĩno, na eciragia o ũrĩa angĩkenia mũthuriwe.

35 Ndĩramwarĩria maũndũ maya nĩgetha mũgunĩke, ti atĩ nĩguo ndĩmũrigĩrĩrie, no nĩgetha
mũikarage na mĩthiĩre ĩrĩa yagĩrĩire, mwĩheanĩte biũ harĩ Yahweh mũtekũgucĩrĩrio nĩ maũndũ
mangĩ.

36 Mũndũ o wothe angĩona atĩ nĩ arahĩtĩria mũirĩtu ũrĩa orĩtie, nake mũirĩtu ũcio akorwo matukũ
make ma ũirĩtu wake nĩ marahĩtũka-rĩ, mũndũ ũcio angĩigua nĩ agĩrĩirwo nĩ kũhikania-rĩ, nĩ eke o
ũguo ekwenda. Ti kwĩhia ekwĩhia. Nĩ magĩrĩirwo mahikanie. 37 No rĩrĩ, ũrĩa ũtuĩte na ngoro
yake atekũringĩrĩrio, no nĩwe mwene wĩyendeire, na agatua itua atĩ ndekũhikia mũirĩtu ũcio-rĩ,
mũndũ ũcio o nake nĩ ekĩte ũrĩa kwagĩrĩire.

38 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, mũndũ ũrĩa ũhikagia mũirĩtu ũrĩa orĩtie nĩ ekaga ũrĩa kwagĩrĩire, no ũrĩa
ũngĩaga kũmũhikia nĩ ekaga wega makĩria.

39 Mũtumia nĩ ohanĩtio na mũthuriwe rĩrĩa rĩothe mũthuriwe arĩ muoyo. No mũthuriwe angĩkua,
nĩ muohore na no ahikĩre mũndũ o ũrĩa angĩenda, no mũndũ ũcio no nginya akorwo nĩ etĩkĩtie
Yahweh.

40 No itua rĩakwa nĩ atĩrĩ, mũtumia ũcio angĩaga kũhika rĩngĩ, no akorwo arĩ na gĩkeno makĩria.
Na ngwĩciria atĩ niĩ o na niĩ ndĩ na Roho wa Yahweh.

2305










1 AKORINITHO 8

1 Na rĩrĩ, ũhoro wa irio iria ikoragwo irutĩirwo mĩhianano-rĩ, nĩ tũũĩ atĩ ithuothe tũrĩ na ũmenyo
ũhoro-inĩ ũcio. Ũmenyo nĩ ũtũmaga mũndũ etũũgĩrie, no wendo nĩ gwaka wakaga.

2 Mũndũ ũrĩa wĩciragia atĩ nĩ oĩ ũndũ-rĩ, ndoĩ ũndũ ũcio wega ta ũrĩa aagĩrĩirwo nĩ kũũmenya.

3 No mũndũ ũrĩa wendete Yahweh, ũcio nĩwe ũũĩo nĩ Yahweh.

4 Nĩ ũndũ ũcio, ha ũhoro ũkoniĩ kũrĩa irio iria irutĩirwo mĩhianano-rĩ, nĩ tũũĩ atĩ gũkũ thĩ
mũhianano nĩ kĩndũ gĩa tũhũ, na atĩ gũtirĩ Yahweh ũngĩ tiga o ũrĩa ũmwe.

5 Tondũ o na kũngĩkorwo nĩ kũrĩ indo ciĩtagwo Elohim, irĩ kũũrĩa igũrũ kana irĩ gũkũ thĩ-rĩ, amu
ti-itherũ nĩ kũrĩ na ―Elohim‖ nyingĩ na ―Adonai‖ aingĩ,

6 no harĩ ithuĩ-rĩ, Yahweh no ũmwe, na nĩwe Ithe witũ, na indo ciothe cioimire kũrĩ we na
tũtũũraga muoyo nĩ ũndũ wake; na kũrĩ na Mwathi o ũmwe, nake nĩwe Yahshua Messiya, o we
ũrĩa indo ciothe ciagĩire nĩ ũndũ wake, na nowe ũtũtũũragia muoyo.

7 No ti andũ othe moĩ ũguo. Andũ amwe nĩ ũndũ wa ũrĩa matũũrĩte mamenyerete mĩhianano, o
na hĩndĩ ĩrĩa mekũrĩa irio ta icio meciragia atĩ nĩ irutĩirwo mũhianano, na tondũ thamiri ciao itirĩ
hinya-rĩ, makanyitwo nĩ thahu.

8 No irio iria tũrĩaga itingĩtũma tũkuhĩrĩrie Yahweh; tũtingĩthũkio nĩ kwaga gũcirĩa, na
tũtingĩagĩrio nĩ gũcirĩa.

9 O na kũrĩ ũguo-rĩ, menyererai atĩ wĩyathi ũcio wanyu ndũgatuĩke mũhĩnga kũrĩ arĩa matarĩ na
hinya. 10 Nĩgũkorwo mũndũ o wothe ũrĩ na thamiri ĩtarĩ na hinya, angĩmuona inyuĩ mũrĩ na
ũmenyo ũyũ mũkĩrĩĩra irio thĩinĩ wa hekarũ ya mũhianano-rĩ, githĩ ndangĩũmĩrĩria arĩe kĩrĩa
kĩrutĩirwo mĩhianano?

2306










11 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, mũrũ kana mwarĩ wa Ithe witũ ũcio thamiri yake ĩtarĩ na hinya, o ũcio
Messiya aakuĩrĩire-rĩ, agathũkio nĩ ũmenyo wanyu.

12 Hĩndĩ ĩrĩa mwehĩria ariũ na aarĩ a Ithe witũ na njĩra ĩyo, na mũgatiihia thamiri ciao icio itarĩ
hinya-rĩ, nĩ Messiya mwehĩria.

13 Nĩ ũndũ ũcio, angĩkorwo kĩrĩa ndĩrarĩa no gĩtũme mũrũ kana mwarĩ wa Ithe witũ agũe mehia-
inĩ-rĩ, ndikĩagĩrĩirwo nĩ kũrĩa nyama rĩngĩ, nĩguo ndigatũme agũe.

1 AKORINITHO 9

1 Githĩ niĩ ndirĩ na wĩyathi? Githĩ niĩ ndirĩ mũtũmwo? Githĩ niĩ ndionire Yahshua Mwathi witũ?
Anga inyuĩ mũtirĩ maciaro ma wĩra wakwa thĩinĩ wa Yahweh? 2 O na angĩkorwo andũ arĩa angĩ
mationaga ta ndĩ mũtũmwo-rĩ, ti-itherũ niĩ harĩ inyuĩ ndĩ mũtũmwo! Nĩgũkorwo nĩ inyuĩ mũhũri
wa ũtũmwo wakwa thĩinĩ wa Yahweh.

3 Gwĩtetera gwakwa harĩ arĩa manjiirithagia nĩ gũkũ: 4 Githĩ ithuĩ tũtirĩ na kĩhooto gĩa kũrĩa na
kũnyua? 5 Githĩ ithuĩ tũtirĩ na kĩhooto kĩa mũndũ gũtwarana rũgendo-inĩ na mũtumia wake
mwĩtĩkia, o ta ũrĩa atũmwo arĩa angĩ, na ariũ a nyina na Yahshua, o na Kepha mekaga? 6 Kana
no niĩ tũrĩ na Bar-Anaba arĩ o nginya tũrutage wĩra nĩguo tuone ũteithio witũ?

7 Nũ ũtungataga ta mũthigari na akeerĩha na indo ciake we mwene? Nĩ mũndũ ũrĩkũ ũhandaga
mũgũnda wa mĩthabibũ na ndarĩe thabibũ cia mũgũnda ũcio? Ningĩ-rĩ, nĩ kũrĩ mũndũ ũrĩithagia
rũũru na ndanyue iria rĩa rũũru rũu?

8 Ndĩraaria ũhoro ũyũ ndĩ na meciria ma ũ-mũndũ tu? Githĩ Watho o naguo nduugĩte o ũguo?

9 Nĩgũkorwo nĩ kwandĩkĩtwo Watho-inĩ wa Musa atĩrĩ, ―Ndũkanohe ndegwa kanua hĩndĩ ĩrĩa
ĩkũranga ngano ĩkĩmĩhũra.‖ Yahweh akiuga ũguo-rĩ, nĩ ndegwa aracaĩra?

2307










10 Ti-itherũ oigaga ũguo nĩ ũndũ witũ, githĩ tiguo? Ĩĩ-ni, ũndũ ũyũ waandĩkirũo nĩ ũndũ witũ,
tondũ rĩrĩa mũrĩmi ekũrĩma, nake mũhũri ngano amĩhũrage-rĩ, nĩ kwagĩrĩire mekage ũguo marĩ
na kĩĩrĩgĩrĩro atĩ nĩ makagayana magetha.

11 Tũngĩkorwo ithuĩ nĩ tũhandĩte mbeũ ya kĩĩroho thĩinĩ wanyu-rĩ, kaĩ akĩrĩ ũndũ mũnene ithuĩ
tũngĩgetha indo cia gũtũũria mwĩrĩ kuuma kũrĩ inyuĩ?

12 Angĩkorwo andũ angĩ marĩ na kĩhooto gĩa gũteithio nĩ inyuĩ-rĩ, ithuĩ githĩ tũtikĩagĩrĩirwo nĩ
gũteithio makĩria?

No ithuĩ tũtiahũthĩrire kĩhooto kĩu. Handũ ha ũguo-rĩ, nĩ gũkirĩrĩria tũkiragĩrĩria ũndũ o wothe
nĩguo tũtikae kũhĩngĩca Ũhoro-ũrĩa-Mwega wa Messiya.

13 Kaĩ inyuĩ mũtoĩ atĩ andũ arĩa marutaga wĩra thĩinĩ wa hekarũ marutaga irio ciao kuuma kũu
hekarũ, nao arĩa matungataga kĩgongona-inĩ magayanaga kĩrĩa kĩrutĩtwo kĩgongona-inĩ?

14 O ta ũguo-rĩ, Yahweh nĩ athanĩte atĩ arĩa mahunjagia Ũhoro-ũrĩa-Mwega nĩ magĩrĩirwo
kuonaga gĩa kũmatũũria kuuma kũrĩ Ũhoro-ũrĩa-Mwega.

15 No niĩ ndirĩ ndahũthĩra kĩhooto o na kĩmwe gĩa cio. Ningĩ ndiraandĩka ũhoro ũyũ ndĩ na
kĩĩrĩgĩrĩro atĩ nĩ mũkũnjĩka maũndũ ta macio. Nĩ kaba ngue gũkĩra mũndũ o naũ agirie ndĩĩrahĩre
ũndũ ũcio.

16 No rĩrĩ, ndingĩhota kwĩraha rĩrĩa ngũhunjia Ũhoro-ũrĩa-Mwega, nĩgũkorwo nĩ hatagĩrĩrio
mũno ndĩũhunjie. Na niĩ ingĩaga kũhunjia Ũhoro-ũrĩa-Mwega kaĩ ndagĩa na haaro-ĩ!

17 Ingĩhunjia nĩ ũndũ wa kwĩyendera-rĩ, ndaheo mũcara; no angĩkorwo ti na ũndũ wa
kwĩyendera-rĩ, niĩ no kũhingia ndĩrahingia ũndũ ũrĩa ndĩhokeirwo.

2308











18 Hakĩrĩ ũguo-rĩ, mũcara wakwa ũkĩrĩ kĩ? Nĩ atĩrĩ: Atĩ harĩ ũhoro wa kũhunjia Ũhoro-ũrĩa-
Mwega-rĩ, hunjagie tũhũ itekũrĩhwo, na nĩ ũndũ ũcio njage gwĩtagia kĩhooto gĩakwa rĩrĩa
ngũhunjia Ũhoro-ũrĩa-Mwega.

19 O na gũtuĩka ndĩ muohore na ndirĩ ngombo ya mũndũ-rĩ, niĩ ndĩĩtuaga ngombo ya o mũndũ
wothe, nĩguo nguucĩrĩrie andũ aingĩ o ta ũrĩa kwahoteka.

20 Kũrĩ Ayahudi ndaatuĩkire ta Mũyahudi nĩguo nguucagĩrĩrie Ayahudi. Na kũrĩ arĩa marĩ rungu
rwa Watho-rĩ, ndaatuĩkire ta mũndũ ũrĩ rungu rwa Watho, o na gũtuĩka niĩ mwene ndirĩ rungu
rwa Watho, nĩguo nguucagĩrĩrie arĩa marĩ rungu rwa Watho.

21 Kũrĩ arĩa matarĩ Watho-inĩ-rĩ, ndaatuĩkire ta mũndũ ũtarĩ Watho-inĩ ũcio, o na gũtuĩka ndirĩ
muohore kuuma kũrĩ Watho wa Yahweh, no ndĩ Watho-inĩ wa Messiya, nĩguo nguucagĩrĩrie arĩa
matarĩ Watho-inĩ ũcio.

22 Kũrĩ arĩa matarĩ hinya-rĩ, ndaatuĩkire ta itarĩ hinya nĩguo nguucagĩrĩrie arĩa matarĩ hinya.
Nduĩkĩte maũndũ mothe kũrĩ andũ othe nĩgetha kũngĩhoteka na njĩra ciothe ngerie kũhonokia
amwe ao.

23 Njĩkaga maũndũ maya mothe nĩ ũndũ wa Ũhoro-ũrĩa-Mwega, nĩgetha ngaagaĩrwo irathimo
ciaguo.

24 Kaĩ inyuĩ mũtoĩ atĩ andũ arĩa mahĩtahĩtanaga ihenya-inĩ mahanyũkaga othe, no rĩrĩ, no ũmwe
wao ũheagwo kĩheo? Kĩhanyũkei na njĩra ĩrĩa ĩngĩtũma mũkaaheo kĩheo. 25 Mũndũ o wothe ũrĩa
ũhĩtahĩtanaga thĩinĩ wa mathako-rĩ, ehataga na akemenyeria maũndũ-inĩ mothe hatarĩ itherũ.
Mekaga ũguo nĩguo maheo thũmbĩ ĩtarĩ ya gũtũũra; no ithuĩ twĩkaga ũguo nĩguo tũkaaheo
thũmbĩ ya gũtũũra nginya tene.

26 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, niĩ ndihanyũkaga ta mũndũ ũtoĩ gĩtũmi gĩa kũhanyũka; na ndirũaga ta mũndũ
ũgũikia ngundi ciake agũthe rũhuho.

2309










27 Aca, nĩ mwĩrĩ wakwa nduukaga ngaũtua ngombo yakwa, nĩgetha ndaarĩkia kũhunjĩria andũ
arĩa angĩ-rĩ, niĩ mwene ndikanatuĩke wa kũregwo nyimwo kĩheo.

1 AKORINITHO 10

1 Na rĩrĩ, ariũ na aarĩ a Ithe witũ, ndikwenda mũkorwo mũtoĩ ũndũ ũyũ, atĩ maithe maitũ ma tene
othe maatongoragio nĩ itu, na atĩ othe nĩ maringire iria. 2 Othe nĩ mabatithirio matuĩke andũ a
Musa marĩ rungu rwa itu rĩu, o na marĩ iria-inĩ rĩu.

3 Na othe maarĩaga irio o imwe cia kĩĩroho, 4 na maanyuaga maĩ o mamwe ma kĩĩroho;
nĩgũkorwo maanyuire kuuma rwaro-inĩ rwa ihiga rwa kĩĩroho rũrĩa rwatwaranaga nao, naruo
rwaro rũu rwarĩ Messiya.

5 O na kũrĩ ũguo-rĩ, aingĩ ao matiigana gũkenia Yahweh; nao makĩng'aũranĩrio werũ-inĩ.

6 Na rĩrĩ, maũndũ macio meekĩkire marĩ ta cionereria, nĩgetha ngoro ciitũ itikerirĩrie gwĩka
maũndũ moru ta macio mekire.

7 Mũtigatuĩke ahoi mĩhianano, ta ũrĩa amwe ao maatariĩ; o ta ũrĩa kwandĩkĩtwo atĩrĩ: ―Andũ acio
magĩikara thĩ kũrĩa na kũnyua, magĩcoka magĩũkĩra kũina na gwĩkenia.‖ 8 Ningĩ tũtikahũre
ũmaraya, ta ũrĩa amwe ao mekire, nao magĩkua andũ ngiri mĩrongo ĩĩrĩ na ithatũ mũthenya
ũmwe.

9 O na ningĩ tũtikanagerie Yahweh, ta ũrĩa amwe ao mekire, nao makĩninwo nĩ nyoka.

10 Na mũtikae kũng'ong'oira, ta ũrĩa amwe ao mekire, nao makĩũragwo nĩ mũraika ũrĩa
mũninani.

2310











11 Maũndũ macio meekĩkire kũrĩ o marĩ cionereria, na makĩandĩkwo marĩ ma gũtũkaania, ithuĩ
tũkinyĩrĩirwo nĩ kũhingio kwa mahinda.

12 Nĩ ũndũ ũcio, ũngĩĩra nĩ ũrũgamĩte wega-rĩ, menyerera ndũkae kũgũa!

13 Mũtirĩ mwagerio na magerio mangĩ tiga o marĩa makoraga andũ. Nake Yahweh nĩ
mwĩhokeku; ndangĩĩtĩkĩra mũgerio na magerio marĩa mũtangĩhota gwĩtiiria. No rĩrĩa mũkũgerio-
rĩ, nĩ arĩmuonagĩrĩria njĩra ya kũũrĩra nĩguo mũhotage gwĩtiiria magerio macio.

14 Nĩ ũndũ ũcio, arata akwa endwa, ũragĩrai ũhoro wa kũhoya mĩhianano.

15 Ndĩraarĩria andũ ogĩ; mwĩkũũranĩrei ũrĩa ndĩroiga.

16 Gĩkombe gĩa gũcokia ngatho kĩrĩa tũcokagia ngatho nĩ ũndũ wakĩo-rĩ, githĩ ti kũgwatanĩra
thakame ya Messiya? Na githĩ mũgate ũrĩa twenyũraga ti kũgwatanĩra mwĩrĩ wa Messiya? 17 Na
tondũ mũgate ũcio nĩ ũmwe-rĩ, ithuĩ, o na tũrĩ aingĩ, tũrĩ o mwĩrĩ ũmwe, nĩgũkorwo ithuĩ othe
tũrĩaga mũgate o ũcio ũmwe.

18 Ta mwĩcũraniei ũhoro wa andũ a Isiraeli: Arĩa marĩaga irio cia igongona-rĩ, githĩ
matigwatanagĩra kĩgongona kĩu?

19 Ndĩrenda kuuga atĩa? Atĩ kĩrĩa kĩrutĩirwo mũhianano nĩ kĩndũ kũrĩ, kana atĩ mũhianano guo
mwene nĩ kĩndũ kũrĩ?

20 Aca! Ũrĩa ndĩroiga nĩ atĩ magongona ma andũ arĩa matarĩ na kwĩyamũrĩra Yahweh
marutagĩrwo ndaimono, na ti Yahweh, na ndikwenda mũgĩe ngwatanĩro na ndaimono.

21 Mũtingĩhota kũnyuĩra gĩkombe kĩa Yahweh, na mũnyuĩre gĩkombe kĩa ndaimono o nakĩo;
mũtingĩhota kũgwatanĩra metha-inĩ ya Yahweh, na mũgwatanĩre metha-inĩ ya ndaimono.

2311











22 Kaĩ tũrageria kwarahũra ũiru wa Yahweh? Kaĩ tũrĩ na hinya kũmũkĩra?

23 ―Niĩ ndirigĩrĩirio gwĩka ũndũ,‖ no ti ũndũ o wothe ũrĩ na kĩguni. ―Niĩ ndirigĩrĩirio gwĩka
ũndũ,‖ no ti ũndũ o wothe ũrĩ na uumithio.

24 Gũtirĩ mũndũ wagĩrĩirwo nĩ gũcaragia maũndũ ma kwĩguna we mwene, no nĩ acaragie
maũndũ ma kũguna andũ arĩa angĩ.

25 Rĩagai kĩrĩa gĩothe kĩendagio thoko-inĩ ya nyama mũtekwĩyũria ciũria nĩ ũndũ wa mwĩcuko
wa thamiri,

26 nĩgũkorwo, ―Thĩ nĩ ya Yahweh, na kĩrĩa gĩothe kĩrĩ thĩinĩ wayo.‖

27 Mũndũ ũtarĩ mwĩtĩkia angĩmwĩta mũkarĩe irio gwake, na inyuĩ mũkorwo nĩ mũkwenda gũthiĩ-
rĩ, rĩa irio ciothe iria mũngĩheo mũtekwĩyũria ciũria cia mwĩcuko wa thamiri. 28 No mũndũ
angĩmwĩra atĩrĩ, ―Irio ici irutĩtwo irĩ igongona,‖ mũtigacirĩe, nĩ ũndũ wa mũndũ ũcio wamwĩra
ũguo, o na nĩ ũndũ wa mwĩcuko wa thamiri, nĩgũkorwo ―Thĩ nĩ ya Yahweh, na kĩrĩa gĩothe kĩrĩ
thĩinĩ wayo‖; 29 ngiuga ũguo ti thamiri yaku ndagweta, no nĩ thamiri ya mũndũ ũcio ũngĩ. Nĩ
ũndũ-rĩ, wĩyathi wakwa ũgũcirithio nĩkĩ nĩ ũndũ wa thamiri ya mũndũ ũngĩ?

30 Ingĩrĩanĩra irio na andũ angĩ ndĩ na ngatho-rĩ, nĩ kĩ gĩgũtũma njambio nĩ ũndũ wa kĩndũ kĩu
njokeirie Yahweh ngatho nĩ ũndũ wakĩo?

31 Nĩ ũndũ ũcio, rĩrĩa mũkũrĩa kana rĩrĩa mũkũnyua, o na kana mũgĩĩka ũndũ o wothe-rĩ, wĩkagei
nĩ ũndũ wa kwenda kũgoocithia Yahweh.

32 Tigai gwĩka ũndũ ũngĩhĩngithia mũndũ, arĩ Mũyahudi, kana arĩ Mũyunani, o na kana
ũhĩngithie Ũngano wa Yahweh,

2312











33 o ta ũrĩa niĩ ngeragia gũkenia andũ othe na njĩra o yothe. Nĩgũkorwo ndicaragia ũndũ wa
kwĩguna niĩ mwene, no njaragia ũrĩa ingĩguna andũ aingĩ, nĩguo mahonoke.

1 AKORINITHO 11

1 Mwĩgerekaniei na niĩ, ta ũrĩa ndĩgerekanagia na Messiya.

2 Nĩ ngũmũgaathĩrĩria nĩ ũndũ wa kũndirikana maũndũ-inĩ mothe, na nĩ ũndũ wa gũtũũra
mũrũmĩtie morutani macio, o ta ũrĩa ndamũrutire.

3 Rĩu-rĩ, nĩ ngwenda mũmenye atĩ mũtwe wa mũndũ mũrũme o wothe nĩ Messiya, na mũtwe wa
mũndũ-wa-nja nĩ mũndũ mũrũme, na mũtwe wa Messiya nĩ Yahweh.

4 Mũndũ mũrũme o wothe ũrĩa ũhoyaga kana akaratha ehumbĩrĩte mũtwe-rĩ, nĩ mũtwe wake
aconorithagia.

5 Nake mũndũ-wa-nja o wothe ũrĩa ũhoyaga kana akaratha atahumbĩrĩte mũtwe wake-rĩ, nĩ
mũtwe wake aconorithagia, tondũ ũguo no ũndũ ũmwe na kwenjwo.

6 Angĩkorwo mũndũ-wa-nja ndekũhumbĩra mũtwe wake-rĩ, nĩ akĩenje njuĩrĩ yake; na angĩkorwo
kũrenga njuĩrĩ kana kwenjwo nĩ ũndũ wa gũconora mũndũ-wa-nja-rĩ, nĩ akĩĩhumbĩre mũtwe.

7 Mũndũ mũrũme ndaagĩrĩirwo nĩ kũhumbĩra mũtwe wake, kuona atĩ nĩwe mũhianĩre wa
Yahweh, na nĩ riri wa Yahweh; no mũndũ-wa-nja nĩwe riri wa mũndũ mũrũme.

8 Nĩgũkorwo mũndũ mũrũme ndoimire harĩ mũndũ-wa-nja, no nĩ mũndũ-wa-nja woimire harĩ
mũndũ mũrũme.

2313












9 Mũndũ mũrũme-rĩ, tiwe wombirwo nĩ ũndũ wa mũndũ-wa-nja, no nĩ mũndũ-wa-nja wombirwo
nĩ ũndũ wa mũndũ mũrũme. 10 Nĩ ũndũ wa gĩtũmi gĩkĩ-rĩ, mũndũ-wa-nja agĩrĩirwo nĩgũkorwo
na rũũri mũtwe rwa kuonania atĩ nĩ wa gwathwo nĩ ũndũ wa araika.

11 No ningĩ-rĩ, thĩinĩ wa Yahweh, mũndũ-wa-nja ndeiganĩtie mũndũ mũrũme atarĩ ho, nake
mũndũ mũrũme ndeiganĩtie mũndũ-wa-nja atarĩ ho.

12 O ta ũrĩa mũndũ-wa-nja oimire harĩ mũndũ mũrũme-rĩ, no taguo mũndũ mũrũme aciaragwo
nĩ mũndũ-wa-nja. No rĩrĩ, indo ciothe ciumaga kũrĩ Yahweh. 13 Ta tuai arĩ inyuĩ: Nĩ kwagĩrĩire
mũndũ-wa-nja kũhoya Yahweh atehumbĩrĩte mũtwe?

14 Kaĩ maũndũ ma ndũire matamũrutaga atĩ mũndũ mũrũme gũkorwo arĩ na njuĩrĩ ndaya nĩ ũndũ
wa kũmũconorithia, 15 no mũndũ-wa-nja gũkorwo na njuĩrĩ ndaya, ũcio nĩ riri wake? Nĩgũkorwo
aheetwo njuĩrĩ ndaya arĩ kĩndũ gĩa kũmũhumbĩra.

16 Angĩkorwo kũrĩ na mũndũ ũrĩ na ngarari na ũhoro ũyũ-rĩ, nĩ amenye atĩ ithuĩ tũtirĩ mũtugo
ũngĩ, o na maũngano ma Yahweh matirĩ mũtugo ũngĩ.

17 Ũhoro-inĩ ũrĩa ngũmũtaarĩria rĩu-rĩ, ndirĩ na ũndũ wa kũmũgathĩra, nĩgũkorwo kũũngana
kwanyu ti gwa kũmũguna no nĩ gwa kũmũthũkia.

18 Ũndũ wa mbere, njiguaga atĩ rĩrĩa muongana ta Ũngano, nĩ kũgĩaga na nyamũkano gatagatĩ
kanyu, na ũhoro ũcio ndingĩaga gwĩtĩkia ũmwe waguo.

19 Hatarĩ nganja gũtingĩaga kũgĩa na ngarari gatagatĩ-inĩ kanyu cia kuonania arĩa anyu
metĩkĩrĩkĩte nĩ Yahweh. 20 Rĩrĩa muongana hamwe, ti Irio cia Mwathi mũrĩaga,

21 nĩgũkorwo rĩrĩa mũkũrĩa, o mũndũ athiaga na mbere kũrĩa ategweterera ũrĩa ũngĩ. Ũmwe
aikaraga ahũtiĩ, nake ũrĩa ũngĩ agaikara arĩĩtwo.

2314











22 Kaĩ mũtarĩ mĩciĩ mũngĩrĩĩra na mũnyuĩre kuo? Kana nĩ Ũngano wa Yahweh mũnyararĩte na
mũkenda gũconoraga arĩa matarĩ kĩndũ? Ngũkĩmwĩra atĩa? No ndĩkĩmũgathĩrĩrie nĩ ũndũ wa
ũhoro ũcio? Aca, ndingĩmũgathĩrĩria!

23 Nĩgũkorwo ũhoro ũrĩa ndaamũkĩrire kuuma kũrĩ Yahweh noguo ndamũkinyĩirie: Mwathi
Yahshua, ũtukũ ũrĩa aakunyanĩirwo, nĩ ooire mũgate, 24 na aarĩkia gũcokia ngatho,
akĩwenyũranga, akiuga atĩrĩ, ―Ũyũ nĩ mwĩrĩ wakwa, ũrĩa ũheanĩtwo nĩ ũndũ wanyu; ĩkagai ũũ
nĩguo mũndirikanage.‖

25 Ningĩ o ũndũ ũmwe, thutha wa kũrĩa irio, akĩoya gĩkombe, akiuga atĩrĩ, ―Gĩkombe gĩkĩ nĩ
kĩrĩkanĩro kĩrĩa kĩerũ thĩinĩ wa thakame yakwa; ĩkagai ũũ, rĩrĩa rĩothe mũrĩkĩnyuagĩra, nĩguo
mũndirikanage.‖

26 Nĩgũkorwo rĩrĩa rĩothe mũkũrĩa mũgate ũyũ na mũkanyuĩra gĩkombe gĩkĩ-rĩ, nĩ kuumbũra
mũkuumbũra gũkua kwa Mwathi o nginya hĩndĩ ĩrĩa agoka.

27 Nĩ ũndũ ũcio, mũndũ o wothe ũkũrĩa mũgate ũcio kana akanyuĩra gĩkombe kĩu kĩa Yahshua
ũrĩa gũtaagĩrĩire-rĩ, nĩ kwĩhia ehĩirie mwĩrĩ na thakame ya Yahshua.

28 Mũndũ nĩ ambage gwĩtuĩria mbere ya kũrĩa mũgate ũcio na kũnyuĩra gĩkombe kĩu.

29 Nĩgũkorwo mũndũ ũrĩa wothe ũrĩaga na akanyua ategũkũũrana mwĩrĩ wa Mwathi, nĩ ituĩro
rĩake we mwene etuagĩra.

30 Kĩu nĩkĩo gĩtũmĩte aingĩ anyu morũo nĩ hinya, na makaaga ũgima wa mwĩrĩ, na amwe anyu nĩ
marĩkĩtie gũkoma. 31 No tũngĩĩtuĩra cira ithuĩ ene, tũtingĩtuĩka a gũcirithio.

32 Hĩndĩ ĩrĩa tũgũtuĩrwo cira nĩ Yahweh-rĩ, nĩ kũherithio tũherithagio nĩgetha tũtikae gũtuĩrwo
cira hamwe na thĩ.

2315











33 Nĩ ũndũ ũcio, ariũ na aarĩ a Ithe witũ, rĩrĩa mũũnganĩte mũrĩanĩre-rĩ, etanagĩrĩrai.

34 Angĩkorwo mũndũ nĩ ahũtiĩ-rĩ, agĩrĩirwo nĩ kũrĩa irio gwake mũciĩ, nĩgetha rĩrĩa muongana
gũtikagĩe ũhoro wa gũtuĩrwo cira.

Nĩ ngaheana ũhoro wa maũndũ macio mangĩ rĩrĩa ngoka.

1 AKORINITHO 12

1 Na rĩrĩ, ariũ na aarĩ a Ithe witũ, ha ũhoro wa iheo cia kĩĩroho-rĩ, ndikwenda mũikare mũrigĩtwo
nĩguo.

2 Inyuĩ nĩ mũũĩ atĩ hĩndĩ ĩrĩa mũteetĩkĩtie Yahweh, nĩ mwagucagĩrĩrio na mũkerekerio kũrĩ
mĩhianano ĩtangĩaria.

3 Nĩ ũndũ ũcio ngũmwĩra atĩ, gũtirĩ mũndũ waragia ahotithĩtio nĩ Roho wa Yahweh ũngiuga
atĩrĩ, ―Yahshua aronyitwo nĩ kĩrumi,‖ na gũtirĩ mũndũ ũngĩhota kuuga atĩrĩ, ―Yahshua nĩ
Mũthamaki,‖ atatongoretio nĩ Roho Mwamũre.

4 Na rĩrĩ, iheo iria iheanagwo nĩ mĩthemba mĩthemba, no Roho ũrĩa ũciheanaga no ũmwe. 5 O na
njĩra cia gũtungata nĩ mĩthemba mĩthemba, no Mwathi ũrĩa ũtungatagwo no ũmwe.

6 Ningĩ kũrĩ mĩrutĩre ya wĩra mĩthemba mĩthemba, no Yahweh no ũmwe ũrĩa ũhotithagia
maũndũ mothe gwĩkĩka thĩinĩ wa andũ othe.

7 Na rĩrĩ, o mũndũ nĩ aheagwo ũndũ wa kuonania atĩ arĩ na Roho, naguo ũndũ ũcio nĩ wa kũguna
andũ othe.

2316











8 Roho ũcio nĩwe ũheaga mũndũ ũmwe ndũmĩrĩri ya ũũgĩ ũrĩa wa Ma, na ũngĩ akaheo ũmenyo nĩ
Roho o ro ũcio, 9 nake ũngĩ akaheo wĩtĩkio nĩ Roho o ro ũcio, na ũngĩ akaheo iheo cia kũhonania
nĩ Roho o ro ũcio,

10 nake ũngĩ akaheo hinya wa kũringa ciama, na ũngĩ akaheo ũrathi, na ũngĩ akaheo gũkũũrana
maroho, na ũngĩ akaheo kwaria na thiomi mĩthemba mĩthemba, ningĩ ũngĩ akaheo ũhoti wa
gũtaũra thiomi icio.

11 Maũndũ macio mothe nĩ wĩra wa Roho o ro ũcio ũmwe, nake agayagĩra o mũndũ o ũrĩa
ekwenda.

12 Mwĩrĩ wa mũndũ nĩ ũmwe, o na gwatuĩka ũrĩ ciĩga nyingĩ; ningĩ o na gwatuĩka ciĩga ciaguo
ciothe nĩ nyingĩ-rĩ, ciothe no mwĩrĩ o ũmwe. Ũguo noguo Messiya atariĩ.

13 Nĩgũkorwo ithuothe twabatithirio na Roho ũmwe tũgĩtuĩka a mwĩrĩ ũmwe, o na tũrĩ Ayahudi
kana tũrĩ Ayunani, tũrĩ ngombo o na kana tũtarĩ ngombo, na ithuothe tũkĩnyuithio Roho o ro ũcio
ũmwe.

14 Na rĩrĩ, mwĩrĩ ndũkoragwo na kĩĩga kĩmwe, no nĩ wa ciĩga nyingĩ. 15 Kũgũrũ kũngiuga atĩ,
―Tondũ ti niĩ guoko-rĩ, ndirĩ wa mwĩrĩ ũyũ,‖ Ũndũ ũcio ndũngĩtũma gũtige gũtuĩka kĩĩga kĩa
mwĩrĩ ũcio. 16 Nakuo gũtũ kũngiuga atĩ, ―Tondũ ti niĩ riitho-rĩ, ndirĩ wa mwĩrĩ ũcio,‖ nĩ ũndũ wa
gĩtũmi kĩu gũtingĩtiga gũtuĩka kĩĩga kĩa mwĩrĩ ũcio. 17 Mwĩrĩ wothe ũngĩkorwo no riitho-rĩ,
kũigua tũngĩiguaga na kĩ? Mwĩrĩ wothe ũngĩkorwo no gũtũ-rĩ, kũnungĩra tũngĩnungagĩra na kĩ?
18 No ũrĩa kũrĩ, nĩ atĩ Yahweh nĩ eekĩrire ciĩga ciothe thĩinĩ wa mwĩrĩ, agĩciĩkĩra o ta ũrĩa
eendaga ciikare.

19 Ciĩga ciothe ingĩtuĩka nĩ kĩĩga kĩmwe-rĩ, mwĩrĩ naguo ũngĩkorwo ha?

20 Ũrĩa kũrĩ nĩ atĩ ciĩga nĩ nyingĩ, no mwĩrĩ nĩ ũmwe.

21 Riitho rĩtingĩhota kwĩra guoko atĩrĩ, ―Niĩ ndirĩ na bata nawe!‖ Naguo mũtwe wĩre magũrũ
atĩrĩ, ―Niĩ ndirĩ na bata na inyuĩ!‖

2317









22 Handũ ha ũguo-rĩ, ciĩga cia mwĩrĩ iria cionekaga itarĩ hinya, nĩcio irĩ bata makĩria,

23 nacio ciĩga iria tuonaga ta itarĩ cia gũtĩo mũno-rĩ, nĩcio tũheaga gĩtĩo kĩa mwanya. Nacio ciĩga
iria tuonaga ta itagĩrĩire kuoneka nĩ imenyagĩrĩrwo mũno, 24 o rĩrĩa ciĩga ciitũ iria itarĩ cia
kũhithwo itabataragio nĩ kũmenyererwo mũno. No Yahweh nĩ anyitithanĩtie ciĩga cia mwĩrĩ na
agatĩithia makĩria ciĩga iria ciagĩte gĩtĩo, 25 nĩgetha gũtikae kũgĩa na nyamũkano thĩinĩ wa mwĩrĩ,
no nĩgetha ciĩga ciaguo imenyanagĩrĩre o kĩĩga na kĩrĩa kĩngĩ. 26 Kĩĩga kĩmwe kĩngĩnyarirĩka,
ciĩga iria ingĩ inyarirĩkaga hamwe nakĩo; nakĩo kĩĩga kĩmwe kĩngĩheo gĩtĩo-rĩ, o nacio ciĩga iria
ingĩ nĩ ikenaga hamwe nakĩo.

27 Na rĩrĩ, inyuĩ mũrĩ mwĩrĩ wa Messiya, na o mũndũ wanyu nĩ kĩĩga kĩaguo.

28 Nakuo thĩinĩ wa Ũngano, Yahweh nĩ athurĩte mbere andũ amwe matuĩke atũmwo, a kerĩ
anabii, a gatatũ arutani, o na ningĩ kũgĩe na aringi a ciama, o na arĩa marĩ na iheo cia kũhonania
mĩrimũ, na arĩa marĩ na ũhoti wa gũteithia arĩa angĩ, na arĩa marĩ na iheo cia ũtabarĩri, na arĩa
maaragia na thiomi mĩthemba mĩthemba. 29 Andũ othe nĩ atũmwo? Andũ othe nĩ anabii? Andũ
othe nĩ arutani? Andũ othe nĩ aringi a ciama? 30 Andũ othe nĩ maheetwo iheo cia kũhonania?
Andũ othe nĩ makĩaragia na thiomi? Andũ othe nĩ magĩtaũraga thiomi? 31 No rĩrĩ, mwĩriragĩriei
iheo iria irĩ bata mũno.

Na rĩu nĩ ngũmuonia njĩra ĩrĩa njega makĩria.

1 AKORINITHO 13

1 O na ingĩaria na thiomi cia andũ o na cia araika, no ngorwo itarĩ na wendani-rĩ, ingĩkorwo ndĩ
o ta kĩndũ kĩa rũthuku kĩrĩa kĩgambaga kĩaringwo, kana o ta thani ĩrĩa ĩhũrithanagio ĩkagamba.

2 Ingĩkorwo ndĩ na kĩheo gĩa kũratha ũhoro, na ngorwo no hote kũmenya maũndũ mothe ma
hitho na ngagĩa na ũmenyo wothe, na ingĩkorwo ndĩ na wĩtĩkio ũrĩa ũngĩhota gũthaamia irĩma, no
ndirĩ na wendani-rĩ, ndirĩ bata o na hanini.

3 Ingĩheana indo ciakwa ciothe kũrĩ andũ arĩa athĩni, o na heane mwĩrĩ wakwa ũcinwo, no
ngorwo ndirĩ na wendani-rĩ, ndingĩgunĩka.

2318








4 Wendani nĩ ũkiranagĩrĩria, na wendani nĩ ũtuganaga. Ndũiguanagĩra ũiru, na ndwĩgathaga, o na
ndũrĩ mwĩtĩo.

5 Wendani ndũrĩ rũtũrĩko, na ndũcaragia ũrĩa ũngĩĩguna, o na ndũhiũhaga kũrakara, na ndũtaraga
maita marĩa ũhĩtĩirio.

6 Ningĩ wendani ndũkenagĩra ũũru, no nĩ ũkenagĩra ũhoro wa ma. 7 Wendani nĩ ũgitanagĩra
hĩndĩ ciothe, na ũgetĩkia maũndũ mothe, na nĩ wĩrĩgagĩrĩra hĩndĩ ciothe, o na ũkomĩrĩria hĩndĩ
ciothe.

8 Wendani ndũthiraga. No akorwo nĩ morathi, nĩ magathira; o na thiomi nĩ igathira; na kũmenya
maũndũ o nakuo nĩ gũgathira.

9 Nĩgũkorwo tũmenyaga maũndũ o gĩcunjĩ, na tũrathaga maũndũ o gĩcunjĩ,

10 no hĩndĩ ĩrĩa ũndũ ũrĩa mũkinyanĩru ũgoka-rĩ, ũndũ ũrĩa ũtarĩ mũkinyanĩru nĩ ũgaathira. 11
Hĩndĩ ĩrĩa ndaarĩ kaana-rĩ, ndaaragia o ta kaana, na ndeeciragia o ta kaana, na ndaataranagia
maũndũ o ta kaana. No hĩndĩ ĩrĩa ndaatuĩkire mũndũ mũgima-rĩ, ngĩtigana na maũndũ ma wana.

12 Rĩu tuonaga maũndũ na mairia, ta kuona na gĩcicio; no hĩndĩ ĩyo tũkonaga ta andũ makĩonana
ũthiũ kwa ũthiũ. Rĩu njũĩ maũndũ o gĩcunjĩ; hĩndĩ ĩyo nĩ ngamenya maũndũ wega, o ta ũrĩa niĩ
njũũĩo wega.

13 Na rĩu, maũndũ maya matatũ nĩ ma gũtũũra: wĩtĩkio, na kĩĩrĩgĩrĩro, o na wendani. No ũrĩa
mũnene wamo nĩ wendani.

1 AKORINITHO 14

1 Rũmagĩrĩrai mĩthiĩre ya wendani, na mwĩrirĩrie mũno iheo cia kĩĩroho, na makĩria mwĩriragĩrie
kĩheo kĩa ũheani ũhoro wa Yahweh.

2319










2 Nĩgũkorwo mũndũ ũrĩa wothe waragia na rũthiomi-rĩ, ti andũ aaragĩria no nĩ Yahweh aaragĩria.
Ti-itherũ, gũtirĩ mũndũ ũtaũkagĩrwo nĩ ũrĩa aroiga; no nĩ maũndũ ma hitho aaragia na roho wake.
3 No mũndũ ũrĩa ũheanaga ũhoro wa Yahweh aaragĩria andũ akamekĩra hinya, na akamomĩrĩria,
na akamahoreria.

4 Mũndũ ũrĩa waragia na rũthiomi nĩwe mwene wĩongagĩrĩra hinya, no ũrĩa ũheanaga ũhoro wa
Yahweh nĩ Ũngano ongagĩrĩra hinya.

5 No nyende inyuothe mwaragie na thiomi, no makĩria ingĩenda inyuothe mũrathage mohoro.
Mũndũ ũrĩa ũrathaga ũhoro nĩ akĩrĩte ũrĩa waragia na thiomi, tiga no akorirwo nĩ egũtaũra thiomi
icio, nĩguo Ũngano wongererwo hinya.

6 No rĩu, ariũ na aarĩ a Ithe witũ, ingĩũka kũrĩ inyuĩ na njarie na thiomi-rĩ, ingĩmũguna nakĩ, tiga
no ndĩmũreheire ũguũrio, kana ũmenyo, kana ũrathi, o na kana kiugo kĩa ũrutani? 7 O na ha
ũhoro ũkoniĩ indo iria itarĩ muoyo iria igambaga, indo ta mũtũrirũ kana kĩnanda kĩa mũgeto-rĩ,
mũndũ angĩgĩkũũrana atĩa rwĩmbo rũrĩa rũrenda kũinwo, tiga hakorirwo na ngũũrani njega ya
mĩgambo?

8 Ningĩ-rĩ, angĩkorwo karumbeta gatikũruta mũgambo ũgũkũũrĩkana ũrĩa ũkuuga-rĩ, nũ
ũngĩkĩĩhaarĩria gũthiĩ mbaara-inĩ? 9 Ũguo noguo ũhoro wanyu ũtariĩ. Tiga mwaririe na ciugo
ikũmenyeka na rũthiomi rwanyu-rĩ, nĩ mũndũ ũrĩkũ ũngĩmenya ũrĩa mũroiga? Mũngĩkorwo o
mũkĩarĩria rĩera.

10 Ti-itherũ nĩ kũrĩ mĩthemba mĩingĩ ya thiomi gũkũ thĩ, no gũtirĩ rũthiomi o na rũmwe rũtarĩ
ũrĩa ruugaga. 11 No angĩkorwo ndingĩmenya ũrĩa mũndũ aroiga-rĩ, niĩ ngĩrĩ mũrũrĩrĩ harĩ mũndũ
ũcio ũraaria, nake nĩ mũrũrĩrĩ harĩ niĩ.

12 Ũguo noguo o na inyuĩ mũtariĩ. Kuona atĩ nĩ mwĩrirĩirie mũno iheo cia kĩĩroho-rĩ, kĩgeragiei
kuongerera iheo iria ciakaga Ũngano ũkagĩa na hinya.

13 Na tondũ ũcio-rĩ, mũndũ ũrĩa waragia na rũthiomi rũgeni nĩ ahoyage nĩguo ahote gũtaũra ũrĩa
aroiga. 14 Nĩ ũndũ-rĩ, ingĩkorwo ndĩrahoya ngĩthiomaga-rĩ, roho wakwa nĩguo ũrahoya, no
meciria makwa matirĩ na maciaro.

2320








15 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, ngũgĩĩka atĩa? Niĩ ndĩrĩhoyaga Yahweh na roho wakwa, na ningĩ hoyage na
meciria makwa; o na kũina ndĩrĩinaga na roho wakwa, na ningĩ nyinage na meciria makwa o
namo.

16 Ningĩ-rĩ, ũngĩkorwo ũkĩgooca Yahweh na roho waku tu-rĩ, mũndũ wa arĩa marĩ gatagatĩ
kanyu ũtarataũkĩrwo, angĩkiuga ―Amein‖ atĩa mahoya-inĩ maku ma gũcokia ngatho, kuona atĩ
ndaramenya ũrĩa ũroiga? 17 No ũkorwo ũgĩcokia ngatho wega mũno, no mũndũ ũcio ũngĩ
ndanongererwo hinya nĩ ũhoro ũcio.

18 Nĩ ngũcokeria Yahweh ngatho nĩgũkorwo niĩ nĩ njaragia na thiomi makĩria manyu inyuothe.
19 No Ũngano-inĩ-rĩ, nĩ kaba njarie ciugo ithano ndĩramenya wega nĩguo ngĩrute andũ arĩa angĩ
ũhoro nacio, gũkĩra njarie ciugo ngiri ikũmi cia gũthioma.

20 Ariũ na aarĩ a Ithe witũ, tigagai gwĩciragia ta ciana. Harĩ ũhoro wa maũndũ marĩa moru-rĩ,
tuĩkai tũkenge, no mwĩcirĩrie-inĩ wanyu mũtuĩke andũ agima.

21 Thĩinĩ wa Watho nĩ kwandĩkĩtwo atĩrĩ:

―Nĩ ngaarĩria andũ aya na tũnua twa andũ maaragia na thiomi ngʼeni,

ndĩmaarĩrie na tũnua twa andũ maaragia na mwarĩrie wa kũngĩ,

no o na ndeka ũguo matikanjigua,‖

ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

22 Nĩ ũndũ ũcio, kwaria na thiomi nĩ kĩmenyithia kũrĩ andũ arĩa matetĩkĩtie no ti kĩmenyithia
kũrĩ arĩa metĩkĩtie; no kũratha ũhoro nĩ kwa arĩa metĩkĩtie, ti kwa arĩa matetĩkĩtie.

2321











23 Tondũ ũcio Ũngano wothe ũngĩũngana na andũ othe maarie na thiomi-rĩ, na hacoke hatonye
andũ matoĩ ũhoro wa thiomi, kana andũ matetĩkĩtie-rĩ, githĩ matingiuga atĩ mũrĩ agũrũki?

24 No mũndũ ũtarĩ mwĩtĩkia kana mũndũ ũtarĩ mũtaũkĩre nĩ ũhoro ũcio angĩtonya rĩrĩa andũ othe
mararatha mohoro-rĩ, mũndũ ũcio nĩ ekũiguithio nĩ andũ othe atĩ nĩ mwĩhia na acirithio nĩo othe,

25 na maũndũ marĩa atũire ahithĩte ngoro-inĩ nĩ makoimbũka. Nĩ ũndũ ũcio egũithie thĩ ahoe
Yahweh, akiugaga atĩrĩ, ―Ti-itherũ El arĩ gatagatĩ-inĩ kanyu na ma!‖

26 Tũgũkiuga atĩa, ariũ na aarĩ a Ithe witũ? Rĩrĩa muongana hamwe-rĩ, o mũndũ ahota gũkorwo
arĩ na rwĩmbo, kana arĩ na ũndũ arenda kũrutana, kana arĩ na ũndũ aguũrĩirio, kana arĩ na thiomi,
kana arĩ na ũtaũri wa thiomi. Maũndũ macio mothe no nginya mekagwo nĩ ũndũ wa gwĩkĩra
Ũngano hinya.

27 Angĩkorwo nĩ gũkwario na rũthiomi-rĩ, nĩ kwario nĩ andũ erĩ, na makĩingĩha atatũ, na o
mũndũ aarie o riita rĩake, na no nginya hagĩe na mũndũ ũngĩ wa gũtaũra.

28 Angĩkorwo gũtirĩ mũtaũri-rĩ, mwaria ũcio nĩ agĩkire arĩ kũu Ũngano-inĩ, na akĩĩarĩrie we
mwene, na aarĩrie Yahweh.

29 Aheani ũhoro erĩ kana atatũ magĩrĩirwo maarie, nao andũ arĩa angĩ makũũrane wega ũrĩa
kũreerwo. 30 Na mũndũ ũikarĩte thĩ ho angĩgĩa na ũguũrio-rĩ, mwaria ũcio wa mbere nĩ akire.

31 Nĩgũkorwo inyuothe no mũrathe ũhoro o mũndũ riita rĩake nĩguo andũ othe marutwo maũndũ
na momĩrĩrio. 32 Namo maroho ma anabii nĩ mathĩkagĩra anabii o ene.

33 Nĩgũkorwo Yahweh ti Kĩhoti wa kĩrigicano no nĩ wa thayũ.

Ta ũrĩa kũrĩ thĩinĩ wa ciũngano ciothe cia andũ arĩa aamũre.

34 Andũ-a-nja magĩrĩirwo nĩ gũikaraga makirĩte ki marĩ thĩinĩ wa Ũngano. Matiĩtĩkĩrĩtio kwaria,
no nĩ maikarage menyihĩtie, o ta ũrĩa Watho uugĩte.

2322









35 Angĩkorwo marĩ na ũndũ mangĩenda kũmenya-rĩ, nĩ moragie athuri ao ene kwao mũciĩ;
nĩgũkorwo nĩ ũndũ ũrĩ thoni andũ-a-nja kwaragia thĩinĩ wa Ũngano.

36 Hĩ! Anga kiugo kĩa Yahweh kĩambĩrĩirie na inyuĩ? Kana hihi no inyuĩ inyuiki gĩakinyĩire?

37 Mũndũ o na ũ angĩĩciria atĩ nĩ mũnabii, kana arĩ na iheo cia kĩĩroho-rĩ, nĩ agĩtĩkĩre atĩ maũndũ
maya ndĩramwandĩkĩra nĩ maũndũ marĩa maathanĩtwo nĩ Yahweh. 38 No angĩagĩra ũndũ ũcio
kĩene-rĩ, o nake we mwene nĩ akagĩrwo kĩene.

39 Nĩ ũndũ ũcio, ariũ na aarĩ a Ithe witũ, mwĩrirĩriei kũrathaga mohoro, na mũtikagiragie ũhoro
wa kwaria na thiomi.

40 No maũndũ mothe nĩ mekagwo na mũtaratara ũrĩa wagĩrĩire, na mekagwo na kĩhaarĩro.

1 AKORINITHO 15

1 Na rĩrĩ, ariũ na aarĩ a Ithe witũ, nĩ ngwenda kũmũririkania Ũhoro-ũrĩa-mwega ũrĩa
ndamũhunjĩirie, na mũkĩwamũkĩra, na noguo mũtũũrĩte mũrũmĩtie. 2 Ũhoro ũcio mwega nĩguo
ũtũmaga mũhonoke, mwaikara mũrũmĩtie wega ũhoro ũrĩa ndamũhunjĩirie. Angĩkorwo ti ũguo-
rĩ, ũhoro ũcio mwawĩtĩkirie o tũhũ.

3 Nĩgũkorwo ũhoro ũrĩa niĩ ndaamũkĩrire nĩguo ndaamũheire, ũrĩ wa mbere na wa bata mũno:
Atĩ Messiya nĩ akuire nĩ ũndũ wa mehia maitũ o ta ũrĩa Maandĩko moigĩte,

4 na atĩ nĩ athikirwo, na atĩ mũthenya wa gatatũ akĩriũkio kũringana na ũrĩa Maandĩko macio
moigĩte,

2323











5 na atĩ akiumĩrĩra Kepha, na agĩcoka akiumĩrĩra arĩa Ikũmi na Erĩ. 6 Thutha ũcio, nĩ oimĩrĩire
makĩria ma ariũ na aarĩ a Ithe witũ magana matano ihinda o rĩmwe, na aingĩ ao marĩ muoyo o na
rĩu, o na gũtuĩka amwe ao nĩ marĩkĩtie gũkoma.

7 Ningĩ agĩcoka akiumĩrĩra Jakubu na thutha wa ũguo agĩcoka akiumĩrĩra atũmwo othe,

8 na thutha wa acio angĩ othe akĩnyumĩrĩra o na niĩ, haana ta mũndũ waciarĩtwo atarĩ mũkinyu.

9 Nĩgũkorwo niĩ nĩ niĩ mũnini mũno harĩ atũmwo arĩa angĩ, o na ndiagĩrĩirwo nĩ gwĩtwo
mũtũmwo, tondũ nĩ ndanyaririre Ũngano wa Yahweh.

10 No wega wa Yahweh nĩguo ũtũmĩte nduĩke ũguo ndariĩ, naguo wega wake kũrĩ niĩ ndwarĩ wa
tũhũ. No nĩ ndarutire wĩra na kĩyo gũkĩra acio angĩ othe, no ti niĩ ndaarutaga wĩra ũcio, no nĩ
wega wa Yahweh ũrĩa warĩ hamwe na niĩ warutaga wĩra ũcio. 11Tondũ ũcio, o na kũngĩtuĩka nĩ
niĩ kana nĩ o-rĩ, ũhoro ũyũ noguo tũhunjagia, na noguo inyuĩ mwetĩkirie.

12 Na rĩrĩ, kũngĩkorwo kũhunjagio atĩ Messiya nĩ ariũkirio akiuma kũrĩ arĩa akuũ-rĩ, nĩ kĩ
gĩtũmaga amwe anyu moige atĩ gũtirĩ kũriũkio kwa arĩa akuũ?

13 Kũngĩkorwo gũtirĩ kũriũkio kwa arĩa akuũ-rĩ, o nake Messiya ndaakĩriũkirio. 14 Na
angĩkorwo Messiya ndaakĩriũkirio-rĩ, kũhunjia gwitũ no gwa tũhũ, nakuo gwĩtĩkia kwanyu no
gwa tũhũ.

15 Makĩria ma ũguo-rĩ, ithuĩ no tũgĩkorwo tũrĩ aira a Yahweh a maheni, tondũ nĩ tuumbũrĩte atĩ
Yahweh nĩ ariũkirie Messiya kuuma kũrĩ arĩa akuũ. No rĩrĩ, ndaakĩmũriũkirie angĩkorwo nĩ ma
atĩ arĩa akuũ matiriũkagio.

16 Nĩgũkorwo kũngĩtuĩka atĩ arĩa akuũ matiriũkagio, o nake Messiya ndaakĩriũkirio. 17 Na
angĩkorwo Messiya ndaariũkirio-rĩ, gwĩtĩkia kwanyu nĩ gwa tũhũ; mũgĩtũũraga o mehia-inĩ
manyu.

18 Ningĩ andũ arĩa marĩkĩtie gũkoma marĩ thĩinĩ wa Messiya-rĩ, o nao nĩ kũũra morĩte.

19 Na kũngĩkorwo kĩĩrĩgĩrĩro giitũ thĩinĩ wa Messiya no kĩa muoyo-inĩ ũyũ tũrĩ-rĩ, twagĩrĩirwo nĩ
kũiguĩrwo tha gũkĩra andũ othe.

2324







20 No rĩrĩ, ti-itherũ Messiya nĩ ariũkĩtio akoima kũrĩ arĩa akuũ, agatuĩka maciaro ma mbere ma
arĩa makuĩte.

21 Tondũ-rĩ, o ũrĩa arĩ mũndũ watũmire gĩkuũ gĩũke thĩ, o nakuo kũriũkio kwa arĩa akuũ nĩ
mũndũ watũmire gũũke.

22 Nĩgũkorwo o ta ũrĩa andũ othe makuaga nĩ ũndũ wa Adamu-rĩ, no taguo andũ othe
magaacokio muoyo thĩinĩ wa Messiya.

23 No o mũndũ akaariũka ihinda rĩake mwene: Messiya arĩ we wariũkire mbere; na thutha andũ
arĩa marĩ ake hĩndĩ ĩrĩa agoka.

24 Thutha ũcio nĩguo ihinda rĩa kũrigĩrĩria rĩgaakinya, hĩndĩ ĩrĩa akaaneana ũthamaki kũrĩ
Yahweh Ithe arĩkĩtie kũnina mothamaki mothe, na wathani, o na hinya wothe. 25 Nĩgũkorwo no
nginya athamake nginya rĩrĩa agaakorwo aigĩte thũ ciake ciothe rungu rwa makinya make.

26 Na rĩrĩ, thũ ya mũthia kũninwo nĩ gĩkuũ.

27 Nĩgũkorwo ―nĩ aigĩte indo ciothe rungu rwa makinya make.‖ Na rĩrĩa gũkwĩrwo atĩ ―indo
ciothe‖ nĩ ciigĩtwo rungu rwake, nĩ gũkũmenyeka wega atĩ Yahweh we mwene ti wa itari rĩu
tondũ nĩ we waigire indo ciothe rungu rwa Messiya.

28 Aarĩkia gwĩka ũguo-rĩ, Mũriũ we mwene nĩ agatuĩka wa gwathagwo nĩ ũcio waigire indo
ciothe rungu rwake, nĩguo Yahweh akorwo nĩ we maũndũ mothe thĩinĩ wa maũndũ mothe.

29 Na rĩrĩ, kũngĩkorwo gũtirĩ ũriũkio-rĩ, arĩa mabatithĩtio handũ-inĩ ha arĩa akuũ mageka atĩa?
Angĩkorwo arĩa akuũ matikaariũkio o na atĩa-rĩ, andũ makĩbatithagio handũ-inĩ hao nĩkĩ?

30 Na ithuĩ-rĩ, twĩtonyagia ũgwati-inĩ o ithaa o ithaa nĩkĩ?

2325










31 Ngũmwĩra na ma, ariũ na aarĩ a Ithe witũ, ti-itherũ, o ta ũrĩa ndĩĩrahaga nĩ ũndũ wanyu thĩinĩ
wa Messiya Yahshua Mwathi witũ, atĩ niĩ nguaga o mũthenya.

32 Angĩkorwo ndahũranire na nyamũ cia gĩthaka kũu Efeso nĩ ũndũ wa itũmi cia ũ-mũndũ-rĩ,
ndagunĩkire na kĩ? Angĩkorwo andũ arĩa akuũ matikaariũkio-rĩ,

―Nĩ tũrĩe na tũnyue,

nĩgũkorwo rũciũ nĩ gũkua tũgakua.‖

33 Mũtikaheeneke: ―Thiritũ njũru nĩ ĩthũkagia mĩtugo mĩega.‖ 34 Arahũkai mwĩigue ta ũrĩa
mwagĩrĩirwo, na mũtigage kwĩhia; nĩgũkorwo andũ amwe matiũĩ Yahweh: ndoiga ũguo nĩgetha
ndĩmũconore.

35 No mũndũ ahota kũũria atĩrĩ, ―Andũ arĩa akuũ mariũkagio atĩa? Magoka marĩ na mwĩrĩ
ũhaana atĩa?‖

36 Nĩ ũrimũ ũrĩkũ ũyũ! Kĩrĩa wahanda-rĩ, gĩtimeraga gĩtambĩte gũkua. 37 Hĩndĩ ĩrĩa wahanda-rĩ,
ndũhandaga mwĩrĩ ũrĩa ũgũcoka ũkorwo ho, no gũkorwo ũhandaga mbeũ ya ngano kana ya
kĩndũ kĩngĩ. 38 No Yahweh amĩheaga mwĩrĩ o ũrĩa endaga ĩgĩe naguo, na o mũthemba wa mbegũ
akaũhe mwĩrĩ waguo. 39 Mĩĩrĩ yothe ndĩhaanaine: Andũ marĩ mũthemba ũmwe wa mwĩrĩ, nacio
nyamũ mũthemba ũngĩ, na nyoni mũthemba ũngĩ, o nacio thamaki irĩ mwĩrĩ wa mũthemba ũngĩ.
40 Ningĩ nĩ kũrĩ mĩĩrĩ ya igũrũ na nĩ kũrĩ mĩĩrĩ ya gũkũ thĩ; no riri wa mĩĩrĩ ya igũrũ nĩ mũthemba
ũmwe, na riri wa mĩĩrĩ ya gũkũ thĩ nĩ mũthemba ũngĩ.

41 Riũa rĩrĩ na riri warĩo mwanya, na mweri ũrĩ riri waguo mwanya, na njata irĩ na riri wacio
mwanya; na njata ĩmwe ĩrĩ riri ũrĩ ngũũrani na njata ĩrĩa ĩngĩ.

42 Ũguo nĩguo gũgaatuĩka hĩndĩ ya kũriũkio kwa andũ arĩa akuũ. Mwĩrĩ ũrĩa ũhandagwo nĩ wa
kũbutha, no ũriũkagio ũtarĩ wa kũbutha;

2326









43 mwĩrĩ ũhandagwo ũrĩ mũmene, ũgacoka ũkariũkio ũrĩ na riri; ũhandagwo ũtarĩ na hinya,
ũgacoka ũkariũkio ũrĩ na hinya;

44 ũhandagwo ũrĩ mwĩrĩ wa ndũire, ũgacoka ũkariũkio ũrĩ mwĩrĩ wa kĩĩroho.

Angĩkorwo nĩ kũrĩ mwĩrĩ wa ndũire-rĩ, o na mwĩrĩ wa kĩĩroho ũrĩ kuo.

45 Nĩ ũndũ ũcio kwandĩkĩtwo atĩrĩ: ―Adamu ũrĩa warĩ mũndũ wa mbere-rĩ, aatuĩkire kĩũmbe kĩrĩ
muoyo‖; nake Adamu ũrĩa wa kũrigĩrĩria-rĩ, agĩtuĩka roho wa kũheana muoyo.

46 Mwĩrĩ wa kĩĩroho tiguo waambire gũũka, no nĩ ũrĩa wa ndũire, na thutha wa ũguo ũgĩũka ũrĩa
wa kĩĩroho.

47 Mũndũ wa mbere aarĩ wa rũkũngũ rwa thĩ, no mũndũ wa kerĩ oimĩte igũrũ.

48 O ta ũrĩa mũndũ ũcio wa gũkũ thĩ aatariĩ, noguo arĩa marĩ a tĩri matariĩ; na ta ũrĩa mũndũ wa
kuuma igũrũ aatariĩ, noguo o na arĩa a igũrũ matariĩ.

49 Na ta ũrĩa twagĩire na mũhianĩre wa mũndũ ũcio wa tĩri-rĩ, noguo tũkaagĩa na mũhianĩre wa
mũndũ ũcio wa kuuma igũrũ.

50 Ngũmwĩra atĩrĩ, ariũ na aarĩ a Ithe witũ, mwĩrĩ na thakame itingĩhota kũgaya ũthamaki wa
Yahweh, kana kĩrĩa kĩbuthaga kĩgae kĩrĩa gĩtabuthaga. 51 Thikĩrĩriai, ndĩmwĩre ũndũ wa hitho:
Tũtigakua ithuothe, no nĩ kũgarũrwo tũkaagarũrwo ithuothe,

52 o kahinda kanini, o ta ibucia rĩa riitho, rĩrĩa karumbeta ka mũthia gakaagamba. Nĩgũkorwo
karumbeta nĩ gakaahuhwo, nao arĩa akuũ mariũkio matarĩ a kũbutha, na ithuĩ tũgarũrwo mĩĩrĩ.

2327











53 Nĩgũkorwo mwĩrĩ ũyũ ũbuthaga no nginya wĩhumbe mwĩrĩ ũtarĩ wa kũbutha, naguo mwĩrĩ
ũyũ wa gũkua wĩhumbe mwĩrĩ ũtarĩ wa gũkua.

54 Hĩndĩ ĩrĩa kũbutha gũkeehumba kwaga kũbutha, na gũkua kwĩhumbe kwaga gũkua-rĩ, hĩndĩ
ĩyo ũhoro nĩ ũkahinga ũrĩa wandĩkĩtwo atĩrĩ, ―Gĩkuũ nĩ kĩninĩtwo gĩgatorio biũ.‖

55 ―Wee gĩkuũ-rĩ, gũtorania gwaku gũkĩrĩ ha?

Wee gĩkuũ-rĩ, rũbora rwaku rũkĩrĩ ha?‖

56 Rũbora rwa gĩkuũ nĩ mehia, naguo hinya wa mehia uumanaga na Watho. 57 No rĩrĩ, Yahweh
arogathwo nĩgũkorwo nĩwe ũtũheaga ũtoria thĩinĩ wa Mwathi witũ Yahshua Messiya.

58 Nĩ ũndũ ũcio, ariũ na aarĩ a Ithe witũ arĩa nyenda, ikaragai mwĩhandĩte wega.
Mũtikanenyenyio nĩ ũndũ o na ũrĩkũ. Tũũrai mwĩheanĩte kũna wĩra-inĩ wa Yahweh, tondũ nĩ
mũũĩ atĩ wĩra wanyu thĩinĩ wa Yahweh ti wa tũhũ.

1 AKORINITHO 16

1 Rĩu-rĩ, ũhoro wĩgiĩ kũruta mĩhothi nĩ ũndũ wa arĩa aamũre, no mũrũmagĩrĩre maũndũ marĩa
nderire ciũngano cia Galatia. 2 Mũthenya wa mbere wa o kiumia, o ũmwe wanyu nĩ aigage kĩndũ
kũringana na ũhoti wake, nĩguo mĩhothi ndĩkanonganio ndakinya. 3 No ndakinya kũu, nĩ
ngatũma andũ arĩa mũgũthuura marũa-inĩ manyu nĩguo matware kĩheo kĩanyu kĩa ũtugi
Yahrushalayim. 4 No rĩrĩ, kũngĩoneka arĩ wega o na niĩ thiĩ kuo, nĩ magaathiĩ hamwe na niĩ.

5 No ngoka kũrĩ inyuĩ ndamba kũgerera Makedonia, tondũ nĩ ngũgerera Makedonia; 6 na hihi nĩ
ngaikara o na kana ngorũo hamwe na inyuĩ hĩndĩ ya heho, nĩguo mũgaacoka mũnyumagarie
hanini ngĩthiĩ kũrĩa ngaakorũo ngĩthiĩ. 7 Nĩ gũkorũo ndirenda kũmuona ihinda-inĩ rĩrĩ o ngĩhĩtũka
tu, tondũ nĩ ndĩrerĩgĩrĩra kũhũthĩra ihinda rĩigana ũna hamwe na inyuĩ Yahweh angĩtĩkĩria. 8 No

2328










nĩ ngũikara gũkũ Efeso o nginya hĩndĩ ya Gĩathĩ gĩa Ciumia, 9 tondũ nĩ hingũrĩirũo mũrango
mũnene wa ũtungata, no kũrĩ na akararia aingĩ.

10 Rĩu-rĩ, Timotheo angĩũka, tigĩrĩrai atĩ ndegũkorũo na ũndũ wa gwĩtigĩra arĩ gatagatĩ-inĩ kanyu,
nĩ gũkorũo araruta wĩra wa Yahweh, o ta niĩ. 11 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, mũndũ o na ũrĩkũ
ndakamũhũthie. Na mũreke oimagare na thayũ oke kũrĩ niĩ, tondũ nĩ ndĩmwetereire o hamwe na
ariũ a Ithe witũ.

12 Ũhoro-inĩ wĩgiĩ mũrũ wa Ithe witũ Apolo-rĩ, nĩ ndamũringĩrĩirie mũno oke kũrĩ inyuĩ marĩ
hamwe na ariũ a Ithe witũ. Ndwarĩ muoroto wake oke ihinda-inĩ rĩrĩ, no nĩ arĩũka rĩrĩa arĩona
mweke.

13 Ikaragai mwĩhũgĩte, mũrũgame mwĩrũmĩtie thĩinĩ wa wĩtĩkio, koragwoi mũtariĩ ta arũme, na
mũgĩe na hinya. 14 Maũndũ mothe marĩa mwĩkaga mekagei na wendo.

15 Nĩ mũũĩ atĩ andũ a nyũmba ya Stefana nĩo maciaro ma mbere ma Akaia na atĩ nĩ merutĩire
mũno gũtungatĩra andũ arĩa aamũre. Nĩ ũndũ ũcio ariũ a Ithe witũ-rĩ, no nyende kũmũhatĩrĩria:
16 Mwĩnyihagĩriei andũ ta acio na arĩa othe maranyitanĩra na makaruta wĩra na kĩyo. 17 No nĩ
ngenete gũkorũo hamwe na Stefana na Foritunato na Akaiko, tondũ nĩ mandeithĩtie hĩndĩ ĩno
tũtarĩ na inyuĩ. 18 Nĩ gũkorũo nĩ macanjamũrĩte roho wakwa o na wanyu. Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, heagai
andũ ta acio gĩtĩo.

19 Ciũngano cia Asia nĩ ciamũgeithia. Akila na Priska o hamwe na kĩũngano kĩrĩa gĩcemanagia
kwao mũciĩ nĩ mamũgeithia mũno thĩinĩ wa Yahweh. 20 Ariũ othe a Ithe witũ nĩ mamũgeithia.
Geithaniai inyuĩ ene na ngeithi nyamũre cia kũmumunyana.

21 Ici nĩ ngeithi ciakwa, niĩ Saũlũ, ndandĩka na guoko gwakwa mwene.

22 Angĩkorũo nĩ harĩ mũndũ ũtendete Yahshua, aronyitwo nĩ kĩrumi. Maranatha! 23 Ũtugi
mũnene wa Mwathi Yahshua ũroikara hamwe na inyuĩ. 24 Wendo wakwa ũroikara hamwe na
inyuĩ inyuothe mũrĩ na ũiguano na Messiya Yahshua.

2329









2 AKORINITHO 1

1 Nĩ niĩ Saũlũ, mũtũmwo wa Messiya Yahshua nĩ ũndũ wa kwenda kwa Yahweh, tũrĩ na
Timotheo mũrũ wa Ithe witũ,

Twatũma marũa maya kũrĩ Ũngano wa Yahweh ũrĩa ũrĩ Korinitho, o hamwe na andũ othe
aamũre arĩa marĩ Akaia guothe:

2 Wega na thayũ kuuma kũrĩ Yahweh Ithe witũ o na Mwathi Yahshua Messiya iroikara na inyuĩ.

3 Yahweh na Ithe wa Mwathi witũ Yahshua Messiya arorathimwo, o we Ithe witũ wa tha, na
Kĩhoti mwene ũhoro wothe wa kũũmanĩrĩria, 4 ũrĩa ũtũũmagĩrĩria mathĩna-inĩ maitũ mothe,
nĩguo na ithuĩ tũhotage kũhoreragia arĩa marĩ na thĩna o wothe na ũndũ wa kũũmĩrĩrio kũrĩa ithuĩ
ene tũũmĩrĩirio nakuo nĩ Yahweh.

5 Nĩgũkorwo o ta ũrĩa kũnyarirwo kwa Messiya kũingĩhĩte thĩinĩ witũ-rĩ, ũguo noguo
kũũmanĩrĩria gwitũ kũingĩhĩte nĩ ũndũ wa Messiya.

6 Tũngĩthĩnio-rĩ, tũthĩnagio nĩguo mũũmĩrĩrio na mũhonokio; tũngĩũmĩrĩrio-rĩ, tũũmagĩrĩrio
nĩguo na inyuĩ mũgĩe na ũũmĩrĩru, ũrĩa ũciaraga gũkirĩrĩria mũkĩnyarirwo na mathĩna o ta marĩa
tũthĩnagio namo.

7 Nakĩo kĩĩrĩgĩrĩro kĩrĩa tũrĩ nakĩo nĩ ũndũ wanyu nĩ kĩrũmu, tondũ nĩ tũũĩ atĩ o ta ũrĩa
mũgwatanagĩra na ithuĩ maũndũ-inĩ marĩa tũnyariragwo namo-rĩ, no taguo mũgwatanagĩra na
ithuĩ ũhoro-inĩ wa kũũmanĩrĩria o naguo.

8 Ariũ na aarĩ a Ithe witũ, tũtikwenda mũkorwo mũtoĩ mathĩna marĩa twarĩ namo bũrũri wa Asia.
Twarĩ hatĩka-inĩ nene mũno makĩria ma ũrĩa tũngĩahotire gũkirĩrĩria, nginya ha ũhoro witũ wa
gũtũũra muoyo tũkĩyũũmĩra tha.

9 Ti-itherũ, ngoro-inĩ ciitũ twaiguaga tũtuĩrĩirwo gũkua. No kwahanĩkire ũguo nĩguo tũtikae
kwĩĩhoka ithuĩ ene, no twĩhoke Yahweh, ũrĩa ũriũkagia arĩa akuũ.

2330









10 Nĩwe watũhonokirie ũgwati-inĩ ũcio wahaanaga wa gĩkuũ, na nowe ũgaatũhonokia. We nĩwe
twĩrĩgĩrĩire atĩ no egũthiĩ na mbere gũtũhonokia, 11 inyuĩ na inyuĩ mũgĩtũteithagia na gũtũhoera.
Nao andũ aingĩ nĩ marĩcokagia ngatho nĩ ũndũ witũ, tondũ wa wega ũcio tũtugĩtwo naguo arĩ
macokio ma mahoya ma andũ aingĩ.

12 Na rĩrĩ, ũndũ ũyũ nĩguo twĩrahagĩra: Thamiri ciitũ nĩcio itũmenyithagia atĩ mĩthiĩre iitũ ĩrĩa
tũikaraga nayo gũkũ thĩ, na makĩria ũrĩa tũikaranagia na inyuĩ, nĩ ya wĩnyihia na ya ũhoro wa ma
kuuma kũrĩ Yahweh. Tũtiĩkaga ũguo kũringana na ũũgĩ wa thĩ, no nĩ kũringana na wega wa
Yahweh.

13 Nĩgũkorwo tũtiramwandĩkĩra ũndũ o na ũrĩkũ mũtangĩhota gũthoma kana gũtaũkĩrwo nĩguo.
Na ngwĩhoka atĩ, 14 o ta ũrĩa mũtũmenyete hanini, nĩ mũrĩtaũkĩrwo biũ atĩ no mũhote kwĩraha nĩ
ũndũ witũ, o ta ũrĩa tũkeraha nĩ ũndũ wanyu mũthenya ũrĩa wa Mwathi Yahshua.

15 Na tondũ wa ũrĩa ndaarĩ na mwĩhoko wa ũndũ ũcio-rĩ, nĩ ndabangĩte njũke kwanyu mbere
nĩguo mũgunĩke maita merĩ. 16 Ndabangĩte ndĩmũceerere ngĩthiĩ Makedonia, na njokere kũu
kwanyu ngiuma Makedonia, na inyuĩ nĩguo mũcoke mũndũme Yahuda.

17 Hĩndĩ ĩrĩa ndaabangaga ũndũ ũcio-rĩ, kaĩ ndekaga ũguo na itherũ? Kana hihi haaragĩria
mĩbango yakwa na njĩra ya kĩ-mwĩrĩ nĩguo rĩmwe njugage, ―Ĩĩ, ĩĩ,‖ na rĩrĩa rĩngĩ ngoiga ―Aca,
aca‖?

18 No ti-itherũ, o ta ũrĩa Yahweh arĩ mwĩhokeku-rĩ, ndũmĩrĩri iitũ kũrĩ inyuĩ ti ―Ĩĩ‖ na rĩngĩ
―Aca.‖

19 Nĩgũkorwo Mũrũ wa Yahweh, Yahshua Messiya, ũrĩa mwahunjĩirio ũhoro wake nĩ niĩ, na
Sila, na Timotheo, ũhoro wake ndwarĩ wa kuuga, ―Ĩĩ‖ ũgacoka ũkoiga ―Aca,‖ no thĩinĩ wake
gũtũũraga o ―Ĩĩ.‖

20 Nĩgũkorwo ciĩranĩro cia Yahweh, o na cingĩhĩte atĩa-rĩ, ciothe nĩ ―Ĩĩ‖ thĩinĩ wa Messiya. Na nĩ
ũndũ ũcio thĩinĩ wake, ithuĩ tũkoigaga ―Amein‖ nĩgetha Yahweh atĩithagio.

2331









21 Na rĩrĩ, Yahweh nĩwe ũtũmaga ithuĩ hamwe na inyuĩ twĩhande wega thĩinĩ wa Messiya. Nĩwe
watũitĩrĩirie maguta, 22 na agĩtũhũra mũhũri wa kuonania atĩ tũrĩ ake, na agĩtũhe Roho wake
thĩinĩ wa ngoro ciitũ arĩ ta mwĩhoko wa kũrũgamĩrĩra maũndũ marĩa magoka.

23 Yahweh nĩwe mũira wakwa, na nĩ oĩ atĩ niĩ ndaagire gũcoka Korinitho nĩ ũndũ wa kũmũcaĩra.

24 Ũguo ti kuuga atĩ nĩ tũramwatha ũhoro-inĩ wa wĩtĩkio wanyu, no nĩ atĩ tũrutithanagia wĩra na
inyuĩ nĩgetha mũkenage, tondũ mũtũũrĩte mwĩhandĩte wega nĩ ũndũ wa wĩtĩkio wanyu.

2 AKORINITHO 2

1 Nĩ ũndũ ũcio nĩ gũtua ndatuire itua atĩ ndikũmũceerera rĩngĩ ndĩmũiguithie kĩeha.

2 Tondũ-rĩ, ingĩkĩmũiguithia kĩeha-rĩ, nũ ũngĩgĩtigara wa kũngenia, o tiga inyuĩ arĩa njiguithĩtie
kĩeha?

3 Ndamwandĩkĩire ũguo nĩgetha rĩrĩa ngoka ndikanaiguithio kĩeha nĩ acio njagĩrĩirwo nĩ gũkenio
nĩo. Nĩ ndaarĩ na ũũmĩrĩru harĩ inyuĩ inyuothe atĩ nĩ mũngĩagwatanĩire na niĩ gĩkeno-inĩ gĩakwa,
nakĩo gĩtuĩke kĩanyu.

4 Nĩgũkorwo ndamwandĩkĩire ndĩ mũthĩnĩku mũno, na ndĩ na ruo rwa ngoro na maithori maingĩ,
ti atĩ nĩguo ndĩmũiguithie kĩeha, no nĩguo ndĩmũmenyithie wendo ũrĩa ndĩmwendete naguo.

5 Angĩkorwo nĩ kũrĩ mũndũ ũiguithĩtie amwe anyu kĩeha-rĩ, ti niĩ aiguithĩtie, no nĩ inyuothe
aiguithĩtie kĩeha. Ndiroiga ũguo ngĩhatĩrĩria ũrĩa wĩkĩte ũguo.

6 Iherithia rĩrĩa aherithĩtio nĩ andũ arĩa aingĩ anyu, nĩ rĩmũiganĩte.

2332












7 Rĩu inyuĩ-rĩ, nĩ mwagĩrĩirwo nĩ kũmũrekera na kũmũũmĩrĩria, nĩguo ndakae gũtorio nĩ kĩeha
gĩkĩrĩte.

8 Nĩ ũndũ ũcio, ndamũthaitha mũmuonie atĩ no mũmwendete.

9 Gĩtũmi kĩrĩa gĩatũmire ndĩmwandĩkĩre marũa macio nĩ ndĩmũgerie, na menye kana no mwĩtiirie
magerio na mwathĩkage maũndũ-inĩ mothe.

10 Mũndũ ũrĩa mũngĩrekera, o na niĩ nĩ ndamũrekera. Naguo ũndũ ũrĩa ndekanĩire-rĩ
(hangĩkorwo nĩ haarĩ ũndũ o na ũrĩkũ wa kũrekanĩra), ũndũ ũcio ndaũrekanĩra nĩ ũndũ wanyu ndĩ
mbere ya Messiya, 11 nĩguo Shaitani ndakae gũtũhoota. Nĩgũkorwo tũtirigĩtwo nĩ mawara make.

12 Na rĩrĩ, rĩrĩa ndaathire Teroa kũhunjia Ũhoro-ũrĩa-Mwega wa Messiya, na ngĩkora Yahweh
ahingũrĩte mũrango-rĩ,

13 ndiigana kũgĩa na thayũ ngoro-inĩ yakwa, tondũ ndiakorire mũrũ-wa-Ithe witũ Tito kuo. Nĩ
ũndũ ũcio ngiugĩra andũ akuo ũhoro, ngĩcoka ngĩthiĩ nginya Makedonia.

14 No rĩrĩ, Yahweh arocokererwo nĩ ngatho, o we ũrĩa ũtũtongoragia hĩndĩ ciothe na ũhootani
thĩinĩ wa Messiya, nake agatũhũthagĩra ta tũrĩ mũtararĩko mwega wa kũmemerekia ũhoro wa
kũmenya Messiya kũndũ guothe.

15 Tondũ ithuĩ tũrĩ mũtararĩko mwega wa Messiya ũrĩa ũkinyaga harĩ Yahweh, kũrĩ arĩa
marahonokio o na arĩa maroora.

16 Kũrĩ arĩa maroora-rĩ, tũrĩ kĩheera kĩũru gĩa gĩkuũ; no kũrĩ arĩa marahonokio-rĩ, tũrĩ mũtararĩko
mwega wa muoyo. Nũ ũngĩhota wĩra ta ũcio?

17 Ithuĩ tũtiĩkaga ta ũrĩa andũ aingĩ mekaga; tũtionjorithagia kiugo kĩa Yahweh nĩguo tuone
uumithio. Handũ ha gwĩka ũguo-rĩ, ithuĩ twaragia tũrĩ na ngoro njega thĩinĩ wa Messiya mbere
ya Yahweh, ta andũ matũmĩtwo nĩ Yahweh.

2333










2 AKORINITHO 3

1 Anga nĩ tũraambĩrĩria gũcoka kwĩgathĩrĩria? Kana hihi nĩ tũbataire kũheo marũa ma
gũtũgathĩrĩria kũrĩ inyuĩ kana moimĩte kũrĩ inyuĩ ta andũ arĩa angĩ?

2 Inyuĩ ene nĩ inyuĩ marũa maitũ, maandĩkĩtwo ngoro-inĩ ciitũ, mamenyekete na magathomagwo
nĩ andũ othe.

3 Inyuĩ nĩ muonanagia atĩ mũrĩ marũa moimĩte kũrĩ Messiya, inyuĩ mũrĩ maciaro ma ũtungata
witũ, marũa mataandĩkĩtwo na rangi, no maandĩkĩtwo na Roho wa Kĩhoti ũrĩa ũrĩ muoyo.
Matiandĩkĩtwo ihengere-inĩ cia mahiga, no maandĩkĩtwo ihengere-inĩ cia ngoro cia andũ.

4 Ũcio nĩguo ũũmĩrĩru witũ harĩ Yahweh nĩ ũndũ wa Messiya.

5 Na ti atĩ tũrĩ na ũhoti ithuĩ ene tũngĩĩgathĩra, no ũhoti witũ uumaga kũrĩ Yahweh.

6 Nĩwe ũtũhotithĩtie tũtuĩke ndungata cia kĩrĩkanĩro kĩrĩa kĩerũ, nakĩo ti kĩa ũhoro ũrĩa
mwandĩke, no nĩ kĩa Roho; nĩgũkorwo ũhoro ũrĩa mwandĩke nĩ kũũraga ũragaga, no Roho
aheanaga muoyo.

7 Na rĩrĩ, angĩkorwo ũtungata ũrĩa wa tene, ũrĩa wandĩkĩtwo na ndemwa ihengere-inĩ cia mahiga,
wokire ũrĩ na riri, o nginya andũ a Isiraeli makĩremwo nĩ gũikara marorete ũthiũ wa Musa tondũ
wa ũrĩa warĩ na riri, o na gũtuĩka riri ũcio nĩ wathiraga-rĩ, 8 githĩ ũtungata wa Roho to ũgĩkorwo
ũkĩrĩ na riri makĩria?

9 Angĩkorwo ũtungata ũrĩa ũtuaga andũ ehia nĩ ũrĩ riri-rĩ, githĩ ũtungata ũrĩa ũrehaga ũthingu
ndũngĩgĩkorwo ũrĩ na riri makĩria!

10 Nĩgũkorwo ũhoro ũrĩa warĩ na riri mbere, rĩu ndũrĩ na riri ũkĩringithanio na riri ũcio ũngĩ
ũũkĩrĩte.

2334










11 Na angĩkorwo ũhoro ũcio wathiraga wokire na riri-rĩ, ũcio ũngĩ wa gũtũũra ndũngĩgĩkorwo na
riri makĩria!

12 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, twaragia ũhoro tũũmĩrĩirie mũno, nĩ ũndũ wa kĩĩrĩgĩrĩro kĩu.

13 Ithuĩ tũtitariĩ ta Musa, ũrĩa wehumbagĩra ũthiũ na gĩtambaya nĩguo agirĩrĩrie andũ a Isiraeli
gũcũthĩrĩria ũthiũ wake rĩrĩa ũkengi ũcio wathiraga.

14 No rĩrĩ, meciria mao nĩ maritirio, nĩgũkorwo nginya ũmũthĩ gĩtambaya o kĩu gĩkoragwo o ho
hĩndĩ ĩrĩa kĩrĩkanĩro kĩu gĩkũrũ kĩao gĩgũthomwo. Gĩtambaya kĩu gĩtirĩ kĩeherio, tondũ kĩeheragio
nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia Messiya.

15 O na nginya ũmũthĩ rĩrĩa Watho wa Musa ũgũthomwo-rĩ, gĩtambaya kĩu no kĩhumbagĩra
ngoro ciao.

16 No rĩrĩa rĩothe mũndũ o na ũ agarũrũkĩra Yahweh-rĩ, gĩtambaya kĩu nĩ kĩeheragio. 17 Na rĩrĩ,
Yahweh nĩwe Roho, na harĩa Roho wa Yahweh arĩ, hau nĩ harĩ na wĩyathi.

18 Na ithuĩ ithuothe arĩa tũtahumbĩrĩte mothiũ maitũ, nĩ tũhenahenagia riri wa Yahweh ta tũrĩ
icicio, na nĩ tũgarũragwo nĩguo tũhaanane nake tũrĩ na riri wa gũtũũra ũrĩa ũthiaga o
ũkĩongererekaga, o uumĩte kũrĩ Yahweh, ũrĩa arĩ we Roho.

2 AKORINITHO 4

1 Tondũ ũcio, kuona atĩ nĩ tũrĩ na ũtungata ũcio nĩ ũndũ wa tha cia Yahweh-rĩ, tũtiũragwo nĩ
hinya.

2 No ithuĩ nĩ tũreganĩte na mĩthiĩre ya hitho na ya thoni; ithuĩ tũtithiaga na mĩthiĩre ya wara na
tũtitukanagia kiugo kĩa Yahweh na maheni. Handũ ha ũguo-rĩ, nĩ ũhoro wa ma tũheanaga hatarĩ
ũndũ tũkuongerera, na tũrĩ mbere ya Yahweh, nĩ tũgeragia gũtũma thamiri cia o mũndũ
itwĩtĩkĩre.

2335










3 O na angĩkorwo ũhoro witũ ũrĩa tũhunjagia nĩ mũhumbĩre-rĩ, ũhumbĩrĩtwo kũrĩ arĩa maroora.

4 Nayo Elohim ya mahinda maya, nĩ ĩtũmĩte meciria ma andũ arĩa matetĩkĩtie matumane, nĩgetha
matigathererwo nĩ ũtheri wa Ũhoro-ũrĩa-Mwega wa riri wa Messiya, o we ũrĩa arĩ we mũhaanĩre
wa Yahweh.

5 Nĩgũkorwo ti ũhoro witũ ithuĩ ene tũhunjagia, no tũhunjagia Yahshua Messiya arĩ we Mwathi,
na ithuĩ tũrĩ ndungata cianyu nĩ ũndũ wa Yahshua.

6 Tondũ Kĩhoti ũrĩa woigire, ―Ũtheri nĩ ware nduma-inĩ,‖ nĩwe watũmire ũtheri wake ware
ngoro-inĩ ciitũ nĩguo tũheo ũtheri wa kũmenyithagia andũ riri wa Yahweh ũcio wonekaga ũthiũ-
inĩ wa Messiya.

7 No rĩrĩ, ithuĩ tũkuuĩte kĩgĩna kĩu tũhaana ta tũrĩ na nyũngũ cia rĩũmba nĩgetha kũmenyeke atĩ
ũhoti ũyũ mũnene uumĩte kũrĩ Yahweh no nduumaga kũrĩ ithuĩ.

8 Ithuĩ tũhatĩkĩtwo mũno na mĩena yothe, no tũtihehenjetwo; nĩ tũrigĩtwo nĩ wa gwĩka, no
tũtikuĩte ngoro;

9 na nĩ tũnyarirĩtwo, no tũtitiganĩirio; nĩ tũrũndĩtwo, no tũtininĩtwo. 10 Hĩndĩ ciothe tũkoragwo
tũkuuĩte gĩkuũ kĩa Yahshua na mĩĩrĩ iitũ, nĩguo muoyo wa Yahshua o naguo ũguũranagĩrio thĩinĩ
wa mĩĩrĩ iitũ.

11 Nĩgũkorwo ithuĩ arĩa tũrĩ muoyo tũtũire tũneanagwo gĩkuũ-inĩ nĩ ũndũ wa Yahshua, nĩgetha
muoyo wake ũguũranagĩrio thĩinĩ wa mĩĩrĩ ĩno iitũ ĩkuaga. 12 Nĩ ũndũ wa ũguo-rĩ, gĩkuũ kĩrutaga
wĩra thĩinĩ witũ, no muoyo ũkaruta wĩra thĩinĩ wanyu.

13 Nĩ kwandĩkĩtwo atĩrĩ: ―Tondũ nĩ ndetĩkirie; nĩkĩo ndaaririe.‖ Nĩ ũndũ wa roho o ro ũcio wa
wĩtĩkio-rĩ, o na ithuĩ nĩ twĩtĩkĩtie na nĩ ũndũ ũcio tũkaaria,

2336










14 tondũ nĩ tũũĩ atĩ ũrĩa wariũkirie Mwathi Yahshua kuuma kũrĩ arĩa akuũ, o na ithuĩ nĩ
agatũriũkia hamwe na Yahshua, na atũrũgamie mbere yake hamwe na inyuĩ.

15 Maũndũ maya mothe nĩ ma kũmũguna, nĩgetha wega ũrĩa ũrakinyĩrĩra andũ aingĩ makĩria
ũtũme ngatho ciyũrĩrĩre nĩgetha Yahweh akumagio.

16 Tondũ ũcio tũtiũragwo nĩ hinya. O na gũtuĩka mwena wa nja nĩ tũrathirĩrĩkĩra, no mũndũ wa
thĩinĩ nĩ kwerũhio erũhagio o mũthenya.

17 Nĩgũkorwo mathĩna maitũ mahũthũ na ma ihinda inini maratũma tũreherwo riri ũmakĩrĩte wa
tene na tene.

18 Nĩ ũndũ ũcio, tũticũthagĩrĩria kĩrĩa kĩroneka, no tũcũthagĩrĩria kĩrĩa gĩtonekaga. Nĩgũkorwo
kĩrĩa kĩonekaga nĩ gĩa kahinda, no kĩrĩa gĩtonekaga nĩ gĩa gũtũũra tene na tene.

2 AKORINITHO 5

1 Na rĩrĩ, nĩ tũũĩ atĩ hema ĩno ya gũkũ thĩ, ĩno tũtũũraga thĩinĩ wayo, ĩngĩtharũrio-rĩ, nĩ tũrĩ na
nyũmba ĩngĩ yumĩte kũrĩ Yahweh, nyũmba ĩtaakĩtwo na moko ma andũ, ya gũtũũra tene na tene
ĩrĩ kũu igũrũ.

2 Rĩu nĩ tũcayaga, tũkĩĩriragĩria kũhumbwo na nyũmba ĩyo ĩngĩ iitũ ya kuuma igũrũ, 3 tondũ
twahumbwo ũguo tũtigakorwo tũrĩ njaga.

4 Nĩgũkorwo rĩrĩa rĩothe tũrĩ thĩinĩ wa hema ĩno-rĩ, nĩ tũcayaga na tũkaritũhĩrwo, tondũ
tũtiendaga kwaũrwo, no twendaga tũhumbwo na mwĩrĩ ũcio witũ wa kuuma igũrũ, nĩgetha mwĩrĩ
ũyũ wa gũkua ũmerio nĩ muoyo.

2337











5 Na rĩrĩ, Yahweh nĩwe ũtũmbĩte nĩ ũndũ wa gĩtũmi kĩu kĩũmbe, na nĩ atũheete Roho arĩ ta
mwĩhoko wa kũrũgamĩrĩra maũndũ marĩa magoka.

6 Tondũ ũcio tũikaraga hĩndĩ ciothe tũrĩ na ũũmĩrĩru, tũkĩmenyaga atĩ rĩrĩa rĩothe tũikaraga thĩinĩ
wa mwĩrĩ ta arĩ guo mũciĩ witũ, tũikaraga tũraihanĩrĩirie na Yahweh.

7 Tũtũũragio nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia, no tũtitũũragio nĩ ũndũ wa kuona na maitho.

8 Nguuga atĩrĩ, nĩ tũrĩ na ũũmĩrĩru atĩ ũndũ ũrĩa tũngĩenda nĩ tũkorwo tũtarĩ mwĩrĩ-inĩ ũyũ, no
tũkorwo tũrĩ hamwe na Yahweh.

9 Nĩ ũndũ ũcio, nĩ tũgeragia na kĩyo muoroto witũ ũtuĩke wa kũmũkenia, twakorwo tũrĩ mwĩrĩ-
inĩ ũyũ witũ o na kana twakorwo tuumĩte thĩinĩ waguo.

10 Nĩgũkorwo no nginya ithuothe tũkaarũgama mbere ya gĩtĩ gĩa cira kĩa Messiya, nĩguo o
mũndũ akaaheo kĩrĩa kĩmwagĩrĩire kũringana na maũndũ marĩa aaneka arĩ thĩinĩ wa mwĩrĩ, marĩ
mega kana marĩ moru.

11 Kuona atĩ nĩ tũmenyete ũrĩa Yahweh aagĩrĩirwo nĩ gwĩtigĩrwo-rĩ, nĩkĩo tũgeragia kũringĩrĩria
andũ. Ũrĩa tũtariĩ nĩ ũndũ ũĩkaine wega nĩ Yahweh, na nĩ ngwĩhoka atĩ o na nĩ ũĩkaine wega
ngoro-inĩ cianyu.

12 Ti kũgeria tũrageria kwĩgathĩrĩria harĩ inyuĩ rĩngĩ, no nĩ mweke tũramũhe wa kwĩraha nĩ ũndũ
witũ, nĩguo mũhotage gũcokeria arĩa merahaga na maũndũ marĩa monagwo na maitho gũkĩra
marĩa marĩ ngoro-inĩ.

13 Tũngĩkorwo nĩ kũgũrũka tũgũrũkĩte-rĩ, tũgũrũkĩte nĩ ũndũ wa Yahweh; na tũngĩkorwo
meciria maitũ nĩ mega-rĩ, tũhaana ũguo nĩ ũndũ wanyu.

2338











14 Nĩgũkorwo wendo wa Messiya nĩguo ũtũringagĩrĩria, tondũ nĩ tũmenyete wega atĩ mũndũ
ũmwe nĩwe wakuire nĩ ũndũ wa andũ othe, na nĩ ũndũ ũcio-rĩ, andũ othe nĩ makuire. 15 Nake
aakuire nĩ ũndũ wa andũ othe, nĩgetha arĩa matũũraga muoyo matigacoke gũtũũra muoyo nĩ ũndũ
wao ene, no matũũre nĩ ũndũ wa ũcio wakuire nĩ ũndũ wao na agĩcoka akĩriũka.

16 Nĩ ũndũ ũcio, kuuma rĩu tũtigũcoka gũtua ũhoro wa mũndũ na njĩra ya kĩ-mwĩrĩ. O na
gwatuĩka kũrĩ hĩndĩ tuonaga Messiya na njĩra ĩyo-rĩ, rĩu tũtiĩkaga ũguo.

17 Nĩ ũndũ ũcio, mũndũ o wothe angĩkorwo arĩ thĩinĩ wa Messiya-rĩ, nĩ atuĩkĩte kĩũmbe kĩerũ;
maũndũ ma tene nĩ mathirĩte, nĩ mokĩte mangĩ merũ!

18 Maũndũ maya mothe moimaga kũrĩ Yahweh, ũrĩa watũiguithanirie nake we mwene thĩinĩ wa
Messiya, na agĩtũhe ũtungata ũcio wa ũiguithanio: 19 atĩrĩ, Yahweh arĩ thĩinĩ wa Messiya nĩwe
wĩĩiguithanagĩria thĩ kũrĩ we mwene, ategũtarĩra andũ mehia mao. Nake nĩ atwĩhokeire ndũmĩrĩri
ĩyo ya ũiguithanio.

20 Nĩ ũndũ ũcio ithuĩ tũrĩ abarũthi matũmĩtwo a kwarĩrĩria Messiya, o ta arĩ Yahweh
ũrathaithana na tũnua twitũ. Twamũthaitha handũ-inĩ ha Messiya atĩrĩ: Ĩtĩkĩrai kũiguithanio na
Yahweh.

21 Yahweh nĩ atũmire ũcio ũtaarĩ na wĩhia atuĩke mwĩhia nĩ ũndũ witũ, nĩgetha thĩinĩ wake
tũtuĩke ũthingu wa Yahweh.

2 AKORINITHO 6

1 Tondũ tũrĩ aruti a wĩra hamwe na Yahweh-rĩ, nĩ tũkũmũringĩrĩria mũtikae kwamũkĩra wega wa
Yahweh o ũguo tũhũ.

2 Nĩgũkorwo ekuuga atĩrĩ,

2339











―Hĩndĩ ya gwĩtĩkĩrĩka-rĩ, nĩ ndagũthikĩrĩirie,

naguo mũthenya wa kũhonokanio-rĩ, nĩ ndagũteithirie.‖

Ta kĩonee-i! rĩrĩ nĩrĩo ihinda rĩa gwĩtĩkĩrĩka nĩ Yahweh, naguo ũyũ nĩguo mũthenya wa
kũhonokanio.

3 Ithuĩ-rĩ, tũtitũmaga hagĩe na ũndũ ũngĩhĩnga mũndũ nĩguo ũtungata witũ ndũkonerwo mahĩtia.

4 Aca, ithuĩ tũrĩ ta ndungata cia Yahweh nĩ twĩgathagĩrĩria maũndũ-inĩ mothe: nĩ ũndũ wa
kũũmĩrĩria maũndũ maingĩ; na gũkirĩrĩria mathĩna na moritũ, na mĩtangĩko;

5 na ũndũ wa kũhũrwo, na kuohwo njera, na kũreherwo ngũĩ; na kũruta wĩra mũritũ, na kũũrwo
nĩ toro ũtukũ, na ngʼaragu; 6 ningĩ nĩ ũndũ wa gũtũũra na ũthingu, na ũtaũku, na gũkirĩrĩria, na
gũtugana thĩinĩ wa Roho Mwamũre, na kũgĩa na wendani ũtarĩ na ũhinga;

7 o na kwaria ũhoro wa ma, na gũkorwo tũrĩ na hinya wa Yahweh; nĩgũkorwo tũnyitĩte indo cia
mbaara cia ũthingu guoko-inĩ kwa ũrĩo na kwa ũmotho; 8 rĩmwe tũheagwo gĩtĩo, na rĩrĩa rĩngĩ
tũgaconorwo, rĩmwe tũgacuukĩrwo maũndũ moru na rĩngĩ mega; ningĩ o na tũrĩ andũ a ma,
tũgatuwo a maheni;

9 rĩmwe tũgatuwo nĩ tũũĩkaine, no rĩrĩa rĩngĩ tũgatuwo ta tũtoĩkaine; ningĩ tũkahaana ta tũrakua,
no tũrĩ o muoyo; tũhũragwo, no tũtiũragagwo; 10 o na tũngĩonwo ta tũrĩ na kĩeha, ithuĩ
tũkoragwo tũkenete hĩndĩ ciothe; tuonekaga tũrĩ athĩni, no nĩ tũtuaga andũ aingĩ itonga; tũtuagwo
ta tũtarĩ kĩndũ, no indo ciothe nĩ ciitũ.

11 Akorinitho aya, tũramwarĩria hatarĩ ũndũ tũkũmũhitha, na tũkamũhingũrĩra ngoro ciitũ biũ.

12 Inyuĩ mũtihatĩkĩtwo thĩini witũ, nĩ kwĩhatĩka mwĩhatĩkĩte nda-inĩ cianyu inyuĩ-ene.

13 O ta ũguo tũmwĩkĩte-rĩ, ndĩramwarĩria ta ciana ciakwa, o na inyuĩ hingũrai ngoro cianyu biũ.

2340










14 Mũtikae kuohanio na arĩa matetĩkĩtie ta mwĩkĩrĩtwo icoki rĩmwe nao. Tondũ-rĩ, ũthingu na
waganu ingĩgwatanĩra atĩa? Kana ũtheri na nduma-rĩ, ingĩgĩa na ngwatanĩro ĩrĩkũ?

15 Messiya na Beliali-rĩ, marĩ na ũiguano ũrĩkũ? Nake mũndũ ũrĩa wĩtĩkĩtie na ũrĩa ũtetĩkĩtie-rĩ,
marĩ na ngwatanĩro ĩrĩkũ?

16 Hekarũ ya Yahweh yakĩhota atĩa kũiguana na mĩhianano? Nĩgũkorwo ithuĩ nĩ ithuĩ hekarũ ya
Kĩhoti ũrĩa ũrĩ muoyo. O ta ũrĩa Yahweh oigĩte atĩrĩ: ―Nĩ ndĩrĩtũũranagia nao, na njeerage
gatagatĩ-inĩ kao, nduĩke Kĩhoti wao, nao matuĩke andũ akwa.‖

17 ―Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, umai kũrĩ o

na mwĩyamũranie nao,

ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

Mũtikahutie kĩndũ kĩrĩ thahu,

na niĩ nĩ ngũmwamũkĩra.‖

18 ―Nĩ ngũtuĩka Ithe wanyu,

na inyuĩ mũtuĩke ariũ akwa na aarĩ akwa,

ũguo nĩguo Yahweh El Shaddai ekuuga.‖

2341














2 AKORINITHO 7

1 Arata akwa endwa, kuona atĩ nĩ twĩrĩirwo maũndũ macio-rĩ, nĩ twĩtheriei, tũtigane na ũndũ o
wothe ũrĩa ũthũkagia mũndũ mwĩrĩ na roho, na tũhingagie ũhoro wa kwĩyamũrĩra Yahweh nĩ
ũndũ wa gwĩtigĩra Yahweh.

2 Rĩu-rĩ, tũhei handũ ngoro-inĩ cianyu. Tũtirĩ mũndũ o na ũrĩkũ tũhĩtĩirie, na tũtirĩ mũndũ o na
ũrĩkũ tũthũkĩtie, na gũtirĩ mũndũ o na ũrĩkũ tũhinyĩrĩirie.

3 Ndiroiga ũguo nĩguo ndĩmũtuĩre; nĩ njugĩte rĩngĩ atĩ mũrĩ na handũ thĩinĩ wa ngoro ciitũ, kuona
atĩ tũgũtũũra muoyo kana tũkuanĩre na inyuĩ.

4 Ndĩ na ũũmĩrĩru mũnene ngĩmwarĩria; nĩ ndĩĩrahaga mũno nĩ ũndũ wanyu. Mathĩna-inĩ maitũ
mothe, nĩ ngoragwo nyũmĩrĩirie mũno, na gĩkeno gĩakwa gĩgakĩrĩrĩria.

5 Nĩgũkorwo rĩrĩa twakinyire Makedonia, mwĩrĩ ũyũ witũ ndwagĩire na kĩhurũko, no gũthĩnio
twathĩnagio o harĩa hothe twathiaga; kũu nja kwarĩ na ngũĩ, na ngoro-inĩ ciitũ twarĩ na guoya.

6 No Yahweh ũrĩa ũhoragĩria arĩa makuĩte ngoro, nĩ atũhoreririe nĩ ũndũ wa gũũka gwa Tito, 7
na to ũndũ wa gũũka gwake gwiki, no ningĩ nĩ ũndũ wa ũhorerania ũrĩa mwamũheete. Nĩ
atũheire ũhoro wa ũrĩa mwendaga kũnyona, na kĩeha kĩnene kĩrĩa mũrĩ nakĩo, o na ũrĩa
mwĩtangaga mũno nĩ ũndũ wakwa; nĩ ũndũ ũcio gĩkeno gĩakwa gĩkĩongerereka gũkĩra mbere.

8 O na ingĩkorwo nĩ ndatũmire mũgĩe na kĩeha nĩ ũndũ wa marũa makwa-rĩ, ndikwĩrira. O na
gũkorwo kũrĩ hĩndĩ nderirire nĩ ũndũ ũcio-rĩ, nguona atĩ marũa makwa nĩ mamũiguithirie kĩeha,
no nĩ gwa kahinda o kanini, 9 no rĩu ndĩ na gĩkeno, ti tondũ nĩ mwaiguithirio kĩeha, no nĩ tondũ
kĩeha kĩanyu nĩ gĩatũmire mũhere. Nĩgũkorwo mwagĩire na kĩeha o ta ũrĩa Yahweh endaga, na nĩ
ũndũ ũcio ithuĩ tũtirĩ ũndũ mũũru o na ũmwe twamwĩkire.

2342










10 Kĩeha kĩrĩa kiumanĩte kũrĩ Yahweh kĩrehaga ũhoro wa kũhera kũrĩa gũtũmaga andũ
mahonoke, na gũtirĩ wĩriraga gwĩka ũguo, no kĩeha kĩa maũndũ ma thĩ kĩrehaga gĩkuũ.

11 Atĩrĩrĩ, ta kĩonei kĩeha kĩu kiumanĩte na Yahweh kĩrĩa gĩciarĩte thĩinĩ wanyu: Nĩ gĩtũmĩte
mũgĩe na kĩyo kĩnene, o na wendo mũnene wa gwĩkũũra, na gwakanwo nĩ ngoro, na kĩmako, na
kwĩrirĩria kũnene, na kwĩrũmbũiya, o na wetereri wa kuona atĩ kĩhooto nĩ kĩahingio. Maũndũ-inĩ
mothe-rĩ, nĩ mwĩonanĩtie inyuĩ ene atĩ mũtirĩ na ũcuuke ũndũ-inĩ ũyũ.

12 Nĩ ũndũ ũcio, o na gwatuĩka nĩ ndamwandĩkĩire marũa-rĩ, ndiamaandĩkire nĩ ũndũ wa mũndũ
ũrĩa wehĩtie, kana nĩ ũndũ wa ũrĩa wahĩtĩirio, no nĩgetha mũhote kũmenya inyuĩ ene mũrĩ mbere
ya Yahweh ũrĩa mwĩheanĩte nĩ ũndũ witũ.

13 Maũndũ maya mothe-rĩ, nĩmo matũmĩte tũũmĩrĩrio.

O ũndũ ũmwe na kũũmĩrĩrio gwitũ-rĩ, makĩria nĩ twakenire nĩ ũndũ wa kuona ũrĩa Tito aakenete,
tondũ roho wake nĩ wekĩrĩtwo hinya nĩ inyuĩ inyuothe.

14 Nĩ nderahĩire Tito nĩ ũndũ wanyu, na inyuĩ mũtianjonorire. No o ta ũrĩa maũndũ mothe marĩa
twamwĩrire maarĩ ma ma-rĩ, noguo kwĩraha gwitũ nĩ ũndũ wanyu harĩ Tito o nakuo gũtuĩkĩte
ũhoro wa ma.

15 Naguo wendo ũrĩa amwendete naguo nĩ ũkĩrĩrĩirie kũneneha aaririkana ũrĩa inyuothe
mwaathĩkire, na ũrĩa mwamwamũkĩrire mũrĩ na gwĩtigĩra na kũinaina. 16 Ndĩ na gĩkeno tondũ
rĩu ndĩ na mwĩhoko mũkinyanĩru thĩinĩ wanyu.

2 AKORINITHO 8

1 Na rĩrĩ, ariũ na aarĩ a Ithe witũ, nĩ tũkwenda mũmenye ũhoro wa Wega wa Yahweh ũrĩa
aheanĩte maũngano-inĩ ma Makedonia.

2343










2 Hĩndĩ ĩrĩa andũ acio maageririo na magerio manene-rĩ, gĩkeno kĩao kĩnene na ũthĩni wao
mũkĩru nĩ ciatũmire maingĩhĩrwo nĩ ũtana mũnene.

3 Nĩgũkorwo niĩ ndĩ mũira atĩ maaheanire indo o ta ũrĩa maahotire, o na makĩruta makĩria ma
ũrĩa mangĩahotire, nĩ ũndũ wa kwĩyendera kwao.

4 Nao magĩtũthaitha na hinya mũno metĩkĩrio kũgwatanĩra ũhoro-inĩ wa gũteithia andũ arĩa
aamũre.

5 Magĩĩka ũndũ ũcio matiawĩkire ta ũrĩa twerĩgĩrĩire, no maambire kwĩheana o ene kũrĩ Yahweh
o na kũrĩ ithuĩ, kũringana na ũrĩa Yahweh endete.

6 Nĩ ũndũ ũcio nĩ twaringĩrĩirie Tito, kuona atĩ nĩwe wambĩrĩirie ũndũ ũcio, atuĩke wa kũrĩkia
ũndũ ũcio wa ũtugi wanyu.

7 O ta ũrĩa mũgaacagĩra harĩ maũndũ mothe, nĩmo gwĩtĩkia, na ũhoro wa kwaria, na wa ũmenyo,
na thĩinĩ wa kĩyo gĩkinyanĩru, o na wa wendo wanyu harĩ ithuĩ-rĩ, kĩingĩhiei wega ũyũ wa
gũtugana o naguo.

8 Ti kũmwatha ndĩramwatha, no ndĩrenda kũgeria wendani wanyu, nyone ũrĩa ũrĩ wa ma
ngĩũgerekania na kĩyo kĩa andũ arĩa angĩ.

9 Nĩgũkorwo nĩ mũũĩ ũhoro wa wega wa Mwathi witũ Yahshua Messiya atĩ, o na gũtuĩka aarĩ
gĩtonga, nĩ atuĩkire mũthĩni nĩ ũndũ wanyu, nĩgetha inyuĩ mũtuĩke itonga na ũndũ wa ũrĩa
aathĩnĩkĩte.

10 Ha ũhoro ũyũ-rĩ, mataaro makwa ma ũndũ ũrĩa ũmwagĩrĩire makĩria nĩ atĩrĩ: Mwaka ũcio
ũrathirire nĩ inyuĩ mwarĩ a mbere, na to ũndũ wa kũheana gwiki, no o na nĩ ũndũ wa kwĩrirĩria
gwĩka ũguo.

2344











11 Rĩu-rĩ, kĩrĩkiei wĩra ũcio, nĩgetha kĩyo kĩanyu kĩa wendo wa gwĩka ũguo kĩiganane na kũrĩkia
kwanyu kwa ũndũ ũcio, kũringana na kĩrĩa mũrĩ nakĩo.

12 Mũndũ angĩkorwo arĩ na wendo, kĩheo kĩu nĩ gĩĩtĩkĩrĩku kũringana na ũrĩa mũndũ arĩ na indo,
ti kũringana na ũrĩa aciagĩte.

13 Kwĩrirĩria gwitũ ti amwe mahũthĩrio mũrigo na inyuĩ mũhinyĩrĩrio, no nĩgetha andũ othe
maigananio.

14 Ihinda rĩrĩ mũingĩhĩtie indo-rĩ, nĩ igũteithia wagi wao, nĩgetha rĩrĩa magaakorwo na indo o nao
magaateithia wagi wanyu. Hĩndĩ ĩyo andũ othe nĩ makaigananio,

15 o ta ũrĩa kwandĩkĩtwo atĩrĩ: ―Mũndũ ũrĩa wonganĩtie nyingĩ, ndarĩ kĩndũ aatigĩirio; nake ũrĩa
wonganirie nini, ndarĩ kĩndũ aagire.‖

16 Nĩ ngũcokeria Yahweh ngatho, ũrĩa wekĩrire ngoro-inĩ ya Tito ũhoro wa kũmũrũmbũiya o ta
ũrĩa niĩ ndĩ na ũhoro ũcio.

17 Nĩgũkorwo Tito to mathaithana maitũ aamũkĩrire, no nĩ egũka kũrĩ inyuĩ arĩ na kĩyo kĩnene nĩ
ũndũ wa kwĩyendera gwake.

18 O na nĩ tũgũtũma Tito marĩ hamwe na mũrũ wa Ithe witũ ũrĩa ũrĩ na ngumo njega maũngano-
inĩ mothe nĩ ũndũ wa ũrĩa atungatagĩra Ũhoro-ũrĩa-Mwega.

19 Makĩria ma ũguo, nĩwe wathurirwo nĩ maũngano nĩguo atwarane na ithuĩ ũhoro-inĩ wa
mũhothi ũcio wa ũtana, o ũcio tũrutagĩra wĩra nĩguo tũgoocithie Yahweh we mwene, na tuonanie
kĩyo kĩrĩa tũrĩ nakĩo gĩa kwenda gũteithia.

20 Nĩ tũrageria mũno kweherera ũndũ o wothe ũngĩtũma tũrutwo mahĩtia rĩrĩa tũkũramata kĩheo
gĩkĩ kĩheanĩtwo na ũtana.

2345










21 Nĩgũkorwo nĩ tũrerutanĩria gwĩka maũndũ marĩa mangĩonwo maagĩrĩire mbere ya Yahweh,
na to harĩ we wiki, no o na ningĩ monwo marĩ maagĩrĩru nĩ andũ o nao.

22 Ningĩ hamwe nao, nĩ tũgũtũma mũrũ wa Ithe witũ ũngĩ, ũrĩa tuonete maita maingĩ na njĩra
nyingĩ atĩ arĩ na kĩyo, o na arĩ nakĩo makĩria nĩ ũndũ wa mwĩhoko wake mũnene harĩ inyuĩ.

23 Naguo ũhoro wa Tito-rĩ, nĩ mũthiritũ wakwa ũrĩa tũrutithanagia wĩra nake nĩ ũndũ wanyu; na
ha ũhoro ũkoniĩ ariũ a Ithe witũ-rĩ, o nĩ atũmwo a maũngano na monanagia ũgooci wa Messiya.

24 Tondũ ũcio oniai andũ acio ũira wa wendani wanyu, na gĩtũmi kĩrĩa gĩtũmaga twĩrahe nĩ ũndũ
wanyu nĩguo maũngano mone ũndũ ũcio.

2 AKORINITHO 9

1 Na rĩrĩ, ndikuona harĩ bata ndĩmwandĩkĩre ũhoro wa ũteithio ũrĩa wagĩrĩire kũheo andũ arĩa
aamũre.

2 Nĩgũkorwo nĩ njũĩ kĩyo kĩanyu gĩa kwenda gũteithia, na nĩ ngoretwo ngĩĩrahĩra ũndũ ũcio kũrĩ
andũ a Makedonia, ngamera atĩ kuuma mwaka ũcio ũrathirire, inyuĩ andũ a Akaia mũtũire
mwĩhaarĩirie kũheana; na kĩyo kĩu kĩanyu nĩkĩo kĩarahũrĩte aingĩ ao. 3 No nĩ ngũtũma ariũ a Ithe
witũ nĩguo kwĩraha gwitũ nĩ ũndũ wanyu ũhoro-inĩ ũyũ wa mũhothi gũtigatuĩke gwa tũhũ, no
mũgaakorwo mwĩhaarĩirie, o ta ũrĩa ndoigire atĩ nĩ mwĩhaarĩirie.

4 Nĩgũkorwo andũ amwe a Makedonia mangĩrehane na niĩ makore mũtehaarĩirie-rĩ, ithuĩ, o na
tũtekũmũgweta-rĩ, nĩ tũgaaconoka nĩ ũndũ wa ũguo tũmwĩhokete.

5 Nĩ ũndũ ũcio, nĩ ndĩronire arĩ wega gũthaitha ariũ a Ithe witũ maambe mamũceerere ihinda rĩu
rĩtanakinya, nĩguo marĩkĩrĩrie mĩbango ya kĩheo kĩa ũtana kĩrĩa mweranĩire. Hĩndĩ ĩyo kĩheo kĩu
nĩ gĩgakorwo kĩrĩ ho, na kĩheanĩtwo na kwĩyendera, no ti na kũringĩrĩrio.

2346










6 Ririkanai ũũ: Mũndũ ũrĩa ũhandaga tũnini akaagetha o tũnini, nake ũrĩa ũhandaga nyingĩ
akaagetha nyingĩ.

7 O mũndũ aagĩrĩirwo nĩ kũheana kĩrĩa atuĩte na ngoro yake nĩ ekũheana, na ndakaheane
atekwenda kana ta arĩ kũringĩrĩrio, nĩgũkorwo Yahweh endaga mũndũ ũrĩa ũheanaga akenete.

8 Nake Yahweh arĩ na ũhoti wa gũtũma mũingĩhĩrwo nĩ maũndũ mothe ma wega wake, nĩguo
maũndũ-inĩ mothe na mahinda-inĩ mothe, mũkoragwo na kĩrĩa gĩothe mũbatarĩtio nĩkĩo, nĩguo
mũkoragwo mũingĩhĩtie indo cia kũruta wĩra o wothe mwega.

9 O ta ũrĩa kwandĩkĩtwo atĩrĩ:

―Nĩ ahurunjĩte iheo ciake akahe andũ arĩa athĩni;

ũthingu wake ũtũũraga nginya tene na tene.‖

10 Na rĩrĩ, ũrĩa ũheaga mũhandi mbeũ na akamũhe irio cia kũrĩa, nĩ arĩmũheaga mbeũ cia
kũhanda, na atũme cingĩhe, na ongerere magetha ma ũthingu wanyu. 11 Na inyuĩ nĩ
mũrĩtongagio na njĩra ciothe nĩguo mũheanage na ũtana hĩndĩ ciothe, naguo ũtana wanyu, nĩ
ũndũ wa wĩra witũ, ũtũmage Yahweh acokagĩrio ngatho.

12 Ũteithio ũyũ mũraruta ti kuuga atĩ no andũ a Yahweh mũrahingĩria mabata mao, no nĩ
ũtũmaga Yahweh acokagĩrio ngatho na njĩra nyingĩ.

13 Na tondũ wa ũtungata ũcio mwĩonanĩtie naguo ũrĩa mũhaana-rĩ, andũ nĩ marĩgoocaga
Yahweh nĩ ũndũ wa ũrĩa mwathĩkĩire Ũhoro-ũrĩa-Mwega wa Messiya ũrĩa muumbũraga atĩ nĩ
mũwĩtĩkĩtie, na nĩ ũndũ wa ũtana wanyu wa kũgwatanĩra nao o na wa kũgwatanĩra na andũ arĩa
angĩ othe.

2347











14 Na rĩrĩa mekũmũhoera, ngoro ciao nĩ imwĩciragia, tondũ wa ũrĩa wega wa Yahweh ũrĩa inyuĩ
mũheetwo ũkĩrĩrĩirie kũingĩha.

15 Yahweh arocokerio ngatho nĩ ũndũ wa kĩheo gĩake kĩrĩa gĩtangiugĩka na ciugo ũrĩa gĩtariĩ!

2 AKORINITHO 10

1 Niĩ Saũlũ nĩ ndamũthaitha nĩ ũndũ wa ũrĩa Messiya arĩ mũhoreri na mũcayanĩri, o niĩ
ngoragwo na guoya rĩrĩa ndĩ na inyuĩ, no ngakorwo na ũcamba rĩrĩa itarĩ na inyuĩ!

2 Nĩ ndamũthaitha mũtikanatũme rĩrĩa ngoka ngaakorwo na ũcamba ta ũrĩa njĩrĩgĩrĩire gũkorwo
naguo nĩ ũndũ wa andũ amwe arĩa meciragia atĩ mũtũũrĩre ũrĩa tũtũũraga naguo nĩ wa gũkũ thĩ. 3
Nĩgũkorwo o na gũtuĩka tũtũũraga thĩ ĩno, tũtirũaga mbaara ta ũrĩa andũ a thĩ marũaga.

4 Matharaita marĩa tũrũaga namo ti ma thĩ ĩno, no nĩ marĩa marĩ na hinya wa Yahweh wa
kũmomora ciĩgitĩro cia hinya.

5 Nĩ tũmomoraga ngarari, na ũndũ o wothe wa mwĩtũũgĩrio wa ngoro ũrĩa ũngĩgirĩrĩria ũhoro wa
kũmenya Yahweh, na tũgataha meciria o mothe nĩguo matuĩke mĩgwate ya gwathĩkagĩra
Messiya.

6 Na nĩ twĩhaarĩirie kũherithia gĩĩko o gĩothe kĩa ũremi, rĩrĩa mũgaakorwo mũtuĩkĩte a gwathĩka
biũ.

7 Inyuĩ mũrarora maũndũ o igũrũ. Mũndũ o wothe angĩkorwo arĩ na ma atĩ nĩ wa Messiya-rĩ,
aagĩrĩire ecirie o rĩngĩ atĩ o na ithuĩ tũrĩ a Messiya o ta ũrĩa o nake arĩ wake.

2348











8 No kuoneke ta ndĩreraha mũno nĩ ũndũ wa ũhoti ũrĩa Yahweh aatũheire. No rĩrĩ, ũhoti witũ nĩ
wa kũmuongerera hinya na ti wa kũmũhinyĩrĩria. Nĩ ũndũ ũcio ndingĩconoka nĩ ũndũ wa gwĩka
ũguo.

9 Ndikwenda kuonwo ta ndĩrenda kũmũmakia na marũa makwa.

10 Nĩgũkorwo andũ amwe moigaga atĩrĩ, ―Marũa make marĩ na ũritũ mũingĩ, na marĩ na hinya,
no rĩrĩa arĩ hamwe na ithuĩ-rĩ, ti mũndũ ũngĩtĩĩka, nayo mĩario yake ti mĩario ĩrĩ na ũritũ.‖

11 Andũ ta acio magĩrĩirwo nĩ kũmenya atĩ o ũrĩa ũhoro witũ ũkoragwo ũrĩ marũa-inĩ maitũ rĩrĩa
tũtarĩ ho-rĩ, ũguo noguo tũkoragwo tũhaana tũgĩĩka maũndũ rĩrĩa tũrĩ ho.

12 Tũtigeragia kwĩiganania kana kwĩgerekania na amwe arĩa megathagĩrĩria. Rĩrĩa megwĩthima
na arĩa mahaana tao, na makegerekania na arĩa matariĩ tao-rĩ, matirĩ ũndũ moĩ.

13 No ithuĩ-rĩ, tũtingĩĩraha makĩria ma ũrĩa kwagĩrĩire, no tũkwĩraha kũringana na gĩcunjĩ kĩa
wĩra ũrĩa Yahweh atũheete, o na inyuĩ mũrĩ gĩcunjĩ kĩa wĩra ũcio witũ.

14 Tũtireraha gũkĩra ũrĩa kwagĩrĩire, ta ũrĩa kũngĩrĩ korwo tũtiokire kũrĩ inyuĩ, nĩgũkorwo nĩ
ithuĩ twamũkinyĩire na Ũhoro-ũrĩa-Mwega wa Messiya.

15 O na tũtiĩrahaga gũkĩra ũrĩa kwagĩrĩire nĩ ũndũ wa wĩra mũrute nĩ andũ angĩ. Ũndũ ũrĩa
twĩrĩgĩrĩire nĩ atĩ, o ũrĩa wĩtĩkio wanyu ũrathiĩ na mbere gũkũra, nakĩo gĩcunjĩ kĩrĩa tũrĩ nakĩo
thĩinĩ wanyu nĩ gĩkwarama mũno, 16 nĩgetha tũhote kũhunjia Ũhoro-ũrĩa-Mwega ngʼongo iria irĩ
mbere ya kwanyu. Nĩgũkorwo tũtikwenda kwĩraha nĩ ũndũ wa wĩra ũrutĩtwo rũgongo rũngĩ nĩ
mũndũ ũngĩ.

17 No rĩrĩ, ―Mũndũ ũrĩa ũkwĩraha, nĩ erahage thĩinĩ wa Yahweh.‖

18 Nĩgũkorwo mũndũ ũrĩa wĩgaathagĩrĩria tiwe wonagwo arĩ mwega, no nĩ ũrĩa Yahweh
agathagĩrĩria.

2349










2 AKORINITHO 11

1 Nĩ ngwĩhoka nĩ mũgũkirĩrĩria ũrimũ ũrĩa mũnini ndĩ naguo; ndamũthaitha mũngirĩrĩrie.

2 Nĩ ndĩraigua ũiru nĩ ũndũ wanyu, ũiru uumanĩte na gwĩtigĩra Yahweh. Ndamwĩrĩire o mũthuri
ũmwe, na nĩwe Messiya, nĩgetha ngaamũneana kũrĩ we mũrĩ ta mũirĩtu gathirange.

3 No ndĩ na guoya gũtigatuĩke atĩ meciria manyu no maturuurio mũtiganĩrie ũgima na wĩyamũri
wa kwĩrutĩra Messiya, o ta ũrĩa Hawa aahenekire nĩ nyoka na wara wayo.

4 Inyuĩ nĩ mwamũkagĩra ũhoro ũngĩ mũkenete, mũndũ o wothe angĩmũhunjĩria ũhoro wa
Yahshua ũngĩ tiga Yahshua ũrĩa twamũhunjĩirie, kana mũngĩamũkĩra roho ũngĩ tiga Roho ũrĩa
mwamũkĩrire, o na kana mũgetĩkia ũhoro-mwega ũngĩ tiga ũrĩa mwetĩkirie.

5 No ndigwĩciria atĩ ndĩ mũnini o na hanini kũrĩ ―atũmwo acio anene.‖

6 No ngorwo itarĩ mũrute ũhoro-inĩ wa kwaria, no ndĩ na ũmenyo. Nĩ tũmũmenyithĩtie maũndũ
maya wega na njĩra ciothe.

7 Hihi nĩ kwĩhia ndeehirie nĩ kwĩnyihia nĩguo ndĩmũtũũgĩrie inyuĩ na ũndũ wa kũmũhunjĩria
Ũhoro-ũrĩa-Mwega wa Yahweh hatarĩ irĩhi?

8 Nĩ gũtunya ndaatunyaga maũngano mangĩ ngĩamũkĩra ũteithio kuuma kũrĩ o nĩguo hote
kũmũtungata.

9 Na hĩndĩ ĩrĩa ndaarĩ na inyuĩ, ndabatario nĩ kĩndũ-rĩ, ndiatuĩkaga mũrigo harĩ mũndũ o na ũrĩkũ,
nĩgũkorwo ariũ na aarĩ a Ithe witũ moka kuuma Makedonia nĩ maheire indo cia kũigana
mabataro makwa. Nĩ ndĩgirĩrĩirie ndigatuĩke mũrigo kũrĩ inyuĩ na njĩra o yothe, na nĩ ngũthiĩ na
mbere gwĩka ũguo.

2350










10 Ti-itherũ o ta ũrĩa ũhoro wa ma wa Messiya ũrĩ thĩinĩ wakwa, gũtirĩ mũndũ o na ũ thĩinĩ wa
ngʼongo cia Akaia ũngĩngiria ndĩĩrahe ũguo. 11 Nĩ kĩ gĩatũma njuge ũguo? Nĩ tondũ
ndimwendete? Yahweh nĩ oĩ atĩ nĩ ndĩmwendete! 12 Na nĩ ngũthiĩ na mbere na gwĩka ũrĩa
ndĩreka, nĩguo njagithie kĩene andũ arĩa macaragia mweke wa kuoneka atĩ nĩ maiganaine na
ithuĩ, thĩinĩ wa maũndũ marĩa merahaga namo.

13 Nĩgũkorwo andũ ta acio nĩ atũmwo a maheni, aruti wĩra a kũhĩtithia andũ, na metuaga
atũmwo a Messiya. 14 Naguo ũndũ ũcio ti wa kũmakania, nĩgũkorwo o na Shaitani o nake nĩ
etuaga mũraika wa ũtheri.

15 Ndũkĩrĩ ũndũ wa kũgegania ndungata ciake cingĩĩtua ndungata cia ũthingu. Marigĩrĩrio-inĩ
makaagĩa na kĩrĩa kĩringaine na ciĩko ciao.

16 Nĩ nguuga o rĩngĩ atĩrĩ: Mũndũ ndakae kuona ta ndĩ kĩrimũ. No angĩkorwo nĩguo mũkuona-rĩ,
kĩnyamũkĩrei o ta ũrĩa mũngĩamũkĩra kĩrimũ, nĩguo ndĩĩrahe o hanini.

17 Ũhoro-inĩ wa mwĩraho ũyũ ndĩ naguo-rĩ, ndiraaria ta ũrĩa Yahweh angĩaria, no ndĩraaria o ta
ũrĩa kĩrimũ kĩngĩaria.

18 Kuona atĩ andũ aingĩ nĩ mareraha ta ũrĩa thĩ ĩĩrahaga-rĩ, o na niĩ ngwĩraha o tao.

19 Tondũ inyuĩ mũkĩrĩ oogĩ-rĩ, nĩ mũkiragĩrĩria arĩa irimũ mũkenete!

20 Ti-itherũ, nĩ mũkiragĩrĩria mũndũ o wothe o na angĩmũtua ngombo ciake, kana ũrĩa
ũkũmũhatĩrĩria, kana ũrĩa ũkũrĩa indo cianyu, kana ũrĩa ũgwĩtũũgĩria mbere yanyu, o na kana
ũrĩa ũkũmũhũra hĩ.

21 Nĩ ngũconoka ngiuga atĩ ithuĩ nĩ twaremirwo nĩ gwĩka maũndũ ta macio!

Ũndũ ũrĩa mũndũ ũngĩ angĩhota kwĩraha nĩ ũndũ waguo-rĩ, ndĩkĩarie ta ndĩ kĩrimũ-rĩ, o na niĩ no
ngĩgerie kwĩraha nĩ ũndũ waguo.

2351










22 Andũ acio nĩ Ahibirania? O na niĩ ndĩ Mũhibirania. Andũ acio nĩ Aisiraeli? O na niĩ ndĩ
Mũisiraeli. Andũ acio nĩ njiaro cia Iburahĩmu? O na niĩ ndĩ wa rũciaro rwa Iburahĩmu.

23 Andũ acio nĩ ndungata cia Messiya? (Ngwaria ũguo ta ndĩ mũgũrũku.) Niĩ nĩ ndĩmakĩrĩte. Nĩ
ndutĩte wĩra na kĩyo kũmakĩra, na ngaikio njera mahinda maingĩ makĩria yao, na ngahũrwo na
kĩboko makĩria, o na mahinda maingĩ ndanakuhĩrĩria gũkua.

24 Ayahudi nĩ mahũrire na kĩboko maita matano, o ihinda iboko mĩrongo ĩtatũ na kenda.

25 Nĩ ndahũrirwo na thanju maita matatũ, na riita rĩmwe ngĩhũrwo na mahiga nyuguto, na maita
matatũ ndanathũkĩrwo nĩ marikabu ndĩ thĩinĩ, na ngĩraara o na ngĩtinda iria-inĩ ũtukũ ũmwe na
mũthenya mũgima.

26 Ngoretwo ngĩthiĩ ngʼendo nyingĩ. Ngagĩkorwo ndĩ ũgwati-inĩ wa gũtwarwo nĩ njũĩ, na
ũgwati-inĩ wa atunyani, na ũgwati-inĩ wa gũũkĩrĩrwo nĩ andũ a rũrĩrĩ rwitũ, na ũgwati-inĩ wa
gũũkĩrĩrwo nĩ andũ-a-Ndũrĩrĩ; na ngona ũgwati ndĩ matũũra-inĩ manene, na ndĩ thĩinĩ wa bũrũri,
na ndĩ iria-inĩ; o na ũgwati wa andũ arĩa mahenanagia atĩ nĩ ariũ na aarĩ a Ithe witũ.

27 Ndaanaruta wĩra mũritũ na wa mĩnoga, na maita maingĩ ngaagaga toro; ndaanakorwo na
ngʼaragu na nyota, na maita maingĩ ngaaga kĩndũ gĩa kũrĩa; ndaanakorwo heho-inĩ na ndĩ njaga.

28 Hamwe na macio mothe-rĩ, o mũthenya ngoragwo na mũrigo, ngĩĩtanga nĩ ũndũ wa
maũngano mothe.

29 Nũ ũngĩkorwo aagĩte hinya, na niĩ njage gũkorwo njũrĩtwo nĩ hinya? Nũ ũngĩhĩngithio, na niĩ
njage gũkorwo ngĩcinwo nĩ marakara?

30 Angĩkorwo no nginya ndĩĩrahe, ngwĩrahĩra maũndũ marĩa monanagia ũrĩa itarĩ na hinya. 31
Yahweh, na nowe Ithe wa Mwathi Yahshua, ũrĩa ũgoocagwo nginya tene-rĩ, nĩ oĩ atĩ
ndirahenania.

2352









32 Kũu Dameski, barũthi ũrĩa waathanaga arĩ rungu rwa Mũthamaki Areta-rĩ, nĩ athanire itũũra
inene rĩa andũ a Dameski rĩrangĩrwo nĩgetha aanyitithie.

33 No nĩ ndoimĩirio ndirica, ngĩikũrũkĩrio rũthingo-inĩ ndĩ thĩinĩ wa gĩkabũ, ngĩhonoka kũnyitwo
nĩwe.

2 AKORINITHO 12

1 No nginya thiĩ na mbere na kwĩraha. O na gũtuĩka gwĩka ũguo gũtirĩ uumithio-rĩ, rĩu nĩ
ngwaria ũhoro wa maũndũ marĩa ndanonio nĩ Yahweh, na marĩa ndanaguũrĩrio nĩwe.

2 Nĩ njũĩ mũndũ thĩinĩ wa Messiya, ũrĩa woirwo mĩaka ikũmi na ĩna mĩthiru, agĩtwarwo igũrũ rĩa
gatatũ. Kana oirwo arĩ na mwĩrĩ kana atarĩ naguo, niĩ ndiũĩ, Yahweh nĩwe ũũĩ.

3 Na nĩ njũĩ atĩ mũndũ ũcio, kana aarĩ mwĩrĩ-inĩ kana ndaarĩ mwĩrĩ-inĩ-rĩ, niĩ ndiũĩ, no Yahweh
nĩwe ũũĩ,

4 nĩ atwarirwo kũrĩa andũ arĩa metĩkĩtie mathiaga, akĩigua maũndũ matangĩĩranĩka nĩ mũndũ, na
maũndũ marĩa mũndũ atangĩĩtĩkĩrio kwaria.

5 Nĩ ngwĩraha nĩ ũndũ wa mũndũ ta ũcio, no ndikwĩraha nĩ ũndũ wakwa niĩ mwene, tiga no
ndĩĩrahire nĩ ũndũ wa ũrĩa njagĩte hinya.

6 O na ingĩenda kwĩraha-rĩ, ndingĩtuĩka kĩrimũ, nĩ ũndũ ingĩkorwo ngĩaria ũhoro wa ma. No
ndigwĩka ũguo, nĩguo gũtikagĩe mũndũ ũgwĩciria ũhoro wakwa makĩria ma ũrĩa kwagĩrĩire nĩ
ũndũ wa ũrĩa njĩkaga kana ũrĩa njugaga.

7 Nĩguo ndikanae gwĩtũũgĩria nĩ ũndũ wa ũguũrio mũnene ũguo-rĩ, nĩ ndekĩrirwo mũigua thĩinĩ
wa mwĩrĩ wakwa, ũrĩ mũtũmwo wa Shaitani, nĩguo ũũnyarirage.

8 Nĩ ndathaithire Yahweh mahinda matatũ anjehererie mũigua ũcio.

2353










9 Nowe akĩnjĩĩra atĩrĩ, ―Wega wakwa nĩ ũkũiganĩte, nĩgũkorwo hinya wakwa nĩ ũtuĩkaga
mũkinyanĩru harĩa hatarĩ na hinya.‖ Nĩ ũndũ ũcio nĩ ngwĩraha o na makĩria ngenete mũno nĩ
ũndũ wa kwaga hinya gwakwa, nĩgetha hinya wa Messiya ũikarage igũrũ rĩakwa.

10 Kĩu nĩkĩo gĩtũmaga ngenagĩre kwaga hinya, na irumi, na ũritũ wa mũtũũrĩre, na kũnyarirwo, o
na mathĩna nĩ ũndũ wa Messiya. Nĩgũkorwo hĩndĩ ĩrĩa njagĩte hinya, nĩguo ngoragwo na hinya.

11 Nĩ ndĩĩtuĩte kĩrimũ, no nĩ inyuĩ mwatũmire njĩke ũguo. Nĩ inyuĩ mwagĩrĩirwo nĩ kũngathĩrĩria,
nĩgũkorwo niĩ ti niĩ mũnini mũno kũrĩ ―atũmwo acio anene,‖ o na gũtuĩka niĩ ndĩkĩrĩ kĩndũ gĩtarĩ
kĩene.

12 Maũndũ marĩa matũmaga mũndũ amenywo atĩ nĩ mũtũmwo-rĩ, nĩ mekirwo gatagatĩ-inĩ kanyu
na gũkirĩrĩria kũnene: Gũkĩringwo ciama, na gũgĩĩkwo morirũ, na maũndũ ma kuonania hinya.

13 Inyuĩ mwakĩrĩ anini gũkĩra maũngano marĩa mangĩ nakĩ, tiga o gũtuĩka atĩ niĩ ndiigana
gũtuĩka mũrigo harĩ inyuĩ? Ndekerai ihĩtia rĩu!

14 Rĩu nĩ ndĩhaarĩirie kũmũceerera ihinda rĩa gatatũ, na ndigũkorwo ndĩ mũrigo harĩ inyuĩ, tondũ
ti indo cianyu ndĩrenda, no nĩ inyuĩ ndĩrenda. Tondũ-rĩ, ciana itiagĩrĩirwo nĩ kũigĩra aciari a cio
mũthithũ, no aciari nĩo magĩrĩirwo nĩ kũigĩra ciana ciao mũthithũ.

15 Nĩ ũndũ ũcio no ngene kũhũthĩra kĩrĩa gĩothe ndĩ nakĩo nĩ ũndũ wanyu, o na niĩ mwene
ndĩĩhũthĩre. Ingĩmwenda makĩria-rĩ, inyuĩ no mũkĩnyende o hanini?

16 No o na gũtariĩ o ũguo-rĩ, niĩ ndiatuĩkire mũrigo harĩ inyuĩ. No njĩĩrwo atĩ hihi ndaarĩ mwara,
na atĩ nĩ ndamũhenirie!

17 Hihi nĩ ndamũhatĩrĩirie na ũndũ wa mũndũ o na ũmwe wa arĩa ndamũtũmĩire?

2354











18 Nĩ ndaringĩrĩirie Tito oke kũrĩ inyuĩ, na ngĩtũma mũrũ wa Ithe witũ moke nake. Tito ndaigana
kũmũhatĩrĩria, kana nĩ amũhatĩrĩirie? Githĩ tũtiarutire wĩra thĩinĩ wa roho o ro ũmwe, na
tũkĩrũmĩrĩra njĩra o ro ĩmwe?

19 Hihi ihinda rĩrĩ rĩothe mũkoretwo mũgĩĩciria atĩ nĩ gwĩcirĩrĩra tũkoretwo tũgĩĩcirĩrĩra harĩ
inyuĩ? Tũkoretwo tũkĩaria mbere ya Yahweh ta andũ marĩ thĩinĩ wa Messiya; na rĩrĩ, arata akwa
nyenda, maũndũ marĩa mothe twĩkaga nĩ ma gũtũma inyuĩ muongererwo hinya.

20 Nĩgũkorwo nĩ ndĩretigĩra, atĩ rĩrĩa ndĩrĩũka, ndahota gũkora mũtahaana ũrĩa ingĩenda
mũkorwo mũhaana, na inyuĩ mwahota gũkora itahaana ũrĩa mũngĩenda ngorwo haana. Ngetigĩra
kwahota gũgaakorwo kũrĩ na ngũĩ, na ũiru, na marakara, na njatũkano, na njambanio, na njukũ,
na mwĩtĩo, o na kwaga kĩhaarĩro.

21 Ngwĩtigĩra atĩ rĩrĩa ngoka kũu rĩngĩ, Kĩhoti wakwa ahota gũkanjonorithia mbere yanyu, na niĩ
njigue kĩeha nĩ ũndũ wa andũ aingĩ arĩa meehirie o mbere, na matiĩrirĩte waganu wa maũndũ
marĩa moru, na ma ũmaraya, na maũndũ ma ũũra-thoni marĩa matũũrĩte mekaga.

2 AKORINITHO 13

1 Rĩrĩ nĩrĩo riita rĩa gatatũ ndĩroka kũrĩ inyuĩ. ―No mũhaka ũndũ o wothe ũmenyekage wega
kũgerera ũira wa andũ erĩ kana atatũ.‖ 2 O na gũtuĩka rĩu ndirĩ hamwe na inyuĩ, no ta ndĩ hamwe
na inyuĩ riita rĩa kerĩ, na nĩ ngũheana mũkaana o mbere kũrĩ arĩa meehĩtie mbere ĩyo, na arĩa angĩ
othe, atĩ ingĩgoka rĩngĩ ndikamacaĩra, 3 tondũ nĩ mũrenda kuona ũira atĩ Messiya, ũrĩa
ũtakoragwo aagĩte hinya harĩ inyuĩ no arĩ na hinya gatagatĩ-inĩ kanyu, nĩwe kũna ũraaria
kũgerera harĩ niĩ. 4 Tondũ nĩ ooragĩirũo mũtĩ-inĩ nĩ ũndũ wa kwaga hinya, no rĩu arĩ muoyo nĩ
ũndũ wa hinya wa Yahweh. Nĩ ma, o na ithuĩ nĩ twagĩte hinya hamwe nake, no nĩ tũgaatũũra
muoyo hamwe nake nĩ ũndũ wa hinya wa Yahweh harĩ inyuĩ.

5 Ikaragai mũkĩĩgeragia kana mũrĩ thĩinĩ wa wĩtĩkio; ikaragai mũgĩĩthuthuragia ũrĩa mũtariĩ kũna.
Kana hihi mũtiũĩ atĩ Yahshua Messiya arĩ na ũiguano hamwe na inyuĩ? O tiga akorirũo nĩ
mũregetwo.

6 Ndĩrerĩgĩrĩra na ma nĩ mũkũmenya atĩ ithuĩ tũtiregetwo.

2355








7 Rĩu-rĩ, tũrahoya Yahweh atĩ mũtikaneke ũndũ o na ũmwe mũũru, ti nĩguo tuoneke atĩ nĩ
twĩtĩkĩrĩkĩte, ĩndĩ nĩgetha mwĩkage ũrĩa kwagĩrĩire, o na angĩkorũo ithuĩ tũkuoneka ta tũregetwo.
8 Tondũ tũtingĩka ũndũ o na ũrĩkũ ũreganĩte na ũhoro ũrĩa wa ma, o tiga wa ũhoro ũrĩa wa ma. 9
Hatarĩ nganja nĩ tũkenaga hĩndĩ ĩrĩa yothe tũtarĩ na hinya no inyuĩ mũgakorũo na hinya. Na ũyũ
nĩguo ũndũ ũrĩa tũrahoya igũrũ rĩaguo, atĩ mũrũngwo.

10 Nĩkĩo ndĩramwandĩkĩra maũndũ maya hĩndĩ ĩno itarĩ hamwe na inyuĩ, nĩgetha rĩrĩa ngaakorũo
hamwe na inyuĩ, ndikanahũthĩre wathani ũrĩa ndaheirũo nĩ Yahweh itarĩ na tha, tondũ ndaheirũo
wathani wa kũmwaka no ti wa kũmũmomora.

11 Ariũ a Ithe witũ, ngĩrĩkĩrĩria-rĩ, thiĩi na mbere gũkenaga, kũrũngagwo, kũũmagĩrĩrio, kũgĩaga
na mwĩcirĩrie ũmwe, na gũikaranagia na thayũ; nake Yahweh mwene wendo na thayũ nĩ
arĩkoragwo hamwe na inyuĩ. 12 Geithaniai inyuĩ ene na ngeithi nyamũre cia kũmumunyana. 13
Arĩa othe aamũre nĩ maamũgeithia.

14 Inyuothe mũrogĩa na ũtugi mũnene wa Mwathi Yahshua Messiya na wendo wa Yahweh o
hamwe na kũgwatanĩra roho Mwamũre.

AGALATIA 1

1 Nĩ niĩ mũtũmwo Saũlũ, na rĩrĩ, ndirĩ mũtũmwo ũtũmĩtwo nĩ andũ o na kana ngatũmwo na njĩra
ya mũndũ, no ndũmĩtwo nĩ Yahshua Messiya na Yahweh Ithe witũ, ũrĩa wamũriũkirie kuuma
kũrĩ arĩa akuũ.

2 Niĩ hamwe na ariũ na aarĩ a Ithe witũ othe arĩa tũrĩ nao, nĩ ithuĩ tũramũtũmĩra marũa maya,

Kũrĩ inyuĩ andũ a maũngano ma Galatia:

3 Mũrogĩa na wega na thayũ iria ciumĩte kũrĩ Yahweh Ithe witũ, o na kũrĩ Mwathi Yahshua
Messiya,

2356









4 ũrĩa werutire nĩ ũndũ wa mehia maitũ nĩguo atũhonokie kuuma kũrĩ mahinda maya tũrĩ, marĩa
maiyũrĩtwo nĩ maũndũ moru, kũringana na wendi wa Yahweh Ithe witũ,

5 nake arotũũra akumagio nginya tene na tene. Amein.

6 Niĩ nĩ kũgega ndĩragega nĩ ũndũ wa ũrĩa mũrahiũha gũtigana na ũrĩa wamwĩtire na ũndũ wa
wega wa Messiya, mũkagarũrũkĩra ũhoro mwega wa mũthemba ũngĩ,

7 naguo ti Ũhoro-ũrĩa-Mwega o na atĩa. No nĩ kũrĩ andũ maramũhĩngĩca makĩenda gũthũkia
Ũhoro-ũrĩa-Mwega wa Messiya.

8 No rĩrĩ, o na kũngĩkorwo nĩ ithuĩ o na kana mũraika uumĩte igũrũ, ũngĩmũhunjĩria ũhoro
mwega ũngĩ tiga ũrĩa twamũhunjĩirie-rĩ, mũndũ ũcio aronyitwo nĩ kĩrumi nginya tene!

9 O ta ũrĩa tũmwĩrĩte, o na rĩu nĩ nguuga o rĩngĩ atĩrĩ, mũndũ o wothe angĩmũhunjĩria ũhoro
mwega ũngĩ tiga ũrĩa mwetĩkirie-rĩ, aronyitwo nĩ kĩrumi!

10 Atĩrĩrĩ, ngiuga ũguo-rĩ, kaĩ arĩ andũ ndĩrenda kwĩyendithia kũrĩ o, kana nĩ kũrĩ Yahweh? Kana
hihi nĩ andũ ndĩrenda gũkenia? Korwo nĩ andũ ngeragia gũkenia-rĩ, ndingĩkorwo ndĩ ndungata ya
Messiya.

11 Ariũ na aarĩ a Ithe witũ, ngwenda mũmenye atĩ Ũhoro-ũrĩa-Mwega ndamũhunjĩirie ti ũhoro
woimanĩte na mũndũ.

12 Ũhoro ũcio ndiaheirwo nĩ mũndũ, o na kana ngĩthomithio nĩ mũndũ; no nĩ kũguũrĩrio
ndaguũrĩirio Ũhoro ũcio nĩ Yahshua Messiya.

13 Nĩgũkorwo nĩ mũiguĩte ũhoro wa mĩthiĩre yakwa ya tene, ũrĩa ndaatũire njĩkaga ndĩ thĩinĩ wa
ũrutani wa Ayahudi, na ũrĩa ndanyariraga ũngano wa Yahweh na hinya ngĩgeria kũũnina.

2357











14 Niĩ ha ũhoro wa maũndũ makoniĩ ũrutani wa Ayahudi, nĩ ndaathiĩte mbere o na gũkĩra
Ayahudi aingĩ a riika rĩakwa na ndaarĩ na kĩyo kĩnene gĩa kũrũmia mĩtugo ya maithe maitũ.

15 No rĩrĩ, Yahweh ũrĩa wanyamũrire kuuma ndaciarwo, na akĩnjĩta nĩ ũndũ wa wega wake-rĩ, nĩ
oonire arĩ wega, 16 anguũrĩrie Mũriũ nĩgetha hunjagĩrie andũ-a-Ndũrĩrĩ ũhoro wake; gũtirĩ
mũndũ o na ũrĩkũ ndaahoire kĩrĩra, 17 o na ndiambatire Yahrushalayim kuonana na arĩa maarĩ
atũmwo mbere yakwa, no ndathiire bũrũri wa Arabia na ihenya, na thutha ũcio ngĩcoka Dameski.

18 Na rĩrĩ, thutha wa mĩaka ĩtatũ, nĩ ndambatire Yahrushalayim nĩguo tũkamenyane na Kepha,
na ngĩikara nake matukũ ikũmi na matano.

19 Tũtionanire na atũmwo acio angĩ, tiga o Jakubu, mũrũ wa nyina na Mũhonokia.

20 Ũhoro ũyũ ndĩramwandĩkĩra, ndĩramwĩra ndĩ mbere ya Yahweh atĩ nĩ wa ma na ndirahenania.

21 Thutha ũcio nĩ ndacokire ngĩthiĩ Suriata na Kilikia.

22 Niĩ mwene ndiamenyekete nĩ maũngano ma Yahuda marĩa marĩ thĩinĩ wa Messiya. 23 No
kũigua maiguaga atĩrĩ, ―Mũndũ ũrĩa ũratũire atũnyariraga rĩu nĩwe ũrahunjia wĩtĩkio ũrĩa
aageragia kũnina mbere ĩyo.‖

24 Nao makĩgooca Yahweh nĩ ũndũ wakwa.

AGALATIA 2

1 Mĩaka ikũmi na ĩna yathira nĩ ndambatire rĩngĩ Yahrushalayim, na ihinda rĩrĩ tũgĩthiĩ hamwe na
Bar-Naba o na tũgĩthiĩ na Tito.

2358












2 Ndathiire tondũ Yahweh nĩ anguũrĩirie thiĩ kuo, na nĩguo ngataarĩrie atũmwo Ũhoro-ũrĩa-
Mwega ũrĩa hunjagĩria andũ-a-Ndũrĩrĩ. No ndataarĩirie o arĩa monekaga marĩ atongoria hatarĩ
andũ angĩ, nĩgetha gũtigatuĩke atĩ ihenya rĩrĩa ndatengʼeraga, o na kana rĩrĩa ndatengʼerete, rĩarĩ
rĩa tũhũ.

3 No o na Tito, ũrĩa warĩ hamwe na niĩ, ndaringĩrĩirio kũrua, o na gũtuĩka aarĩ Mũyunani.

4 Ũhoro ũyũ wa kũrua wagĩire ho tondũ nĩ kwarĩ na ariũ na aarĩ a Ithe witũ a maheni arĩa
maatonyete gatagatĩ gaitũ na hitho marĩ athigani nĩguo matuĩrie ũhoro wa wĩyathi ũrĩa
tũkoragwo naguo tũrĩ thĩinĩ wa Messiya Yahshua, makĩenda gũtũtua ngombo.

5 Tũtietĩkĩrire ũhoro wao o na hanini, nĩgetha ma ya Ũhoro-ũrĩa-Mwega ĩtũũre na inyuĩ.

6 Nao andũ arĩa moonekaga ta arĩ o anene-rĩ, (harĩ niĩ hatiarĩ na ũtiganu o ũrĩa mangĩakorirwo
marĩ, nĩgũkorwo Yahweh ndaroraga mũndũ ũrĩa ahaana) andũ acio gũtirĩ ũndũ moongereire harĩ
ndũmĩrĩri yakwa.

7 O na rĩrĩ, o nĩ moonire atĩ niĩ nĩ ndehokeirwo wĩra wa kũhunjia Ũhoro-ũrĩa-Mwega kũrĩ andũ-
a-Ndũrĩrĩ, o ta ũrĩa Kepha eehokeirwo wĩra wa kũhunjĩria Ayahudi.

8 Nĩgũkorwo Yahweh ũrĩa warutaga wĩra thĩinĩ wa ũtungata wa Kepha arĩ mũtũmwo kũrĩ
Ayahudi, nowe warutaga wĩra ũtungata-inĩ wakwa ndĩ mũtũmwo kũrĩ andũ-a-Ndũrĩrĩ.

9 Ningĩ Jakubu, na Kepha, na Johana, arĩa moonagwo marĩ itugĩ cia gũtiira ũngano-rĩ, nĩ
matwamũkĩrire tũrĩ hamwe na Bar-Naba na guoko kwa ũrĩo kwa ngwatanĩro, rĩrĩa maamenyire
wega wa Yahweh ũrĩa ndaaheetwo. Nĩ metĩkĩrire atĩ ithuĩ tũthiĩ tũkahunjĩrie andũ-a-Ndũrĩrĩ, nao
mathiĩ kũrĩ Ayahudi.

10 Ũndũ ũrĩa maatwĩrire twĩkage nĩ atĩ tũririkanage athĩni na noguo ũndũ ũrĩa niĩ mwene ndaarĩ
na kĩyo gĩa gwĩka.

2359










11 Na rĩrĩ, hĩndĩ ĩrĩa Kepha ookire Antiokia, nĩ ndamũkararirie mbere ya andũ tondũ nĩ ahĩtĩtie
mũno.

12 Andũ amwe moimĩte kũrĩ Jakubu matanakinya-rĩ, Kepha nĩ arĩanagĩra na andũ-a-Ndũrĩrĩ, no
rĩrĩa maakinyire, akĩmeherera, na akĩĩamũrania na andũ-a-Ndũrĩrĩ tondũ nĩ etigagĩra andũ arĩa
maarĩ a gĩkundi kĩa andũ arĩa maruaga.

13 O na Ayahudi arĩa angĩ makĩnyitanĩra na Kepha ũhinga-inĩ wake, o nginya o na Bar-Naba
akĩhĩtithio nĩ ũhinga ũcio wao.

14 Rĩrĩa ndonire atĩ matiekaga kũringana na ma ya Ũhoro-ũrĩa-Mwega, ngĩĩra Kepha atĩrĩ, andũ
othe makĩiguaga, ―Angĩkorwo wee ũrĩ Mũyahudi, ũtũũraga na mĩtugo ya andũ-a-Ndũrĩrĩ na ti ta
Mũyahudi-rĩ, ũngĩkĩhota atĩa kũhatĩrĩria andũ-a-Ndũrĩrĩ atĩ nĩguo marũmĩrĩre mĩtugo ya
Ayahudi?

15 ―Ithuĩ arĩa tũciarĩtwo tũrĩ Ayahudi na tũtarĩ ehia ta andũ-a-Ndũrĩrĩ-rĩ,

16 nĩ tũũĩ atĩ mũndũ ndatuĩkaga mũthingu nĩ ũndũ wa gwathĩkĩra Watho, no atuĩkaga mũthingu
nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia Yahshua Messiya. Nĩ ũndũ ũcio o na ithuĩ twĩtĩkĩtie Messiya Yahshua nĩguo
tũtuwo athingu nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia Messiya, no ti ũndũ wa gwathĩkĩra Watho, tondũ gũtirĩ
mũndũ ũgaatuwo mũthingu nĩ ũndũ wa gwathĩkĩra Watho.

17 ―Angĩgĩkorwo rĩrĩa tũgũcaria gũtuwo athingu nĩ Messiya kuonanagia atĩ ithuĩ ene tũrĩ ehia-rĩ,
ũguo nĩ kuuga atĩ Messiya atungatagĩra mehia? Hĩ! Kũroaga gũtuĩka ũguo! 18 Angĩkorwo nĩ
ngwaka rĩngĩ kĩrĩa ndaanangire-rĩ, nĩ kuonania atĩ niĩ nĩ nyunĩte Watho.

19 Nĩgũkorwo na ũndũ wa Watho nĩ ndakuĩrĩire Watho ũcio nĩguo ndũũre muoyo ndĩ wa
Yahweh.

2360










20 Niĩ nĩ ndĩkĩtie gũcuuranĩrio hamwe na Messiya, na rĩu ti niĩ ndũũraga muoyo, no Messiya
nĩwe ũtũũraga muoyo thĩinĩ wakwa. Muoyo ũrĩa ndũũraga mwĩrĩ-inĩ ũyũ ndũũraga na ũndũ wa
gwĩtĩkia Mũrũ wa Yahweh, ũrĩa wanyendire na akĩĩruta nĩ ũndũ wakwa.

21 Ndingĩĩtĩkĩra gũtua wega wa Yahweh kĩndũ gĩa tũhũ, tondũ kũngĩtuĩka atĩ ũthingu wonekaga
nĩ ũndũ wa Watho-rĩ, Messiya aakuire tũhũ!‖

AGALATIA 3

1 Wooii inyuĩ Agalatia aya akingiitaru! Mũrogetwo nũ atĩ mũtingĩathĩkĩra ũhoro wa ma? O inyuĩ
muonirio wega Yahshua Messiya arĩ mũcuurie mũtĩ igũrũ.

2 No nyende kũmenya ũndũ ũmwe tu kuuma kũrĩ inyuĩ: Mwaheirwo Roho nĩ ũndũ wa
gwathĩkĩra Watho, kana nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia ũhoro ũrĩa mwaiguire? 3 Kaĩ mũrĩ akĩĩgu atĩa?
Mwambĩrĩirie na Roho wa Yahweh, na rĩu mũrenda kũrĩkĩrĩria na hinya wa mwĩrĩ?

4 Anga mwathĩnirio na maũndũ maingĩ ũguo o tũhũ, angĩkorwo ũhoro ũcio wothe warĩ wa tũhũ?

5 We Yahweh amũheaga Roho wake na akaringaga ciama gatagatĩ kanyu nĩ ũndũ wanyu
gwathĩkĩra Watho, kana nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia ũhoro ũrĩa mwaiguire?

6 Ta ririkanai ũhoro wa Iburahĩmu, Maandĩko moigĩte atĩrĩ: ―Etĩkirie Yahweh, nake Yahweh
akĩmũtua mũthingu.‖

7 Nĩ ũndũ ũcio kĩmenyei atĩ andũ arĩa metĩkĩtie nĩo ciana cia Iburahĩmu.

8 Na tondũ Maandĩko marĩa maamũre nĩ moigĩte o mbere atĩ Yahweh nĩ agatua andũ-a-Ndũrĩrĩ
athingu na ũndũ wa gwĩtĩkia-rĩ, Maandĩko macio nĩ mahunjĩirie Iburahĩmu Ũhoro-ũrĩa-Mwega o
kabere, makiuga atĩrĩ: ―Ndũrĩrĩ ciothe nĩ ikarathimwo nĩ ũndũ waku.‖

9 Nĩ ũndũ ũcio andũ arĩa metĩkĩtie nĩ marathimanagĩrio hamwe na Iburahĩmu, mũndũ ũcio warĩ
mwĩtĩkia.

2361









10 Andũ arĩa othe mehokaga ũhoro wa gwathĩkĩra Watho-rĩ, marĩ na kĩrumi, nĩgũkorwo
Maandĩko moigaga atĩrĩ, ―Kũgwatwo nĩ kĩrumi nĩ mũndũ o wothe ũtahingagia maũndũ marĩa
mothe mandĩkĩtwo Ibuku-inĩ rĩa Watho.‖

11 Nĩ tũũĩ wega atĩ gũtirĩ mũndũ ũngĩtuwo mũthingu mbere ya Yahweh nĩ ũndũ wa gwathĩkĩra
Watho, tondũ Maandĩko moigĩte atĩrĩ: ―Mũndũ ũrĩa mũthingu agaatũũra muoyo nĩ ũndũ wa
gwĩtĩkia.‖

12 No Watho-rĩ, nduumanĩte na ũhoro wa gwĩtĩkia; handũ ha ũguo Maandĩko moigaga atĩrĩ,
―Mũndũ ũrĩa wathĩkagĩra maũndũ ma Watho agaatũũrio muoyo nĩ mo.‖

13 Nake Messiya nĩ atũkũũrire agĩtũruta kĩrumi-inĩ kĩa Watho na ũndũ wake mwene gũtuĩka
kĩrumi ithenya riitũ, nĩgũkorwo nĩ kwandĩkĩtwo atĩrĩ, ―Kũgwatwo nĩ kĩrumi nĩ mũndũ o wothe
ũcuurĩtio mũtĩ-igũrũ.‖

14 Aatũkũũrire nĩguo kĩrathimo kĩrĩa Iburahĩmu aarathimĩtwo nakĩo gĩkinyĩre andũ-a-Ndũrĩrĩ na
ũndũ wa Messiya Yahshua, nĩguo atĩ na ũndũ wa gwĩtĩkia twamũkĩre Roho ũrĩa weranĩirwo.

15 Ariũ na aarĩ a Ithe witũ, rekei ndĩmuonie na ngerekano yumanĩte na maũndũ marĩa mũũĩ. O ta
ũrĩa gũtarĩ mũndũ ũngĩhota kweheria ũndũ kana kuongerera ũndũ harĩ kĩrĩkanĩro kĩrĩa
gĩthondeketwo nĩ mũndũ-rĩ, no taguo ũhoro ũyũ ũtariĩ.

16 Maũndũ marĩa meranĩirwo, meerĩirwo Iburahĩmu na mbeũ yake. Maandĩko matiugĩte ―mbeũ
ciake‖, ta arĩ ũhoro wa andũ aingĩ, no moigĩte ―na mbeũ yake‖, ũguo nĩ kuuga mũndũ ũmwe, na
nĩwe Messiya.

17 Ũrĩa ndĩrenda kuuga nĩ atĩrĩ: Watho, ũcio wokire thutha wa mĩaka 430, ndũngĩeheria
kĩrĩkanĩro kĩrĩa gĩekĩrĩtwo ho nĩ Yahweh mbere ĩyo, na ndũngĩtũma kĩĩranĩro kĩu gĩtuĩke gĩa tũhũ.

2362










18 Nĩ ũndũ-rĩ, angĩkorwo igai rĩngĩoneka nĩ ũndũ wa Watho-rĩ, rĩtikiumanĩte na kĩĩranĩro; no
Yahweh, nĩ ũndũ wa wega wake, nĩ aheire Iburahĩmu igai na ũndũ wa kĩĩranĩro.

19 Watho-rĩ, wakĩrĩ wa bata ũrĩkũ? Wongereirwo kũrĩ kĩĩranĩro nĩguo wonanagie mahĩtia o
nginya rĩrĩa mbeũ ĩrĩa kĩrĩkanĩro kĩeranĩire ĩgoka. Watho ũcio wathanirwo nĩ araika
ũkĩnengererio andũ na guoko kwa mũiguithania.

20 No rĩrĩ, mũiguithania ndakoragwo arũgamĩrĩire o mwena ũmwe; no Yahweh nĩ ũmwe.

21 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, kaĩ Watho ũreganĩte na ciĩranĩro cia Yahweh? Aca ti ũguo! Tondũ korwo
kwarĩ na Watho waheanirwo nĩguo andũ magĩe na muoyo-rĩ, ti-itherũ o naguo ũthingu nĩ
ũngĩakĩrehirwo nĩ Watho.

22 No Maandĩko moigaga atĩ andũ a thĩ nĩ mohetwo nĩ mehia, nĩgetha kĩĩranĩro kĩrĩa kĩheanagwo
nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia Yahshua Messiya kĩheagwo o arĩa metĩkĩtie.

23 Ũhoro wa gwĩtĩkia ũtanooka-rĩ, twarĩ ohe nĩ Watho, tũkahingĩrĩrio o nginya wĩtĩkio
ũkaaguũranĩrio.

24 Nĩ ũndũ ũcio Watho nĩguo waheirwo ũhoti wa gũtũtwara kũrĩ Messiya, nĩguo tũtuwo athingu
na ũndũ wa gwĩtĩkia.

25 Na rĩrĩ, kuona atĩ rĩu ũhoro wa gwĩtĩkia nĩ mũkinyu, tũtingĩcoka kũrũgamĩrĩrwo nĩ watho.

26 Inyuothe mũrĩ ciana cia Yahweh nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia Messiya Yahshua,

27 nĩgũkorwo inyuothe arĩa mwabatithirio thĩinĩ wa Messiya nĩ mwĩhumbĩte Messiya.

28 Nĩ ũndũ ũcio gũtingĩcoka gũthuuranio Mũyahudi kana Mũyunani, na gũtirĩ ngombo kana
mũndũ ũtarĩ ngombo, na gũtirĩ mũndũ mũrũme kana mũndũ-wa-nja, nĩgũkorwo inyuothe mũrĩ
ũmwe ki thĩinĩ wa Messiya Yahshua.

2363










29 Angĩkorwo mũrĩ a Messiya-rĩ, mũkĩrĩ a mbeũ ya Iburahĩmu, na mũrĩ agai a kũgaya kũringana
na kĩĩranĩro kĩu kĩĩranĩirwo.

AGALATIA 4

1 Ũrĩa ndĩroiga nĩ atĩrĩ, ihinda rĩothe rĩrĩa mũgai arĩ o mwana-rĩ, ndarĩ ũtiganu na ngombo, o na
atuĩka nĩwe mwene indo icio ciothe. 2 Nĩ gwathwo athagwo nĩ amũrori hamwe na aramati a indo
ciake, nginya ihinda rĩrĩa ithe atuĩte rĩgaakinya. 3 Ũguo noguo o na ithuĩ, hĩndĩ ĩrĩa twarĩ ciana,
twatũire ũkombo-inĩ wa maũndũ marĩa ma ndũire ma thĩ ĩno.

4 No hĩndĩ ĩrĩa ihinda rĩrĩa rĩagĩrĩru kũna rĩakinyire, Yahweh nĩ atũmire Mũriũ, nake agĩciarwo nĩ
mũndũ-wa-nja, na agĩciarwo arĩ wa gwathagwo nĩ Watho,

5 nĩguo akũũre andũ arĩa matũire mathagwo nĩ Watho, nĩgetha tũgĩe na kĩhooto gĩa gũtuĩka ciana
ciake,

6 Tondũ inyuĩ mũrĩ ciana ciake-rĩ, Yahweh nĩ atũmire Roho wa Mũriũ ngoro-inĩ ciitũ, o we
Roho ũrĩa wĩtanaga ũkiugaga atĩrĩ, ―Yahweh, Baba.‖

7 Nĩ ũndũ ũcio, we ndũrĩ ngombo rĩngĩ, no ũrĩ mwana wake; na tondũ rĩu ũrĩ mwana wake,
Yahweh nĩ agũtuĩte mũgai wa indo ciake.

8 Tene rĩrĩa mũtooĩ Yahweh-rĩ, mwarĩ ngombo cia ciũmbe iria itarĩ Yahweh.

9 No rĩrĩ, tondũ rĩu nĩ mũmenyete Yahweh, kana njuge nĩ mũrĩkĩtie kũmenywo nĩ Yahweh-rĩ,
mũrakĩenda gũcokerera maũndũ macio maagĩte hinya na matarĩ kĩene nĩkĩ? Kaĩ mũrenda gũcoka
ũkombo-inĩ wamo o rĩngĩ?

10 Nĩ mũrũmĩtie ũhoro wa mĩthenya mĩamũre, na mĩeri mĩamũre, na imera, o na mĩaka!

2364










11 Ndĩ na kĩeha mũno tondũ gũkuoneka atĩ wĩra ũrĩa wothe ndanenogia naguo nĩ ũndũ wanyu nĩ
wa tũhũ!

12 Ndamũthaitha, inyuĩ ariũ na aarĩ a Ithe witũ, tuĩkai ta niĩ, nĩgũkorwo niĩ nduĩkĩte ta inyuĩ.
Mũtirĩ mwanjĩka ũũru.

13 O ta ũrĩa mũũĩ, ndamũhunjĩirie Ũhoro-ũrĩa-Mwega ihinda rĩa mbere ndĩ mũrũaru.

14 O na gũtuĩka ndwari yakwa yarĩ magerio kũrĩ inyuĩ, mũtianyararire kana mũkĩĩmena, no
mwanyitire ũgeni ta ndaarĩ mũraika wa Yahweh, o na ta ndaarĩ Yahshua Messiya we mwene. 15
Kaĩ ũndũ ũcio watũmaga mũkene ũthiĩte kũ? Niĩ ndĩ mũira atĩ, korwo nĩ mũngĩahotire, nĩ
mũngĩakũũrire maitho manyu mũũhe.

16 Kaĩ rĩu nduĩkĩte thũ yanyu nĩ ũndũ wa kũmũhe ũhoro ũrĩa wa ma?

17 Andũ acio me na kĩyo magĩcaria ũrĩa mũngĩtuĩka a thiritũ yao, no ti ũndũ wa gĩtũmi kĩega.
Ũrĩa mendaga nĩ kũmũtigithania na ithuĩ mũtuĩke ao, nĩgetha mũgĩe na kĩyo gĩa kũmarũmĩrĩra.

18 Nĩ wega kũgĩa na kĩyo, angĩkorwo muoroto nĩ mwega, na mwĩkage ũguo hĩndĩ ciothe to hĩndĩ
ĩrĩa ndĩ hamwe na inyuĩ.

19 Ciana ciakwa nyendete mũno, o inyuĩ arĩa njiguagĩra ruo ta rwa mũtumia akĩheo mwana,
nginya hĩndĩ ĩrĩa Messiya agaakorwo eyũmbĩte thĩinĩ wanyu, 20 na arĩ korwo ndakorwo hamwe
na inyuĩ ta rĩu, nĩguo ngarũrĩre mwarĩrie wakwa tondũ nĩ ndigĩtwo nĩ ũhoro wanyu!

21 Ta njĩrai, inyuĩ arĩa mũrenda gũkorwo mũgĩathwo nĩ Watho-rĩ, kaĩ mũtoĩ ũrĩa Watho uugaga?

22 Nĩgũkorwo nĩ kwandĩkĩtwo atĩ, Iburahĩmu aarĩ na ariũ erĩ, ũmwe aaciarĩtwo nĩ mũndũ-wa-nja
ũrĩa warĩ ngombo, nake ũcio ũngĩ agaciarwo nĩ mũtumia ũrĩa ũtaarĩ ngombo.

2365











23 Mũriũ wake wa mũndũ-wa-nja ũrĩa warĩ ngombo aaciarĩtwo na njĩra ya ũndũire; no mũriũ
ũrĩa waciarĩtwo nĩ mũtumia ũcio ũtaarĩ ngombo aaciarĩtwo na ũndũ wa kũhingia kĩĩranĩro.

24 Namo maũndũ macio nĩ ma ngerekano, nĩ ũndũ andũ-a-nja acio marũgamĩrĩire irĩkanĩro igĩrĩ.
Kĩrĩkanĩro kĩmwe nĩ gĩa Kĩrĩma gĩa Sinai nakĩo gĩciaraga ciana cia ũkombo: Nakĩo kĩgerekanĩtio
na Hagari. 25 Na rĩrĩ, Hagari arũgamĩrĩire Kĩrĩma gĩa Sinai kĩrĩa kĩrĩ kũu bũrũri wa Arabia, nake
nĩwe ũgerekanĩtio na itũũra rĩa Yahrushalayim ũrĩa rĩhaana ũmũthĩ, tondũ nĩ atũire ũkombo-inĩ
hamwe na ciana ciake.

26 No Yahrushalayim, itũũra rĩrĩa rĩa kũrĩa igũrũ, rĩtirĩ ũkombo-inĩ, na nĩrĩo nyina witũ,

27 nĩgũkorwo nĩ kwandĩkĩtwo atĩrĩ:

―Kena wee mũndũ-wa-nja thata,

wee ũtaciaraga ciana,

tumũra kanua na wanĩrĩre,

wee ũtarĩ waigua ruo rwa kũgĩa mwana;

tondũ ciana cia mũndũ-wa-nja ũrĩa ũtiganĩirio

nĩ nyingĩ gũkĩra cia ũrĩa ũrĩ na mũthuri.‖

28 Na rĩrĩ, inyuĩ ariũ na aarĩ a Ithe witũ, mũrĩ ciana cia kĩĩranĩro, o ta ũrĩa Isaaka aarĩ.

2366













29 Hĩndĩ ĩyo, mũriũ ũrĩa waciarĩtwo na njĩra ya ndũire-rĩ, nĩ anyariraga mũriũ ũcio waciarĩtwo na
ũndũ wa hinya wa Roho. Ũguo noguo kũhaana o na rĩu.

30 No rĩrĩ, Maandĩko moigĩte atĩa? Moigĩte atĩrĩ, ―Ingata ngombo ĩyo ya mũndũ-wa-nja na mũriũ
wake, tondũ mũriũ ũcio wa mũndũ-wa-nja ngombo ndarĩ hĩndĩ akagayana igai hamwe na mũriũ
wa mũtumia ũcio ũtarĩ ngombo.‖

31 Nĩ ũndũ ũcio, ariũ na aarĩ a Ithe witũ, ithuĩ tũtirĩ ciana cia mũndũ-wa-nja ũcio ngombo, no
tũrĩ ciana cia mũtumia ũcio ũtarĩ ngombo.

AGALATIA 5

1 Messiya nĩ gũtuohora aatuohorire nĩguo tũgĩe na wĩyathi. Nĩ ũndũ ũcio, mwĩhandei wega na
mũtigetĩkĩre kuohwo icoki rĩa ũkombo rĩngĩ.

2 Ta thikĩrĩriai ciugo ciakwa! Niĩ Saũlũ ngũmwĩra atĩrĩ, mũngĩĩtĩkĩra kũrua-rĩ, Messiya ndangĩgĩa
bata na inyuĩ o na hanini.

3 Ningĩ nĩ ngũmwĩra o rĩngĩ atĩ mũndũ o wothe ũngĩĩtĩkĩra kũrua, ũcio amenye atĩ nĩ agĩrĩirwo nĩ
gwathĩkĩra Watho ũrĩ wothe.

4 Inyuĩ arĩa mũrageria gũtuĩka athingu nĩ ũndũ wa Watho-rĩ, nĩ mũtigithanĩtio na Messiya; inyuĩ
nĩ mũgũĩte mũgatigana na wega wa Yahweh. 5 No ithuĩ-rĩ, tũkoragwo twĩhokete atĩ nĩ tũgatuwo
athingu. Ũndũ ũcio nĩguo tũkoragwo twĩrĩgĩrĩire tũrĩ na wĩtĩkio, tũhotithĩtio nĩ Roho.

6 Nĩgũkorwo thĩinĩ wa Messiya Yahshua, kũrua kana kwaga kũrua gũtirĩ bata. Ũndũ ũrĩa ũrĩ bata
nĩ wĩtĩkio ũrĩa ũrutaga wĩra na njĩra ya wendani.

7 Nĩ mũratengʼagĩra ihenya rĩega. Nũ wamũgiririe mũgĩtiga gũcoka gwathĩkĩra ũhoro-ũrĩa-wa-
ma?

2367










8 Kũringĩrĩrio kwa mũthemba ũcio gũtiumĩte kũrĩ ũrĩa wamwĩtire.

9 ―Ndawa nini tu ya kũimbia mĩgate nĩ ĩtũmaga mũtu ũrĩa mũkande nayo wothe ũimbe.‖

10 Nĩ ndĩhokete thĩinĩ wa Yahweh atĩ inyuĩ mũtikũgarũrũka mũgĩe na meciria mangĩ. Ũrĩa
ũramũtururia nĩwe ũkaaherithio o na angĩkorwo arĩ ũ.

11 Ariũ na aarĩ a Ithe witũ, angĩkorwo no ndĩrahunjia ũhoro wa kũrua-rĩ, ndĩrakĩnyarirwo nĩkĩ?
Angĩkorwo ũguo nĩguo-rĩ, ũndũ ũrĩa ũtũmaga andũ mahĩngwo, na nĩguo ũhoro wa gũcuurio
mũtĩinĩ-rĩ, nĩ mweherie. 12 No nyende andũ acio mamũthĩnagia mathiĩ na mbere o nginya
meherio biũ.

13 Inyuĩ ariũ na aarĩ a Ithe witũ, mwetirwo nĩguo mũgĩe na wĩyathi. No rĩrĩ, mũtikahũthĩre
wĩyathi wanyu kũrũmagĩrĩra merirĩria ma mwĩrĩ, no handũ ha ũguo-rĩ, tungatanagĩrai inyuĩ-ene
mũrĩ na wendani.

14 Tondũ-rĩ, ũhoro wothe wa Watho ũhingagio nĩ Rĩathani rĩrĩ rĩmwe: ―Enda mũndũ ũrĩa ũngĩ
mũrigainie o ta ũrĩa wĩyendete wee mwene.‖

15 No rĩrĩ, mũngĩrũmana mũkĩrĩanaga-rĩ, mwĩmenyererei mũtikaninane inyuĩ ene.

16 Nĩ ũndũ ũcio nguuga atĩrĩ, thiagai mũtongoretio nĩ Roho, na mũtirĩhingagia merirĩria ma
mwĩrĩ.

17 Nĩgũkorwo mwĩrĩ nĩ wĩriragĩria maũndũ marĩa matangĩendwo nĩ Roho, nake Roho nĩ
areganaga na maũndũ marĩa meriragĩrio nĩ mwĩrĩ. Nĩ ũndũ ũcio Roho na mwĩrĩ itũũraga irũaga,
na nĩkĩo mũtahotaga gwĩka ũrĩa mwendaga gwĩka.

18 No rĩrĩ, mũngĩtongorio nĩ Roho, inyuĩ mũtingĩkorwo mũgĩathwo nĩ Watho.

2368











19 Na rĩrĩ, maũndũ marĩa mekagwo nĩ mwĩrĩ nĩ moĩo, namo nĩ: Ũtharia, ũmaraya, na gwĩthahia,
merirĩria ma mwĩrĩ, 20 na kũhoya mĩhianano, na kũrogana, na ũthũ, na kũũgitana, na ũiru, na
mangʼũrĩ, na kwĩyenda, na nyamũkano, na ngarari, 21 gũcumĩkĩra na kũrĩo, na maruga marĩa
mainagwo nyĩmbo iria itaagĩrĩire, o na maũndũ mangĩ ta macio. Nĩ ndamũkaanirie, o ta ũrĩa
ndamũkaanirie hĩndĩ ya mbere, atĩ andũ arĩa mekaga maũndũ ta macio matikagaya ũthamaki wa
Yahweh.

22 No rĩrĩ, maciaro ma Roho nĩ wendani, na gĩkeno, na thayũ, na gũkirĩrĩria, na kũiguanĩra tha,
na gũtugana, na kwĩhokeka,

23 na ũhoreri, na kwĩgirĩrĩria merirĩria ma mwĩrĩ. Macio-rĩ, gũtirĩ watho wa kũgiria mekagwo.

24 Nao andũ arĩa marĩ thĩinĩ wa Messiya Yahshua nĩ macuurĩtie mĩĩrĩ yao mũtĩ-igũrũ hamwe na
thuti ciayo na merirĩria mayo. 25 Angĩkorwo tũtũire muoyo nĩ ũndũ wa Roho-rĩ, kĩrekei
tũtongoragio nĩ Roho.

26 Rekei tũtige gwĩtĩa, na kũũgitana, o na kũiguanagĩra ũiru.

AGALATIA 6

1 Ariũ na aarĩ a Ithe witũ, o na mũndũ angĩthiĩ na njĩra ĩtagĩrĩire atarĩ aramenya-rĩ, inyuĩ mũrĩ na
ngumo ya kwagĩrĩra kĩĩroho geragiai kũmũrũnga mũrĩ na roho wa ũhoreri. No mwĩroragei inyuĩ
ene, nĩguo o na inyuĩ mũtikagerio.

2 Thiĩi na mbere gũkuuanĩra mĩrigo o mũndũ na ũrĩa ũngĩ, na njĩra ĩyo nĩ mũrĩhingagia Watho
wa Messiya. 3 Nĩ gũkorũo mũndũ angĩciria atĩ we nĩ kĩndũ na hĩndĩ ĩyo we ti kĩndũ, nĩ kwĩhenia
arehenia. 4 No o mũndũ nĩ athuthurie ciĩko ciake mwene, na hĩndĩ ĩyo nĩ ekũgĩa na gĩtũmi gĩa
gũkena nĩ ũndũ wake mwene, no ti kwĩringithania na mũndũ ũrĩa ũngĩ. 5 Nĩ gũkorũo o mũndũ
arĩkuuaga mũrigo wake mwene.

2369










6 Makĩria ma ũguo, mũndũ o wothe ũrarutwo kiugo nĩ agayanage maũndũ mothe mega hamwe
na ũrĩa ũheanaga ũrutani ũcio.

7 Mũtikahĩtithio: Yahweh ti wa kũnyũrũrio. Nĩ gũkorũo kĩrĩa gĩothe mũndũ arahanda, kĩu nokĩo
akaagetha; 8 tondũ mũndũ ũrĩa ũrahanda atongoretio nĩ mwĩrĩ akaagetha kũbutha kuumana na
mwĩrĩ wake, no ũrĩa ũrahanda atongoretio nĩ Roho akaagetha muoyo wa tene na tene kuumana
na Roho. 9 Nĩ ũndũ ũcio tũtigakue ngoro harĩ gwĩkaga wega, nĩ gũkorũo nĩ tũkaagetha hĩndĩ ĩrĩa
yagĩrĩire twaga kũnoga. 10 Gũkĩrĩ ũguo-rĩ, rĩrĩa rĩothe tũrĩ na mweke, nĩ twĩkagei andũ othe
wega, na makĩria arĩa twĩtainwo nao thĩinĩ wa wĩtĩkio.

11 Ta rorai ũrĩa ndĩmwandĩkĩire marũa maya na ndemwa nene na guoko gwakwa mwene.

12 Andũ arĩa othe marenda kwĩyonania ũrĩa marĩ ega thĩinĩ wa mwĩrĩ nĩo marageria
kũmũhatĩrĩria mũrue, na mekaga ũguo nogetha metheme mĩnyamaro ya mũtĩ wa kũnyarirĩrũo wa
Messiya. 13 Nĩ gũkorũo nginya arĩa mararua, o ene matirũmagĩrĩra Watho, no marenda inyuĩ
mũrue nĩguo magĩe na gĩtũmi gĩa kwĩraha ũhoro-inĩ wĩgiĩ mĩĩrĩ yanyu. 14 No niĩ ndĩroaga
kwĩraha, tiga o ũhoro-inĩ wĩgiĩ mũtĩ wa kũnyarirĩrũo wa Mwathi witũ Yahshua Messiya ũrĩa
kũgerera we thĩ nĩ yũragĩtwo maitho-inĩ makwa, na niĩ nĩ njũragĩtwo maitho-inĩ ma thĩ. 15 Nĩ
gũkorũo kũrua kana kwaga kũrua tikuo kwa bata, no kĩũmbe kĩerũ nĩkĩo kĩa bata. 16 Arĩa othe
mathiaga na mĩthiĩre ĩrĩa yagĩrĩire kũringana na ũtaaro ũcio, o acio Isiraeli a Yahweh, marogĩa na
thayũ na maiguĩrũo tha.

17 Kuuma rĩu hatikagĩe mũndũ ũgũtũma ngĩe na thĩna, nĩ gũkorũo mwĩrĩ-inĩ wakwa ndĩ na irema
cia kuonania atĩ ndĩ ngombo ya Yahshua.

18 Ũtugi mũnene wa Mwathi witũ Yahshua Messiya ũroikara na Roho ũrĩa muonanagia, inyuĩ
ariũ a Ithe witũ. Amein.

AEFESO 1

1 Nĩ niĩ Saũlũ, mũtũmwo wa Messiya Yahshua kũgerera wendi wa Yahweh, kũrĩ arĩa aamũre
thĩinĩ wa Efeso, o acio ehokeku marĩ na ũiguano na Messiya Yahshua:

2370









2 Mũrogĩa na ũtugi mũnene na thayũ kuuma kũrĩ Yahweh Ithe witũ, na Mwathi Yahshua
Messiya.

3 Yahweh na Ithe wa Mwathi witũ Yahshua Messiya arorathimwo, nĩ gũkorũo nĩ atũrathimĩte na
kĩrathimo gĩothe gĩa kĩĩroho kũrĩa igũrũ tũrĩ na ũiguano na Messiya, 4 ta ũrĩa aatũthurire
tũkoragwo na ũiguano hamwe nake mbere ya kĩambĩrĩria gĩa thĩ, nĩguo tũtuĩke aamũre na
tũikarage tũtarĩ na kameni mbere yake thĩinĩ wa wendo.

5 Nĩ gũkorũo nĩ aatuĩte o mbere tũtuwo ariũ ake mwene kũgerera Yahshua Messiya, kũringana
na ũrĩa oonire arĩ wega na kũringana na wendi wake, 6 nĩgetha ũtugi wake mũnene ũrĩa ũrĩ riri
ũgoocagwo, o ũcio aatũheire na ũtugi kũgerera mũrũ wake ũrĩa endete.

7 Kũgerera harĩ we nĩ tũrekagĩrĩrio na njĩra ya ũkũũri kũgerera thakame yake, tũkoherũo mehia
maitũ, kũringana na ũtonga wa ũtugi wake mũnene.

8 Aatũmire ũtugi ũcio mũnene ũingĩhe harĩ ithuĩ ũhoro-inĩ wĩgiĩ ũũgĩ wothe na ũtaũku 9 na njĩra
ya gũtũmenyithia hitho ĩrĩa nyamũre ĩgiĩ wendi wake. Kũringana na ũrĩa oonire arĩ wega, we
mwene nĩ aatuire 10 kũgĩe na ũrũgamĩrĩri mũthia-inĩ wa mahinda marĩa matuĩtwo, nĩguo
acokanĩrĩrie indo ciothe thĩinĩ wa Messiya, indo iria irĩ igũrũ na iria irĩ gũkũ thĩ. Thĩinĩ wake, 11
o we tũrĩ na ũiguano na tũgatuwo agai hamwe nake, tũthurĩtwo o mbere kũringana na muoroto
wa ũrĩa ũhingagia maũndũ mothe o ta ũrĩa atuaga kũringana na wendi wake, 12 nĩgetha ithuĩ arĩa
a mbere kũgĩa na kĩĩrĩgĩrĩro thĩinĩ wa Messiya tũtũmage riri wake ũgoocagwo.

13 No o na inyuĩ nĩ mwagĩire na kĩĩrĩgĩrĩro harĩ we thutha wa kũigua kiugo kĩa ũhoro wa ma,
ũhoro ũrĩa mwega wa ũhonokio wanyu. Rĩrĩa mwetĩkirie, nĩ mwekĩrirũo mũhũri kũgerera we na
Roho Mwamũre ũrĩa mwerĩirũo, 14 ũrĩa ũtũheaga ũũma o mbere wĩgiĩ igai riitũ, nĩ ũndũ wa
kũrekereria kĩndũ kĩa Yahweh we mwene kũgerera ũkũũri, nĩgetha agĩe rũgooco rũrĩ na riri.

15 Na nĩkĩo o na niĩ, tondũ nĩ njiguĩte ũhoro wĩgiĩ wĩtĩkio ũrĩa mũkoragwo naguo harĩ Mwathi
Yahshua na wendo ũrĩa muonagia arĩa othe aamũre, 16 itatigaga gũcokia ngatho nĩ ũndũ wanyu.
Nĩ thiaga na mbere kũmũgweta mahoya-inĩ makwa, 17 atĩ Kĩhoti wa Mwathi witũ Yahshua
Messiya, o we Ithe mwene riri, amũhe Roho wa ũũgĩ, na wa ũguũrio ũhoro-inĩ wĩgiĩ ũmenyo ũrĩa
wa ma ũmwĩgiĩ. 18 Nĩ atũmĩte maitho manyu ma ũtaũku maguũkĩrwo wega, nĩguo mũmenye
kĩĩrĩgĩrĩro kĩrĩa aamwĩtĩire, ũtonga ũrĩ na riri ũrĩa aigĩte ũrĩ igai rĩa andũ arĩa aamũre, 19 na ũrĩa
hinya wake ũnenehete mũno harĩ ithuĩ arĩa twĩtĩkĩtie. Nĩ kũringana na wĩra wa ũhoti wa hinya
wake, 20 ũrĩa aahũthĩrire harĩ Messiya rĩrĩa aamũriũkirie kuuma kũrĩ arĩa akuũ na akĩmũikaria thĩ

2371






guoko-inĩ gwake kwa ũrĩo kũrĩa igũrũ, 21 akĩmũtũũgĩria mũno gũkĩra thirikari ciothe na wathani
na hinya na ũnene na rĩĩtwa o rĩothe rĩĩtanagwo, na to mũtabarĩre-inĩ ũyũ wa maũndũ no nĩ
nginya ũrĩa ũgoka.

22 Ningĩ nĩ aaigire indo ciothe rungu rwa makinya make na akĩmũtua mũtwe igũrũ rĩa maũndũ
mothe megiĩ kĩũngano, 23 o kĩo mwĩrĩ wake, ũiyũru wa ũcio ũiyũragia maũndũ mothe na njĩra
ciothe.

AEFESO 2

1 Ningĩ-rĩ, Yahweh nĩ aatũmire mũkorũo mũrĩ muoyo, o na gũtuĩka mwarĩ akuũ nĩ ũndũ wa
mahĩtia na mehia manyu, 2 marĩa mwarũmagĩrĩra hĩndĩ ĩmwe kũringana na mũtabarĩre wa
maũndũ wa thĩ ĩno, kũringana na mũtongoria wa wathani wa rĩera, o roho ũrĩa rĩu ũrutaga wĩra
thĩinĩ wa ariũ arĩa matarĩ athĩki. 3 Ĩni, hĩndĩ ĩmwe ithuothe twatũũraga gatagatĩ-inĩ kao tũgathiaga
kũringana na merirĩria ma mĩĩrĩ itũ, tũkahingagia wendi wa mĩĩrĩ na wa meciria maitũ, na kuuma
gũciarũo twarĩ ciana cia kũrakarĩrũo o ta andũ acio angĩ. 4 No Yahweh, tondũ nĩ arĩ tha nyingĩ,
na nĩ ũndũ wa wendo wake mũingĩ ũrĩa aatwendire naguo, 5 nĩ aatũmire tũkorũo tũrĩ muoyo
hamwe na Messiya o na rĩrĩa twarĩ akuũ nĩ ũndũ wa mehia—kũgerera ũtugi mũnene nĩ
mũhonoketio.

6 Makĩria ma ũguo, nĩ aatũriũkirie hamwe nake na agĩtũikaria thĩ hamwe kũrĩa igũrũ tũrĩ na
ũiguano na Messiya Yahshua,

7 nĩguo atĩ hĩndĩ ya mĩtabarĩre ya maũndũ ĩrĩa ĩroka akoonania ũtonga ũkĩrĩrĩirie wa ũtugi wake
mũnene kũgerera wega wake harĩ ithuĩ arĩa tũrĩ na ũiguano na Messiya Yahshua.

8 Kũgerera ũtugi ũcio mũnene nĩ mũhonoketio nĩ ũndũ wa wĩtĩkio, na ũcio ti ũndũ uumanĩte na
inyuĩ ene; ĩndĩ, nĩ kĩheo kuuma kũrĩ Yahweh. 9 Aca, ti ũndũ uumanĩte na ciĩko, nĩgetha mũndũ o
na ũrĩkũ ndakagĩe na gĩtũmi gĩa kwĩraha. 10 Ithuĩ tũrĩ wĩra wa moko ma Yahweh na tuombirũo
tũrĩ na ũiguano na Messiya Yahshua nĩ ũndũ wa ciĩko njega, iria Yahweh aatuĩte o mbere nĩguo
tũciĩkage.

11 Nĩ ũndũ ũcio ririkanai atĩ nĩ harĩ hĩndĩ inyuĩ, andũ a ndũrĩrĩ na njĩra ya kĩĩmwĩrĩ, mwetagwo
―andũ matarĩ aruu‖ nĩ ―arĩa aruu‖ kũrua kwa mwĩrĩ kũgerera moko ma andũ. 12 Hĩndĩ ĩyo
mũtiarĩ na Messiya, mwaamũranĩtio na rũrĩrĩ rwa Isiraeli, mwarĩ ageni ũhoro-inĩ wa irĩkanĩro cia

2372







kĩĩranĩro; mũtiarĩ na kĩĩrĩgĩrĩro na mũtiarĩ na Yahweh thĩinĩ wa thĩ. 13 No rĩu mũrĩ na ũiguano na
Messiya Yahshua, inyuĩ arĩa mwarĩ kũraya mũno nĩ mũkĩte hakuhĩ kũgerera thakame ya
Messiya. 14 Nĩ gũkorũo nĩwe thayũ witũ, o we watuire ikundi icio cierĩ gĩkundi kĩmwe na
akĩmomora rũthingo rũrĩa rwacihakanĩtie. 15 Kũgerera mwĩrĩ wake nĩ aaninire ũthũ, na Watho
wa Maathani ũrĩa warĩ irĩra-inĩ cia kũrũmĩrĩrwo, nĩgetha ikundi icio cierĩ irĩ na ũiguano nake we
mwene acitue mũndũ ũmwe mwerũ na arehe thayũ, 16 na aiguithanie biũ ikundi icio cierĩ cia
andũ thĩinĩ wa mwĩrĩ ũmwe harĩ Yahweh kũgerera mũtĩ wa kũnyarirĩrũo tondũ kũgerera we
mwene, nĩ ooragĩte biũ ũthũ ũcio. 17 Nake agĩũka na akĩhunjia ũhoro ũrĩa mwega wa thayũ kũrĩ
inyuĩ mwarĩ kũraya mũno, na thayũ kũrĩ arĩa maarĩ hakuhĩ, 18 nĩ gũkorũo kũgerera we, ithuĩ
ikundi icio cierĩ cia andũ, nĩ tũgĩĩte na wĩyathi wa gũthiĩ harĩ Ithe witũ kũgerera Roho o ũmwe.

19 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, mũtirĩ ageni kana andũ a kũngĩ rĩngĩ, ĩndĩ mũrĩ raiya hamwe na arĩa aamũre
na mũrĩ andũ a nyũmba ya Yahweh, 20 na mwakĩtwo igũrũ rĩa mũthingi wa atũmwo na anabii,
na Messiya Yahshua we mwene nĩwe ihiga rĩrĩa rĩa mũthingi rĩa kona. 21 Mwako ũcio wothe,
ũrĩa ũrĩ na ũiguano hamwe nake o na ũkanyitithanio wega, nĩ ũrakũra ũgatuĩka hekarũ nyamũre
ya Yahweh. 22 O na inyuĩ, arĩa mũrĩ na ũiguano nake, nĩ mũrakwo hamwe mũtuĩke handũ ha
Yahweh ha gũikara kũgerera Roho.

AEFESO 3

1 Nĩ ũndũ wa gĩtũmi gĩkĩ, niĩ Saũlũ, njohetwo nĩ ũndũ wa kũhunjia ũhoro wa Messiya Yahshua
kũrĩ inyuĩ andũ-a-Ndũrĩrĩ:

2 Ti-itherũ nĩ mũiguĩte ũhoro wa ũrĩa ndaheirwo ũtungata wa wega wa Yahweh nĩ ũndũ wanyu,

3 O na nĩguo ũhoro wa hitho ũrĩa ndaamenyithirio na ũndũ wa kũguũrĩrio nĩ Yahweh, o ta ũrĩa
nyandĩkĩte na njĩra nguhĩ.

4 Mwathoma ũhoro ũyũ, nĩ mũkũhota kũmenya ũrĩa ndaakuũkĩirwo nĩ ũhoro ũcio wa hitho wa
Messiya, 5 ũrĩa ũtaamenyithirio andũ a njiarwa ingĩ, ta ũrĩa rĩu ũguũrĩirio atũmwo a Yahweh
aamũre o na anabii nĩ Roho.

2373









6 Naguo mũbango wa Yahweh nĩ atĩ, andũ-a-Ndũrĩrĩ nĩ matuĩkĩte agai hamwe na Isiraeli, na nĩ
matuĩkĩte ciĩga cia mwĩrĩ ũmwe, na makagwatanĩra thĩinĩ wa kĩĩranĩro kĩa Messiya Yahshua nĩ
ũndũ wa kũhunjĩrio Ũhoro-ũrĩa-Mwega.

7 Ndaatuĩkire ndungata ya Ũhoro-ũcio-Mwega nĩ ũndũ wa kĩheo kĩrĩa ndaaheirwo kĩa wega wa
Yahweh hotithĩtio nĩ hinya wake.

8 O na gũtuĩka nĩ niĩ mũnini mũno harĩ andũ a Yahweh othe, nĩ ndaheirwo wega ũcio: nĩguo
hunjagĩrie andũ-a-Ndũrĩrĩ ũtonga wa Messiya ũrĩa ũtangĩmenyeka ũrĩa ũigana, 9 na ndaũragĩre
andũ othe ũhoro wa hitho ĩno, ĩrĩa ĩtũire ĩhithĩtwo kuuma o tene, thĩinĩ wa Yahweh o we
wombire indo ciothe.

10 Itua rĩake rĩarĩ atĩ, na ũndũ wa Ũngano, ũũgĩ wa Yahweh ũrĩa wa mĩthemba mĩingĩ
ũmenyithanio kũrĩ aathani, na kũrĩ arĩa marĩ na ũhoti kũu igũrũ, 11 kũringana na ũrĩa aatũire
atanyĩte gwĩka kuuma o tene, na ũrĩa aahingirie arĩ thĩinĩ wa Messiya Yahshua, Mwathi witũ.

12 Na ithuĩ nĩ ũndũ wa gũkorwo tũrĩ thĩinĩ wake, na nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia, no tũthengerere
Yahweh tũrĩ na ũmĩrĩru, na tũtarĩ na guoya.

13 Nĩ ũndũ ũcio nĩ ngũmũthaitha mũtikoorwo nĩ hinya tondũ wa mĩnyamaro ĩrĩa ndĩranyarirwo
nayo nĩ ũndũ wanyu, tondũ nĩyo riri wanyu.

14 Ũndũ ũcio nĩguo ũtũmaga ndurie ndu ndĩ mbere ya Ithe wa Mwathi witũ Yahshua Messiya 15
o we ũrĩa andũ othe a nyũmba yake, arĩa marĩ igũrũ na arĩa marĩ gũkũ thĩ metanagio nake.

16 Nĩ hoyaga Yahweh, atĩ kuuma ũtonga-inĩ wa riri wake, amũheage hinya, nĩgetha mũhotithĩtio
nĩ Roho wake-rĩ, mũgĩe na ũhoti thĩinĩ wanyu, 17 nĩgetha Messiya atũũrage ngoro-inĩ cianyu na
ũndũ wa gwĩtĩkia. Na ningĩ nĩ hoyaga atĩ inyuĩ mũhandwo nĩguo mũgĩe na mĩri na mwĩkindĩre
thĩinĩ wa wendani, 18 nĩguo mũgĩe na hinya, mũrĩ hamwe na andũ arĩa angĩ othe aamũre, na
mũhotage kũmenya ũrĩa wendani wa Messiya waramĩte, na ũrĩa ũraihĩte na igũrũ, na ũrĩa ũrikĩte
na thĩ, 19 o na mũmenye wendani ũcio ũkĩrĩte ũmenyo wothe, nĩguo mũiyũrĩrĩrio na ũiyũru
wothe wa Yahweh.

2374









20 Na rĩrĩ, kũrĩ Kĩhoti ũrĩa ũhotaga gwĩka maũndũ marĩa mothe tũmũũragia kana tũgeciria, na
agakĩrĩrĩria mũno kũringana na ũhoti wake ũrĩa ũrutaga wĩra thĩinĩ witũ-rĩ, 21 aroheyo riri thĩinĩ
wa Ũngano na thĩinĩ wa Messiya Yahshua, o nginya njiarwa-inĩ ciothe, thĩ-ĩyo ĩtathiraga o rĩ
kana rĩ! Amein.

AEFESO 4

1 Nĩ ũndũ ũcio, niĩ Saũlũ njohetwo nĩ ũndũ wa Yahshua, nĩ ndamũthaitha mũtũũre na mũtũũrĩre
ũringaine na gwĩtwo kũrĩa mwetirwo.

2 Mwĩnyihĩtie biũ na mũhoreire na mũkirĩrĩirie, na ningĩ mũkiranagĩrĩrie mũndũ na ũrĩa ũngĩ
mũrĩ na wendani.

3 Geriai na kĩyo nĩguo mũtũũrie ũrũmwe wa Roho, muohanĩtio na thayũ. 4 Nĩgũkorwo kũrĩ
mwĩrĩ o ũmwe na Roho o ũmwe, o ta ũrĩa mwetĩirwo kĩĩrĩgĩrĩro o kĩmwe rĩrĩa mwetirwo, 5 nake
Mũhonokia no ũmwe, na wĩtĩkio ũmwe, na ũbatithio o ũmwe;

6 nake Yahweh no ũmwe na nowe Ithe wa andũ othe, ũrĩa ũrĩ igũrũ rĩa andũ othe, na arĩ kũndũ
guothe, na thĩinĩ wa andũ othe.

7 No rĩrĩ, mũndũ o mũndũ witũ nĩ aheetwo wega wa Yahweh, kũringana na ũrĩa Messiya
aheanaga. 8 Nĩkĩo Maandĩko moigaga atĩrĩ:

―Rĩrĩa aambatire igũrũ,

nĩ atongoririe arĩa maatahĩtwo mũtongoro-inĩ wake,

na akĩhe andũ iheo.‖

2375











9 (Rĩu-rĩ, ciugo icio atĩ ―nĩ ambatire igũrũ‖ nĩ kuuga atĩa, angĩkorwo ti kuuga atĩ o na nĩ
aikũrũkire thĩ kũrĩa kũriku mũno? 10 Ũcio waikũrũkire nowe ũrĩa wambatire igũrũ o igũrũ
mũno, nĩgetha aiyũre kũndũ guothe.)

11 Ũcio nĩwe ũrĩa wathurire andũ amwe matuĩke atũmwo, na angĩ matuĩke anabii, na angĩ
matuĩke ahunjia, na arĩa angĩ matuĩke arĩithi a ngoro cia andũ o na arutani, 12 nĩguo ahaarĩrie
andũ a Yahweh nĩ ũndũ wa wĩra wa gũtungata, nĩgetha mwĩrĩ wa Messiya wongererwo hinya, 13
o nginya rĩrĩa ithuothe tũkaagĩa na ũrũmwe ũhoro-inĩ wa gwĩtĩkia o na wa kũmenya Mũrũ wa
Yahweh, na tũtuĩke agima o nginya tũgĩe na ũgima mũkinyanĩru kũna o ta ũrĩa Messiya ahaana.

14 Hĩndĩ ĩyo tũgĩtige gũtuĩka tũkenge, tũrĩa tũikanagio mwena na mwena, o na tũkĩhurutagwo
haha na harĩa nĩ rũhuho o ruothe rwa ũrutani, na tũgĩtwaragĩrĩrio nĩ wara na ũhinga wa andũ ũrĩa
mahenagĩrĩria andũ naguo makamahĩtithia.

15 Handũ ha ũguo-rĩ, tũngĩaria ũhoro-wa-ma tũrĩ na wendani, nĩ tũrĩkũraga maũndũ-inĩ mothe
thĩinĩ wake ũrĩa arĩ we mũtwe, na nĩwe Messiya. 16 Kuuma kũrĩ we mwĩrĩ wothe ũnyitithanagio
na ũkohanio hamwe nĩ nga iria iũnyitithanagia, naguo ũgakũraga na ũkeyakaga guo mwene thĩinĩ
wa wendani, o kĩĩga gĩkĩrutaga wĩra wakĩo.

17 Nĩ ũndũ ũcio ngũmwĩra atĩrĩ, na ngamũringĩrĩria thĩinĩ wa Yahweh, atĩ no nginya mũtige
gũtũũraga ta ũrĩa andũ-a-Ndũrĩrĩ matũũraga, marĩ na meciria ma tũhũ.

18 Ũmenyo wao ũiyũrĩtwo nĩ nduma, na makaamũranio na mũtũũrĩre wa wendi wa Yahweh nĩ
ũndũ wa ũrimũ ũrĩa ũrĩ thĩinĩ wao uumanĩte na ũmũ wa ngoro ciao. 19 Nĩ ũndũ wa kwaga thoni
ciothe-rĩ, nĩ meheanĩte kũrĩ thuti cia ũũra-thoni magekaga mawaganu ma mĩthemba yothe, na
magathiĩ na mbere kwĩrirĩria mangĩ maingĩ.

20 No inyuĩ mũtiamenyire Messiya na njĩra ĩyo. 21 Ti-itherũ nĩ mwaiguire ũhoro wake, na
mũkĩrutwo mũrĩ thĩinĩ wake kũringana na ũhoro wa ma ũrĩa ũrĩ thĩinĩ wa Yahshua. 22 Nĩ
mwarutirwo, ũhoro ũkoniĩ mũtũũrĩre wanyu wa mbere, nĩgetha mwĩaũre mũndũ wanyu ũrĩa wa
tene, ũrĩa rĩu ũthũkĩtio nĩ merirĩria make ma maheni; 23 nĩgetha mwerũhĩrio mwĩcirĩrie wanyu;

24 na mwĩhumbe mũndũ ũrĩa mwerũ, ũrĩa wombirwo ahaanaine na Yahweh, arĩ na ũthingu na
waamũri ũrĩa wa ma.

2376







25 Nĩ ũndũ ũcio, o ũmwe wanyu no nginya atigane na ũhoro wa maheni, na mwaranagĩrie ũhoro
wa ma mũndũ na ũrĩa ũngĩ, nĩgũkorwo ithuothe tũrĩ ciĩga cia mwĩrĩ ũmwe. 26 ―Mwarakara
mũtikehie‖: Mũtikareke riũa rĩthũe mũrĩ o na marakara, 27 o na mũtikanahe mũcukani kamweke.

28 Mũndũ ũrĩa ũiyaga, nĩ atige gũcoka kũiya, nĩ kaba arute wĩra, akenogagia, na ekage maũndũ
mega na moko make, nĩgetha agĩe na kĩndũ angĩgayana na arĩa mabataire.

29 Mũtikanareke ndeto njũru ciume tũnua-inĩ twanyu, tiga o iria cia gwaka andũ arĩa angĩ
kũringana na mabata mao, nĩguo igunage arĩa marĩciiguaga.

30 Ningĩ mũtikanaiguithie Roho Mwamũre wa Yahweh ũũru, ũrĩa wamwĩkĩrire mũhũri o nginya
rĩrĩa mũthenya ũrĩa wa gũkũũrwo ũgaakinya.

31 Eheriai gatagatĩ-inĩ kanyu ũũru wa ngoro, na mangʼũrĩ na marakara, na njũgitano na
njambanio, o hamwe na rũmena rwa mũthemba o na ũrĩkũ.

32 Tuganagai na mũiguanagĩre tha, na mũkarekanagĩra mũndũ na ũrĩa ũngĩ, o ta ũrĩa Yahweh
aamũrekeire mehia manyu thĩinĩ wa Messiya.

AEFESO 5

1 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, tuĩkai a kwĩgerekania na Yahweh, ta ciana ciendetwo mũno, 2 na mũtũũre
mwendaine o ta ũrĩa Messiya aatwendire na akĩĩruta nĩ ũndũ witũ arĩ iruta rĩrĩ na mũtararĩko
mwega na igongona rĩrutĩirwo Yahweh.

3 No rĩrĩ, thĩinĩ wa thiritũ yanyu gũtikanaiguĩke gũkĩgwetwo ũmaraya, kana ũndũ o na ũrĩkũ wa
waganu, kana ũkoroku, tondũ maũndũ macio matiagĩrĩire harĩ andũ a Yahweh arĩa aamũre. 4 O
na gũtikanagĩe mĩario ya ũũra-thoni, o na kana mĩario ya ũrimũ, o na kana mĩario ya itherũ rĩtarĩ
rĩega. Mĩario ta ĩyo ndĩagĩrĩire kũgwetagwo; nĩ kaba gũcokagĩria Yahweh ngatho. 5 Tondũ nĩ
mũũĩ wega na ma atĩ: gũtirĩ mũhũri-maraya, kana mũndũ mwaganu, o na kana mũndũ mũkoroku;

2377










mũndũ ũrĩa wĩkaga ũguo nĩ mũhoi mĩhianano, andũ ta acio gũtirĩ ũrĩ na igai thĩinĩ wa ũthamaki
wa Messiya na wa Yahweh.

6 Mũtikareke mũndũ o na ũ amũhenie na ciugo cia tũhũ, nĩgũkorwo maũndũ ta macio nĩmo
matũmaga mangʼũrĩ ma Yahweh makinyĩre andũ arĩa matamwathĩkagĩra.

7 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, mũtikagĩe ngwatanĩro nao.

8 Nĩgũkorwo hĩndĩ ĩmwe mwarĩ nduma, no rĩu mũrĩ ũtheri thĩinĩ wa Yahweh. Tũũrai ta ciana cia
ũtheri 9 (nĩ ũndũ maciaro ma ũtheri monekaga thĩinĩ wa ũhoro wothe wa gwĩkana wega, na wa
ũthingu, o na ũhoro wa ma), 10 na mũtuĩrie muone maũndũ marĩa makenagia Yahweh. 11
Mũtikananyitanĩre na andũ arĩa mekagĩra maũndũ nduma-inĩ marĩa matarĩ maciaro, nĩ kaba
mũmoimbũrage.

12 Nĩgũkorwo o na nĩ thoni kũgweta maũndũ marĩa mekagĩrwo hitho-inĩ nĩ andũ acio aremi. 13
No ũndũ o wothe ũrĩa ũrehetwo ũtheri-inĩ nĩ wonekaga,

14 nĩgũkorwo ũtheri ũcio nĩguo ũtũmaga kĩndũ o gĩothe kĩoneke. Kĩu nĩkĩo gĩtũmaga kwĩrwo
atĩrĩ:

―Arahũka, wee ũkomete,

ũriũke uume kũrĩ arĩa akuũ,

nake Yahweh nĩ egũkwarĩra.‖

15 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, mwĩmenyererei wega ũrĩa mũrĩtũũraga, mũtigatũũrage ta andũ matarĩ ogĩ, no
tũũrai ta andũ ogĩ,

16 mũkĩhũthagĩra mweke o wothe mũrĩ naguo tondũ matukũ maya nĩ moru.

2378










17 Nĩ ũndũ ũcio mũtigaikare ta andũ akĩĩgu, no ikaragai mũmenyete wega ũrĩa Yahweh endaga.

18 Ningĩ-rĩ, mũtikarĩĩo nĩ ndibei, nĩ ũndũ ũrĩu nĩguo ũtwaragĩrĩria mũndũ ũmaramari-inĩ. Handũ
ha ũguo-rĩ, iyũrwoi nĩ Roho.

19 Aranagĩriai mũndũ na ũrĩa ũngĩ na ciugo cia thaburi, na nyĩmbo cia kũinĩra Yahweh, o na
nyĩmbo cia kũguna maroho. Inagai na mũtungage nyĩmbo ngoro-inĩ cianyu nĩ ũndũ wa Yahweh,
20 na mũcokagĩrie Yahweh o we Ithe witũ ngatho maũndũ-inĩ mothe, thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩa Mwathi
witũ Yahshua Messiya.

21 Mwĩnyihanagĩriei mũndũ na ũrĩa ũngĩ nĩ ũndũ wa ũrĩa mũtĩĩte Messiya.

22 Inyuĩ atumia-rĩ, mwĩnyihagĩriei athuri anyu o ta arĩ Yahshua mũrenyihĩria. 23 Nĩgũkorwo
mũthuri nĩwe mũtwe wa mũtumia o ta ũrĩa Messiya nake arĩ we mũtwe wa Ũngano, o guo mwĩrĩ
wake, na nowe Mũhonokia waguo.

24 Na rĩrĩ, o ta ũrĩa ũngano wĩnyihagĩria Messiya, ũguo no taguo nao atumia magĩrĩirwo nĩ
kwĩnyihĩria athuri ao maũndũ-inĩ mothe.

25 Inyuĩ athuri-rĩ, endagai atumia anyu, o ta ũrĩa Messiya eendire ũngano na akĩĩruta nĩ ũndũ
waguo

26 nĩguo awamũre aũtue mwamũre-rĩ, nĩ kũũthambia aũthambirie na maĩ na ũndũ wa kiugo, 27
nĩguo ahote kwĩrehere we mwene ũngano ũrĩ na riri, ũtarĩ irooro kana handũ hagũtharu, o na
kana kaũgũ kangĩ o gothe, no ũtuĩke ũngano Mwamũre na ũtarĩ na ũcuke. 28 O ũguo, noguo
athuri magĩrĩirwo nĩ kwenda atumia ao o ta arĩ mĩĩrĩ yao ene. Mũndũ ũrĩa wendete mũtumia
wake nĩwe mwene wĩyendete. 29 Nĩgũkorwo gũtirĩ mũndũ ũthũire mwĩrĩ wake mwene, no nĩ
kũhe aũheaga irio na akaũmenyerera, o ta ũrĩa Messiya ekaga ũngano, 30 Tondũ tũrĩ ciĩga cia
mwĩrĩ wake.

31 ―Gĩkĩ nĩkĩo gĩtũmaga mũndũ mũrũme atige ithe na nyina, na anyitane na mũtumia wake, nao
erĩ magatuĩka mwĩrĩ ũmwe.‖ 32 Ũyũ nĩ ũhoro wa hitho nene, na nĩ wa bata mũno, na ngiuga
ũguo nĩ ũhoro wa Messiya na ũngano ndĩraaria.

2379








33 No rĩrĩ, o mũndũ nĩ endage mũtumia wake o ta ũrĩa eyendete we mwene, nake mũtumia nĩ
aheage mũthuri wake gĩtĩo.

AEFESO 6

1 Inyuĩ ciana, athĩkagĩrai aciari anyu mũrĩ na ũiguano na Yahweh, nĩ gũkorũo ũndũ ũcio nĩ wa
ũthingu.

2 ―Tĩaga thoguo na nyũkwa,‖ nĩrĩo Rĩathani rĩa mbere rĩrĩ na kĩĩranĩro: 3 ―Nĩguo maũndũ maku
mathiĩ wega na ũtũũre ihinda iraya thĩinĩ wa thĩ.‖ 4 Na inyuĩ maithe-rĩ, mũtikarakaragie ciana
cianyu, no thiĩi na mbere gũcirera mũgĩcirũngaga na mũgĩcitaaraga na njĩra ya Yahweh.

5 Na inyuĩ ngombo-rĩ, athĩkagĩrai athani anyu a gũkũ thĩ, mũgĩĩtigagĩra na mũkĩinainaga mũrĩ na
ngoro o imwe, ta ũrĩa mwathĩkagĩra Messiya, 6 to hĩndĩ ĩrĩa mũronwo, atĩ nogetha mũkenie andũ,
no mwĩkage ũguo mũrĩ ta ngombo cia Messiya, mũgĩkaga wendi wa Yahweh na ngoro yothe. 7
Tungatagai mũrĩ na mwerekera mwega, ta arĩ Yahweh mũratungatĩra no ti andũ, 8 tondũ nĩ mũũĩ
atĩ ũndũ o wothe mwega mũndũ ekaga, nĩ akaarĩhwo nĩ Yahweh, arĩ ngombo kana arĩ mũndũ ũrĩ
na wĩyathi. 9 O na inyuĩ athani-rĩ, ĩkagai ngombo cianyu o ta ũguo, mũtegũciĩhĩtĩra, nĩ gũkorũo
nĩ mũũĩ atĩ Mwathi wacio na wanyu arĩ igũrũ, na ndarĩ mũthutũkanio.

10 Ngĩrĩkĩrĩria-rĩ, thiĩi na mbere kũgĩa na hinya thĩinĩ wa Yahweh kũgerera ũhoti wa hinya wake.
11 Mwĩhumbei indo ciothe cia mbaara cia Yahweh nĩguo mũhotage kũrũgama mwĩhandĩte
mwĩtiirie mawara ma Mũcukani; 12 tondũ tũrĩ na mbaara, na tũtirarũa na mwĩrĩ na thakame, no
tũrarũa na thirikari, na atongoria, na athani a thĩ ĩno ĩ na nduma, maroho moru marĩa marĩ igũrũ.
13 Kwoguo mwĩhumbei indo ciothe cia mbaara cia Yahweh, nĩguo mũkaahota gwĩtiiria
mũthenya ũrĩa wa ũũru, na mwarĩkia kũhingia maũndũ mothe, mũrũgame mwĩhandĩte.

14 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, rũgamai mwĩhandĩte, mwĩyohete mũcibi wa ũhoro ũrĩa wa ma njohero-inĩ
cianyu, na mũkehumba gako ga gĩthũri karĩa ka ũthingu, 15 na mwĩkĩrĩte iratũ magũrũ-inĩ manyu
mwĩhaarĩirie kũhunjia ũhoro ũrĩa mwega wa thayũ. 16 Makĩria ma indo icio ciothe-rĩ, oyai ngo
ĩrĩa nene ya wĩtĩkio, ĩrĩa mũrĩhotaga kũhoria nayo mĩguĩ yothe ĩrĩa ĩrĩ mwaki ya ũrĩa mũũru. 17
Ningĩ ĩtĩkĩrai ngũbia ya ũhonokio, na rũhiũ rwa njora rwa roho, na nĩruo kiugo kĩa Yahweh, 18
mũgĩthiaga na mbere kũhoya mahoya ma mĩthemba yothe na gũthaithana hingo ciothe thĩinĩ wa

2380








Roho. Ũhoro-inĩ ũcio ikaragai mwĩiguĩte, mũgĩthaithanaga hingo ciothe nĩ ũndũ wa arĩa othe
aamũre. 19 Ningĩ hoyagai nĩ ũndũ wakwa, nĩguo heagwo ciugo hĩndĩ ĩrĩa ndatumũra kanua,
nĩgetha hotage kwaria na ũcamba ngĩmenyithania hitho ĩrĩa nyamũre ĩgiĩ ũhoro ũrĩa mwega, 20
ũhoro o ũcio niĩ ndĩ barũthi waguo njohetwo mĩnyororo, na ningĩ nĩguo hotage kwaria ũhoro
waguo na ũcamba, o ta ũrĩa njagĩrĩirũo kwaria.

21 Rĩu-rĩ, nĩguo o na inyuĩ mũmenye ũhoro wakwa na ũrĩa ndĩrathiĩ na mbere, Tikiko, mũrũ wa
Ithe witũ nyendete na ndungata njĩhokeku thĩinĩ wa Messiya, nĩ ekũmũmenyithia maũndũ mothe.
22 Ndĩramũtũma kũrĩ inyuĩ nĩ ũndũ wa gĩtũmi gĩkĩ, atĩ mũmenye ũrĩa ithuĩ tũtariĩ na nĩguo
omĩrĩrie ngoro cianyu.

23 Ariũ a Ithe witũ marogĩa na thayũ na wendo hamwe na wĩtĩkio kuuma kũrĩ Yahweh Ithe witũ,
na Mwathi Yahshua Messiya . 24 Ũtugi mũnene ũroikara hamwe na arĩa othe mendete Mwathi
witũ Yahshua Messiya na wendo ũtangĩthira.

AFILIPI 1

1 Nĩ ithuĩ Saũlũ na Timotheo, ngombo cia Messiya Yahshua,

Marũa maya tũrandĩkĩra andũ othe arĩa aamũre thĩinĩ wa Messiya Yahshua arĩa mũrĩ kũu Filipi,
hamwe na arori a ũngano, o na atungati aguo.

2 Mũrogĩa na wega na thayũ ciumĩte kũrĩ Yahweh Ithe witũ, na Mwathi Yahshua Messiya.

3 Nĩ njokagĩria Kĩhoti wakwa ngatho rĩrĩa rĩothe ndaamũririkana.

4 Rĩrĩa rĩothe ngũmũhoera inyuothe-rĩ, ndĩmũhoyagĩra hĩndĩ ciothe ngenete,

2381











5 tondũ wa ngwatanĩro iitũ na inyuĩ harĩ Ũhoro-ũrĩa-Mwega, kuuma o mũthenya wa mbere
nginya rĩu.

6 Niĩ nĩ njũĩ ũndũ ũyũ na ma, atĩ Yahweh ũrĩa waambĩrĩirie wĩra mwega thĩinĩ wanyu nĩ egũthiĩ
na mbere kũũruta, na ndekũũtigithĩria ataũrĩkĩtie nginya mũthenya ũrĩa Messiya Yahshua
agaacoka.

7 Kuona atĩ mũkoragwo mũrĩ ngoro-inĩ yakwa, nĩ njagĩrĩirwo nĩ kũigua ũguo nĩ ũndũ wanyu
inyuothe; tondũ-rĩ, kana nĩ kuohwo njohetwo na mĩnyororo, kana nĩ kũrũĩrĩra na gwĩkĩra hinya
Ũhoro-ũrĩa-Mwega, inyuĩ inyuothe nĩ mũgwatanagĩra na niĩ thĩinĩ wa wega wa Yahweh.

8 Yahweh nĩ mũira wakwa atĩ nĩ ndĩmwĩriragĩria inyuothe ndĩ na wendo wa Messiya Yahshua.

9 Na ũrĩa hoyaga nĩ atĩrĩ: atĩ wendani wanyu ũingĩhe mũno makĩria, mũkĩongagĩrĩrwo ũmenyo
na ũkuũku wothe,

10 nĩgetha mũhotage gũkũũrana maũndũ marĩa magĩrĩire makĩria ya marĩa mangĩ, na
mũkoragwo mũrĩ amũre na mũtarĩ na ũcuke o nginya mũthenya ũrĩa wa Messiya, 11 na mũtũũre
mũiyũrĩtwo nĩ maciaro ma ũthingu marĩa monekaga na ũndũ wa Yahshua Messiya, nĩguo
Yahweh akumagio na agoocagwo.

12 Na rĩu ariũ na aarĩ a Ithe witũ, nĩ ngwenda mũmenye atĩ maũndũ marĩa mangorete ti-itherũ nĩ
matũmĩte Ũhoro-ũrĩa-Mwega ũthiĩ na mbere. 13 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, nĩ kũmenyekete wega nĩ
arangĩri a nyũmba ya mũthamaki, o na kũrĩ andũ arĩa angĩ othe atĩ niĩ njohetwo na mĩnyororo nĩ
ũndũ wa Messiya.

14 Nĩ ũndũ wa ũrĩa njohetwo, ariũ na aarĩ a Ithe witũ aingĩ nĩ momĩrĩirio kwaria kiugo kĩa
Yahweh marĩ na ũũmĩrĩru mũnene na matarĩ na guoya.

2382










15 Nĩ ũhoro wa ma atĩ amwe mahunjagia Messiya marĩ na ũiru na ngarari, no angĩ mahunjagia
marĩ na ngoro njega.

16 Acio mahunjagia marĩ na ngoro njega-rĩ, mekaga ũguo marĩ na wendani, makĩmenyaga atĩ
njigĩĩtwo gũkũ nĩ ũndũ wa kũrũĩrĩra Ũhoro-ũrĩa-Mwega.

17 Acio angĩ mahunjagia ũhoro wa Messiya makĩenda kwĩguna, matarĩ na ngoro theru,
mageciragia atĩ meka ũguo nĩ mekũnyongererithia thĩna rĩu ndĩ muohe.

18 No rĩrĩ, ũcio ti ũndũ wa bata kũrĩ niĩ. Ũndũ ũrĩa wa bata nĩ atĩ Messiya nĩ ahunjagio na njĩra o
yothe, o na ĩngĩtuĩka nĩ njĩra ya ũhinga, kana nĩ njĩra ya ũhoro wa ma. Na nĩ ũndũ wa ũguo-rĩ, nĩ
ngenaga.

Ĩĩ, o na no ngũthiĩ na mbere na gũkena,

19 nĩgũkorwo nĩ njũĩ atĩ nĩ ũndũ wa mahoya manyu na ũteithio ũrĩa ũheanĩtwo nĩ Roho wa
Yahshua Messiya, maũndũ marĩa mangorete nĩ makagarũrũka matuĩke ma kũhonokia.

20 Nĩ njĩrĩgĩrĩire ngĩhĩahĩaga na ngehoka atĩ ndigaconoka o na atĩa, no atĩ ngorwo na ũũmĩrĩru
mũiganu nĩgetha rĩu, na o ta ũrĩa ndũire, Messiya atũũgagĩrio thĩinĩ wa mwĩrĩ wakwa, ingĩkorwo
ndĩ muoyo o na kana nguĩte.

21 Nĩgũkorwo harĩ niĩ-rĩ, gũtũũra muoyo nĩ Messiya, nakuo gũkua-rĩ, nĩ uumithio.

22 No rĩrĩ, kũngĩkorwo gũtũũra muoyo ndĩ na mwĩrĩ nĩkuo kũngĩtũma wĩra wakwa ũgĩe na
maciaro-rĩ, nĩ kĩ ingĩgĩthura? Niĩ ndiũĩ!

23 Niĩ nĩ nguucanĩirio nĩ maũndũ maya merĩ: Ndĩriragĩria gũthiĩ ngatũũranie na Messiya, na
ũguo nĩguo wega makĩria;

24 no gũtũũra muoyo ndĩ na mwĩrĩ ũyũ nĩ ũndũ wanyu nĩ kwagĩrĩire mũno makĩria. 25 Na tondũ
nĩ menyete ũguo kũna-rĩ, nĩ njũĩ atĩ nĩ ngũtũũra muoyo, na nĩ ngũtũũrania na inyuĩ inyuothe
nĩguo ndũme mũthiage na mbere, na mũgĩe na gĩkeno nĩ ũndũ wa ũrĩa mwĩtĩkĩtie, 26 nĩgetha
ndakorwo na inyuĩ rĩngĩ, gĩkeno kĩanyu kĩiyũrĩrĩre thĩinĩ wa Messiya Yahshua nĩ ũndũ wakwa.

2383








27 Na rĩrĩ, ũndũ ũrĩa ũrĩ bata nĩ atĩ mũthiage na mĩthiĩre ĩrĩa yaganĩrĩire na Ũhoro-ũrĩa-Mwega
wa Messiya, nĩgetha ingĩũka kũmũrora kana njage gũũka, njiguage ũhoro wanyu o na itarĩ
hamwe na inyuĩ menyage atĩ nĩ mũikarĩte mwĩhandĩte wega mũrĩ na Roho o ro ũmwe,
mũkĩrũĩrĩra wĩtĩkio wa Ũhoro-ũrĩa-Mwega mũrĩ na ngoro ĩmwe,

28 mũtekũmakio o na atĩa nĩ arĩa mamũthũire. Naguo ũndũ ũcio ũtuĩke kĩmenyithia kũrĩ o atĩ nĩ
makaanangwo, no atĩ inyuĩ nĩ mũkahonokio, na Yahweh we mwene nĩwe ũkaamũhonokia.

29 Nĩgũkorwo ha ũhoro wa Messiya-rĩ, nĩ mwĩtĩkĩrĩtio kũmwĩtĩkia, na to kũmwĩtĩkia kuo gwiki,
o na kũnyarirwo nĩ ũndũ wake,

30 kuona atĩ nĩ mũrarũa mbaara ĩrĩa muonete ngĩrũa, na noyo mũraigua atĩ nĩ ndĩrarũa o na rĩu.

AFILIPI 2

1 Mũngĩkorwo mũrĩ na ũndũ o wothe wa kũũmanĩrĩria uumanĩte na ũrĩa mũnyitithanĩtio na
Messiya, kana ũndũ o wothe wa kũhorerania uumanĩte na wendani wake, o na kana wa kũgĩa na
ngwatanĩro o yothe yumanĩte na Roho, o na kana ũhoro o wothe wa gũcayanĩra na wa kũiguanĩra
tha uumanĩte na Messiya-rĩ,

2 gĩtũmagei gĩkeno gĩakwa kĩiganĩre kũna nĩ ũndũ wa gũtũũra mũrĩ a mwĩcirĩrie o ro ũmwe, na
mwendaine na wendani o ũmwe, na mũrĩ kĩndũ kĩmwe thĩinĩ wa Roho o na meciria.

3 Mũtikaneke ũndũ mũkĩenda kwĩguna inyuĩ ene, o na kana nĩ ũndũ wa kwĩgatha, no ikaragai
mwĩnyihĩtie, o mũndũ agatuaga mũndũ ũrĩa ũngĩ nĩ mwega makĩria yake mwene.

4 O mũndũ wanyu ndakarũmbũyagie maũndũ o marĩa mamũkoniĩ, no nĩ arũmbũyagie maũndũ
ma andũ arĩa angĩ o namo.

5 Mwĩcirĩrie wanyu wagĩrĩirwo ũtuĩke o ta ũrĩa warĩ na Messiya Yahshua:

6 We-rĩ, o na gũtuĩka aarĩ mũhianire wa El,

2384









ndonire kũiganana na Yahweh ta arĩ ũndũ wa gũkumbatĩrio,

7 nowe nĩ gũtiganĩria aatiganĩirie ũnene wake wothe,

agĩtuĩka ta ngombo,

agĩciarwo ta andũ a gũkũ thĩ.

8 Nake ahaana ta mũndũ-rĩ,

akĩĩnyihia,

na agĩathĩka o nginya akĩũragwo,

o kũũragwo kũrĩa gwa gũcuurio mũtĩ-inĩ!

9 Nĩ ũndũ ũcio, Yahweh nĩ amũtũũgĩririe o nginya igũrũ mũno,

na akĩmũhe rĩĩtwa rĩrĩa rĩkĩrĩte marĩa mangĩ mothe,

10 nĩguo atĩ thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩa Yahshua maru mothe magaturio,

kũu igũrũ, na gũkũ thĩ, o na rungu rwa thĩ,

11 na ningĩ atĩ nĩmĩ ciothe ciumbũrage atĩ Yahshua Messiya nĩ Mwathi,

2385














nĩguo Yahweh Ithe witũ atĩithagio.

12 Nĩ ũndũ ũcio, arata akwa endwa-rĩ, o ta ũrĩa mũtũire mwathĩkaga, na to rĩrĩa ndaarĩ hamwe na
inyuĩ, no makĩria rĩu itarĩ hamwe na inyuĩ-rĩ, thiĩi na mbere kũrutĩra ũhonokio wanyu wĩra,
mũgĩĩtigagĩra na mũkĩinainaga, 13 nĩgũkorwo nĩ Yahweh ũrutaga wĩra thĩinĩ wanyu agatũma
mwende gwĩkaga maũndũ make kũringana na wendi wake mwega.

14 Ĩkagai maũndũ mothe mũtekũnuguna na mũtegũkararania,

15 nĩgetha mwage ũcuke na mũtuĩke aamũre, mũtuĩke ciana cia Yahweh itarĩ na kaũgũ mũrĩ
thĩinĩ wa rũciaro rũrũ ruogomu na rwaganu, na rĩrĩa mũrĩ hamwe nao inyuĩ mũkengage ta njata
thĩ yothe, 16 o mũrũmĩtie kiugo kĩa muoyo, nĩguo ngaagĩa na ũndũ wa kwĩrahĩra mũthenya ũrĩa
wa Messiya atĩ ndiahanyũkire tũhũ kana ngĩruta wĩra ngĩnoga tũhũ.

17 No rĩrĩ, o na ingĩtuĩka ndĩraitwo thakame igũrũ rĩa igongona ta ndĩ iruta rĩa kũnyuuo, nĩ ũndũ
wa ũtungata ũrĩa mũtungatagĩra Yahweh uumanĩte na wĩtĩkio wanyu-rĩ, nĩ ngenaga na
ngacanjamũka hamwe na inyuĩ inyuothe.

18 Nĩ ũndũ ũcio, o na inyuĩ nĩ mwagĩrĩirwo nĩ gũkena na mũcanjamũke hamwe na niĩ.

19 Nĩ ngwĩhoka ndĩ thĩinĩ wa Mwathi Yahshua atĩ nĩ ngũmũtũmĩra Timotheo o narua, nĩgetha o
na niĩ ngaakena hĩndĩ ĩrĩa ngaaheo ũhoro wanyu. 20 Nĩgũkorwo ndirĩ mũndũ ũngĩ ũhaana take,
ũrĩa ũngĩrũmbũiya maũndũ manyu na ma.

21 Nĩgũkorwo andũ arĩa angĩ othe marũmbũyagia maũndũ mao ene, no ti maũndũ ma Yahshua
Messiya.

22 No inyuĩ nĩ mũũĩ atĩ Timotheo nĩ eyonanĩtie atĩ nĩ mũndũ mwega, tondũ o ta ũrĩa mwana
atungataga hamwe na ithe-rĩ, noguo akoretwo agĩtungata hamwe na niĩ wĩra-inĩ wa kũhunjia
Ũhoro-ũrĩa-Mwega.

2386










23 Nĩ ũndũ ũcio, nĩ ndĩrehoka kũmũtũma kũrĩ inyuĩ o ndaarĩkia kũmenya ũrĩa maũndũ makwa
megũikara.

24 Ningĩ ndĩ na mwĩhoko thĩinĩ wa Yahweh atĩ niĩ mwene nĩ ngũũka o narua.

25 No rĩrĩ, nĩ nguona kwagĩrĩire ndĩmũtũmĩre mũrũ wa Ithe witũ Epafarodito, ũrĩa tũrutaga wĩra
na tũkarũĩrĩra ũhoro wa Yahweh nake, na nĩwe mũtũmwo wanyu ũrĩa mwandũmĩire nĩguo
arũmbũyagie mabata makwa. 26 Nĩgũkorwo nĩ amwĩriragĩria inyuothe, na nĩ aratangĩka tondũ nĩ
mwaiguĩte atĩ aarĩ mũrũaru. 27 Ti-itherũ aarĩ mũrũaru, o na aarĩ hakuhĩ gũkua. No Yahweh nĩ
amũiguĩrĩire tha, na to we wiki waiguĩrĩirwo tha, no o na niĩ nĩ anjiguĩrĩire tha nĩguo ndikae
kũingĩhĩrwo nĩ kĩeha mũno. 28 Nĩ ũndũ ũcio, kĩu nĩkĩo kĩratũma ndĩmũtũme na kwĩyendera
kũnene, nĩgetha mwamuona rĩngĩ mũkene, na niĩ nyihanyihĩrwo nĩ gũtangĩka.

29 Mwamũkĩrei wega thĩinĩ wa Messiya mũrĩ na gĩkeno kĩnene, na mũtĩage andũ arĩa mahaana
take,

30 tondũ aarĩ hakuhĩ gũkua nĩ ũndũ wa wĩra wa Messiya, ategũcaĩra muoyo wake, nĩgetha
andeithĩrĩrie na ũteithio ũrĩa inyuĩ mũtangĩahotire kũũhe.

AFILIPI 3

1 Ũhoro wa kũrĩkĩrĩria ariũ na aarĩ a Ithe witũ nĩ atĩrĩ, kenagai thĩinĩ wa Yahweh! Ha ũhoro wa
gũcokera rĩngĩ maũndũ o marĩa ndanamwandĩkĩra-rĩ, ũcio ti ũhoro wa kũũnogia, tondũ harĩ inyuĩ
nĩ ũhoro wa kũmũtiirĩrĩra.

2 Mwĩmenyagĩrĩrei andũ acio mahaana ta magui, o acio mekaga maũndũ moru, na arĩa
metemengaga mĩĩrĩ.

3 Nĩgũkorwo ithuĩ nĩ ithuĩ tũruĩte kũna, ithuĩ arĩa tũhoyaga na Roho wa Yahweh, o ithuĩ arĩa
twĩrahaga thĩinĩ wa Messiya Yahshua, naguo mwĩhoko witũ tũtiũigaga thĩinĩ wa mwĩrĩ, 4 o na
gũtuĩka o na niĩ mwene ingĩenda-rĩ, ndĩ na itũmi cia gũtũma ndĩĩhokage ũhoro wa mwĩrĩ.

2387









Kũngĩkorwo kũrĩ mũndũ ũngĩ o wothe wĩciragia atĩ arĩ na itũmi cia kũgĩa na mwĩhoko thĩinĩ wa
mwĩrĩ, niĩ nĩ ndĩmũkĩrĩtie.

5 Nĩgũkorwo niĩ ndaruithirio ndĩ na ũkũrũ wa thikũ inyanya, na ndĩ wa rũciaro rwa andũ a
Isiraeli, na wa mũhĩrĩga wa Benjamini, na ndĩ Mũhibirania waciarĩtwo nĩ Ahibirania. Ha ũhoro
ũkoniĩ Watho-rĩ, ndĩ Mũfarisai; 6 na ha ũhoro ũkoniĩ kĩyo-rĩ, ndaatũire nyariraga ũngano; na ha
ũhoro wa ũthingu ũrĩa uumanaga na Watho-rĩ, ndiarĩ na ũcuke.

7 No rĩrĩ, maũndũ mothe marĩa ndaatuaga atĩ maarĩ na uumithio kũrĩ niĩ-rĩ, rĩu ndĩmonaga marĩ
ma tũhũ nĩ ũndũ wa kũgĩa na Messiya.

8 Makĩria ma ũguo-rĩ, maũndũ mothe ndĩmatuaga nĩ ma tũhũ ndamagerekania na ũmenyo ũrĩa
ũkĩrĩte maũndũ mothe ũrĩa uumanĩte na kũmenya Messiya Yahshua Mwathi wakwa. Nĩ ũndũ
wake-rĩ, niĩ ndorirwo nĩ indo ciothe, na niĩ ngĩcitua o ta mahuti ma gũteo, nĩgetha ndĩgĩĩre na
Messiya, 9 na ngoragwo ndĩ thĩinĩ wake, itarĩ na ũthingu wakwa mwene ũrĩa uumanaga na
Watho, no ũkorwo arĩ ũthingu ũrĩa uumanaga na gwĩtĩkia Messiya; ũguo nĩ kuuga, ũthingu ũrĩa
uumaga kũrĩ Yahweh, na wonekaga na ũndũ wa gwĩtĩkia.

10 Ũndũ ũrĩa niĩ ngwenda-rĩ, nĩ kũmenya Messiya, na menye hinya wa kũriũka gwake, na
ngwatanĩre nake mĩnyamaro-inĩ yake, na haanane nake ũhoro-inĩ wake wa gũkua, 11 nĩguo
kũngĩhoteka, ngaariũkio nyume kũrĩ arĩa akuũ.

12 Ndiroiga atĩ nĩ ndĩkĩtie kwamũkĩra maũndũ macio mothe, o na kana ngarĩkia gũtuĩka
mwagĩrĩru kũna, no nĩ ndĩĩrutanagĩria na kĩyo nĩgetha ndĩnyitĩre o ũndũ ũrĩa ndanyitĩirwo nĩ
Messiya Yahshua. 13 Ariũ na aarĩ a Ithe witũ, ndigũtua atĩ niĩ mwene nĩ ndĩkĩtie kwĩnyitĩra ũndũ
ũcio. No rĩrĩ, ũndũ ũrĩa njĩkaga no ũmwe: Nĩ kũriganĩrwo ndiganagĩrwo nĩ maũndũ marĩa
mahĩtũku, na ngerutanĩria mũno gũkinyĩra maũndũ marĩa marĩ mbere,

14 ngerutanagĩria gũthiĩ ndorete na mbere nĩguo hootane heo kĩheo kĩrĩa Yahweh aheanaga, na
nĩkĩo aanjĩtĩire thĩinĩ wa Messiya Yahshua arĩ kĩo kĩa mwĩtano wa na igũrũ.

2388








15 Ithuothe arĩa tũrĩ andũ agima-rĩ, twagĩrĩirwo nĩ tũtũũre twĩciragia o ũguo. Na hangĩkorwo nĩ
harĩ andũ marĩ na meciria mangĩ-rĩ, o na hau Yahweh nĩ arĩmũguũrĩria. 16 No rĩrĩ, rekei tũtũũre
kũringana na maũndũ marĩa tũrĩkĩtie kũgĩa namo.

17 Ariũ na aarĩ a Ithe witũ, nyitanĩrai na arĩa angĩ ũhoro-inĩ wa kwĩgerekania na niĩ, na ningĩ
mũbaarage wega andũ arĩa matũũraga na mũtũũrĩre o ũrĩa twamuonereirie.

18 Nĩgũkorwo, o ta ũrĩa ndanamwĩra kaingĩ mbere ĩyo, na o na rĩu no ngũcokera rĩngĩ ũhoro ũcio
ndĩ na maithori, andũ aingĩ matũũraga marĩ thũ cia mũtĩ wa gũcuurio wa Messiya.

19 Andũ acio-rĩ, kũrigĩrĩria kwao nĩ mwanangĩko, kĩhoti wao nĩ nda ciao, namo maũndũ ma
kũmaconora nĩmo riri wao. Ningĩ meciragia o maũndũ ma gũkũ thĩ.

20 No rĩrĩ, bũrũri ũrĩa tũrĩ aguo kĩũmbe nĩ kũũrĩa igũrũ. Na ithuĩ nĩ twetagĩrĩra Mũhonokia ũrĩa
ũkoima kũu, na nĩwe Mwathi Yahshua Messiya,

21 ũrĩa ũkaagarũra mĩĩrĩ ĩno iitũ mĩhinyaru nĩgetha ĩhaananio na mwĩrĩ wake ũcio ũrĩ riri, nĩ
ũndũ wa hinya ũrĩa ũmũhotithagia gwatha maũndũ mothe.

AFILIPI 4

1 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, inyuĩ ariũ a Ithe witũ nyendete mũno na ndĩrerirĩria kuona, o inyuĩ gĩkeno
gĩakwa na thũmbĩ yakwa, rũgamai mwĩhandĩte na njĩra ĩyo thĩinĩ wa Yahweh, inyuĩ endwa akwa.

2 Ndĩrathaitha Yudia na ngathaitha Sintike makoragwo na mwĩcirĩrie ũmwe thĩinĩ wa Yahweh. 3
Ĩni, o nawe ndagũthaitha, tondũ ũrĩ mũrutithania wĩra hamwe na niĩ kũna, ũthiĩ na mbere
gũteithia andũ-a-nja acio merutanĩirie mũno hamwe na niĩ nĩ ũndũ wa ũhoro ũrĩa mwega, o
hamwe na Klementi na acio angĩ tũrutithanagia wĩra nao, arĩa marĩĩtwa mao marĩ ibuku-inĩ rĩa
muoyo.

2389










4 Hingo ciothe kenagai thĩinĩ wa Yahweh. O rĩngĩ nguuga, Kenagai! 5 Rekei ũigananĩru wanyu
ũmenyekage nĩ andũ Messiya arĩ hakuhĩ. 6 Mũtigatangĩkage nĩ ũndũ o na ũrĩkũ, no maũndũ-inĩ
mothe menyithagiai Yahweh maũndũ marĩa mũbataraga kũgerera mahoya na mathaithana o
hamwe na gũcokia ngatho; 7 naguo thayũ wa Yahweh ũrĩa ũkĩrĩte ũtaũku wothe nĩ ũrĩgitagĩra
ngoro cianyu na ũhoti wanyu wa gwĩciria kũgerera Messiya Yahshua.

8 Ngĩrĩkĩrĩria ariũ a Ithe witũ-rĩ, maũndũ o mothe ma ma, maũndũ o mothe ma bata, maũndũ o
mothe ma ũthingu, maũndũ o mothe maamũre, maũndũ o mothe ma kwendeka, maũndũ o mothe
matĩĩku, maũndũ o mothe mega, na maũndũ o mothe ma kũgathĩrĩrio, thiĩi na mbere gwĩciragia
maũndũ macio.

9 Maũndũ marĩa mwerutire na mũgĩĩtĩkĩra na mũkĩigua na mũkĩona ũhoro-inĩ wakwa, mekagei,
nake Kĩhoti wa thayũ nĩ arĩkoragwo hamwe na inyuĩ.

10 Nĩ ndĩrakena mũno thĩinĩ wa Yahweh kuona atĩ rĩu nĩ mũrurumũkĩtie ũhoro wa kũnũmbũiya.
O na gũtuĩka nĩ mwanũmbũyagia, mũtiarĩ na mweke wa gwĩka ũguo. 11 Ndiroiga ũguo tondũ atĩ
ndĩ na bata, nĩ gũkorũo nĩ ndĩrutĩte kũiganĩra gũtekũmakania ũrĩa maũndũ makwa matariĩ. 12 Nĩ
njũũĩ gũikara itarĩ na indo nyingĩ na gũikara ndĩ na indo nyingĩ. Maũndũ-inĩ mothe na ũrĩa wothe
kũngĩkorũo gũtariĩ nĩ ndĩrutĩte hitho ya gũikara hũniĩ na gũikara hũtiĩ, gũkorũo na indo nyingĩ na
gũkorũo itarĩ. 13 Maũndũ-inĩ mothe nĩ ngoragwo na hinya kũgerera ũrĩa ũũheaga hinya.

14 No rĩrĩ, nĩ mwekire wega nĩ kũnyitanĩra na niĩ thĩna-inĩ wakwa. 15 Na rĩrĩ, inyuĩ Afilipi ningĩ
nĩ mũũĩ atĩ rĩrĩa mwerutire ũhoro ũrĩa mwega riita rĩa mbere, ndoima Makedonia, gũtirĩ kĩũngano
kĩngĩ kĩanyitanĩire na niĩ ũhoro-inĩ wĩgiĩ kũheana na kwamũkĩra, tiga o inyuĩ; 16 tondũ rĩrĩa ndarĩ
Thesalonike, nĩ mwandũmĩire kĩndũ nĩ ũndũ wa mabataro makwa, na to riita rĩmwe, ĩndĩ nĩ maita
merĩ. 17 Ti atĩ nĩ kĩheo ndĩracaria, no ndĩrenda maciaro marĩa mekuongerera uumithio mũthithũ-
inĩ wanyu. 18 No rĩrĩ, ndĩ na kĩrĩa gĩothe ndĩrabatara, o na makĩria. Ndĩ na indo ciothe, tondũ nĩ
nyamũkĩrĩte kuuma kũrĩ Epafrodito kĩrĩa mũrandũmĩire, mũtararĩko mwega, igongona
rĩretĩkĩrĩka, na rĩrakenia Yahweh. 19 Nake Kĩhoti wakwa nĩ arĩmũheaga biũ mabataro manyu
mothe kũringana na ũtonga wake ũrĩ riri kũgerera Messiya Yahshua. 20 Rĩu-rĩ, Yahweh o we
Ithe witũ arogoocwo tene na tene. Amein.

21 Ngeithĩriai mũndũ o wothe mwamũre ũrĩ na ũiguano na Messiya Yahshua. Ariũ a Ithe witũ
arĩa tũrĩ nao nĩ mamũgeithia. 22 Arĩa othe aamũre, na makĩria arĩa a nyũmba ya Kaisari, nĩ
mamũgeithia.

2390






23 Ũtugi mũnene wa Mwathi Yahshua Messiya ũroikara na Roho ũrĩa muonanagia.

AKOLOSAI 1

1 Nĩ niĩ Saũlũ, mũtũmwo wa Messiya Yahshua nĩ ũndũ wa wendo wa Yahweh, tũrĩ hamwe na
Timotheo mũrũ wa Ithe witũ,

2 Tũramũtũmĩra marũa maya inyuĩ andũ arĩa aamũre, o inyuĩ ariũ na aarĩ a Ithe witũ mũtũire
mũrĩ ehokeku thĩinĩ wa Messiya kũu Kolosai:

Mũrogĩa na wega na thayũ ciumĩte kũrĩ Yahweh Ithe witũ.

3 Hĩndĩ ciothe rĩrĩa tũkũmũhoera, nĩ tũcokagĩria Yahweh ngatho, o we Ithe wa Mwathi witũ
Yahshua Messiya,

4 tondũ nĩ tũiguĩte ũhoro wa ũrĩa mwĩtĩkĩtie Messiya Yahshua, o na ũrĩa mwendete andũ arĩa
othe aamũre,

5 naguo nĩ wĩtĩkio na wendani iria ciumanaga na kĩĩrĩgĩrĩro kĩrĩa mũigĩirwo kũu igũrũ na kĩrĩa
mũrĩkĩtie kũigua ũhoro wakĩo thĩinĩ wa ũhoro ũrĩa wa ma, na nĩguo Ũhoro-ũrĩa-Mwega

6 ũrĩa ũmũkinyĩire. Kũndũ guothe gũkũ thĩ Ũhoro-ũyũ-Mwega nĩ ũraciara maciaro na nĩ
ũratherema, o ta ũrĩa ũkoretwo ũgĩĩka gatagatĩ-inĩ kanyu kuuma mũthenya ũrĩa mwaũiguire na
mũkĩmenya wega wa Yahweh na ma.

7 Mwamenyire ũhoro ũcio kuuma kũrĩ Epafara, ũrĩa twendete, na mũruti wĩra hamwe na ithuĩ o
we mũtungatĩri wa Messiya wa kwĩhokeka ithenya riitũ,

8 na nowe ũtũheete ũhoro wa ũrĩa mwendaine mũrĩ thĩinĩ wa Roho.

9 Nĩ ũndũ wa ũguo-rĩ, kuuma mũthenya ũrĩa twaiguire ũhoro ũcio wanyu, tũtirĩ twatigithĩria
kũmũhoera, tũgĩthaithaga Yahweh amũiyũrie ũmenyo wa wendi wake, na amũheage ũũgĩ na
ũtaũku wothe maũndũ-inĩ mothe ma kĩĩroho.

2391









10 Na tũhoyaga ũguo nĩguo mũhote gũtũũra mũtũũrĩre ũringaine na ũrĩa Yahweh endaga na
mũmũkenagie maũndũ-inĩ mothe: Mũciarage maciaro mawĩra-inĩ mothe mega marĩa mũrutaga,
na mũkũrage thĩinĩ wa ũmenyi wa kũmenyana na Yahweh,

11 mũgĩĩkagĩrwo hinya na ũhoti wothe kũringana na hinya wake ũrĩ na riri nĩgetha mũhote
gũkiragĩrĩria mũno mũtegũthethũka na mũrĩ na gĩkeno, 12 na mũgĩcokagĩria Ithe witũ ngatho,
ũrĩa ũmũtuĩte aagĩrĩru a kũgaya igai rĩa arĩa aamũre ũthamaki-inĩ wa ũtheri.

13 Nĩgũkorwo Yahweh nĩ atũhonoketie, agatũruta ũthamaki-inĩ wa nduma, na agatũthaamĩria
ũthamaki-inĩ wa Mũriũ ũrĩa endete mũno,

thĩinĩ wake-rĩ, nĩ tũkũũrĩtwo na tũkarekerwo mehia maitũ.

15 Ũcio nĩwe mũhianĩre wa Kĩhoti ũrĩa ũtonekaga, na nĩwe irigithathi harĩ indo ciothe iria
ciombirwo.

16 Nĩgũkorwo nĩwe wombire indo ciothe: Indo iria irĩ igũrũ na iria irĩ thĩ, iria cionekaga na iria
itonekaga, o na angĩkorwo nĩ itĩ cia ũnene kana maahinya, kana aathani o na kana arĩa marĩ
ũhoti; indo ciothe ciombirwo nĩwe na nĩguo ituĩke ciake. 17 Messiya nĩwe warĩ kuo mbere ya
indo ciothe, nacio indo ciothe itũũraga inyitithanĩtio nĩwe.

18 Ningĩ nĩwe mũtwe wa mwĩrĩ, arĩ guo ũngano; na nĩwe kĩambĩrĩria na irigithathi harĩ andũ arĩa
manariũka, nĩgetha thĩinĩ wa maũndũ mothe atuĩke nĩwe mũtũũgĩrie kũrĩ indo ciothe.

19 Nĩgũkorwo Yahweh nĩ oonire arĩ wega atĩ ũiyũru wa Yahweh wothe ũikare thĩinĩ wake,

20 na nĩ ũndũ wa Messiya indo ciothe ituĩke cia kũiguithanio na Yahweh, iria irĩ thĩ o na kana
iria irĩ igũrũ, nĩ ũndũ wa ũrĩa aarehire thayũ na ũndũ wa thakame yake, ĩrĩa yaitirwo mũtĩ-inĩ.

21 Hĩndĩ ĩmwe inyuĩ mwatũire mwamũranĩtio na Yahweh na mwarĩ thũ ciake meciria-inĩ manyu
nĩ ũndũ wa mĩtugo yanyu mĩũru.

22 No rĩu nĩ amũiguithanĩtie na Messiya na ũndũ wa ũrĩa aakuire arĩ na mwĩrĩ nĩgetha
amũrũgamie mbere yake mũrĩ aamũre, na mũtarĩ na ũũgũ, o na mũtarĩ na ũcuke,

23 mũngĩthiĩ na mbere na gwĩtĩkia mwĩhandĩte na mũrĩ arũmu, na mũtekwenyenyeka kuuma kũrĩ
kĩĩrĩgĩrĩro kĩrĩa kĩnyitĩrĩirwo nĩ Ũhoro-ũrĩa-Mwega. Ũhoro ũcio nĩguo Ũhoro-ũrĩa-Mwega ũrĩa
mwaiguire, na ũrĩa ũhunjĩtio kũrĩ ciũmbe ciothe cia gũkũ thĩ, na nĩguo niĩ Saũlũ nduĩkĩte
ndungata yaguo.

2392





24 Na rĩu nĩ ngenete nĩ ũndũ wa maũndũ marĩa thĩnĩtio namo nĩ ũndũ wanyu, na ngaiyũrĩrĩria
thĩinĩ wa mwĩrĩ wakwa kĩrĩa gĩtigaire ũhoro-inĩ wa kũnyamario kwa Messiya, ngamaiyũrĩrĩria nĩ
ũndũ wa mwĩrĩ wake, na nĩguo ũngano.

25 Na niĩ ndaatuirwo ndungata yaguo na ũndũ wa gũtũmwo nĩ Yahweh ndĩmũrehere ũhoro wa
Yahweh mũũmenye kũna, 26 na nĩguo hitho ĩrĩa ĩtũire ĩrĩ hithe kuuma o tene, njiarwa na njiarwa,
no rĩu nĩ ũguũrĩirio arĩa aamũre. 27 O acio nĩo Yahweh oonire arĩ wega kũmenyithia hitho ya
ũtonga ũrĩa ũrĩ riri kũrĩ andũ-a-Ndũrĩrĩ, nayo hitho ĩyo nĩ atĩ Messiya arĩ thĩinĩ wanyu, o we
kĩĩrĩgĩrĩro gĩa gũkaagĩa na riri.

28 Ũcio nĩwe tũhunjagia, tũgĩtaaranaga na tũkĩrutaga o mũndũ wothe tũrĩ na ũũgĩ wothe, nĩgetha
tũkarũgamia o mũndũ wothe aagĩrĩire kũna thĩinĩ wa Messiya.

29 Nĩ ũndũ wa gĩtũmi kĩu nĩ ndĩĩnogagia, ngĩĩgiaga kũringana na hinya wake wothe, ũrĩa ũrutaga
wĩra na hinya thĩinĩ wakwa.

AKOLOSAI 2

1 Nĩ ngwenda mũmenye ũrĩa ndĩĩgiaga nĩ ũndũ wanyu, na nĩ ũndũ wa andũ arĩa marĩ Laodikia, o
na nĩ ũndũ wa arĩa matarĩ maanyona niĩ mwene.

2 Ndĩĩgiaga ũguo nĩgetha magĩe na ũmĩrĩru wa ngoro na magĩe na ũrũmwe mohanĩtio nĩ
wendani, na nĩgetha maingĩhĩrwo nĩ ũtonga wa kũmenya wega ũhoro wa hitho ya Yahweh, na
nĩyo Messiya,

3 ũrĩa thĩinĩ wake kũhithĩtwo mĩthithũ yothe ya ũũgĩ na ũmenyo.

4 Ndĩramwĩra ũguo nĩgetha mũndũ o na ũrĩkũ ndakanamũhenie na ngarari cia mawara.

5 Nĩgũkorwo o na ndatuĩka ndirĩ hamwe na inyuĩ thĩinĩ wa mwĩrĩ, ndĩ hamwe na inyuĩ thĩinĩ wa
Roho, na ngakena nĩ kuona ũrĩa mũrĩ mĩbango mĩega, na ũrĩa wĩtĩkio wanyu thĩinĩ wa Messiya
ũrĩ mũrũmu.

2393








6 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, o ta ũrĩa mwamũkĩrire Messiya Yahshua arĩ Mwathi, thiĩi na mbere gũtũũra
thĩinĩ wake,

7 mũhandĩtwo na mũgaakwo thĩinĩ wake, na mũkĩongagĩrĩrwo hinya thĩinĩ wa wĩtĩkio o ta ũrĩa
mwarutirwo, na mũkĩrĩrĩrie gũcokia ngatho.

8 Mwĩmenyererei mũndũ o na ũrĩkũ ndakanamũtahe meciria na maũũgĩ ma maheni ma tũhũ,
marĩa moimanaga na mĩtugo ya andũ na irĩra iria cia ndũire cia thĩ ĩno, no ti kuuma kũrĩ Messiya.

9 Nĩgũkorwo ũiyũru wothe wa wĩtigĩri Yahweh ũtũũraga thĩinĩ wa Messiya arĩ na mwĩrĩ,

10 na inyuĩ nĩ mũiyũrĩtwo nĩ muoyo thĩinĩ wa Messiya, ũrĩa arĩ we Mũnene igũrũ rĩa hinya o
wothe na ũhoti o wothe.

11 O na inyuĩ nĩ mwaruire thĩinĩ wake, na ti na ũndũ wa moko ma andũ, no nĩ ũndũ wa
kwehererio mũtũũrĩre wa mehia, kũringana na irua rĩrĩa rĩruithanagio nĩ Messiya.

12 Nĩgũkorwo nĩ gũthikwo mwathikirwo hamwe nake rĩrĩa mwabatithirio, na mũkĩriũkio hamwe
nake nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia hinya wa Yahweh, ũrĩa wamũriũkirie akiuma kũrĩ arĩa akuũ.

13 Hĩndĩ ĩrĩa mwakuĩte nĩ ũndũ wa mehia manyu na mũgaikara ta mũtaruĩte nĩ ũndũ wa
mũtũũrĩre wanyu wa mehia-rĩ, Yahweh nĩ atũmire mũgĩe na muoyo hamwe na Messiya. Yahweh
nĩ atũrekeire mehia maitũ mothe,

14 na aarĩkia gũtharia Watho ũrĩa warĩ mwandĩke hamwe na mũtabarĩre waguo, o ũcio
watũthitangaga na watũire ũreganĩte na ithuĩ-rĩ; akĩweheria na ũndũ wa kũũhũrĩra mĩcumarĩ
mũtĩ-inĩ.

15 Thutha wa gũtoria mahinya na monene macio-rĩ, nĩ amonanirie mbere ya mũingĩ, akĩrũhagia
nĩ ũndũ wa ũrĩa aamatoretie mũtĩ-inĩ.

16 Nĩ ũndũ ũcio mũtikanareke mũndũ o na ũrĩkũ amũtuĩre cira nĩ ũndũ wa irio iria mũrĩaga, kana
kĩrĩa mũnyuaga, kana ũhoro-inĩ wa mĩthenya ĩrĩa mĩamũre, kana gũkũngũĩra Karũgamo ka
Mweri, o na kana mũthenya wa Thabatũ.

17 Maũndũ macio no kĩĩruru kĩa maũndũ marĩa magoka; no rĩrĩ, ma yamo-rĩ, nĩ Messiya we
mwene.

2394






18 Mũtikanareke mũndũ o na ũrĩkũ, ũrĩa wendete gwĩtua mũhoreri, na akahoyaga araika, atũme
mũtunywo kĩheo kĩrĩa mũtanyĩte kuona. Mũndũ ta ũcio nĩ ataaragĩria na njĩra nene maũndũ
marĩa onete, na mwĩcirĩrie wake ũtarĩ wa kĩĩroho ũgatũma etĩĩe nĩ ũndũ wa meciria make ma
tũhũ.

19 Mũndũ ta ũcio ndegwatanĩtie na Mũtwe, ũrĩa arĩ we ũnyitagĩrĩra mwĩrĩ wothe, akaũnyitithania
hamwe na nyunĩro ciohanĩtio na mĩkiha, naguo ũgakũra o ta ũrĩa Yahweh atũmaga ũkũre.

20 Rĩu-rĩ, angĩkorwo inyuĩ nĩ mwakuire hamwe na Messiya, na mũgĩtigana na irĩra iria cia
ndũire cia thĩ ĩno-rĩ, nĩ kĩ gĩtũmaga mwathĩkĩre mawatho mayo, ta mũtũire mũrĩ a thĩ? 21 Namo
nĩ ta maya: ―Ndũkanyite! Ndũgacame! Ndũkahutie!‖

22 Maũndũ macio mothe maraaria ũhoro wa indo iria ithiraga bata ciarĩkia kũhũthĩrwo, tondũ
icio no irĩra na wathani na ũrutani wa andũ.

23 Ti-itherũ, mĩtabarĩre ta ĩyo yonekaga ta ĩrĩ na ũũgĩ, nĩ ũndũ wa mĩhoere yao ĩrĩa methuurĩire,
na ũhoreri wa gwĩtua, na kwĩnyerekia, no makaaga kuona bata wa kwĩgirĩrĩria merirĩria ma
mwĩrĩ.

AKOLOSAI 3

1 Na rĩrĩ, kuona atĩ rĩu nĩ mũriũkĩtio hamwe na Messiya-rĩ, ngoro cianyu nĩ ikĩrũmbũyagie
maũndũ marĩa ma igũrũ, o kũrĩa Messiya aikarĩte guoko-inĩ kwa ũrĩo kwa Yahweh.

2 Meciria manyu nĩ meciragie maũndũ marĩa ma igũrũ, no ti maũndũ marĩa ma thĩ ĩno.

3 Nĩgũkorwo nĩ mwakuire, naguo muoyo wanyu rĩu nĩ mũhithe hamwe na Messiya thĩinĩ wa
Yahweh.

4 Na rĩrĩa Messiya, ũrĩa arĩ we muoyo witũ, akoonekana-rĩ, hĩndĩ ĩyo o na inyuĩ nĩ mũkonekana
hamwe nake mũrĩ na riri.

5 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, tuagai maũndũ mothe ma mwĩrĩ ũyũ wa ndũire ta makuĩte namo nĩ ta: ũhũũri-
maraya, na meciria mathũku, na thuti cia mwĩrĩ, na merirĩria moru, na ũkoroku, naguo no ũndũ
ũmwe na kũhoya mĩhianano.

2395







6 Tondũ wa maũndũ macio, mangʼũrĩ ma Yahweh nĩ maroka,

7 na inyuĩ mwatũire mũthiaga na mĩthiĩre ĩyo mũtũũrĩre-inĩ ũrĩa mwatũũraga mbere ĩyo.

8 No rĩu no nginya mwĩaũre maũndũ maya mothe, namo nĩ, marakara, na mangʼũrĩ, na rũmena,
na kũruma Yahweh, na kwaria maũndũ ma thoni na kanua.

9 Tigagai kũhenania mũndũ na ũrĩa ũngĩ, kuona atĩ nĩ mwĩyaũrĩte mũndũ ũrĩa wa tene na ciĩko
ciake,

10 na mũkehumba mũndũ ũngĩ mwerũ, ũrĩa werũhagio nginya agĩe na ũmenyo na agĩe na
mũhianĩre wa ũrĩa wamũũmbire.

11 Na ũhoro-inĩ ũcio hatirĩ Mũyunani kana Mũyahudi, mũndũ mũruu kana mũndũ ũtarĩ mũruu,
kana mũndũ mũcenji, kana Mũsikuthi, kana mũndũ ngombo kana ũtarĩ ngombo, no Messiya
nĩwe maũndũ mothe, na arĩ thĩinĩ wa maũndũ mothe.

12 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, tondũ mũrĩ andũ athure nĩ Yahweh, andũ aamũre na mendetwo mũno nĩwe,
mwĩhumbei ũiguanĩri wa tha, na gũtugana, na kwĩnyihia, na kũhorera na gũkirĩrĩria.

13 Kiranagĩrĩriai mũndũ na ũrĩa ũngĩ, na mũrekanagĩre rĩrĩa mũndũ angĩkorwo ekĩtwo ũũru nĩ
ũrĩa ũngĩ. Rekanagĩrai o ta ũrĩa Messiya aamũrekeire inyuĩ.

14 Ningĩ gũkĩra maũndũ macio mothe mega-rĩ, gĩai na wendani, tondũ nĩguo wohanagia maũndũ
mothe hamwe nĩguo maagĩrĩre kũna.

15 Rekei thayũ wa Messiya wathanage ngoro-inĩ cianyu, tondũ inyuĩ mũrĩ ta ciĩga cia mwĩrĩ
ũmwe-rĩ, mwetĩirwo thayũ. Na ningĩ mũcokagie ngatho.

16 Rekei ũhoro wa Messiya ũtũũrage ũingĩhĩte mũno thĩinĩ wanyu, mũkĩrutanaga na
mũgĩtaaranaga mũndũ na ũrĩa ũngĩ mũrĩ na ũũgĩ mũingĩ, o mũkĩinaga thaburi, na nyĩmbo cia
Yahweh, o na nyĩmbo cia kĩĩroho, mũrĩ na ngatho harĩ Yahweh ngoro-inĩ cianyu.

17 Na ũndũ ũrĩa wothe mũrĩĩkaga, mũkĩaria kana mũgĩĩka ũndũ, wĩkagei wothe rĩĩtwa-inĩ rĩa
Mwathi Yahshua, mũgĩcokagĩria Yahweh Ithe witũ ngatho thĩinĩ wake.

2396








18 Inyuĩ atumia-rĩ, mwĩnyihagĩriei athuri anyu, o ta ũrĩa kwagĩrĩire thĩinĩ wa Messiya.

19 Na inyuĩ athuri-rĩ, endagai atumia anyu na mũtikamakũũmage.

20 O na inyuĩ ciana-rĩ, athĩkagĩrai aciari anyu maũndũ-inĩ mothe, nĩgũkorwo gwĩka ũguo nĩ
gũkenagia Yahweh.

21 Na inyuĩ maithe-rĩ, mũtikarakaragie ciana cianyu, itikae gũkua ngoro.

22 Na inyuĩ ngombo-rĩ, athĩkagĩrai aathani anyu a gũkũ thĩ maũndũ-inĩ mothe, na to hĩndĩ ĩrĩa
maramuona atĩ nĩgetha mamwende, no maathĩkagĩrei mũrĩ na ngoro itarĩ na ũhinga na nĩ ũndũ
wa gũtĩa Yahweh.

23 Na rĩrĩ, ũndũ o wothe ũrĩa mũrĩĩkaga, wĩkagei na ngoro yanyu yothe, ta arĩ Yahweh
mũrarutĩra wĩra, no ti andũ,

24 mũkĩmenyaga atĩ nĩ mũkaamũkĩra igai kuuma kũrĩ Yahweh rĩrĩ kĩheo kĩanyu. Nĩ Messiya
Yahshua mũtungatagĩra.

25 Mũndũ o wothe ũrĩa wĩkaga ũũru nĩ akarĩhwo kũringana na ũũru wake, na gũtirĩ gũtĩĩra
mũndũ maũthĩ.

AKOLOSAI 4

1 Inyuĩ aathani, ĩkagĩrai ngombo cianyu maũndũ na njĩra ya ũthingu na ya kĩhooto,
mũkĩmenyaga atĩ o na inyuĩ nĩ mũrĩ na Mwathi kũrĩa igũrũ.

2 Thiagai na mbere kũhoya, na mũikarage mwĩiguĩte ũhoro-inĩ ũcio mũgĩcokagia ngatho.

2397










3 Ningĩ-rĩ, tũhoyagĩrei o na ithuĩ, nĩgetha Yahweh ahingũre mũrango nĩ ũndũ wa kiugo nĩguo
tũhunjie ũhoro wa hitho ĩrĩa nyamũre ĩgiĩ Messiya, o ĩrĩa ĩtũmĩte njohwo, 4 na atĩ hunjie ũhoro
wayo na njĩra njega o ta ũrĩa njagĩrĩirũo.

5 Thiagai na mĩthiĩre ya ũũgĩ kwerekera arĩa matetĩkĩtie, mũkĩhũthagĩra mahinda manyu wega
biũ. 6 Rekei ciugo cianyu ikoragwo irĩ cia ũtugi hingo ciothe, ikagĩaga na mũcamo mwega,
nĩgetha mũmenyage ũrĩa mwagĩrĩirũo gũcokeria o mũndũ.

7 Mũrũ wa Ithe witũ Tikiko, ũrĩa nyendete na ũtungataga arĩ mwĩhokeku, o we tũtungataga nake
thĩinĩ wa Yahweh nĩ ekũmũhe ũhoro wakwa wothe. 8 Ndĩramũtũma kũrĩ inyuĩ nĩguo mũmenye
ũrĩa ithuĩ tũtariĩ na nĩguo omĩrĩrie ngoro cianyu. 9 Nĩ megũka na Onesimo, mũrũ wa Ithe witũ
mwĩhokeku o we nyendete na uumĩte gatagatĩ-inĩ kanyu; nĩ mekũmwĩra maũndũ mothe marĩa
marekĩka gũkũ.

10 Nĩ mwageithio nĩ Aristariko ũrĩa tuohetwo hamwe nake, o na Mariko ũrĩa mũihwa wa Bar-
Naba (ũrĩa mwerirũo atĩ angĩgooka kũrĩ inyuĩ mũkaamũnyita ũgeni), 11 na Yeshua ũrĩa wĩtagwo
Jusito, o acio a itari rĩa arĩa maruĩte. Acio oiki nĩo arutithania wĩra hamwe na niĩ nĩ ũndũ wa
Ũthamaki wa Yahweh, na nĩ makoretwo makĩnyũmĩrĩria mũno. 12 Nĩ mwageithio nĩ Epafara, o
we ngombo ya Messiya Yahshua yumĩte gatagatĩ-inĩ kanyu. Hingo ciothe nĩ erutanagĩria nĩ ũndũ
wanyu mahoya-inĩ make, nĩguo marigĩrĩrio-inĩ mũgaakorũo mwĩhandĩte biũ na mũkorũo na
ũũma mũrũmu harĩ wendi wothe wa Yahweh. 13 Tondũ niĩ ndĩ mũira atĩ nĩ erutanagĩria mũno nĩ
ũndũ wanyu na nĩ ũndũ wa arĩa marĩ Laodikia na Hierapoli.

14 Nĩ mwageithio nĩ Luka ũrĩa ndagĩtarĩ, o ũcio twendete, Dema o nake nĩ amũgeithia. 15
Ngeithĩriai ariũ a Ithe witũ a Laodikia na mũgeithie Numifa na kĩũngano kĩrĩa gĩcemanagia
gwake mũciĩ. 16 Na rĩrĩa mũgaakorũo mũthomeirũo marũa maya, bangai mathomerũo kĩũngano
kĩa Alaodikia na inyuĩ mũthome marũa ma kuuma Laodikia. 17 Ningĩ mwĩre Arikipo ũũ:
―Menyagĩrĩra ũtungata ũrĩa wetĩkĩrire thĩinĩ wa Messiya, nĩguo ũũhingie.‖

18 Ici nĩ ngeithi ciakwa niĩ Saũlũ, ndamwandĩkĩra na guoko gwakwa mwene. Ririkanagai cioho
ciakwa. Ũtugi mũnene ũroikara hamwe na inyuĩ.

2398









1 ATHESALONIKE 1

1 Nĩ ithuĩ Saũlũ na Sila, na Timotheo,

Twandĩkĩra ũngano wa Athesalonike marũa maya ũrĩa ũrĩ thĩinĩ wa Yahweh Ithe witũ o na
Mwathi Yahshua Messiya.

Wega na thayũ wa Yahweh irogĩa na inyuĩ.

2 Nĩ tũcokagĩria Yahweh ngatho hĩndĩ ciothe nĩ ũndũ wanyu inyuothe, tũkĩmũgwetaga mahoya-
inĩ maitũ.

3 Rĩrĩa tũkũmũhoera tũrĩ mbere ya Yahweh o we Ithe witũ-rĩ, nĩ tũririkanaga tũtegũtigithĩria wĩra
wanyu ũrĩa uumanĩte na gwĩtĩkia, na kwĩnogia kwanyu kũrĩa kũrehagwo nĩ wendani, o na
gũkirĩrĩria kwanyu, kũrĩa kuumanĩte na kĩĩrĩgĩrĩro thĩinĩ wa Mwathi witũ Yahshua Messiya.

4 Nĩgũkorwo, ariũ na aarĩ a Ithe witũ inyuĩ mwendetwo nĩ Yahweh, ithuĩ nĩ tũũĩ atĩ nĩ
mwathurirwo nĩwe, 5 tondũ Ũhoro-ũrĩa-Mwega tũhunjagia, tũtiamũreheire ũrĩ o ciugo theri, no
twamũreheire ũrĩ na hinya, na ũrĩ na Roho Mwamũre, o na ũrĩ na ihooto itangĩthanganio. Ningĩ
inyuĩ nĩ mũũĩ ũrĩa twaikaraga na inyuĩ nĩ ũndũ wa kũmũguna.

6 Inyuĩ mwatuĩkire a kwĩgerekania na ithuĩ, o na mũgĩtuĩka a kwĩgerekania na Messiya, o na
gũtuĩka mwarĩ na mĩnyamaro mĩingĩ, nĩ mwamũkĩrire ũhoro wake mũrĩ na gĩkeno kĩrĩa
kĩheanagwo nĩ Roho Mwamũre.

7 Na nĩ ũndũ ũcio mũgĩtuĩka kĩonereria kũrĩ andũ arĩa othe metĩkĩtie kũu Makedonia, o na Akaia.

8 Naguo ũhoro wa Messiya nĩ wahunjire uumĩte kũrĩ inyuĩ, na to Makedonia na Akaia gwiki, no
rĩrĩ, o na wĩtĩkio wanyu thĩinĩ wa Yahweh nĩ ũmenyekete kũndũ guothe. Nĩ ũndũ ũcio tũtibataire
kuuga ũndũ ũhoro-inĩ ũcio,

9 nĩgũkorwo andũ o ene nĩo maheanaga ũhoro wa ũrĩa mwatũnyitire ũgeni. Nĩ maheanaga ũhoro
wa ũrĩa mwagarũrũkĩire Yahweh, mũgĩtigana na mĩhianano nĩguo mũtungatagĩre Kĩhoti ũrĩa ũrĩ

2399









muoyo na ũrĩa wa ma, 10 na mwetagĩrĩre Mũriũ oime igũrũ, ũrĩa aariũkirie kuuma kũrĩ arĩa akuũ,
nake nĩwe Yahshua, ũrĩa ũtũhonokagia kuuma kũrĩ mangʼũrĩ marĩa magoka.

1 ATHESALONIKE 2

1 Inyuĩ ariũ na aarĩ a Ithe witũ, nĩ mũũĩ atĩ gũũka gwitũ kũrĩ inyuĩ gũtiarĩ gwa tũhũ.

2 Mbere ĩyo nĩ twathĩnirio na tũkĩrumwo rĩrĩa twarĩ kũu Filipi, o ta ũrĩa inyuĩ mũũĩ, no nĩ ũndũ
wa gũteithio nĩ Yahweh witũ, nĩ tuomĩrĩirie na tũkĩmũhe Ũhoro-ũrĩa-Mwega, o na akorwo nĩ
twakararirio mũno.

3 Nĩgũkorwo gũthaithana gwitũ gũtiumanĩte na ihĩtia, kana matanya ma maũndũ ma waganu, o
na kana ma wara.

4 No rĩrĩ, ithuĩ nĩ kwaria twaragia ta andũ maamũrĩtwo nĩ Yahweh a kwĩhokerwo Ũhoro-ũrĩa-
Mwega. Ithuĩ ti andũ tũrageria gũkenia, no nĩ Yahweh, o we ũgeragia ngoro ciitũ.

5 Inyuĩ nĩ mũũĩ atĩ ithuĩ ti ndeto cia kwĩyendereria twaragia, o na kana tũkahithĩrĩra ũhoro wa
gũkorokera indo; Yahweh nĩwe mũira witũ.

6 Ithuĩ tũticaragia kũganwo nĩ andũ, arĩ inyuĩ kana mũndũ ũngĩ o wothe.

Tondũ tũrĩ atũmwo a Messiya-rĩ, nĩ tũngĩatuĩkire mũrigo kũrĩ inyuĩ, 7 no nĩ twaikarire na inyuĩ
tũhoreire, o ta ũrĩa nyina wa ciana nini amenyagĩrĩra ciana ciake mwene.

8 Nĩ tondũ wa ũrĩa twamwendete mũno, nĩ twakenagio nĩ kũgwatanĩra na inyuĩ, na to Ũhoro-inĩ-
ũrĩa-Mwega wa Yahweh wiki, no nĩ twagwatanĩire mĩtũũrĩre-inĩ iitũ o nayo, tondũ nĩ mwatuĩkĩte
andũ twendete mũno.

9 Ti-itherũ nĩ mũkũririkana, inyuĩ ariũ na aarĩ a Ithe witũ, wĩra witũ wa hinya na kwĩnogia gwitũ;
twarutaga wĩra ũtukũ na mũthenya nĩguo tũtigatuĩke mũrigo harĩ mũndũ o na ũrĩkũ hĩndĩ ĩrĩa
twamũhunjagĩria Ũhoro-ũrĩa-Mwega wa Yahweh.

10 Inyuĩ mũrĩ aira, o na Yahweh no mũira, ũrĩa twatũire na inyuĩ arĩa mwĩtĩkĩtie tũrĩ amũre, na
tũrĩ athingu, na tũtarĩ na ũcuke.

2400







11 Ningĩ nĩ mũũĩ atĩ twekaga mũndũ o mũndũ wanyu o ta ũrĩa ithe wa ciana ekaga ciana ciake
mwene,

12 tũkamũũmagĩrĩria, na tũkamũhoreragia, o na tũkamũringagĩrĩria mũtũũre mĩtũũrĩre yaganĩrĩire
na ũrĩa Yahweh endaga, o we ũmwĩtaga mũtonye thĩinĩ wa ũthamaki wake, na mũgĩe na riri
wake.

13 O na ningĩ nĩ tũcokagĩria Yahweh ngatho tũtegũtigithĩria tondũ rĩrĩa mwamũkĩrire kiugo kĩa
Yahweh, kĩrĩa mwaiguire kuuma kũrĩ ithuĩ, mũtiakĩamũkĩrire ta arĩ kiugo kĩa andũ, no
mwakĩamũkĩrire ta kiugo kĩa Yahweh, na nĩ ma, ũguo nĩguo kĩrĩ, na nĩkĩo kĩrutaga wĩra thĩinĩ
wanyu inyuĩ mwĩtĩkĩtie.

14 Nĩgũkorwo inyuĩ, ariũ na aarĩ a Ithe witũ, nĩ mwatuĩkire a kwĩgerekania na maũngano ma
Yahweh marĩa marĩ thĩinĩ wa Messiya Yahshua kũrĩa Yahuda: Nĩ mwanyamaririo nĩ andũ a
bũrũri wanyu na mĩnyamaro o ĩrĩa andũ a maũngano macio maanyamaragio nayo nĩ Ayahudi,

15 o arĩa moragire Mwathi Yahshua, na makĩũraga anabii, o na ithuĩ magĩtũingata. Nĩ
marakaragia Yahweh, na nĩ marĩ ũthũ na andũ othe 16 nĩ ũndũ wa kũgeria gũtũgiria
tũtikahunjĩrie andũ-a-Ndũrĩrĩ ũhoro nĩgetha mahonoke. Ũguo nĩguo meyongagĩrĩra mehia
makamaiyũrĩrĩra. Namo mangʼũrĩ ma Yahweh nĩ mamakinyĩire.

17 No rĩrĩ, ariũ na aarĩ a Ithe witũ, hĩndĩ ĩrĩa twatigithanirio na inyuĩ gwa kahinda kanini-rĩ, (ha
ũhoro wa mwĩrĩ, no ti wa ngoro), nĩ twerutanĩirie na kĩyo kĩnene nĩgetha tuonane na inyuĩ tondũ
nĩ twamwĩriragĩria mũno.

18 Nĩgũkorwo nĩ twendete mũno gũũka kũrĩ inyuĩ, na makĩria niĩ Saũlũ, nĩ ndageririe maita
maingĩ no Shaitani nĩ atũgiririe. 19 Nĩ ũndũ-rĩ, kĩĩrĩgĩrĩro giitũ gĩkĩrĩ kĩrĩkũ, kana gĩkeno giitũ,
kana thũmbĩ ĩrĩa tũngĩĩraha nayo mbere ya Mwathi witũ Yahshua rĩrĩa agoka? Githĩ ti inyuĩ? 20
Ti-itherũ, inyuĩ nĩ inyuĩ riri witũ na gĩkeno giitũ.

1 ATHESALONIKE 3

1 Nĩ ũndũ ũcio, rĩrĩa twaremirwo nĩ gũkirĩrĩria-rĩ, nĩ tuonire arĩ wega tũtigwo tũrĩ ithuiki kũu
Athene.

2401






2 Tũgĩgĩtũma Timotheo ũrĩa mũrũ wa Ithe witũ, na ndungata ya Yahweh hamwe na ithuĩ ya
kũhunjia Ũhoro-ũrĩa-Mwega wa Messiya, nĩguo amwĩkĩre hinya, na amũũmĩrĩrie wĩtĩkio-inĩ
wanyu,

3 nĩguo gũtikagĩe mũndũ ũngĩagagio nĩ magerio macio. Inyuĩ nĩ mũũĩ wega atĩ nĩmo twathĩrĩirio.
4 Ti-itherũ o na hĩndĩ ĩrĩa twarĩ na inyuĩ nĩ twamwĩraga kaingĩ atĩ no nginya tũnyarirwo. O ta
ũrĩa mũũĩ atĩ ũguo noguo gwacokire gũgĩtuĩka.

5 Nĩ ũndũ ũcio, rĩrĩa ndaremirwo nĩ gũkirĩrĩria rĩngĩ-rĩ, ngĩtũmana nĩguo menye ũhoro wa wĩtĩkio
wanyu. Nĩgũkorwo nĩ ndetigagĩra gũtigakorwo atĩ hihi mũgerania nĩ amũgeretie, naguo wĩra
witũ ũtuĩke wa tũhũ.

6 No rĩrĩ, rĩu Timotheo nĩ okĩte kũrĩ ithuĩ oimĩte kũrĩ inyuĩ, na agatũrehere ũhoro mwega ũkoniĩ
wĩtĩkio na wendani wanyu. Nĩ atwĩrĩte atĩ nĩ mũtũririkanaga hĩndĩ ciothe mũkenete, na atĩ nĩ
mwĩriragĩria gũtuona, o ta ũrĩa o na ithuĩ twĩriragĩria kũmuona. 7 Nĩ ũndũ ũcio, ariũ na aarĩ a Ithe
witũ-rĩ, o na tũrĩ na mĩnyamaro na mathĩna nĩ tuomĩrĩirio twaigua ũhoro wanyu nĩ tondũ wa
gwĩtĩkia kũu kwanyu.

8 Nĩgũkorwo rĩu tũgũtũũra muoyo kũna, kuona atĩ nĩ mwĩhandĩte wega thĩinĩ wa Yahweh.

9 Tũngĩhota atĩa gũcokeria Yahweh ngatho cia kũigana nĩ ũndũ wanyu, tondũ wa gĩkeno kĩrĩa
gĩothe tũrĩ nakĩo mbere ya Kĩhoti witũ nĩ ũndũ wanyu?

10 Nĩ tũhoyaga ũtukũ na mũthenya na kĩyo kĩingĩ nĩgetha tũkonana na inyuĩ rĩngĩ na tũmũrehere
kĩrĩa mũtarĩ nakĩo ũhoro-inĩ wa gwĩtĩkia kwanyu.

11 Rĩu-rĩ, Yahweh mwene, o Ithe witũ, na Mwathi witũ Yahshua, marotũhingũrĩra njĩra tũhote
gũũka kũrĩ inyuĩ.

12 Yahweh arotũma wendani wanyu wongerereke na ũiyũrĩrĩre harĩ o mũndũ na ũrĩa ũngĩ, na
harĩ andũ arĩa angĩ othe, o ta ũrĩa o na ithuĩ tũmwendete.

13 Ningĩ aroĩkĩra ngoro cianyu hinya nĩgetha mũgaakorwo mũtarĩ na ũcuke, na mũrĩ aamũre
mbere ya Yahweh, o we Ithe witũ, hĩndĩ ĩrĩa Mwathi witũ Yahshua agoka hamwe na andũ ake
arĩa aamũre othe.

2402







1 ATHESALONIKE 4

1 Naguo ũhoro wa kũrigĩrĩria, ariũ na aarĩ a Ithe witũ-rĩ, nĩ atĩ nĩ twamũrutire ũhoro wa
mũtũũrĩre, ũrĩa ũkenagia Yahweh, na noguo mũtũũraga mwĩkaga. Rĩu tũkũmũũria na
tũkamũringĩrĩria thĩinĩ wa Mwathi Yahshua atĩ mũkĩragĩrĩrie gwĩkaga o ũguo.

2 Nĩgũkorwo nĩ mũũĩ maũndũ marĩa twamũtaarire namo, tũrĩ na ũhoti wa Mwathi Yahshua.

3 Tondũ rĩrĩ, ũndũ ũrĩa Yahweh endete nĩ atĩ mũtuĩke andũ aamũre: atĩ mwĩthemage ũmaraya;

4 na atĩ o ũmwe wanyu amenye gwatha mwĩrĩ wake mwene ũikarage ũrĩ mwamũre na akĩũtĩaga,

5 atarĩ na merirĩria ma mwĩrĩ ta andũ a ndũrĩrĩ arĩa matoĩ Yahweh;

6 na atĩ ha ũhoro wa maũndũ macio, gũtigakorwo mũndũ o na ũrĩkũ ũngĩhĩtĩria mũrũ na mwarĩ
wa ithe na njĩra ya kũmũtunya indo ciake na wara, kana amwĩke ũũru. Yahweh nĩ akaherithia
andũ nĩ ũndũ wa mehia mothe ta macio, o ta ũrĩa tũrĩkĩtie kũmwĩra na tũkamũkaania.

7 Tondũ Yahweh ndatwĩtĩire maũndũ ma waganu, no aatwĩtire nĩguo tũtũũre mũtũũrĩre wa
kũmwĩyamũrĩra.

8 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, mũndũ ũrĩa ũkũregana na ũrutani ũyũ ti mũndũ araregana nake no nĩ Yahweh,
ũrĩa ũmũheaga inyuĩ Roho wake Mwamũre.

9 Na rĩu-rĩ, harĩ ũhoro wa kwendana na ariũ na aarĩ a Ithe witũ-rĩ, tũtibataire kũmwandĩkĩra nĩ
ũndũ inyuĩ ene nĩ mũrutĩtwo kwendanaga nĩ Yahweh.

10 Na ti-itherũ, nĩ mwendete ariũ na aarĩ a Ithe witũ othe arĩa marĩ Makedonia guothe. No nĩ
tũkũmũringĩrĩria inyuĩ ariũ na aarĩ a Ithe witũ, atĩ mũkĩragĩrĩrie gwĩka ũguo makĩria.

11 Na ningĩ atĩrĩ, atĩ mwĩrutage gũkira, na mũhangʼagĩre o maũndũ marĩa mamũkoniĩ, na
mũrutage wĩra na moko manyu, o ta ũrĩa twamwĩrire,

12 nĩgetha mũtũũrĩre wanyu wa o mũthenya, ũtũme mũheagwo gĩtĩo nĩ andũ arĩa matarĩ a thiritũ
yanyu, na nĩgetha mũtigatuĩke mũrigo kũrĩ mũndũ o na ũrĩkũ.

2403








13 No rĩrĩ, ariũ na aarĩ a Ithe witũ, tũtikwenda mũikarage mũtoĩ ũhoro wa andũ arĩa makomete,
kana mũigue kĩeha ta andũ arĩa angĩ matarĩ na kĩĩrĩgĩrĩro.

14 Nĩ twĩtĩkĩtie atĩ Yahshua nĩ akuire na akĩriũka, na nĩ ũndũ ũcio nĩ twĩtĩkĩtie atĩ Yahweh nĩ
akarehanĩria Yahshua hamwe na andũ arĩa makomete marĩ thĩinĩ wake.

15 Kũringana na kiugo kĩa Yahweh we mwene, tũkũmwĩra atĩ ithuĩ arĩa tũrĩ muoyo, arĩa
tũtigĩtwo nginya rĩrĩa agacoka tũtigatongoria arĩa marĩkĩtie gũkoma.

16 Tondũ Yahshua we mwene nĩ agaikũrũka oimĩte igũru agĩĩtanaga na kayũ, na mũgambo wa
mũraika ũrĩa mũnene, na coro wa Yahweh: Nao arĩa makuĩte me thĩinĩ wa Messiya nĩo makamba
kũriũka.

17 Thutha wa ũguo, ithuĩ arĩa tũgaakorwo tũrĩ muoyo na tũtigaire-rĩ, nĩ tũkoyanĩrio hamwe nao
matu-inĩ, tũgacemanie na Yahshua rĩera-inĩ. Na nĩ ũndũ ũcio tũgaatũũrania na Messiya nginya
tene. 18 Nĩ ũndũ ũcio, ũmanagĩrĩriai mũndũ na ũrĩa ũngĩ na ciugo icio.

1 ATHESALONIKE 5

1 No rĩrĩ ariũ na aarĩ a Ithe Witũ, ha ũhoro wa mahinda na ciathĩ-rĩ, mũtirĩ na bata mũtinde
mũkĩandĩkĩrwo.

2 Nĩ gũkorwo nĩ mũũĩ wega inyuĩ ene atĩ mũthenya wa Yahweh nĩ ũgoka o ta ũrĩa mũici okaga
ũtukũ.

3 Hĩndĩ ĩrĩa andũ moigaga atĩrĩ: ―Nĩ kũrĩ thayũ, na gũtirĩ buruga-rĩ!‖ O hĩndĩ ĩyo noguo
makahobanĩrio nĩ kwanangwo kwa narua, o ta ũrĩa mũtumia wĩ na ihu akoragĩrĩrwo nĩ ruo rwa
kũrũmwo; nao matikahonoka o na atĩa.

4 No inyuĩ ariũ a Ithe Witũ-rĩ, mũtikĩrĩ nduma-inĩ, atĩ mũthenya ũcio ũmũkorerere ta mũici;

5 nĩ gũkorwo inyuothe mũrĩ ciana cia ũtheri na ciana cia mũthenya. Tũtikĩrĩ a ũtukũ kana a
nduma;

6 nĩ ũndũ ũcio nĩ tũtigei gũkoma toro ta acio angĩ, no makĩria nĩ tũikarage twĩiguĩte na
tũterigĩtwo.

2404







7 Nĩ gũkorwo andũ arĩa makomaga toro-rĩ, makomaga ũtukũ; nao andũ arĩa arĩĩu, marĩagwo
ũtukũ.

8 No ithuĩ-rĩ, kuona atĩ tũrĩ a mũthenya, nĩ tũikaragei tũterigĩtwo, twĩyohete gako ga kũgitĩra
gĩthũri karĩa ka wĩtĩkio, na ka wendani; na tũgekĩra ũhoro wa kwĩrĩgĩrĩra ũhonokio ta arĩ gĩtukũ.

9 Tondũ Yahweh ndaatũtuire a kũrakarĩrwo, no gũtũtua aatũtuire a kũhonokio nĩ ũndũ wa
Mwathi witũ Yahshua Messiya,10 o we wakuire nĩ ũndũ witũ, nĩgetha tũgatũũrania nake, o na
tũngĩkorwo twĩiguĩte kana tũkomete.

11 Tondũ wa ũguo-rĩ, ũmanagĩrĩriai o mũndũ na mũndũ ũrĩa ũngĩ, na mwĩkanagĩre hinya, o ta
ũrĩa mũtũire mwĩkaga.

12 Na rĩrĩ ariũ na aarĩ a Ithe Witũ, twamũthaitha atĩ mũtĩage andũ arĩa mamũnogagĩra
makĩmũrutĩra wĩra, o arĩa matuĩtwo arori anyu maũndũ-inĩ ma Yahweh, makamũtaaraga, 13 na
mũmekagĩrĩre mũno makĩria, mũkĩmendaga, nĩ ũndũ wa wĩra ũcio marutaga. Gĩagai na ũiguano
thiritũ-inĩ yanyu.

14 Na ningĩ twamũhatĩrĩria, ariũ na aarĩ a Ithe Witũ, atĩrĩ, atĩ mũtaarage andũ arĩa mathiaga na
mĩthiĩre itaagĩrĩire, na mũũmagĩrĩrie arĩa ahũthũ ngoro, na mũtiiragĩrĩre arĩa maagĩte hinya, nao
othe-rĩ, mũtige kũmathethũkĩra.

15 Menyai mũndũ o na ũrĩkũ akerĩhĩria ũũru na ũũru kũrĩ mũndũ ũngĩ; no hingo ciothe
mũrũmanagĩrĩrie gwĩkana wega inyuĩ-ene, o na gwĩkaga andũ othe wega.

16 Kenagai hingo ciothe; 17 hoyagai mũtegũtigithĩria; 18 maũndũ-inĩ mothe-rĩ, cokagĩriai
Yahweh ngatho; nĩ ũndũ ha ũhoro wanyu-rĩ, ũguo noguo Yahweh endaga, e thĩinĩ wa Messiya
Yahshua.

19 Mũtikanahorie mwaki wa Roho; 20 mũtikanararie mohoro marĩa marathagwo, 21 roranagiai
maũndũ mothe; mũrũmagie o ũndũ wothe ũrĩa mwega, 22 na mũthemage ũndũ o wothe
ũngĩonwo wĩ mũũru.

23 Nake Yahweh mwene thayũ we mwene aromwamũra amũtherie kũna. Namo maroho manyu,
na ngoro cianyu, o na mĩĩrĩ yanyu iroikario irĩ ng‘ima, na igaakorwo itarĩ na ũcuke, hĩndĩ ĩrĩa
Mwathi witũ Yahshua Messiya akoneka.

24 Ũcio ũmwĩtaga nĩ wa kwĩhokeka, nake nĩ akahingia ũhoro ũcio.

25 Ariũ na aarĩ a Ithe Witũ, tũhoyagĩrei. 26 Geithiai ariũ na aarĩ a Ithe Witũ othe na ngeithi
nyamũre cia kũmumunyana.

27 Nĩ ndamwĩhĩtithia na Yahweh atĩ mũtikage gũthomera ariũ na aarĩ a Ithe Witũ othe aamũre
marũa maya.

2405


28 Wega wa Mwathi witũ Yahshua Messiya ũrogĩa na inyuĩ.

2 ATHESALONIKE 1

1 Nĩ ithuĩ Saũlũ, na Sila, na Timotheo,

Twandĩkĩra Ũngano wa Athesalonike marũa maya ũrĩa ũrĩ thĩinĩ wa Yahweh Ithe witũ, o na
thĩinĩ wa Mwathi Yahshua Messiya:

2 Wega na thayũ irogĩa na inyuĩ ciumĩte kũrĩ Yahweh Ithe witũ, o na Mwathi Yahshua Messiya.

3 Nĩ twagĩrĩirwo nĩ gũcokagĩria Yahweh ngatho hĩndĩ ciothe nĩ ũndũ wanyu, ariũ na aarĩ a Ithe
witũ, tondũ ũguo nĩguo kwagĩrĩire, tondũ wĩtĩkio wanyu nĩ ũrakũra mũno makĩria, o naguo
wendani ũrĩa o mũndũ arĩ naguo harĩ mũndũ ũrĩa ũngĩ ũkaingĩha.

4 Nĩ ũndũ ũcio, nĩ twĩrahaga tũrĩ thĩinĩ wa maũngano ma Yahweh nĩ ũndũ wa gũkirĩrĩria kwanyu,
na gwĩtĩkia kwanyu mĩnyamaro-inĩ yothe na magerio marĩa mũkiragĩrĩria.

5 Maũndũ macio mothe nĩ monanagia atĩ itua rĩa Yahweh rĩa cira nĩ rĩa kĩhooto, na nĩ ũndũ ũcio
mũtuwo aagĩrĩru a gũtonya ũthamaki-inĩ wa Yahweh, o ũcio mũnyariragwo nĩ ũndũ waguo.

6 Kuona atĩ nĩ ũndũ wa ũthingu Yahweh kũrĩha arĩa mamũthĩnagia inyuĩ na njĩra ya kũmarehere
thĩna o nao,

7 no inyuĩ arĩa mũtũire mũthĩnagio amũhe kĩhurũko, o hamwe na ithuĩ. Ũndũ ũcio nĩ ũkahinga
hĩndĩ ĩrĩa Mwathi Yahshua akaaguũranĩrio oimĩte igũrũ arĩ hamwe na araika ake arĩa marĩ hinya.

8 Ena mwaki ũrarĩrĩmbũka, nĩ akaherithia andũ arĩa matoĩ Yahweh na mataathĩkagĩra Ũhoro-
ũrĩa-Mwega wa Mwathi witũ Yahshua.

2406










9 Nao nĩ makaherithio na kwanangwo kũrĩa gũtagathira, na mahingĩrĩrio nja matikone ũthiũ wa
Yahweh, o na ũnene wa hinya wake,

10 mũthenya ũrĩa agoka nĩguo atũũgĩrio thĩinĩ wa andũ ake arĩa aamũre, o na andũ othe arĩa
mamwĩtĩkĩtie magege nĩ ũndũ wake. O na inyuĩ mũgaakorwo mũrĩ amwe ao tondũ nĩ mwetĩkirie
ũira witũ ũrĩa twamũheire.

11 Ũndũ ũcio nĩguo ũtũmaga tũmũhoyagĩre tũtegũtigithĩria, atĩ Yahweh witũ amũtue andũ
maaganĩrĩire na gwĩtwo kwanyu, ningĩ nĩ ũndũ wa hinya wake amũhingagĩrie matanya manyu
mothe marĩa mega, o na wĩra o wothe ũrĩa uumanĩte na wĩtĩkio wanyu. 12 Tũhoyaga ũguo
nĩgetha rĩĩtwa rĩa Mwathi witũ Yahshua rĩtũũgagĩrio thĩinĩ wanyu, o na inyuĩ mũtũũgagĩrio thĩinĩ
wake, kũringana na wega wa Yahweh witũ na wa Mwathi Yahshua Messiya.

2 ATHESALONIKE 2

1 Rĩu-rĩ ariũ na aarĩ a Ithe witũ, twamũthaitha atĩ ha ũhoro wa gũcoka kwa Mwathi witũ Yahshua
Messiya na gũcokanĩrĩrio gwitũ harĩ we,

2 atĩ mũtikahiũhe kwenyenyio kana mũhahũrwo nĩ ũrathi mũna, kana ndũmĩrĩri, o na kana marũa
merĩtwo atĩ moimĩte kũrĩ ithuĩ, makoiga atĩ mũthenya wa Messiya nĩ ũrĩkĩtie gũkinya.

3 Mũtikareke mũndũ o na ũrĩkũ amũhenie o na atĩa, nĩgũkorwo mũthenya ũcio ndũgakinya,
ũhoro wa kũregana na Watho ũtakinyĩte, o nake mũndũ ũrĩa mũregi Watho ataguũranĩirio, o ũcio
ũtuĩrĩirwo cira wa kwanangwo.

4 Nĩ agokĩrĩra na etũũgĩrie igũrũ rĩa kĩrĩa gĩothe gĩĩtanĩtio na Yahweh, kana kĩrĩa gĩothe
kĩhoyagwo, nĩgetha aikare thĩ kũu thĩinĩ wa hekarũ ya Yahweh, agĩĩtuaga atĩ we mwene nĩ
Yahweh.

5 Kaĩ mũtararirikana atĩ rĩrĩa ndarĩ hamwe na inyuĩ nĩ ndamwĩraga maũndũ macio? 6 Na rĩu nĩ
mũũĩ kĩrĩa kĩgirĩtie mũndũ ũcio oke na nĩgetha akaaguũranĩrio ihinda rĩrĩa rĩagĩrĩire.

7 Nĩgũkorwo ũhoro wa hitho wa kũregana na Watho nĩ ũraruta wĩra; no nĩ kũrĩ ũrĩa ũgirĩrĩirie
ũhoro ũcio woneke rĩu, na egũthiĩ na mbere gwĩka ũguo nginya rĩrĩa akeeherio.

2407








8 Na hĩndĩ ĩyo nĩguo mũndũ ũcio mũregi Watho akaaguũranĩrio. Mũndũ ũcio nĩwe Mwathi
Yahshua akooraga na mĩhũmũ ya kanua gake, na amwanange na riri wake ũrĩa ũkonanio nĩ
gũcoka gwake.

9 Mũndũ ũcio mũregi Watho nĩ agoka kũringana na wĩra wa Shaitani ũrĩa wonekaga thĩinĩ wa
mĩthemba yothe ya ciama cia maheni, na marũũri, na morirũ,

10 o na oke na mĩthemba yothe ya ũmaramari nĩguo ahenie andũ arĩa marĩ njĩra ya kũũra.
Moraga tondũ nĩ maregire kwenda ũhoro-ũrĩa-wa-ma nĩguo mahonokio.

11 Na tondũ ũcio Yahweh nĩ amarehagĩra ũndũ wa hinya wa kũmahĩtithia, nĩgetha metĩkie
maheni macio,

12 na nĩgetha andũ othe matuĩrwo cira arĩa matetĩkĩtie ũhoro-ũrĩa-wa-ma na makenagĩra maũndũ
ma waganu.

13 No rĩrĩ, twagĩrĩirwo nĩ gũcokagĩria Yahweh ngatho hĩndĩ ciothe nĩ ũndũ wanyu, inyuĩ ariũ na
aarĩ a Ithe witũ mwendetwo Nĩwe, tondũ kuuma o kĩambĩrĩria Yahweh nĩ amũthurire mũhonokio
nĩ ũndũ wa kwamũrwo nĩ Roho o na gwĩtĩkia ũhoro-ũrĩa-wa-ma.

14 Aamwĩtĩire ũhoro ũyũ nĩ ũndũ wa Ũhoro-ũrĩa-Mwega ũrĩa twamũhunjĩirie nĩguo mũgĩe na riri
wa Mwathi witũ Yahshua Messiya. 15 Nĩ ũndũ ũcio, ariũ na aarĩ a Ithe witũ, mwĩhandei wega na
mũrũmie ũrutani ũrĩa twamũrutire, o na akorwo twaririe na kanua kana tũkĩmwandĩkĩra marũa.

16 Mwathi witũ Yahshua Messiya we mwene, o na Yahweh Ithe witũ ũrĩa watwendire na agĩtũhe
ũũmĩrĩru wa nginya tene na kĩĩrĩgĩrĩro kĩega na ũndũ wa Wega wake-rĩ, 17 maroomĩrĩria ngoro
cianyu, na mamwĩkĩre hinya thĩinĩ wa ciĩko o na ciugo ciothe njega.

2 ATHESALONIKE 3

1 Ngĩrĩkĩrĩria ariũ na aarĩ a Ithe witũ-rĩ, thiĩi na mbere gũtũhoera, nĩgetha kiugo kĩa Yahweh
gĩthiĩ na mbere gũtherema na ihenya na gũtũũgĩrio, o ta ũrĩa gĩtariĩ harĩ inyuĩ, 2 na atĩ tũhonokio
kuuma kũrĩ andũ oru na aganu, nĩ gũkorũo wĩtĩkio ti kĩndũ kĩa andũ othe.

2408








3 No Yahweh nĩ mwĩhokeku, na nĩ ekũmwĩkĩra hinya na amũgitĩre kuumana na ũrĩa mũũru. 4
Makĩria ma ũguo, tũrĩ na ma thĩinĩ wa Yahweh ũhoro-inĩ wanyu, atĩ nĩ mũrarũmĩrĩra na nĩ
mũgũthiĩ na mbere kũrũmĩrĩra motaaro maitũ. 5 Yahweh arothiĩ na mbere gũtongoria ngoro
cianyu wega nĩguo mwende Yahweh na mũgĩe na ũkirĩrĩria nĩ ũndũ wa Messiya.

6 Rĩu ariũ a Ithe witũ tũramũtaara thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩa Mwathi witũ Yahshua Messiya, atĩ mũtige
gũthiaga thiritũ na mũrũ wa Ithe witũ o wothe ũrathiĩ na mĩthiĩre ĩrĩa ĩtagĩrĩire na ũtarũmagĩrĩra
ũrutani ũrĩa mwaamũkĩrire kuuma kũrĩ ithuĩ. 7 Nĩ gũkorũo inyuĩ ene nĩ mũũĩ ũrĩa mwagĩrĩirũo nĩ
kwĩgerekania na ithuĩ, tondũ tũtiathiaga na mĩthiĩre ĩtarĩ mĩagĩrĩru gatagatĩ-inĩ kanyu, 8 o na
tũtiarĩaga irio cia mũndũ o na ũrĩkũ tũhũ. Ithenya rĩa ũguo, twarutaga wĩra mũritũ na wa mĩnoga
ũtukũ na mũthenya nĩgetha tũtigatuĩke mũrigo mũritũ harĩ mũndũ o na ũmwe wanyu. 9 Ti atĩ
tũtirĩ na kĩhooto, ĩndĩ twendaga kwĩrutĩra ithuĩ ene tũrĩ kĩonereria harĩ inyuĩ nĩguo
mwĩgerekanagie na ithuĩ. 10 Rĩrĩa twarĩ hamwe na inyuĩ, nĩ twamũheaga watho ũyũ: ―Mũndũ
angĩkorũo ndarenda kũruta wĩra, o na kũrĩa ndakarĩe.‖ 11 Nĩ gũkorũo tũraigua atĩ harĩ amwe
marathiĩ na mĩthiĩre ĩtarĩ mĩagĩrĩru gatagatĩ-inĩ kanyu, makaga kũruta wĩra o na hanini, ĩndĩ
meingĩragia maũndũ-inĩ matamakoniĩ. 12 Andũ ta acio-rĩ, tũramaatha na tũkamaringĩrĩria thĩinĩ
wa Mwathi Yahshua Messiya atĩ marutage wĩra mekirĩire na marĩage irio iria o ene marutĩire
wĩra.

13 No inyuĩ ariũ a Ithe witũ-rĩ, mũtikanakue ngoro harĩ gwĩkaga wega. 14 No mũndũ o na ũrĩkũ
angĩaga gwathĩkĩra kiugo gitũ kĩrĩa kĩrĩ marũa-inĩ maya, nĩ orotwo na andũ mamenyithio na
mũtige gũthiaga thiritũ nake, nĩgetha aconoke. 15 Ĩndĩ o na kũrĩ ũguo mũtikamũtue thũ, no thiĩi
na mbere kũmũtaara o ta mũrũ wa Ithe witũ.

16 Rĩu-rĩ, Yahweh mwene thayũ aromũheaga thayũ hĩndĩ ciothe maũndũ-inĩ mothe. Yahweh
aroikara hamwe na inyuĩ inyuothe.

17 Ici nĩ ngeithi ciakwa, niĩ Saũlũ, nyandĩkĩte na guoko gwakwa mwene, na nĩ rũũri marũa-inĩ
makwa mothe; ũguo nĩguo nyandĩkaga.

18 Ũtugi mũnene wa Mwathi witũ Yahshua Messiya ũroikara hamwe na inyuĩ inyuothe.

1 TIMOTHEO 1

1 Nĩ niĩ Saũlũ mũtũmwo wa Messiya Yahshua nĩ ũndũ wa gwathwo nĩ Yahweh Mũhonokia witũ
o na nĩ Messiya Yahshua ũrĩa arĩ we mwĩhoko witũ,

2 Ndĩrakwandĩkĩra marũa maya wee Timotheo, mũrũ wakwa kũna thĩinĩ wa wĩtĩkio:

2409





Wega, na tha, na thayũ kuuma kũrĩ Yahweh Ithe witũ o na kũrĩ Messiya Yahshua Mwathi witũ
irogĩa nawe.

3 O ta ũrĩa ndakũringĩrĩirie ngĩthiĩ Makedonia, atĩ ũikare kũu Efeso o na rĩu ndĩrenda ũikare kuo
nĩgetha ũgiragie andũ amwe kũu matigacoke kũrutana ũrutani wa maheni,

4 na ningĩ matigathikagĩrĩrie ngʼano cia tũhũ, kana ũhoro wa njiarwa ũrĩa ũtathiraga. Maũndũ ta
macio makagĩrĩria ngarari handũ ha gũkũria wĩra wa Yahweh, ũrĩa ũrutagwo na njĩra ya wĩtĩkio.

5 Muoroto wa Watho ũyũ nĩ wendo, ũrĩa uumaga thĩinĩ wa ngoro ĩtarĩ ũcuke, na thamiri njega, o
na wĩtĩkio ũtarĩ na ũhinga. 6 Andũ amwe nĩ matiganĩte na ũhoro ũcio na makerekera mĩario-inĩ
ya tũhũ.

7 Mendaga gũtuĩka arutani a Watho, o na gũtuĩka matiũĩ gĩtũmi kĩa ũhoro ũrĩa maheanaga o na
kana gĩtũmi kĩa maũndũ marĩa maaragia magwatĩirie.

8 Nĩ tũũĩ atĩ Watho nĩ mwega mũndũ angĩũhũthĩra kũringana na ũrĩa kwagĩrĩire. 9 O na ningĩ nĩ
tũũĩ atĩ Watho ndũthondekeirwo andũ arĩa athingu no ũthondekeirwo arĩa moinaga Watho na arĩa
aremi, na arĩa matetigĩrĩte Yahweh na arĩa ehia, na arĩa matarĩ aamũre na arĩa matarĩ etĩkia; o na
arĩa moragaga maithe na manyina mao, na aiti a thakame, 10 o na nĩ ũndũ wa itharia na arĩa
mogomagia mĩtugo magethahia na ũmũndũ, na anyiti andũ mĩgwate nĩguo monjorie nao, na arĩa
mahenanagia, na arĩa mehĩtaga na maheni, o na ũndũ ũngĩ o wothe ũtaringaine na ũrutani ũrĩa
mwagĩrĩru,

11 ũrĩa ũringaine na Ũhoro-ũrĩa-Mwega ũrĩ riri wa Yahweh ũrĩa mũrathime, o ũhoro ũcio
ndehokeirwo ndĩũrutage.

12 Nĩ ngũcokeria Messiya Yahshua Mwathi witũ ngatho, ũrĩa ũheete hinya, tondũ nĩ anduire wa
kwĩhokeka, na akĩnyamũra nduĩke wa kũmũtungatagĩra.

13 O na gũtuĩka rĩmwe ndaarĩ mũrumi Yahweh, na mũnyarirani, na mũndũ wa ngũĩ, nĩ
ndaiguĩrĩirwo tha tondũ ndekaga ũguo itekũmenya na itarĩ mwĩtĩkia. 14 Naguo wega mũingĩ wa
Yahweh witũ ũkĩnjiyũrĩrĩra, hamwe na wĩtĩkio o na wendani ũrĩa uumaga thĩinĩ wa Messiya
Yahshua.

15 Ũhoro ũyũ nĩguo wa kwĩhokeka na nĩguo wagĩrĩire gwĩtĩkĩrwo kũna: Atĩ Messiya Yahshua
ookire thĩ kũhonokia ehia, na harĩ acio-rĩ, nĩ niĩ wa mbere. 16 No nĩ ũndũ wa gĩtũmi kĩu, niĩ nĩ

2410






ndaiguĩrĩirwo tha nĩ Yahweh nĩgetha thĩinĩ wakwa, Messiya Yahshua onanie ũkirĩrĩria wake ũtarĩ
mũthia, nĩguo niĩ ndaarĩ mwĩhia makĩria, nduĩke kĩonereria harĩ arĩa marĩmwĩtĩkagia na
makegĩĩra na muoyo wa tene na tene. 17 Na rĩu, kũrĩ Mũthamaki ũrĩa ũtũũraga tene na tene, ũrĩa
ũtathiraga, na ũrĩa ũtonekaga-rĩ, o we Kĩhoti wiki wĩna ũũgĩ ũrĩa Wa Ma, arotĩagwo na
agoocagwo tene na tene. Amein.

18 Wee Timotheo, mũrũ wakwa, ndĩrakũhe ũtaaro ũyũ kũringana na mohoro marĩa maarathĩtwo
hĩndĩ ĩmwe ũhoro-inĩ waku, nĩgetha wamarũmĩrĩra ũhotage kũrũa mbaara wega, 19 na ũtũũre
ũrũmĩtie wĩtĩkio, na ũrĩ na thamiri ĩtarĩ na ũcuke. Andũ angĩ nĩ mareganĩte na kũrũmĩrĩra thamiri
ciao, na nĩ ũndũ ũcio magathũkia wĩtĩkio wao.

20 Amwe ao nĩ Humenayo, na Alekisandero, arĩa neanĩte kũrĩ Shaitani nĩgetha marutwo, matige
kũruma Yahweh.

1 TIMOTHEO 2

1 Ningĩ, nĩ ngũkũringĩrĩria atĩ mbere ya maũndũ mothe kũhoyagwo mahoya ma kũhoera mabata
ma andũ na ma kũhoyanĩra, na ma gũthaithanĩrĩra, na ma gũcokia ngatho, nĩ ũndũ wa andũ othe:

2 Ningĩ mũhoyagĩre athamaki na arĩa othe mathanaga. Hoyagai nĩgetha tũtũũrage na mũtũũrĩre
wa thayũ na tũhoreire tũgĩtĩaga Yahweh maũndũ-inĩ mothe na tũrĩ na wĩyamũrĩri Yahweh.

3 Ũndũ ũcio nĩ mwega, na nĩ ũkenagia Yahweh Mũhonokia witũ,

4 o we wendete andũ othe mahonokio na mamenye ũhoro-ũrĩa-wa-ma.

5 Nĩgũkorwo kũrĩ Yahweh o ũmwe, na mũiguithania o ũmwe wa kũiguithania Yahweh na andũ,
nake nĩwe mũndũ, o we Messiya Yahshua,

6 ũrĩa werutire atuĩke wa gũkũũra andũ othe. Naguo ũira wa ũhoro ũcio nĩ waheanirwo ihinda
rĩaguo rĩrĩa rĩagĩrĩire rĩakinya. 7 Na ũhoro ũcio nĩguo watũmire nduĩke mũhunjia o na mũtũmwo
waguo na niĩ ndĩraaria ũhoro wa ma, ndirahenania. Ndatuĩkire mũrutani wa kũrutaga andũ-a-
Ndũrĩrĩ ũhoro wa gwĩtĩkia o na ũhoro wa ma.

2411








8 Ngwenda atĩ arũme mahoithagie kũndũ guothe moete moko mamũre na igũrũ, matarĩ na
marakara kana ngarari.

9 Na ningĩ ngwenda atĩ andũ-a-nja mehumbage wega na nguo itarĩ cia kwĩonania marĩ na
mĩthiĩre yagĩrĩire, na marĩ na ũũgĩ wa ngoro, no ti na kũrama njuĩrĩ, kana na thahabu, kana ruru,
o na kana nguo iria cia goro mũno, 10 no makoragwo marĩ na ciĩko njega, iria ciagĩrĩire andũ-a-
nja arĩa moimbũraga atĩ nĩ ahoi Yahweh.

11 Mũndũ-wa-nja aagĩrĩirwo erutage maũndũ akindĩirie na agĩathĩkaga biũ.

12 Ndingĩĩtĩkĩria mũndũ-wa-nja arutanage kana aathage mũndũ mũrũme; no nĩ aikarage

ekirĩire.

13 Nĩgũkorwo Adamu nĩwe wombirwo mbere, Hawa agĩcokerera.

14 Ningĩ Adamu tiwe wahenirio; nĩ mũndũ-wa-nja wahenirio agĩtuĩka mwĩhia. 15 No rĩrĩ, andũ-
a-nja nĩ makaahonoka nĩ ũndũ wa gũciara ciana, mangĩtũũra metĩkĩtie na marĩ atugi na andũ
aamũre, o na marĩ na ũũgĩ wa ngoro.

1 TIMOTHEO 3

1 Ũhoro ũyũ nĩguo wa kwĩhokeka: Atĩ mũndũ o wothe angĩĩrirĩria gũtuĩka mũrori wa maũndũ
ma ũngano, mũndũ ũcio nĩ erirĩirie wĩra wa bata.

2 Rĩu-rĩ, mũrori wa maũndũ ma ũngano no nginya akorwo atarĩ na ũcuke, na akorwo nĩ mũthuri
wa mũtumia ũmwe. No nginya akorwo arĩ mũhoreri, na ũũĩ kwĩgirĩrĩria merirĩria ma mwĩrĩ, na
mũndũ mũtĩĩku, na mũndũ ũnyitaga andũ ũgeni, na ũngĩhota kũrutana maũndũ. 3 No
ndagakorwo arĩ mũrĩĩu, kana arĩ wa ngũĩ, no akorwo arĩ mũhoreri, na mũndũ ũtarĩ wa mbaara, na
ũtarĩ thuti ya mbeca.

4 Ningĩ akorwo ahotete gwatha mũciĩ wake wega, na one atĩ ciana ciake nĩ imwathĩkagĩra na
gĩtĩo kĩrĩa kĩagĩrĩire.

2412








5 (Mũndũ angĩkorwo ndangĩhota gwatha mũciĩ wake mwene-rĩ, angĩhota atĩa kũmenyerera
ũngano wa Yahweh?)

6 Ningĩ ndagakorwo arĩ mũndũ mwerũ wĩtĩkio-inĩ ndakae kũgĩa na mwĩtĩo, nake atuĩrwo cira ta
ũrĩa mũcukani aatuĩrĩirwo.

7 Ningĩ no nginya akorwo arĩ na ngumo njega kũrĩ andũ arĩa matarĩ a thiritũ iitũ, nĩgetha
ndagatuĩke wa gũconorithio kana agũe mũtego-inĩ wa mũcukani.

8 Nao ateithĩrĩria a ũngano, nĩ magĩrĩirwo makoragwo marĩ andũ a gũtĩĩka na ehokeku,
matigatuĩke anyui a ndibei mũno, na makorwo matarĩ a gũkorokera ũtonga na njĩra ĩtagĩrĩire. 9
No nginya marũmie ũhoro-ũrĩa-wa-ma wa wĩtĩkio ũrĩa mũrikĩru marĩ na thamiri itarĩ na
mwĩcuko. 10 Nao mambe magerio; na thutha ũcio marekwo matuĩke ateithĩrĩria a maũndũ ma
ũngano maakorwo matarĩ na ũcuke.

11 Ũndũ ũmwe, nao atumia ao nĩ makorwo marĩ atumia a gũtĩĩka, matigakorwo marĩ andũ a
gũcambania, no makorwo matarĩ arĩĩu na matuĩke a kwĩhokeka maũndũ-inĩ mothe.

12 Mũteithĩrĩria wa ũngano no nginya akorwo arĩ mũthuri wa mũtumia ũmwe, na no nginya
akorwo ahotete gwatha ciana ciake na mũciĩ wake wega. 13 Arĩa matungatĩte wega nĩ megĩagĩra
na ngumo njega, na makomĩrĩria mũno ũhoro-inĩ wa wĩtĩkio wao ũrĩa wa gwĩtĩkia Messiya
Yahshua.

14 O na gũkorwo ndĩ na mwĩhoko atĩ nĩ ndĩrĩũka kũrĩ we narua-rĩ, ndĩrakwandĩkĩra maũndũ
maya nĩgetha,

15 ingĩaga gũũka narua, ũmenye ũrĩa andũ magĩrĩirwo nĩ gũikaraga marĩ thĩinĩ wa nyũmba ya
Yahweh, na nĩyo ũngano wa Kĩhoti ũrĩa ũrĩ muoyo, naguo nĩguo gĩtugĩ na mũthingi mũrũmu wa
kũnyitĩrĩra ũhoro-ũrĩa-wa-ma.

16 Na hatarĩ nganja, ũhoro wa kwĩyamũrĩra Yahweh nĩ hitho nene ma, atĩ:

2413









We oonanirio arĩ na mwĩrĩ,

agĩtuwo mũthingu nĩ Roho,

akĩonwo nĩ araika,

na ũhoro wake ũkĩhunjio kũrĩ ndũrĩrĩ ciothe,

agĩĩtĩkio nĩ andũ a gũkũ thĩ,

na akĩamũkĩrwo riri-inĩ kũrĩa igũrũ.

1 TIMOTHEO 4

1 Na rĩrĩ, Roho nĩ oigaga atekũhithĩrĩra atĩ matukũ ma thutha andũ amwe nĩ magatiganĩria
wĩtĩkio na marũmĩrĩre maroho marĩa mahenanagia o na maũndũ marĩa marutanagwo nĩ
ndaimono.

2 Morutani ta macio mahunjagio nĩ andũ arĩa marĩ ũhinga, arĩa maaragia maheni, na arĩa thamiri
ciao ihaana ta icinĩtwo na ruoro.

3 Acio nĩo makaanagia andũ kũhikania na makamera megirĩrĩrie kũrĩaga irio cia mĩthemba
ĩmwe, iria Yahweh oombire nĩguo ciamũkagĩrwo na ngatho nĩ arĩa metĩkĩtie na arĩa moĩ ũhoro-
ũrĩa-wa-ma.

4 Tondũ-rĩ, kĩrĩa gĩothe Yahweh oombire nĩ kĩega, na gũtirĩ kĩndũ kĩagĩrĩirwo nĩ kũregwo
angĩkorwo kĩamũkĩrĩtwo na ngatho, 5 tondũ nĩ kĩrĩkĩtie kwamũrwo nĩ kiugo kĩa Yahweh na
mahoya.

6 Ũngĩruta ariũ na aarĩ a Ithe witũ maũndũ maya-rĩ, nĩ ũgũtuĩka ndungata njega ya Messiya
Yahshua, ĩrĩa ĩreretwo na ciugo cia ũhoro-ũrĩa-wa-ma wa wĩtĩkio o na cia ũrutani mwega ũrĩa
wee ũtũire ũrũmĩrĩire.

2414









7 Reganaga na ngʼano cia tũhũ iria itarĩ cia gũtĩithia Yahweh, o na ngʼano ta iria iganagwo nĩ
iheti; nĩ kaba wĩmenyerie gũikara wĩyamũrĩire Yahweh. 8 Nĩgũkorwo gwĩka maũndũ ma gwĩkĩra
mwĩrĩ hinya nĩ kũrĩ bata wakuo, no kwĩyamũrĩra Yahweh kũrĩ bata harĩ maũndũ mothe, nĩ ũndũ
kũrehaga kĩĩrĩgĩrĩro muoyo-inĩ ũyũ tũrĩ o na muoyo-inĩ ũrĩa ũgoka.

9 Ũhoro ũyũ nĩguo wa kwĩhokeka na nĩ wagĩrĩire gwĩtĩkĩrĩka o biũ

10 (na ũhoro ũcio nĩguo ũtũmaga twĩrutanagĩrie na twĩnogagie), na tũkaiga mwĩhoko witũ harĩ
Kĩhoti ũrĩa ũrĩ muoyo, ũrĩa arĩ we Mũhonokia wa andũ othe, na makĩria arĩa metĩkĩtie.

11 Athanaga atĩ maũndũ macio mekagwo.

12 Ndũkanareke mũndũ o na ũrĩkũ akũire tondũ atĩ wĩ mũndũ mwĩthĩ, no tuĩka kĩonereria kũrĩ
andũ arĩa metĩkĩtie rĩrĩa ũkwaria, na ha ũhoro wa mũtũũrĩre, na wa wendani, o na ha wĩtĩkio, na
ha ũhoro wa mĩtugo mĩamũre.

13 Wĩheane gũthomagĩra andũ Maandĩko marĩa Maamũre, na kũhunjia, na kũrutana, o nginya
rĩrĩa ngoka.

14 Ndũkanaage kũhũthĩra kĩheo gĩaku kĩrĩa waheirwo na ũndũ wa mohoro marĩa maarathirwo,
rĩrĩa athuri maakũigĩrĩire moko.

15 Ĩkagĩra kĩyo harĩ maũndũ macio; wĩheane kũna kũrĩ mo, nĩgetha andũ othe monage ũrĩa
ũrathiĩ na mbere. 16 Menyagĩrĩra wega mũtũũrĩre waku na ũrutani waku. Kiragĩrĩria thĩinĩ wa
maũndũ macio, tondũ weka ũguo, nĩ ũkwĩhonokia wee mwene na ũhonokie o na arĩa
magũthikagĩrĩria.

1 TIMOTHEO 5

1 Ndũkanakũũme mũndũ mũkũrũ, kaba ũmũthaithage ta arĩ thoguo, nao andũ arĩa ethĩ ta marĩ
ariũ a thoguo, 2 Andũ-a-nja arĩa akũrũ, ũmatuage ta marĩ aa maitũguo, nao arĩa anini matuage ta
aarĩ a nyũkwa, na wĩkage ũguo na mĩthiĩre yothe ya wĩyamũrĩri Yahweh.

3 Rũmbũyagia atumia arĩa a ndigwa kũna, na ũmatĩage.

2415








4 No mũtumia wa ndigwa angĩkorwo arĩ na ciana, kana ciana cia ciana ciake-rĩ, ciana icio nĩ
ciambe ciĩrute kũrutithia wĩtĩkio wacio wĩra na ũndũ wa kũmenyagĩrĩra andũ arĩa marĩ a nyũmba
ciao kĩũmbe; tondũ gwĩka ũguo nĩ gũcokeria aciari a cio na aciari a aciari a cio ngatho
nĩgũkorwo ũndũ ũcio nĩ ũkenagia Yahweh.

5 Mũtumia wa ndigwa ũrĩa ũbataire kũna, na ũtigĩtwo arĩ wiki-rĩ, ũcio aigaga mwĩhoko wake
harĩ Yahweh, na akahoyaga ũtukũ na mũthenya, akĩũria Yahweh ũteithio ategũtigithĩria. 6 No
mũtumia wa ndigwa ũrĩa ũikaraga agĩĩkenagia na maũndũ ma thĩ-rĩ, ũcio nĩ mũkuũ o na arĩ
muoyo.

7 Rutaga andũ maũndũ macio o namo, nĩgetha gũtikagĩe mũndũ ũgũikara arĩ na ũcuke. 8 Mũndũ
wothe angĩaga gũteithia andũ ao, na makĩria arĩa marĩ a gwake mũciĩ-rĩ, mũndũ ũcio nĩ akaanĩte
wĩtĩkio na nĩ mũũru gũkĩra ũrĩa ũtetĩkĩtie.

9 Gũtirĩ mũtumia wa ndigwa wagĩrĩire kwandĩkwo mũtaratara-inĩ wa atumia a ndigwa atakinyĩtie
mĩaka mĩrongo ĩtandatũ, na akorwo aarĩ wa mũthuri ũmwe,

10 na akorwo nĩ oĩkaine wega nĩ ũndũ wa gwĩkaga ciĩko njega, ta kũrera ciana, na gũtugaga
ageni, na gũthambia nyarĩrĩ cia andũ arĩa aamũre, na gũteithagia andũ arĩa marĩ thĩna-inĩ, na
kwĩrutagĩra we mwene gwĩkaga maũndũ marĩa mothe mega.

11 Ha ũhoro wa atumia a ndigwa arĩa ethĩ-rĩ, ndũkamekĩre mũtaratara-inĩ ta ũcio, tondũ no
matigane na Messiya makahike. 12 Nĩ ũndũ wa ũguo magatuĩka a gũtuĩrwo cira, tondũ nĩ
mathũkĩtie kĩĩranĩro kĩao kĩa mbere.

13 Ningĩ nĩ memenyagĩria ũgũta, magatuĩka a kũũrũra kuuma nyũmba ĩmwe nginya ĩrĩa ĩngĩ. Na
to ũgũta wiki, o na nĩ matuĩkaga a kwaria ndeto cia mũhuhu na magetonyereria maũndũ-inĩ ma
andũ angĩ, makaaragia maũndũ marĩa mataagĩrĩirwo nĩ kwaria.

14 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, niĩ ngũtaara atumia a ndigwa arĩa ethĩ mahike, na magĩe ciana, na
marũgamagĩrĩre mĩciĩ yao, nĩguo matikae kũhe thũ iitũ mweke wa gũcambania.

15 Ti-itherũ o na rĩu amwe ao nĩ marĩkĩtie kũgarũrũka na makarũmĩrĩra Shaitani.

16 Mũndũ-wa-nja o wothe mwĩtĩkia angĩkorwo arĩ na atumia a ndigwa a nyũmba yake-rĩ, nĩ
amateithagie arĩ we na ndagakuuithie ũngano mũrigo wao, nĩgetha ũngano ũhote gũteithia
atumia arĩa a ndigwa kũna, arĩa mabataire.

2416






17 Athuri a ũngano arĩa matongoragia maũndũ ma ũngano wega nĩ magĩrĩirwo nĩ kũheo gĩtĩo
mũno, na makĩria arĩa marutaga wĩra wa kũhunjia na kũrutana.

18 Nĩgũkorwo Maandĩko marĩa Maamũre moigĩte atĩrĩ, ―Ndũkanohe ndegwa kanua rĩrĩa
ĩkũranga ngano ĩkĩmĩhũra,‖ na ningĩ nĩ moigĩte atĩrĩ, ―Mũruti wĩra nĩ agĩrĩirwo nĩ kũheo mũcara
wake.‖

19 Ndũkanetĩkĩrie mũthuri wa ũngano athitangwo, tiga hakorirwo na ũira wa andũ erĩ kana atatũ.

20 Andũ arĩa maikaraga makĩĩhagia-rĩ, makaanagie mbere ya andũ othe, nĩguo arĩa angĩ
maikarage metigĩrĩte.

21 Ndakwĩra atĩrĩ na ma ndĩ mbere ya Yahweh, na Messiya Yahshua o na araika arĩa athure,
ũmenyagĩrĩre morutani maya ũtegũthutũkania, na ndũkaneke ũndũ o na ũmwe na kĩmenyano.

22 Ndũkahiũhage kũigĩrĩra mũndũ moko, na ndũkanagwatanĩre na mehia ma andũ arĩa angĩ.
Ikaraga ũtarĩ na ũcuke.

23 Tiga kũnyuaga o maĩ matheri, nyuaga maciaro manini ma mĩthabibũ mahihwo o ũguo tondũ
wa nda yaku, na nĩ ũndũ wa ũrĩa ũrũaraga kaingĩ.

24 Mehia ma andũ amwe nĩ meyonanĩtie, makamatongoragia cira-inĩ no mehia ma andũ angĩ
mamoimaga thutha.

25 O ũndũ ũmwe, noguo ciĩko njega ciĩyonanagia, nacio iria itarĩ njega itingĩhithĩka.

1 TIMOTHEO 6

1 Andũ arĩa marĩ rungu rwa icoki rĩa ũkombo nĩ mathiĩ na mbere kuonaga athani ao magĩrĩire
kũheo gĩtĩo gĩothe, nĩgetha rĩĩtwa rĩa Yahweh o hamwe na ũrutani itikanacambio.

2417









2 Ningĩ-rĩ, arĩa mathagwo nĩ andũ metĩkĩtie matikanamaagĩre gĩtĩo atĩ tondũ nĩ ariũ a Ithe witũ.
Ithenya rĩa ũguo, magĩrĩirũo gũtungataga meyendeire o na makĩria, nĩ gũkorũo arĩa magunĩkaga
nĩ ũtungata wao mwega nĩ etĩkia na nĩ mendetwo.

Thiĩ na mbere kũrutana maũndũ macio na kũheana motaaro macio. 3 Mũndũ o wothe angĩrutana
ũrutani ũngĩ ũtaratwarana na ũrutani ũrĩa wagĩrĩire, ũrĩa uumĩte kũrĩ Mwathi witũ Yahshua
Messiya, o na kana ũrutani ũrĩa ũratwarana na wĩrutĩri Yahweh-rĩ, 4 nĩ mwĩtĩo arĩ naguo na
ndarataũkĩrũo nĩ ũndũ o na ũrĩkũ. Aiyũrĩtwo nĩ ngarari na ngucanio ciĩgiĩ ciugo. Maũndũ macio
marehaga ũiru, ngũĩ, njambanio, gwĩkũũanĩra ũũru,

5 ngucanio hĩngĩcanu itarathira cia andũ arĩa mathũkĩtio meciria na matarĩ na ũhoro ũrĩa wa ma,
magĩĩciragia atĩ wĩrutĩri Yahweh nĩ njĩra ya kwĩguna. 6 Nĩ ma, kwĩrutĩra harĩ Yahweh o hamwe
na kũiganĩra nĩ kũrĩ ũguni mũnene. 7 Nĩ gũkorũo gũtirĩ kĩndũ twarehire thĩinĩ wa thĩ, na gũtirĩ
kĩndũ tũngiuma nakĩo kuo.

8 Nĩ ũndũ ũcio, tũngĩkorũo na irio na nguo-rĩ, nĩ tũrĩiganagĩra na indo icio.

9 No arĩa makoragwo matuĩte itua rĩa gũtonga magũaga magerio-inĩ na mũtego-inĩ na merirĩria-
inĩ maingĩ ma ũrimũ na moru marĩa matũmaga andũ manangwo na maninwo. 10 Nĩ gũkorũo
kwenda mbeca nĩ kĩhumo kĩa maũndũ moru ma mĩthemba yothe, na andũ amwe nĩ ũndũ wa
gũthingata wendo ũcio nĩ mahĩtithĩtio makehera thĩinĩ wa wĩtĩkio na magetheca ngoro na kĩeha
kĩingĩ.

11 No rĩrĩ, wee mũndũ ũyũ wa Yahweh, ũragĩra maũndũ macio. Ĩndĩ thingataga ũthingu, wĩrutĩri
Yahweh, wĩtĩkio, wendani, ũkirĩrĩria, na ũhoreri. 12 Rũaga mbaara ĩrĩa njega ya wĩtĩkio; rũmia
biũ muoyo wa tene na tene ũrĩa wetĩirũo na ũkiumbũra na njĩra njega ũhoro waguo mbere ya aira
aingĩ.

13 Ndagwatha mbere ya Kĩhoti ũrĩa ũtũũragia indo ciothe muoyo, na mbere ya Messiya
Yahshua, o ũcio woimbũrire na njĩra njega arĩ mũira mbere ya Pontio Pilato 14 atĩ ũrũmagĩrĩre
Rĩathani rĩu na njĩra ĩtarĩ kameni na ĩtarĩ na ũcuke o nginya hĩndĩ ya kũguũrio kwa Mwathi witũ
Yahshua Messiya, 15 ũndũ ũrĩa akoonania hĩndĩ yake njagĩrĩru yakinya, atĩ ũcio nĩ mũrathime,
ũrĩa wiki Mũtongoria ũrĩ Hinya na ũrĩ gĩkeno mahinda marĩa matuĩtwo maakinya. Ũcio nĩwe
Mũthamaki wa arĩa mathanaga marĩ athamaki na Mwathi wa arĩa mathanaga marĩ athani, 16 ũrĩa
wiki ũtangĩkua, o we ũtũũraga ũtheri-inĩ ũtangĩkinyĩrĩka, na gũtirĩ mũndũ ũrĩ wamuona kana
ũngĩmuona. Ũcio arogĩa na gĩtĩo na ũhoti tene na tene. Amein.

17 Taara arĩa atongu thĩinĩ wa mũtabarĩre ũyũ wa maũndũ matigakorũo na mwĩtĩo, na
matikaigage kĩĩrĩgĩrĩro kĩao harĩ ũtonga ũrĩa ũtamenyagĩrũo, ĩndĩ maigage kĩĩrĩgĩrĩro kĩao harĩ
Yahweh, ũrĩa ũtũheaga na ũtana indo ciothe iria tũkenagĩra. 18 Meere mekage maũndũ mega,
makĩragĩrĩrie harĩ ciĩko njega, matuĩke atana, mehaarĩirie kũgayagĩra andũ arĩa angĩ indo ciao, 19
makĩĩigagĩra mũthithũ wa mũthingi mwega wa mahinda marĩa maroka, nĩgetha marũmie biũ
muoyo ũrĩa wa ma.

2418


20 Wee Timotheo, gitagĩra kĩrĩa wĩhokeirũo, ũgethemaga mĩario ya tũhũ ĩrĩa ĩthahagia maũndũ
Maamũre o na ngarari cia ũmenyo hatarĩ wa ũmũndũ. 21 Nĩ ũndũ wa kwĩyonania na ũmenyo ta
ũcio, andũ amwe nĩ meherete wĩtĩkio-inĩ.

Ũtugi mũnene wa Yahweh ũroikara hamwe na inyuĩ.

2 TIMOTHEO 1

1 Nĩ niĩ Saũlũ, mũtũmwo wa Messiya Yahshua nĩ ũndũ wa kwenda kwa Yahweh. Ndatũmirwo
nĩ Yahweh kũringana na kĩĩranĩro kĩa muoyo ũrĩa ũrĩ thĩinĩ wa Messiya Yahshua,

2 Ndakwandĩkĩra wee Timotheo, o we mũrũ wakwa nyendete mũno:

Wega, na tha, na thayũ kuuma kũrĩ Yahweh Ithe witũ, na Messiya Yahshua Mwathi witũ, irogĩa
nawe.

3 Nĩ njokagĩria Yahweh ngatho, ũrĩa niĩ ndungatagĩra ndĩ na thamiri ĩtarĩ na ũcuke, o ta ũrĩa
maithe makwa ma tene meekaga, o ngĩkũririkanaga hĩndĩ ciothe ũtukũ na mũthenya, mahoya-inĩ
makwa itegũtigithĩria.

4 Nĩ ndĩĩriragĩria mũno gũkuona, ndaririkana maithori maku, nĩgetha njiyũrwo nĩ gĩkeno.

5 Nĩ ndirikanĩtio ũhoro wa wĩtĩkio waku ũrĩa ũtarĩ ũhinga, o ta ũrĩa watũire na cũguo Loisi, na
nyũkwa Eunike, na rĩu nĩ njĩtĩkĩtie atĩ wĩtĩkio ũcio ũrĩ o thĩinĩ waku. 6 Nĩ ũndũ wa gĩtũmi gĩkĩ nĩ
ngũkũririkania atĩ ũhuhagĩrĩrie kĩheo kĩrĩa ũheetwo nĩ Yahweh, kĩrĩa wagĩire nakĩo rĩrĩa
ndakũigĩrĩire moko.

7 Nĩgũkorwo Yahweh ndaatũheire roho wa gũtwĩkagĩra guoya, no aatũheire roho wa gũtwĩkĩra
hinya, na wa wendani, na wa ũũgĩ wa kwĩnyita maũndũ-inĩ mothe.

8 Nĩ ũndũ ũcio ndũkanaconoke ũkiumbũra ũira wa Mwathi witũ, kana ũconoke nĩ ũndũ wakwa
niĩ njohetwo nĩ ũndũ wake. No nyitanĩra na niĩ kũnyarirwo nĩ ũndũ wa Ũhoro-ũrĩa-Mwega, nĩ
ũndũ nĩ ũrĩheagwo hinya nĩ Yahweh.

2419








9 Yahweh nĩwe watũhonokirie na agĩtwĩtĩra mũtũũrĩre mwamũre, ti tondũ wa ũndũ twĩkĩte, no nĩ
ũndũ wa ũrĩa aatanyĩte gwĩka na nĩ ũndũ wa wega wake. Twaheirwo wega ũyũ thĩinĩ wa Messiya
Yahshua mbere ya kĩambĩrĩria gĩa thĩ, 10 no wega ũcio rĩu nĩ ũguũranĩirio nĩ ũndũ wa kuonekana
kwa Mũhonokia witũ, Messiya Yahshua, ũrĩa waninire gĩkuũ, na akĩrehe muoyo o na ũhoro wa
kwaga kũbutha akĩũiga ũtheri-inĩ nĩ ũndũ wa Ũhoro-ũrĩa-Mwega.

11 Na nĩ ũndũ wa Ũhoro-ũcio-Mwega-rĩ, nĩ ndaamũrirwo nduĩke mũhunjia, na mũtũmwo, na
mũrutani waguo.

12 Ũhoro ũcio nĩguo ũtũmĩte nyamarĩke ũguo. No ndiconokaga, tondũ ũrĩa niĩ njĩtĩkĩtie nĩ
ndĩmũũĩ, na ndĩ na ma atĩ arĩ na ũhoti wa kũgitĩra kĩrĩa ndĩmwĩhokeire o nginya rĩrĩa mũthenya
ũcio ũgakinya.

13 Rũmia ũhoro ũrĩa waiguire kuuma kũrĩ niĩ, ũrĩ kĩonereria kĩa ũrutani mwega, ũrĩ na wĩtĩkio na
wendani thĩinĩ wa Messiya Yahshua.

14 Menyerera ũndũ ũrĩa mwega ũrĩa wehokeirwo, na ũũmenyerere ũteithĩtio nĩ Roho Mwamũre
ũrĩa ũikaraga thĩinĩ witũ.

15 Wee nĩ ũũĩ atĩ andũ othe thĩinĩ wa bũrũri wa Asia nĩ mandiganĩirie, o hamwe na Fugelo, na
Herimogene.

16 Yahweh aroiguĩra andũ a nyũmba ya Onesiforo tha tondũ aananyamarũra kaingĩ na
ndaconokire nĩ ũndũ wakwa kuohwo na mĩnyororo.

17 No we, hĩndĩ ĩrĩa ookire Roma, nĩ anjaririe na kĩyo o nginya akĩnyona.

18 Yahweh aroĩtĩkĩra atĩ akaaiguĩrwo tha mũthenya ũcio wakinya! Wee nĩ ũũĩ wega mũno ũrĩa
aandeithirie na njĩra nyingĩ rĩrĩa ndaarĩ Efeso.

2 TIMOTHEO 2

1 Nĩ ũndũ wa ũguo, wee mũrũ wakwa-rĩ, gĩa na hinya thĩinĩ wa wega-wa-Yahweh ũrĩa ũrĩ thĩinĩ
wa Messiya Yahshua.

2420







2 Namo maũndũ marĩa waiguire ngĩaria mbere ya aira aingĩ-rĩ, mehokere andũ ehokeku arĩa ũũĩ
atĩ no mahote kũruta andũ angĩ.

3 Ũmĩrĩria gũthĩnĩka hamwe na ithuĩ ta ũrĩ mũthigari mwega wa Messiya Yahshua. 4 Gũtirĩ
mũndũ ũrutaga wĩra wa mũthigari ũngĩĩohania na maũndũ ma mũtũrĩre ũyũ: we endaga o
gũkenia mũnene wake ũrĩa ũmwathaga.

5 Ũguo no taguo, mũndũ ũrĩa ũhanyũkaga mathako-inĩ ma mahenya ndangĩheo thũmbĩ ya
ũhootani atathakĩte kũringana na ũrĩa gwathanĩtwo.

6 Ningĩ-rĩ, mũrĩmi ũrĩa wĩnogagia akĩrĩma mũgũnda nĩwe wagĩrĩirwo gũtuĩka wa mbere
kwamũkĩra maciaro maguo.

7 Cũranagia maũndũ marĩa ndĩroiga, nĩgũkorwo Yahweh nĩ arĩkũũhĩgagia maũndũ-inĩ macio
mothe.

8 Ririkanaga Yahshua Messiya, ũrĩa wariũkirio akiuma kũrĩ arĩa akuũ, na aarĩ wa rũciaro rwa
Daudi, kũringana na Ũhoro-ũrĩa-Mwega, ũrĩa niĩ hunjagia.

9 Ũhoro ũcio nĩguo niĩ nyariragĩrwo o nginya ngohwo na mĩnyororo ta ndĩ mũgeri ngero. No
kiugo kĩa Yahweh ti kĩohe.

10 Nĩ ũndũ ũcio, niĩ nĩ nyũmagĩrĩria maũndũ mothe nĩ ũndũ wa arĩa aamũre, nĩgetha o nao
megĩĩre na ũhonokio ũrĩa ũrĩ thĩinĩ wa Messiya Yahshua, na magĩe na riri wa tene na tene.

11 Ũhoro ũyũ nĩ wa kwĩhokeka, atĩrĩ:

Angĩkorwo nĩ twakuire hamwe nake-rĩ,

o na gũtũũra nĩ tũgaatũũra muoyo hamwe nake;

12 na tũngĩkirĩrĩria-rĩ,

2421









o na gũthamaka nĩ tũgaathamaka hamwe nake.

No tũngĩmũkaana-rĩ,

o nake nĩ agatũkaana;

13 na tũngĩaga kwĩhokeka,

we egũtũũra arĩ o mwĩhokeku,

nĩgũkorwo we ndangĩhota gwĩkaana.

14 Ririkanagia andũ maũndũ macio. Makaanagie ũrĩ mbere ya Yahweh nĩguo matige
gũkararanĩria ndeto itarĩ kĩene; ndeto icio itirĩ kĩguni, no gũthũkia ithũkagia arĩa maciiguaga.

15 Geria mũno wĩonanagie harĩ Yahweh wĩ mwĩtĩkĩrĩku, na wĩ mũruti-wĩra ũtarĩ ũndũ
ũngĩmũconora, na ũrutanage ũhoro ũrĩa wa ma ũrũngĩrĩirie.

16 Ehagĩrĩra mĩario ĩtarĩ ya gwĩtigĩra Yahweh, tondũ arĩa mekenagia na ndeto icio makĩragĩrĩria
kwaga gwĩtigĩra Yahweh.

17 Ũrutani wao ũtheaga ta kĩronda kĩa ndĩĩra. Amwe ao nĩ Humenayo, na Fileto, 18 arĩa
maturuurĩte na magatiga ũhoro wa ma. Moigaga atĩ ũhoro wa kũriũka nĩ ũrĩkĩtie kũhĩtũka, na nĩ
mathũkĩtie wĩtĩkio wa andũ amwe.

19 No rĩrĩ, mũthingi ũrĩa mũrũmu wa Yahweh nĩ wĩhandĩte wega naguo wĩkĩrĩtwo rũũri na ciugo
ici: ―Yahweh nĩ oĩ andũ arĩa marĩ ake,‖ na ningĩ atĩrĩ, ―Ũrĩa wothe uumbũraga rĩĩtwa rĩa Yahweh
no nginya agarũrũke atigane na waganu.‖

20 Thĩinĩ wa nyũmba yothe nene-rĩ, to indo cia thahabu na betha ikoragwo kuo ciiki, no nĩ kũrĩ
indo cia mĩtĩ na cia rĩũmba; imwe nĩ cia wĩra ũrĩa mũtĩĩe, na imwe nĩ cia wĩra ũrĩa ũtangĩtĩĩka.

2422









21 Mũndũ angĩhaata gĩko kĩu gĩothe agĩte atigane na maũndũ macio matangĩtĩĩka, no atuĩke ta
kĩndũ gĩa kũruta wĩra wa gĩtĩo, kĩndũ kĩamũre, kĩrĩa kĩagĩrĩire Mwathi wa nyũmba ĩyo na
kĩhaarĩirio gĩa kũrutaga wĩra o wothe mwega.

22 Na rĩrĩ, ũragĩra merirĩria moru ma wĩthĩ, na ũthingatage ũthingu, na wĩtĩkio, na wendani, na
thayũ, mũrĩ hamwe na arĩa makayagĩra Yahweh marĩ na ngoro ĩtarĩ ũcuke. 23 Reganaga na
ngarari cia ũrimũ na cia arĩa matarutĩtwo wega maũndũ, tondũ nĩ ũũĩ irehage ngũĩ.

24 Nayo ndungata ya Yahweh ndĩagĩrĩirwo nĩ gũtuĩka ya ngũĩ; handũ ha ũguo, yagĩrĩirwo nĩ
gũtuĩka ya gũtuga mũndũ o wothe, na ĩrĩ mũndũ wĩ na ũhoti wa kũrutana, na ĩrĩ mũndũ
mũkirĩrĩria. 25 Ningĩ arutage arĩa mamũkararagia ahoreire, arĩ na mwĩhoko atĩ Yahweh no atũme
merire, nĩguo mamenye ũhoro wa ma,

26 na atĩ matuĩke a gwĩcokera, na meteithũkie mũtego-inĩ wa mũcukani ũrĩa ũmanyitĩte mĩgwate
nĩguo mekage ũrĩa ekwenda.

2 TIMOTHEO 3

1 No rĩrĩ, menya atĩ matukũ ma kũrigĩrĩria nĩ gũkagĩa na mahinda ma ũgwati.

2 Andũ magaatuĩka eyendi, na endi mbeca, na egani, na egathi, na arumi Yahweh, na andũ
mataiguaga aciari ao, na matarĩ ngatho, na matarĩ aamũre.

3 Ningĩ makorwo matarĩ na wendani ũrĩa wa ndũire, na matarekanagĩra, na a gũcambania, na
matangĩhota kwĩgirĩrĩria merirĩria ma mwĩrĩ, na matarĩ tha, na matendaga maũndũ mega, 4 na
andũ mendaga gũkunyanĩra andũ arĩa angĩ, na arũgĩrĩri, na eĩkĩrĩri, na endi gwĩkenia gũkĩra ũrĩa
mendete Yahweh. 5 Andũ acio metuaga ta meyamũrĩire Yahweh no nĩ makaanaga hinya wake.
Wĩthemage andũ ta acio.

6 Acio nĩo arĩa matonyagĩrĩra nyũmba ciene na makaguucagĩrĩria andũ-a-nja arĩa ahũthũ ngoro,
arĩa maiyũrĩtwo nĩ mehia, na arĩa matwaragĩrĩrio nĩ merirĩria moru ma mĩthemba yothe.

7 No kwĩruta merutaga hĩndĩ ciothe, no matirĩ hĩndĩ mamenyaga ũhoro ũrĩa wa ma.

8 O ta ũrĩa Janne na Jambare maakararirie Musa-rĩ, no taguo andũ acio mehotoraga makararie
ũhoro ũrĩa wa ma. Meciria mao nĩ moru, nao ha ũhoro ũkoniĩ wĩtĩkio nĩ a kũregwo biũ.

2423






9 No rĩrĩ, matingĩthiĩ haraya, tondũ ũrimũ wao nĩ ũkamenyeka nĩ andũ othe, o ta ũrĩa ũhoro wa
andũ acio wamenyekire.

10 No wee-rĩ, nĩ ũũĩ ũhoro wothe wa ũrutani wakwa, na mũtũũrĩre wakwa, na matanya makwa,
na wĩtĩkio wakwa, na ũkirĩrĩria wakwa, na wendani wakwa, na kũũmĩrĩria gwakwa,

11 na kũnyarirwo gwakwa, na mathĩna makwa, o na mĩthemba ya maũndũ marĩa maangorire kũu
Antiokia, na Ikonia, o na Lusitera, mĩnyamaro ĩrĩa niĩ ndomĩrĩirie. No Yahweh nĩ ahonokirie
kuuma kũrĩ mathĩna macio mothe.

12 Ti-itherũ, mũndũ o wothe ũrĩa ũkwenda gũtũũra mũtũũrĩre wa gũkenia Yahweh arĩ thĩinĩ wa
Messiya Yahshua nĩ arĩnyariragwo,

13 No andũ arĩa aaganu na arĩa ahenania nĩ marĩkĩragĩrĩria kwagana, makahenanagia na
makahenagio.

14 No wee-rĩ, tũũra wĩkaga maũndũ marĩa wĩrutĩte na ũkametĩkia wega atĩ nĩ ma ma, tondũ nĩ
ũũĩ arĩa maakũrutire,

15 na ũrĩa wamenyire Maandĩko marĩa Maamũre kuuma rĩrĩa warĩ kaana, marĩa mangĩhota
gũkũũhĩgia nĩguo ũkaahonokio nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia thĩinĩ wa Messiya Yahshua.

16 Ũhoro wothe ũrĩa wandĩkĩtwo Maandĩko-inĩ wekĩrirwo thĩinĩ wa mũwandĩki nĩ Yahweh, na nĩ
ũrĩ ũguni harĩ ũhoro wa kũrutana, na wa gũkaania andũ, na wa kũrũnga mahĩtia, o na wa
kũrutana mĩikarĩre ya ũthingu,

17 nĩgetha mũndũ wa Yahweh akoragwo arĩ mũkinyanĩru, na athagathagĩtwo biũ kũruta wĩra o
wothe mwega.

2 TIMOTHEO 4

1 Ndagwatha mbere ya Yahweh na Messiya Yahshua, o ũcio ũgaatuĩra arĩa marĩ muoyo na arĩa
akuũ, na kũgerera kũguũrio gwake o na Ũthamaki wake:

2 Hunjia kiugo; ĩka ũguo ũtekũmaĩrĩria mahinda marĩa magĩrĩru o na marĩa maritũ; rũngaga
andũ, ũkamakaania, na ũkamataaraga ũrĩ na wetereri wothe o na ũhoti mwega wa kũrutana.

3 Tondũ nĩ gũkaagĩa na ihinda andũ matagaakirĩrĩria marutwo ũrutani ũrĩa wagĩrĩire, no
kũringana na merirĩria mao ene, nĩ makeyũnganĩria arutani a gũkenagia matũ mao. 4 Nĩ
magaatiga gũthikĩrĩria ũhoro ũrĩa wa ma na mathikagĩrĩrie ng‘ano cia maheni. 5 No wee-rĩ, tũũria

2424





ũhoti waku wa gwĩciria maũndũ-inĩ mothe, kiragĩrĩria moritũ, rutaga wĩra wa mũhunjia,
ũkĩyonanie kũna ũkinyanĩru wa ũtungati waku.

6 Nĩ gũkorũo rĩu niĩ ndĩhaarĩirie ndutwo ta igongona, na ihinda rĩakwa rĩa gũthiĩ rĩrĩ hakuhĩ. 7 Nĩ
ndũĩte mbaara ĩrĩa njega, nĩ ndeng‘erete ihenya nginya mũthia, nĩ nũmĩtie wĩtĩkio.

8 Kuuma rĩu, kĩrĩa niĩ njigĩirũo nĩ thũmbĩ ya ũthingu, ĩrĩa ngaaheo mũthenya ũcio ĩrĩ kĩheo nĩ
Yahshua, o we mũtuanĩri cira mũthingu, no to niĩ nyiki ngaaheo, no nĩ nginya arĩa othe mendete
kũguũrio gwake.

9 Ĩka ũrĩa wothe ũngĩhota ũũke kũrĩ niĩ o na ihenya. 10 Nĩ gũkorũo Dema nĩ aandiganĩirie tondũ
nĩ eendire mũtabarĩre ũyũ wa maũndũ ma thĩ, na nĩ athiĩte Thesalonike, Kreseni nake agathiĩ
Galatia, nake Tito agathiĩ Dalamatia. 11 Luka wiki nowe ũrĩ hamwe na niĩ. Oya Mariko mũũke
nake, tondũ nĩ andeithagia ũtungata-inĩ. 12 No nĩ ndatũma Tikiko athiĩ Efeso. 13 Na ũgĩũka-rĩ,
ndehera kabuti karĩa ndatigire gwa Karipo kũu Teroa, na ikũnjo, makĩria iria cia njũa.

14 Aleksanda ũrĩa mũturi wa indo cia gĩcango nĩ aanjĩkire ũũru mũno. Yahweh nĩ akaamũrĩha
kũringana na ciĩko ciake. 15 O nawe nĩ ũrabatara kũmwĩmenyerera, tondũ nĩ aakararirie
ndũmĩrĩri itũ na gĩkĩro kĩnene mũno.

16 Hĩndĩ ĩrĩa ndetetagĩra riita rĩa mbere-rĩ, gũtirĩ mũndũ wokire kũndeithia, othe no kũndiganĩria
maandiganĩirie—matikanatuĩrũo nĩ ũndũ wa ũguo. 17 No Yahweh nĩ aarũgamire hakuhĩ na niĩ na
akĩnjĩkĩra hinya, nĩguo kũgerera harĩ niĩ, wĩra wa kũhunjia ũhingio biũ na ndũrĩrĩ ciothe ciigue
ndũmĩrĩri ĩyo; na nĩ ndahonokirio kuuma kanua-inĩ ka mũrũthi. 18 Yahweh nĩ akaahonokia
kuumana na gĩĩko o gĩothe kĩa waganu na aahonokie nĩ ũndũ wa Ũthamaki wake wa igũrũ. We
arogĩa na riri tene na tene. Amein.

19 Ngeithĩria Priska na Akila na nyũmba ya Onesiforo.

20 Erasito aatigirũo Korintho, no Trofima ngĩmũtiga Mileto arĩ mũrũaru. 21 Ĩka ũrĩa wothe
ũngĩhota ũkinye gũkũ mbere ya hĩndĩ ya heho.

Nĩ wageithio nĩ Eubulu, na Pudene, Lino, Kilaudia, o hamwe na ariũ a Ithe witũ othe.

22 Mwathi Yahshua Messiya aroikara na roho waku. Naguo ũtugi wa Yahweh ũroikara hamwe
na inyuĩ.

2425







TITO 1

1 Nĩ niĩ Saũlũ, ndungata ya Yahweh na mũtũmwo wa Yahshua Messiya. Ndũmĩtwo nĩguo andũ
arĩa athure nĩ Yahweh mongererwo wĩtĩkio na ũmenyo wa kũmenya ũhoro-ũrĩa-wa-ma ũrĩa
ũkaga thutha wa kwĩyamũrĩra Yahweh,

2 na nĩguo wĩtĩkio na ũmenyo iria irĩ na kĩĩrĩgĩrĩro kĩa muoyo wa tene na tene, iria Kĩhoti ũrĩa
ũtahenanagia eeranĩire o kuuma kĩambĩrĩria.

3 Narĩo ihinda rĩake rĩrĩa rĩagĩrĩire rĩakinya, nĩ aguũranĩirie kiugo gĩake kĩrĩa ndehokeirwo
ndĩkĩhunjagie kũringana na ũrĩa njathĩtwo nĩ Yahweh Mũhonokia witũ,

4 Ndĩrakwandĩkĩra marũa maya wee Tito, o wee mũriũ wakwa kũna thĩinĩ wa wĩtĩkio ũrĩa
tũgwatanĩire nawe:

Wega na thayũ kuuma kũrĩ Yahweh Ithe na kũrĩ Messiya Yahshua Mũhonokia witũ, irogĩa nawe.

5 Atĩrĩrĩ Tito, gĩtũmi kĩrĩa gĩatũmire ngũtige kũu Kirete nĩ atĩ ũthondeke maũndũ marĩa
mataarĩkĩte na ũthure athuri thĩinĩ wa o itũũra, o ta ũrĩa ndakwĩrire.

6 Mũthuri wa ũngano aagĩrĩirwo akorwo atarĩ na ũcuke, na akorwo arĩ mũthuri wa mũtumia o
ũmwe tu, na arĩ mũndũ ũrĩ na ciana ciĩtĩkĩtie na itarĩ kaũndũ ingĩcukĩrwo nĩ ũndũ wa ũmaramari
kana kwaga gwathĩka.

7 Kuona atĩ mũrori wa maũndũ ma ũngano nĩ mwĩhokere wĩra wa Yahweh, no nginya akorwo
atarĩ na ũcuke, na ndagakorwo arĩ mũndũ wa kwĩĩgũmĩra, kana wa kũhiũha kũrakara, kana arĩ
mũnyui wa njohi, kana wa kũhũthĩra hinya o na mbaara, kana mũndũ wa gũkorokera indo na
njĩra ĩrĩa ĩtagĩrĩire.

8 Nĩ kaba akorwo arĩ mũndũ ũũĩ gũtugana, na wendete maũndũ marĩa mega, na ũhotete
kwĩgirĩrĩria merirĩria ma mwĩrĩ, na arĩ mũrũngĩrĩru ngoro, na arĩ mũthingu, o na mũndũ
ũmenyagĩrĩra mĩtugo yake.

9 Ningĩ no nginya arũmagie ũhoro ũrĩa wa kwĩhokeka, o ta ũrĩa ũrutanĩtwo, nĩguo ahotage
kũũmĩrĩria arĩa angĩ na ũrutani ũrĩa mwagĩrĩru, na ahotage kũregana na arĩa maũkararagia.

10 Nĩgũkorwo nĩ kũrĩ andũ aingĩ aremi, andũ a mĩario ya tũhũ na ahenania, na makĩria arĩa a
thiritũ ya arĩa maruaga.

2426






11 Andũ acio no nginya makirio, tondũ nĩ marathũkia mĩciĩ mĩingĩ nĩ kũrutanaga maũndũ marĩa
mataagĩrĩire kũrutana, na mekaga ũguo nĩgetha monage mbeca iria itamagĩrĩire.

12 O na mũnabii ũmwe wao nĩ oigĩte atĩrĩ, ―Andũ a Kirete matũũraga mahenanagia hĩndĩ ciothe,
na mahaana ta nyamũ njũru, na nĩ igũta ngoroku.‖

13 Ũira ũcio nĩ wa ma. Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, makaanagie ũgwatĩirie, nĩgetha mehande wega ũhoro-inĩ
wa gwĩtĩkia, 14 na nĩguo matikarũmbũyagie ngʼano cia Ayahudi kana mawatho ma andũ arĩa
mareganaga na ũhoro-ũrĩa-wa-ma. 15 Kũrĩ andũ arĩa marĩ meciria matheru, maũndũ mothe nĩ
matheru, no kũrĩ andũ arĩa marĩ na meciria mathũku na matetĩkĩtie-rĩ, gũtirĩ ũndũ mũtheru. Ti-
itherũ, meciria mao na thamiri ciao nĩ thũku.

16 Kuuga nĩ moigaga atĩ nĩ moĩ Yahweh, no nĩ mamũkaanaga na ciĩko ciao. Nĩ andũ imaramari,
na matiathĩkaga, na gũtirĩ ũndũ o na ũmwe mwega mangĩĩka.

TITO 2

1 No wee-rĩ, no nginya ũrutanage maũndũ marĩa maringaine na ũrutani ũrĩa mwagĩrĩru.

2 Rutaga athuri arĩa akũrũ maikarage matarĩ arĩĩu, na marĩ a gũtĩĩka, na a kwĩgirĩrĩria merirĩria
ma mwĩrĩ, na marĩ arũmu ũhoro-inĩ wa gwĩtĩkia, na makoragwo marĩ na wendani o na ũkirĩrĩria.

3 O nao atumia arĩa akũrũ marutage gũikaraga na mĩikarĩre ya kwĩyamũrĩra Yahweh, na
matigatuĩke a gũcambania o na kana mamenyere kũnyuaga ndibei nyingĩ matuĩke ta ngombo
ciayo, no nĩ matuĩke a kũrutanaga maũndũ marĩa mega, 4 nĩgetha mahote kũruta atumia arĩa ethĩ
kwenda athuri ao na ciana ciao,

5 na matuĩke a kwĩgirĩrĩria merirĩria ma mwĩrĩ, na aamũre, na amenyereri a mĩciĩ yao, na matuĩke
atugi, na maathĩkagĩre athuri ao, nĩgetha gũtikanagĩe mũndũ ũngĩcambia kiugo kĩa Yahweh.

6 O ta ũguo-rĩ, ũmagĩrĩria aanake, na ũmataarage matuĩke a kwĩgirĩrĩria merirĩria ma mwĩrĩ.

7 Maũndũ-inĩ mothe, tuĩka kĩonereria gĩa gwĩkaga wega maũndũ-inĩ mothe. Rĩrĩa ũkũrutana
onanagia ũrũngĩrĩru, na ũtarĩ na itherũ,

8 o na waragie ciugo iria ciagĩrĩire, itangĩrutĩka mahĩtia, nĩgetha arĩa matũkararagia maconorithio
tondũ wa kwaga ũndũ mũũru mangĩaria igũrũ riitũ.

2427






9 Taaraga ngombo atĩ ciathĩkagĩre aathani a cio maũndũ-inĩ mothe, na igeragie kũmakenia, no
itigacokanagĩrie nao, 10 na itikamaiyage indo ciao, no cionanagie atĩ no ciĩhokwo kũna, nĩguo
itũmage ũrutani wa ũhoro wa Yahweh Mũhonokia witũ wendekage maũndũ-inĩ mothe.

11 Nĩ ũndũ wega wa Yahweh ũrĩa ũrehaga ũhonokio nĩ ũguũranĩirio kũrĩ andũ othe.

12 Wega ũcio wa Yahweh nĩguo ũtũrutaga kũregana na maũndũ marĩa matarĩ ma kwĩyamũrĩra
Yahweh, na merirĩria moru ma gũkũ thĩ, na ũgatũruta gũtũũra twĩgirĩrĩirie merirĩria ma mwĩrĩ, na
gũtũũra twiĩguĩte na tũrĩ athingu o hamwe na kwĩyamũrĩra Yahweh mahinda-inĩ maya tũrĩ,

13 o tũgĩetagĩrĩra kĩĩrĩgĩrĩro kĩrĩa kĩrĩ na kĩrathimo, hĩndĩ ĩrĩa gũkaaguũranĩrio riri wa Yahshua
Messiya, ũrĩa arĩ Kĩhoti witũ mũnene na Mũhonokia.

14 Nake nĩwe werutire nĩ ũndũ witũ, nĩguo atũkũũre waganu-inĩ wothe, na amũre andũ matuĩke
ake kĩũmbe, arĩa marĩ na kĩyo gĩa gwĩkaga maũndũ mega.

15 Rĩu-rĩ, maũndũ macio nĩmo wagĩrĩirwo nĩ kũrutanaga. Ũmanagĩrĩria na ũkaananagie wĩ na
wathani wothe. Ndũkanareke mũndũ o na ũrĩkũ akũire.

TITO 3

1 Thiĩ na mbere kũmaririkania menyihagĩrie na magathĩkĩra thirikari na athani, makoragwo
mehaarĩirie kũruta wĩra wothe mwega,

2 matikaragie ũũru igũrũ rĩa mũndũ o na ũrĩkũ, matigakoragwo marĩ andũ a ngũĩ, ĩndĩ
makoragwo na ũigananĩru, makĩonanagia ũhoreri wothe kwerekera andũ othe. 3 Nĩ gũkorũo o na
ithuĩ kũrĩ hĩndĩ twarĩ andũ matarĩ na wĩcirio, matarĩ athĩki, mahĩtithĩtio, tũrĩ ngombo cia merirĩria
na ikeno itiganĩte, twarũmagĩrĩra maũndũ moru na ũiru, maũndũ marĩ magigi, tũgĩthũũranaga
ithuĩ ene.

4 No rĩrĩa ũtugi wa Yahweh, o we Mũhonokia witũ, o hamwe na wendo wake harĩ andũ
cionanirio 5 (ti tondũ harĩ ciĩko o ciothe cia ũthingu twekĩte, no nĩ ũndũ wa tha ciake mwene), nĩ
aatũhonokirie na njĩra ya gũtũthambia, ũndũ ũrĩa watũrehire muoyo-inĩ, na gũtwerũhia kũgerera
roho mwamũre.

6 Agĩtũitĩrĩria na ũtana roho wake kũgerera Yahshua Messiya Mũhonokia witũ,

2428







7 nĩgetha twarĩkia gũtuwo athingu kũgerera ũtugi wake mũnene, tũgaatuĩka agai kũringana na
kĩĩrĩgĩrĩro kĩa muoyo wa tene na tene.

8 Ciugo icio nĩ cia kwĩhokeka, na ngwenda ũthiĩ na mbere gũtĩtĩrithia maũndũ macio, nĩguo arĩa
metĩkĩtie Yahweh maigage meciria mao harĩ gũtũũria ciĩko njega. Maũndũ macio nĩ mega na nĩ
marĩ ũguni harĩ andũ.

9 No wĩthemage biũ ngarari cia ũrimũ na ũhoro wa ndĩra na ngucanio na haaro ciĩgiĩ Watho, nĩ
gũkorũo maũndũ macio matirĩ uumithio na nĩ ma tũhũ.

10 Nake mũndũ o wothe ũtũmaga kũgĩe gĩkundi kĩa nyamũkano, reganaga nake thutha wa
kũmũkania riita rĩa mbere na rĩa kerĩ,

11 tondũ nĩ ũũĩ atĩ mũndũ ta ũcio nĩ eherete njĩra-inĩ na nĩ arehia na nĩ etuĩrĩire we mwene.

12 Rĩrĩa ndĩrĩtũma Aritema kana Tikiko kũrĩ wee, ũrĩka ũrĩa wothe ũngĩhota ũũke Nikopoli kũrĩ
niĩ, tondũ kũu nĩkuo nduĩte gũikara hĩndĩ ya heho. 13 Tigĩrĩra atĩ nĩ wateithĩrĩria Zena, o ũcio
Wakili marĩ na Apolo nĩgetha matikage kĩndũ o na kĩ rũgendo-inĩ rwao.

14 No andũ aitũ o nao nĩ merute gũtũũria ciĩko njega nĩgetha mateithagie hĩndĩ ĩrĩa kwabatarania,
nĩguo matikagage gũkorũo na maciaro.

15 Arĩa othe tũrĩ nao nĩ makũgeithia. Ngeithĩria arĩa matwendete thĩinĩ wa wĩtĩkio.

Ũtugi mũnene wa Yahweh ũroikara hamwe na inyuĩ inyuothe.

FILEMONA 1

1 Nĩ niĩ Saũlũ, njohetwo nĩ ũndũ wa Messiya Yahshua, na Timotheo mũrũ wa Ithe witũ,

Tũratũma marũa maya kũrĩ Filemona mũrata witũ ũrĩa twendete na mũruti wĩra hamwe na ithuĩ,

2 na kũrĩ mwarĩ wa Ithe witũ Apufia, o na kũrĩ Arikipo, ũrĩa ũrũagĩrĩra Ũhoro wa Yahweh
hamwe na ithuĩ, o na kũrĩ ũngano ũrĩa ũcemanagia gwaku mũciĩ.

3 Mũrogĩa na wega na thayũ kuuma kũrĩ Yahweh Ithe witũ, na kuuma kũrĩ Mwathi Yahshua
Messiya.

2429







4 Rĩrĩa ngũkũririkana mahoya-inĩ makwa-rĩ, nĩ njokagĩria Kĩhoti wakwa ngatho hĩndĩ ciothe,

5 tondũ nĩ njiguaga ũhoro wa wĩtĩkio waku thĩinĩ wa Mwathi Yahshua, na ũrĩa wendete andũ arĩa
othe aamũre.

6 Nĩ hoyaga atĩ ũgĩe na kĩyo rĩrĩa ũkũgwatanĩra nao ũhoro wa wĩtĩkio waku, nĩgetha magĩe na
ũmenyo wa maũndũ mothe mega marĩa tũrĩ namo thĩinĩ wa Messiya.

7 Wendani waku nĩ ũheete gĩkeno kĩnene mũno na ũkanyũmĩrĩria, nĩ tondũ wee, mũrũ wa Ithe
witũ, nĩ ũcanjamũrĩte ngoro cia andũ arĩa aamũre.

8 Nĩ ũndũ wa ũguo-rĩ, o na gũtuĩka no ngwathe ndĩ thĩinĩ wa Yahshua Messiya, atĩ wĩke ũrĩa
wagĩrĩire-rĩ, nĩ kaba ngũthaithe ũwĩke nĩ ũndũ wa wendo. Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, niĩ Saũlũ o na ndĩ
mũthuri mũkũrũ, na ningĩ ndĩ muohe nĩ ũndũ wa Messiya Yahshua-rĩ, 10 ngũgĩgũthaitha nĩ ũndũ
wa mũrũ wakwa Onesimo, ũrĩa watuĩkire mũrũ wakwa ndĩ gũkũ kĩoho-inĩ.

11 Mbere ĩyo ndaarĩ kĩene kũrĩwe, no rĩu nĩ atuĩkĩte mũndũ wa bata harĩwe o na harĩ niĩ.

12 Nake nĩ ngũmũcokia kũrĩwe, na ngĩmũtũma no ta arĩ ngoro yakwa mwene ndĩragũtũmĩra. 13
Nĩ ingĩrendire gũikara nake, nĩgetha andeithagie handũ-inĩ haku, rĩu njohetwo nĩ ũndũ wa
Ũhoro-ũrĩa-Mwega.

14 No ndiendire gwĩka ũndũ o na ũrĩkũ wee ũtetĩkĩrĩte, nĩgetha ũndũ o wothe mwega wee
ũngĩĩka ũkorwo ũrĩ wa kwĩyendera no ti wa kũringĩrĩrio. 15 No gũkorwo gĩtũmi gĩa akweherere
kahinda kanini-rĩ, nĩgetha agũcokerera mũtũũranie nake nginya tene,

16 no ndagacoke arĩ o ngombo, no akorwo akĩrĩte ngombo, acoke arĩ mũrũ wa Ithe witũ mwende
mũno. Nĩ wa bata mũno harĩ niĩ, no harĩwe nĩ wa bata makĩria, arĩ ta mũndũ o na ta mũrũ wa Ithe
witũ thĩinĩ wa Mũhonokia.

17 Nĩ ũndũ ũcio angĩkorwo nĩ ũtuaga tũrĩ rũmwe nawe-rĩ, mwamũkĩre o ta ũrĩa ũngĩnyamũkĩra
niĩ mwene.

18 Nake angĩkorwo nĩ agwĩkĩte ũũru o na ũrĩkũ, kana hihi arĩ na thirĩ waku-rĩ, andĩka atĩ thirĩ
ũcio nĩ wakwa.

19 Nĩ niĩ Saũlũ ndĩrakwandĩkĩra na guoko gwakwa mwene. Nĩ ngakũrĩha thirĩ ũcio, o na gũtuĩka
ndikwenda kũgweta atĩ o na wee mwene ũrĩ thirĩ wakwa.

20 Rĩu-rĩ mũrũ wa Ithe witũ, niĩ ingĩenda ngĩe na uumithio uumĩte kũrĩwe thĩinĩ wa Yahweh;
canjamũra ngoro yakwa thĩinĩ wa Messiya.

2430




21 Ndakwandĩkĩra marũa maya ndĩhokete atĩ ndũngĩaga kũnjathĩkĩra, na ngĩmenyaga atĩ nĩ
ũgwĩka o na makĩria ya ũrĩa ngũũrĩtie wĩke.

22 Hamwe na ũguo-rĩ, thondekera handũ ha gũikara, tondũ ndĩ na mwĩhoko atĩ nĩ ndĩĩtĩkĩrio
njũke kũrĩ inyuĩ nĩ ũndũ wa mahoya marĩa mũhoyagĩra.

23 Epafara, ũrĩa tuohetwo nake nĩ ũndũ wa Messiya Yahshua, nĩ akũgeithia.

24 O na Mariko, na Arisitariko, na Dema, na Luka, arĩa tũrutithanagia wĩra nao, nĩ makũgeithia.

25 Wega wa Mwathi witũ Yahshua Messiya ũrogĩa na roho waku.

AHIBIRANIA 1

1 Matukũ-inĩ ma tene Yahweh nĩ arĩirie maithe maitũ na tũnua twa anabii maita maingĩ, na njĩra
mwanya mwanya,

2 no matukũ-inĩ maya ma kũrigĩrĩria-rĩ, ithuĩ nĩ atwarĩirie na njĩra ya Mũriũ, ũrĩa aatuire mũgai
wa indo ciothe, o we ũrĩa thĩ yothe yombirwo na ũndũ wake.

3 Mũrũwe-rĩ, nĩwe wonanagia ũkengi wa riri wake, na nĩwe mũhianĩre mũkinyanĩru kũna wa
ũrĩa Yahweh atariĩ, ningĩ nĩwe ũnyitĩrĩire indo ciothe na kiugo gĩake kĩrĩ hinya. Nake aarĩkia
kũhukia Mehia ma andũ biũ-rĩ, nĩ aikarire thĩ guoko-inĩ kwa ũrĩo kwa Ũnene kũu igũrũ. 4 Nĩ
ũndũ ũcio agĩtuĩka mũnene gũkĩra araika, o ta ũrĩa rĩĩtwa rĩrĩa aagaĩirwo rĩrĩ inene gũkĩra rĩao.

5 Nĩ ũndũ-rĩ, nĩ mũraika ũrĩkũ Yahweh arĩ eera atĩrĩ,

―Wee nĩwe Mũrũ wakwa;

ũmũthĩ nĩ ndatuĩka Thoguo‖?

O na kana akĩmwĩra atĩrĩ,

2431










―Nĩ niĩ ngũtuĩka Ithe,

nake atuĩke Mũrũ wakwa‖?

6 Na ningĩ-rĩ, Yahweh aarehe irigithathi rĩake gũkũ thĩ, oigire atĩrĩ,

―Araika othe a Yahweh nĩ mamũinamĩrĩre, mamũhoe.‖

7 Akĩaria ũhoro wa araika oigire atĩrĩ,

―Atũmaga araika ake matuĩke huho,

nacio ndungata ciake agacitua nĩnĩmbĩ cia mwaki.‖

8 No ha ũhoro ũkoniĩ Mũriũ ekuuga atĩrĩ,

―Wee Kĩhoti, gĩtĩ gĩaku kĩa ũnene nĩ gĩgatũũra tene na tene,

nakĩo kĩhooto nĩkĩo gĩgaatuĩka mũthĩgi wa ũthamaki waku.

9 Wee wendete ũthingu no ũgathũũra waganu;

nĩ ũndũ ũcio, Yahweh, o we Kĩhoti waku, nĩ akwambararĩtie gũkĩra athiritũ aku othe

na ũndũ wa gũgũitĩrĩria maguta ma gĩkeno.‖

2432














10 Ningĩ akoiga atĩrĩ,

―Wee Yahweh, o kĩambĩrĩria-inĩ, nĩ waarire mĩthingi ya thĩ,

o narĩo igũrũ nĩ wĩra wa moko maku.

11 Icio nĩ gũthira igaathira, no wee nĩ gũtũũra ũgaatũũra;

igaathira o ta nguo.

12 Ũgaacikũnja o ta ũrĩa nguo ndaya ikũnjagwo;

ikaagarũrũka o ta ũrĩa nguo igarũrũkaga.

No wee ndũgarũrũkaga,

na mĩaka yaku ndĩrĩ hĩndĩ ĩgaathira.‖

13 Nĩ ũndũ-rĩ, nĩ mũraika ũrĩkũ Yahweh arĩ eera atĩrĩ,

―Ikara thĩ guoko-inĩ gwakwa kwa ũrĩo,

nginya rĩrĩa ngaatũma thũ ciaku

ituĩke gaturwa ka makinya maku‖?

2433














14 Githĩ araika othe ti maroho ma gũtungata, matũmĩtwo matungatagĩre arĩa makaagaya
ũhonokio?

AHIBIRANIA 2

1 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, nĩ twagĩrĩirwo kũrũmbũiya mũno ũhoro ũrĩa twanaigua, nĩguo tũtikae
gũtũgũgio tweherio kuuma harĩ guo.

2 Tondũ-rĩ, angĩkorwo ũhoro ũrĩa waririo nĩ araika warĩ mũrũmu-rĩ, na mũndũ o wothe
wareganaga na ũhoro ũcio na akaũremera nĩ aherithagio o ũrĩa kwagĩrĩire-rĩ,

3 tũngĩkĩaga atĩa kũherithio tũngĩnyarara ũhonokio mũnene ũũ? Ũhonokio ũyũ, ũrĩa waambire
kũhunjio nĩ Yahshua, nĩ wacokire gwĩkĩrwo hinya kũrĩ ithuĩ nĩ andũ arĩa maamũiguire.

4 Ningĩ Yahweh agĩĩkĩra ũhoro ũyũ ũira atĩ nĩ wa ma na ũndũ wa kuonania marũũri na morirũ, o
na kũringa ciama cia mĩthemba mĩingĩ, na akĩheana iheo cia Roho Mwamũre kũrĩ andũ
kũringana na wendi wake.

5 Thĩ ĩrĩa tũkwaria ũhoro wayo, araika tio maaheetwo wathani wayo.

6 No nĩ harĩ mũndũ mũna ũheanĩte ũira handũ hamwe akoiga atĩrĩ:

―Mũndũ akĩrĩ kĩ tondũ ũikaraga ũkĩmwĩciragia,

nake mũrũ wa mũndũ akĩrĩ kĩ atĩ nĩkĩo ũmũmenyagĩrĩra?

7 Watũmire atigie o hanini aiganane na araika,

na ũkĩmũhumba thũmbĩ ya riri o na gĩtĩo,

8 na ũkĩiga indo ciothe rungu rwa magũrũ make aciathage.‖

2434










Nake akĩiga indo ciothe rungu rwa mũndũ-rĩ, hatirĩ kĩndũ o na kĩrĩkũ Yahweh aatigire gĩtarĩ
watho-inĩ wa mũndũ. No rĩu tũtionaga indo ciothe irĩ watho-inĩ wa mũndũ.

9 No tuonaga Yahshua, ũrĩa gwa kahinda kanini watuĩtwo mũnini gũkĩra araika, no rĩu ekĩrĩtwo
thũmbĩ ya riri na ya gĩtĩo nĩ tondũ nĩ anyarirĩkire na agĩkua, nĩgetha, nĩ ũndũ wa Wega wa
Yahweh atuĩke wa gũcama gĩkuũ handũ ha andũ othe.

10 Nĩgũkorwo nĩ kwagĩrĩire atĩ Yahweh, ũrĩa wombire indo ciothe na itũũraga nĩ ũndũ wake-rĩ,
atũme mwambĩrĩria wa ũhonokio wao aagĩrĩre kũna kũna na ũndũ wa kũnyamario nĩguo arehe
ciana nyingĩ riri-inĩ wake.

11 Yahshua ũrĩa ũtũmaga andũ matuĩke aamũre, o hamwe na acio matuĩtwo aamũre, othe
matuĩkaga andũ a nyũmba ĩmwe. Nĩ ũndũ ũcio Yahshua ndaconokaga akĩmeta ariũ na aarĩ a Ithe.

12 Akoiga atĩrĩ,

―Nĩ ngoimbũra rĩĩtwa rĩaku kũrĩ ariũ na aarĩ a Baba;

nĩ ngainaga nyĩmbo cia gũkũgooca ndĩ kĩũngano-inĩ.‖

13 Ningĩ akoiga atĩrĩ,

―Niĩ ngũiga mwĩhoko wakwa harĩ Yahweh.‖

O na ningĩ akoiga atĩrĩ,

―Niĩ ũyũ haha, na ciana iria Yahweh aaheete.‖

14 Kuona atĩ ciana icio irĩ na mwĩrĩ na thakame-rĩ, we o nake aatuĩkire o tao mwĩrĩ-inĩ, nĩgetha
na ũndũ wa gĩkuũ gĩake ahote kwananga ũrĩa ũrĩ na hinya wa gĩkuũ, nake nĩwe mũcukani, 15 na
ohore arĩa matũire mohetwo ũkombo-inĩ matukũ mao mothe nĩ ũndũ wa gwĩtigĩra gĩkuũ.

16 Nĩgũkorwo ti-itherũ ti araika ateithagia, no ateithagia rũciaro rwa Iburahĩmu.

2435









17 Na nĩ ũndũ ũcio no nginya angĩahaananirio na ariũ na aarĩ a Ithe maũndũ-inĩ mothe, nĩguo
atuĩke mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene ũiyũrĩtwo nĩ tha na mwĩhokeku agĩtungatĩra Yahweh, na
nĩguo arute horohio nĩ ũndũ wa mehia ma kĩrĩndĩ.

18 Nĩgũkorwo we mwene nĩ athĩnĩkire rĩrĩa aageragio-rĩ, nĩ ahotaga gũteithia andũ arĩa
mageragio.

AHIBIRANIA 3

1 Nĩ ũndũ ũcio, inyuĩ ariũ na aarĩ a Ithe witũ aamũre, o inyuĩ mũgwatanĩire ũhoro wa gwĩtwo
kũrĩa kuumĩte na igũrũ, mwĩcũranagiei ũhoro wa Yahshua, o we mũtũmwo na mũthĩnjĩri-
Yahweh ũrĩa mũnene ũrĩa tuumbũraga ũhoro wake. 2 We aarĩ mwĩhokeku kũrĩ ũrĩa
wamwamũrire, o ta ũrĩa Musa aarĩ mwĩhokeku maũndũ-inĩ mothe ma nyũmba ya Yahweh.

3 Yahshua nĩ onekanĩte aagĩrĩire kũheo gĩtĩo kĩnene gũkĩra Musa, o ta ũrĩa mwaki wa nyũmba
aagĩrĩirwo nĩ gũtĩĩo gũkĩra nyũmba yo nyene. 4 Nĩgũkorwo nyũmba o yothe nĩ ĩrĩ mũndũ ũrĩa
wamĩakire, no Yahweh nĩwe mwaki wa indo ciothe.

5 Nake Musa, aarĩ mwĩhokeku maũndũ-inĩ mothe ma nyũmba ya Yahweh arĩ o ndungata,
agakĩrutaga ũira wa maũndũ marĩa makaaheanwo thutha-inĩ.

6 No Messiya arĩ Mũriũ aarĩ mwĩhokeku na akarũgamĩrĩra nyũmba ya Yahweh. Na ithuĩ tũrĩ
nyũmba ĩyo yake, tũngĩikara tũrũmĩtie ũmĩrĩru witũ na kĩĩrĩgĩrĩro kĩrĩa twĩrahagĩra.

7 Nĩ ũndũ-rĩ, o ta ũrĩa Roho Mwamũre oigaga, atĩrĩ:

―Ũmũthĩ, mũngĩigua mũgambo wake,

8 mũtikomie ngoro cianyu

ta hĩndĩ ĩrĩa mwanemeire,

andũ makĩngeria marĩ kũu werũ-inĩ,

2436









9 kũrĩa maithe manyu maangeririe na makĩndoria,

na makĩona ciĩko ciakwa, ihinda rĩa mĩaka mĩrongo ĩna.

10 Nĩkĩo ndaarakarĩire rũciaro rũu, ngĩkiuga atĩrĩ,

‗Ngoro cia andũ aya itururaga hĩndĩ ciothe,

na matirĩ maamenya njĩra ciakwa.‘

11 Nĩ ũndũ ũcio ngĩĩhĩta na mwĩhĩtwa ndakarĩte, ngiuga atĩrĩ,

‗Matirĩ hĩndĩ magaatonya kĩhurũko-inĩ gĩakwa.‘ ‖

12 Ariũ na aarĩ a Ithe witũ, mwĩmenyererei hatikagĩe o na ũmwe wanyu ũrĩ na ngoro ĩĩhagia na
ĩtetĩkagia, ĩrĩa ĩgarũrũkaga, ĩgatigana na Kĩhoti ũrĩa ũrĩ muoyo. 13 No ũmanagĩrĩriai mũndũ na
ũrĩa ũngĩ o mũthenya, o rĩrĩa rĩothe mũthenya ũrĩĩtagwo Ũmũthĩ, nĩgetha gũtikagĩe o na ũmwe
wanyu ũkũũmio ngoro nĩ ũndũ wa kũhenererio nĩ mehia.

14 Tondũ ũcio, tũngĩrũmia wega mwĩhoko ũrĩa twarĩ naguo kuuma o kĩambĩrĩria nginya ithirĩro-
rĩ, nĩ tũgaatuĩka a kũgwatanĩra hamwe na Messiya.

15 O ta ũrĩa kwĩrĩtwo, atĩrĩ:

―Ũmũthĩ, mũngĩigua mũgambo wake,

mũtikomie ngoro cianyu

ta hĩndĩ ĩrĩa mwanemeire.‖

2437












16 Nĩ andũ arĩkũ acio maaiguire na makĩmũkararia? Githĩ ti arĩa othe moimĩte Misiri
matongoretio nĩ Musa?

17 Ningĩ-rĩ, nĩ andũ arĩkũ aarakarĩire mĩaka ĩyo mĩrongo ĩna? Githĩ ti arĩa meehirie, na magĩkua,
o arĩa ciimba ciao ciagũire kũu werũ-inĩ?

18 Ningĩ-rĩ, nĩ andũ arĩkũ Yahweh ehĩtire na mwĩhĩtwa atĩ gũtirĩ hĩndĩ magaatonya ũhurũko-inĩ
wake, tiga o andũ acio maaregire kũmwathĩkĩra?

19 Tũgakĩona atĩrĩ, matiahotire gũtonya kuo nĩ ũndũ wa kwaga gwĩtĩkia kwao.

AHIBIRANIA 4

1 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, kuona atĩ kĩĩranĩro gĩa gũtonya ũhurũko-inĩ wake kĩrĩ o ho-rĩ, nĩ twĩmenyererei
gũtikagĩe o na ũmwe wanyu ũtagagĩkinyĩra.

2 Nĩgũkorwo o na ithuĩ nĩ tũhunjĩirio Ũhoro-ũyũ-Mwega o tao; no ũhoro ũrĩa maaiguire
ndũigana kũmaguna, tondũ arĩa maũiguire matiawamũkĩrire na wĩtĩkio.

3 Na rĩrĩ, ithuĩ arĩa twĩtĩkĩtie nĩ ithuĩ tũtonyaga kĩhurũko-inĩ kĩu, o ta ũrĩa Yahweh oigire atĩrĩ,

―Nĩ ũndũ ũcio ngĩĩhĩta na mwĩhĩtwa ndakarĩte, ngiuga atĩrĩ,

‗Matirĩ hĩndĩ magaatonya kĩhurũko-inĩ gĩakwa.‘ ‖

O na gũtuĩka wĩra wake nĩ wathirĩte kuuma o rĩrĩa thĩ yombirwo.

4 Nĩgũkorwo nĩ harĩ handũ hana aarĩtie ũhoro wa mũthenya wa mũgwanja, akoiga atĩrĩ: ―Nake
Yahweh akĩhurũka mũthenya wa mũgwanja, agĩtigana na wĩra wake wothe.‖

5 O na ningĩ hau mbere nĩ oigĩte atĩrĩ, ―Matirĩ hĩndĩ magaatonya ũhurũko-inĩ wakwa.‖

6 Nĩ tũkuona atĩ nĩ kũrĩ amwe matigaire gũtonya kĩhurũko-inĩ kĩu kĩeranĩirwo, nĩgũkorwo arĩa
maahunjĩirio Ũhoro-ũrĩa-Mwega mbere matiatonyire tondũ nĩ magire gwathĩka.

2438








7 Nĩ ũndũ ũcio, o rĩngĩ Yahweh akĩamũra mũthenya mũna, akĩwĩĩta Ũmũthĩ, thutha wa matukũ
maingĩ gũthira rĩrĩa aaririe na kanua ka Daudi, ta ũrĩa oigĩte hau mbere atĩrĩ:

―Ũmũthĩ, mũngĩigua mũgambo wake,

mũtikomie ngoro cianyu.‖

8 Tondũ korwo Joshua nĩ amaheete ũhurũko-rĩ, Yahweh ndangĩacokire kwaria ũhoro wa
mũthenya ũngĩ thutha ũcio. 9 Tondũ ũcio nĩ gũtigaire Thabatũ ya kũhurũka ya andũ a Yahweh;

10 nĩgũkorwo mũndũ o wothe ũrĩa ũtonyaga kĩhurũko-inĩ kĩa Yahweh o nake nĩ ahurũkaga
agatigana na wĩra wake, o ta ũrĩa Yahweh aahurũkire agĩtigana na wĩra wake.

11 Nĩ ũndũ ũcio, nĩ twĩrutanĩrie na kĩyo gũtonya ũhurũko-inĩ ũcio, nĩgetha gũtikanagĩe mũndũ o
na ũrĩkũ ũkaagũa nĩ ũndũ wa kũrũmĩrĩra kĩonereria kĩa ũremi wao.

12 Nĩgũkorwo ũhoro wa Yahweh ũrĩ muoyo na ũrĩ hinya. Nĩ mũũgĩ gũkĩra rũhiũ rwa njora
rũnooretwo mĩena yeerĩ, ũgatheeca ũkagayũkania muoyo na roho, o na ũkagayania marũngo na
tombo, na ningĩ ũgatuĩria meciria na matua ma ngoro.

13 Gũtirĩ kĩndũ o na kĩmwe kĩa iria ciombirwo kĩhithĩtwo kuuma maitho-inĩ ma Yahweh. Indo
ciothe nĩ humbũrie na ikaguũrio mbere ya maitho ma ũrĩa tũkaahe ũhoro witũ.

14 Nĩ ũndũ ũcio, kuona atĩ tũrĩ na mũthĩnjĩri-Yahweh mũnene mũno ũrĩa ũhungurĩte agakinya o
igũrũ, na nĩwe Yahshua mũrũ wa Yahweh-rĩ, nĩ tũrũmiei na hinya wĩtĩkio ũrĩa tuumbũraga.

15 Nĩgũkorwo tũtirĩ na mũthĩnjĩri-Yahweh mũnene ũtangĩhota gũtũiguĩra tha ũhũthũ-inĩ witũ, no
nĩ tũrĩ na ũmwe wanagerio ikĩro-inĩ ciothe o ta ithuĩ, no ndaigana kwĩhia.

16 Hakĩrĩ ũguo-rĩ, nĩ tũkuhĩrĩriei gĩtĩ kĩa Ũnene kĩrĩa kĩa Wega wake tũrĩ na ũũmĩrĩru, nĩgetha
tũkaiguĩrwo tha, na tuone Wega wake wa gũtũteithagia hĩndĩ ĩrĩa tũbatarĩte.

2439










AHIBIRANIA 5

1 Rĩu-rĩ, mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene o wothe athuragwo kuuma gatagatĩ ka andũ na
agatuwo wa kũmarũgamĩrĩra maũndũ-inĩ marĩa makoniĩ Yahweh, nĩguo arutage maruta na
magongona nĩ ũndũ wa kũhoroheria mehia.

2 Nake nĩ ahotaga gũkirĩrĩria arĩa matarĩ na ũmenyo o na arĩa maturuurĩte, kuona atĩ o nake nĩ arĩ
ũhũthũ wake. 3 Ũndũ ũyũ nĩguo ũtũmaga arute magongona ma kũhoroheria mehia make mwene,
o ta ũrĩa amarutaga nĩ ũndũ wa mehia ma kĩrĩndĩ.

4 Gũtirĩ mũndũ wĩheaga gĩtĩo kĩu we mwene; no nginya akorwo etĩtwo nĩ Yahweh, o ta ũrĩa
Harũni eetirwo.

5 Nĩ ũndũ ũcio, o nake Messiya ndaigana kwĩyoera ũgooci wa gũtuĩka mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa
mũnene. No nĩ Yahweh wamwĩrire atĩrĩ,

―Wee nĩwe Mũrũ wakwa;

ũmũthĩ nĩ ndatuĩka Thoguo.‖

6 Na handũ hangĩ oigĩte atĩrĩ,

―Wee ũrĩ mũthĩnjĩri-Yahweh nginya tene,

wa irũngo-inĩ rĩa ũthĩnjĩri rĩa Melikisedeki.‖

7 Matukũ-inĩ marĩa Yahshua aatũũraga gũkũ thĩ-rĩ, nĩ ahoyaga na agathaitha Yahweh, agĩkayaga
mũno agĩitaga maithori kũrĩ ũcio ũngĩahotire kũmũhonokia kuuma gĩkuũ-inĩ, na nĩ aiguagwo nĩ
ũndũ wa kwĩnyihia gwake.

2440











 8 O na gũtuĩka aarĩ mũriũ, nĩ erutire gwathĩka nĩ ũndũ wa ũrĩa aanyarirĩkire, 9 na aarĩkia gũtuwo
mwagĩrĩru kũna, agĩtuĩka kĩhumo kĩa ũhonokio ũrĩa ũtagaathira harĩ arĩa othe mamwathĩkagĩra,
10 nake Yahweh akĩmũtua mũthĩnjĩri-Yahweh mũnene irũngo-inĩ rĩa ũthĩnjĩri wa Melikisedeki.

11 Nĩ tũrĩ na maũndũ maingĩ tũngĩmwĩra makoniĩ ũhoro ũyũ, no nĩ hinya kũmũtaarĩria tondũ
mũtinyitaga maũndũ narua.

12 Nĩ ũndũ-rĩ, o na gũtuĩka rĩu mwagĩrĩirwo nĩgũkorwo mũrĩ arutani-rĩ, nĩ mũbatarĩte mũndũ wa
kũmũruta maũndũ marĩa mwarutĩtwo kĩambĩrĩria ma kiugo kĩa Yahweh o rĩngĩ. Inyuĩ mũbataire
kũheo iria, no ti irio nyũmũ!

13 Mũndũ o wothe ũnyuaga iria, tondũ no gakenge-rĩ, ndangĩmenya wega ũhoro wa ũrutani wa
ũthingu. 14 No irio iria nyũmũ nĩ cia andũ arĩa agima, arĩa nĩ ũndũ wa kũmenyera gũcihũthĩra
kaingĩ, nĩ merutĩte gũkũũrana wega na ũũru.

AHIBIRANIA 6

1 Nĩ ũndũ ũcio nĩ tũtiganei na morutani marĩa ma kĩambĩrĩria ma ũhoro wa Messiya, na tũthiĩ na
mbere na gũkũra, na tũtige kwambĩrĩria gwaka mũthingi rĩngĩ wa kũrutana ũhoro wa kwĩrira nĩ
ũndũ wa ciĩko iria cierekagĩria mũndũ gĩkuũ-inĩ, na ũrutani wa gwĩtĩkia thĩinĩ wa Yahweh, 2 na
morutani ma ũbatithio, na ma kũigĩrĩrwo moko, o na ma kũriũka kwa arĩa akuũ, o na ma
gũtuĩrwo cira wa tene na tene.

3 Na noguo tũrĩĩkaga, Yahweh angĩĩtĩkĩria.

4 Na rĩrĩ, nĩ ũndũ ũrĩ hinya mũno kũrĩ andũ arĩa maanathererwo nĩ ũtheri, na magacama kĩheo
kĩrĩa kiumĩte igũrũ, na magakorwo matuĩtwo a ngwatanĩro ya Roho Mwamũre,

5 o acio macamĩte wega wa kiugo kĩa Yahweh na mahinya ma ihinda rĩrĩa rĩgooka,

6 andũ acio mangĩgũa na matigane na maũndũ macio-rĩ, gũtingĩhoteka kũmacokia rĩngĩ merire,
nĩ tondũ nĩ gũcuurithia maracuurithia Mũrũ wa Yahweh mũtĩ igũrũ o rĩngĩ, na
makamũnyararithia kũrĩ kĩrĩndĩ.

7 Mũgũnda ũrĩa uragĩrwo nĩ mbura kaingĩ na ũgacoka ũgaciara maciaro mega ma kũguna arĩa
maũrĩmĩire-rĩ, nĩ ũrathimagwo nĩ Yahweh. 8 No mũgũnda ũrĩa ũkũraga mĩigua na mahiũ ma

2441







nyeki-inĩ nĩ wa tũhũ, na ũrĩ ũgwati-inĩ wa kwĩrehithĩria kĩrumi. Marigĩrĩrio-inĩ nĩ gũcinwo
ũgaacinwo.

9 Arata akwa nyendete mũno, o na tũkĩaragia ũguo, ha ũhoro wanyu-rĩ, nĩ twĩrĩgĩrĩire maũndũ
mega kũrĩ macio, o marĩa marehanaga na ũhonokio.

10 Tondũ Yahweh ndaagĩte kĩhooto; ndakaariganĩrwo nĩ wĩra wanyu o na wendo ũrĩa
muonanĩtie nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩake rĩrĩa mwateithagia andũ arĩa aamũre, o na rĩu no mũrathiĩ na
mbere na kũmateithia.

11Tũngĩenda mũndũ o mũndũ wanyu onanie kĩyo o ta kĩu o nginya mũthia, nĩguo mũkaahingĩrio
maũndũ marĩa mũtũire mwĩrĩgĩrĩire. 12 Tũtikwenda mũtuĩke igũta, no tũkwenda mwĩgerekanagie
na andũ, arĩa nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia na gũkirĩrĩria kwao nĩkuo gũtũmaga magaĩrwo maũndũ marĩa
meranĩirwo.

13 Rĩrĩa Yahweh eerĩire Iburahĩmu kĩĩranĩro gĩake, eehĩtire akĩĩgwetaga we mwene, nĩgũkorwo
gũtiarĩ na ũngĩ mũnene kũrĩ we wa kwĩhĩta nake,

14 akiuga atĩrĩ, ―Ti-itherũ nĩ ngũkũrathima na ngũhe njiaro nyingĩ.‖

15 Na nĩ ũndũ ũcio, thutha wa Iburahĩmu gweterera akirĩrĩirie-rĩ, nĩ aheirwo kĩrĩa eerĩirwo.

16 Tondũ rĩrĩ, andũ mehĩtaga na mũndũ ũrĩa mũnene kũmakĩra, naguo mwĩhĩtwa ũgakindĩra ũrĩa
kwĩrĩtwo, na ũgakĩnina ngarari ciothe.

17 Na tondũ Yahweh nĩ endaga kuonania hatarĩ nganja kũrĩ agai a maũndũ marĩa meranĩirwo atĩ
itua rĩake rĩrĩa aatuĩte rĩtingĩgarũrũka-rĩ, nĩ akindĩrire ũhoro ũcio na mwĩhĩtwa. 18 Yahweh eekire
ũguo na ũndũ wa maũndũ merĩ matangĩgarũrĩka, o marĩa gũtangĩhoteka Yahweh ahenanie namo,
nĩgetha ithuĩ arĩa tuonete handũ ha kũũrĩra twĩgwatĩre kĩĩrĩgĩrĩro kĩrĩa tũheetwo, tũhote
kũũmĩrĩria mũno.

19 Kĩĩrĩgĩrĩro gĩkĩ tũrĩ nakĩo kĩhaana ta nanga ya ngoro, nakĩo nĩ kĩrũmu, na nĩ kĩa ma. Nakĩo
gĩtonyaga handũ-harĩa-haamũre thutha wa gĩtama kĩrĩa kĩnene,

20 o harĩa Yahshua, ũrĩa wathiire mbere iitũ, aatonyire ithenya riitũ. Nake nĩ atuĩkĩte mũthĩnjĩri-
Yahweh ũrĩa mũnene o nginya tene, irũngo-inĩ rĩa ũthĩnjĩri wa Melikisedeki.

2442







AHIBIRANIA 7

1 Rĩu-rĩ, Melikisedeki ũcio, aarĩ mũthamaki wa Salemu na mũthĩnjĩri-Yahweh, o Kĩhoti-Ũrĩa-
ũrĩ-Igũrũ-Mũno. Nĩwe watũngire Iburahĩmu akĩinũka aarĩkia kũhoota athamaki, na
akĩmũrathima, 2 nake Iburahĩmu akĩmũhe gĩcunjĩ gĩa ikũmi kĩa indo ciothe. Rĩĩtwa rĩake
rĩgĩtaũrwo mbere nĩ kuuga ―Mũthamaki wa Ũthingu‖; ningĩ ―Mũthamaki wa Salemu‖ nĩ kuuga
―mũthamaki wa thayũ‖.

3 Ndaarĩ na ithe kana nyina, kana kĩruka gĩake, na ndaarĩ na kĩambĩrĩria kĩa matukũ kana mũthia
wa muoyo wake, nĩ ũndũ ũcio, we ahaana ta Mũrũ wa Yahweh, egũtũũra arĩ mũthĩnjĩri-Yahweh
nginya tene.

4 Ta mwĩcirie ũrĩa aarĩ mũnene: Atĩ o na ithe witũ Iburahĩmu nĩ amũgaĩire gĩcunjĩ gĩa ikũmi kĩa
indo iria aatahĩte! 5 Na rĩrĩ, Watho uugĩte atĩ andũ a rũciaro rwa Lawii arĩa matuĩkaga athĩnjĩri-
Yahweh metagie gĩcunjĩ gĩa ikũmi kuuma kũrĩ andũ, ũguo nĩ kuuga ariũ a ithe wao, o na
gwatuĩka ariũ a ithe wao nĩ a rũciaro rwa Iburahĩmu.

6 No mũndũ ũcio ndaarĩ wa rũciaro rwa Lawi, no nĩ amũkĩrire gĩcunjĩ gĩa ikũmi kuuma kũrĩ
Iburahĩmu, na akĩrathima ũcio werĩirwo ciĩranĩro.

7 Na hatirĩ nganja atĩ mũndũ ũrĩa mũnini nĩwe ũrathimagwo nĩ ũrĩa mũnene.

8 Tũgakĩona atĩ, mwena ũmwe gĩcunjĩ kĩu gĩa ikũmi kĩũnganagio nĩ andũ arĩa macokaga gũkua,
na nĩo Alawii; naguo mwena ũcio ũngĩ, kĩrutagĩrwo mũndũ ũrĩa uumbũrĩtwo ũhoro wake atĩ
atũũraga o muoyo. 9 O na mũndũ no oige atĩ Lawii, ũcio ũrutagĩrwo gĩcunjĩ kĩu gĩa ikũmi, we
mwene nĩ arutire gĩcunjĩ kĩu na njĩra ya Iburahĩmu,

10 tondũ hĩndĩ ĩrĩa Melikisedeki aacemanirie na Iburahĩmu, Lawii aarĩ mũthimo-inĩ wa ithe ũcio
wa tene.

11 Korwo ũkinyanĩru kũna nĩ ũngĩonekanire na njĩra ya ũthĩnjĩri-Yahweh wa Alawii-rĩ, (nĩ ũndũ
kĩrĩndĩ kĩaheirwo Watho na njĩra ĩyo), gwakĩrĩ bata ũngĩ ũrĩkũ gũũke mũthĩnjĩri-Yahweh ũngĩ wa
irũngo-inĩ rĩa ũthĩnjĩri rĩa Melikisedeki, na ndatuĩke wa irũngo-inĩ rĩa ũthĩnjĩri wa Harũni?

12 Nĩgũkorwo ũhoro wa ũthĩnjĩri-Yahweh ũngĩgarũrĩrwo-rĩ, o naguo Watho no nginya
ũgarũrĩrwo.

13 Nake mũndũ ũrĩa maũndũ maya maarĩtio nĩ ũndũ wake oimĩte mũhĩrĩga-inĩ ũngĩ, ũrĩa gũtarĩ
mũndũ waguo ũrĩ watungatĩra Yahweh kĩgongona-inĩ.

2443





14 Nĩgũkorwo nĩ kũĩkaine wega atĩ Mwathi witũ oimire mũhĩrĩga-inĩ wa Yahuda, na ha ũhoro
wa mũhĩrĩga ũcio-rĩ, Musa ndaigana kuuga ũndũ o na ũrĩkũ ũkoniĩ athĩnjĩri-Yahweh.

15 Na rĩrĩ, ũhoro ũrĩa twarĩtie no ũmenyeke wega makĩria angĩkorwo mũthĩnjĩri-Yahweh ũngĩ wa
irũngo-inĩ rĩa ũthĩnjĩri wa Melikisedeki nĩ onekanĩte, 16 ũrĩa ũtuĩkĩte mũthĩnjĩri-Yahweh, na ti
kũringana na mũtugo wa rũciaro rwake, no nĩ tondũ wa ũhoti wa muoyo ũrĩa ũtathiraga.

17 Nĩgũkorwo nĩ kuumbũrĩtwo atĩrĩ:

―Wee ũrĩ mũthĩnjĩri-Yahweh nginya tene,

wa irũngo-inĩ rĩa ũthĩnjĩri wa Melikisedeki.‖

18 Rĩathani rĩa mbere nĩ rĩtiganĩtwo narĩo tondũ rĩtiarĩ na hinya na rĩkaaga uumithio

19 (nĩgũkorwo Watho ndwarĩ ũndũ watũmire wagĩrĩre kũna), no nĩ tũheetwo kĩĩrĩgĩrĩro kĩega
makĩria kĩrĩa gĩtũhotithagia gũkuhĩrĩria Yahweh.

20 Na ũndũ ũyũ ndwekirwo hatarĩ mwĩhĩtwa! Andũ acio angĩ nĩ matuĩkaga athĩnjĩri-Yahweh
hatarĩ mwĩhĩtwa,

21 no we aatuĩkire mũthĩnjĩri-Yahweh na mwĩhĩtwa, rĩrĩa Yahweh aamwĩrire atĩrĩ:

―Yahweh nĩ ehĩtĩte,

na ndangĩĩricũkwo, akoiga atĩrĩ:

‗Wee ũrĩ mũthĩnjĩri-Yahweh nginya tene.‘ ‖

22 Nĩ ũndũ wa mwĩhĩtwa ũyũ, Yahshua nĩ atuĩkĩte mũrũgamĩrĩri wa kĩrĩkanĩro kĩrĩa kĩega
makĩria.

2444










23 Ningĩ-rĩ, nĩ gũkoretwo na athĩnjĩri-Yahweh aingĩ ta acio hau mbere, nĩgũkorwo nĩ makuaga
magakĩgirio gũthiĩ na mbere na ũtungata ũcio. 24 No tondũ Yahshua atũũraga muoyo nginya
tene-rĩ, ũthĩnjĩri-Yahweh wake nĩ wa gũtũũra nginya tene.

25 Nĩ ũndũ ũcio nĩ ahotaga kũhonokia kũna arĩa othe mokaga kũrĩ Yahweh magereire harĩ we,
nĩgũkorwo egũtũũra amathaithanagĩrĩra.

26 Tondũ nĩ kwagĩrĩire tũgĩe na mũthĩnjĩri-Yahweh mũnene ta ũcio, atũhingagĩrie bata witũ, na
akorwo arĩ Mwamũre, na atarĩ ũcuke, kana rĩhia, na aamũranĩtio na ehia, o na agatũũgĩrio
agakĩrũka igũrũ.

27 We ndekũbatara kũruta magongona mũthenya o mũthenya ta ũrĩa athĩnjĩri-Yahweh anene acio
angĩ meekaga, mbere nĩ ũndũ wa mehia make mwene, na thutha ũcio nĩ ũndũ wa mehia ma
kĩrĩndĩ. We nĩ arutire igongona nĩ ũndũ wa mehia mao ihinda o rĩmwe rĩa kũigana hĩndĩ ĩrĩa
eerutire we mwene.

28 Nĩgũkorwo Watho ũtuaga andũ matarĩ hinya athĩnjĩri-Yahweh anene; no mwĩhĩtwa, ũrĩa
wokire thutha wa Watho, nĩ waamũrire Mũriũ, ũrĩa ũtuĩkĩte mwagĩrĩru kũna nginya tene.

AHIBIRANIA 8

1 Atĩrĩrĩ, ha ũhoro ũrĩa tũraaria nĩ atĩ: Nĩ tũrĩ na mũthĩnjĩri-Yahweh-mũnene, ũrĩa ũikarĩte thĩ
guoko-inĩ kwa ũrĩo gwa gĩtĩ kĩa Ũnene kĩa ũthamaki wa igũrũ,

2 nake nĩ mũtungatĩri wa handũ-harĩa-haamũre, o kũu hema-inĩ ya gũtũnganwo ĩrĩa ya ma ĩrĩa
yaakirwo nĩ Yahweh, no ti mũndũ.

3 Na rĩrĩ, mũthĩnjĩri-Yahweh mũnene o wothe aathuragwo nĩguo arutage iheo na magongona, na
nĩ ũndũ ũcio o nake no nginya akorwo arĩ na kĩndũ gĩa kũruta.

4 Korwo arĩ o gũkũ thĩ-rĩ, ndangĩrĩ mũthĩnjĩri-Yahweh, nĩgũkorwo nĩ kũrĩ andũ arĩa marutaga
iheo iria ciathanĩtwo nĩ Watho.

5 Nao matungataga mũhianĩre wa handũ-harĩa-haamũre na kĩĩruru kĩa maũndũ marĩa marĩ igũrũ.
Ũndũ ũcio nĩguo watũmire Musa ataarwo hĩndĩ ĩrĩa eeharagĩria gwaka Hema-ya-Gũtũnganwo,
akĩĩrwo atĩrĩ: ―Menyerera wone nĩ wathondeka indo icio ciothe kũringana na mũhianĩre ũrĩa
wonirio ũrĩ kĩrĩma-inĩ.‖

2445






6 No rĩrĩ, ũtungata ũrĩa Yahshua aheetwo nĩ ũkĩrĩte wao, o ta ũrĩa kĩrĩkanĩro kĩrĩa arĩ we
mũiguithania wakĩo gĩkĩrĩte kĩrĩa gĩkũrũ, na ningĩ kĩhandĩtwo na ciĩranĩro njega makĩria.

7 Nĩgũkorwo kĩrĩkanĩro kĩa mbere gĩtangĩarĩ na mahĩtia, gũtingĩagĩire bata wa gwetha kĩngĩ gĩa
kerĩ.

8 No Yahweh nĩ oonire andũ marĩ na mahĩtia, akiuga atĩrĩ:

―Matukũ nĩ maroka,

rĩrĩa ngaarĩkanĩra kĩrĩkanĩro kĩerũ

na nyũmba ya Isiraeli,

o hamwe na nyũmba ya Yahuda, nĩguo Yahweh ekuuga.

9 Nakĩo kĩrĩkanĩro kĩu gĩtikahaana ta kĩrĩkanĩro kĩrĩa ndaarĩkanĩire na maithe mao ma tene

rĩrĩa ndaamanyitire na guoko,

ngĩmatongoria, ngĩmaruta bũrũri wa Misiri, na tondũ matiigana gũikara marĩ ehokeku harĩ
kĩrĩkanĩro gĩakwa,

na niĩ ngĩmahutatĩra,

ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

10 Gĩkĩ nĩkĩo kĩrĩkanĩro kĩrĩa ngaarĩkanĩra na nyũmba ya Isiraeli

ihinda rĩu rĩathira, nĩguo Yahweh ekuuga.

2446











Nĩ ngekĩra Watho wakwa meciria-inĩ mao,

na ningĩ ndĩwaandĩke ngoro-inĩ ciao.

Na niĩ ngaatuĩka Kĩhoti wao,

nao matuĩke andũ akwa.

11 Gũtigacoka gũkorwo na mũndũ ũkũruta ũrĩa ũngĩ,

kana mũndũ arute mũrũ wa ithe amwĩre atĩrĩ, ‗Menya Yahweh,‘

tondũ andũ othe nĩ magakorwo maamenyete,

kuuma ũrĩa mũnini mũno wao nginya ũrĩa mũnene.

12 Nĩgũkorwo nĩ ngamarekera waganu wao,

na ndigacoka kũririkana mehia mao.‖

13 Na rĩrĩ, rĩrĩa ekwaria ũhoro wa kĩrĩkanĩro kĩerũ-rĩ, nĩ gũtua aatuire kĩrĩa kĩa mbere gĩkũrũ; na
kĩndũ o gĩothe kĩrakũra-rĩ, gĩtuĩkaga gĩa gũthira, gĩkabuĩria o biũ.

2447















AHIBIRANIA 9

1 Rĩu-rĩ, kĩrĩkanĩro kĩrĩa kĩa mbere nĩ kĩarĩ na mawatho maakoniĩ ũhoro wa kũhoya Yahweh, o
na ningĩ nĩ kwarĩ na handũ-harĩa-haamũre gũkũ thĩ.

2 Nĩ kwarĩ na hema yathondeketwo, na kanyũmba kayo ka mbere nĩ haarĩ na mũtĩ ũrĩa wa
gũcuuria matawa, na metha, na mĩgate ĩrĩa mĩamũre; hau nĩho heetagwo ―Handũ-harĩa-
Haamũre‖

3 Thutha wa gĩtama gĩa kerĩ haarĩ na kanyũmba geetagwo, ―Handũ-harĩa-Haamũre-Mũno,‖

4 na hau nĩho haarĩ kĩgongona gĩa thahabu gĩa gũcinĩrwo ũbumba, na nĩho haarĩ ithandũkũ rĩa
kĩrĩkanĩro rĩrĩa rĩahumbĩrĩtwo na thahabu kũndũ guothe. Thĩinĩ wa ithandũkũ rĩu nĩ haarĩ na
nyũngũ ya thahabu yarĩ na mana, na rũthanju rwa Harũni rũrĩa rwathundũkĩte, na ihengere cia
mahiga iria ciandĩkĩtwo.

5 Igũrũ wa ithandũkũ rĩu nĩ haarĩ na akerubi a Riri, mahumbĩrĩte gĩtĩ-gĩa-tha. No tũtingĩhota
gũtaarĩria wega rĩu ũhoro wa kĩndũ o kĩndũ.

6 Nacio indo ciothe ciarĩkia kũbangwo ũguo-rĩ, athĩnjĩri-Yahweh nao maatonyaga kanyũmba kau
ka mbere hĩndĩ ciothe nĩguo marute wĩra wao wa ũtungata.

7 No rĩrĩ, mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene nowe wiki watonyaga kanyũmba karĩa ga thĩinĩ, na
aatonyaga o ihinda o rĩmwe mwaka, na ndangĩatonyire atakuuĩte thakame ya kũruta igongona nĩ
ũndũ wake mwene na nĩ ũndũ wa mehia ma andũ marĩa meekĩte matekũmenya.

8 Ũndũ ũyũ nĩguo Roho Mwamũre oonanagia naguo atĩ njĩra ya gũtonya Handũ-harĩa-Haamũre-
Mũno ndĩakoretwo ĩguũranĩirio ihinda rĩrĩa rĩothe hema ya mbere yarĩ ho.

9 Gĩkĩ gĩkĩrĩ o kĩonereria kĩa matukũ maya tũrĩ, atĩ maruta na magongona marĩa maarutagwo
matingĩahotire gũtheria thamiri ya mũndũ ũrĩa mũhoi Yahweh.

10 Maũndũ macio makoniĩ o ũhoro wa kũrĩa na kũnyua, na magongona ma mĩthemba mĩingĩ ya
gwĩtheria na mawatho ma na igũrũ tu, marĩa maathanĩtwo mekagwo nginya ihinda rĩrĩa maũndũ
makeerũhio rĩgaakinya.

11 Rĩrĩa Messiya ookire arĩ mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene wa maũndũ mega marĩa marĩ kuo-rĩ,
atungataga hema-inĩ ĩrĩa nene na nginyanĩru ĩrĩa ĩtathondeketwo na moko ma andũ, naguo ũguo
nĩ kuuga ti ya mũmbĩre wa thĩ ĩno.

2448





12 Ndaatonyire na ũndũ wa thakame ya mbũri na njaũ; nowe aatonyire Handũ-harĩa-Haamũre-
Mũno riita o rĩmwe rĩa kũigana na ũndũ wa thakame yake we mwene, arĩkĩtie gũkũũra andũ na
ũkũũri ũrĩa ũtagathira.

13 Thakame ya mbũri na ndegwa, na mũhu wa moori ĩcinĩtwo, ciaminjaminjĩrio arĩa marĩ na
thahu, nĩ ciamaamũraga na ikanina thahu mĩĩrĩ yao.

14 Githĩ thakame ya Messiya, ũrĩa werutire arĩ igongona rĩtarĩ kaũgũ harĩ Yahweh nĩ ũndũ wa
Roho wa tene na tene, ndĩngĩgĩkĩamũra thamiri ciitũ makĩria nĩguo itigane na ciĩko iria
cierekagĩria mũndũ gĩkuũ-inĩ, nĩguo tũtungatagĩre Kĩhoti ũrĩa ũtũũraga muoyo!

15 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, Messiya nĩwe mũiguithania wa kĩrĩkanĩro kĩerũ, nĩguo arĩa metĩtwo mahote
kũgaĩrwo igai rĩrĩa rĩĩranĩirwo rĩtagaathira, kuona atĩ rĩu nĩ akuĩte arĩ mũkũũri wa kũmakũũra
kuuma mehia-inĩ marĩa meekĩtwo kĩrĩkanĩro-inĩ kĩrĩa kĩa mbere.

16 Tondũ ha ũhoro ũkoniĩ kwĩgaya-rĩ, nĩ kwagĩrĩire kũmenyeke wega atĩ ũcio wĩgaĩte nĩ akuĩte,
17 nĩ ũndũ kwĩgaya kũgĩaga na hinya rĩrĩa mũndũ ũrĩa wĩgaĩte aarĩkia gũkua; kwĩgaya gũtirĩ
hinya rĩrĩa rĩothe ũrĩa wĩgaĩte arĩ muoyo.

18 Ũguo noguo o nakĩo kĩrĩkanĩro kĩa mbere gĩtingĩagĩire na hinya hatarĩ thakame.

19 Hĩndĩ ĩrĩa Musa aarĩkirie kũhe andũ othe maathani mothe marĩa maandĩkĩtwo watho-inĩ-rĩ, nĩ
oire thakame ya njaũ, o hamwe na maĩ, na guoya mũtune, na mathĩgĩ ma mũthobi
akĩminjaminjĩria ibuku rĩa gĩkũnjo o na andũ othe.

20 Akĩmera atĩrĩ, ―Ĩno nĩyo thakame ya kĩrĩkanĩro, kĩrĩa Yahweh amwathĩte mwathĩkagĩre.‖

21 Ningĩ o ũndũ ũmwe, akĩminjaminjĩria Hema-ya-Gũtũnganwo thakame o hamwe na indo iria
ciothe ciahũthagĩrwo gũtungatĩra Yahweh nacio.

22 Na ti-itherũ, kũringana na Watho hakuhĩ indo ciothe ciamũragwo na thakame, na hatarĩ
gũitwo gwa thakame-rĩ, gũtirĩ kũrekerwo kwa mehia.

23 Nĩ ũndũ ũcio, nĩ kwagĩrĩire mĩhianĩre ya indo iria irĩ igũrũ ciamũragwo na magongona macio,
no indo cia igũrũ cio nyene ciamũragwo na magongona mega kũrĩ macio.

24 Nĩgũkorwo Messiya ndaatonyire handũ-harĩa-haamũre haakĩtwo na moko ma andũ
hahaanaine na handũ harĩa ha ma; nowe aatonyire igũrũ kuo kwene, kũrĩa rĩu arũgamĩte mbere

2449






ya Yahweh nĩ ũndũ witũ. 25 O na ndaatonyire igũrũ nĩguo erutage igongona kaingĩ kaingĩ ta ũrĩa
mũthĩnjĩri-Yahweh mũnene aatonyaga Handũ-harĩa-Haamũre-Mũno o mwaka arĩ na thakame
ĩtarĩ yake mwene.

26 Kũngĩrĩ ũguo-rĩ, Messiya angĩtũũraga anyariragwo kuuma rĩrĩa thĩ yombirwo. No rĩu,
matukũ-inĩ maya ma kũrigĩrĩria, nĩ aguũranĩirio riita rĩmwe rĩa kũigana nĩguo eherie wĩhia na
ũndũ wa kwĩruta atuĩke igongona we mwene.

27 Na o ta ũrĩa gũtuĩtwo atĩ andũ makuage o riita rĩmwe, na thutha wa ũguo magatuĩrwo cira-rĩ,

28 ũguo no taguo Messiya aarutirwo igongona riita o rĩmwe nĩguo eherie mehia ma andũ aingĩ;
nake nĩ akaguũranĩrio riita rĩa kerĩ, no tigetha akuue mehia, no nĩgetha arehere arĩa
mamwetagĩrĩra ũhonokio.

AHIBIRANIA 10

1 Rĩu-rĩ, Watho no kĩĩruru kĩa maũndũ mega marĩa magoka, no ti mũhianĩre wa maũndũ marĩa
mo mene. Nĩ ũndũ ũcio Watho ndũngĩhota gũtũma magongona marĩa marutagwo o mwaka o
mwaka mategũtigithĩrio matũme andũ arĩa mokaga kũhoya Yahweh maagĩrĩre kũna. 2 Tondũ
korwo nĩ kwahotekire-rĩ, githĩ magongona macio matingĩagĩtigire kũrutwo? Nĩgũkorwo andũ nĩ
mangĩamũrĩtwo o rĩmwe rĩa kũigana, na matingĩacokire gwĩcukĩra mehia mao.

3 No rĩrĩ, magongona macio maarĩ ma kũririkanania mehia mwaka o mwaka,

4 tondũ gũtingĩhoteka thakame ya ndegwa na ya mbũri yeherie mehia.

5 Nĩ ũndũ ũcio, hĩndĩ ĩrĩa Messiya ookire gũkũ thĩ, oigire atĩrĩ:

―Wee ti magongona na maruta weriragĩria,

no nĩ mwĩrĩ wahaarĩrĩirie;

6 ndwakenirio nĩ maruta ma njino,

2450









o na kana maruta ma kũhoroheria mehia.

7 Hĩndĩ ĩyo ngiuga atĩrĩ, ‗Niĩ ũyũ haha,

o ta ũrĩa ũhoro wakwa wandĩkĩtwo ibuku-inĩ rĩa gĩkũnjo, atĩrĩ:

Njũkĩte gwĩka wendi waku, Wee Yahweh.‘ ‖

8 Mbere oigire atĩrĩ, ―Magongona na maruta, na maruta ma njino, o na maruta ma kũhoroherio
mehia, ti mo weriragĩria, o na kana ũgakenio nĩmo‖ (o na gũtuĩka Watho nĩ waathanĩte
marutagwo). 9 Ningĩ akiuga atĩrĩ, ―Niĩ ũyũ haha, njũkĩte gwĩka wendi waku.‖ Eeheragia ũhoro
wa mbere nĩguo ahande ũcio wa kerĩ.

10 Na nĩ ũndũ wa kwenda kũu-rĩ, nĩ tũtuĩtwo aamũre nĩ ũndũ wa igongona rĩa mwĩrĩ wa Yahshua
Messiya rĩrĩa aarutire ihinda rĩmwe rĩa kũigana.

11 Mũthenya o mũthenya mũthĩnjĩri-Yahweh o wothe arũgamaga na akaruta mawĩra make
makoniĩ kĩrĩra kĩa Yahweh, agakĩruta magongona o ro macio kaingĩ kaingĩ, no nĩ magongona
matangĩhota kweheria mehia. 12 No rĩrĩ, mũthĩnjĩri Yahweh ũyũ aarĩkia kũruta igongona rĩmwe
rĩa kũigana rĩa kweheria mehia, nĩ aikarire thĩ guoko-inĩ kwa ũrĩo kwa Yahweh.

13 Kuuma hĩndĩ ĩyo nĩ atũũraga etereire o nginya rĩrĩa thũ ciake igaatuwo gaturwa ka makinya
make, 14 nĩ tondũ na ũndũ wa igongona rĩu rĩmwe, nĩ atũmĩte arĩa maratuwo aamũre maagĩrĩre
kũna nginya tene.

15 O nake Roho Mwamũre nĩ atumbũragĩra ũhoro ũyũ. O mbere akoiga atĩrĩ:

16 ―Gĩkĩ nĩkĩo kĩrĩkanĩro kĩrĩa ngaarĩkanĩra nao

thutha wa matukũ macio, ũguo nĩguo Yahweh ekuuga.

2451










Nĩ ngekĩra mawatho makwa ngoro-inĩ ciao,

na ndĩmaandĩke meciria-inĩ mao.‖

17 Ningĩ agacoka akoiga atĩrĩ:

―Ndigacoka kũririkana mehia mao

na ciĩko ciao cia ũremi o rĩ o rĩ.‖

18 Na rĩrĩ, mehia marĩkia kũrekanĩrwo-rĩ, gũtingĩcoka kũrutwo igongona rĩngĩ rĩa kweheria
mehia.

19 Nĩ ũndũ ũcio, ariũ na aarĩ a Ithe witũ, kuona atĩ tũrĩ na mwĩhoko wa gũtonya Handũ-harĩa-
Haamũre-Mũno, na ũndũ wa thakame ya Yahshua, 20 tondũ nĩ atũhingũrĩire njĩra njerũ na ĩrĩ
muoyo ya kũhĩtũkĩra gĩtambaya-inĩ, nakĩo nĩkĩo mwĩrĩ wake, 21 na kuona atĩ nĩ tũrĩ na
mũthĩnjĩri-Yahweh mũnene mũno ũrĩa ũrũgamĩrĩire nyũmba ya Kĩhoti-rĩ,

22 nĩ tũkuhĩrĩrie Yahweh tũrĩ na ngoro itarĩ na ũhinga, na tũiyũrĩtwo nĩ wĩtĩkio kũna, nacio ngoro
ciitũ iminjaminjĩirio nĩguo tũtherio thamiri ciitũ ciage ũcuke nayo mĩĩrĩ iitũ ĩthambĩtio na maĩ
makembu.

23 Ningĩ nĩ tũrũmiei ũhoro wa kĩĩrĩgĩrĩro kĩrĩa tuumbũraga tũtegũthangania, nĩgũkorwo ũrĩa
wĩranĩire kĩĩranĩro kĩu nĩ mwĩhokeku.

24 Hamwe na ũguo, nĩ twĩcũũranie ũrĩa tũngĩarahũrana o mũndũ na ũrĩa ũngĩ ũhoro-inĩ wa
kwendana na gwĩka ciĩko njega.

25 Na ningĩ tũtigatige kũũnganaga hamwe, ta ũrĩa andũ amwe mamenyerete gwĩkaga, no nĩ
tũmanagĩrĩriei mũndũ na ũrĩa ũngĩ, na makĩria mũno tondũ wa ũrĩa mũkuona atĩ Mũthenya ũcio
nĩ ũrakuhĩrĩria.

2452










26 Tondũ tũngĩthiĩ na mbere na kwĩhia na ũtũrĩka thutha wa kũmenya ũhoro-ũrĩa-wa-ma-rĩ,
gũtirĩ na igongona rĩngĩ rĩa kweheria mehia rĩtigaire,

27 tiga o gweterera tũrĩ na guoya cira o na mwaki ũrĩrĩmbũkaga ũrĩa ũkaanina thũ cia Yahweh.
28 Mũndũ ũrĩa wothe wareganaga na Watho wa Musa ooragagwo atekũiguĩrwo tha na ũndũ wa
ũira wa andũ erĩ kana atatũ.

29 Mũgwĩciria mũndũ aagĩrĩirwo nĩ kũherithio mũno makĩria atĩa, ũrĩa ũrangĩrĩirie Mũrũ wa
Yahweh thĩ, na agatua atĩ thakame ya kĩrĩkanĩro ĩrĩa aamũrĩtwo nayo ti nyamũre, na agacoka
akaruma Roho ũrĩa ũheanaga wega wa Yahweh?

30 Nĩgũkorwo nĩ tũũĩ ũrĩa woigire atĩrĩ, ―Kũrĩhanĩria nĩ gwakwa, na nĩ niĩ ngaarĩhanĩria,‖ na
ningĩ akiuga atĩrĩ, ―Yahweh nĩwe ũgaatuĩra andũ ake cira.‖

31 Nĩ ũndũ wa kũguoyohia mũno mũndũ gũkumbatwo nĩ Kĩhoti ũrĩa ũrĩ muoyo.

32 Ririkanai matukũ ma tene thutha wanyu kwarĩrwo nĩ ũtheri, ũrĩa mweyũmĩrĩirie mbaara nene
rĩrĩa mwanyariragwo.

33 Mahinda mamwe mwathĩnagio mbere ya kĩrĩndĩ mũkĩrumagwo; na mahinda mangĩ nĩ
mwanyitanagĩra na arĩa meekagwo ũguo. 34 Ningĩ nĩ mwaiguagĩra arĩa mohetwo njera tha, na
mũgetĩkagĩra gũtunywo indo cianyu mũkenete, tondũ nĩ mwamenyete atĩ inyuĩ mwarĩ na ũtonga
ũngĩ mwega makĩria na wa gũtũũra.

35 Nĩ ũndũ ũcio, mũtigate ũũmĩrĩru ũcio wanyu; nĩgũkorwo nĩ ũkamũrehere uumithio mũnene.

36 Mwagĩrĩirwo nĩ gũkirĩrĩria, nĩguo mwarĩkia gwĩka ũrĩa Yahweh endaga, mũkaamũkĩra kĩrĩa
eeranĩire.

37 Nĩgũkorwo kahinda kanini gaathira-rĩ,

―Ũrĩa ũroka nĩ egũka, na ndegũtĩĩra.

38 No mũndũ wakwa ũrĩa mũthingu agaatũũra muoyo nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia.

2453








Na angĩgacoka na thutha,

ngoro yakwa ndĩgakenio nĩwe.‖

39 No ithuĩ tũtirĩ a thiritũ ya arĩa macokaga na thutha makora, no tũrĩ a thiritũ ya arĩa metĩkagia,
makahonokio.

AHIBIRANIA 11

1 Rĩu-rĩ, gwĩtĩkia nĩ kũgĩa na ma ya maũndũ marĩa twĩrĩgĩrĩire, na kũmenya na ma atĩ maũndũ
marĩa tũtonaga marĩ ho.

2 Ũndũ ũcio nĩguo watũmire andũ arĩa maarĩ kuo tene magaathĩrĩrio.

3 Nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia-rĩ, nĩ tũmenyaga atĩ thĩ yothe yombirwo na kiugo kĩa Yahweh, na nĩ ũndũ
ũcio indo iria cionagwo itiathondekirwo kuuma kũrĩ indo iria cionekanaga.

4 Nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia-rĩ, Habili nĩ arutĩire Yahweh igongona rĩega gũkĩra rĩa Kaini. Na nĩ ũndũ
wa gwĩtĩkia nĩ agathĩrĩirio ta mũndũ mũthingu rĩrĩa Yahweh aaheanire ũira mwega nĩ gwĩtĩkĩra
maruta make. Na nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia o na rĩu no aaragia o na gũtuĩka nĩ akuire.

5 Na ũndũ wa gwĩtĩkia-rĩ, Enoku nĩ eheririo mũtũũrĩre-inĩ ũyũ, nĩguo ndagacame gĩkuũ; na
ndacokire kuonwo tondũ Yahweh nĩ amweheririe. Nĩgũkorwo ataneherio, nĩ agathĩrĩirio atĩ aarĩ
mũndũ wakenagia Yahweh.

6 Na rĩrĩ, gũtarĩ na wĩtĩkio gũtingĩhoteka gũkenia Yahweh, tondũ mũndũ ũrĩa wothe ũũkaga harĩ
we no nginya etĩkie atĩ nĩ kũrĩ Yahweh, na atĩ nĩwe ũheaga arĩa othe mamũcaragia na kĩyo iheo
ciao.

2454











6 Nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia-rĩ, hĩndĩ ĩrĩa Nuhu aamenyithirio ũhoro wa maũndũ marĩa matoonekete-rĩ,
nĩ aakire thabina arĩ na wĩtigĩri wa ngoro nĩguo ahonokie andũ a nyũmba yake. Nĩ ũndũ wa
gwĩtĩkia gwake nĩ atuĩrĩire thĩ cira, na agĩtuĩka mũgai wa ũthingu ũrĩa uumanaga na gwĩtĩkia.

8 Nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia-rĩ, Iburahĩmu rĩrĩa eetirwo athiĩ bũrũri ũrĩa aaheagwo ũtuĩke igai rĩake, nĩ
athĩkire na agĩthiĩ, o na akorwo ndaamenyaga kũrĩa aathiaga.

9 Nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia-rĩ, agĩtuĩka mũtũũri bũrũri-inĩ wa kĩĩranĩro ahaana ta mũgeni bũrũri-inĩ
wene; aatũũraga hema-inĩ, o ũndũ ũmwe na Isaaka na Jakubu, arĩa maarĩ agai a kĩĩranĩro kĩu
hamwe nake.

10 Nĩgũkorwo nĩ atanyaga kuona itũũra rĩrĩ na mĩthingi mĩrũmu, rĩrĩa mũthondeki na mwaki
warĩo nĩ Yahweh.

11 Nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia-rĩ, Iburahĩmu, o na gũtuĩka nĩ atindĩkĩte matukũ, nake Sara aarĩ thata, nĩ
ahotithirio gũtuĩka ithe wa mwana tondũ nĩ atuĩte atĩ Ũrĩa weranĩire kĩĩranĩro kĩu aarĩ
mwĩhokeku.

12 Na nĩ ũndũ ũcio kuuma harĩ mũndũ ũyũ ũmwe, o na arĩ ta mũndũ mũkuũ-rĩ, gũgĩciarwo njiaro
nyingĩ o ta njata cia igũrũ, o na ta mũthanga ũrĩa ũtangĩtarĩka ũrĩ hũgũrũrũ-inĩ cia iria.

13 Andũ aya othe maatũũrire marũmĩtie wĩtĩkio nginya rĩrĩa maakuire. Matiigana kũhingĩrio
maũndũ marĩa meerĩirwo; no nĩ mamonaga marĩ o kũraya na makamakenera. Nao nĩ
moimbũraga atĩ o nĩ ageni na agendi gũkũ thĩ.

14 Andũ arĩa moigaga maũndũ ta macio monanagia atĩ nĩ gwetha methaga bũrũri ũrĩa ũrĩ wao
kĩũmbe. 15 Korwo nĩ meciragia ũhoro wa bũrũri ũrĩa moimĩte-rĩ, nĩ mangĩagĩte na mweke wa
gũcoka kuo.

16 Handũ ha ũguo, o meriragĩria bũrũri mwega kũrĩ ũcio, naguo nĩ bũrũri wa igũrũ. Nĩ ũndũ ũcio
Yahweh ndaconokaga gwĩtwo Kĩhoti wao, nĩgũkorwo nĩ ahaarĩirie itũũra inene nĩ ũndũ wao.

17 Nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia-rĩ, Iburahĩmu, rĩrĩa aageririo nĩ Yahweh, nĩ arutire Isaaka atuĩke
igongona. Ũcio werĩirwo ciĩranĩro nĩ ehaarĩirie kũruta mũrũ wake wa mũmwe igongona,

2455








18 o na gũtuĩka Yahweh nĩ amwĩrĩte atĩrĩ, ―Rũciaro rũrĩa rũgeetanio nawe rũkoima harĩ Isaaka.‖
19 Iburahĩmu nĩ atuĩte na ngoro atĩ Yahweh no ariũkie mũndũ mũkuũ, na nĩ ũndũ ũcio no
kwĩrwo na ngerekano atĩ nĩ acokeirio Isaaka ta oimĩte kũrĩ arĩa akuũ.

20 Na ũndũ wa gwĩtĩkia-rĩ, Isaaka nĩ arathimire Jakubu na Esaũ akĩratha ũhoro wa matukũ mao
ma thutha.

21 Nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia-rĩ, Jakubu, rĩrĩa aarĩ hakuhĩ gũkua, nĩ arathimire ariũ a Jusufu, o mũndũ
riita rĩake, na akĩhoya Yahweh enyitĩrĩire mũthĩgi wake.

22 Nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia-rĩ, Jusufu, nake, ihinda rĩake rĩa mũthia rĩakuhĩrĩria, nĩ aririe ũhoro wa
gũthaama kwa andũ a Isiraeli kuuma bũrũri wa Misiri, na agĩathana ũhoro ũkoniĩ mahĩndĩ make.

23 Nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia-rĩ, aciari a Musa nĩ mamũhithire ihinda rĩa mĩeri ĩtatũ kuuma aaciarwo
tondũ nĩ monire aarĩ mwana mwega, na matietigĩrire watho wa mũthamaki.

24 Nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia-rĩ, Musa rĩrĩa aatuĩkire mũndũ mũgima nĩ aregire gwĩtwo mũrũ wa
mwarĩ wa Firaũni.

25 Nĩ athurire kũnyariranĩrio hamwe na andũ a Yahweh, handũ ha gwĩkenia na mĩago ya wĩhia
ya ihinda inini.

26 We nĩ atuire atĩ kũmenwo nĩ ũndũ wa Messiya nĩ uumithio mũnene gũkĩra ũtonga wa Misiri,
nĩ tondũ nĩ acũthagĩrĩria gũkaaheo kĩheo.

27 Nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia-rĩ, nĩ oimire Misiri ategwĩtigĩra marakara ma mũthamaki; nĩ akirĩrĩirie
tondũ nĩ oonire Ũrĩa ũtonekaga.

28 Nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia-rĩ, nĩ arũmirie gĩathĩ kĩa Bathaka na ũhoro wa kũminjaminjanĩrio gwa
thakame, nĩguo mwanangi wa marigithathi ndakae kũhutia marigithathi ma andũ a Isiraeli.

29 Nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia-rĩ, andũ nĩ matuĩkanĩirie Iria Itune ta arĩ thĩ nyũmũ maagereire; no rĩrĩa
andũ a Misiri maageririe gwĩka ũguo, makĩrindanio nĩ maĩ.

2456









30 Nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia-rĩ, thingo cia Jeriko nĩ ciagũire andũ maarĩkia gũcithiũrũrũka matukũ
mũgwanja.

31 Nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia-rĩ, mũmaraya ũrĩa wetagwo Rahabu, tondũ wa kũnyita athigani ũgeni,
ndoraganĩirio na andũ arĩa maarĩ aremi.

32 Ingiuga atĩa ũngĩ? Ndirĩ na ihinda rĩa kũheana ũhoro wa Gideoni, na wa Baraka, na wa
Samusoni, na wa Jefitha, na wa Daudi, na wa Samũeli, o na wa anabii, 33 acio othe nĩ ũndũ wa
gwĩtĩkia-rĩ, nĩ matoririe mothamaki, na magĩĩka maũndũ ma ũthingu na makĩĩgwatĩra kĩrĩa
kĩeranĩirwo; nao makĩhinga mĩrũthi tũnua,

34 na makĩhoria mwaki warĩrĩmbũkaga, na makĩhonokio matikaninwo na rũhiũ rwa njora;
ũhinyaru wao wagarũrirwo ũgĩtuĩka hinya; ningĩ maarũire na ũcamba mbaara-inĩ na magĩtoria
mbũtũ cia ita cia ndũrĩrĩ ingĩ.

35 Nao andũ-a-nja makĩriũkĩrio andũ ao arĩa maakuĩte, magĩcoka muoyo. Andũ angĩ nao nĩ
maregire kũrekererio, makĩnyarirwo nĩgetha makaariũkio magĩe na muoyo mwega makĩria.

36 Andũ angĩ nĩ manyũrũririo na makĩhũrwo na iboko, o na angĩ makĩohwo na mĩnyororo na
magĩikio njera.

37 Nĩ mahũrirwo na mahiga; o na magĩatũranio na thoo maita merĩ; ningĩ makĩũragwo na hiũ cia
njora. Maathiaga mehumbĩte njũa cia ngʼondu na cia mbũri, na marĩ ngĩa, na makanyarirwo, o na
magekagwo ũũru;

38 thĩ ndĩamaagĩrĩire. Morũraga werũ-inĩ na irĩma-inĩ, o na ngurunga-inĩ na miungu-inĩ ya thĩ.

39 Andũ aya othe nĩ magathĩrĩirio nĩ ũndũ wa wĩtĩkio wao, no gũtirĩ o na ũmwe wao wahingĩirio
kĩĩranĩro kĩrĩa kĩeranĩirwo.

40 Yahweh nĩ atũhaarĩrĩirie ũndũ mwega makĩria nĩgetha andũ acio matigatuwo aagĩrĩru ithuĩ
tũtarĩ hamwe nao.

2457









AHIBIRANIA 12

1 Nĩ ũndũ ũcio, kuona atĩ nĩ tũrigicĩirio nĩ aira aingĩ ũguo mahaana ta itu inene-rĩ, nĩ twĩyaũrei
kĩrĩa gĩothe gĩtũritũhĩire, o na wĩhia ũrĩa ũtũrigicaga mũno, na tũgĩtengʼere ihenya rĩrĩa tũigĩirwo
mbere iitũ tũkirĩrĩirie.

2 Nĩ tũcũthĩrĩrie Yahshua, ũrĩa mwambĩrĩria na mũkinyanĩria wa gwĩtĩkia gwitũ, ũrĩa nĩ ũndũ wa
gĩkeno kĩrĩa aigĩirwo mbere yake-rĩ, nĩ omĩrĩirie gũcuurio mũtĩ-inĩ, atekũũria gũconorwo, na rĩu
aikarĩte thĩ guoko-inĩ kwa ũrĩo gwa gĩtĩ kĩa ũnene kĩa Yahweh.

3 Rĩu-rĩ, cũraniai ũhoro wa ũcio wakirĩrĩirie ngarari nyingĩ ũguo kuuma kũrĩ andũ ehia, nĩgetha
mũtikananoge kana mũũrwo nĩ hinya ngoro-inĩ.

4 Inyuĩ mũkĩgiana na mehia-rĩ, mũtirĩ mũrarũa o nginya mũgaita thakame.

5 Na nĩ mũriganĩirwo nĩ kiugo gĩa kũmũũmĩrĩria kĩrĩa kĩmwaragĩria ta ciana ciake, atĩrĩ:

―Mũrũ wakwa, ndũkahũthie irũithia rĩa Yahweh,

o na ndũkoorwo nĩ hinya hĩndĩ ĩrĩa egũgũkũũma,

6 nĩgũkorwo Yahweh nĩ arũithagia arĩa endete,

na akaherithia ũrĩa wothe etĩkĩrĩte atuĩke mwana wake.‖

7 Inyuĩ kiragĩrĩriai mathĩna ta marĩ irũithia; nĩgũkorwo Yahweh aramwĩka ũguo ta mũrĩ ciana
ciake. Nĩ ũndũ-rĩ, nĩ mwana ũrĩkũ ũtarũithagio nĩ ithe?

8 Mũngĩkĩaga kũrũithio (na gũtirĩ mũndũ ũtarũithagio), inyuĩ mũkĩrĩ ciana cia mũka wa njĩra-inĩ,
no ti ciana ciake. 9 Ningĩ-rĩ, ithuothe twanakorwo na maithe maitũ marĩa maatũciarire na

2458











mũciarĩre wa mwĩrĩ, arĩa maatũrũithagia na ithuĩ tũkamatĩa nĩ ũndũ wa ũguo. Tũkĩagĩrĩire
kwĩnyihĩria atĩa Ithe wa maroho maitũ nĩguo tũtũũre muoyo!

10 Maithe maitũ nĩ matũrũithirie gwa kahinda kanini o ta ũrĩa moonaga kwagĩrĩire; no Yahweh
atũrũithagia tũteithĩke, nĩguo tũgwatanĩre nake kwamũrwo gwake.

11 Gũtirĩ irũithia rĩonekaga rĩ rĩega ihinda-inĩ ta rĩu, tiga rĩrĩ rĩa o ruo. No thutha-inĩ-rĩ, nĩ
rĩciaraga magetha ma ũthingu na thayũ harĩ andũ arĩa merutaga narĩo.

12 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, tambũrũkiai moko manyu marĩa macunjurĩte, na maru manyu marĩa
maregeru nĩguo magĩe hinya.

13 ―Rũngariai njĩra cia magũrũ manyu,‖ nĩgetha ũrĩa ũthuaga ndakae kuonja, no nĩ kaba ahonio.

14 Mwĩrutanĩriei mũno gũikarania na andũ othe na thayũ, na gũtuĩka aamũre; tondũ hatarĩ
kwĩyamũrĩra Yahweh-rĩ, gũtirĩ mũndũ ũkona Yahweh.

15 Menyererai gũtikagĩe mũndũ o na ũmwe wanyu ũkwaga gũkinyĩrwo nĩ Wega wa Yahweh, na
mũtigetĩkĩrie ũndũ mũũru ũhaana ta mũri wa mũtĩ mũrũrũ ũkũre thĩinĩ wanyu, ũcoke kũrehe
thĩna na ũthahie andũ aingĩ.

16 Tigĩrĩrai nĩ muona atĩ gũtirĩ o na ũmwe wanyu mũhũri maraya, kana mũndũ ũtetigĩrĩte
Yahweh ta Esaũ, ũrĩa wendirie igai rĩa ũrigithathi wake nĩ ũndũ wa irio cia irĩa rĩmwe.

17 Thutha-inĩ, ta ũrĩa mũũĩ, hĩndĩ ĩrĩa eendire kũgaya kĩrathimo gĩake, nĩ aregirwo. Ndaahotire
kuona kamweke ga kwĩrira, o na gwatuĩka nĩ acaririe kĩrathimo kĩu na maithori.

18 Mũtiũkĩte kĩrĩma-inĩ kĩrĩa kĩngĩhutio, na kĩrĩa kĩraakana mwaki; o kĩu kĩrĩ na nduma, na
gĩgathimba, o na kĩrĩ na kĩhuhũkanio;

19 ningĩ kũrĩa kũrĩ mũgambo wa coro, o na kana mũgambo waragia na ciugo iria arĩa maaciguire
maathaithanire matikaheo ũhoro ũngĩ o na ũmwe,

2459









20 tondũ matingĩomĩrĩirie ũrĩa gwathanĩtwo, atĩrĩ; ―O na nyamũ ĩngĩhutia kĩrĩma kĩu, no nginya
ĩhũrwo na mahiga ĩkue.‖

21 Handũ hau haarĩ na ũndũ wa kũguoyohia mũno, ũũ atĩ Musa nĩ oigire atĩrĩ, ―Nĩ ndĩrainaina
mũno nĩ guoya.‖

22 No inyuĩ mũũkĩte Kĩrĩma-inĩ gĩa Zayuni, itũũra inene rĩa Kĩhoti ũrĩa mũtũũra muoyo, na nĩrĩo
Yahrushalayim ya Igũrũ. Nĩ mũũkĩte kĩũngano-inĩ gĩa gĩkeno kĩrĩ araika ngiri na ngiri, 23 kũrĩ
Ũngano wa marigithathi, arĩa marĩĩtwa mao maandĩkĩtwo kũrĩa Igũrũ. Mũũkĩte kũrĩ Yahweh,
ũrĩa mũtuĩri andũ othe cira, na kũrĩ maroho ma andũ arĩa athingu matuĩkĩte akinyanĩru kũna,

24 na kũrĩ Yahshua ũrĩa mũiguithania wa kĩrĩkanĩro kĩrĩa kĩerũ, o na kũrĩ thakame ĩrĩa
yakũminjaminjanĩrio ĩrĩa yaragia kiugo kĩega gũkĩra thakame ya Habili.

25 Menyererai mũtikarege ũrĩa ũkwaria. Angĩkorwo matiigana gwĩthara hĩndĩ ĩrĩa maaregire ũrĩa
wamakaanagia arĩ gũkũ thĩ-rĩ, githĩ ithuĩ tũtingĩkĩaga o makĩria gwĩthara, tũngĩkĩhutatĩra ũrĩa
ũtũkaanagia arĩ igũrũ?

26 Hĩndĩ ĩyo-rĩ, mũgambo wake nĩ wainainirie thĩ, no rĩu nĩ eranĩire akoiga atĩrĩ, ―Ihinda rĩngĩ to
thĩ iiki ngainainia, no nĩ ngainainia igũrũ o narĩo.‖

27 Ciugo ici, ―ihinda rĩngĩ,‖ ironania kweherio gwa kĩrĩa kĩngĩenyenyeka, nacio nĩ indo iria
ciũmbĩtwo, nĩgetha kĩrĩa gĩtangĩenyenyeka gĩtũũre.

28 Nĩ ũndũ ũcio tondũ tũraamũkĩra ũthamaki ũtangĩenyenyeka-rĩ, nĩ tũcokiei ngatho na tũhoyage
Yahweh na njĩra ĩrĩa yagĩrĩire, tũkĩmũtĩaga na tũkĩmwĩtigagĩra, 29 nĩgũkorwo ―Yahweh witũ nĩ
mwaki ũninanaga.‖

2460












AHIBIRANIA 13

1 Thiĩi na mbere gũkorũo na wendo ta wa andũ a nyũmba ĩmwe.

2 Mũtikariganĩrũo kũnyitanaga ũgeni, nĩ gũkorũo kũgerera gwĩka ũguo amwe nĩ maanyitire
araika ũgeni matekũmenya. 3 Ririkanagai arĩa marĩ njera, ta muohetwo hamwe nao, o na arĩa
maranyarirũo, tondũ o na inyuĩ mũrĩ thĩinĩ wa mwĩrĩ. 4 Kĩhiko nĩ kĩheagwo gĩtĩo nĩ andũ othe, na
ũrĩrĩ wa kĩhiko ũigagwo ũtarĩ na thahu, tondũ Yahweh nĩ agaatuĩra arĩa meingĩragia thĩinĩ wa
ngomanio itagĩrĩire, o hamwe na itharia. 5 Mĩario-inĩ yanyu-rĩ, tigagai gũkorwo na ũcumĩkĩri, na
mũiganagĩre na indo iria mũrĩ nacio. Nĩ gũkorũo we oigĩte ũũ: ―Ndirĩ hĩndĩ ngaagũtiga, na ndirĩ
hĩndĩ ngaagũtirika.‖

6 Nĩgetha tũkoragwo na ũmĩrĩru mũnene wa kuuga: ―Yahweh nĩwe mũndeithia; ndigwĩtigĩra.
Mũndũ-rĩ, angĩnjĩka atĩa hihi?‖

7 Ririkanagai arĩa matongoragia gatagatĩ-inĩ kanyu, o acio mamũrutĩte kiugo kĩa Yahweh, na
mwecũrania ũhoro wa moimĩrĩro ma mĩthiĩre yao-rĩ, mwĩgerekanagiei na wĩtĩkio wao.

8 Yahshua Messiya atũũraga arĩ o we ira na ũmũthĩ, na tene na tene.

9 Mũtikahĩtithio nĩ morutani ma mĩthemba ngũrani na mageni, nĩ gũkorũo nĩ kaba ngoro
yongererũo hinya nĩ ũtugi mũnene handũ ha irio, o icio itagunaga arĩa macithingataga.

10 Tũrĩ na kĩgongona kĩrĩa arĩa marutaga ũtungata mwamũre hema-inĩ matari etĩkĩrie kũrĩa
kuuma harĩ kĩo. 11 Nĩ gũkorũo mĩĩrĩ ya nyamũ iria thakame yacio ĩtwaragwo harĩa hamũre nĩ
mũthĩnjĩri-Yahweh ũrĩa mũnene ĩrĩ igongona rĩa mehia ĩcinagĩrũo nja ya kambĩ. 12 Nĩ ũndũ ũcio,
Yahshua o nake nĩ aanyamarĩkĩire nja ya kĩhingo gĩa itũũra nĩguo aamũre andũ na thakame yake
mwene. 13 Hakĩrĩ ũguo-rĩ, nĩ tũthiĩi harĩ we nja ya kambĩ, tũkirĩrĩirie gũconorithio ta ũrĩa we
aaconorithirio, 14 tondũ gũkũ tũtirĩ na itũũra rĩngĩtũũra, ĩndĩ tũrathingata na kĩyo itũũra rĩrĩa
rĩroka.

15 Kũgerera harĩ we, hingo ciothe nĩ tũrutagĩre Yahweh igongona rĩa kũgooca, ũguo nĩ kuuga,
maciaro ma mĩromo itũ ĩrĩa yumbũraga rĩĩtwa rĩake mbere ya andũ. 16 Makĩria ma ũguo,
mũtikanariganĩrũo gwĩkaga wega na kũgayagĩra arĩa angĩ kĩrĩa mũrĩ nakĩo, nĩ ũndũ Yahweh nĩ
akenagio mũno nĩ magongona ta macio.

17 Athĩkagĩrai arĩa matongoragia gatagatĩ-inĩ kanyu na mũmenyihagĩrie, nĩ gũkorũo maikaraga
meiguĩte nĩ ũndũ wanyu o ta andũ makoorio ũhoro wanyu, nĩguo mekage ũguo makenete no ti
magĩcayaga, tondũ ũndũ ũcio no ũkorũo na moimĩrĩro moru harĩ inyuĩ.

2461




18 Thiĩi na mbere gũtũhoera, nĩ gũkorũo tũrehoka atĩ tũrĩ na thamiri njega, tondũ twendaga
gũikara tũrĩ ehokeku maũndũ-inĩ mothe.

19 No makĩria ndĩramũũria mũhoyage nĩguo njokio kũrĩ inyuĩ o narua.

20 Rĩu Kĩhoti wa thayũ, ũrĩa wacokirie Mwathi witũ Yahshua, o we mũrĩithi ũrĩa mũnene wa
ng‘ondu kuuma kũrĩ arĩa akuũ, na thakame ya kĩrĩkanĩro gĩa tene na tene, 21 aromũhe kĩndũ kĩrĩa
gĩothe kĩega nĩguo mwĩkage wendi wake, agĩkaga thĩinĩ witũ maũndũ marĩa mamũkenagia
kũgerera Yahshua Messiya, nake arogoocagwo tene na tene. Amein.

22 Rĩu-rĩ, ndĩramũthaitha ariũ a Ithe witũ atĩ mũthikĩrĩrie mũtegũthethũka kiugo gĩkĩ gĩa
kũmwĩkĩra hinya ngoro, nĩ gũkorũo ndamwandĩkĩra marũa makuhĩ. 23 Ngwenda mũmenye atĩ
mũrũ wa Ithe witũ Timotheo nĩ ohoretwo. Angĩũka ica ikuhĩ, nĩ tũgaakorũo hamwe nake rĩrĩa
tũkoonana na inyuĩ.

24 Ngeithĩriai arĩa othe matongoragia gatagatĩ-inĩ kanyu o hamwe na arĩa othe aamũre. Nĩ
mwageithio nĩ arĩa marĩ Italia.

25 Ũtugi mũnene ũroikara hamwe na inyuĩ inyuothe.

JAKUBU 1

1 Nĩ niĩ Jakubu, ndungata ya Yahweh na ya Mwathi Yahshua Messiya,

Ndĩramwandĩkĩra inyuĩ a mĩhĩrĩga ĩrĩa ikũmi na ĩĩrĩ mũhurunjĩtwo thĩ yothe:

Nĩ ndamũgeithia.

2 Ariũ na aarĩ a Ithe witũ, rĩrĩa rĩothe mwakorwo nĩ magerio ma mĩthemba mĩingĩ-rĩ, tuagai atĩ
ũguo nĩ gĩkeno gĩtheri.

3 tondũ nĩ mũũĩ atĩ kũgerio kwa wĩtĩkio wanyu kũrehaga gũkirĩrĩria. 4 Rekei gũkirĩrĩria kwanyu
kũrute wĩra wakuo, nĩgetha mũtuĩke andũ aagĩrĩru kũna na agima, mũtarĩ na ũndũ mwagĩte.

2462









5 Na rĩrĩ, mũndũ wanyu angĩkorwo aagĩte ũũgĩ-rĩ, nĩ ahoe Yahweh, ũrĩa ũheaga andũ othe na
ũtana, na atarĩ na ũũru ngoro, nake nĩ ekũheo ũũgĩ ũcio.

6 No rĩrĩa ekũhoya-rĩ, nĩ ahoe etĩkĩtie, na ndagathanganie, tondũ mũndũ ũrĩa ũthanganagia
ahaana ta ikũmbĩ rĩa iria inene, rĩrĩa rĩhurutagwo nĩ rũhuho na rĩkarũgarũgio ũũ ma ũũ. 7 Mũndũ
ũcio ndagecirie atĩ nĩ akaheo kĩndũ o nakĩ nĩ Yahweh;

8 ũcio nĩ mũndũ wa ngoro igĩrĩ, ũtarĩ hĩndĩ akindagĩria maũndũ-inĩ mothe marĩa ekaga.

9 Mũrũ kana mwarĩ wa Ithe witũ ũrĩa wĩnyihagia aagĩrĩirwo nĩ kwĩraha nĩ ũndũ nĩ atũũgĩrĩtio.

10 No ũrĩa mũtongu nĩ erahage nĩ ũndũ wa kũnyihio gwake, tondũ agaathira ta ihũa rĩa gĩthaka.

11 Nĩgũkorwo riũa rĩrathaga rĩrĩ na ũrugarĩ mũhiũ wa gũcina narĩo rĩkahohia nyeki; nakĩo kĩro
kĩayo gĩgaitĩka na ũthaka wayo ũkaanangwo. Ũguo no taguo mũndũ ũrĩa mũtongu
akaahwererekera maũndũ-inĩ make.

12 Kũrathimwo-rĩ, nĩ mũndũ ũrĩa ũũmagĩrĩria rĩrĩa ekũgerio, tondũ aatoria magerio, nĩ akaheo
thũmbĩ ya muoyo ĩrĩa Yahweh erĩire arĩa mamwendete.

13 Hĩndĩ ĩrĩa mwagerio, mũndũ o naũ ndakanoige atĩrĩ, ―Yahweh nĩ arangeria.‖ Nĩgũkorwo
Yahweh ndangĩhota kũgerio nĩ ũũru, o nake mwene ndageragia mũndũ o na ũrĩkũ; 14 no rĩrĩ,
mũndũ nĩ kũgerio ageragio hĩndĩ ĩrĩa ekũguucĩrĩrio na akahenererio nĩ merirĩria make moru.

15 Namo merirĩria marĩkia kũoha nda, maciaraga mehia; namo mehia hĩndĩ ĩrĩa maakũra biũ,
magaciara gĩkuũ.

16 Ariũ na aarĩ a Ithe witũ inyuĩ nyenda mũno-rĩ, mũtikanahenio.

2463











17 Kĩheo gĩothe kĩega na gĩkinyanĩru kiumaga igũrũ, gĩikũrũkĩte kuuma kũrĩ Ithe wa motheri ma
igũrũ, ũrĩa ũtagarũrũkaga ta ciĩruru iria igarũrũkaga.

18 Nĩwe watũciarire nĩ kwenda gwake mwene na ũndũ wa ũhoro-ũrĩa-wa-ma, nĩguo tũtuĩke ta
maciaro ma mbere ma indo ciothe iria ombire.

19 Ariũ na aarĩ a Ithe witũ inyuĩ nyenda mũno, menyai ũũ: O mũndũ nĩ ahiũhage gũthikĩrĩria, no
ndakahiũhage kwaria o na kana kũrakara, 20 nĩgũkorwo marakara ma mũndũ matirehaga
mũtũũrĩre wa ũthingu ũrĩa Yahweh endaga.

21 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, eheriai maũndũ mothe marĩ magigi, na ũũru ũrĩa ũkĩrĩrĩirie kũingĩha, na
mwĩnyihĩtie, mwĩtĩkĩre kiugo kĩrĩa kĩhandĩtwo thĩinĩ wanyu, o kĩrĩa kĩngĩmũhonokia.

22 Mũtigatuĩke o a gũthikagĩrĩria kiugo tu, no tuĩkai a gwĩka ũrĩa kiugĩte, nĩguo mũtikehenie
inyuĩ ene. 23 Mũndũ o wothe ũthikagĩrĩria kiugo no ndekaga ũrĩa kiugĩte-rĩ, ahaana ta mũndũ
ũrĩa wĩroraga ũthiũ na gĩcicio, 24 na thutha wa kwĩrora, agethiĩra na akariganĩrwo o narua nĩ ũrĩa
ahaana.

25 No mũndũ ũrĩa ũroraga wega Watho ũrĩa mũkinyanĩru kũna ũrĩa ũheanaga wĩyathi, na agathiĩ
na mbere gwĩka ũguo, atekũriganĩrwo nĩ ũrĩa aiguĩte no akawĩkaga-rĩ, ũcio nĩ arĩrathimagĩrwo
maũndũ marĩa ekaga.

26 Mũndũ o wothe angĩĩtua ena ũrutani mũna no aremwo nĩ gwatha rũrĩmĩ rwake-rĩ, mũndũ ũcio
nĩ kwĩhenia ehenagia, na ũrutani ũcio wake nĩ wa tũhũ.

27 Ũrutani ũrĩa Yahweh Ithe witũ etĩkagĩra atĩ nĩ mũkinyanĩru kũna na ndũrĩ na mahĩtia nĩ ũyũ:
nĩ kũroraga ciana cia ngoriai na atumia a ndigwa hĩndĩ ĩrĩa marĩ mathĩna-inĩ mao, na ningĩ
mũndũ ethemage ndagathũkio nĩ maũndũ ma gũkũ thĩ.

2464











JAKUBU 2

1 Ariũ na aarĩ a Ithe witũ, ta etĩkia thĩinĩ wa Mwathi witũ Yahshua Messiya, o we ũrĩa ũrĩ riri-rĩ,
tigagai gũthutũkanagia andũ nĩ ũndũ wa maũthĩ mao. 2 Tondũ-rĩ, ĩ hihi kũngĩũka mũndũ
kĩũngano-inĩ kĩanyu ekĩrĩte gĩcũhĩ gĩa thahabu na nguo njega, na gũũke mũndũ mũthĩni
ũtehumbĩte nguo njega-rĩ, 3 na inyuĩ mũhe ũcio wĩhumbĩte nguo njega gĩtĩo, mũmwĩre atĩrĩ,
―Haha harĩ na gĩtĩ kĩega gĩa gũikarĩra,‖ no mwĩre mũndũ ũcio mũthĩni atĩrĩ, ―Wee rũgama harĩa,‖
kana, ―Ikara haha magũrũ-inĩ makwa,‖ 4 githĩ mũtiagĩthutũkania inyuĩ ene, na mwatuĩka atuanĩri
cira marĩ na meciria moru?

5 Ariũ na aarĩ a Ithe witũ inyuĩ nyenda mũno, ta thikĩrĩriai: Githĩ Yahweh ndathurĩte arĩa
monagwo marĩ athĩni gũkũ thĩ nĩguo matuĩke itonga ũhoro-inĩ wa wĩtĩkio na magaĩrwo ũthamaki
ũrĩa erĩire arĩa mamwendete?

6 No inyuĩ nĩ mũnyararaga arĩa athĩni. Githĩ ti itonga imũhinyagĩrĩria? Githĩ ti o mamũtwaraga
igooti-inĩ na hinya?

7 Ningĩ githĩ ti o macambagia Rĩĩtwa rĩrĩa rĩrĩ gĩtĩo, o rĩu rĩa ũrĩa mũrĩ ake?

8 Angĩkorwo nĩ mũhingagia Watho ũrĩa mũtue nĩ mũthamaki ũrĩa wandĩkĩtwo Maandĩko-inĩ
atĩrĩ, ―Enda mũndũ ũrĩa ũngĩ o ta ũrĩa wĩyendete wee mwene,‖ nĩ mwĩkaga wega.

9 No angĩkorwo mũtĩagĩra andũ maũthĩ-rĩ, nĩ kwĩhia mwĩhagia na mũrĩ atuĩre nĩ Watho atĩ mũrĩ
aagarari Watho.

10 Nĩgũkorwo ũrĩa wothe ũhingagia Watho wothe, no akahĩngwo nĩ kaũndũ o kamwe ka guo,
mũndũ ũcio nĩ agararĩte Watho wothe.

11 Tondũ ũrĩa woigire atĩ, ―Ndũkanatharanie,‖ nowe woigire atĩ, ―Ndũkanoragane.‖ Rĩu-rĩ,
ũngĩaga gũtharania no ũragane-rĩ, wee nĩ ũtuĩkĩte mwagarari wa Watho.

2465










12 Aragiai na mwĩkage maũndũ manyu o ta mũrĩ arĩa magaatuĩrwo cira nĩ Watho ũrĩa ũheanaga
wĩyathi, 13 tondũ mũndũ ũrĩa ũtuanĩire cira atekũiguanĩra tha-rĩ, ũcio nake agaatuĩrwo cira
atekũiguĩrwo tha. Nacio tha nĩ itoragia ũtuanĩri wa cira!

14 Ariũ na aarĩ a Ithe witũ, gũkĩrĩ na uumithio ũrĩkũ mũndũ angiuga atĩ arĩ na wĩtĩkio, no ndarĩ
na ciĩko? Wĩtĩkio ũcio wakĩmũhonokia?

15 Mũrũ wa Ithe witũ kana mwarĩ wa Ithe witũ angĩkorwo ndarĩ na nguo cia kwĩhumba, kana
irio cia kũrĩa o mũthenya,

16 nake ũmwe wanyu amwĩre atĩrĩ, ―Thiĩ na wega; gĩa na ũrugarĩ na ũrĩe wega,‖ no ndarĩ ũndũ
amũteithia naguo mabataro-inĩ make ma mwĩrĩ-rĩ, ũndũ ũcio ũkĩrĩ na uumithio ũrĩkũ? 17 Ũguo
no taguo wĩtĩkio mũtheri ũtarĩ na ciĩko ũhaana, nĩ mũkuũ guo mwene.

18 No mũndũ no oige atĩrĩ, ―Wee-rĩ, ũrĩ na wĩtĩkio; na niĩ ndĩ na ciĩko.‖

Nyonia wĩtĩkio waku ũrĩa ũtarĩ na ciĩko, na niĩ nĩ ngũkuonia wĩtĩkio wakwa na ũndũ wa ũrĩa
njĩkaga.

19 Wee nĩ wĩtĩkĩtie atĩ Yahweh no ũmwe. Ũguo nĩ wega! O nacio ndaimono nĩ ciĩtĩkĩtie ũguo, na
ikainaina.

20 Wee kĩrimũ gĩkĩ, nĩ ũira ũrakĩenda wa kuonania atĩ wĩtĩkio ũtarĩ na ciĩko nĩ mũkuũ?

21 Githĩ Iburahĩmu, ithe witũ wa tene, ndaatuirwo mũthingu nĩ ũndũ wa ũrĩa eekire rĩrĩa aarutire
mũriũ Isaaka kĩgongona-inĩ?

22 Mũtigũkĩona atĩ wĩtĩkio wake nĩ warutire wĩra hamwe na ciĩko ciake, naguo wĩtĩkio wake
ũgĩtuwo mũiganĩru kũna nĩ ũndũ wa ciĩko icio ciake.

23 Namo Maandĩko makĩhingio marĩa moigĩte atĩrĩ, ―Iburahĩmu agĩĩtĩkia Yahweh, nakuo
gwĩtĩkia kũu gũgĩtũma atuwo mũthingu,‖ nake agĩĩtwo mũrata wa Yahweh.

24 Nĩ mũkuona atĩ mũndũ atuagwo mũthingu nĩ ũndũ wa ũrĩa ekaga, no ti ũndũ wa wĩtĩkio wiki.

25 O nake Rahabu ũrĩa warĩ mũmaraya-rĩ, githĩ ndaatuirwo mũthingu nĩ ũndũ wa ũrĩa eekire
hĩndĩ ĩrĩa aanyitire athigani arĩa ũgeni na akĩmonereria njĩra ĩngĩ ya kũũrĩra?

2466







26 O ta ũrĩa mwĩrĩ ũtarĩ na roho ũrĩ mũkuũ-rĩ, ũguo noguo wĩtĩkio ũtarĩ ciĩko ũrĩ mũkuũ.

JAKUBU 3

1 Ariũ na aarĩ a Ithe witũ, ti aingĩ anyu maagĩrĩirwo nĩ gũtuĩka arutani, tondũ nĩ mũũĩ atĩ ithuĩ
arĩa tũrutanaga nĩ tũgaatuĩrwo ituĩro rĩa hinya gũkĩra andũ arĩa angĩ.

2 Ithuothe nĩ tũhĩngĩcagwo nĩ maũndũ maingĩ. Mũndũ angĩkorwo ndarĩ na mahĩtia thĩinĩ wa
maũndũ marĩa aragia-rĩ, ũcio nĩ mũkinyanĩru kũna, na nĩ ahotete kũriĩra mwĩrĩ wake wothe.

3 Hĩndĩ ĩrĩa twekĩra mbarathi mĩkwa tũnua nĩguo itwathĩkĩre-rĩ, nĩ tũhotaga kũgarũra nyamũ ĩyo
ĩrĩ yothe.

4 Ningĩ ta rorai ũhoro wa marikabu ũrĩ ta kĩonereria. O na gũtuĩka nĩ nene na itwaragwo nĩ
rũhuho rũrĩ na hinya-rĩ, nĩ igarũragwo na gathukani kanini, ikarorio o kũrĩa mũtwarithia wacio
ekwenda gũciroria.

5 Ũguo no taguo rũrĩmĩ rũhaana. Nĩ keega kanini ka mwĩrĩ, no nĩ keĩkagĩrĩra mũno. Ta
mwĩciriei ũrĩa mũtitũ mũnene ũgwatagio mwaki nĩ gathandĩ o kanini.

6 Ningĩ rũrĩmĩ nĩ mwaki, tondũ rũiyũrĩte mĩthemba yothe ya maũndũ ma waganu thĩinĩ wa ciĩga
cia mwĩrĩ. Rũthũkagia mwĩrĩ wothe, rũkagwatia mwaki mũtũũrĩre wothe wa mũndũ, naruo rwene
rũkoragwo rũmundĩtio mwaki nĩ Jehanamu.

7 Nyamũ cia mĩthemba yothe, na nyoni, na nyamũ iria itambaga thĩ, na nyamũ cia iria-inĩ rĩrĩa
inene ciothe nĩ ihoreragio na cianahorerio nĩ mũndũ,

8 no gũtirĩ mũndũ o na ũrĩkũ ũngĩhota kũhoreria rũrĩmĩ. Nĩruo kĩndũ kĩũru gĩtangĩkindĩria na
rũiyũrĩtwo nĩ thumu wa kũũragana.

2467











9 Tũgoocaga Yahweh, o we Ithe witũ, na rũrĩmĩ, na tũkaruma andũ naruo, o acio mombĩtwo marĩ
na mũhianĩre wa Yahweh. 10 Kanua o kau-rĩ, no ko koimaga kĩrathimo na gakoima kĩrumi. Ariũ
na aarĩ a Ithe witũ, ũguo tiguo kwagĩrĩire gũtuĩka.

11 Kaĩ maĩ mega na maĩ ma cumbĩ mangĩtherũka kuuma gĩthima kĩmwe?

12 Ariũ na aarĩ a Ithe witũ, mũkũyũ no ũhote gũciara ndamaiyũ, kana mũthabibũ ũciare ngũyũ?
O nakĩo gĩthima kĩa maĩ ma cumbĩ gĩtingĩtherũka maĩ mega.

13 Thĩinĩ wanyu-rĩ, nũ ũrĩ na ũũgĩ na agataũkĩrwo nĩ maũndũ? Mũndũ ũcio nĩ akĩonanie maũndũ
macio na ũndũ wa mũtũũrĩre wake mwega, na ciĩko ciĩkĩtwo na njĩra ya kwĩnyihia kũrĩa
kuumanaga na ũũgĩ.

14 No mũngĩkorwo ngoro-inĩ cianyu nĩ mũtũũragia ũiru na ũhoro wa kwenda kwĩyambatĩria-rĩ,
mũtikae kwĩrahĩra ũndũ ũcio kana mũtuĩke a gũkaana ũhoro wa ma.

15 Ũũgĩ ta ũcio tiguo ũikũrũkaga uumĩte igũrũ, no nĩ wa thĩ ĩno, na ti wa kĩĩroho, ũcio nĩ ũũgĩ wa
mũcukani.

16 Nĩgũkorwo harĩa harĩ na ũiru na ũhoro wa kwenda kwĩyambatĩria-rĩ, hau nĩho hakoragwo na
ngũĩ na ciĩko ciothe cia waganu.

17 No ũũgĩ ũrĩa uumaga igũrũ o mbere nĩ Mwamũre; ningĩ nĩ wendete thayũ, na nĩ ũcayanagĩra,
na nĩ wĩnyihagia, na nĩ ũiyũrĩtwo nĩ tha na maciaro mega, ningĩ ndũthutũkanagia, na ndũrĩ
ũhinga.

18 Nao ateithũrani arĩa mahandaga thayũ-rĩ, magethaga maciaro ma ũthingu.

JAKUBU 4

1 Rĩu-rĩ mbaara na ngũĩ thĩinĩ wanyu ciumaga na kũ? Githĩ itiumaga merirĩria-inĩ manyu marĩa
marũaga thĩinĩ wanyu?

2468








2 Mwĩriragĩria kĩndũ no mũkaaga kũgĩa nakĩo. Ningĩ mũũraganaga na mũgacumĩkĩra, no
mũtingĩhota kũgĩa na kĩrĩa mũkwenda. Mũtetanagia na mũkarũa. Mũgakĩaga kuona kĩndũ tondũ
wa kwaga kũhoya Yahweh.

3 Hĩndĩ ĩrĩa mwahoya-rĩ, nĩ mwagaga kũheo, tondũ mũhoyaga mũrĩ na muoroto mũũru, tondũ
mwendaga mũitangage kĩrĩa mwaheo na maũndũ ma gwĩkenia.

4 Inyuĩ atharania aya, kaĩ mũtoĩ atĩ kũgĩa ũrata na thĩ nĩ kũgĩa ũthũ na Yahweh? Nĩ ũndũ ũcio
mũndũ o wothe ũthuraga kũgĩa ũrata na thĩ nĩ etuaga thũ ya Yahweh. 5 Kana mũgwĩciria
Maandĩko maaragia ũhoro ũtarĩ na gĩtũmi, atĩ roho ũrĩa Yahweh aatũmire ũtũũrage thĩinĩ witũ nĩ
ũiguaga ũiru mũno?

6 No nĩ atũheaga wega wake makĩria. Kĩu nĩkĩo gĩtũmaga Maandĩko moige atĩrĩ:

―Yahweh nĩ areganaga na arĩa etĩi

no arĩa menyihagia nĩo aheaga wega wake.‖

7 Nĩ ũndũ ũcio mwĩnyihagĩriei Yahweh. Reganagai na mũcukani, nake nĩ ekũmũũrĩra.

8 Kuhĩrĩriai Yahweh, nake nĩ ekũmũkuhĩrĩria. Mwĩthambei moko manyu inyuĩ ehia, na mũtherie
ngoro cianyu kũna inyuĩ andũ a ngoro igĩrĩ. 9 Iguai kĩeha, mũcakae, na mũgirĩke. Garũrai
mĩtheko yanyu ĩtuĩke macakaya, nakĩo gĩkeno kĩanyu kĩgarũrũke gĩtuĩke kĩeha.

10 Mwĩnyihĩriei Yahweh, nake nĩ ekũmũtũũgĩria.

11 Ariũ na aarĩ a Ithe witũ, tigai gũcambania mũndũ na ũrĩa ũngĩ. Ũrĩa wothe waragia ũhoro wa
gũcambia mũrũ kana mwarĩ wa ithe kana akamũtuĩra cira-rĩ, nĩ Watho acambagia na akaũtuĩra
cira. Hĩndĩ ĩrĩa ũgũtuĩra Watho cira-rĩ, ndũkoragwo ũkĩhingia Watho, no ũkoragwo ũrĩ mũtuanĩri
cira.

12 Kũrĩ Mũheani wa Watho, na Mũtuanĩri cira o ũmwe, o we ũrĩa ũrĩ na ũhoti wa kũhonokia na
kũninana. No wee-rĩ, ũkĩrĩ ũ nĩguo ũtuĩre mũndũ ũrĩa ũngĩ cira?

2469








13 Rĩu ta thikĩrĩriai, inyuĩ mugaga atĩrĩ: ―Ũmũthĩ kana rũciũ nĩ tũgũthiĩ itũũra rĩna tũikare kuo
mwaka ũmwe, tũrute wĩra wa wonjoria kuo, tũgĩe na mbeca.‖

14 No rĩrĩ, inyuĩ mũtiũĩ ũrĩa gũgaatuĩka rũciũ. Muoyo wanyu ũkĩrĩ kĩ? Inyuĩ mũrĩ o kĩbii kĩrĩa
kĩonekaga o kahinda kanini, gĩgacoka gĩgathira biũ.

15 Handũ ha ũguo-rĩ, mwagĩrĩirwo nĩ kuugaga atĩrĩ, ―Yahweh angĩenda-rĩ, nĩ tũgũtũũra muoyo
na twĩkage ũndũ ũyũ na ũyũ.‖

16 No rĩu inyuĩ nĩ kwĩraha mwĩrahaga mũrĩ na nguthi. Mwĩraho ta ũcio wothe nĩ mũũru.

17 Nĩ ũndũ wa ũguo, mũndũ wothe ũũĩ gwĩka wega na ndekaga-rĩ, ũcio nĩ kwĩhia ehagia.

JAKUBU 5

1 Inyuĩ andũ arĩa atongu, rĩrai na mũcakae nĩ ũndũ wa mathĩna marĩa mekũmũkora.

2 Ũtonga wanyu nĩ ũbuthĩte, na nguo cianyu ikarĩo nĩ memenyi. 3 Thahabu na betha cianyu nĩ
ndĩe nĩ gutu, na gutu wacio nĩ ũgaatuĩka ũira wa kũmũũkĩrĩra na nĩ ũkaarĩa nyama cia mĩĩrĩ
yanyu o ta mwaki. Nĩ mwĩigĩire mũthithũ o matukũ-inĩ marĩa ma ithirĩro. 4 Ta rorai muone!
Mĩcara ĩrĩa mũregete kũrĩha aruti a wĩra arĩa maagethire mĩgũnda yanyu ĩikaraga ĩgĩkayaga, na
kĩrĩro kĩa agethi acio gĩa kũhoya ũteithio nĩ gĩkinyĩire matũ ma Yahweh mũnene wa ita.

5 Mũtũũrĩte mũtũũrĩre wa mĩago mũkĩhingagia merirĩria manyu gũkũ thĩ. Mũnoretie ngoro
cianyu nĩ ũndũ wa mũthenya wa gũthĩnjwo.

6 Nĩ mũtuanĩire cira; nĩ mũũragĩte mũndũ ũrĩa mũthingu. Githĩ we ndareganaga na inyuĩ?

7 Nĩ ũndũ ũcio ariũ a Ithe witũ-rĩ, gĩai na wetereri o nginya hĩndĩ ya gũcoka kwa Mwathi.

Oneei atĩ mũrĩmi aikaraga etereire maciaro mega ma thĩ, akonania wetereri nĩ ũndũ wamo o
nginya mbura ya mbere na mbura ya thutha-inĩ ĩkinye. 8 O na inyuĩ onaniai wetereri; ĩkĩrai ngoro
cianyu hinya, tondũ gũcoka kwa Mwathi nĩ gũkuhĩrĩirie.

9 Ariũ a Ithe witũ, mũtigatetage nĩ ũndũ wa mũndũ ũrĩa ũngĩ, nĩgetha mũtigatuĩrũo. Atĩrĩrĩ,
Mũtuanĩri Cira arũgamĩte mbere ya mĩrango.10 Ariũ a Ithe witũ, rũmĩrĩrai kĩonereria kĩega gĩa
kũhinyĩrĩrio na kũnyamarĩka na gĩa kuonania wetereri kĩa anabii arĩa maaragia thĩinĩ wa rĩĩtwa
rĩa Yahweh.

2470






11 Toonei atĩ tuugaga kũrathimwo nĩ andũ arĩa maakirĩrĩirie. Nĩ mũiguĩte ũhoro wa ũkirĩrĩria wa
Ayubu na mũkona ũrĩa Yahweh eekire marigĩrĩrio-inĩ, atĩ Yahweh nĩ mũcayanĩri mũno na nĩ
mũigua tha.

12 Makĩria ma ũguo ariũ a Ithe witũ-rĩ, tigai kwĩhĩta na igũrũ o na kana na thĩ kana na mwĩhĩtwa
ũngĩ o wothe. No rekagai ―Ĩĩ‖ yanyu ĩtuĩke ĩĩ na ―Aca‖ yanyu, ĩtuĩke aca, nĩgetha mũtigatuĩke a
gũgaacirithio.

13 Hihi nĩ harĩ mũndũ ũnyarirĩkĩte gatagatĩ-inĩ kanyu? Nĩ athiĩ na mbere kũhoya. Hihi nĩ harĩ
mũndũ mũkenu? Nĩ aine thaburi. 14 Hihi nĩ harĩ mũndũ mũrũaru gatagatĩ-inĩ kanyu? Nĩ ete
athuri a ũngano, nao mamũhoere makĩmũhakaga maguta thĩinĩ wa rĩĩtwa rĩa Yahweh. 15 Na
ihoya rĩu rĩa wĩtĩkio nĩ rĩgũtũma mũndũ ũcio mũrũaru ahone, na Yahweh nĩ ekũmũũkĩria. Ningĩ
angĩkorũo nĩ ekĩte mehia, nĩ ekuoherũo.

16 Nĩ ũndũ ũcio, umbũranagĩrai mehia manyu mũtekũhithĩrĩra na mũhoyanagĩre, nĩguo mũhonio.
Ithaithana riumĩte ngoro thĩinĩ rĩa mũndũ mũthingu rĩĩkaga maũndũ maingĩ.

17 Eliya aarĩ mũndũ o ta ithuĩ, no hĩndĩ ĩrĩa aahoire mũno mbura ndĩkoire, gũtioirire thĩinĩ wa
bũrũri ũcio ihinda rĩa mĩaka ĩtatũ na mĩeri ĩtandatũ.

18 Agĩcoka akĩhoya rĩngĩ, narĩo igũrũ rĩkiuria mbura, na bũrũri ũkĩgĩa na maciaro.

19 Ariũ a Ithe witũ, mũndũ o na ũrĩkũ gatagatĩ-inĩ kanyu angĩhĩtithio oime ũhoro-inĩ ũrĩa wa ma
nake mũndũ ũngĩ amũgarũre amũcokie, 20 menyai atĩ mũndũ o wothe ũgarũraga mwĩhia
akamũcokia kuuma mahĩtia-inĩ ma njĩra yake, nĩ akaamũhonokia kuuma gĩkuũ-inĩ na nĩ
akaahumbĩra mehia maingĩ.

1 KEPHA 1

1 Nĩ niĩ Kepha, mũtũmwo wa Yahshua Messiya,

Ngũmwandĩkĩra marũa maya, inyuĩ arĩa Yahweh eyamũrĩire, na mũtũũrĩte mũrĩ ageni gũkũ thĩ,
na mũkahurunjũkĩra mabũrũri ma Ponto, na Galatia, na Kapadokia, na Asia, na Bithinia,

2 o inyuĩ mwathurirwo kũringana na ũrĩa Yahweh Ithe aamũmenyete o mbere, na akamwamũra
nĩ ũndũ wa Roho, nĩguo mwathĩkagĩre Yahshua Messiya, na mũminjaminjĩrio thakame yake:

Wega na thayũ iromũingĩhĩra.

2471






3 Yahweh, o we Ithe wa Mwathi witũ Yahshua Messiya, arorathimwo! Yahweh nĩ atũciarĩte
rĩngĩ nĩ ũndũ wa tha ciake nyingĩ nĩguo tũgĩe na kĩĩrĩgĩrĩro kĩrĩ muoyo, nĩ ũndũ wa ũrĩa Yahshua
Messiya aariũkire akiuma kũrĩ arĩa akuũ.

4 Aatũciarire nĩguo tũgĩe na igai rĩrĩa rĩtangĩbutha, kana rĩthũke, kana rĩhwerereke, rĩrĩa
mũigĩirwo kũu igũrũ,

5 o inyuĩ mũgitĩirwo nĩ hinya wa Yahweh nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia, o nginya hĩndĩ ĩrĩa ũhonokio
ũgoka ũrĩa ũhaarĩirio gũkaaguũranĩrio ihinda rĩa mũthia.

6 Ũhoro ũcio nĩguo mũkenagĩra mũno, o na gwatuĩka rĩu nĩ mũiguithĩtio kĩeha kahinda kanini nĩ
kũgerio na magerio ma mĩthemba yothe.

7 Maũndũ maya mokĩte nĩgetha wĩtĩkio wanyu woneke nĩ wa goro mũno gũkĩra thahabu, ĩrĩa
ĩthiraga o na yakorwo ĩtheragio na mwaki, ningĩ ũmenyeke atĩ nĩ wa ma, na atĩ nĩ ũkarehe
ũgooci, na riri, na gĩtĩo hĩndĩ ĩrĩa Yahshua Messiya akaaguũranĩrio.

8 Nĩ mũmwendete o na gũtuĩka mũtirĩ mwamuona; ningĩ mũkamwĩtĩkia o na gũtuĩka rĩu
mũtiramuona, na mũkaiyũrwo nĩ gĩkeno gĩtangĩheanĩka ũhoro wakĩo, o kĩrĩa kĩrĩ riri,

9 nĩgũkorwo nĩ mũraamũkĩra ũndũ ũrĩa mũtanyaga kuona nĩ ũndũ wa wĩtĩkio wanyu, na nĩguo
ũhonokio wa ngoro cianyu.

10 Ũhoro ũcio wa ũhonokio-rĩ, nĩguo anabii, arĩa maarathaga ũhoro wa wega wa Yahweh ũrĩa
warĩ ũũke kũrĩ inyuĩ, maacaragia na kĩyo, na makaũtuĩria na ũmenyereri mũnene, 11 makĩgeria
kũmenya nĩ hĩndĩ ĩrĩkũ Roho wa Messiya ũrĩa warĩ thĩinĩ wao orotaga rĩrĩa aarathaga ũhoro wa
kũnyarirĩka kwa Messiya na riri ũrĩa ũkaarũmĩrĩra.

12 Nao nĩ maguũrĩirio atĩ to o ene meetungatagĩra, no nĩ inyuĩ maatungatagĩra, hĩndĩ ĩrĩa
maaragia ũhoro wa maũndũ marĩa mwĩrĩtwo rĩu nĩ arĩa maamũhunjĩirie Ũhoro-ũrĩa-Mwega na
ũndũ wa Roho Mwamũre ũrĩa watũmirwo kuuma igũrũ. Maũndũ macio nĩmo araika meriragĩria
mũno kuona.

13 Nĩ ũndũ ũcio, ikaragai mwĩhaarĩirie meciria-inĩ manyu; tuĩkai andũ a kwĩrigagĩrĩria merirĩria
ma mwĩrĩ; na mũige kĩĩrĩgĩrĩro kĩanyu biũ harĩ wega ũrĩa mũkaaheo hĩndĩ ĩrĩa Yahshua Messiya
akaaguũranĩrio.

2472






14 Tuĩkai ciana cia gwathĩka, na mũtigatongoragio nĩ merirĩria moru marĩa mwatũire namo
mbere hĩndĩ ĩrĩa mũtaamenyete Yahweh.

15 No tondũ ũrĩa wamwĩtire nĩ mwamũre-rĩ, o na inyuĩ tuĩkai aamũre maũndũ-inĩ mothe marĩa
mũrĩĩkaga;

16 nĩgũkorwo nĩ kwandĩkĩtwo atĩrĩ: ―Tuĩkai aamũre, tondũ o na niĩ ndĩ mwamũre.‖

17 Na rĩrĩ, tondũ inyuĩ mũkayagĩra Yahweh mũkĩmwĩtaga Ithe wanyu, o we ũrĩa ũtuagĩra o
mũndũ o mũndũ kũringana na wĩra wake ategũthutũkania-rĩ, gĩikaragei mũmwĩtigĩrĩte na
mũikarage ta mũrĩ agendi gũkũ thĩ.

18 Nĩgũkorwo nĩ mũũĩ atĩ rĩrĩa mwakũũrirwo mũtigane na mũtũũrĩre wa tũhũ ũrĩa mwatigĩirwo
nĩ maithe manyu-rĩ, ti indo iria ibuthaga ta betha kana thahabu mwakũũrirwo nacio, 19 no
mwakũũrirwo na thakame ya goro mũno ya Messiya, ũrĩa wahaanaga ta gatũrũme gatarĩ na
kĩmeni kana kaũgũ.

20 Nake nĩwe wathurĩtwo thĩ ĩtanombwo, no nĩ aguũranĩirio mahinda maya ma kũrigĩrĩria nĩ
ũndũ wanyu. 21 Na inyuĩ nĩ mwĩtĩkĩtie Yahweh nĩ ũndũ wake, Kĩhoti ũrĩa wamũriũkirie kuuma
kũrĩ arĩa akuũ na akĩmũhe riri, nĩgetha wĩtĩkio wanyu na mwĩhoko ikorwo irĩ o harĩ Yahweh.

22 Na tondũ rĩu nĩ mũtheretie ngoro cianyu nĩ ũndũ wa gwathĩkĩra ũhoro ũrĩa wa ma, na
mũgatuĩka a kwendana kũna na ariũ na aarĩ a Ithe wanyu hatarĩ ũhinga-rĩ, inyuĩ ene endanagai
biũ na ngoro cianyu.

23 Nĩgũkorwo nĩ mũciarĩtwo rĩngĩ, no mũticiarĩtwo kuuma kũrĩ mbeũ ĩrĩa ĩbuthaga, no nĩ ĩrĩa
ĩtarĩ ya kũbutha, na ũndũ wa kiugo kĩa Yahweh kĩrĩa kĩrĩ muoyo na gĩtũũraga tene na tene.

24 Tondũ rĩrĩ,

―Andũ othe mahaana ta nyeki,

na ũthaka wao wothe ũhaana ta mahũa ma mũgũnda;

2473









nyeki nĩ ĩhohaga, namo mahũa magaitĩka,

25 no kiugo kĩa Yahweh gĩtũũraga nginya tene.‖

Na kiugo kĩu nĩkĩo mwahunjĩirio.

1 KEPHA 2

1 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, eheriai rũmena ruothe na maheni mothe, na ũhinga, na ũiru, na gũcambania o
guothe.

2 Na mũtuĩke ta tũkenge mwĩriragĩrie iria rĩrĩa ikinyanĩru rĩa kĩugo, nĩgetha rĩmũkũragie
ũhonokio-inĩ wanyu,

3 tondũ rĩu nĩ mũcamĩte, mũkaigua atĩ Yahweh nĩ mwega.

4 Ũkai kũrĩ we, o ũcio Ihiga rĩrĩ muoyo, o rĩu rĩaregirwo nĩ andũ, no Yahweh akĩrĩthura, na nĩ rĩa
goro harĩ we,

5 o na inyuĩ, ta mahiga marĩ muoyo-rĩ, nĩ gwakwo mũraakwo mũtuĩke nyũmba ya kĩĩroho, na
mũtuĩke gĩkundi kĩamũre kĩa athĩnjĩri-Yahweh gĩa kũrutaga magongona ma kĩĩroho marĩa
mangĩĩtĩkĩrĩka nĩ Yahweh nĩ ũndũ wa Yahshua Messiya.

6 Nĩgũkorwo Maandĩko moigĩte atĩrĩ:

―Nĩ njigĩte ihiga Zayuni,

ihiga ithure rĩa koine na rĩa goro,

2474












na mũndũ ũrĩa ũmwĩhokete

ndagaaconorithio.‖

7 Na rĩu kũrĩ inyuĩ arĩa mwĩtĩkĩtie, ihiga rĩrĩ nĩ rĩa goro. No kũrĩ arĩa matetĩkĩtie,

―Ihiga rĩrĩa aaki maaregire

nĩrĩo rĩtuĩkĩte ihiga inene rĩa koine,‖

8 na ningĩ atĩrĩ,

―Nĩrĩo ihiga rĩrĩa rĩtũmaga andũ mahĩngwo,

na rwaro rwa ihiga rũrĩa rũtũmaga magũe.‖

Mahĩngagwo tondũ wa kũrega gwathĩkĩra ũhoro, na noguo maathĩrĩirio.

9 No inyuĩ-rĩ, mũrĩ rũruka rũthurĩtwo, na thiritũ ya athĩnjĩri-Yahweh ya nyũmba ya ũthamaki,
ningĩ mũrĩ rũrĩrĩ rwamũre, o na andũ kĩũmbe matahana arĩa angĩ, nĩguo mwanagĩrĩre ũgooci wa
ũcio wamwĩtire muume nduma-inĩ mũtonye ũtheri-inĩ wake wa magegania.

10 Kũrĩ hĩndĩ mwarĩ andũ mataarĩ kĩene, no rĩu mũrĩ andũ a Yahweh; kũrĩ hĩndĩ mwaagĩte
kũiguĩrwo tha, no rĩu nĩ mũiguĩrĩirwo tha.

11 Arata akwa nyenda mũno, ndamũthaitha mũrĩ ta ageni na agendi gũkũ thĩ, mwĩrigagĩrĩrie
merirĩria marĩa moru ma mwĩrĩ, o marĩa marũaga na roho wanyu.

2475













12 Tũũragai na mĩtũũrĩre mĩega mũrĩ gatagatĩ-inĩ ka andũ arĩa matoĩ Yahweh, nĩgetha o na
mangĩmũigĩrĩra atĩ nĩ mwĩkĩte ũũru, meonagĩre ciĩko cianyu njega na magakumia Yahweh
mũthenya ũrĩa agoka.

13 Nĩ ũndũ wa Yahweh-rĩ, athĩkagĩrai wathani o wothe ũrĩa ũheanĩtwo thĩinĩ wa andũ: o na
wakorwo nĩ wa mũthamaki, arĩ we mũnene igũrũ rĩa anene arĩa angĩ othe,

14 o na kana nĩ wa abarũthi arĩa matũmagwo nĩwe nĩguo maherithagie arĩa mekaga ũũru na
makagaathĩrĩria arĩa mekaga wega.

15 Nĩgũkorwo ũrĩa Yahweh endaga nĩ atĩ mwĩkage wega nĩguo mũkiragie mĩario ya ũrimũ ya
andũ arĩa matarĩ ũndũ moĩ.

16 Tũũrai ta andũ matarĩ ngombo, no mũtikanareke wĩyathi wanyu ũtuĩke wa kũhithĩrĩra
waganu; tũũragai mũrĩ ndungata cia Yahweh.

17 Heagai mũndũ o wothe gĩtĩo kĩrĩa kĩmwagĩrĩire: Endagai ngwatanĩro ya andũ arĩa etĩkia, na
mwĩtigagĩre Yahweh, o na mũtĩage mũthamaki.

18 Inyuĩ ngombo-rĩ, athĩkagĩrai anene anyu na mũmatĩage mũno, na to arĩa ega na maiguanagĩra
tha, no nĩ o na arĩa mataiguanagĩra tha. 19 Nĩgũkorwo nĩ ũndũ mwega mũndũ angĩkirĩrĩria ruo o
na akĩnyariragwo hatarĩ kĩhooto tondũ wa kũmenya ũrĩa Yahweh endaga. 20 No ũngĩhũũrwo nĩ
ũndũ wa gwĩka ũũru o na ũkirĩrĩrie-rĩ, ũngĩkĩgaathĩrwo kĩ? No ũngĩnyarirwo nĩ ũndũ wa gwĩka
wega na ũkirĩrĩrie-rĩ, ũcio nĩ ũndũ mwega maitho-inĩ ma Yahweh. 21 Ũndũ ũyũ nĩguo
mwetĩirwo, tondũ Messiya aanyaririrwo nĩ ũndũ wanyu, akĩmũtigĩra kĩonereria nĩguo mũgeragĩre
o makinya-inĩ make.

22 ―We ndaigana kwĩhia,

o na kanua gake gatiigana kwaria maheni.‖

23 Hĩndĩ ĩrĩa andũ maamũrumaga, we ndaigana kwĩrumĩra; rĩrĩa aanyariragwo, we ndaigana
kũmehĩtĩra. Handũ ha ũguo-rĩ, we nĩ kwĩneana eneanaga kũrĩ ũrĩa ũtuaga cira na ũthingu.

2476







24 We mwene nĩ akuuire mehia maitũ na mwĩrĩ wake mũtĩ-igũrũ, nĩgetha na ithuĩ tũkue ũhoro-
inĩ wa mehia, na tũtũũre muoyo nĩ ũndũ wa ũthingu; mĩtũnda ĩrĩa aahũũrirwo nĩyo ĩtũmĩte
mũhone.

25 Nĩgũkorwo mwatariĩ ta ngʼondu itururĩte, no rĩu nĩ mũcokereire Mũrĩithi na Mũrori wa mĩoyo
yanyu.

1 KEPHA 3

1 O ũguo noguo o na inyuĩ atumia, mwagĩrĩirwo nĩ gwathĩkagĩra athuri anyu, nĩguo hangĩkorwo
harĩ amwe ao matetĩkĩtie kiugo kĩa Yahweh, mahote kũgarũrwo ngoro o na hatarĩ ciugo nĩ ũndũ
wa mĩtugo ya atumia ao, 2 nĩ ũndũ wa kuonaga mĩtũũrĩre yanyu ya ũthingu na ya gĩtĩo.

3 Kwĩgemia kwanyu gũtigatuĩke o kwa mwĩrĩ, ta kũrama njuĩrĩ, na kwĩhumba mathaga ma
thahabu na nguo thaka,

4 no handũ ha ũguo-rĩ, gemagiai mũndũ ũrĩa wa hitho wa ngoro thĩinĩ, na ũgemu ũrĩa
ũtatheũkaga wa roho wa ũhoreri na wa gũkindĩria. Kwĩgemia kũu nĩkuo kũrĩ bata mũno maitho-
inĩ ma Yahweh.

5 Nĩgũkorwo ũguo nĩguo atumia arĩa aamũre a tene arĩa mehokete Yahweh meegemagia, na
ũndũ wa gwathĩkagĩra athuri ao ene,

6 o ta Sara, ũrĩa waathĩkagĩra Iburahĩmu na akamwĩtaga mwathi wake. Inyuĩ mũrĩ ciana ciake
mũngĩĩka ũrĩa kwagĩrĩire mũtegwĩtigĩra.

7 O ũguo noguo o na inyuĩ athuri mwagĩrĩirwo nĩ gũtũũrania na atumia anyu na njĩra ya ũũgĩ,
mũkĩmatĩaga tondũ nĩ aruti a wĩra hamwe na inyuĩ, na tondũ matirĩ hinya mũingĩ wa mwĩrĩ ta
inyuĩ, ningĩ tondũ mũrĩ agai hamwe na atumia anyu a kĩheo kĩa ũtugi wa muoyo. Ĩkagai ũguo
nĩguo gũtikagĩe ũndũ ũngĩgirĩrĩria mahoya manyu.

8 Ngĩrĩkĩrĩria, ngũmwĩra inyuothe atĩrĩ, mũtũũranagie mũiguanĩte mũndũ na ũrĩa ũngĩ;
mũiguanagĩre tha, ningĩ mwendanage ta ciana cia ithe ũmwe, na mũtuĩke atana, na mũikarage
mwĩnyihĩtie.

2477







9 Tigagai kwĩrĩhĩria ũũru na ũũru, kana kwĩrumĩra mwarumwo, no nĩ kaba mũrathimanage,
tondũ ũguo nĩguo mwetĩirwo, nĩgetha mũkaagaĩrwo kĩrathimo.

10 Nĩgũkorwo,

―Mũndũ ũrĩa wothe ũngĩenda gũtũũra muoyo

na one matukũ mega,

no nginya arigĩrĩrie rũrĩmĩ rwake kwaria ũũru,

na mĩromo yake kwaragia maheni.

11 No nginya agarũrũke atige gwĩka ũũru, na ekage o wega;

no nginya acaragie thayũ na aũthingatage.

12 Nĩgũkorwo maitho ma Yahweh maikaraga macũthĩrĩirie andũ arĩa athingu,

na matũ make magathikagĩrĩria mahoya mao,

no andũ arĩa mekaga ũũru, ũthiũ wa Yahweh nĩ kũmookĩrĩra ũmookagĩrĩra.‖

13 Nũ ũngĩmwĩka ũũru mũngĩkorwo mũrĩ na kĩyo gĩa gwĩka wega?

14 No rĩrĩ, o na mũngĩnyarirwo nĩ ũndũ wa gwĩka ũrĩa kwagĩrĩire-rĩ, inyuĩ mũrĩ arathime.
―Tigagai gwĩtigĩra maũndũ marĩa mũrĩĩkagwo ma kũmũmakia; mũtikanatangĩke.‖

2478












15 No ngoro-inĩ cianyu-rĩ, mwĩyamũrĩrei Yahweh atuĩke Kĩhoti. Ikaragai mwĩhaarĩirie hĩndĩ
ciothe gũcokeria mũndũ wothe ũrĩa ũngĩmũũria gĩtũmi gĩa kĩĩrĩgĩrĩro kĩrĩa mũrĩ nakĩo. No ĩkagai
ũguo mũrĩ na ũhoreri na gĩtĩo,

16 mũrĩ na thamiri ĩtegwĩcuka, nĩgetha arĩa macambagia mĩtugo yanyu mĩega tondũ mũrĩ thĩinĩ
wa Messiya, maconokage nĩ ũndũ wa gĩcambanio kĩu kĩao. 17 Nĩ kaba kũnyarirwo nĩ ũndũ wa
gwĩka wega, angĩkorwo nĩ kwenda kwa Yahweh, handũ ha kũnyarirwo nĩ gwĩka ũũru.

18 Tondũ Messiya aakuire nĩ ũndũ wa mehia ihinda o rĩmwe rĩa kũigana, ũrĩa mũthingu agĩkua
nĩ ũndũ wa arĩa matarĩ athingu, nĩguo atũtware kũrĩ Yahweh. Ooragirwo arĩ thĩinĩ wa mwĩrĩ, no
ha ũhoro wa Roho, agĩcokio muoyo, 19 agĩthiĩ arĩ na muoyo ũcio wa Roho akĩhunjĩria maroho
marĩa maarĩ njera,

20 marĩa maaremete kuuma o tene rĩrĩa Yahweh aatũire etereire akirĩrĩirie matukũ-inĩ ma Nuhu,
rĩrĩa thabina yaakagwo. Thĩinĩ wayo haarĩ o andũ anini, nao othe maarĩ andũ anana tu, arĩa
maahonokirio maĩ-inĩ,

21 namo maĩ macio nĩmo ngerekano ya ũbatithio ũrĩa o na inyuĩ ũmũhonokagia, na ti ũhoro wa
kweheria o gĩko kĩa mwĩrĩ, no nĩ mwĩhĩtwa wa thamiri ĩtarĩ na ũcuke kũrĩ Yahweh. Kũbatithio
kũu nĩkuo kũmũhonokagia nĩ ũndũ wa kũriũkio kwa Yahshua Messiya, 22 ũrĩa wathiire igũrũ na
rĩu aikaraga guoko-inĩ kwa ũrĩo kwa Yahweh, nao araika, na aathani, o na mahinya magatuĩka
ma gwathagwo nĩwe.

1 KEPHA 4

1 Nĩ ũndũ ũcio, tondũ Messiya nĩ anyaririrwo mwĩrĩ-inĩ-rĩ, o na inyuĩ kĩĩhotorei mũrĩ na meciria
o ta macio aarĩ namo, tondũ mũndũ ũrĩa ũrĩkĩtie kũnyarirwo mwĩrĩ nĩ atiganĩte na mehia. 2 Nĩ
ũndũ wa ũguo, mũtũũrĩre wake ũrĩa ũtigarĩte wa gũtũũra gũkũ thĩ ndarĩtũũraga nĩguo ahingagie
merirĩria moru ma mwĩrĩ, no arĩtũũraga nĩguo ekage ũrĩa Yahweh endaga.

3 Tondũ nĩ mũtũũrĩte ihinda rĩa kũigana mũgĩkaga maũndũ marĩa andũ arĩa matetĩkĩtie Yahweh
mendaga gwĩka, namo nĩ ta mĩtũũrĩre ya ũũra-thoni, na merirĩria moru ma mwĩrĩ, na ũrĩu, na
gũthiaga maruga-inĩ ma waganu, o na ciathĩ-inĩ cia kũnyua njohi, o na kũhoyaga mĩhianano ĩĩ
magigi.

4 Nao andũ acio nĩ magegaga mona atĩ mũtiranyitanĩra nao hĩndĩ ĩrĩa marakĩrĩrĩria ũmaramari-inĩ
ũcio wao, nao magakĩmũcambagia.

2479






5 Nao no nginya makaaheana ũhoro wa maũndũ mao kũrĩ ũrĩa wĩhaarĩirie gũtuĩra cira arĩa marĩ
muoyo na arĩa makuĩte.

6 Nĩgũkorwo gĩkĩ nĩkĩo gĩtũmi kĩrĩa gĩatũmire Ũhoro-ũrĩa-Mwega ũhunjĩrio o na andũ arĩa
makuĩte, nĩgetha ha ũhoro wa mwĩrĩ magaatuĩrwo cira o ta ũrĩa andũ arĩa angĩ magaatuĩrwo, no
ha ũhoro wa roho matũũre muoyo o ta ũrĩa Yahweh atũũraga.

7 Ithirĩro rĩa maũndũ mothe nĩ rĩkuhĩrĩirie. Nĩ ũndũ ũcio ikaragai mũrĩ na ũũgĩ wa ngoro, na
mũikarage mũterigĩtwo nĩguo mũhotage kũhoya.

8 Ningĩ gũkĩra maũndũ mothe, ikaragai mwendaine mũno mũndũ na ũrĩa ũngĩ, tondũ wendani nĩ
ũhumbagĩra mehia maingĩ. 9 Ningĩ mũtuganage mũtekũnuguna.

10 O mũndũ nĩ ahũthĩre kĩheo o gĩothe kĩrĩa amũkĩrĩte nĩguo atungatagĩre andũ arĩa angĩ, arĩ ta
mũramati mwĩhokeku wa wega wa Yahweh wa mĩthemba mĩingĩ. 11 Mũndũ o wothe angĩkorwo
akĩaria-rĩ, nĩ aarie ta arĩ mũndũ ũkũheana ciugo cia Yahweh. Nake mũndũ o wothe angĩkorwo
agĩtungata-rĩ, nĩ atungate na hinya ũrĩa ũheanagwo nĩ Yahweh, nĩgetha Yahweh agoocagwo
maũndũ-inĩ mothe thĩinĩ wa Yahshua Messiya. Nake nĩwe ũgũtũũra arĩ na riri na hinya nginya
tene na tene. Amein.

12 Arata akwa nyenda mũno, mũtikagegio nĩ magerio marĩa mũranyarirwo namo, ta arĩ ũndũ
mũgeni ũrekĩka thĩinĩ wanyu.

13 No kenagai nĩgũkorwo nĩ mũgwatanĩire thĩinĩ wa kũnyarirĩka kwa Messiya, nĩgetha
mũkaiyũrĩrĩrwo nĩ gĩkeno hĩndĩ ĩrĩa riri wake ũkaaguũranĩrio.

14 Kũrathimwo-rĩ, nĩ inyuĩ mũngĩrumwo nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩa Messiya, nĩ ũndũ Roho ũrĩa ũrĩ na
riri, o we Roho wa Yahweh, arĩ igũrũ rĩanyu.

15 Mũndũ wanyu ndakananyarirwo ta mũũragani, kana mũici, kana mũgeri ngero ĩngĩ o yothe, o
na kana ta mũndũ ũrĩa wĩtonyagĩrĩria maũndũ-inĩ ma andũ angĩ.

16 No rĩrĩ, mũndũ angĩnyarirwo tondũ wa gũtuĩka MũMessiya-rĩ, ndakanaconoke, no nĩ agooce
Yahweh tondũ nĩ aheetwo rĩĩtwa rĩu.

17 Nĩgũkorwo ihinda nĩ ikinyu cira wambĩrĩrie gũtuĩrwo andũ a nyũmba ya Yahweh; na
angĩkorwo ũkwambĩrĩria na ithuĩ-rĩ, gũgaagĩtuĩka atĩa harĩ arĩa mataathĩkagĩra Ũhoro-ũrĩa-
Mwega wa Yahweh?

2480






18 Na rĩrĩ,

―Angĩkorwo nĩ ũndũ ũrĩ hinya mũndũ ũrĩa mũthingu kũhonoka-rĩ,

naguo ũhoro wa mũndũ ũrĩa ũtetĩkĩtie Yahweh na ũrĩa mwĩhia ũgaakĩhaana atĩa?‖

19 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, andũ arĩa manyarirĩkaga kũringana na ũrĩa Yahweh endete, nĩ maheane
mĩoyo yao kũrĩ Mũũmbi wao ũrĩa wa kwĩhokeka, na mathiĩ na mbere gwĩkaga maũndũ mega.

1 KEPHA 5

1 Nĩ ũndũ ũcio, ndĩ mũthuri o tao, o niĩ mũira wa mĩnyamaro ya Messiya na mũgai wa riri ũrĩa
ũkaaguũrio-rĩ, ndĩrataara athuri arĩa marĩ gatagatĩ-inĩ kanyu ũũ: 2 Rĩithagiai rũũru rwa Yahweh
rũrĩa mwĩhokeirũo, mũgĩtungataga mũrĩ arori, ti tondũ wa kũringĩrĩrio, no nĩ tondũ wa
kwĩyendera mũrĩ mbere ya Yahweh; ti tondũ wa kwenda uumithio ũtarĩ wa kĩhooto, ĩndĩ nĩ mũrĩ
na wendi; 3 ti gwĩtua anene igũrũ rĩa andũ arĩa matuĩkĩte igai rĩa Yahweh, ĩndĩ mũtuĩke
cionereria harĩ rũũru. 4 Na rĩrĩa mũrĩithi ũrĩa mũnene akaaguũrio, nĩ mũkaaheo thũmbĩ ĩrĩ na riri
ĩrĩa ĩtangĩthira.

5 O ta ũguo-rĩ, inyuĩ anake mwĩnyihagĩriei athuri arĩa akũrũ. No inyuothe mwĩhumbei wĩnyihia
kwerekera mũndũ na ũrĩa ũngĩ, tondũ Yahweh nĩ areganaga na arĩa etĩi, no nĩ aheaga arĩa enyihia
ũtugi mũnene.

6 Nĩ ũndũ ũcio, mwĩnyihiei rungu rwa guoko kũrĩ hinya kwa Yahweh, nĩguo akaamũtũũgĩria
ihinda rĩrĩa rĩagĩrĩire rĩakinya, 7 o mũkĩmũikagĩria mĩtangĩko yanyu yothe amĩkue, tondũ nĩ
amũrũmbũyagia. 8 Tũũriai ũhoti wanyu wa gwĩciria, ikaragai mwĩiguĩte! Thũ yanyu, Ũrĩa
Mũũru, acangacangaga ta mũrũthi ũrararama, agĩetha mũndũ wa gũtambura.9 No rũgamai
mwĩhandĩte mũregane nake, mũrũmĩte thĩinĩ wa wĩtĩkio, mũkĩmenyaga atĩ thiritũ yothe ya ariũ a
Ithe wanyu nĩ ĩracemania na mĩnyamaro o ta ĩyo thĩinĩ wa thĩ. 10 No thutha wa kũnyamarĩka
kahinda kanini, Yahweh mwene ũtugi wothe mũnene, ũrĩa wamwĩtire thĩinĩ wa riri wake wa tene
na tene mũrĩ na ũiguano na Messiya, we mwene nĩ ekũrĩkia kũmũmenyeria. Nĩ egũtũma
mũrũme, nĩ ekũmwĩkĩra hinya, na nĩ egũtũma mwĩhande wega. 11 Hinya ũrotuĩka wake tene na
tene. Amein.

2481







12 Ndamwandĩkĩra ciugo nyinyi kũgerera harĩ Silvano, ũrĩa nyonaga arĩ mũrũ wa Ithe witũ
mwĩhokeku, nĩguo ndĩmwĩkĩre hinya ngoro na ndute ũira mũrũmu atĩ ũyũ nĩguo ũtugi mũnene
ũrĩa wa ma wa Yahweh. Rũgamai mwĩhandĩte thĩinĩ waguo.

13 Mũndũ-wa-nja ũrĩa ũrĩ Babuloni, mũthure o ta inyuĩ, nĩ amũgeithia, na Mariko mũrũ wakwa o
nake nĩ amũgeithia.

14 Geithaniai na ngeithi cia kũmumunyana irĩ na wendani.

Inyuothe arĩa mũrĩ na ũiguano na Messiya mũrogĩa na thayũ.

2 KEPHA 1

1 Nĩ niĩ Simoni Kepha, ndungata na mũtũmwo wa Yahshua Messiya,

Ngũmwandĩkĩra marũa maya inyuĩ arĩa mũrĩkĩtie kwamũkĩra wĩtĩkio wa goro o ta ũrĩa tũrĩ naguo
nĩ ũndũ wa ũthingu wa Yahweh na Yahshua Messiya, ũrĩa arĩ we Mũtũhonokia:

2 Wega na thayũ iromũingĩhĩra nĩ ũndũ wa kũmenyana na Yahweh, o na Yahshua Mwathi witũ.

3 Rĩu-rĩ, hinya wake wa kuuma na igũrũ nĩ ũtũheete kĩrĩa gĩothe gĩtũbataragia nĩguo tũhote
gũtũũra muoyo na twĩamũrĩire Yahweh, nĩ ũndũ wa kũmenyana nake ũcio watwĩtire tũgĩe na riri
wake mwene o na wagĩrĩru wake.

4 Nĩ ũndũ wa maũndũ macio-rĩ, nĩ atũheete maũndũ manene mũno ma ciĩranĩro ciake cia goro,
nĩgetha nĩ ũndũ wacio mũgwatanagĩre nake mũtũũrĩre-inĩ wa na igũrũ wake na mwĩthemage
kuuma kũrĩ ũbuthu wa gũkũ thĩ ũrĩa ũrehagwo nĩ merirĩria moru.

5 Na nĩ ũndũ wa gĩtũmi kĩu kĩũmbe, kĩĩrutanĩriei mũno nĩguo muonganĩrĩrie wĩtĩkio wanyu na
wagĩrĩru; naguo wagĩrĩru mũwonganĩrĩrie na ũmenyo;

6 naguo ũmenyo mũwonganĩrĩrie na kwĩgirĩrĩria merirĩria ma mwĩrĩ; nakuo kwĩgirĩrĩria merirĩria
macio-rĩ, mũkuonganĩrĩrie na gũkirĩrĩria; nakuo gũkirĩrĩria mũkuonganĩrĩrie na kwĩyamũrĩra
Yahweh;

7 nakuo kwĩyamũrĩra Yahweh mũkuonganĩrĩrie na gũtuga ariũ na aarĩ a Ithe witũ; nakuo gũtuga
ariũ na aarĩ a Ithe witũ mũkuonganĩrĩrie na wendani.

2482







8 Nĩgũkorwo mũngĩgĩa na mawega macio na mamũingĩhĩre mũno-rĩ, nĩ marĩgiragia mũgũtare
kana mwage maciaro harĩ ũhoro wa kũmenya Mwathi witũ Yahshua Messiya.

9 No mũndũ angĩaga maũndũ macio-rĩ, mũndũ ũcio ndarona wega na nĩ mũtumumu, na nĩ
ariganĩirwo atĩ aatheririo akĩninĩrwo gĩko biũ nĩguo atigane na mehia make ma tene.

10 Nĩ ũndũ ũcio, ariũ na aarĩ a Ithe witũ-rĩ, ĩkagĩrai kĩyo makĩria nĩguo mũtũme gwĩtwo kwanyu
na gũthurwo kwanyu kũrũme biũ. Nĩgũkorwo mũngĩĩka maũndũ macio-rĩ, gũtirĩ hĩndĩ
mũkaagũa,

11 na nĩ mũgetĩkĩrio na ũtugi mũtonye thĩinĩ wa ũthamaki wa tene na tene wa Yahweh na
Mũhonokia witũ Yahshua Messiya.

12 Nĩ ũndũ ũcio ngũtũũra ndĩmũririkanagia maũndũ macio, o na mwakorwo nĩ mũmamenyete,
na nĩ mũhandĩtwo wega thĩinĩ wa ũhoro wa ma ũrĩa mũrĩ naguo.

13 Na ngwĩciria nĩ kwagĩrĩire ndĩmũririkanagie maũndũ maya hĩndĩ ĩrĩa yothe ngũtũũra thĩinĩ wa
hema ĩno ya mwĩrĩ ũyũ,

14 tondũ nĩ njũĩ atĩ ica ikuhĩ nĩ ngũmĩĩaũra, o ta ũrĩa Mwathi witũ Yahshua Messiya aanyonirie.

15 Na nĩ ngwĩrutanĩria mũno nyone atĩ ndaarĩkia gũkua nĩ mũrĩhotaga kũririkana maũndũ maya
hĩndĩ ciothe.

16 Hĩndĩ ĩrĩa twamũmenyithirie ũhoro wa hinya na wa gũũka kwa Mwathi witũ Yahshua
Messiya-rĩ, tũtiahũthĩrire ngʼano cia gwĩtungĩra na wara, no ithuĩ nĩ kwĩonera tweyoneire ũkaru
wake na maitho maitũ.

17 Nĩgũkorwo nĩ aheirwo gĩtĩo na riri kuuma kũrĩ Yahweh Ithe, hĩndĩ ĩrĩa mũgambo wamũkorire
uumĩte kũrĩ Ũrĩa Mwene Riri ũrĩa Mũnene ũkiuga atĩrĩ, ―Ũyũ nĩwe Mũrũ wakwa ũrĩa nyendete
mũno; nĩ ngenaga mũno nĩ ũndũ wake.‖

18 Ithuĩ ene nĩ tweiguĩrĩire mũgambo ũcio ũkiuma igũrũ hĩndĩ ĩrĩa twarĩ nake kĩrĩma-inĩ kĩrĩa
kĩamũre.

2483








19 Na ningĩ ũhoro ũrĩa warathirwo nĩ anabii ũrĩa twĩ naguo nĩ wĩkĩrĩtwo hinya makĩria, na no
mwĩke wega mũngĩũthikĩrĩria, ũhaana ta ũtheri ũkwara handũ harĩ nduma, o nginya gũkĩe nake
ũcio Mũrehi-wa-Ũtheri akenge ngoro-inĩ cianyu.

20 No mbere ya maũndũ mothe-rĩ, no nginya mũmenye atĩ gũtirĩ ũhoro wanarathwo Maandĩko-
inĩ Maamũre ũngĩtaũrwo nĩ mũndũ na ũtaũri wake mwene.

21 Nĩgũkorwo kĩhumo kĩa ũnabii gĩtioimanire na kwenda kwa mũndũ, no andũ nĩ maaririe ũhoro
uumĩte kũrĩ Yahweh, o ta ũrĩa Roho Mwamũre aamatongoririe.

2 KEPHA 2

1 No rĩrĩ, nĩ kwarĩ anabii a maheni thĩinĩ wa andũ, o ta ũrĩa gũgaakorwo na arutani a maheni
thĩinĩ wanyu. Nao nĩ magatonyia ũrutani wa maheni wa gũthũkia andũ na wara, o na makaane
Yahweh ũrĩa wamagũrire, na nĩ ũndũ ũcio, merehere kwanangwo kwa narua.

2 Andũ aingĩ nĩ makarũmĩrĩra mĩthiĩre yao ya ũũra-thoni na matũme njĩra ĩrĩa ya ma ĩcambio.

3 Ningĩ nĩ ũndũ wa ũkoroku wao, arutani acio nĩ magetongagia na inyuĩ na kũmwĩraga ngʼano
cia maheni. Ituĩro rĩao rĩa cira rĩtũire rĩmetereire, o na kwanangwo kwao gũtiikaraga ta
gũkomete.

4 Nĩ ũndũ-rĩ, kuona atĩ Yahweh ndaigana kũiguĩra araika arĩa mehirie tha, no nĩ kũmaikia
aamaikirie Jehanamu, akĩmohithia marima-inĩ ma nduma maikarage kuo metereire ituĩro-rĩ,

5 ningĩ kuona atĩ ndaiguĩrĩire thĩ ya tene tha hĩndĩ ĩrĩa aarehire kĩguũ kĩa maĩ kũrĩ andũ arĩa
maatũũraga kuo matetĩkĩtie Yahweh, no akĩgitĩra Nuhu, ũrĩa warĩ mũhunjia wa ũthingu na andũ
angĩ mũgwanja;

6 na angĩkorwo nĩ atuĩrĩire matũũra ma Sodomu na Gomora cira na ũndũ wa kũmacina magĩtuĩka
mũhu, na akĩmatua kĩonereria kĩa ũrĩa gũgaatuĩka kũrĩ andũ arĩa matetĩkĩtie Yahweh;

7 na angĩkorwo nĩ ahonokirie Loti, mũndũ warĩ mũthingu, na waiguithagio kĩeha nĩ mĩtũũrĩre ya
ũũra-thoni ya andũ acio aaganu,

2484







8 (nĩgũkorwo mũndũ ũcio mũthingu, ũrĩa waikaranagia nao o mũthenya, nĩ aiguithagio ruo
ngoro-inĩ yake thingu nĩ ciĩko cia waganu iria oonaga na akaigua);

9 angĩkorwo ũguo nĩguo kũrĩ-rĩ, Yahweh nĩ oĩ kũhonokia andũ arĩa mamwĩyamũrĩire kuuma
magerio-inĩ, na kũiga andũ arĩa matarĩ athingu nginya mũthenya wa cira ũkinye, nĩguo
amaherithie,

10 na makĩria harĩ andũ arĩa marũmagĩrĩra merirĩria moru ma mwĩrĩ marĩa marĩ magigi na
makanyarara wathani o wothe.

Andũ acio nĩ ndũrĩka na nĩ etĩi na matiĩtigagĩra kũruma ciũmbe cia igũrũ iria irĩ riri;

11 no rĩrĩ, o na gũtuĩka araika nĩ marĩ hinya na ũhoti makĩria, matirumaga ciũmbe icio
magĩcithitangaga kũrĩ Yahweh.

12 No andũ acio nĩ marumanaga maũndũ-inĩ marĩa matoĩ. Mahaana ta nyamũ itarĩ na meciria,
iria ciũmbĩtwo itarĩ na ũmenyo, na iciarĩtwo irĩ cia kũgwatio na kũninwo, na o ta nyamũ-rĩ, o nao
nĩ kũninwo makaaninwo.

13 Nao nĩ makarĩhwo ũũru na ũũru kũringana na ũrĩa matũire mekaga. O monaga atĩ kũrĩĩo
mũthenya barigici nĩkuo gwĩkenia. Andũ acio nĩ imeni na ũũgũ, rĩrĩa megwĩkenia maruga-inĩ
mao ma ikeno hĩndĩ ĩrĩa mekũrĩanĩra na inyuĩ.

14 Marĩ na maitho maiyũrĩte ũtharia, na matitigaga kwĩhia; o maguucagĩrĩria andũ arĩa marĩ
ngoro hũthũ; o nĩ njorua cia ũkoroku, na nĩ rũciaro rũrume!

15 Nĩ matigĩte njĩra ĩrĩa nũngarũ makoora makarũmĩrĩra njĩra ya Balamu wa Beori, ũrĩa wendaga
mũno mũcara wa gwĩka ũũru.

16 No nĩ akũũmirwo nĩ ndigiri, nyamũ ĩtaaragia, nĩ ũndũ wa gwĩka ũũru, ĩkĩaria na mũgambo wa
mũndũ, na ĩkĩriĩra ũgũrũki wa mũnabii ũcio.

17 Andũ acio nĩ ithima itarĩ maĩ, na nĩ ibii iria itwaragwo nĩ kĩhuhũkanio. Nao no nduma nene
makĩria metereirio.

2485







18 Nĩgũkorwo maaragia ndeto cia tũhũ na cia mwĩtĩo, makaguucagĩrĩria na merirĩria mao moru
ma mwĩrĩ o na ũũra-thoni andũ arĩa marethara moime thĩinĩ wa arĩa matũũraga mahĩtagia.

19 Mameeragĩra gũkũũrwo ũkombo-inĩ, o rĩrĩa o ene marĩ ngombo cia ũhoro wa kũbutha,
nĩgũkorwo mũndũ nĩ ngombo ya ũndũ ũrĩa wothe ũmwathaga.

20 Mangĩkorwo nĩ metharĩte kuuma thĩinĩ wa maũndũ marĩa marĩ magigi ma gũkũ thĩ nĩ ũndũ
wa kũmenyana na Yahweh na Mũhonokia witũ Yahshua Messiya na ningĩ macoke kuohanio na
maũndũ na magatorio nĩmo-rĩ, mũtũũrĩre wao wa marigĩrĩrio-inĩ ũgaakorwo ũrĩ mũũru gũkĩra wa
kĩambĩrĩria.

21 Nĩ kaba matangĩamenyete njĩra ya ũthingu, gũkĩra kũmĩmenya na magacoka kũhutatĩra
Watho ũrĩa Mwamũre maatigĩirwo.

22 Ũhoro ũcio wao, nĩ wonanĩtio nĩ wa ma nĩ thimo iria ciugaga atĩrĩ: ―Ngui ĩcokagĩrĩra
matahĩko mayo,‖ na, ―Ngũrũe ya mũgoma yathambio ĩcokaga ĩgathiĩ kwĩgaragaria mũtondo-inĩ.‖

2 KEPHA 3

1 Endwa akwa, maya nĩ marũa ma kerĩ ndĩramwandĩkĩra, na o ta marũa-inĩ marĩa ma mbere,
ndĩraarahũra ũhoti wanyu wa gwĩciria kũgerera kĩririkania, 2 nĩguo mũririkane ciugo iria ciarĩtio
hau kabere nĩ anabii arĩa aamũre na Rĩathani rĩa Yahweh na Mũhonokia kũgerera atũmwo anyu.

3 O mbere menyai ũndũ ũyũ, atĩ matukũ-inĩ ma kũrigĩrĩria nĩ gũgoka anyũrũrania, mathiage
kũringana na merirĩria mao ma mwĩrĩ 4 na moigage ũũ: ―Gũka gwake kũu kweranĩirũo gũkĩrĩ
ha? Tondũ kuuma mũthenya ũrĩa maithe maitũ ma tene maakomire gĩkuũ-inĩ-rĩ, maũndũ mothe
mathiaga o na mbere o ta ũrĩa maatariĩ kuuma kĩambĩrĩria kĩa ũũmbi.‖

5 Nĩ gũkorũo nĩ meriganagĩria ũndũ ũyũ, atĩ tene nĩ kwarĩ na igũrũ na thĩ nyũmũ ĩrĩa yehandĩte
kuuma maĩ-inĩ na gatagatĩ ka maĩ kũgerera kiugo kĩa Yahweh; 6 na atĩ kũgerera harĩ cio, thĩ ya
kahinda kau nĩ yaanangirũo rĩrĩa yahumbĩrirũo nĩ mũiyũro wa maĩ. 7 Na kũgerera kiugo o ro kĩu,
igũrũ na thĩ iria irĩ kuo rĩu ciigĩirũo mwaki na ciigĩtwo nginya mũthenya ũrĩa wa cira na wa
kũninwo kwa andũ arĩa matetigĩrĩte Yahweh.

8 No rĩrĩ, mũtikanariganĩrũo nĩ ũndũ ũyũ, endwa akwa, atĩ mũthenya ũmwe harĩ Yahweh no ta
mĩaka ngiri na mĩaka ngiri no ta mũthenya ũmwe.

9 Yahweh ndekururagia ũhoro-inĩ wĩgiĩ kĩĩranĩro gĩake ta ũrĩa andũ amwe meciragia atĩ nĩ
ekururagia, no nĩ akoragwo na wetereri kũmwerekera tondũ ndendaga mũndũ o na ũmwe
akaaninwo no endaga othe merire. 10 No mũthenya wa Yahweh ũgoka o ta mũici, hĩndĩ ĩrĩa

2486




igũrũ rĩkeehera na mũrurumo mũnene, no indo cia mũthingi irĩ hiũ mũno nĩ igatweka ithire, nayo
thĩ na mawĩra marĩa marĩ thĩinĩ wayo icinwo biũ.

11 Tondũ indo icio ciothe igaathira na njĩra ĩyo-rĩ, mwĩciriei mwagĩrĩirũo gũkorũo mũrĩ andũ a
mũthemba ũrĩkũ mĩthiĩre-inĩ ya kwĩyamũrĩra Yahweh na ũthingu, 12 o mũgĩetagĩrĩra na
mũkĩigaga hakuhĩ meciria-inĩ gũkorũo kuo kwa mũthenya wa Yahweh, ũrĩa kũgerera guo igũrũ
rĩkaanangwo na mwaki na indo cia mũthingi itweke nĩ ũrugarĩ mũingĩ! 13 No kũringana na
kĩĩranĩro gĩake, kũrĩ na igũrũ rĩerũ na thĩ njerũ twetereire, na thĩinĩ wacio nĩ gũgaatũũra ũthingu.

14 Kwoguo endwa akwa tondũ nĩ mwetereire maũndũ macio-rĩ, ĩkai ũrĩa wothe mũngĩhota nĩguo
mũthia-inĩ akaamũkora mũtarĩ na kameni kana karoro na mũrĩ na thayũ. 15 Ningĩ, onagai
wetereri wa Mwathi witũ arĩ ũhonokio, o ta ũrĩa Saũlũ mũrũ wa Ithe witũ twendete o nake
aamwandĩkĩire kũringana na ũũgĩ ũrĩa aaheetwo, 16 akĩaria ũhoro wa maũndũ maya o ta ũrĩa
ekaga marũa-inĩ make mothe. Ĩndĩ, maũndũ mamwe marũa-inĩ macio nĩ maritũ gũtaũkĩrũo, na
nĩmo andũ arĩa matarĩ ũmenyo na matehandĩte wega marahong‘ora, o ta ũrĩa mekaga Maandĩko
marĩa mangĩ, makerehera mwanangĩko.

17 Nĩ ũndũ ũcio inyuĩ endwa akwa-rĩ, tondũ mũrĩ na ũmenyo ũyũ kabere, mwĩmenyagĩrĩrei
nĩguo mũtikanahĩtithio hamwe nao mahĩtia-inĩ ma andũ arĩa moinaga Watho, mũgũe mwehere
mũrũgamo-inĩ wanyu mũrũmu. 18 No thiagai mũgĩkũraga ũhoro-inĩ wĩgiĩ ũtugi mũnene na
ũmenyo wĩgiĩ Mwathi na Mũhonokia witũ Yahshua Messiya. Arogĩa na riri rĩu na nginya tene na
tene. Amein.

1 JOHANA 1

1 Ũhoro ũrĩa warĩ kuo kuuma o kĩambĩrĩria, ũrĩa tũiguĩte, na ũrĩa tuonete na maitho maitũ, na
tũkawĩrorera, namo moko maitũ makaũhutia, o ũhoro ũcio wa Kiugo kĩa muoyo, nĩguo
tũhunjagia.

2 Muoyo ũcio nĩ wonithanirio; na ithuĩ nĩ tũwonete na tũkaheana ũira waguo, na ithuĩ
tũkamũhunjagĩria ũhoro wa muoyo wa tene na tene, ũrĩa watũire na Ithe witũ, na ũkĩonithanio
kũrĩ ithuĩ. 3 Ithuĩ tũmũhunjagĩria kĩrĩa tuonete na tũkaigua, nĩgetha o na inyuĩ mũgĩe ngwatanĩro
na ithuĩ. Nayo ngwatanĩro iitũ nĩ ngwatanĩro na Ithe witũ, o na Mũriũ Yahshua Messiya.

4 Tũramwandĩkĩra maũndũ maya nĩguo gĩkeno giitũ kĩiganĩre.

2487






5 Ĩno nĩyo ndũmĩrĩri ĩrĩa tũiguĩte kuuma kũrĩ we, na nĩyo tũramũmenyithia, atĩ: Yahweh nĩ
ũtheri; thĩinĩ wake gũtirĩ nduma o na hanini.

6 Tũngiuga atĩ tũrĩ ngwatanĩro nake, tũgĩthiaga na mĩthiĩre ya nduma-rĩ, ũguo nĩ kũhenania,
naguo ũhoro wa ma ndũtũũraga thĩinĩ witũ.

7 No tũngĩthiĩ na ũtheri, o ta ũrĩa we arĩ ũtheri-inĩ, tũrĩ na ngwatanĩro mũndũ na ũrĩa ũngĩ, nayo
thakame ya Yahshua, Mũrũ wake, nĩ ĩtũtheragia, tũgathirwo nĩ mehia mothe.

8 Tũngiuga tũtirĩ na mehia, nĩ kwĩhenia tũkwĩhenia, naguo ũhoro wa ma ndũrĩ thĩinĩ witũ.

9 Tũngiumbũra mehia maitũ-rĩ, we nĩ mwĩhokeku na nĩ wa kĩhooto, na nĩ egũtũrekera mehia
maitũ na atũtherie tũthirwo nĩ maũndũ mothe marĩa matarĩ ma ũthingu.

10 Tũngiuga tũtiĩhĩtie-rĩ, tũkũmũtua wa maheni, naguo ũhoro wake ndũrĩ na handũ thĩinĩ witũ.

1 JOHANA 2

1 Twana twakwa nyendete, ngũmwandĩkĩra maũndũ maya nĩgetha mũtikehagie. No mũndũ o na
ũ angĩĩhia-rĩ, nĩ tũrĩ na mũtũcirĩrĩri harĩ Ithe witũ, na nĩwe Yahshua Messiya, Ũrĩa Mũthingu.

2 We nĩwe igongona rĩa kũhoroheria mehia maitũ, na to mehia maitũ moiki, no nĩ mehia ma
andũ othe a thĩ.

3 Na ithuĩ nĩ tũmenyaga atĩ nĩ tũmũũĩ, angĩkorwo nĩ twathĩkagĩra Maathani make.

4 Mũndũ ũrĩa uugaga atĩrĩ, ―Nĩ ndĩmũũĩ,‖ no ndekaga ũrĩa aathanaga-rĩ, ũcio nĩ wa maheni, na
ũhoro wa ma ndũrĩ thĩinĩ wake.

5 No mũndũ o wothe angĩathĩkĩra kiugo gĩake-rĩ, ti-itherũ wendo wa Yahweh nĩ mũkinyanĩru
kũna thĩinĩ wake. Ũndũ ũyũ nĩguo ũtũmaga tũmenye atĩ tũrĩ thĩinĩ wake: 6 Ũrĩa wothe uugaga atĩ
nĩ atũire thĩinĩ wake-rĩ, no nginya athiĩ na mĩthiĩre ta ĩrĩa Yahshua aarĩ nayo.

7 Arata akwa endwa, ti Rĩathani rĩerũ ndĩramwandĩkĩra, no nĩ Rĩathani rĩrĩa rĩa tene, o rĩrĩa
mũtũire narĩo kuuma o kĩambĩrĩria. Rĩathani rĩrĩ rĩa tene nĩrĩo ndũmĩrĩri ĩrĩa mũiguĩte.

2488







8 No rĩu nĩ Rĩathani rĩerũ ndĩramwandĩkĩra; naguo ũhoro wa ma warĩo wonekaga thĩinĩ wake na
thĩinĩ wanyu, tondũ nduma no ĩrathira, naguo ũtheri ũrĩa wa ma nĩ ũrĩkĩtie kwara.

9 Mũndũ ũrĩa uugaga atĩ arĩ ũtheri-inĩ no nĩ athũire mũrũ kana mwarĩ wa ithe-rĩ, ũcio arĩ o
nduma-inĩ.

10 Ũrĩa wothe wendete mũrũ na mwarĩ wa ithe atũũraga ũtheri-inĩ, na thĩinĩ wake gũtirĩ ũndũ
ũngĩtũma ahĩngwo.

11 No ũrĩa wothe ũthũire mũrũ kana mwarĩ wa ithe, arĩ nduma-inĩ na athiaga na nduma;
ndamenyaga kũrĩa arathiĩ, tondũ nduma nĩ ĩmũtuĩte mũtumumu.

12 Ndĩramwandĩkĩra, inyuĩ twana twakwa nyendete,

tondũ nĩ mũrekeirwo mehia manyu nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩake.

13 Ndĩramwandĩkĩra, inyuĩ maithe,

tondũ nĩ mũmenyete ũrĩa warĩ kuo kuuma o kĩambĩrĩria.

Ndĩramwandĩkĩra, inyuĩ andũ ethĩ,

tondũ nĩ mũtooretie ũrĩa mũũru.

Ndĩramwandĩkĩra, inyuĩ twana twakwa nyendete,

tondũ nĩ mũmenyete Ithe witũ.

14 Ndĩramwandĩkĩra, inyuĩ maithe,

2489












tondũ nĩ mũmenyete ũrĩa warĩ kuo kuuma o kĩambĩrĩria.

Ndĩramwandĩkĩra, inyuĩ andũ ethĩ,

tondũ mũrĩ na hinya,

nakĩo kiugo kĩa Yahweh nĩ gĩtũũraga thĩinĩ wanyu,

na nĩ mũtooretie ũrĩa mũũru.

15 Mũtikende thĩ kana kĩndũ o gĩothe kĩrĩ thĩinĩ wa thĩ. Mũndũ o na ũ angĩkorwo nĩ endete thĩ-rĩ,
wendo wa Ithe witũ ndũrĩ thĩinĩ wake.

16 Nĩgũkorwo ũndũ o wothe ũrĩ gũkũ thĩ, na nĩmo merirĩria ma mwĩrĩ, na merirĩria ma maitho ,
na mwĩraho wa kĩrĩa mũndũ arĩ nakĩo na ũrĩa ekaga: maũndũ macio matiumanĩte na Ithe witũ, no
moimanĩte na thĩ.

17 Thĩ na merirĩria mayo nĩ ithiraga, no mũndũ ũrĩa wĩkaga ũrĩa Yahweh endaga atũũraga nginya
tene.

18 Twana twakwa nyendete, rĩrĩ nĩ ithaa rĩa kũrigĩrĩria; na o ta ũrĩa mũiguĩte atĩ mũmena-
Messiya nĩ aroka, o na rĩu amena-Messiya aingĩ nĩ mokĩte. Na nĩ ũndũ ũcio nĩ tũmenyete atĩ rĩrĩ
nĩrĩo ithaa rĩa kũrigĩrĩria.

19 Kuuma nĩ moimire kũrĩ ithuĩ, no matiarĩ aitũ. Nĩgũkorwo mangĩarĩ aitũ-rĩ, nĩ mangĩaikarire
hamwe na ithuĩ; no gũthiĩ kwao kuonanirie atĩ gũtiarĩ o na ũmwe wao warĩ witũ.

20 No rĩrĩ, inyuĩ mũrĩ ahake maguta nĩ Ũrĩa Mwamũre, na inyuĩ inyuothe nĩ mũũĩ ũhoro wa ma.

21 Ndiramwandĩkĩra tondũ mũtiũĩ ũhoro wa ma, no ngũmwandĩkĩra tondũ nĩ mũũĩ ũhoro wa ma,
na tondũ gũtirĩ ũhoro wa maheni uumanaga na ũhoro wa ma.

2490










22 Nũ ũkĩrĩ mũhenania? Nĩ mũndũ ũrĩa ũkaanaga atĩ Yahshua nĩwe Messiya. Mũndũ ta ũcio
nĩwe mũmena-Messiya: Mũndũ ũcio nĩ akaanaga Ithe o na Mũriũ. 23 Gũtirĩ mũndũ ũkaanaga
Mũriũ ũkĩrĩ na Ithe witũ; ũrĩa wothe uumbũraga Mũriũ arĩ na Ithe o nake.

24 Mwĩmenyererei nĩguo ũndũ ũrĩa mũrĩkĩtie kũigua kuuma o kĩambĩrĩria ũikarage thĩinĩ wanyu.
Ũndũ ũcio ũngĩikara thĩinĩ wanyu-rĩ, o na inyuĩ mũrĩikaraga thĩinĩ wa Mũriũ, o na mũrĩ thĩinĩ wa
Ithe.

25 Na ũndũ ũyũ nĩguo atwĩrĩire: O muoyo wa tene na tene.

26 Ndĩramwandĩkĩra maũndũ maya makoniĩ ũhoro wa andũ arĩa marageria kũmũhĩtithia.

27 Na inyuĩ-rĩ, maguta marĩa mwahakirwo nĩwe-rĩ, megũtũũra thĩinĩ wanyu, na mũtibatairio nĩ
mũndũ o na ũ wa kũmũruta ũhoro. No rĩrĩ, o ta ũrĩa ihaka rĩake rĩa maguta rĩmũrutaga ũhoro wa
maũndũ mothe, na o ta ũrĩa rĩrĩ rĩa ma, na ti rĩa maheni: o ta ũrĩa rĩmũrutĩte-rĩ, tũũrai thĩinĩ wake.

28 Na rĩu, inyuĩ twana twakwa nyendete, kĩrĩrĩriai gũikara thĩinĩ wake nĩgetha rĩrĩa akoonithanio
tũgaakorwo tũrĩ na ũũmĩrĩru na tũtegũconoka mbere yake hĩndĩ ĩrĩa agoka.

29 Angĩkorwo nĩ mũũĩ atĩ we nĩ mũthingu, kĩmenyei atĩ mũndũ ũrĩa wĩkaga maũndũ marĩa
maagĩrĩire nĩ aciarĩtwo nĩwe.

1 JOHANA 3

1 Onei wendo mũnene ũrĩa Ithe witũ atuonetie, atĩ tũgeetwo ciana cia Yahweh! Na ũguo nĩguo
tũtariĩ. Nĩkĩo thĩ ĩtatũũĩ, tondũ ndĩmũmenyete.

2 Endwa akwa, ithuĩ rĩu tũrĩ ciana cia Yahweh, no gũtirĩ kũraguũrio ũrĩa tũgaatuĩka. Nĩ tũũĩ atĩ
rĩrĩa akaaguũrio tũkaahaanana nake, tondũ tũkaamuona o ta ũrĩa atariĩ. 3 Na mũndũ o wothe ũrĩ
na kĩĩrĩgĩrĩro kĩu thĩinĩ wake nĩ etheragia akeyamũrĩra Yahweh, o ta ũrĩa ũcio nake arĩ Mwamũre.

4 Mũndũ o wothe ũmenyerete kwĩhia ningĩ nĩ amenyerete kwagarara Watho, tondũ kwĩhia nĩ
kwagarara-Watho.

2491








5 Ningĩ nĩ mũũĩ atĩ aaguũririo nĩguo eherie mehia maitũ, na ndarĩ mehia thĩinĩ wake. 6 Mũndũ
wothe ũtũũraga arĩ na ũiguano nake ndehagia; gũtirĩ mũndũ ũmenyerete kwĩhia ũrĩ wamuona
kana akamũmenya.

7 Twana tũtũ, mũndũ o na ũrĩkũ ndakanamũhĩtithie; mũndũ ũrĩa ũmenyerete gwĩka maũndũ ma
ũthingu nĩ mũthingu, o ta ũrĩa ũcio arĩ mũthingu.

8 Mũndũ ũrĩa ũmenyerete kwĩhia oimanĩte na ũrĩa mũũru, tondũ ũrĩa mũũru akoretwo akĩĩhia
kuuma o kĩambĩrĩria. Na ũndũ ũcio nĩguo watũmire Mũrũ wa Yahweh aguũrio, nĩguo oinange
mawĩra ma ũrĩa mũũru.

9 Mũndũ wothe ũciarĩtwo kuumana na Yahweh ndehagia, nĩ ũndũ mbeũ Yake ĩtũũraga thĩinĩ wa
mũndũ ta ũcio, na ndangĩhota kwĩhia nĩ gũkorũo aciarĩtwo kuumana na Yahweh. 10 Ciana cia
Yahweh na ciana cia ũrĩa mũũru imenyekaga na ũndũ ũyũ: Mũndũ o wothe ũtemenyeragia gwĩka
maũndũ ma ũthingu ndoimanĩte na Yahweh, o na kana mũndũ ũrĩa ũtendete mũrũ wa Ithe o
nake.

11 Tondũ ĩno nĩyo ndũmĩrĩri ĩrĩa mwaiguire kuuma o kĩambĩrĩria, atĩ nĩ twagĩrĩirũo kwendana;
12 ti ta Kaini, ũrĩa woimanĩte na ũrĩa mũũru na akĩũraga mũrũ wa nyina. Na nĩ kĩ gĩatũmire
amũũrage? Nĩ tondũ ciĩko ciake ciarĩ njũru, nacio cia mũrũ wa nyina ciarĩ cia ũthingu.

13 Ariũ a Ithe witũ, mũtikagege atĩ tondũ thĩ nĩ ĩmũthũire. 14 Nĩ tũũĩ atĩ nĩ tuumĩte thĩinĩ wa
gĩkuũ tũgatonya muoyo-inĩ, tondũ nĩ twendete ariũ a Ithe witũ. Ũrĩa ũtendanaga atũũraga thĩinĩ
wa gĩkuũ. 15 Mũndũ o wothe ũthũire mũrũ wa Ithe nĩ mũũragani, na nĩ mũũĩ atĩ gũtirĩ mũũragani
ũrĩ na muoyo wa tene na tene thĩinĩ wake.

16 Ũndũ ũyũ nĩguo ũtũmĩte tũmenye ũhoro wa Wendani, tondũ ũcio nĩ aarutire muoyo wake nĩ
ũndũ witũ, na ithuĩ nĩ twagĩrĩirũo kũruta mĩoyo itũ nĩ ũndũ wa ariũ a Ithe witũ.

17 No mũndũ o wothe ũrĩ na indo cia thĩ ĩno na akona mũrũ wa Ithe arĩ na thĩna no akarega
kũmũcaĩra-rĩ, Wendani wa Yahweh ũngĩgĩkorũo thĩinĩ wake atĩa?

18 Twana tũtũ, ithuĩ tũtiagĩrĩirũo kwendana na ciugo kana na kanua tu, ĩndĩ twagĩrĩirũo
kwendana na ciĩko na ma.

19 Ũndũ ũcio nĩguo ũrĩtũmaga tũmenye atĩ tuumanĩte na ũhoro ũrĩa wa ma, na tũkagĩa na ũũma
thĩinĩ wa ngoro ciitũ tũrĩ mbere yake 20 ũhoro-inĩ wĩgiĩ ũndũ o wothe ũrĩa ngoro ciitũ ingĩtũtuĩra,
tondũ Yahweh nĩ mũnene gũkĩra ngoro ciitũ na nĩ oĩ maũndũ mothe. 21 Endwa akwa, ngoro ciitũ
ingĩaga gũtũtuĩra-rĩ, no tũkorũo na wĩyathi wa kwaria na Yahweh;

22 na kĩrĩa gĩothe tũmũhoyaga nĩ atũheaga, tondũ nĩ tũmenyagĩrĩra Maathani make na tũgeka
maũndũ marĩa maagĩrĩru maitho-inĩ make. 23 Na rĩrĩ nĩrĩo Rĩathani rĩake: Atĩ tũgĩe na wĩtĩkio
harĩ rĩĩtwa rĩa Mũrũwe Yahshua Messiya na twendanage, o ta ũrĩa aatũheire Rĩathani. 24 Makĩria

2492



ma ũguo, mũndũ ũrĩa ũmenyagĩrĩra Maathani make atũũraga arĩ na ũiguano hamwe nake, nake
agatũũra arĩ na ũiguano hamwe na mũndũ ta ũcio. Na kũgerera Roho ũrĩa aatũheire, nĩ
tũmenyaga atĩ atũũraga arĩ na ũiguano hamwe na ithuĩ.

1 JOHANA 4

1 Arata akwa endwa, mũtigetĩkagie roho o wothe, no mũroragie maroho muone kana moimĩte
kũrĩ Yahweh, tondũ anabii aingĩ a maheni nĩ moimagarĩte magathiĩ thĩ yothe.

2 Ũũ nĩguo mũngĩhota gũkũũrana Roho wa Yahweh: Roho o wothe ũrĩa uumbũraga atĩ Yahshua
Messiya nĩ okĩte arĩ na mwĩrĩ, ũcio uumĩte kũrĩ Yahweh,

3 no roho o wothe ũrĩa ũtoimbũraga Yahshua, ũcio nduumĩte kũrĩ Yahweh. Ũcio nĩ roho wa
mũmena-Messiya, ũrĩa mũiguĩte atĩ nĩ ũgoka na o na rĩu nĩ ũrĩkĩtie gũũka gũkũ thĩ.

4 Inyuĩ twana twakwa nyendete, inyuĩ mũrĩ a Yahweh na nĩ mũmatoretie, tondũ ũrĩa ũrĩ thĩinĩ
wanyu nĩ mũnene gũkĩra ũrĩa ũrĩ gũkũ thĩ.

5 Acio moimĩte gũkũ thĩ, na nĩ ũndũ ũcio maaragia ũhoro wa maũndũ ma gũkũ thĩ, na thĩ na
andũ a gũkũ thĩ makamathikĩrĩria.

6 Ithuĩ tuumĩte kũrĩ Yahweh, nake mũndũ o wothe ũrĩa ũũĩ Yahweh nĩ atũthikagĩrĩria; no ũrĩa
wothe ũtoimĩte kũrĩ Yahweh ndatũthikagĩrĩria. Ũguo nĩguo tũkũũranaga Roho ũrĩa wa ma, na
roho ũrĩa wa maheni.

7 Arata akwa endwa, nĩ twendanagei mũndũ na ũrĩa ũngĩ, nĩgũkorwo Wendani uumaga kũrĩ
Yahweh. Mũndũ o wothe ũrĩa wendanaga, aciarĩtwo nĩ Yahweh o na nĩ oĩ Yahweh. 8 Mũndũ o
wothe ũrĩa ũtendanaga ũcio ndoĩ Yahweh, tondũ Yahweh nĩ Wendo.

9 Ũũ nĩguo Yahweh oonanirie Wendani wake harĩ ithuĩ: Nĩ atũmire Mũriũ wake, o we wa
mũmwe, gũkũ thĩ nĩgetha tũtũũre muoyo nĩ ũndũ wake.

10 Ũyũ nĩguo Wendani: Ti atĩ nĩ ithuĩ twendire Yahweh, no we nĩwe watwendire, na agĩtũma
Mũriũ wake atuĩke igongona rĩa kũhoroheria mehia maitũ. 11 Arata akwa endwa, kuona atĩ
Yahweh nĩguo atwendete-rĩ, o na ithuĩ nĩ tũkĩagĩrĩirwo twendanage.

12 Gũtirĩ mũndũ ũrĩ wona Yahweh; no tũngĩendana mũndũ na ũrĩa ũngĩ-rĩ, Yahweh nĩ atũũraga
thĩinĩ witũ, naguo Wendani wake ũgakinyanĩra thĩinĩ witũ.

2493






13 Ũndũ ũrĩa ũtũmaga tũmenye atĩ tũtũũraga thĩinĩ wake nake agatũũra thĩinĩ witũ, nĩ atĩ nĩ
atũheete Roho wake.

14 Na nĩ tuonete na tũkoimbũra atĩ Ithe witũ nĩ atũmĩte Mũriũ atuĩke Mũhonokia wa thĩ yothe.
15 Mũndũ o wothe angiumbũra atĩ Yahshua nĩ Mũrũ wa Yahweh-rĩ, Yahweh atũũraga thĩinĩ
wake, nake agatũũra thĩinĩ wa Yahweh.

16 Na nĩ ũndũ ũcio nĩ tũmenyete na tũkehoka Wendani ũrĩa Yahweh atwendete naguo.

Yahweh nĩ wendo. Mũndũ o wothe ũtũũraga endanĩte atũũraga thĩinĩ wa Yahweh, nake Yahweh
atũũraga thĩinĩ wake. 17 Ũguo nĩguo wendani ũkinyanagĩra thĩinĩ witũ nĩgetha tũkaagĩa na
ũũmĩrĩru mũthenya ũrĩa gũgaatuanĩrwo cira, tondũ tũrĩ gũkũ thĩ nĩ tũhaanaine nake.

18 Wendani ndũrĩ guoya. No Wendani ũrĩa mũkinyanĩru nĩ ũingataga guoya, tondũ guoya
ũkonainie na iherithia. Mũndũ ũrĩa wĩtigagĩra, ndatuagwo mũkinyanĩru thĩinĩ wa Wendani.

19 Ithuĩ twendanaga tondũ we nĩwe waambire gũtwenda. 20 Mũndũ angiuga atĩrĩ, ―Nĩ nyendete
Yahweh,‖ na nĩ athũire mũrũ kana mwarĩ wa ithe-rĩ, ũcio nĩ wa maheni. Nĩgũkorwo mũndũ o
wothe ũtendete mũrũ wa ithe, ũrĩa atũire onaga, ndangĩhota kwenda Yahweh, ũrĩa atarĩ oona. 21
Nake nĩ atũheete Rĩathani rĩrĩ: Mũndũ o wothe wendete Yahweh, no nginya ende mũrũ kana
mwarĩ wa ithe o nake.

1 JOHANA 5

1 Mũndũ o wothe wĩtĩkĩtie atĩ Yahshua nĩwe Messiya aciarĩtwo kuumana na Yahweh, nake
mũndũ o wothe wendete ũrĩa watũmire gũciarũo kũu gwĩkĩke nĩ endete ũrĩa ũciarĩtwo kuumana
na ũcio.

2 Ũndũ ũyũ nĩguo ũtũmaga tũmenye atĩ nĩ twendete ciana cia Yahweh, twakorũo twendete
Yahweh na tũkahingagia Maathani make.

3 Nĩ gũkorũo kwenda Yahweh nĩ atĩrĩ, tũmenyagĩrĩre Maathani make; na Maathani make ti
mũrigo, 4 tondũ mũndũ o wothe ũciarĩtwo kuumana na Yahweh nĩ atooragia thĩ. Na ũyũ nĩguo
ũhootani ũrĩa ũtooretie thĩ, wĩtĩkio witũ.

5 Nũ ũngĩhota gũtooria thĩ? Na githĩ ti mũndũ ũrĩa wĩtĩkĩtie atĩ Yahshua nĩ Mũrũ wa Yahweh? 6
Ũcio nĩwe wokire na njĩra ya maĩ na thakame, Yahshua Messiya, no ti na maĩ matheri, ĩndĩ nĩ na
maĩ na thakame. Na Roho nĩ ũrutaga ũira, tondũ Roho nĩguo ũhoro ũrĩa wa ma. 7 Nĩ gũkorũo
kũrĩ indo ithatũ irutaga ũira: 8 Roho, Maĩ, na Thakame; na icio ithatũ nĩ irĩ ũiguano.

2494





9 Angĩkorũo nĩ twĩtĩkagĩra ũira wa andũ, ũira wa Yahweh nĩ mũnene makĩria. Nĩ gũkorũo ũyũ
nĩguo ũira ũrĩa Yahweh arutaga, ũira ũrĩa arutĩte wĩgiĩ Mũrũ Wake.10 Mũndũ ũrĩa ũigaga wĩtĩkio
wake harĩ Mũrũ wa Yahweh, arĩ na ũira ũcio thĩinĩ wake. Mũndũ ũrĩa ũtarĩ wĩtĩkio harĩ Yahweh
amũtuĩte mũhenania, nĩ gũkorũo ndaigĩte wĩtĩkio wake harĩ ũira ũrĩa Yahweh arutĩte wĩgiĩ Mũrũ
Wake.

11 Na ũira ũcio nĩ atĩ, Yahweh nĩ aatũheire muoyo wa tene na tene, na muoyo ũcio ũrĩ thĩinĩ wa
Mũrũ Wake. 12 Ũrĩa ũrĩ na Mũriũ arĩ na muoyo ũcio; ũrĩa ũtarĩ na Mũrũ wa Yahweh ndarĩ na
muoyo ũcio.

13 Ndĩramwandĩkĩra maũndũ maya nĩgetha mũmenye atĩ mũrĩ na muoyo wa tene na tene, inyuĩ
arĩa mũigaga wĩtĩkio wanyu harĩ rĩĩtwa rĩa Mũrũ wa Yahweh.

14 Na ũyũ nĩguo ũũma ũrĩa tũkoragwo naguo harĩ we, atĩ tũngĩhoya ũndũ o na ũrĩkũ kũringana
na wendi wake, nĩ atũiguaga.

15 Na angĩkorũo nĩ tũũĩ atĩ nĩ atũiguaga ũhoro-inĩ o wothe twamũhoya-rĩ, nĩ tũũĩ atĩ nĩ tũkũheo
indo iria tũhoyaga, nĩ gũkorũo nĩ tũmũhoete.

16 Mũndũ o wothe angĩona mũrũ wa Ithe agĩka rĩhia rĩtangĩrehe gĩkuũ, nĩ amũhoere, na Yahweh
nĩ ekũmũhe muoyo, acio nĩ arĩa matekaga rĩhia rĩrĩa rĩrehaga gĩkuũ. Nĩ kũrĩ rĩhia rĩrehaga gĩkuũ.

Ti ũhoro wĩgiĩ rĩhia ta rĩu ndĩrera mũndũ ũcio amũhoere.

17 Maũndũ mothe matarĩ ma ũthingu nĩ mehia, no nĩ kũrĩ rĩhia rĩtarehaga gĩkuũ.

18 Nĩ tũũĩ atĩ mũndũ o wothe ũciarĩtwo kuumana na Yahweh ndehagia, no atĩ ũrĩa ũciarĩtwo
kuumana na Yahweh nĩ amũroraga, nake ũrĩa mũũru ndangĩhota kũmũnyita. 19 Nĩ tũũĩ atĩ
tuumanĩte na Yahweh, no thĩ yothe ĩkoragwo rungu rwa hinya wa ũrĩa mũũru.

20 No nĩ tũũĩ atĩ Mũrũ wa Yahweh nĩ okĩte, na nĩ atũheete ũtaũku nĩguo tũgĩe na ũmenyo wĩgiĩ
Ũrĩa wa Ma. Na tũrĩ na ũiguano na Ũcio wa Ma, kũgerera Mũrũ Wake Yahshua Messiya. Ũcio
nĩwe Kĩhoti ũrĩa wa ma na muoyo wa tene na tene. 21 Twana tũtũ, mwĩthemagei mĩhianano.

2 JOHANA 1

1 Kuuma kũrĩ niĩ Mũthuri wa Ũngano,

Ndaandĩka marũa maya kũrĩ mũndũ-wa-nja ũrĩa mũthure, o hamwe na ciana ciake, arĩa nyendete
kũna kũna, na to niĩ nyiki, no nĩ hamwe na arĩa othe mamenyete ũhoro ũrĩa wa ma:

2495





2 Makamwenda tondũ wa ũhoro ũrĩa wa ma, ũrĩa ũtũũraga thĩinĩ witũ, o na ũgũtũũra na ithuĩ
nginya tene:

3 Wega, na tha, na thayũ kuuma kũrĩ Yahweh Ithe, na kuuma kũrĩ Yahshua Messiya, o we Mũriũ
wa Ithe witũ, irĩikaraga na ithuĩ thĩinĩ wa Ũhoro wa Ma, na wa Wendani.

4 Nĩ ngenete mũno nĩ kuona ciana imwe ciaku igĩthiĩ na njĩra ya Ũhoro Ũrĩa wa Ma, o ta ũrĩa
Ithe witũ aatwathire.

5 Na rĩu, mũndũ-wa-nja ũyũ mwende, ti Rĩathani rĩerũ ndĩrakwandĩkĩra, no nĩ rĩrĩa tũtũire narĩo
kuuma o kĩambĩrĩria. Ngũũria atĩ twendanage mũndũ na ũrĩa ũngĩ.

6 Naguo Wendani nĩ atĩrĩ: Atĩ tũthiage na njĩra ya gwathĩkĩra Maathani Make. O ta ũrĩa mũiguĩte
kuuma o kĩambĩrĩria, Rĩathani rĩake nĩ atĩ mũthiage mũrĩ o na Wendani ũcio.

7 Ahenania, aingĩ arĩa matetĩkĩtie atĩ Yahshua Messiya ookire arĩ na mwĩrĩ, nĩ marorũũra gũkũ
thĩ. Mũndũ ta ũcio nĩ mũhenania na nĩ mũmena-Messiya. 8 Mwĩhũgagei nĩguo mũtigate kĩrĩa
mũrutĩire wĩra, no mũtuĩke a gũkaaheo mũcara wanyu ũrĩ wothe.

9 Mũndũ o wothe ũkĩraga njano akarega kũrũmĩrĩra ũrutani wa Messiya, ũcio ndakoragwo na
Yahweh; no ũrĩa ũikaraga ũrutani-inĩ ũcio, we arĩ na Ithe witũ o na Mũriũ.

10 Mũndũ o wothe angĩũka kũrĩ inyuĩ arĩ na ũrutani ũngĩ tiga ũcio-rĩ, mũtikanamũgeithie o na
kana mũmwamũkĩre kwanyu mũciĩ.

11 Mũndũ wothe ũngĩmwamũkĩra, nĩ kũgwatanĩra magwatanĩire nake ciĩko ciake cia waganu.

12 Ndĩ na maũndũ maingĩ ma kũmwandĩkĩra, no ndikwenda kũhũthĩra cienyũ cia mathanjĩ na
rangi. Handũ ha ũguo-rĩ, ndĩrehoka kũmũceerera njaranĩrie na inyuĩ tũkĩonanaga, nĩgetha gĩkeno
giitũ kĩiganĩre.

13 Nĩ mwageithio nĩ ciana cia mwarĩ wa maitũguo ũrĩa mũthure.

2496









3 JOHANA 1

1 Kuuma kũrĩ niĩ Mũthuri wa Ũngano,

Ndakwandĩkĩra, wee mũrata wakwa mwendwa Gayo, ũrĩa nyendete kũna kũna.

2 Mũrata wakwa mwendwa, mahoya makwa nĩ atĩ ũkenagĩre ũgima wa mwĩrĩ, na atĩ maũndũ
mothe magaacĩre, o ta ũrĩa ngoro yaku ĩikarĩte ĩgaacĩire.

3 Nĩ ndĩrakenire mũno nĩ ũndũ wa ariũ na aarĩ a Ithe witũ amwe gũũka kũnjĩĩra ũhoro wa
wĩhokeku waku ũhoro-inĩ ũrĩa wa ma, na ũrĩa ũkĩrĩrĩirie gũthiĩ na njĩra ya ũhoro ũrĩa wa ma.

4 Gũtirĩ ũndũ ũngĩ ũngenagia gũkĩra kũigua atĩ ciana ciakwa no ithiaga irũmĩrĩire njĩra ĩrĩa ya
ũhoro ũrĩa wa ma.

5 Mũrata wakwa mwendwa, wee nĩ ũkoragwo ũrĩ mwĩhokeku thĩinĩ wa maũndũ marĩa wĩkagĩra
ariũ na aarĩ a Ithe witũ, o na gũtuĩka ndũmoĩ.

6 Nĩ merĩte ũngano ũhoro wa wendani waku. Nĩ wega ũmoimagarie o ta ũrĩa kwagĩrĩire harĩ
Yahweh.

7 Moimagarire nĩ ũndũ wa Rĩĩtwa Rĩake na makĩrega ũteithio kuuma kũrĩ andũ arĩa matetĩkĩtie
Yahweh.

8 Nĩ ũndũ ũcio ithuĩ-rĩ, twagĩrĩirwo gũtanahagĩra andũ ta acio nĩgetha tũrutithanagie wĩra wa
ũhoro ũrĩa wa ma tũrĩ hamwe.

9 Nĩ ndaandĩkĩire ũngano, no Diotirefe, ũrĩa wendaga gũtuĩka ta mũnene, nĩ areganire na ithuĩ.

10 Nĩ ũndũ ũcio ndoka, nĩ ngoiga maũndũ marĩa ekaga, kwaria ndeto cia mũhuhu na cia
gũtũcambia. Ningĩ akaaga kũiganwo nĩ ũguo, akarega kũnyita ariũ na aarĩ a Ithe witũ ũgeni.
Agacoka akagirĩrĩria arĩa mekwenda gwĩka ũguo o na akamaingata Ũngano-inĩ.

2497








11 Mũrata wakwa mwendwa, ndũkanae kwĩgerekania na ũhoro ũrĩa mũũru, no wĩgerekanagie na
ũhoro ũrĩa mwega. Mũndũ o wothe ũrĩa wĩkaga wega nĩ wa Yahweh. Nake ũrĩa wothe wĩkaga
ũũru ũcio ndarĩ ona Yahweh.

12 Demeterio nĩ agathagĩrĩrio nĩ andũ othe, o na ũhoro ũrĩa wa ma guo mwene. O na ithuĩ nĩ
tũmũgathagĩrĩria, na inyuĩ nĩ mũũĩ atĩ ũira witũ nĩ wa ma.

13 Ndĩ na maũndũ maingĩ ma gũkwandĩkĩra, no ndikwenda gũkwandĩkĩra na karamu na rangi.

14 Ndĩ na mwĩhoko wa gũkuona ica ikuhĩ, twaranĩrie tũkĩonanaga.

Shalom!

Arata arĩa me gũkũ nĩ makũgeithia. Geithia arata arĩa marĩ kũu na marĩĩtwa mao.

YAHUDA 1

1 Nĩ niĩ Yahuda, ndungata ya Yahshua Messiya, na mũrũ wa nyina na Jakubu,

Ndĩraandĩkĩra arĩa metĩtwo, o arĩa mendetwo nĩ Yahweh Ithe, na makamenyagĩrĩrwo nĩ Yahshua
Messiya:

2 Mũroingĩhĩrwo nĩ tha, na thayũ, o na wendani.

3 Arata akwa endwa, o na gũtuĩka nĩ ndĩrendete mũno kũmwandĩkĩra ũhoro wa ũhonokio ũrĩa
tũgwatanĩire na inyuĩ-rĩ, nĩ ndĩronire kwagĩrĩire ndĩmwandĩkĩre nĩguo ndĩmũringĩrĩrie
mũrũagĩrĩre wĩtĩkio ũrĩa wehokeirwo andũ arĩa aamũre ihinda rĩmwe rĩa kũigana.

4 Nĩgũkorwo andũ amwe arĩa ũhoro wao wa gũtuĩrwo cira waandĩkĩtwo o tene nĩ metonyereirie
na hitho thĩinĩ wanyu. Acio nĩ andũ matetigagĩra Yahweh, na nĩ magarũraga Wega wa Yahweh
witũ ũtuĩke wa kũmetĩkĩria kũhũra ũmaraya, na magakaanaga Yahshua Messiya, o we wiki
Mwathi na Kĩhoti witũ.

2498









5 O na mwakorwo nĩ mũmenyete ũhoro ũyũ wothe-rĩ, nĩ ngwenda kũmũririkania atĩ Yahweh nĩ
akũũrire andũ ake akĩmaruta bũrũri wa Misiri, no thutha-inĩ akĩnina arĩa matetĩkĩtie.

6 Nao araika arĩa maaregire gũkindĩria wathani-inĩ wao na magĩtiganĩria kũndũ kwao gwa
gũtũũra-rĩ, acio nĩ amahingĩire nduma-inĩ, nao moheetwo na mĩnyororo ya tene na tene
metereirio ituĩro rĩa cira wa Mũthenya ũrĩa mũnene.

7 Ningĩ o ũndũ ũmwe nao, Sodomu, na Gomora, na matũũra marĩa maariganĩtie nĩ meneanire
harĩ ũmaraya na waganu wa mwĩrĩ ũtarĩ wa ndũire. Acio nĩo maatuĩkire kĩonereria kĩa arĩa
maherithagio na mwaki wa tene na tene.

8 O na ningĩ noguo, aroti acio mathũkagia mĩĩrĩ yao ene, na makaregana na wathani, na
magacambagia ciũmbe cia kũu igũrũ. 9 No rĩrĩ, o na Mikaeli, mũraika ũrĩa mũnene, hĩndĩ ĩrĩa
maakararanagĩria mwĩrĩ wa Musa na ũrĩa mũũru-rĩ, ndaigana kũgeria kũmũcambia, no oigire
atĩrĩ, ―Yahweh arogũkaania!‖ 10 No andũ acio-rĩ, marumaga maũndũ mothe marĩa matahotaga
kũmenya; namo maũndũ marĩa mamenyete na ũndũ wa mũciarĩre, ta nyamũ iria iteciragia-rĩ,
maũndũ macio nĩmo meninaga namo.

11 Kaĩ makĩrĩ na haaro-ĩ! Marũmĩrĩire njĩra ya Kaini; ningĩ magetonyia na ihenya ihĩtia-inĩ rĩa
Balamu nĩguo mone uumithio; o na makĩninwo ũremi-inĩ wa gũũkĩrĩra wathani ta Kora.

12 Andũ acio nĩ imeni rĩrĩa megũũka maruga-inĩ manyu ma Wendani, makarĩanĩra na inyuĩ
mategwĩtigĩra o na atĩa. Nĩ arĩithi arĩa merĩithagia o ene. Mahaana ta matu matarĩ na mbura,
makĩhurutwo nĩ rũhuho; o na ningĩ mahaana ta mĩtĩ ĩtarĩ na matunda hĩndĩ ya kĩmera, ĩmunyĩĩtwo
na mĩri ĩkoma biũ.

13 Mahaana ta makũmbĩ ma iria marĩa matangĩgirĩrĩka, makĩhũyũkaga ciĩko ciao cia thoni ta
mũhũyũ; ningĩ matariĩ ta njata ciũrũraga, iria ciigĩirwo nduma ĩrĩa ndumanu mũno nginya tene.

14 Enoku, ũrĩa wa rũciaro rwa mũgwanja kuuma harĩ Adamu, nĩ arathire ũhoro ũkoniĩ andũ acio
akiuga ũũ: ―Onei! Yahweh nĩ aroka arĩ na andũ ake arĩa aamũre ngiri na ngiri 15 nĩguo atuĩre o
mũndũ cira, na aiguithie kĩhooto andũ othe arĩa matetigĩrĩte Yahweh, nĩ ũndũ wa ciĩko ciothe cia
kũremera Yahweh, iria maaneka mategwĩtigĩra Yahweh, o na nĩ ũndũ wa ciugo ciothe njũru iria
ehia arĩa matamwĩtigĩrĩte manaaria cia gũũkĩrĩra Yahweh.‖ 16 Andũ aya nĩ angʼongʼori, na a
gũcarĩria andũ arĩa angĩ mahĩtia; marũmagĩrĩra merirĩria mao moru; nĩ megathaga o ene, na
makahenagĩrĩria andũ arĩa angĩ, nĩguo megune o ene.

2499






17 No rĩrĩ, inyuĩ arata akwa endwa, ririkanai ũrĩa atũmwo a Mwathi witũ Yahshua Messiya
maamwĩrire o mbere. 18 Maamwĩrire atĩrĩ, ―Mahinda ma kũrigĩrĩria-rĩ, nĩ gũkagĩa na
anyũrũrania arĩa makarũmagĩrĩra merirĩria mao ene matarĩ ma gwĩtigĩra Yahweh.‖ 19 Acio nĩo
andũ arĩa mamwamũranagia, arĩa marũmagĩrĩra merirĩria ma mwĩrĩ, no matirĩ na Roho.

20 No inyuĩ arata akwa endwa, ikaragai mũkĩongererekaga hinya thĩinĩ wa wĩtĩkio wanyu ũrĩa
Mwamũre mũno na mũhoyage mũrĩ thĩinĩ wa Roho Mwamũre. 21 Ikaragai thĩinĩ wa Wendani
wa Yahweh mũgĩetagĩrĩra tha cia Mwathi witũ Yahshua Messiya nĩguo ikaamũkinyia muoyo-inĩ
wa tene na tene.

22 Cayagĩrai andũ arĩa marĩ na mathangania,

23 tharai arĩa angĩ kuuma mwaki-inĩ mũmahonokie; arĩa angĩ-rĩ, maiguĩrei tha, mũrĩ na guoya,
na mũgĩthũũraga o na nguo ciao iria ciĩkĩrĩtwo maroro nĩ mwĩrĩ mũthahie.

24 Na rĩu, kũrĩ ũrĩa ũngĩhota kũmũgitĩra mũtikagũe, na kũmũrũgamia mbere ya ũthiũ wake ũrĩa
wĩ riri mũtarĩ na ũũgũ, na mũrĩ na gĩkeno kĩnene: 25 Yahweh we wiki Mũhonokia witũ arogĩa na
riri, na ũkaru, na hinya, o na wathani, thĩinĩ wa Yahshua Messiya Mwathi witũ, o kuuma
kĩambĩrĩria, o na rĩu, na nginya tene na tene! Amein.

KŨGUŨRĨRIO KWA JOHANA 1

1 Ũyũ nĩguo ũguũrio wa Yahshua Messiya, ũrĩa Yahweh aamũheire, nĩgetha onie ngombo ciake
maũndũ marĩa arĩ o mũhaka mekĩke ica ikuhĩ. Na agĩtũma mũraika wake na akĩwonania na njĩra
ya imenyithia kũgerera harĩ we kũrĩ Johana ngombo yake, 2 nake akĩruta ũira wĩgiĩ kiugo kĩrĩa
Yahweh aaheanire na wĩgiĩ ũira ũrĩa Yahshua Messiya aaheanire, wĩgiĩ maũndũ mothe marĩa
oonire. 3 Kũrathimwo-rĩ, nĩ mũndũ ũrĩa ũthomaga na arĩa maiguaga ciugo cia ũrathi ũyũ o na
arĩa marũmagĩrĩra maũndũ marĩa maandĩkĩtwo thĩinĩ waguo, nĩ gũkorũo ihinda rĩrĩa rĩtuĩtwo rĩrĩ
hakuhĩ.

4 Nĩ niĩ Johana, kũrĩ ciũngano iria mũgwanja irĩ gĩcigo-inĩ kĩa Asia:

Mũrogĩa na ũtugi mũnene na thayũ kuuma kũrĩ ―Ũrĩa ũrĩ ho na nowe warĩ ho na nowe ũroka,‖ na
kuuma kũrĩ maroho marĩa mũgwanja marĩ mbere ya gĩtĩ gĩake kĩa ũnene, 5 na kuuma kũrĩ

2500








Yahshua Messiya, ũrĩa arĩ we Mũira Ũrĩa Mwĩhokeku, o we irigithathi kuuma kũrĩ arĩa akuũ, na
Mwathi wa athamaki a thĩ.

Ũcio ũtwendete na watũkũũrire kuuma mehia-inĩ maitũ kũgerera thakame yake mwene 6 na
agĩtũtua ũthamaki, na athĩnjĩri-Yahweh tũtungatagĩre Kĩhoti wake, o we Ithe⁠—arogĩa na riri o
na ũhoti tene na tene. Amein.

7 Toneei, ũcio nĩ aroka na matu, na gũtirĩ riitho rĩtakamuona, o na arĩa maamũthecire; na
mĩhĩrĩga yothe ya andũ thĩinĩ wa thĩ nĩ ĩgakaya ĩrĩ na kĩeha nĩ ũndũ wake. Ũguo nĩguo gũgeekĩka.
Amein.

8 ―Nĩ niĩ Aleph na Taw, ũguo nĩguo Yahweh Kĩhoti ekuuga, Kĩambĩrĩria na Kĩrĩkĩrĩro, o we El
Shaddai.

9 Niĩ Johana, mũrũ wa Ithe wanyu, o niĩ nyitanagĩra na inyuĩ harĩ mĩnyamaro na ũthamaki na
ũkirĩrĩria ndĩ na ngwatanĩro hamwe na Yahshua, ndaarĩ gĩcigĩrĩra-inĩ kĩrĩa gĩĩtagwo Patimosi nĩ
ũndũ wa kwaria ũhoro wĩgiĩ Yahweh na kũruta ũira wĩgiĩ Yahshua Messiya. 10 Ndĩ thĩinĩ wa
Roho, nĩ ndekorire thĩinĩ wa mũthenya wa Yahweh, na ngĩigua mũgambo mũnene thutha wakwa
ũtariĩ ta wa karumbeta, 11 ũkiuga: Nĩ niĩ Aleph na Taw, Kĩambĩrĩria na Kĩrĩkĩrĩro, maũndũ marĩa
ũkuona, maandĩke ibuku-inĩ na ũtũme kũrĩ ciũngano iria mũgwanja: Kĩrĩa kĩrĩ Efeso, kĩrĩa kĩrĩ
Simurina, kĩrĩa kĩrĩ Perigamo, kĩrĩa kĩrĩ Thiatira, kĩrĩa kĩrĩ Sadisi, kĩrĩa kĩrĩ Filadefia, na kĩrĩa kĩrĩ
Laodikia.‖

12 Ngĩĩhũgũra nyone ũrĩa waaragia na niĩ, na rĩrĩa ndehũgũrire, ngĩona mĩtĩ mũgwanja ya
kũigĩrĩrũo matawa ya thahabu, 13 na hau gatagatĩ-inĩ ka mĩtĩ ĩyo ya kũigĩrĩrĩrũo matawa haarĩ na
mũndũ watariĩ ta mũrũ wa mũndũ, wehumbĩte nguo yakinyĩte nyarĩrĩ-inĩ na akeyoha mũcibi wa
thahabu gĩthũri-inĩ. 14 Makĩria ma ũguo, mũtwe wake na njuĩrĩ yake cierũhĩte o ta guoya wa
rangi mwerũ, o ta mbarabu, namo maitho make maatariĩ ta rũrĩrĩmbĩ rwa mwaki, 15 na magũrũ
make maatariĩ ta gĩcango kĩrĩa kĩega gĩgĩkenga kĩrĩ mwaki-inĩ, na mũgambo wake watariĩ ta
mũrurumo wa maĩ maingĩ. 16 Ningĩ guoko-inĩ gwake kwa ũrĩo aarĩ na njata mũgwanja, na
kanua-inĩ gake hagacomoka rũhiũ rwa njora rũraihu na rũũgĩ rũnooretwo mĩena yerĩ, naguo ũthiũ
wake watariĩ ta riũa hĩndĩ ĩrĩa rĩarĩte biũ. 17 Rĩrĩa ndamuonire, ngĩgũa thĩ magũrũ-inĩ make ta
nguĩte.

Nake akĩnjigĩrĩra guoko gwake kwa ũrĩo akĩnjĩĩra atĩrĩ: ―Ndũgetigĩre. Nĩ niĩ wa Mbere na wa
Mũico, 18 na ũrĩa ũtũũraga muoyo, na nĩ ndakuĩte, no rĩrĩ, ngũtũũra muoyo tene na tene, na ndĩ
na cabi cia Jehanamu o na cia gĩkuũ. 19 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, andĩka maũndũ marĩa wona, na marĩa
marĩ kuo, o na marĩa mageekĩka thutha ũcio. 20 Na ha ũhoro wa hitho ĩrĩa nyamũre ĩgiĩ njata icio
mũgwanja wona guoko-inĩ gwakwa kwa ũrĩo na mĩtĩ mũgwanja ya kũigĩrĩrũo matawa ya
thahabu: Njata icio mũgwanja irũgamĩrĩire araika a ciũngano icio mũgwanja, nayo mĩtĩ ĩyo
mũgwanja ya kũigĩrĩrũo matawa ĩrũgamĩrĩire ciũngano icio mũgwanja.

2501



KŨGUŨRĨRIO KWA JOHANA 2

1 Kũrĩ mũraika wa kĩũngano kĩrĩa kĩrĩ Efeso andĩka atĩrĩ: Maya nĩmo maũndũ marĩa ekuuga ũcio
ũnyitĩte njata iria mũgwanja na guoko gwake kwa ũrĩo na ũthiagĩra gatagatĩ-inĩ ka mĩtĩ ĩrĩa
mũgwanja ya kũigĩrĩrũo matawa ya thahabu: 2 ‗Nĩ njũũĩ ciĩko ciaku, na wĩra waku o na ũkirĩrĩria
waku, na atĩ ndũkiragĩrĩria andũ oru, na atĩ nĩ ũgeragia arĩa moigaga atĩ nĩ atũmwo, no tiguo
marĩ, na ũkona nĩ ahenania. 3 Ningĩ nĩ wonanagia ũkirĩrĩria, na wanomĩrĩria nĩ ũndũ wa rĩĩtwa
rĩakwa na ndũrĩ worũo nĩ hinya. 4 O na kũrĩ ũguo, ũndũ ũrĩa ngũgũcukĩra nĩ ũyũ, atĩ nĩ ũtigĩte
Wendani ũrĩa warĩ naguo kĩambĩrĩria-inĩ.

5 ―‗Nĩ ũndũ ũcio ririkana harĩa uumĩte ũkagũa, na wĩrire na wĩke ciĩko iria wekaga kĩambĩrĩria-
inĩ. No ũngĩaga gwĩka ũguo-rĩ, nĩ ngũũka kũrĩ wee, na njeherie mũtĩ waku wa kũigĩrĩrũo matawa
handũ haguo, o tiga wĩririre. 6 No rĩrĩ, ũrĩ na ũndũ ũyũ mwega: atĩ nĩ ũthũire ciĩko cia aa-
Nikolai, iria o na niĩ thũire. 7 Ũrĩa ũrĩ na gũtũ nĩ aigue ũrĩa Roho ũrera ciũngano: Ũrĩa ũgũtoria
nĩ ngaamwĩtĩkĩria arĩe kuumana na mũtĩ wa muoyo, ũrĩa ũrĩ thĩinĩ wa mũgũnda wa Yahweh.‘

8 ―Na kũrĩ mũraika wa kĩũngano kĩrĩa kĩrĩ Simurina andĩka atĩrĩ: Maya nĩmo maũndũ marĩa
ekuuga, ‗ũrĩa wa Mbere na wa Mũico,‘ o ũcio wakuire na agĩcoka muoyo: 9 ‗Nĩ njũũĩ
mĩnyamaro na thĩna waku—no ũrĩ gĩtonga—na irumi cia kũruma Yahweh cia arĩa meĩtaga
Ayahudi na tiguo marĩ kũna, ĩndĩ makoragwo marĩ thunagogi ya Shaitani. 10 Ndũgetigĩre
maũndũ marĩa ũkiriĩ kũnyarirũo namo. Onee, ũrĩa mũũru arĩikaraga agĩikagia amwe anyu njera
nĩguo mũgerio biũ, na nĩ mũgũkorũo na mĩnyamaro ihinda rĩa thikũ ikũmi. Ikara ũrĩ mwĩhokeku
nginya gũkua, na nĩ ngaakũhe thũmbĩ ya muoyo. 11 Ũrĩa ũrĩ na gũtũ nĩ aigue ũrĩa Roho ũrera
ciũngano: Mũndũ ũrĩa ũgũtoria ndarĩ ũndũ mũũru ageekwo nĩ gĩkuũ kĩrĩa gĩa kerĩ.‘

12 ―Kũrĩ mũraika wa kĩũngano kĩrĩa kĩrĩ Perigamo andĩka atĩrĩ: Maya nĩmo maũndũ marĩa
ekuuga ũcio ũrĩ na rũhiũ rwa njora rũraihu na rũũgĩ rũnooretwo mĩena yerĩ: 13 ‗Nĩ njũũĩ kũrĩa
ũtũũraga, ũguo nĩ kuuga, kũrĩa gĩtĩ kĩa ũnene gĩa Shaitani kĩrĩ; ĩndĩ no ũrũmĩtie rĩĩtwa rĩakwa, na
ndũigana gũkaana wĩtĩkio waku harĩ niĩ o na matukũ-inĩ ma Antipasi mũira wakwa mwĩhokeku,
ũrĩa woragĩirũo kũu mũrĩ, o kũu Shaitani atũũraga.

14 ―‗No rĩrĩ, ndĩ na maũndũ manini ngũgũcukĩra, atĩ ũrĩ na andũ kũu marũmagĩrĩra ũrutani wa
Balaamu, o ũcio warutire Balaki kũigĩra ariũ a Isiraeli mũhĩnga, nĩguo marĩe indo irutĩtwo
magongona kũrĩ mĩhianano na meingĩrie thĩinĩ wa ũhuri maraya.

15 O taguo, ningĩ ũrĩ na andũ kũu marũmagĩrĩra ũrutani wa Nikolai. 16 Kwoguo wĩrire. Ũngĩaga
kwĩrira, nĩ ngũũka kũrĩ we o narua, na nĩ ngũrũa nao ngĩhũthĩra rũhiũ rũraihu rũrĩa rũrĩ kanua-inĩ
gakwa.

17 ―‗Ũrĩa ũrĩ na gũtũ nĩ akĩigue ũrĩa Roho arera ciũngano. Mũndũ ũrĩa ũgũtorania nĩ ngaamũhe
maana mamwe marĩa mahithe, na ndĩmũhe kahiga ka rangi mwerũ, na kahiga kau kaandĩkĩtwo

2502



rĩĩtwa rĩerũ rĩrĩa gũtarĩ mũndũ ũngĩ ũngĩrĩmenya o tiga ũcio ũgaakamũkĩra.‘

18 ―Kũrĩ mũraika wa kĩũngano kĩrĩa kĩrĩ Thiatira andĩka atĩrĩ: Maya nĩmo maũndũ marĩa Mũrũ
wa Yahweh ekuuga, ũrĩa ũrĩ maitho matariĩ ta rũrĩrĩmbĩ rwa mwaki na magũrũ mahaana gĩcango
kĩrĩa kĩega: 19 ‗Nĩ njũũĩ ciĩko ciaku, na wendani na wĩtĩkio na ũtungata na ũkirĩrĩria waku, na atĩ
ciĩko ciaku cia thutha-inĩ nĩ ikĩrĩte iria wekire kĩambĩrĩria-inĩ.

20 ―‗No rĩrĩ, ũndũ ũyũ nĩguo ngũgũcukĩra, atĩ nĩ ũkiragĩrĩria mũndũ-mũka ũcio wĩtagwo Jezebeli,
o ũcio wĩĩtaga mũnabii, na arutanaga na akahĩtithia ndungata ciakwa nĩguo ciĩingĩrie thĩinĩ wa
ũmaraya na irĩe indo irutĩtwo magongona kũrĩ mĩhianano. 21 Na nĩ ndamũheire ihinda erire, no
ndendaga kwĩrira ciĩko ciake cia ũmaraya. 22 Rĩu-rĩ, onee atĩ ndĩ hakuhĩ kũmũikia gĩtanda-inĩ,
nao arĩa mekaga ũtharia nake ndĩmaikie thĩna-inĩ mũnene, o tiga meririre ciĩko icio ciake. 23 Na
nĩ ngũũraga ciana ciake na mũrimũ wa kũrehe gĩkuũ, nĩguo ciũngano ciothe imenye atĩ nĩ niĩ
thuthuragia methugunda ma thĩinĩ biũ o hamwe na ngoro, na inyuĩ nĩ ngaamũrĩha o mũndũ
kũringana na ciĩko ciake.

24 ―‗No rĩrĩ, inyuĩ acio angĩ mũrĩ Thiatira, inyuothe arĩa mũtarũmagĩrĩra ũrutani ũcio, o inyuĩ
mũtarĩ mwamenya marĩa metagwo ―maũndũ marikĩru ma Shaitani,‖ ngũmwĩra atĩrĩ: Ndirĩ
mũrigo ũngĩ o na ũmwe ngũmũigĩrĩra. 25 O na kũrĩ ũguo, thiĩi na mbere kũrũmia kĩrĩa mũrĩ
nakĩo nginya njũke. 26 Na mũndũ ũrĩa ũgũtoria na arũmĩrĩre ciĩko ciakwa nginya mũthia, nĩ
ngaamũhe wathani igũrũ rĩa ndũrĩrĩ, 27 nake nĩ agacirĩithagia na rũthanju rwa kĩgera nĩguo
acihehenje tũcunjĩ tũcunjĩ o ta indo cia rĩũmba, o ta ũrĩa nyamũkĩrĩte kuuma kũrĩ Awa. 28 Na nĩ
ngaamũhe njata ĩrĩa ya rũcinĩ. 29 Ũrĩa ũrĩ na gũtũ nĩ aigue ũrĩa Roho ũrera ciũngano.‘

KŨGUŨRĨRIO KWA JOHANA 3

1 ―Kũrĩ mũraika wa kĩũngano kĩrĩa kĩrĩ Sadisi andĩka atĩrĩ: Maya nĩmo maũndũ marĩa ũrĩa ũrĩ na
maroho marĩa mũgwanja ma Yahweh na njata iria mũgwanja ekuuga: ‗Nĩ njũũĩ ciĩko ciaku,
ũkoragwo na rĩĩtwa atĩ ũrĩ muoyo, no ũrĩ mũkuũ. 2 Ikara wĩiguĩte, na wĩkĩre hinya maũndũ marĩa
matigarĩte o macio makuhĩrĩirie gũkua, nĩ gũkorũo ndionete ciĩko ciaku ikinyanĩire mbere ya
Yahweh. 3 Nĩ ũndũ ũcio, ririkanaga ũndũ ũrĩa waamũkĩrire na ũkĩigua, na ũthiĩ na mbere
kũũtũũria na wĩrire. Hatarĩ nganja ũngĩaga kwarahũka, ngoka o ta mũici na ndũkamenya o na
hanini ithaa rĩrĩa ngaagũkorerera.

4 ―‗O na kũrĩ ũguo, kũu Sadisi ũrĩ na andũ maigana ũna arĩa matarĩ maathahia nguo ciao, na nĩ
megũtwarana na niĩ marĩ na cia rangi mwerũ, nĩ gũkorũo nĩ maagĩrĩire. 5 Nĩ ũndũ ũcio, ũrĩa
ũgũtoria nĩ akaahumbwo nguo cia rangi mwerũ, na gũtirĩ hĩndĩ ngaahuura rĩĩtwa rĩake ibuku-inĩ

2503





rĩa muoyo, no nĩ ngaamenyithania rĩĩtwa rĩake mbere ya Awa na mbere ya araika ake. 6 Ũrĩa ũrĩ
na gũtũ nĩ aigue ũrĩa Roho ũrera ciũngano.‘

7 ―Kũrĩ mũraika wa kĩũngano kĩrĩa kĩrĩ Filadefia andĩka atĩrĩ: Maya nĩmo maũndũ marĩa Ũrĩa
Mwamũre ekuuga, o we wa ma, ũrĩa ũrĩ na cabi ya Daudi, o ũcio ũhingũraga na gũtigĩe mũndũ
wa kũhinga na akahinga gũtarĩ mũndũ ũngĩhingũra: 8 ‗Nĩ njũũĩ ciĩko ciaku—tarora wone, nĩ
njigĩte mũrango mũhingũre mbere yaku, ũrĩa gũtarĩ mũndũ ũngĩhota kũũhinga. Na nĩ njũũĩ atĩ ũrĩ
na hinya mũnini, na nĩ ũrũmĩtie kiugo gĩakwa na ũkoretwo ũrĩ mwĩhokeku harĩ rĩĩtwa rĩakwa. 9
Atĩrĩrĩ, andũ acio a thunagogi ya Shaitani o acio meĩtaga Ayahudi no tiguo marĩ, ĩndĩ nĩ
kũhenania mahenanagia-rĩ, acio nĩ ngaatũma moke mainamĩrĩre magũrũ-inĩ maku na ndũme
mamenye atĩ nĩ ngwendete. 10 Tondũ nĩ ũrũmĩtie kiugo kĩgiĩ ũkirĩrĩria wakwa, o na niĩ nĩ
ngaakũmenyerera hĩndĩ ya ithaa rĩa kũgerio, rĩrĩa rĩgoka igũrũ rĩa thĩ yothe, nĩ ũndũ wa kũgeria
arĩa matũũraga thĩinĩ wa thĩ. 11 Nĩ ngũũka o narua. Ikara ũrũmĩtie kĩrĩa ũrĩ nakĩo, nĩguo mũndũ o
na ũrĩkũ ndakanoe thũmbĩ yaku.

12 ―‗Mũndũ ũrĩa ũgũtoria—nĩ ngaamũtua gĩtugĩ thĩinĩ wa hekarũ ya Kĩhoti wakwa, na
ndagaacoka kuuma kuo rĩngĩ, na nĩ ngaamwandĩka rĩĩtwa rĩa Kĩhoti wakwa na rĩĩtwa rĩa itũũra
rĩa Kĩhoti wakwa, Yahrushalayim Njerũ ĩrĩa ĩraikũrũka yumĩte igũrũ kũrĩ Kĩhoti wakwa, na
rĩĩtwa rĩakwa mwene rĩrĩa rĩerũ. 13 Ũrĩa ũrĩ na gũtũ nĩ aigue ũrĩa Roho ũrera ciũngano.‘

14 ―Kũrĩ mũraika wa kĩũngano kĩrĩa kĩrĩ Laodikia andĩka atĩrĩ: Maya nĩmo maũndũ marĩa Amein
ekuuga, o we Mũira Ũrĩa Mwĩhokeku na Wa Ma, o ũcio Kĩambĩrĩria kĩa ũũmbi wa Yahweh: 15
‗Nĩ njũũĩ ciĩko ciaku, atĩ wee ndũrĩ mũhehu na ndũrĩ mũhiũ. Na arĩ korũo ũrĩ mũhehu kana
ũgĩkorũo ũrĩ mũhiũ. 16 Kwoguo tondũ ũrĩ mũraru no ndũrĩ mũhiũ na ndũrĩ mũhehu, nĩ
ngũgũtahĩka uume thĩinĩ wa kanua gakwa. 17 Tondũ uugaga ũũ, ―Niĩ ndĩ mũtongu na nĩ ngĩĩte na
ũtonga na ndirabatara kĩndũ o na kĩ,‖ no ndũũĩ atĩ wee ũrĩ na kĩeha na ũrĩ wa kũiguĩrũo tha na
mũthĩni na mũtumumu na ũrĩ njaga, 18 ndĩragũtaara ũgũre harĩ niĩ thahabu ĩrĩa ĩtheretio na
mwaki nĩgetha ũtonge, na ũgũre nguo cia rangi mwerũ wĩhumbe nĩguo gĩconoko kĩa njaga yaku
gĩtikaguũrio, na ndawa ya maitho ũhake maitho maku nĩguo wone.

19 ―‗Arĩa othe nyendete, nĩ ndĩmarũngaga na ngamaherithia. Nĩ ũndũ ũcio, gĩa na kĩyo na wĩrire.
20 Atĩrĩrĩ, niĩ ndũgamĩte mũrango-inĩ ngĩringaringa. Mũndũ o wothe ũkũigua mũgambo wakwa
na ahingũre mũrango, nĩ ngũingĩra thĩinĩ wa nyũmba yake na ndĩanĩre nake irio cia hwaĩ-inĩ nake
arĩanĩre na niĩ. 21 Mũndũ ũrĩa ũgũtoria nĩ ngaamwĩtĩkĩria aikare thĩ hamwe na niĩ gĩtĩ-inĩ gĩakwa
kĩa ũnene, o ta ũrĩa na niĩ ndatoririe na ngĩikara thĩ hamwe na Awa gĩtĩ-inĩ gĩake kĩa ũnene. 22
Ũrĩa ũrĩ na gũtũ nĩ aigue ũrĩa Roho ũrera ciũngano.‘‖

2504





KŨGUŨRĨRIO KWA JOHANA 4

1 Na rĩrĩ, thutha ũcio ngĩona mũrango mũhingũre kũu igũrũ, na mũgambo ũrĩa ndambire kũigua
ũkĩnjarĩria watariĩ ta wa karumbeta, ũkiuga atĩrĩ: ―Ambata ũũke gũkũ, na nĩ ngũkuonia maũndũ
marĩa arĩ o mũhaka mekĩke.‖ 2 Thutha ũcio hinya wa Roho ũgĩũka igũrũ rĩakwa o rĩmwe, na rĩrĩ,
gĩtĩ kĩa ũnene kĩarĩ handũ hakĩo kũu igũrũ, na haarĩ mũndũ waikarĩire gĩtĩ kĩu kĩa ũnene. 3 Na
Ũcio Waikarĩte Thĩ aahaanaga ta ihiga rĩa njathibi na ihiga rĩa saridini, na gĩtĩ kĩu kĩa ũnene
gĩathiũrũrũkĩirio nĩ mũkũnga-mbura watariĩ ta ihiga rĩa emeradi.

4 Na gĩtĩ kĩu kĩa ũnene gĩathiũrũrũkĩirio nĩ itĩ 24 cia ũnene, na ngĩona itĩ icio cia ũnene cikarĩirũo
nĩ athuri 24 mehumbĩte nguo cia rangi mwerũ, na maarĩ na thũmbĩ cia thahabu igũrũ rĩa mĩtwe
yao. 5 Gĩtĩ-inĩ kĩu kĩa ũnene nĩ hoimaga heni na mĩgambo na marurumĩ; na haarĩ na matawa
mũgwanja ma mwaki maakanaga mbere ya gĩtĩ kĩu kĩa ũnene, na matawa macio marũgamĩrĩire
maroho marĩa mũgwanja ma Yahweh. 6 Mbere ya gĩtĩ kĩu kĩa ũnene haarĩ na kĩndũ kĩahaanaga
ta iria rĩa gĩcicio, ta kahiga karahenia.

Gatagatĩ-inĩ ga gĩtĩ kĩu kĩa ũnene na gũthiũrũrũkĩria gĩtĩ kĩu haarĩ na ciũmbe inya irĩ muoyo iria
ciaiyũire maitho mwena wa mbere na wa thutha.

7 Kĩũmbe kĩa mbere kĩrĩ muoyo kĩahaanaga mũrũthi, na kĩũmbe gĩa kerĩ kĩrĩ muoyo kĩahaanaga
ndegwa, na kĩũmbe gĩa gatatũ kĩrĩ muoyo kĩarĩ na ũthiũ ta wa mũndũ, nakĩo kĩũmbe gĩa kana kĩrĩ
muoyo kĩahaanaga nderi ĩrombũka.

8 Ũhoro-inĩ wĩgiĩ ciũmbe icio inya irĩ muoyo, o kĩũmbe kĩarĩ na mathagu matandatũ; ciaiyũire
maitho kũndũ guothe o na rungu. Na mũthenya o na ũtukũ ithiaga na mbere kuuga ũũ:
―Mwamũre! Mwamũre! Mwamũre nĩ Yahweh, El Shaddai, o ũcio warĩ ho na nowe ũrĩ ho na
nowe ũroka.‖

9 Hingo ciothe rĩrĩa ciũmbe icio irĩ muoyo ciagooca Ũcio Ũikarĩire gĩtĩ kĩa ũnene, o Ũcio
Ũtũũraga tene na tene, o na ciamũhe gĩtĩo na ciamũcokeria ngatho, 10 athuri acio 24 megũithagia
thĩ mbere ya Ũcio Ũikarĩire gĩtĩ kĩa ũnene na magathathaiya Ũcio Ũtũũraga tene na tene, na
magaikia thũmbĩ ciao mbere ya gĩtĩ kĩu kĩa ũnene, makiugaga atĩrĩ: 11 ―Wee Yahweh Kĩhoti
witũ, nĩ wagĩrĩire kwamũkĩra riri na gĩtĩo o na ũhoti, nĩ gũkorũo nĩwe wombire indo ciothe, na
tondũ wa wendi waku ikĩgĩa kuo na ikĩũmbwo.‖

KŨGUŨRĨRIO KWA JOHANA 5

1 Na guoko-inĩ kwa ũrĩo kwa Ũcio waikarĩire gĩtĩ kĩu kĩa ũnene ngĩona gĩkũnjo kĩandĩke mĩena
yerĩ, kĩhingĩtwo biũ na gũcinĩrĩrwo mĩhũri mũgwanja.

2505





2 Na ngĩona mũraika ũrĩ na hinya akĩanĩrĩra na mũgambo mũnene ũũ: ―Nũ mwagĩrĩru wa
kũhingũra gĩkũnjo kĩu na kũmethũra mĩhũri yakĩo?‖

3 No gũtirĩ mũndũ kũu igũrũ kana gũkũ thĩ o na kana rungu rwa thĩ ũngĩahotire kũhingũra
gĩkũnjo kĩu kana gũkĩrora thĩinĩ. 4 Na niĩ ngĩrĩra mũno tondũ gũtionekire mũndũ mwagĩrĩru wa
kũhingũra gĩkũnjo kĩu kana gũkĩrora thĩinĩ.

5 No ũmwe wa athuri acio akĩnjĩĩra atĩrĩ: ―Tiga kũrĩra. Onee, Mũrũthi ũrĩa wa mũhĩrĩga wa
Yahuda, ũcio mũri wa Daudi nĩ ahootanĩte, nĩguo ahingũre gĩkũnjo kĩu na amethũre mĩhũri yakĩo
mũgwanja.‖

6 Na gatagatĩ ga gĩtĩ kĩu kĩa ũnene na ciũmbe iria inya irĩ muoyo na gatagatĩ ka athuri acio
ngĩona Gatũrũme koonekaga ta karĩ gathĩnje, karĩ na hĩa mũgwanja na maitho mũgwanja, na
maitho macio marũgamĩrĩire maroho marĩa mũgwanja ma Yahweh marĩa matũmĩtwo thĩinĩ wa
thĩ yothe. 7 Nake akiumĩra o rĩmwe na agĩthiĩ agĩkĩoya kuuma guoko-inĩ kwa ũrĩo kwa Ũcio
waikarĩire gĩtĩ kĩa ũnene. 8 Na rĩrĩa ooire gĩkũnjo kĩu, ciũmbe iria inya irĩ muoyo na athuri acio
24 makĩĩgũithia thĩ mbere ya Gatũrũme, na o ũmwe wao aarĩ na kĩnanda kĩa mũgeto na mbakũri
cia thahabu ciyũrĩte ũbumba. (Ũbumba ũcio ũrũgamĩrĩire mahoya ma andũ arĩa aamũre.) 9 Na nĩ
kũina mainaga rwĩmbo rwerũ, makoiga atĩrĩ: ―Nĩ wagĩrĩire kuoya gĩkũnjo kĩu na ũmethũre
mĩhũri yakĩo, nĩ gũkorũo wee nĩ wathĩnjirũo na kũgerera thakame yaku ũkĩgũrĩra Yahweh andũ
kuuma mĩhĩrĩga-inĩ yothe na thiomi na ikundi cia andũ na ndũrĩrĩ, 10 na ũkĩmatua athamaki na
athĩnjĩri-Yahweh matungatagĩre Kĩhoti witũ, na nĩo a gwathana marĩ athamaki igũrũ rĩa thĩ.‖

11 Ngĩcoka ngĩona, na ngĩigua mũgambo wa araika aingĩ mathiũrũrũkĩirie gĩtĩ kĩu kĩa ũnene na
ciũmbe iria irĩ muoyo na athuri acio, naguo mũigana wao warĩ ngiri ikũmi maita ngiri ikũmi na
ngiri nyingĩ maita ngiri nyingĩ,

12 na maanagĩrĩra na mũgambo mũnene makoiga: ―Gatũrũme o ũcio wathĩnjirũo nĩ agĩrĩire
kwamũkĩra hinya na ũtonga na ũũgĩ na ũhoti na gĩtĩo na riri na kĩrathimo.‖

13 Na ngĩigua ciũmbe ciothe igũrũ na thĩinĩ wa thĩ na rungu rwa thĩ na thĩinĩ wa iria, na indo
ciothe iria irĩ thĩinĩ wacio, ikiuga: ―Ũrĩa ũikarĩire gĩtĩ kĩa ũnene o na Gatũrũme marogĩa na
kĩrathimo na gĩtĩo na riri na ũhoti tene na tene.‖ 14 Ciũmbe icio inya irĩ muoyo cioigaga:
―Amein!‖ nao athuri acio makĩĩgũithia thĩ na magĩthathaiya.

KŨGUŨRĨRIO KWA JOHANA 6

1 Na rĩrĩa Gatũrũme amethũrire mũhũri ũmwe wa ĩyo mũgwanja, ngĩona na ngĩigua kĩũmbe
kĩmwe harĩ icio inya irĩ muoyo kĩoiga ũũ na mũgambo ũhaana marurumĩ: ―Ũka!‖ 2 Na rĩrĩ,

2506




ngĩona mbarathi ya rangi mwerũ, na ũrĩa wamĩikarĩire aarĩ na ũta; na akĩheo thũmbĩ, agĩthiĩ
akĩhootanaga nĩguo arĩkie ũhootani wake.

3 Rĩrĩa amethũrire mũhũri wa kerĩ, ngĩigua kĩũmbe gĩa kerĩ kĩrĩ muoyo kĩoiga: ―Ũka!‖ 4
Mbarathi ĩngĩ ĩkiumĩra, nayo yarĩ ya rangi ta wa mwaki, nake ũrĩa wamĩikarĩire agĩĩtĩkĩrio
kweheria thayũ thĩinĩ wa thĩ nĩguo andũ mathĩnjane, na akĩheo rũhiũ rũnene rwa njora.

5 Rĩrĩa amethũrire mũhũri wa gatatũ, ngĩigua kĩũmbe gĩa gatatũ kĩrĩ muoyo kĩoiga: ―Ũka!‖ Na
rĩrĩ, ngĩona mbarathi njirũ, na ũrĩa wamĩikarĩire aarĩ na ratiri ya gũthima guoko-inĩ gwake. 6
Ngĩigua kĩndũ ta mũgambo gatagatĩ-inĩ ga ciũmbe iria inya irĩ muoyo woiga ũũ: ―Kĩbaba kĩa
ngano kiumage dinari ĩmwe na ibaba ithatũ cia cairi ciumage dinari ĩmwe; na ndũgathũkie
maguta ma ndamaiyũ na ndibei.‖

7 Rĩrĩa amethũrire mũhũri wa kana, ngĩigua mũgambo wa kĩũmbe gĩa kana kĩrĩ muoyo woiga:
―Ũka!‖ 8 Na rĩrĩ, ngĩona mbarathi ya rangi mũtheũku, na ũrĩa wamĩikarĩire aarĩ na rĩĩtwa Gĩkuũ.
Na oimĩtwo thutha nĩ Mbĩrĩra. Na makĩheo wathani igũrũ rĩa gĩcunjĩ kĩa inya gĩa thĩ, morage na
rũhiũ rũraihu rwa njora, na ng‘aragu, na mũrimũ wa kũrehe gĩkuũ, na nyamũ cia gĩthaka cia
gũkũ thĩ.

9 Rĩrĩa amethũrire mũhũri wa gatano, ngĩona rungu rwa kĩgongona mĩoyo ya arĩa maathĩnjĩtwo
nĩ ũndũ wa kiugo kĩa Yahweh na nĩ ũndũ wa ũira ũrĩa maarutĩte.

10 Makĩanĩrĩra na mũgambo mũnene makiuga: ―Wee Yahweh , o wee Mwamũre na Wa Ma, nĩ
nginya rĩ ũkwĩgirĩrĩria gũtuanĩra na kũrĩhĩria thakame iitũ harĩ arĩa matũũraga thĩinĩ wa thĩ?‖

11 Na makĩheo o mũndũ kanjũ ya rangi mwerũ, makĩĩrũo mahurũke ihinda rĩngĩ inyinyi, nginya
rĩrĩa mũigana ũkaahinga wa ndungata iria ingĩ na ariũ a Ithe wao arĩa maarĩ hakuhĩ kũũragwo o
tao.

12 Ngĩcoka ngĩona rĩrĩa amethũrire mũhũri wa gatandatũ, na gũkĩgĩa gĩthingithia kĩnene; narĩo
riũa rĩkĩira o ta nguo ya ikũnia ĩthondeketwo na njuĩrĩ; naguo mweri wothe ũkĩhaana thakame, 13
na njata cia igũrũ ikĩgũa thĩ o ta ũrĩa mũkũyũ ũitaga ngũyũ itarĩ njĩru rĩrĩa wahurutwo nĩ rũhuho
rũnene. 14 Narĩo igũrũ rĩkĩehera o ta gĩkũnjo kĩrakũnjwo, na irĩma ciothe na icigĩrĩra ciothe
ikĩeherio handũ hacio. 15 Nao athamaki a thĩ, anene, atongoria a mbũtũ, itonga, arĩa marĩ hinya,
ngombo ciothe, na andũ othe arĩa maarĩ na wĩyathi makĩĩhitha ngurunga-inĩ na ndwaro-inĩ cia
mahiga irĩma-inĩ. 16 Nao meeraga irĩma na ndwaro icio ũũ: ―Tũgũĩrei mũtũhithe kuuma harĩ
ũthiũ wa Ũrĩa ũikarĩire gĩtĩ kĩa ũnene na kuuma harĩ mang‘ũrĩ ma Gatũrũme, 17 nĩ gũkorũo
mũthenya ũrĩa mũnene wa mang‘ũrĩ mao nĩ mũkinyu, na nũ ũngĩhota kũrũgama?‖

2507





KŨGUŨRĨRIO KWA JOHANA 7

1 Thutha ũcio ngĩona araika ana marũgamĩte kona-inĩ iria inya cia thĩ, manyitĩte na makarũmia
huho iria inya cia thĩ, nĩguo gũtikagĩe rũhuho rũkũhurutana thĩinĩ wa thĩ, kana iria-inĩ kana igũrũ
rĩa mũtĩ o na ũmwe. 2 Ngĩcoka ngĩona mũraika ũngĩ akĩambata oimĩte mwena wa irathĩro, arĩ na
mũhũri wa Kĩhoti ũrĩa ũtũũraga muoyo; na akĩanĩrĩra kũrĩ araika ana arĩa meetĩkĩrĩtio gũthũkia
thĩ na iria, 3 akiuga atĩrĩ: ―Mũtigathũkie thĩ kana iria o na kana mĩtĩ, nginya twambe tũrĩkie
gwĩkĩra ndungata cia Yahweh witũ mũhũri mathiithi-inĩ ma cio.‖

4 Na ngĩigua mũigana wa andũ arĩa meekĩrirũo mũhũri, 144,000, arĩa meekĩrirũo mũhũri kuuma
mĩhĩrĩga-inĩ yothe ya ariũ a Isiraeli:

5 Kuuma mũhĩrĩga wa Yahuda 12,000 magĩĩkĩrũo mũhũri;

kuuma mũhĩrĩga wa Rubeni 12,000;

kuuma mũhĩrĩga wa Gadi 12,000;

6 kuuma mũhĩrĩga wa Asheri 12,000;

kuuma mũhĩrĩga wa Nafitali 12,000;

kuuma mũhĩrĩga wa Manase 12,000;

7 kuuma mũhĩrĩga wa Simeoni 12,000;

kuuma mũhĩrĩga wa Lawii 12,000;

2508












kuuma mũhĩrĩga wa Isakaru 12,000;

8 kuuma mũhĩrĩga wa Zebuluni 12,000;

kuuma mũhĩrĩga wa Jusufu 12,000;

kuuma mũhĩrĩga wa Benjamini 12,000 magĩĩkĩrũo mũhũri.

9 Na rĩrĩ, thutha ũcio ngĩona andũ kĩrĩndĩ kĩnene, arĩa gũtarĩ mũndũ ũngĩahotire gũtara, kuuma
ndũrĩrĩ-inĩ ciothe, na mĩhĩrĩga, na ikundi cia andũ, na thiomi, marũgamĩte mbere ya gĩtĩ kĩrĩa kĩa
ũnene na mbere ya Gatũrũme, mehumbĩte kanjũ cia rangi mwerũ; na maanyitĩte makĩndũ na
moko. 10 Na maanagĩrĩra na mũgambo mũnene makoiga: ―Ũhonokio uumaga kũrĩ Yahweh witũ,
o ũcio ũikarĩire gĩtĩ kĩa ũnene, na kũrĩ Gatũrũme.‖

11 Nao araika othe maarũgamĩte mathiũrũrũkĩirie gĩtĩ kĩu kĩa ũnene o hamwe na athuri acio, na
ciũmbe iria inya, na makĩĩgũithia magĩturumithia mothiũ mao thĩ mbere ya gĩtĩ kĩu kĩa ũnene
magĩthathaiya Yahweh,

12 makiugaga ũũ: ―Amein! Kũrathimwo na riri na ũũgĩ wa ma na ngatho na gĩtĩo na hinya na
ũhoti irotuĩka cia Yahweh witũ tene na tene. Amein.‖

13 Na ũmwe wa athuri acio akĩnjũria atĩrĩ: ―Andũ aya mehumbĩte kanjũ cia rangi mwerũ nĩa, na
moimĩte kũ?‖ 14 Na niĩ ngĩmwĩra o hĩndĩ ĩyo atĩrĩ: ―Mwathi wakwa, wee nĩwe ũũĩ.‖ Nake
akĩnjĩra ũũ: ―Aya nĩ arĩa moimĩte thĩna-inĩ ũrĩa mũnene, na nĩ mathambĩtie kanjũ ciao na
thakame ya Gatũrũme igatuĩka cia rangi mwerũ. 15 Nĩkĩo marĩ mbere ya gĩtĩ kĩa ũnene kĩa
Yahweh, na mamũrutagĩra ũtungata mwamũre mũthenya na ũtukũ thĩinĩ wa hekarũ yake; nake
Ũcio ũikarĩire gĩtĩ kĩa ũnene nĩ agaatambũrũkia hema yake igũrũ rĩao.16 Nao matikaahũta kana
manyote rĩngĩ, o na matigaacinwo nĩ riũa kana ũrugarĩ o na ũrĩkũ mũnene, 17 tondũ Gatũrũme, o
ũcio ũrĩ gatagatĩ-inĩ ga gĩtĩ kĩrĩa kĩa ũnene, nĩ akaamarĩithagia na akamatongoria akamatwara
matherũkĩro-inĩ ma maĩ ma muoyo. Nake Yahweh nĩ akaagiria maithori mothe kuuma maitho-inĩ
mao.‖

2509









KŨGUŨRĨRIO KWA JOHANA 8

1 Rĩrĩa amethũrire mũhũri wa mũgwanja, kũu igũrũ gũgĩkirũo ta nuthu ithaa. 2 Na ngĩona araika
mũgwanja arĩa marũgamaga mbere ya Yahweh, na makĩheo macoro mũgwanja.

3 Nake mũraika ũngĩ wanyitĩte rũgĩo rwa thahabu rwa gũcinĩra ũbumba, agĩũka na akĩrũgama
kĩgongona-inĩ, akĩnengerũo ũbumba mũingĩ nĩguo aũrute hamwe na mahoya ma arĩa othe
aamũre igũrũ rĩa kĩgongona gĩa thahabu kĩrĩa kĩarĩ mbere ya gĩtĩ kĩa ũnene. 4 Nayo ndogo ya
ũbumba ũcio ĩkĩambata kuuma guoko-inĩ kwa mũraika ũcio hamwe na mahoya ma arĩa aamũre
ĩgĩthiĩ mbere ya Yahweh. 5 No o hĩndĩ ĩyo mũraika ũcio akĩoya rũgĩo rũu rwa ũbumba,
akĩrũiyũria mwaki kuuma kĩgongona-inĩ kĩu na akĩũikia thĩ. Na gũkĩgĩa marurumĩ na mĩgambo
na ngwa na heni na gĩthingithia.

6 Nao araika acio mũgwanja maarĩ na macoro mũgwanja makĩĩhaarĩria kũmahuha.

7 Wa mbere akĩhuha coro wake. Gũkĩgĩa mbura ya mbembe na mwaki ũtukanĩte na thakame, na
igĩikio thĩ; nakĩo gĩcunjĩ gĩa ithatũ gĩa thĩ gĩkĩhĩa, na gĩcunjĩ gĩa ithatũ kĩa mĩtĩ gĩkĩhĩa, o na
mĩmera yothe ĩrĩa mĩruru ĩkĩhĩa.

8 Nake mũraika wa kerĩ akĩhuha coro wake. Na kĩndũ gĩtariĩ ta kĩrĩma kĩnene kĩrahĩa nĩ mwaki
gĩgĩikio iria-inĩ. Na gĩcunjĩ gĩa ithatũ kĩa iria gĩgĩtuĩka thakame; 9 na gĩcunjĩ gĩa ithatũ gĩa
ciũmbe iria irĩ muoyo thĩinĩ wa iria igĩkua, nakĩo gĩcunjĩ gĩa ithatũ kĩa meri igĩthũkanga.

10 Mũraika wa gatatũ akĩhuha coro wake. Na njata nene yaakanaga ta tawa ĩkĩgũa kuuma igũrũ,
ĩkĩgũĩra gĩcunjĩ gĩa ithatũ kĩa njũĩ na matherũkĩro ma maĩ. 11 Rĩĩtwa rĩa njata ĩyo nĩ Mũtathia.
Nakĩo gĩcunjĩ gĩa ithatũ kĩa maĩ makĩrũra, na andũ aingĩ magĩkua nĩ ũndũ wa maĩ macio, tondũ
nĩ maatuĩkĩte marũrũ.

12 Na mũraika wa kana akĩhuha coro wake. Nakĩo gĩcunjĩ gĩa ithatũ kĩa riũa gĩkĩhũũrũo, o na
gĩcunjĩ gĩa ithatũ kĩa mweri na gĩcunjĩ gĩa ithatũ kĩa njata, nĩguo gĩcunjĩ gĩa ithatũ gĩacio kĩgĩe
nduma naguo mũthenya ndũkagĩe ũtheri gĩcunjĩ kĩaguo gĩa ithatũ, na ũtukũ o taguo.

13 Ngĩcoka ngĩona na ngĩigua mũraika ũrombũkĩra igũrũ gatagatĩ akiuga na mũgambo mũnene:
―Kaĩ mũrĩ na haaro-ĩ, kaĩ mũrĩ na haaro-ĩ, kaĩ mũrĩ na haaro-ĩ, inyuĩ arĩa mũtũũraga thĩinĩ wa thĩ,
nĩ ũndũ wa mĩgambo ĩyo ĩngĩ ya coro ya araika atatũ arĩa matarĩ marahuha macoro mao!‖

2510







KŨGUŨRĨRIO KWA JOHANA 9

1 Nake mũraika wa gatano akĩhuha coro wake. Na ngĩona njata yagũĩte thĩ kuuma igũrũ, na
akĩnengerũo cabi cia irima rĩrĩa rĩtarĩ gĩturi.

2 Akĩhingũra irima rĩu rĩtarĩ gĩturi, na rĩkiuma ndogo yatariĩ ta ndogo ya riiko inene, narĩo riũa
rĩkĩgĩa nduma, o hamwe na rĩera, nĩ ũndũ wa ndogo ya irima rĩu. 3 Na ngigĩ ikiuma ndogo-inĩ
ĩyo igĩthiĩ thĩinĩ wa thĩ, na ikĩheo wathani, wathani ta ũrĩa tũng‘aurũ twa thĩ tũkoragwo naguo. 4
Ikĩĩrũo itigathũkie nyeki ya gũkũ thĩ kana mũmera o wothe o na kana mũtĩ, o tiga andũ arĩa
matarĩ na mũhũri wa Yahweh mathiithi-inĩ mao.

5 Na ngigĩ icio igĩtĩkĩrio kũmaherithia mĩeri ĩtano no ti kũmoraga, na iherithia rĩacio rĩatariĩ ta
iherithia rĩa kang‘aurũ rĩrĩa gatheca mũndũ.

6 Matukũ-inĩ macio andũ nĩ magaacaria gĩkuũ no matigaakĩona o na atĩa, na nĩ makerirĩria
gũkua, no gĩkuũ nĩ gĩkaamorĩra.

7 Na mũhianĩre wa ngigĩ icio watariĩ ta wa mbarathi ihaarĩirio nĩ ũndũ wa mbaara; igũrũ rĩa
mĩtwe yacio ciarĩ na kĩndũ gĩatariĩ ta thũmbĩ cia thahabu, na mothiũ ma cio maatariĩ ta ma andũ,

8 no ciarĩ na njuĩrĩ ta ya andũ-a-nja. Namo magego ma cio maatariĩ ta ma mĩrũthi, 9 ningĩ ciarĩ
na ngo cia kũgitĩra gĩthũri itariĩ ta ngo cia kũgitĩra gĩthũri cia kĩgera. Na mũgambo wa mathagu
ma cio watariĩ ta mũgambo wa ngari cia mbarathi iteng‘erete cierekeire mbaara-inĩ. 10 Ningĩ irĩ
na mĩting‘oe ĩrĩ na mboora ta tũng‘aurũ, na wathani wacio wa gũtuurithia andũ ihinda rĩa mĩeri
ĩtano ũrĩ mĩting‘oe-inĩ yacio. 11 Na irĩ na mũthamaki ũraciatha, nĩwe mũraika wa irima rĩrĩa
rĩtarĩ gĩturi. Rĩĩtwa rĩake na Kĩhibirania nĩ Abadoni, no na Kĩngiriki etagwo Apolioni.

12 Haaro ĩmwe nĩ yahĩtũka. No rĩrĩ, harĩ na haaro ingĩ igĩrĩ iroka thutha wa maũndũ macio.

13 Nake mũraika wa gatandatũ akĩhuha coro wake. Na ngĩigua mũgambo ũmwe kuuma harĩ hĩa
cia kĩgongona gĩa thahabu kĩrĩa kĩrĩ mbere ya Yahweh 14 woiga ũũ kũrĩ mũraika ũcio wa
gatandatũ warĩ na coro: ―Ohora araika arĩa ana mohetwo rũũĩ-inĩ rũrĩa rũnene rwa Farati.‖

15 Na araika acio ana arĩa mahaarĩirio nĩ ũndũ wa ithaa na mũthenya na mweri o na mwaka
makĩohorũo nĩguo morage gĩcunjĩ gĩa ithatũ kĩa andũ.

16 Na mũigana wa mbũtũ iria ciahaicĩte mbarathi warĩ 20,000 maita 10,000; nĩ ndaiguire
mũigana wacio. 17 Na ũũ nĩguo mbarathi icio ndonire thĩinĩ wa kĩoneki ciatariĩ o hamwe na acio
maacikarĩire: Maarĩ na ngo cia kũgitĩra gĩthũri cia rangi mũtune o ta mwaki, na wa mburuu
ngwatu o na wa yerũ, na mĩtwe ya mbarathi icio yatariĩ ta mĩtwe ya mĩrũthi, na tũnua-inĩ twacio
hooimaga mwaki na ndogo na ũbiriti. 18 Na gĩcunjĩ gĩa ithatũ kĩa andũ makĩũragwo nĩ mahũũra
macio matatũ, mwaki na ndogo na ũbiriti iria cioimaga tũnua-inĩ twacio. 19 Nĩ gũkorũo wathani

2511



wa mbarathi icio ũrĩ tũnua-inĩ twacio o na mĩting‘oe-inĩ yacio, tondũ mĩting‘oe yacio ĩtariĩ ta
nyoka na ĩrĩ na mĩtwe, na nĩ ituurithagia andũ nayo.

20 No andũ arĩa angĩ matooragirũo nĩ mahũũra macio matieririre mawĩra ma moko mao;
matiatigire gũthathaiya ndaimono na mĩhianano ya thahabu na betha na gĩcango na mahiga na
mbaũ, ĩrĩa ĩtangĩhota kuona kana kũigua kana gwĩtwara. 21 O na matieririre ciĩko ciao cia
ũũragani kana cia ũragũri kana cia ũmaraya o na kana cia ũici.

KŨGUŨRĨRIO KWA JOHANA 10

1 Ningĩ ngĩona mũraika ũngĩ ũrĩ hinya agĩikũrũka kuuma igũrũ ahumbĩtwo itu na arĩ na
mũkũnga-mbura mũtwe-inĩ wake, na ũthiũ wake wahaanaga riũa, namo magũrũ make
makahaana itugĩ cia mwaki, 2 na guoko-inĩ gwake aanyitĩte gakũnjo kanini gakũnjũre. Na
agĩkinyithia kũgũrũ gwake kwa ũrĩo iria-inĩ, no kwa ũmotho thĩ nyũmũ, 3 na akĩanĩrĩra na
mũgambo mũnene o ta mũrũthi ũkũrarama. Na rĩrĩa aanĩrĩire, mĩgambo ya marurumĩ marĩa
mũgwanja ĩkĩaria.

4 Rĩrĩa marurumĩ macio mũgwanja maaririe, ndaarĩ hakuhĩ kwandĩka, no ngĩigua mũgambo
kuuma igũrũ woiga: ―Cinĩrĩra na mũhũri maũndũ marĩa marurumĩ macio mũgwanja moiga, na
ndũkamaandĩke!‖

5 Mũraika ũrĩa ndonete arũgamĩte iria-inĩ o na thĩ nyũmũ agĩtambũrũkia guoko gwake kwa ũrĩo
na igũrũ, 6 na akĩĩhĩta na Ũrĩa ũtũũraga tene na tene, o we wombire igũrũ na indo iria irĩ thĩinĩ
warĩo na thĩ na indo iria irĩ thĩinĩ wayo na iria na indo iria irĩ thĩinĩ warĩo, akiuga: ―Gũtirĩ
gweterera rĩngĩ!

7 No matukũ-inĩ marĩa mũraika wa mũgwanja agaakorũo akuhĩrĩirie kũhuha coro wake, hitho
ĩrĩa nyamũre Yahweh aamenyithanirie harĩ ndungata ciake anabii nĩ ĩkaahingio.‖

8 Na ngĩigua mũgambo kuuma igũrũ wanjarĩria o rĩngĩ ũkiuga: ―Thiĩ woe gakũnjo kau gakũnjũre
karĩa karĩ guoko-inĩ kwa mũraika ũcio ũrũgamĩte iria-inĩ o na thĩ nyũmũ.‖

9 Ngĩthiĩ kũrĩ mũraika ũcio ngĩmwĩra ahe gakũnjo kau kanini. Nake akĩnjĩra: ―Koe na ũkarĩe, na
nĩ gegũtũma nda yaku ĩrũre, no kanua-inĩ gaku gegũkorũo na cama o ta ũũkĩ.‖

2512






10 Ngĩoya gakũnjo kau kanini kuuma guoko-inĩ kwa mũraika ũcio na ngĩkarĩa, na kanua-inĩ
gakwa kaarĩ na cama o ta ũũkĩ, no rĩrĩa ndakarĩire, nda yakwa ĩkĩrũra. 11 Nao makĩnjĩra atĩrĩ:
―No mũhaka ũrathe o rĩngĩ ũhoro wĩgiĩ ikundi cia andũ na ndũrĩrĩ na thiomi na athamaki aingĩ.‖

KŨGUŨRĨRIO KWA JOHANA 11

1 Na ngĩneo ithanjĩ rĩatariĩ ta rũthanju na akĩnjĩra atĩrĩ: ―Ũkĩra ũthime harĩa hamũre ha hekarũ ya
Yahweh o na kĩgongona hamwe na arĩa mathathayagĩria kuo. 2 No ũhoro-inĩ wĩgiĩ nja ya harĩa
hamũre ha hekarũ, ũmĩtige ũguo na ndũkamĩthime, tondũ nĩ ĩheetwo ndũrĩrĩ, na nĩ ikũrangĩrĩria
itũũra rĩrĩa rĩamũre rungu rwa magũrũ ma cio ihinda rĩa mĩeri 42.

3 Nĩ ngaatũma aira akwa erĩ marathe mehumbĩte nguo cia makũnia ihinda rĩa thikũ 1,260.‖

4 Acio mahaananĩtio na mĩtĩ ĩrĩa ĩĩrĩ ya mĩtamaiyũ na mĩtĩ ĩrĩa ĩĩrĩ ya kũigĩrĩrũo matawa na
marũgamĩte mbere ya Kĩhoti wa thĩ.

5 Mũndũ o wothe angĩenda kũmeka ũũru, mwaki uumaga tũnua-inĩ twao na ũkanina thũ ciao.
Mũndũ o wothe angĩgeria kũmeka ũũru, ũguo nĩguo agĩrĩire kũũragwo.

6 Acio marĩ na wathani wa kũhinga igũrũ nĩguo gũtikoire mbura matukũ-inĩ marĩa mararatha, na
marĩ na wathani igũrũ rĩa maĩ, wa kũmatua thakame na kũhũra thĩ na mahũra ma mĩthemba
yothe maita maingĩ o ta ũrĩa mangĩenda.

7 Na marĩkia kũruta ũira, nyamũ ĩrĩa yaambatire ĩkiuma thĩinĩ wa irima rĩrĩa rĩtarĩ gĩturi nĩ
ĩkaarũa nao na ĩmatoorie na ĩmorage. 8 Nacio ciimba ciao igaakorũo njĩra-inĩ nene ya itũũra rĩrĩa
inene rĩĩtagwo na njĩra ya kĩĩroho Sodomu na Misiri, o kũrĩa Mwathi witũ o nake ooragĩirũo mũtĩ
igũrũ.

9 Nacio ikundi cia andũ na mĩhĩrĩga na thiomi na ndũrĩrĩ nĩ ikeerorera ciimba ciao ihinda rĩa
thikũ ithatũ na nuthu, na itigeetĩkĩria ithikwo thĩinĩ wa mbĩrĩra.

10 Nao andũ arĩa matũũraga thĩinĩ wa thĩ nĩ magaakena nĩ ũndũ wao na makũngũĩre, na
matũmanĩre iheo mũndũ na ũrĩa ũngĩ, tondũ aira acio erĩ nĩ maanyariraga arĩa matũũraga thĩinĩ
wa thĩ.

11 Thutha wa thikũ icio ithatũ na nuthu, Roho wa Muoyo kuuma kũrĩ Yahweh ũkĩingĩra thĩinĩ
wao, makĩrũgama na magũrũ mao, na arĩa maamonire makĩnyitwo nĩ guoya mũnene. 12 Na
makĩigua mũgambo mũnene kuuma igũrũ wamera atĩrĩ: ―Ambatai mũũke gũkũ.‖ Nao
makĩambata igũrũ marĩ thĩinĩ wa itũ, na thũ ciao ikĩmona.

2513




13 Ithaa o rĩu gũkĩgĩa gĩthingithia kĩnene, na gĩcunjĩ gĩa ikũmi gĩa itũũra rĩu gĩkĩgũa; na andũ
7,000 makĩũragwo nĩ gĩthingithia kĩu, nao arĩa maatigarire magĩĩtigĩra na makĩgooca Kĩhoti wa
igũrũ.

14 Haaro ya kerĩ nĩ yahĩtũka. Na rĩrĩ, haaro ya gatatũ nĩ ĩgũũka o narua.

15 Mũraika wa mũgwanja akĩhuha coro wake. Na gũkĩgĩa na mĩgambo mĩnene igũrũ, ĩroiga ũũ:
―Ũthamaki wa thĩ nĩ ũtuĩkĩte Ũthamaki wa Yahweh witũ o na wa Messiya wake, nake egwathana
arĩ mũthamaki tene na tene.‖

16 Nao athuri arĩa 24 maikarĩire itĩ ciao cia ũnene mbere ya Yahweh makĩĩgũithia
magĩturumithia mothiũ mao thĩ na magĩthathaiya Yahweh, 17 makiugaga atĩrĩ: ―Tũragũcokeria
ngatho, wee Yahweh El Shaddai, o wee ũkoragwo ho na nowe warĩ ho, tondũ nĩ woete hinya
waku mũnene na ũkambĩrĩria gũthamaka.

18 No ndũrĩrĩ ikĩng‘ũrĩka, namo mang‘ũrĩ maku magĩũka, o narĩo ihinda rĩrĩa rĩatuĩtwo rĩgĩkinya
rĩa gũtuĩra arĩa akuũ na rĩa kũhe ndungata ciaku anabii ngerenwa o na arĩa aamũre na arĩa
metigĩrĩte rĩĩtwa rĩaku, arĩa anini na arĩa anene, na rĩa kwananga arĩa manangaga thĩ.‖

19 Naho harĩa hamũre ha hekarũ ya Yahweh kũu igũrũ hakĩhingũka, narĩo ithandũkũ rĩa
kĩrĩkanĩro gĩake rĩkĩoneka thĩinĩ wa harĩa hamũre ha hekarũ yake. Na gũkĩgĩa mĩhenũko ya
rũheni na mĩgambo na marurumĩ na gĩthingithia na mbura nene ya mbembe.

KŨGUŨRĨRIO KWA JOHANA 12

1 Gũgĩcoka gũkĩoneka kĩmenyithia kĩnene igũrũ: Mũndũ-wa-nja wahumbĩtwo riũa, na mweri
warĩ rungu rwa makinya make, na igũrũ rĩa mũtwe wake aarĩ na thũmbĩ ya njata 12,

2 na aarĩ na ihu. Na nĩ aarĩraga nĩ ũndũ wa ruo na agacaya tondũ aarĩ hakuhĩ kũgĩa mwana.

3 Na gũkĩoneka kĩmenyithia kĩngĩ igũrũ. Atĩrĩrĩ, ndamathia nene yarĩ na rangi mũtune na ciongo
mũgwanja na hĩa ikũmi, na igũrũ rĩa ciongo ciayo yarĩ na thũmbĩ mũgwanja ng‘emie; 4 na
mũting‘oe wayo wakururagia gĩcunjĩ gĩa ithatũ kĩa njata cia igũrũ, na ĩgĩciharũrũkia thĩ. Nayo
ndamathia ĩyo ĩgĩikara ĩrũgamĩte mbere ya mũndũ-wa-nja ũcio warĩ hakuhĩ kũgĩa mwana, nĩguo
agĩa mwana, ĩtambuure mwana ũcio wake.

5 Nake akĩgĩa mwana wa kahĩĩ, ũrĩa ũkaarĩithagia ndũrĩrĩ ciothe na rũthanju rwa kĩgera. Na
mwana ũcio wake akĩhurio agĩtwarũo harĩ Yahweh na gĩtĩ-inĩ gĩake kĩa ũnene. 6 Nake mũndũ-
wa-nja ũcio akĩũra agĩthiĩ werũ-inĩ, kũrĩa ahaarĩirio handũ nĩ Yahweh na no kuo angĩkaaherũo
irio thikũ 1,260.

2514




7 Na gũkiumĩra mbaara igũrũ: Mikaeli na araika ake makĩrũa na ndamathia ĩyo, nayo ndamathia
ĩyo na araika ayo makĩrũa 8 no matiatooririe, o na matiacokire kuonerũo handũ kũu igũrũ. 9 Nĩ
ũndũ ũcio ndamathia ĩyo nene ĩkĩharũrũkio, nĩyo nyoka ĩrĩa ya tene, o we wĩtagwo Mũcukani na
Shaitani, ũrĩa ũhĩtithagia thĩ yothe; akĩharũrũkio thĩ, o na araika ake makĩharũrũkio hamwe nake.
10 Ngĩigua mũgambo mũnene igũrũ woiga:

―Rĩu nĩ kũgĩĩte na ũhonokio na hinya na Ũthamaki wa Yahweh witũ na wathani wa Messiya
wake, tondũ ũrĩa ũthitangaga ariũ a Ithe witũ nĩ aharũrũkĩtio, o we ũmathitangaga mbere ya
Yahweh witũ mũthenya na ũtukũ! 11 Na makĩmũhoota tondũ wa thakame ya Gatũrũme na tondũ
wa kiugo kĩa ũira wao, na matiendire mĩoyo yao o na mang‘etheire gĩkuũ. 12 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ,
kenai igũrũ rĩrĩ o na inyuĩ mũikaraga kuo! Kaĩ thĩ o na iria irĩ na haaro-ĩ, tondũ ũrĩa mũũru nĩ
aharũrũkĩte kũrĩ inyuĩ arĩ na marakara manene, akĩmenyaga atĩ arĩ na ihinda inini.‖

13 Hĩndĩ ĩrĩa ndamathia ĩyo yoonire atĩ nĩ yaharũrũkio thĩ, ĩkĩnyarira mũndũ-wa-nja ũcio
waciarĩte mwana wa kahĩĩ. 14 No mũndũ-wa-nja ũcio akĩheo mathagu merĩ ma ndiũũ nene nĩguo
ombũke athiĩ handũ hake werũ-inĩ, o ho angĩkaaherũo irio kwa ihinda na mahinda na nuthu
ihinda haraya na nyoka ĩyo.

15 Nayo nyoka ĩyo ĩgĩtahĩka maĩ matariĩ o ta rũũĩ kuuma kanua-inĩ kayo thutha wa mũndũ-wa-
nja ũcio, nĩguo athererio nĩ rũũĩ rũu. 16 No thĩ ĩgĩteithia mũndũ-wa-nja ũcio, nayo ĩgĩathamia
kanua kayo ĩkĩmeria rũũĩ rũrĩa rwatahĩkĩtwo nĩ ndamathia ĩyo kuuma kanua-inĩ kayo. 17 Nĩ
ũndũ ũcio ndamathia ĩyo ĩkĩrakarĩra mũno mũndũ-wa-nja ũcio na ĩgĩthiĩ kũrutĩra rũciaro rwake
mbaara, arĩa maatigarĩte a mbeũ yake, arĩa marũmagĩrĩra Maathani ma Yahweh na ũira wa
Yahshua.

KŨGUŨRĨRIO KWA JOHANA 13

1 Naniĩ ngĩrũgama mũthanga-inĩ wa iria.

Na ngĩona nyamũ ĩkĩambata kuuma iria-inĩ, na yarĩ na hĩa ikũmi na ciongo mũgwanja, na hĩa-inĩ
ciayo yarĩ na thũmbĩ ikũmi, no ciongo-inĩ ciayo yarĩ na marĩĩtwa ma kũruma Yahweh.

2 Na rĩrĩ, nyamũ ĩyo ndonire yahaanaga ngarĩ, no mathu mayo maatariĩ ta ma nduba, nako kanua
kayo gaatariĩ ta kanua ka mũrũthi. Nayo ndamathia ĩyo ĩkĩhe nyamũ ĩyo hinya wayo na gĩtĩ kĩayo
kĩa ũnene na wathani mũnene.

3 Ngĩona atĩ kĩongo kĩmwe kĩayo kĩonekaga ta kĩarĩ kĩgurarie na kĩronda gĩa gĩkuũ, no kĩronda
kĩu gĩa gĩkuũ nĩ kĩahonete, na thĩ yothe ĩkĩrũmĩrĩra nyamũ ĩyo ĩkenetio nĩyo. 4 Nao
magĩthathaiya ndamathia ĩyo tondũ nĩ yaheete nyamũ ĩyo wathani, na magĩthathaiya nyamũ ĩyo
makiugaga ũũ: ―Nũ ũtariĩ ta nyamũ ĩno, na nũ ũngĩhota kũrũa nayo?‖ 5 Nayo ĩkĩheo kanua

2515




kaaragia maũndũ manene o na ma kũruma Yahweh, na ĩkĩheo wathani wa gwĩka maũndũ ihinda
rĩa mĩeri 42.

6 Nayo ĩgĩtumũra kanua kayo na irumi kwerekera Yahweh nĩguo ĩrume rĩĩtwa rĩake na gĩikaro
gĩake, arĩa maikaraga igũrũ.

7 Ĩgĩĩtĩkĩrio kũrũa mbaara na arĩa aamũre na kũmatooria, na ĩkĩheo wathani igũrũ rĩa mĩhĩrĩga
yothe na ikundi cia andũ na thiomi na ndũrĩrĩ. 8 Nao arĩa othe matũũraga thĩinĩ wa thĩ nĩ
makaamĩthathaiya. Na kuuma o kĩambĩrĩria gĩa thĩ, gũtirĩ o na ũmwe wao ũrĩ wandĩkwo rĩĩtwa
rĩake thĩinĩ wa ibuku rĩa muoyo rĩa Gatũrũme o ũcio wathĩnjirũo.

9 Mũndũ o wothe ũrĩ na gũtũ nĩ aigue.

10 Mũndũ o wothe ũtahanaga, nĩ agaatahwo. Mũndũ o wothe ũraganaga na rũhiũ rwa njora, no
mũhaka akooragwo na rũhiũ rwa njora. Hau nĩho arĩa aamũre mabataraga ũkirĩrĩria na wĩtĩkio.

11 Ngĩcoka ngĩona nyamũ ĩngĩ ĩkĩambata yumĩte thĩinĩ wa thĩ, na yarĩ na hĩa igĩrĩ ta gatũrũme,
no ĩkĩambĩrĩria kwaria ta ndamathia. 12 Nayo ĩhũthagĩra wathani wothe wa nyamũ ĩrĩa ya mbere
o ĩkĩonagwo nĩyo. Ningĩ nĩ ĩtũmaga thĩ o hamwe na aikari ayo mathathaiye nyamũ ya mbere, ĩrĩa
kĩronda kĩayo gĩa gĩkuũ kĩahonire.13 Na nĩ yonanagia imenyithia nene, nginya gũtũma mwaki
ũikũrũke thĩ kuuma igũrũ andũ makĩonaga.

14 Ĩhĩtithagia arĩa maikaraga thĩinĩ wa thĩ kũgerera imenyithia iria yetĩkĩririo kuonania nyamũ
ĩyo ĩkĩonaga, o ĩkĩĩraga arĩa maikaraga thĩinĩ wa thĩ mathondeke mũhianano wa nyamũ ĩrĩa yarĩ
na kĩronda kĩa rũhiũ rwa njora no ĩkĩhona. 15 Ningĩ ĩgĩĩtĩkĩrio kũhe mũhianano ũcio wa nyamũ
mĩhũmũ, nĩguo mũhianano ũcio wa nyamũ warie na ũtũme arĩa othe maregaga gũthathaiya
mũhianano ũcio wa nyamũ moragwo.

16 Na ĩgathanaga atĩ andũ othe —anini na anene, arĩa atongu na arĩa athĩni, arĩa marĩ wĩyathi o
na ngombo⁠—atĩ mekĩrwo rũũri guoko-inĩ kwao kwa ũrĩo kana thiithi-inĩ, 17 na atĩ gũtirĩ
mũndũ ũngĩgũra kana endie o tiga mũndũ ũrĩ na rũũri rũu, rĩĩtwa rĩa nyamũ ĩyo kana namba ya
rĩĩtwa rĩayo.18 Haha nĩho habataraga ũũgĩ: Mũndũ ũrĩa ũrĩ na ũtaũku nĩ atare namba ya nyamũ
ĩyo, tondũ nĩ namba ya mũndũ, na namba yayo nĩ 666.

KŨGUŨRĨRIO KWA JOHANA 14

1 Na rĩrĩ, ngĩcoka ngĩona Gatũrũme arũgamĩte Kĩrĩma-inĩ gĩa Zayuni, arĩ hamwe na andũ
144,000 arĩa mandĩkĩtwo rĩĩtwa rĩake na rĩĩtwa rĩa Ithe mathiithi-inĩ mao.

2516





2 Ngĩigua mũgambo ũkiuma igũrũ ũtariĩ ta mũgambo wa maĩ maingĩ na ta mũgambo wa
marurumĩ manene; na mũgambo ũcio ndaiguire watariĩ ta wa aini maraina makĩhũraga inanda
ciao cia mũgeto.

3 Na mainaga rwĩmbo rũtariĩ ta rwĩmbo rwerũ marĩ mbere ya gĩtĩ kĩrĩa kĩa ũnene na mbere ya
ciũmbe iria inya irĩ muoyo na athuri, na gũtirĩ mũndũ ũngĩahotire kwĩruta rwĩmbo rũu o tiga acio
144,000, arĩa magũrĩtwo kuuma thĩ. 4 Acio nĩ arĩa matethahirie na andũ-a-nja; nao nĩ thingi.
Acio nĩ arĩa marũmagĩrĩra Gatũrũme o kũrĩa guothe athiaga. Maagũrirũo kuuma harĩ andũ
matuĩke maciaro ma mbere harĩ Yahweh na harĩ Gatũrũme, 5 na gũtirĩ maheni moonekire tũnua-
inĩ twao; matirĩ kameni.

6 Na ngĩona mũraika ũngĩ akĩũmbũkĩra igũrũ gatagatĩ arĩ na ũhoro mwega wa tene na tene nĩguo
ahunjĩrie andũ arĩa maikaraga thĩinĩ wa thĩ, ndũrĩrĩ ciothe na mĩhĩrĩga na thiomi na ikundi cia
andũ. 7 Na ooigaga na mũgambo mũnene atĩrĩ: ―Mwĩtigĩrei Yahweh na mũmũgooce, tondũ ithaa
rĩake rĩa ituĩro nĩ ikinyu, nĩ ũndũ ũcio thathaiyai Ũrĩa wombire igũrũ na thĩ na iria o na
matherũkĩro ma maĩ.‖

8 Na mũraika ũngĩ wa kerĩ, akĩrũmĩrĩra akiuga: ―Nĩ igũu! Nĩ igũu! Itũũra rĩu inene nĩ igũu,
mũndũ mũka ũcio ũratũmaga ndũrĩrĩ ciothe inyue irĩĩo nĩ ndibei ya mang'ũrĩ ma ũmaraya wake!‖

9 Na mũraika ũngĩ, wa gatatũ, akĩmarũmĩrĩra akiuga na mũgambo mũnene atĩrĩ: ―Mũndũ o wothe
angĩthathaiya nyamũ ĩyo na mũhianano wayo na ekĩrũo rũũri thiithi-inĩ wake kana guoko-inĩ
gwake, 10 o nake nĩ akaanyua ndibei ya mang'ũrĩ ma Yahweh ĩrĩa ĩgaaitĩrĩrũo gĩkombe-inĩ kĩa
mang‘ũrĩ Make ĩtatukanĩtio na kĩndũ, na nĩ akaaherithio na mwaki na ũbiriti arĩ mbere ya araika
arĩa aamũre na mbere ya Gatũrũme. 11 Nayo ndogo ya iherithia rĩao ĩtũũraga yambataga tene na
tene, na mũthenya na ũtukũ matikoragwo na ũhurũko, acio mathathayagia nyamũ ĩyo na
mũhianano wayo na mũndũ o wothe wĩkĩragwo rũũri rwa rĩĩtwa rĩayo.

12 Hau nĩho arĩa aamũre mabataraga ũkirĩrĩria, o acio mamenyagĩrĩra Maathani ma Yahweh na
makarũmia wĩtĩkio harĩ Yahshua.‖

13 Na ngĩigua mũgambo woima igũrũ ũkiuga, ―Andĩka atĩrĩ: Kũrathimwo nĩ arĩa akuũ, o acio
makuaga marĩ na ũiguano na Mwathi kuuma rĩu gũthiĩ na mbere. Ũguo nĩguo Roho ũkuuga, nĩ
mahurũke mawĩra mao maritũ, tondũ maũndũ marĩa meekire mathiaga hamwe nao.‖

14 Na rĩrĩ, ngĩcoka ngĩona itu rĩa rangi mwerũ, na haarĩ mũndũ watariĩ ta mũrũ wa mũndũ
warĩikarĩire, arĩ na thũmbĩ ya thahabu kĩongo-inĩ gĩake na rũhiũ rũũgĩ rwa kũgetha guoko-inĩ
gwake.

15 Mũraika ũngĩ akiuma harĩa hamũre ha hekarũ, akĩĩra ũcio waikarĩire itu rĩu na mũgambo
mũnene atĩrĩ: ―Ikia rũhiũ rwaku ũgethe, tondũ ithaa rĩa kũgetha nĩ ikinyu, nĩ gũkorũo magetha
ma thĩ nĩ makũrũ biũ.‖

16 Nake ũcio waikarĩire itu agĩikia rũhiũ rwake thĩinĩ wa thĩ, nayo thĩ ĩkĩgethwo.

2517


17 Na mũraika o ũngĩ akiuma hau hamũre ha hekarũ kũu igũrũ, na o nake aarĩ na rũhiũ rũũgĩ rwa
kũgetha.

18 Ningĩ mũraika ũngĩ akiuma kĩgongona-inĩ, na aarĩ na wathani igũrũ rĩa mwaki. Na akĩanĩrĩra
ũcio warĩ na rũhiũ rũũgĩ rwa kũgetha na mũgambo mũnene akĩmwĩra: ―Ikia rũhiũ rwaku rwa
kũgetha na ũcokanĩrĩrie imanjĩka cia mũthabibũ wa thĩ, tondũ thabibũ ciaguo nĩ njĩru.‖ 19 Nake
mũraika ũcio agĩikia rũhiũ rwake thĩinĩ wa thĩ na agĩcokanĩrĩria mũthabibũ wa thĩ, akĩũikia
kĩhihĩro-inĩ kĩrĩa kĩnene kĩa ndibei kĩa mang'ũrĩ ma Yahweh. 20 Kĩhihĩro kĩu kĩa ndibei
gĩkĩrangarangwo nja ya itũũra, na thakame ĩkĩambata kuuma kĩhihĩro-inĩ kĩu kĩa ndibei ĩgĩkinya
mĩkwa-inĩ ya kanua ka mbarathi, na ĩgĩtherema itĩna rĩa furongi 1,600.

KŨGUŨRĨRIO KWA JOHANA 15

1 Na ngĩona kĩmenyithia kĩngĩ igũrũ, kĩnene na kĩa magegania, araika mũgwanja marĩ na mahũra
mũgwanja. Acio nĩo a mũico, tondũ mang'ũrĩ ma Yahweh magaakinyio mũthia kũgerera harĩ o.

2 Na ngĩona kĩndũ kĩhaana iria rĩa gĩcicio rĩtukanĩtio na mwaki, na arĩa maatoretie nyamũ ĩrĩa na
mũhianano wayo na namba ya rĩĩtwa rĩayo maarũgamĩte hakuhĩ na iria rĩu rĩa gĩcicio manyitĩte
inanda cia mũgeto cia Yahweh. 3 Maainaga rwĩmbo rwa Musa ndungata ya Yahweh, na rwĩmbo
rwa Gatũrũme, makoiga ũũ:

―Yahweh, wee El Shaddai, mawĩra maku nĩ manene na ma magegania. Njĩra ciaku nĩ cia ũthingu
na cia ma, o wee Mũthamaki wa tene na tene. 4 Nũ kũna ũtegũgwĩtigĩra, wee Yahweh, na agooce
rĩĩtwa rĩaku tondũ wee nowe wiki mwĩhokeku? Nĩ gũkorũo ndũrĩrĩ ciothe nĩ igooka na ithathaiye
irĩ mbere yaku, tondũ matuĩro maku ma ũthingu nĩ maguũrĩtio.‖

5 Thutha wa maũndũ macio ngĩona harĩa hamũre ha hema ya ũira kũu igũrũ hahingũrũo, 6 nao
araika acio mũgwanja maarĩ na mahũra macio mũgwanja makiuma harĩa hamũre mehumbĩte
nguo theru na irahenia cia gatani, na makeyoha mĩcibi ya thahabu ithũri-inĩ ciao. 7 Na kĩũmbe
kĩmwe harĩ iria inya irĩ muoyo gĩkĩnengera araika acio mũgwanja mbakũri mũgwanja cia
thahabu iria ciaiyũrĩte mang'ũrĩ ma Yahweh, ũrĩa ũtũũraga tene na tene. 8 Naho hau hamũre
hakĩiyũra ndogo nĩ ũndũ wa riri wa Yahweh na nĩ ũndũ wa hinya wake, na gũtirĩ mũndũ
wahotire gũtonya hau hamũre o nginya rĩrĩa mahũra macio mũgwanja ma araika acio mũgwanja
maathirire.

2518







KŨGUŨRĨRIO KWA JOHANA 16

1 Na ngĩigua mũgambo mũnene woima hekarũ-inĩ ũkĩĩra araika acio mũgwanja atĩrĩ: ―Thiĩi
mũgaite mbakũri iria mũgwanja cia mang'ũrĩ ma Yahweh igũrũ rĩa thĩ.‖

2 Wa mbere agĩthiĩ na akĩonoreria mbakũri yake igũrũ rĩa thĩ. Nao andũ arĩa maarĩ na rũũri rwa
nyamũ ĩrĩa, o hamwe na arĩa maathathayagia mũhianano wayo makĩgĩa na ironda ciarĩ na ruo
mũno na itaahonaga.

3 Wa kerĩ akĩonoreria mbakũri yake thĩinĩ wa iria. Narĩo rĩgĩtuĩka thakame ĩhaana ta ya mũndũ
mũkuũ, na ciũmbe ciothe iria ciarĩ muoyo igĩkua, iria ciarĩ iria-inĩ.

4 Wa gatatũ akĩonoreria mbakũri yake thĩinĩ wa njũĩ na matherũkĩro ma maĩ. Nacio igĩtuĩka
thakame. 5 Ngĩigua mũraika ũrĩa wa maĩ oiga atĩrĩ: ―Wee, o wee ũrĩ kuo na nowe warĩ kuo, Wee
mwĩhokeku, ũrĩ mũthingu, nĩ gũkorũo nĩ ũtuanĩire matuĩro macio,

6 tondũ nĩ maaitire thakame ya arĩa aamũre na ya anabii, na nĩ ũmaheete thakame nĩguo
mamĩnyue; ituĩro rĩu nĩ rĩmaagĩrĩire.‖

7 Na ngĩigua kĩgongona kĩoiga atĩrĩ: ―Ĩni, Yahweh, wee El Shaddai, matuĩro maku nĩ ma ma na
nĩ ma ũthingu.‖

8 Wa kana akĩonoreria mbakũri yake igũrũ rĩa riũa, narĩo riũa rĩgĩĩtĩkĩrio gũcina andũ na mwaki.
9 Nao andũ magĩcinwo nĩ ũrugarĩ ũcio mũnene, no makĩruma rĩĩtwa rĩa Yahweh, o ũcio ũrĩ na
wathani igũrũ rĩa mahũra macio, na matieririre na matiamũgoocire.

10 Wa gatano akĩonoreria mbakũri yake igũrũ rĩa gĩtĩ kĩa ũnene kĩa nyamũ ĩrĩa. Naguo ũthamaki
wayo ũkĩgĩa nduma, nao makĩambĩrĩria kwĩrũma nĩmĩ tondũ wa ruo rwao, 11 no makĩruma
Kĩhoti wa igũrũ tondũ wa ruo rwao na ironda ciao, na matieririre ciĩko ciao.

12 Wa gatandatũ akĩonoreria mbakũri yake igũrũ rĩa rũũĩ rũrĩa rũnene rwa Farati, na maĩ ma rũũĩ
rũu makĩhũa nĩguo njĩra ĩhaarĩrio nĩ ũndũ wa athamaki a mwena wa irathĩro.

13 Ningĩ ngĩona maroho matatũ me thahu matongoretio nĩ roho itariĩ ta ciũra ikiuma kanua-inĩ
ka ndamathia na kanua-inĩ ka nyamũ ĩrĩa o na kanua-inĩ ka mũnabii ũrĩa wa maheni. 14 Macio nĩ
maroho matongoretio nĩ ndaimono na nĩ monanagia imenyithia, na mathiaga kũrĩ athamaki a thĩ
yothe nĩguo mamacokanĩrĩrie nĩ ũndũ wa mbaara ya mũthenya ũrĩa mũnene wa Yahweh El
Shaddai.

15 Rĩu-rĩ, Oneei ngũũka ta mũici. Kũrathimwo nĩ mũndũ ũrĩa ũikaraga eiguĩte na akamenyagĩrĩra
nguo ciake, nĩguo ndagathiĩ njaga nao andũ mone njaga yake.‖

16 Na makĩmacokanĩrĩria hamwe handũ harĩa hetagwo na Kĩhibirania Hari-Magedoni.

2519



17 Wa mũgwanja akĩonoreria mbakũri yake rĩera-inĩ. Hĩndĩ ĩyo mũgambo mũnene ũkiuma
hekarũ-inĩ na kuuma gĩtĩ-inĩ kĩa ũnene, ũkiuga: ―Ũhoro ũcio nĩ warĩka! Na gũkĩgĩa mĩhenũko ya
rũheni na mĩgambo na marurumĩ, na gũkĩgĩa gĩthingithia kĩnene gũtarĩ kwagĩa ta kĩo kuuma rĩrĩa
andũ maagĩire kuo thĩinĩ wa thĩ, gĩthingithia kĩu kĩarĩ kĩnene na kĩarĩ na hinya mũno. 19 Itũũra
rĩrĩa inene rĩgĩatũkana icunjĩ ithatũ, namo matũũra ma ndũrĩrĩ makĩgũa; na Babuloni Ũrĩa
Mũnene akĩririkanwo mbere ya Yahweh, nĩguo aheo gĩkombe kĩa ndibei ya marakara ma
mang‘ũrĩ make. 20 Ningĩ icigĩrĩra ciothe ikĩũra, nacio irĩma ikĩagwo. 21 Gũgĩcoka gũkĩgĩa
mbembe nene mũno cia mbura, o ĩmwe yacio yarĩ na ũritũ wa taranda ĩmwe, ikĩgũĩra andũ
kuuma igũrũ, nao andũ acio makĩruma Yahweh tondũ wa ihũra rĩu rĩa mbura ya mbembe, tondũ
ihũra rĩu rĩarĩ inene mũno.

KŨGUŨRĨRIO KWA JOHANA 17

1 Mũraika ũmwe wa acio maarĩ na mbakũri mũgwanja agĩũka akĩnjĩra ũũ: ―Ũka, na nĩ ngũkuonia
ituĩro rĩa mũmaraya ũrĩa mũnene ũikaragĩra maĩ maingĩ, 2 o we athamaki a thĩ meekire nake
ciĩko cia ũmaraya, nao aikari a thĩ makĩrĩo nĩ ndibei ya ũmaraya wake.‖

3 Na akĩnguua na hinya wa Roho akĩndwara werũ-inĩ. Ngĩona mũndũ-mũka aikarĩire nyamũ ya
rangi mũtune yaiyũrĩtwo nĩ marĩĩtwa ma kũruma Yahweh na yarĩ na mĩtwe mũgwanja na hĩa
ikũmi. 4 Mũndũ-mũka ũcio eehumbĩte nguo ya rangi wa papũ na mũtune, na akegemia na
mathaga ma thahabu na mahiga ma goro na ruru, na guoko-inĩ gwake aanyitĩte gĩkombe gĩa
thahabu kĩiyũire maũndũ marĩ magigi na maũndũ me gĩko kĩa ũmaraya wake.

5 Thiithi-inĩ wake aandĩkĩtwo rĩĩtwa rĩarĩ kĩriga: ―Babuloni Ũrĩa Mũnene, nyina wa maraya na
wa maũndũ marĩa marĩ magigi ma thĩ.‖ 6 Na ngĩona atĩ mũndũ-mũka ũcio nĩ aarĩtwo nĩ thakame
ya arĩa aamũre na akarĩo nĩ thakame ya aira a Yahshua.

Na rĩrĩa ndamuonire ngĩgega mũno.

7 Mũraika ũcio agĩkĩnjũria atĩrĩ: ―Wagegio nĩ kĩ? Nĩ ngũkwĩra ũhoro wa kĩriga kĩa mũndũ-mũka
ũcio na kĩa ũhoro wa nyamũ ĩyo ĩmũkuuĩte, o ĩyo ĩrĩ na mĩtwe mũgwanja na hĩa ikũmi:

8 Nyamũ ĩyo wona nĩ yarĩ kuo, no rĩu ndĩrĩ kuo, na ĩrĩ hakuhĩ kwambata kuuma irima-inĩ rĩrĩa
rĩtarĩ gĩturi, ĩthiĩ ĩkaanangwo. Nao aikari a thĩ—arĩa marĩĩtwa mao matandĩkĩtwo ibuku-inĩ rĩa
muoyo kuuma o kĩambĩrĩria gĩa thĩ—nĩ makaagega mona ũrĩa nyamũ ĩyo yarĩ kuo, no rĩu ndĩrĩ
kuo, na nĩ ĩgũcoka ĩkorũo kuo.

2520






9 ―Ũhoro ũyũ ũrabatara meciria ma ũũgĩ: Mĩtwe ĩyo mũgwanja nĩ irĩma mũgwanja, iria mũndũ-
mũka ũcio aikarĩire igũrũ rĩacio. 10 Na kũrĩ na athamaki mũgwanja: Atano nĩ magũĩte, ũmwe arĩ
kuo, nake ũcio ũngĩ ndarĩ arakinya; no rĩrĩa agaakinya, no mũhaka agaaikara o kahinda kanini.11
Na nyamũ ĩyo yarĩ kuo no rĩu ndĩrĩ kuo, ningĩ nĩ mũthamaki wa kanana, ĩndĩ yumanaga na
athamaki acio mũgwanja, na ĩrathiĩ kwanangwo.

12 ―Hĩa icio ikũmi wona nĩ athamaki ikũmi matarĩ maramũkĩra ũthamaki, ĩndĩ nĩ makaamũkĩra
wathani matuĩke athamaki kwa ihinda rĩa ithaa rĩmwe hamwe na nyamũ ĩyo. 13 Acio marĩ na
rĩciria rĩmwe, nĩ ũndũ ũcio nĩ maheaga nyamũ ĩyo hinya na wathani wao. 14 Nĩ makaarũa na
Gatũrũme, no tondũ we nĩ Mwathi wa athani na Mũthamaki wa athamaki, Gatũrũme nĩ
akaamahoota. Ningĩ, arĩa marĩ hamwe nake arĩa metĩtwo na magathurũo na ehokeku nĩ mageeka
ũguo.‖

15 Akĩnjĩra atĩrĩ: ―Maĩ marĩa wona, harĩa mũmaraya ũcio aikarĩire, nĩ ikundi cia andũ na irĩndĩ
na ndũrĩrĩ na thiomi.

16 Na hĩa icio ikũmi wona o hamwe na nyamũ ĩyo, nĩ igaathũũra mũmaraya ũcio na imwanange
na imũtige arĩ njaga, na nĩ ikaarĩa nyama ciake na imũcine biũ na mwaki. 17 Nĩ gũkorũo Yahweh
nĩ ekĩrĩte ũndũ ũcio ngoro-inĩ ciao nĩguo mahingie rĩciria rĩake, mahingie rĩciria rĩao rĩmwe na
njĩra ya kũhe nyamũ ĩyo ũthamaki wao, o nginya ciugo cia Yahweh igaakorũo ihingĩte. 18 Nake
mũndũ-mũka ũcio wona nĩ itũũra rĩrĩa inene rĩrĩ na ũthamaki igũrũ rĩa athamaki a thĩ.‖

KŨGUŨRĨRIO KWA JOHANA 18

1 Thutha ũcio ngĩona mũraika ũngĩ agĩikũrũka kuuma igũrũ arĩ na ũhoti mũnene, nayo thĩ
ĩkĩarĩrũo nĩ riri wake.

2 Na akĩanĩrĩra na mũgambo mũnene akiuga atĩrĩ: ―Nĩ rĩgũĩte! Babuloni ĩrĩa nene nĩ ĩgũĩte, na nĩ
ĩtuĩkĩte gĩikaro kĩa ndaimono na kũrĩa roho o wothe mũũru na nyoni yothe ĩthũirũo na ĩtarĩ
nyamũre itindaga!

3 Nĩ ũndũ ndũrĩrĩ nĩ irĩtwo nĩ ndibei ya mang'ũrĩ ma ũmaraya wake, na athamaki a thĩ nĩ
mahũrĩte nake ũmaraya, na ahũri biacara a thĩ nĩ maatongire kuumana na hinya wa mũtũũrĩre
wake ũtarĩ thoni wa mĩago.‖

4 Na ngĩigua mũgambo ũngĩ woima igũrũ ũkiuga atĩrĩ: ―Umai thĩinĩ wake, inyuĩ andũ akwa,
angĩkorũo mũtikwenda kũnyitanĩra nake mehia-inĩ make, na angĩkorũo mũtikwenda kwamũkĩra
mahũra make. 5 Tondũ mehia make nĩ meiganĩrĩire magakinya o nginya igũrũ, nake Yahweh nĩ
aririkanĩte ciĩko ciake cia waganu.

2521




6 Mwĩkei o ta ũrĩa arekaga andũ arĩa angĩ, mũrĩhei maita merĩ maũndũ marĩa aaneka; gĩkombe
kĩrĩa aratukanagia mũtukanĩriei maita merĩ. 7 Kũringana na gĩkĩro kĩrĩa aretũũgagĩria na agaikara
mũtũũrĩre ũtarĩ na thoni wa mĩago, mũhei mĩnyamaro na macakaya kũringana na gĩkĩro o kĩu.
Tondũ aikaraga akĩĩraga na ngoro atĩrĩ: ‗Niĩ ngoragwo ndĩ Mũka-Mũthamaki, na ndirĩ mũtumia
wa ndigwa, na ndirĩ hĩndĩ ngaacakaya.‘ 8 Nĩkĩo mahũra make, gĩkuũ na macakaya na ng‘aragu
igooka mũthenya o ro ũmwe, na acinwo biũ na mwaki, tondũ Yahweh Kĩhoti, o we ũmũtuĩrĩire,
nĩ arĩ hinya.

9 ―Nao athamaki a thĩ arĩa mahũraga nake ũmaraya na magaikarania nake mũtũũrĩre-inĩ wake
ũtarĩ thoni wa mĩago nĩ makaarĩra na macakaye maugĩrĩirie marĩ na kĩeha nĩ ũndũ wake rĩrĩa
makoona ndogo yake akĩhĩa.

10 Makaarũgama haraya tondũ wa gwĩtigĩra mĩnyamaro yake na moige atĩrĩ: ‗Kaĩ nĩ ũũru-ĩ, kaĩ
nĩ ũũru-ĩ, wee itũũra inene, Babuloni wee itũũra rĩrĩ hinya, tondũ ituĩro rĩaku rĩoka thĩinĩ wa ithaa
rĩmwe!‘

11 ―O nao ahũri biacara a thĩ nĩ mararĩra na magacakaya nĩ ũndũ wake, tondũ gũtirĩ mũndũ wa
kũgũra indo ciao ciothe rĩngĩ, 12 indo ciothe cia thahabu, betha, mahiga ma goro, ruru, gatani
ĩrĩa njega, itambaya cia rangi wa papũ, hariri, itambaya cia rangi mũtune; na indo ciothe iria
ciakĩtwo na mĩtĩ mĩnungi wega; na iria ciothe ithondeketwo na mĩguongo, na mbaũ cia goro,
gĩcango, kĩgera, na mahiga mathaka; 13 hamwe na mũndarathini, mahuti manungi wega,
ũbumba, maguta manungi wega, ũbani, ndibei, maguta ma ndamaiyũ, mũtu mũhinyu, ngano,
ng‘ombe, ng‘ondu, mbarathi, tũkaari, ngombo, na mĩoyo ya andũ. 14 Ĩĩ, maciaro mega marĩa
ũreriragĩria nĩ magũtiga, na irio ciothe iria njega na indo iria thaka nĩ ciagũtiga, na itigaacoka
kuoneka rĩngĩ.

15 ―Ahũri biacara arĩa meendagia indo icio, o acio maatongetio nĩwe, nĩ makaarũgama haraya
tondũ wa gwĩtigĩra mĩnyamaro yake marĩre na macakae, 16 makiugaga ũũ: ‗Kaĩ nĩ ũũru-ĩ, kaĩ nĩ
ũũru-ĩ, wee itũũra inene, rĩhumbĩtwo gatani ĩrĩa njega, na rangi wa papũ, na mũtune, na
rĩkagemio mũno na mathaga ma thahabu, mahiga ma goro, na ruru, 17 nĩ gũkorũo thĩinĩ wa ithaa
rĩmwe ũtonga mũnene ũguo nĩ wanangĩtwo!‘

―Na mũnene o wothe wa meri na mũndũ wothe ũthiagĩra iria-inĩ na aruti wĩra othe a meri na arĩa
othe mathũkũmaga kuumana na iria makĩrũgama haraya 18 na makĩanĩrĩra meroreire ndogo yake
akĩhĩa makiuga: ‗Nĩ itũũra rĩrĩkũ rĩtariĩ ta itũũra rĩrĩa inene?‘

19 Makĩĩhurĩria rũkũngũ mĩtwe na makĩanĩrĩra, makĩrĩraga na magĩcakayaga makiuga atĩrĩ: ‗Kaĩ
nĩ ũũru-ĩ, kaĩ nĩ ũũru-ĩ, itũũra rĩrĩa inene, o rĩo rĩratũmaga arĩa othe marĩ na meri iria-inĩ matonge
kuumana na ũtonga warĩo, tondũ thĩinĩ wa ithaa rĩmwe nĩ rĩanangwo!‘

20 ―Gĩkene nĩ ũndũ wake, wee igũrũ rĩrĩ, o na inyuĩ arĩa aamũre na atũmwo na anabii, tondũ
Yahweh nĩ amenyithanĩtie ituĩro rĩake harĩ itũũra rĩu nĩ ũndũ wanyu!‖

2522


21 Na mũraika ũrĩ na hinya akĩoya ihiga rĩatariĩ ta ihiga inene rĩa gĩthĩi na akĩrĩikia iria-inĩ
akiuga: ―Ũguo nĩguo Babuloni itũũra rĩrĩa inene rĩkaaharũrũkio na ihenya, na rĩtigaacoka
kuoneka rĩngĩ. 22 Na mũgambo wa aini arĩa mainaga makĩhũraga inanda cia mũgeto, na wa aini
angĩ, na ahuhi mĩtũrirũ, na ahuhi tũrumbeta ndũgaacoka kũiguĩka thĩinĩ waku rĩngĩ. Na gũtirĩ
bundi ũrutaga wĩra o wothe ũgaacoka kuoneka thĩinĩ waku rĩngĩ, na gũtirĩ mũgambo wa ihiga rĩa
gĩthĩi ũgaacoka kũiguĩka thĩinĩ waku rĩngĩ.

23 Gũtirĩ ũtheri wa mũcumaa ũgaacoka gwakana thĩinĩ waku rĩngĩ, na gũtirĩ mũgambo wa
mũhikania na wa mũhiki ũgaacoka kũiguĩka thĩinĩ waku rĩngĩ; nĩ gũkorũo ahũri biacara aku nĩo
maarĩ andũ marĩ igweta thĩinĩ wa thĩ, na kũgerera mĩtugo yaku ya ũragũri-rĩ, ndũrĩrĩ ciothe nĩ
ciahĩtithirio.

24 Ti itheru, thĩinĩ wake nĩ kuonekire thakame ya anabii na ya arĩa aamũre na ya arĩa othe
manathĩnjwo thĩinĩ wa thĩ.‖

KŨGUŨRĨRIO KWA JOHANA 19

1 Thutha ũcio ngĩigua kĩndũ gĩatariĩ ta mũgambo mũnene wa kĩrĩndĩ kĩnene kũu igũrũ. Makiuga:
―HalleluYah! Ũhonokio na riri na hinya nĩ cia Yahweh Kĩhoti witũ,

2 nĩ gũkorũo matuĩro make nĩ ma ma na nĩ ma ũthingu. Tondũ nĩ ahingĩtie ituĩro harĩ mũmaraya
ũrĩa mũnene ũthũkĩtie thĩ na ũmaraya wake, na nĩ arĩhĩirie thakame ya ndungata ciake ĩrĩa ĩrĩ
moko-inĩ ma mũmaraya ũcio.‖

3 O hĩndĩ ĩyo riita rĩa kerĩ makiuga: ―HalleluYah! Na ndogo ya mũmaraya ũcio ĩtũũraga
yambataga tene na tene.‖

4 Na athuri arĩa 24 na ciũmbe iria inya irĩ muoyo makĩĩgũithia thĩ na magĩthathaiya Yahweh o
we ũikaragĩra gĩtĩ kĩa ũnene makiuga: ―Amein! HalleluYah!

5 Ningĩ mũgambo ũkiuma gĩtĩ-inĩ kĩu kĩa ũnene ũkiuga: ―Kumiai Kĩhoti witũ, inyuĩ ndungata
ciake ciothe, o inyuĩ mũmwĩtigĩrĩte, arĩa anini o na arĩa anene.‖

6 Na ngĩigua kĩndũ gĩatariĩ ta mũgambo wa kĩrĩndĩ kĩnene na ta mũgambo wa maĩ maingĩ na ta
mũgambo wa marurumĩ manene. Makiuga: ―HalleluYah!, nĩ gũkorũo Yahweh Kĩhoti witũ, o we
El Shaddai, nĩ ambĩrĩirie gwathana arĩ mũthamaki!

7 Nĩ tũkenei na tũcanjamũke mũno na tũmũgooce, tondũ ũhiki wa Gatũrũme nĩ mũkinyu nake
mũtumia wake nĩ ehaarĩirie.

2523





8 Mũtumia ũcio nĩ etĩkĩrĩtio kwĩhumba nguo njororo, theru,na njerũ —nĩ gũkorũo nguo ĩyo njega
ĩrũgamĩrĩire ciĩko cia ũthingu cia arĩa aamũre.‖

9 Na akĩnjĩra atĩrĩ, ―Andĩka ũũ: Kũrathimwo nĩ arĩa manyitĩtwo ũgeni iruga-inĩ rĩa hwaĩ-inĩ rĩa
ũhiki wa Gatũrũme.‖ Ningĩ, akĩnjĩra: ―Icio nĩcio ciugo cia ma cia Yahweh.‖ 10 Ndaigua ũguo
ngĩĩgũithia thĩ magũrũ-inĩ make nĩguo ndĩmũthathaiye. No we akĩnjĩra: ―Wĩmenyerere! Ndũgeke
ũguo! Niĩ ndĩ ndungata o tawe o hamwe na ariũ a thoguo arĩa mahetwo wĩra wa kũruta ũira wĩgiĩ
Yahshua. Thathaiya Yahweh!

Nĩ ũndũ kũruta ũira wĩgiĩ Yahshua nĩguo Roho wa ũnabii.‖

11 Ngĩona igũrũ rĩhingũkĩte, na rĩrĩ, haarĩ mbarathi ya rangi mwerũ. Nake ũrĩa wamĩikarĩire
etagwo Mwĩhokeku na wa Ma, na atuanagĩra na akarũa mbaara na ũthingu. 12 Maitho make
maatariĩ ta rũrĩrĩmbĩ rwa mwaki, na mũtwe-inĩ wake aarĩ na thũmbĩ nyingĩ. Aarĩ na rĩĩtwa
rĩandĩkĩtwo gũtarĩ mũndũ o na ũrĩkũ ũrĩũĩ tiga we mwene, 13 ehumbĩte nguo ya igũrũ ĩrĩ na
tũmeni twa thakame, na etagwo Kiugo kĩa Yahweh.

14 Ningĩ, mbũtũ cia igũrũ ciamũrũmĩrĩire cikarĩire mbarathi cia rangi mwerũ, na ciehumbĩte
nguo cia rangi mwerũ, theru cia gatani njega. 15 Na kanua-inĩ gake hagacomoka rũhiũ rwa njora
na rũũgĩ, rwa kũhũra ndũrĩrĩ, na nĩ agaacirĩithia na rũthanju rwa kĩgera. Makĩria ma ũguo-rĩ, nĩ
akaaranga kĩhihĩro kĩa ndibei kĩa marakara ma mang‘ũrĩ ma Yahweh El Shaddai. 16 Nguo-inĩ
yake ya igũrũ, kĩero-inĩ gĩake, arĩ na rĩĩtwa rĩandĩke, Mũthamaki wa athamaki na Mwathi wa
athani.

17 Ningĩ ngĩona mũraika arũgamĩte riũa-inĩ, na akĩanĩrĩra na mũgambo mũnene akĩĩra nyoni
ciothe iria ciũmbũkagĩra igũrũ gatagatĩ ũũ: ―Ũkai haha, ũnganai hamwe iruga-inĩ rĩrĩa inene rĩa
hwaĩ-inĩ rĩa Yahweh, 18 nĩgetha mũrĩe nyama cia athamaki na nyama cia atongoria a mbũtũ na
nyama cia andũ marĩ hinya na nyama cia mbarathi na nyama cia arĩa macihaicĩte, na nyama cia
andũ othe, cia arĩa marĩ na wĩyathi na cia ngombo na cia arĩa anini o hamwe na arĩa anene.‖

19 Na ngĩona nyamũ ĩrĩa na athamaki a thĩ na mbũtũ ciao monganĩte hamwe nĩguo marũe na ũrĩa
ũikarĩire mbarathi ĩyo na marũe na mbũtũ yake. 20 Nayo nyamũ ĩyo ĩkĩnyitwo o hamwe na
mũnabii wa maheni ũrĩa woonanagia imenyithia mbere yayo cia kũhĩtithia arĩa maamũkĩrĩte rũũri
rwa nyamũ ĩyo na arĩa mathathayagia mũhianano wayo. Nake mũnabii ũcio arĩ o muoyo, hamwe
na nyamũ ĩyo, magĩikio thĩinĩ wa iria rĩa mwaki wa ũbiriti. 21 No acio angĩ makĩũragwo na rũhiũ
rwa njora rũrĩa rwacomokete kanua-inĩ ka ũrĩa waikarĩire mbarathi ĩyo. Nacio nyoni ciothe
ikĩhũnio nĩ nyama ciao.

2524





KŨGUŨRĨRIO KWA JOHANA 20

1 Na ngĩona mũraika agĩikũrũka kuuma igũrũ arĩ na cabi ya irima rĩrĩa rĩtarĩ gĩturi na guoko-inĩ
gwake anyitĩte mũnyororo mũnene. 2 Akĩnyita ndamathia ĩrĩa, na noyo nyoka ĩrĩa ya tene, o we
wĩtagwo Mũcukani na Shaitani, akĩmuoha ihinda rĩa mĩaka 1,000.

3 Akĩmũikia irima rĩrĩa rĩtarĩ gĩturi, akĩrĩhinga na akĩrĩĩkĩra mũhũri, nĩguo ndagacoke kũhĩtithia
ndũrĩrĩ rĩngĩ o nginya mĩaka ĩyo 1,000 ĩthire. Thutha ũcio no mũhaka ohorũo o kahinda kanini.

4 Ningĩ ngĩona itĩ cia ũnene, na arĩa maacikarĩire makĩheo wathani wa gũtuanĩra cira. Ngĩona
mĩoyo ya arĩa manoragwo nĩ ũndũ wa ũira ũrĩa maarutire wĩgiĩ Yahshua na nĩ ũndũ wa kwaria
ũhoro wa Yahweh, na arĩa mataathathaĩtie nyamũ ĩyo kana mũhianano wayo na mataamũkĩrĩte
rũũri rwayo mathiithi-inĩ na guoko-inĩ kwao. Magĩcoka muoyo na magĩathana marĩ athamaki
hamwe na Messiya ihinda rĩa mĩaka 1,000.

5 Andũ acio angĩ akuũ matiacokire muoyo o nginya rĩrĩa mĩaka ĩyo 1,000 yathirire. Ũcio nĩguo
ũriũkio ũrĩa wa mbere.

6 Kũrathimwo na kwamũrwo nĩ mũndũ o wothe ũkaanyitanĩra harĩ ũriũkio ũcio wa mbere; acio
gĩkuũ kĩrĩa gĩa kerĩ gĩtirĩ na wathani igũrũ rĩao, no magaatuĩka athĩnjĩri-Yahweh a gũtungatĩra
Yahweh na Messiya, na magaathana marĩ athamaki hamwe nake ihinda rĩa mĩaka ĩyo 1,000.

7 Na rĩrĩ, mĩaka ĩyo 1,000 yathira, Shaitani nĩ akoohorũo kuuma kĩoho-inĩ gĩake,

8 nake nĩ agaathiĩ kũhĩtithia ndũrĩrĩ icio irĩ kona-inĩ iria inya cia thĩ, Gogu na Magogu, nĩguo
acicokanĩrĩrie hamwe nĩ ũndũ wa mbaara. Mũigana wao ũtariĩ ta mũthanga wa iria. 9 Nao
magĩthiĩ kũndũ guothe thĩinĩ wa thĩ na magĩthiũrũrũkĩria kambĩ ya arĩa aamũre o na itũũra rĩrĩa
rĩendetwo. No mwaki ũkiuma igũrũ kwĩ Yahweh ũkĩmanina. 10 Nake ũrĩa mũũru ũcio
wamahĩtithagia agĩikio thĩinĩ wa iria rĩa mwaki na ũbiriti, kũrĩa nyamũ ĩrĩa hamwe na mũnabii
ũrĩa wa maheni maarĩ; na makaaherithio mũthenya na ũtukũ tene na tene.

11 Na ngĩona gĩtĩ kĩnene mũno kĩa ũnene kĩa rangi mwerũ na Ũrĩa wagĩikarĩire. Nayo thĩ na
igũrũ ikĩũra ikĩehera mbere ya ũthiũ wake, na itiacokire kuonerũo handũ rĩngĩ. 12 Na ngĩona
akuũ, arĩa anene na anini, marũgamĩte mbere ya gĩtĩ kĩrĩa kĩa ũnene, na mabuku makĩhingũrũo.
Na ibuku rĩngĩ rĩkĩhingũrũo; nĩrĩo ibuku rĩa muoyo. Arĩa akuũ magĩtuĩrũo kuumana na maũndũ
marĩa maandĩkĩtwo mabuku-inĩ macio kũringana na ciĩko ciao. 13 Narĩo iria rĩkĩruta akuũ arĩa
maarĩ thĩinĩ warĩo, na gĩkuũ na Mbĩrĩra ikĩruta akuũ arĩa maarĩ thĩinĩ wacio, na o mũndũ
agĩtuĩrũo kũringana na ciĩko ciake. 14 Na gĩkuũ na Mbĩrĩra igĩikio thĩinĩ wa iria rĩu rĩa mwaki.
Kĩu nĩkĩo gĩkuũ kĩrĩa gĩa kerĩ, iria rĩa mwaki.15 Makĩria ma ũguo, mũndũ o wothe ũtaandĩkĩtwo
thĩinĩ wa ibuku rĩa muoyo nĩ aaikirio iria-inĩ rĩu rĩa mwaki.

2525




KŨGUŨRĨRIO KWA JOHANA 21

1 Na ngĩona igũrũ rĩerũ o na thĩ njerũ; nĩ gũkorũo igũrũ rĩrĩa rĩa mbere o na thĩ ĩrĩa ya mbere nĩ
ciathirĩte, na iria rĩtiarĩ kuo rĩngĩ.

2 Ningĩ ngĩona itũũra rĩrĩa rĩamũre, Yahrushalayim Njerũ, rĩgĩikũrũka riumĩte igũrũ kũrĩ Yahweh
rĩhaarĩirio ta mũhiki agemeirio mũthuriwe. 3 Ngĩcoka ngĩigua mũgambo mũnene kuuma gĩtĩ-inĩ
kĩrĩa kĩa ũnene woiga: ―Tooneei! Gĩikaro kĩa Yahweh kĩrĩ hamwe na andũ, nake nĩ egũikarania
nao, nao matuĩke andũ ake, nake Kĩhoti wao. Nake Yahweh we mwene arĩkoragwo hamwe nao.

4 Na nĩ ekũmagiria maithori mothe mathire maitho-inĩ mao, na gĩkuũ gĩtigaacoka gũkorũo kuo
rĩngĩ, o na gũcakaya kana kĩrĩro kana ruo. Maũndũ marĩa ma tene nĩ mathiru biũ.‖

5 Nake Ũrĩa waikarĩire gĩtĩ kĩrĩa kĩa ũnene akiuga: ―Oneei! nĩ kwerũhia ndĩrerũhia maũndũ
mothe.‖ Ningĩ akiuga: ―Andĩka, tondũ ciugo icio nĩ cia kwĩhokeka na nĩ cia ma.‖ 6 Na akĩnjĩra
atĩrĩ: ―Maũndũ macio nĩ mahingu! Nĩ niĩ Aleph na Taw, kĩambĩrĩria na kĩrĩkĩrĩro. Mũndũ o
wothe mũnyotu nĩ ngaamũhe maĩ ma itherũkĩro rĩa maĩ ma muoyo hatarĩ marĩhi.

7 Mũndũ o wothe ũgũtooria nĩ akaagaya maũndũ macio, na nĩ ngaatuĩka Kĩhoti wake nake atuĩke
mũrũ wakwa. 8 No ha ũhoro wa iguoya na arĩa matetĩkagia na eki maũndũ me magigi na oragani
na arĩa meingĩragia thĩinĩ wa ngomanio itaagĩrĩire na arĩa mekaga maũndũ ma ũgo na ahoi
mĩhianano na arĩa othe maragia maheni, igai rĩao rĩgaakorũo thĩinĩ wa iria rĩrĩa rĩakanaga mwaki
na ũbiriti. Kĩu nĩkĩo gĩkuũ kĩrĩa gĩa kerĩ.‖

9 Nake mũraika ũmwe wa arĩa mũgwanja maarĩ na mbakũri iria mũgwanja ciaiyũire mahũra
mũgwanja ma mũico agĩũka akĩnjĩra atĩrĩ: ―Ũka, na nĩ ngũkuonia mũhiki, mũtumia wa
Gatũrũme.‖

10 Kwoguo akĩnguua na hinya wa Roho o nginya kĩrĩma-inĩ kĩarĩ kĩnene na kĩraihu na igũrũ, na
akĩnyonia Yahrushalayim itũũra rĩrĩa rĩamũre rĩgĩikũrũka riumĩte igũrũ kũrĩ Yahweh

11 na rĩarĩ na riri wa Yahweh. Ũkengu warĩo watariĩ o ta ihiga rĩa goro mũno, ta ihiga rĩa njathibi
rĩrahenia ta gĩcicio. 12 Rĩarĩ na rũthingo rũnene na rũraihu na igũrũ na ihingo 12 na ihingo-nĩ
icio kwarĩ na araika 12, ningĩ ihingo-inĩ icio haandĩkĩtwo marĩĩtwa ma mĩhĩrĩga ĩrĩa 12 ya ariũ a
Isiraeli.

13 Mwena wa irathĩro warĩ na ihingo ithatũ, mwena wa rũgongo ihingo ithatũ, mwena wa
mũhuro ihingo ithatũ, na mwena wa ithũĩro ihingo ithatũ. 14 Rũthingo rwa itũũra rĩu ningĩ rwarĩ
na mahiga 12 ma mũthingi, na igũrũ rĩamo haarĩ na marĩĩtwa 12 ma atũmwo arĩa 12 a Gatũrũme.

15 Na rĩrĩ, ũcio waaragia na niĩ aanyitĩte ithanjĩ rĩa thahabu rĩa gũthima nĩguo athime itũũra rĩu
na ihingo ciarĩo o na rũthingo rwarĩo.

2526



16 Itũũra rĩu nĩ rĩiganaine mĩena yothe ĩna, na ũraihu warĩo nĩ mũnene o ta wariĩ warĩo. Nake
agĩthima itũũra rĩu akĩhũthĩra ithanjĩ rĩu, na rĩarĩ rĩa furongi 12,000; ũraihu warĩo na wariĩ o na
ũraihu wa na igũrũ nĩ ciganaine. 17 Ningĩ agĩthima rũthingo rwarĩo, na rwarĩ rwa mĩkono 144
kũringana na gĩthimi kĩa mũndũ, o kĩo gĩthimi kĩa mũraika.

18 Rĩu-rĩ, rũthingo rũu rwathondeketwo na njathibi, narĩo itũũra rĩu rĩarĩ rĩa thahabu theru o ta
gĩcicio gĩtheru biũ.

19 Mĩthingi ya rũthingo rwa itũũra rĩu yagemetio na mĩthemba yothe ya mahiga ma goro:
mũthingi wa mbere warĩ wa njathibi, wa kerĩ safia, wa gatatũ kalikedoni, wa kana emeradi, 20
wa gatano sadonikisi, wa gatandatũ saridisi, wa mũgwanja krisolito, wa kanana beroli, wa kenda
topazi, wa ikũmi krisoprasi, wa ikũmi na ĩmwe hayacinithi, na wa ikũmi na igĩrĩ amethuthito. 21
Ningĩ ihingo icio 12 ciarĩ ruru 12; o kĩhingo gĩathondeketwo na ruru ĩmwe. Nayo njĩra ĩrĩa nene
ya itũũra rĩu yarĩ ya thahabu theru, o ta gĩcicio gĩtheru biũ.

22 Na ndionire hekarũ thĩinĩ warĩo, tondũ Yahweh El Shaddai o nake Gatũrũme nĩo hekarũ
yarĩo. 23 Ningĩ itũũra rĩu rĩtibataraga ũtheri wa riũa o na kana wa mweri, nĩ gũkorũo riri wa
Yahweh nĩguo ũrĩmũrĩkagĩra, na tawa warĩo nĩ Gatũrũme.

24 Nacio ndũrĩrĩ nĩ igaathiaga na ũtheri warĩo, nao athamaki a thĩ nĩ makaarehe riri wao thĩinĩ
warĩo.

25 Ihingo ciarĩo itikaahingwo mũthenya o na rĩ, nĩ gũkorũo kũu gũtigaakoragwo na ũtukũ. 26 Na
nĩ makaarehe riri na gĩtĩo kĩa ndũrĩrĩ thĩinĩ warĩo. 27 No kĩndũ o gĩothe kĩrĩ thahu na mũndũ o
wothe wĩkaga maũndũ marĩ magigi na mũhenania ndakaarĩtonya o na atĩa; arĩa mandĩkĩtwo
ibuku-inĩ rĩa muoyo rĩa Gatũrũme no o magaatonya.

KŨGUŨRĨRIO KWA JOHANA 22

1 Na akĩnyonia rũũĩ rwa maĩ ma muoyo, rwahenagia ta gĩcicio rũgĩtherera kuuma gĩtĩ-inĩ kĩa
ũnene kĩa Yahweh na gĩa Gatũrũme 2 rũgereire gatagatĩ ka njĩra ĩrĩa nene ya itũũra rĩu. Na o
mũkĩra mũkĩra-inĩ wa rũũĩ rũu haarĩ na mũtĩ wa muoyo warutaga maciaro 12 ma matunda,
ũgaciaraga o mweri o mweri. Namo mathangũ ma mũtĩ ũcio maarĩ ma kũhonia ndũrĩrĩ.

3 Na gũtigaakorũo na kĩrumi rĩngĩ. Ĩndĩ gĩtĩ kĩa ũnene kĩa Yahweh o na gĩa Gatũrũme gĩgaakorũo
thĩinĩ wa itũũra rĩu, na ndungata ciake nĩ ikamũtungatagĩra;

4 nacio nĩ ikoona ũthiũ wake, na rĩĩtwa rĩake rĩgaakorũo mathiithi-inĩ ma cio.

5 Ningĩ gũtigaacoka gũkorũo na ũtukũ, na itikaabatara ũtheri wa tawa o na kana ũtheri wa riũa,
nĩ gũkorũo Yahweh Kĩhoti nĩ agaacimũrĩkagĩra, na igaathana irĩ athamaki tene na tene.

2527




6 Akĩnjĩra atĩrĩ: ―Ciugo ici nĩ cia kwĩhokeka na nĩ cia ma; Yahweh, Kĩhoti ũrĩa watongoririe
anabii kũgerera Roho wake, nĩ atũmĩte mũraika wake onie ndungata ciake maũndũ marĩa arĩ o
mũhaka mekĩke ica ikuhĩ. 7 Oneei! nĩ ngũũka o narua. Kũrathimwo nĩ mũndũ o wothe
wathĩkagĩra ciugo cia ũrathi wa ibuku rĩrĩ.‖

8 Niĩ Johana, nĩ niĩ ndaiguaga na ngeyonera maũndũ macio. Rĩrĩa ndamaiguire na ngĩmona-rĩ,
ngĩĩgũithia thĩ nĩguo thathaiye magũrũ-inĩ ma mũraika ũcio wanyonagia maũndũ macio. 9 No we
akĩnjĩra atĩrĩ: ―Wĩmenyerere! Ndũgeke ũguo! Niĩ ndĩ ndungata o tawe o hamwe na ariũ a thoguo
arĩa anabii na arĩa maathĩkagĩra ciugo cia ibuku rĩrĩ. Thathaiya Yahweh.‖

10 Ningĩ akĩnjĩra: ―Ndũkahinge na gũcinĩrĩra mũhũri ciugo cia ũrathi wa ibuku rĩrĩ, nĩ gũkorũo
ihinda rĩrĩa rĩtuĩtwo rĩrĩ hakuhĩ. 11 Ũrĩa ũtarĩ mũthingu nĩ athiĩ na mbere na maũndũ matarĩ ma
ũthingu, nake ũrĩa ũkoragwo atarĩ Mwamũre nĩ athiĩ na mbere na ũhoro wake wa kwaga
kwamũrwo; no ũrĩa mũthingu nĩ athiĩ na mbere na ũthingu, nake ũrĩa Mwamũre athiĩ na mbere
na kwamũrwo.

12 ―‗Rĩu-rĩ, Oneei nĩ ngũũka o narua, na ndĩ na kĩheo kĩrĩa heanaga, nĩguo ndĩhe o mũndũ
kũringana na ciĩko ciake. 13 Nĩ niĩ Aleph na Taw, wa mbere na wa mũico, kĩambĩrĩria o na
kĩrĩkĩrĩro.

14 Kũrathimwo nĩ arĩa mamenyagĩrĩra Maathani make, nĩgetha magĩe na kĩhooto gĩa gũkinya
mũtĩ-inĩ wa muoyo na mahote kũingĩra thĩinĩ wa itũũra magereire ihingo-inĩ ciarĩo.

15 Nja nĩ magui marĩ kuo na arĩa mekaga maũndũ ma ũgo na ahũri maraya na oragani na ahoi
mĩhianano na arĩa othe mendete na maragia maũndũ ma maheni.‘

16 ―‗Niĩ, Yahshua, ndatũmire mũraika wakwa agũkinyĩrie ũira wĩgiĩ maũndũ macio nĩ ũndũ wa
ciũngano. Nĩ niĩ mũrita wa Daudi na nĩ niĩ rũciaro rwake na njata ĩrĩa ĩcangararĩte ya rũcinĩ.‘‖

17 Na Roho na mũhiki mariuga, ―Ũka!‖ nake mũndũ wothe ũkũigua nĩ oige, ―Ũka!‖ ũrĩa wothe
mũnyotu nĩ oke; ũrĩa wothe ũkwenda nĩ anyue maĩ ma muoyo hatarĩ marĩhi.

18 ―Ndĩraruta ũira harĩ mũndũ wothe ũrĩa ũkũigua ciugo cia ũrathi wa ibuku rĩrĩ: Mũndũ
angĩongerera ũndũ harĩ maũndũ macio, Yahweh nĩ akaamuongerera mahũra marĩa maandĩkĩtwo
ibuku-inĩ rĩrĩ; 19 na mũndũ o wothe angĩeheria ũndũ o na ũrĩkũ harĩ ciugo cia ibuku rĩa ũrathi
ũyũ, Yahweh nĩ akeeheria igai rĩake kuuma harĩ mũtĩ wa muoyo na kuuma harĩ itũũra rĩrĩa
rĩamũre, na harĩ maũndũ marĩa maandĩkĩtwo thĩinĩ wa ibuku rĩrĩ.

20 ―Ũrĩa ũrutaga ũira wĩgiĩ maũndũ macio aroiga, ‗Ĩĩ, nĩ ngũũka o narua!‘‖

―Amein! Ũka, Mũthamaki Yahshua!‖

21 Ũtugi wa Mũthamaki Yahshua ũroikara hamwe na arĩa aamũre.

2528